Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 2002 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) dawki graniczne promieniowania jonizujàcego,

2) wskaêniki pozwalajàce na wyznaczenie dawek stosowane przy ocenie nara˝enia,

3) sposób i cz´stotliwoÊç dokonywania oceny nara˝enia

— dla osób zatrudnionych w warunkach nara˝enia na

promieniowanie jonizujàce, w tym dla kobiet w cià˝y,

kobiet karmiàcych piersià, praktykantów i studentów

(uczniów), nara˝onych na promieniowanie jonizujàce

z tytu∏u zatrudnienia lub nauki, oraz dla osób z ogó∏u

ludnoÊci.

§ 2. 1. Dla osób zatrudnionych w warunkach nara˝enia na promieniowanie jonizujàce dawka graniczna,

wyra˝ona jako dawka skuteczna (efektywna), wynosi

20 mSv w ciàgu roku kalendarzowego, z zastrze˝eniem

§ 3.

2. Dawka, o której mowa w ust. 1, mo˝e byç w danym roku kalendarzowym przekroczona do wartoÊci

50 mSv, pod warunkiem ˝e w ciàgu kolejnych pi´ciu lat

kalendarzowych jej sumaryczna wartoÊç nie przekroczy 100 mSv.

3. Z zastrze˝eniem ust. 1 i 2 dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka równowa˝na, wynosi w ciàgu roku kalendarzowego

1) 150 mSv — dla soczewek oczu,

2) 500 mSv — dla skóry, jako wartoÊç Êrednia dla dowolnej powierzchni 1 cm2 napromienionej cz´Êci

skóry,

3) 500 mSv — dla d∏oni, przedramion, stóp i podudzi.

§ 3. 1. Kobieta, od chwili zawiadomienia przez nià

kierownika jednostki organizacyjnej o cià˝y, nie mo˝e

byç zatrudniona w warunkach prowadzàcych do otrzymania przez majàce urodziç si´ dziecko dawki skutecznej (efektywnej) przekraczajàcej wartoÊç 1 mSv.

2. Kobieta karmiàca piersià nie mo˝e byç zatrudniona w warunkach nara˝enia na ska˝enie wewn´trzne

i zewn´trzne.

§ 4. 1. Dla praktykantów i studentów (uczniów),

w wieku 18 lat i powy˝ej, majà zastosowanie wartoÊci

dawek granicznych ustalone w § 2.

2. Dla praktykantów i studentów (uczniów), w wieku od 16 lat do 18 lat, dawka graniczna, wyra˝ona jako

dawka skuteczna (efektywna), z zastrze˝eniem § 3, wy-

nosi 6 mSv w ciàgu roku kalendarzowego, przy czym

dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka równowa˝na,

wynosi w ciàgu roku kalendarzowego

1) 50 mSv — dla soczewek oczu,

2) 150 mSv — dla skóry, jako wartoÊç Êrednia dla dowolnej powierzchni 1 cm2 napromienionej cz´Êci

skóry,

3) 150 mSv — dla d∏oni, przedramion, stóp i podudzi.

3. Dla praktykantów i studentów (uczniów), w wieku poni˝ej 16 lat, majà zastosowanie wartoÊci dawek

granicznych ustalone w § 5.

4. Osoby w wieku poni˝ej 18 lat mogà byç zatrudnione w warunkach nara˝enia jedynie w celu nauki lub

przyuczenia do zawodu.

§ 5. 1. Dla osób z ogó∏u ludnoÊci dawka graniczna,

wyra˝ona jako dawka skuteczna (efektywna), wynosi

1 mSv w ciàgu roku kalendarzowego, przy czym dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka równowa˝na, wynosi w ciàgu roku kalendarzowego

1) 15 mSv — dla soczewek oczu,

2) 50 mSv — dla skóry, jako wartoÊç Êrednia dla dowolnej powierzchni 1 cm2 napromienionej cz´Êci

skóry.

2. Dawka, o której mowa w ust.1, mo˝e byç w danym roku kalendarzowym przekroczona, pod warunkiem ˝e w ciàgu kolejnych pi´ciu lat kalendarzowych jej

sumaryczna wartoÊç nie przekroczy 5 mSv.

§ 6. WartoÊci dawek granicznych, ustalone w § 2, 4

i 5, stosuje si´ równie˝ do

1) nara˝enia d∏ugotrwa∏ego, spowodowanego dzia∏aniami zwiàzanymi z likwidacjà lub ograniczaniem

skutków zaistnia∏ego w przesz∏oÊci zdarzenia radiacyjnego lub dawnej dzia∏alnoÊci,

2) zwi´kszonego w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka nara˝enia na naturalne promieniowanie jonizujàce.

§ 7. 1. Nara˝enie osób zatrudnionych w warunkach

nara˝enia na promieniowanie jonizujàce oraz osób

z ogó∏u ludnoÊci ocenia si´ w oparciu o otrzymane

przez te osoby dawki skuteczne (efektywne) i dawki

równowa˝ne, wyznaczone z uwzgl´dnieniem wskaêników pozwalajàcych na wyznaczenie dawek stosowanych przy ocenie nara˝enia, okreÊlonych w za∏àczniku

do rozporzàdzenia.

2. Wyznaczajàc dawki skuteczne, zmniejsza si´ je

o dawki wynikajàce z naturalnego t∏a promieniowania

jonizujàcego wyst´pujàcego na danym terenie,

uwzgl´dniajàc rzeczywisty czas nara˝enia. Je˝eli t∏o

Poz. 969

naturalne nie jest znane, za jego wartoÊç przyjmuje si´

2,4 mSv w ciàgu roku kalendarzowego.

3. Wyznaczenie dawek dla osób zatrudnionych

w warunkach nara˝enia na promieniowanie jonizujàce

dokonywane jest

1) dla nara˝enia zewn´trznego — na podstawie pomiaru dawek indywidualnych lub pomiarów dozymetrycznych w Êrodowisku pracy, z uwzgl´dnieniem rodzajów promieniowania i jego energii,

2) dla nara˝enia wewn´trznego — na podstawie pomiarów ska˝eƒ promieniotwórczych w Êrodowisku

pracy lub na podstawie okreÊlenia zawartoÊci substancji promieniotwórczych w ciele nara˝onej osoby,

3) przez wykorzystanie metod dozymetrii biologicznej,

szczególnie w razie wystàpienia mo˝liwoÊci niekontrolowanego nara˝enia ca∏ego cia∏a lub jego cz´Êci.

4. Wyznaczenie dawek dla osób z ogó∏u ludnoÊci

dokonywane jest na podstawie

1) wyników radiacyjnego monitoringu Êrodowiska,

w tym pomiaru mocy dawki oraz zawartoÊci substancji promieniotwóczych w elementach Êrodowiska,

2) pomiaru zawartoÊci substancji promieniotwórczych w wodzie do picia i w ˝ywnoÊci,

3) znajomoÊci aktywnoÊci i rodzaju substancji promieniotwórczych odprowadzanych do Êrodowiska,

4) zastosowania metod dozymetrii biologicznej,

w szczególnoÊci w razie mo˝liwoÊci nara˝enia tych

osób w wyniku zdarzenia radiacyjnego.

§ 8. 1. Oceny nara˝enia osób zatrudnionych w warunkach nara˝enia na promieniowanie jonizujàce dokonuje si´ raz na trzy miesiàce, a je˝eli okres zatrudnienia w warunkach nara˝enia jest krótszy ni˝ trzy miesiàce, po zakoƒczeniu tego okresu.

2. Oceny nara˝enia osób z ogó∏u ludnoÊci dokonuje si´ raz w roku.

3. W warunkach zdarzenia radiacyjnego ocena nara˝enia osób zatrudnionych w warunkach nara˝enia

i osób z ogó∏u ludnoÊci jest dokonywana z cz´stotliwoÊcià umo˝liwiajàcà okreÊlenie Êrodków i dzia∏aƒ niezb´dnych dla ochrony zdrowia.

§ 9. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Prezes Rady Ministrów: L. Miller

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Rady Ministrów

z dnia 28 maja 2002 r. (poz. 969)

WSKAèNIKI POZWALAJÑCE NA WYZNACZENIE DAWEK STOSOWANE PRZY OCENIE NARA˚ENIA

1. Dawka skuteczna (efektywna) E (wyra˝ona w siwertach Sv), jako suma dawek równowa˝nych od napromieniowania zewn´trznego i wewn´trznego HT we

wszystkich tkankach (narzàdach) wymienionych w tabeli 1, z uwzgl´dnieniem odpowiednich czynników wagowych, okreÊlona jest wzorem

gdzie: DT,R — oznacza dawk´ poch∏oni´tà (wyra˝onà

w grejach Gy) w tkance (narzàdzie) T od

promieniowania R,

wT — oznacza czynnik wagowy tkanki (narzàdu) T, wed∏ug tabeli 1,

wR — oznacza czynnik wagowy promieniowania R, wed∏ug tabeli 2; w przypadku promieniowania neutronowego czynnik

wR mo˝na równie˝ opisaç funkcjà ciàg∏à

okreÊlonà wzorem

gdzie E — oznacza energi´ neutronu w (megaelektronowoltach MeV); w przypadku gdy rozwa˝any rodzaj promieniowania lub jego energia nie sà okreÊlone w tabeli 2 lub nie sà

znane, za przybli˝onà wartoÊç czynnika wagowego promieniowania wR mo˝na przyjàç

uÊrednionà wartoÊç wspó∏czynnika jakoÊci

promieniowania Q na g∏´bokoÊci 10 mm

w kuli ICRU1, obliczonà wed∏ug wzoru

gdzie: D

— oznacza dawk´ poch∏oni´tà (w grejach) w punkcie uÊredniania wartoÊci

Q,

L

— oznacza nieograniczone liniowe przekazanie energii na jeden mikrometr

toru czàstki na∏adowanej w wodzie

(w kiloelektronowoltach na mikrometr keV/µm),

D(L)dL — oznacza dawk´ poch∏oni´tà w rozpatrywanym punkcie, przy nieograniczonym liniowym przekazaniu energii mi´dzy L a L+dL,

Q(L)

— oznacza wspó∏czynnik jakoÊci promieniowania

w

rozpatrywanym

punkcie, zale˝ny od wartoÊci L wed∏ug tabeli 3.

2. Dawk´ skutecznà (efektywnà) E otrzymanà w ciàgu okreÊlonego czasu wyznacza si´ przez zsumowanie

dawki skutecznej (efektywnej) EZ od nara˝enia zewn´trznego w ciàgu tego czasu oraz dawek obcià˝ajàcych, spowodowanych wnikni´ciem nuklidów promieniotwórczych do organizmu w tym samym czasie,

okreÊlonych dla czasu 50 lat od momentu wnikni´cia

(lub — w przypadku dzieci — dla czasu od momentu

wnikni´cia do osiàgni´cia przez nie wieku 70 lat), z zastrze˝eniem ust. 3. W celu wyznaczenia dawek granicznych okreÊlony czas oznacza, w zale˝noÊci od przyj´tego kryterium, 1 rok lub 5 lat. Dawka skuteczna (efektywna) E (w siwertach) dla osoby w grupie wiekowej

g okreÊlona jest wzorem

gdzie: e(g)j,p i e(g)j,o — oznaczajà jednostkowe obcià˝ajàce dawki skuteczne dla

osób w grupie wiekowej g, to

——————

1 Kula z materia∏u równowa˝nego tkance, o Êrednicy 30 cm

i g´stoÊci 1 g cm –3, której sk∏ad masowy to 76,2% tlenu,

11,1% w´gla, 10,1% wodoru i 2,6% azotu.

Jj,p i Jj,o

znaczy obcià˝ajàce dawki skuteczne (w siwertach), jakie osoby te otrzymujà w wyniku wnikni´cia do ich organizmu drogà

pokarmowà (indeks p) lub drogà oddechowà (indeks o) jednostkowej aktywnoÊci (czyli

jednego bekerela 1 Bq) nuklidu j;

dawki te, zale˝ne od sposobu

przechodzenia nuklidu do przewodu pokarmowego i z przewodu

pokarmowego do p∏ynów ustrojowych, okreÊlonego wartoÊcià

czynnika f1 oraz od szybkoÊci absorpcji w p∏ucach (która mo˝e byç

szybka F, umiarkowana M lub powolna S), okreÊlajà tabele 4—7,

odr´bnie dla osób z ogó∏u ludnoÊci i dla pracowników; typ absorpcji p∏ucnej i wartoÊci czynnika f1

stosowane przy obliczeniu obcià˝ajàcych dawek skutecznych

okreÊlajà tabele 8 i 9,

— oznaczajà aktywnoÊci (w bekerelach) nuklidu j, który wniknà∏

do organizmu drogà pokarmowà (indeks p) lub oddechowà

(indeks o),

3. Je˝eli znana jest dawka równowa˝na pochodzàca od nara˝enia wewn´trznego w tkance lub narzàdzie,

otrzymana w jednostce czasu, czyli pochodna HT tej

dawki wzgl´dem czasu, wtedy obcià˝ajàcà dawk´ równowa˝nà otrzymanà w czasie τ okreÊla wzór

gdzie: t0 oznacza moment wnikni´cia nuklidu; je˝eli

wartoÊci τ jest nieokreÊlona, jako czas ca∏kowania nale˝y przyjàç okres 50 lub 70 lat, wed∏ug kryteriów podanych w ust. 2.

4. Je˝eli êród∏em nara˝enia wewn´trznego sà

obecne w powietrzu nuklidy radonu i ich pochodne,

obcià˝ajàcà dawk´ skutecznà wyznacza si´ przez pomiar lub obliczenie potencjalnej energii alfa. Potencjalnà energi´ alfa definiuje si´ jako ca∏kowità energi´

czàstek alfa, emitowanych podczas rozpadu pochodnych radonu (222Rn) w szeregu promieniotwórczym a˝

do o∏owiu 210 Pb (z wy∏àczeniem tego nuklidu) oraz

rozpadu pochodnych toronu (220Rn) w szeregu promieniotwórczym a˝ do stabilnego o∏owiu 208Pb i wyra˝a si´ w d˝ulach (J).

Nara˝enie to okreÊla si´ przeliczajàc wyznaczone przez

pomiar st´˝enie energii potencjalnej alfa, wyra˝one

w d˝ulach razy godzina na metr szeÊcienny (Jhm–3) na

dawk´ skutecznà w siwertach, z u˝yciem nast´pujàcych wspó∏czynników konwersji

radon w domu mieszkalnym 1,1 Sv/Jhm-3

radon na stanowisku pracy 1,4 Sv/Jhm-3

toron na stanowisku pracy

0,5 Sv/Jhm-3.

TABELA 1. WARTOÂCI CZYNNIKA WAGOWEGO TKANKI (NARZÑDU), WT1

Tkanka (narzàd), T

Czynnik wagowy tkanki (narzàdu), wT

Gonady

0,20

Czerwony szpik kostny

0,12

Jelito grube

0,12

P∏uca

0,12

˚o∏àdek

0,12

P´cherz moczowy

0,05

Gruczo∏y piersiowe

0,05

Wàtroba

0,05

Prze∏yk

0,05

Tarczyca

0,05

Skóra

0,01

Powierzchnia koÊci

0,01

Pozosta∏e

0,052, 3

1 WartoÊci wyznaczone dla reprezentatywnej grupy osób, o jednakowej liczbie przedstawicieli obu p∏ci i o szerokim zakresie

przedzia∏u wieku; przy definiowaniu dawki skutecznej, mogà byç stosowane niezale˝nie od p∏ci dla nara˝onych pracowników oraz osób z ogó∏u ludnoÊci.

2 Do celów obliczeniowych pozycja „pozosta∏e” obejmuje nast´pujàce tkanki (narzàdy): nadnercza, mózg, górnà cz´Êç jelita

grubego, jelito cienkie, nerki, mi´Ênie, trzustk´, Êledzion´, grasic´, macic´ lub inne, które mogà zostaç napromienione selektywnie.

3 W wyjàtkowych przypadkach, kiedy pojedyncza tkanka (narzàd) nale˝àca do pozycji „pozosta∏e” otrzymuje dawk´ równowa˝nà przekraczajàcà najwi´kszà dawk´ w dowolnym z wymienionych w tabeli dwunastu narzàdów, dla których wyznaczono okreÊlone wartoÊci wT , nale˝y do tej tkanki (narzàdu) zastosowaç czynnik wagowy równy 0,025 oraz czynnik 0,025 do

Êredniej dawki w reszcie tkanek (narzàdów) z pozycji „pozosta∏e”.

TABELA 2. WARTOÂCI CZYNNIKA WAGOWEGO PROMIENIOWANIA WR

Czynnik wagowy

promieniowania, wR

Rodzaj promieniowania i zakres energii, R

Fotony, wszystkie energie

1

Elektrony i miuony, wszystkie energie

1

Neutrony, energia <10 keV

5

10 keV do 100 keV

10

>100 keV do 2 MeV

20

>2 MeV do 20 MeV

10

>20 MeV

5

Protony z wy∏àczeniem protonów odrzutu, energia >2 MeV

5

Czàstki alfa, fragmenty rozszczepienia, ci´˝kie jàdra

20

TABELA 3. WARTOÂCI WSPÓ¸CZYNNIKA JAKOÂCI Q W ZALE˚NOÂCI OD NIEOGRANICZONEGO LINIOWEGO

PRZEKAZANIA ENERGII L

L w wodzie

(keV µm–1)

Q(L)

<10

1

10—100

0,32 L— 2,2

>100

300√L

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 4 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 5 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 6 (cd.)

TABELA 8 (cd.)

TABELA 9 (cd.)

TABELA 9 (cd.)

Warszawa, dnia 19 lipca 2002 r.

Nr 111

TREÂå

Poz.

ROZPORZÑDZENIA RADY MINISTRÓW

969 — z dnia 28 maja 2002 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizujàcego . . 7193

970 — z dnia 9 lipca 2002 r. w sprawie szczegó∏owych zasad i trybu udzielania pomocy uczniom

podejmujàcym nauk´ w klasach pierwszych szkó∏ podstawowych w roku szkolnym

2002/2003

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7269

ROZPORZÑDZENIA

971 — Minista Finansów z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od

energii elektrycznej

. . . . . . . . . . . . . . . . . . 7270

972 — Minista Finansów z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów)

. . . . . . . . . . . . . . . 7271

973 — Minista Finansów z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego sposobu i trybu przeprowadzania audytu wewn´trznego . . . . . . . . . . . . . . 7271

969

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 28 maja 2002 r.

w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizujàcego.

Na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe (Dz. U. z 2001 r. Nr 3,

poz. 18, Nr 100, poz. 1085 i Nr 154, poz. 1800 oraz

z 2002 r. Nr 74, poz. 676) zarzàdza si´, co nast´puje