Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie środków przymusu bezpośredniego stosowanych przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla rodzaje Êrodków przymusu bezpoÊredniego, do stosowania których sà

uprawnieni inspektorzy i pracownicy kontroli skarbowej, szczegó∏owe warunki i sposoby ich u˝ycia, a tak˝e

tryb wyposa˝ania inspektorów i pracowników kontroli

skarbowej w te Êrodki.

§ 2. 1. Ârodki przymusu bezpoÊredniego, zwane dalej „Êrodkami przymusu”, powinny byç stosowane

przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej,

zwanych dalej „inspektorami i pracownikami”, w taki

sposób, aby osiàgni´cie podporzàdkowania si´ poleceniom wydanym na podstawie prawa albo skuteczne

odparcie bezpoÊredniego i bezprawnego zamachu na

inspektora lub pracownika powodowa∏o mo˝liwie najmniejszà dolegliwoÊç.

2. Mo˝na stosowaç jednoczeÊnie wi´cej ni˝ jeden

Êrodek przymusu, o których mowa w § 5 ust. 1, je˝eli

jest to konieczne do osiàgni´cia podporzàdkowania si´

wydanym poleceniom albo do skutecznego odparcia

bezpoÊredniego i bezprawnego zamachu na inspektora lub pracownika.

3. Odst´puje si´ od stosowania Êrodków przymusu, gdy osoba, wobec której u˝yto tych Êrodków, podporzàdkowa∏a si´ wydanym poleceniom.

§ 3. 1. Je˝eli nast´pstwem zastosowania Êrodka

przymusu jest zranienie lub innego rodzaju zagro˝enie

dla ˝ycia lub zdrowia cz∏owieka, inspektorzy i pracownicy sà obowiàzani udzieliç poszkodowanemu pierwszej pomocy, a nast´pnie, w razie potrzeby, zapewniç

pomoc lekarskà.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, oraz

gdy w wyniku zastosowania Êrodka przymusu nastàpi∏a Êmierç cz∏owieka lub szkoda w mieniu, inspektorzy

i pracownicy sà obowiàzani

1) zabezpieczyç Êlady na miejscu zdarzenia i nie dopuÊciç osób postronnych na to miejsce,

2) ustaliç Êwiadków zdarzenia, je˝eli jest to mo˝liwe

w zaistnia∏ych okolicznoÊciach,

3) niezw∏ocznie powiadomiç dy˝urnego najbli˝szej

jednostki Policji oraz Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej.

3. Pomoc lekarskà zapewnia si´ zawsze kobiecie

ci´˝arnej, wobec której u˝yto Êrodka przymusu.

§ 4. 1. O ka˝dym przypadku u˝ycia Êrodka przymusu inspektor lub pracownik jest obowiàzany niezw∏ocznie powiadomiç w∏aÊciwy organ kontroli skarbowej,

w formie pisemnej notatki s∏u˝bowej, za poÊrednictwem bezpoÊredniego prze∏o˝onego.

2. Notatka, o której mowa w ust. 1, powinna zawieraç w szczególnoÊci

1) wskazanie stanowiska s∏u˝bowego oraz imienia

i nazwiska inspektora lub pracownika,

2) okreÊlenie czasu i miejsca u˝ycia Êrodka przymusu,

3) opis sytuacji poprzedzajàcej u˝ycie Êrodka przymusu i sposobu post´powania przy u˝yciu Êrodka

przymusu,

4) dane identyfikacyjne osoby, wobec której u˝yto

Êrodka przymusu, oraz okreÊlenie skutków u˝ycia

Êrodka przymusu i sposobu udzielenia pomocy,

w wypadku zranienia cz∏owieka lub powstania innego rodzaju zagro˝enia dla ˝ycia lub zdrowia ludzkiego,

5) dane identyfikacyjne ustalonych Êwiadków zdarzenia.

3. Do obowiàzków organu kontroli skarbowej,

o którym mowa w ust. 1, nale˝y

1) zbadanie, czy u˝ycie Êrodka przymusu nastàpi∏o

zgodnie z obowiàzujàcymi przepisami,

2) niezw∏oczne powiadomienie prokuratora oraz podj´cie dzia∏aƒ majàcych na celu wdro˝enie post´powania dyscyplinarnego, w wypadku stwierdzenia,

˝e u˝ycie Êrodka przymusu by∏o niezgodne z obowiàzujàcymi przepisami,

3) niezw∏oczne powiadomienie prokuratora, je˝eli nast´pstwem u˝ycia Êrodka przymusu jest Êmierç

cz∏owieka.

Rozdzia∏ 2

Rodzaje oraz szczegó∏owe warunki i sposoby u˝ycia

Êrodków przymusu

§ 5. 1. Inspektorzy i pracownicy sà uprawnieni do

stosowania nast´pujàcych rodzajów Êrodków przymusu

1) si∏y fizycznej stosowanej w formie chwytów obezw∏adniajàcych oraz podobnych technik obrony lub

ataku,

2) indywidualnych technicznych Êrodków i urzàdzeƒ,

przeznaczonych do obezw∏adniania i konwojowania osób, w postaci kajdanek, prowadnic i siatek

obezw∏adniajàcych,

Poz. 845

2. Nie stosuje si´ kajdanek wobec osób w wieku poni˝ej 17 lat, z wyjàtkiem nieletnich w wieku powy˝ej

16 lat podejrzanych o pope∏nienie przest´pstwa przeciwko ˝yciu lub zdrowiu.

3. Kajdanki zak∏ada si´ na r´ce trzymane z przodu,

a osobie zachowujàcej si´ agresywnie — z ty∏u.

3) indywidualnych chemicznych Êrodków, przeznaczonych do obezw∏adniania osób, w postaci miotaczy gazu obezw∏adniajàcego,

4. Prowadnic´ mo˝na stosowaç wobec osób, które

nie ukoƒczy∏y 17 lat, w przypadkach, o których mowa

w ust. 1.

4) technicznych Êrodków i urzàdzeƒ, przeznaczonych

do zatrzymywania oraz unieruchamiania pojazdów

mechanicznych, w postaci kolczatek drogowych,

pojazdów s∏u˝bowych lub przedmiotów ustawianych jako odpowiednio oznakowane przeszkody

oraz urzàdzeƒ s∏u˝àcych do unieruchamiania kó∏

pojazdów.

5. Jeden z uchwytów prowadnicy jest zak∏adany na

r´k´ osoby prowadzonej, a drugi uchwyt trzyma si´

w r´ku lub zak∏ada si´ na swojà r´k´.

2. Wobec kobiet o widocznej cià˝y, starców, osób

o widocznym kalectwie oraz osób, których wyglàd

wskazuje na wiek do 13 lat, mo˝na stosowaç wy∏àcznie

si∏´ fizycznà w postaci chwytów obezw∏adniajàcych.

§ 6. 1. Je˝eli okolicznoÊci faktyczne to umo˝liwiajà,

inspektor lub pracownik jest obowiàzany, przed u˝yciem Êrodka przymusu, podjàç prób´ osiàgni´cia podporzàdkowania si´ wydanym poleceniom przez stanowczà perswazj´ s∏ownà lub demonstracj´ mo˝liwoÊci u˝ycia Êrodka przymusu.

2. BezpoÊrednio przed u˝yciem Êrodka przymusu

nale˝y wezwaç osob´ niepodporzàdkowujàcà si´ wydanym poleceniom do zachowania zgodnego z prawem oraz uprzedziç o zamiarze u˝ycia Êrodka przymusu.

3. Je˝eli w ocenie inspektora lub pracownika zw∏oka w u˝yciu Êrodka przymusu grozi∏aby niebezpieczeƒstwem dla ˝ycia lub zdrowia ludzkiego albo szkodà

w mieniu, nale˝y odstàpiç od podejmowania próby,

o której mowa w ust. 1, oraz od czynnoÊci okreÊlonych

w ust. 2.

4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, inspektorzy lub pracownicy wzywajà do zachowania zgodnego

z prawem w trakcie stosowania odpowiedniego do sytuacji Êrodka przymusu.

§ 7. 1. Si∏´ fizycznà stosuje si´ w celu obezw∏adnienia osoby, odparcia czynnej napaÊci albo doprowadzenia do wykonania polecenia wydanego przez inspektora lub pracownika.

2. U˝ywajàc si∏y fizycznej, nie wolno zadawaç uderzeƒ, chyba ˝e inspektor lub pracownik dzia∏a w obronie koniecznej albo w celu odparcia zamachu na ˝ycie

lub zdrowie cz∏owieka albo na mienie.

§ 8. 1. Kajdanki mo˝na stosowaç wobec osób tymczasowo aresztowanych lub zatrzymanych, w celu udaremnienia ucieczki albo zapobie˝enia czynnej napaÊci

lub czynnemu oporowi. Kajdanki stosuje si´ tak˝e na

polecenie sàdu lub prokuratora.

§ 9. Kajdanki oraz prowadnic´ zdejmuje si´ niezw∏ocznie po wprowadzeniu osoby, wobec której je zastosowano, do uniemo˝liwiajàcych ucieczk´ pomieszczeƒ s∏u˝bowych jednostek organizacyjnych kontroli

skarbowej lub Policji, do aresztu albo na przes∏uchanie

przez sàd lub prokuratora, chyba ˝e sàd lub prokurator

zarzàdzi inaczej.

§ 10. 1. Siatk´ obezw∏adniajàcà stosuje si´ wobec

osoby, która swoim zachowaniem stwarza niebezpieczeƒstwo dla ˝ycia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,

je˝eli zastosowanie innych Êrodków przymusu jest niemo˝liwe albo okaza∏o si´ nieskuteczne.

2. Siatk´ obezw∏adniajàcà mo˝na stosowaç tak˝e

w poÊcigu za osobà podejrzanà o pope∏nienie przest´pstwa oraz w celu udaremnienia ucieczki osoby

tymczasowo aresztowanej bàdê zatrzymanej.

§ 11. 1. R´czne miotacze gazu obezw∏adniajàcego

mo˝na stosowaç w przypadkach

1) odpierania czynnej napaÊci i pokonywania czynnego oporu,

2) w celu udaremnienia ucieczki osoby tymczasowo

aresztowanej lub zatrzymanej,

3) w poÊcigu za osobà podejrzanà o pope∏nienie przest´pstwa.

2. Przy stosowaniu r´cznych miotaczy gazu obezw∏adniajàcego nale˝y uwzgl´dniç w∏aÊciwoÊci tych

Êrodków, mogàce stanowiç zagro˝enie dla zdrowia

ludzkiego.

§ 12. 1. Kolczatka drogowa i inne przeszkody umo˝liwiajàce zatrzymanie pojazdu mechanicznego mogà

byç stosowane, je˝eli osoba prowadzàca pojazd nie zatrzyma∏a si´ pomimo odpowiedniego sygna∏u umundurowanego inspektora, znajdujàcego si´ w pobli˝u

oznakowanego pojazdu kontroli skarbowej.

2. Kolczatki drogowej nie stosuje si´ do zatrzymywania pojazdów jednoÊladowych.

3. Zastosowanie kolczatki drogowej albo innej

przeszkody umo˝liwiajàcej zatrzymanie pojazdu mechanicznego powinno nastàpiç po uprzednim zawiadomieniu dy˝urnego najbli˝szej jednostki Policji.

4. Je˝eli ze wzgl´du na okolicznoÊci faktyczne zachodzi potrzeba natychmiastowego zatrzymania pojazdu mechanicznego, a uprzednie porozumienie si´ z Policjà nie jest mo˝liwe, przy stosowaniu Êrodka przymusu okreÊlonego w ust. 1 nale˝y

1) wstrzymaç ruch drogowy w obu kierunkach, na odleg∏oÊç nie mniejszà ni˝ sto metrów od kolczatki

lub innej przeszkody, przez umieszczenie na drodze w tej odleg∏oÊci odpowiednich znaków ostrzegawczych oraz podawanie przez umundurowanego inspektora, znajdujàcego si´ w pobli˝u oznakowanego pojazdu s∏u˝bowego kontroli skarbowej,

sygna∏u zatrzymania w sposób zrozumia∏y i widoczny dla osoby kierujàcej zatrzymywanym pojazdem,

2) jak najszybciej powiadomiç dy˝urnego jednostki

Policji w∏aÊciwej dla miejsca u˝ycia kolczatki albo

innej przeszkody.

5. W przypadku blokowania przejazdu oznakowanym pojazdem s∏u˝bowym kontroli skarbowej mo˝na

odstàpiç od wstrzymania ruchu drogowego.

§ 13. 1. Urzàdzenia s∏u˝àce do unieruchamiania kó∏

pojazdów mechanicznych, zwane dalej „blokadami”,

mogà byç stosowane, w przypadkach gdy

1) istnieje uzasadnione podejrzenie, ˝e w pojeêdzie

pozostawionym mogà znajdowaç si´ towary lub

inne przedmioty wprowadzone na polski obszar

celny, przewo˝one przez ten obszar lub przeznaczone do wywozu za granic´ w sposób niezgodny

z prawem,

2) wobec osób lub towarów albo innych przedmiotów

znajdujàcych si´ w pojeêdzie podj´to czynnoÊci

kontrolne, a ze wzgl´du na okolicznoÊci faktyczne

zachodzi obawa ucieczki kontrolowanym pojazdem przed zakoƒczeniem tych czynnoÊci.

2. Blokada powinna byç za∏o˝ona na przednim kole pojazdu mechanicznego po stronie kierujàcego oraz

trwale oznakowana przez umieszczenie na niej w widocznym miejscu

Poz. 845

§ 15. W zakresie wydawania technicznych Êrodków

przymusu wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 2 i 4 stosuje

si´ nast´pujàcy tryb post´powania

1) o wydaniu Êrodka przymusu decyduje w∏aÊciwy organ kontroli skarbowej, pod warunkiem uprzedniego przeszkolenia inspektora lub pracownika i przeprowadzenia z wynikiem pozytywnym sprawdzenia znajomoÊci przepisów dotyczàcych u˝ycia

Êrodków przymusu oraz zasad bezpiecznego obchodzenia si´ z tymi Êrodkami,

2) przeszkolenie oraz sprawdzenie znajomoÊci przepisów i zasad, o których mowa w pkt 1, przeprowadza organ kontroli skarbowej, zgodnie z programem zatwierdzonym przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej,

3) Êrodki przymusu sà wydawane inspektorom na

czas okreÊlony przez organ kontroli skarbowej,

a po up∏ywie tego czasu powinny byç niezw∏ocznie

zwrócone do miejsca przechowywania w obiektach jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej, okreÊlonego w odr´bnych przepisach.

§ 16. 1. W∏aÊciwy organ kontroli skarbowej jest

obowiàzany niezw∏ocznie spowodowaç zwrócenie

przez inspektora lub pracownika Êrodków przymusu

w nast´pujàcych przypadkach

1) rozwiàzania stosunku pracy,

2) stwierdzenia nieprzestrzegania obowiàzujàcych zasad przechowywania Êrodków przymusu,

3) podejrzenia u˝ycia Êrodka przymusu w sposób niezgodny z obowiàzujàcymi przepisami.

2. Zwrot Êrodków przymusu, o którym mowa

w § 15 pkt 3, nie jest wymagany w przypadkach

1) wykonywania zadaƒ s∏u˝bowych wymagajàcych

przebywania, po up∏ywie urz´dowego czasu pracy,

poza obiektami jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej,

2) wydania przez organ kontroli skarbowej stosownego zezwolenia.

1) nazwy organu zak∏adajàcego blokad´,

2) numeru ewidencyjnego blokady,

3) adresu, gdzie nale˝y zg∏osiç si´ w celu jej zdj´cia.

3. Na pojeêdzie w widocznym miejscu umieszcza

si´ zawiadomienie o za∏o˝eniu blokady w formie informacji, której wzór stanowi za∏àcznik do rozporzàdzenia.

Rozdzia∏ 3

§ 17. W zakresie wydawania i u˝ytkowania Êrodków

przymusu organy kontroli skarbowej sà obowiàzane

prowadziç ewidencj´ w sposób okreÊlony przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej.

Rozdzia∏ 4

Przepis koƒcowy

§ 18. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 lipca 2002 r.

Tryb wyposa˝ania inspektorów i pracowników

w Êrodki przymusu

§ 14. Pozwolenie na okaziciela na posiadanie r´cznego miotacza gazu obezw∏adniajàcego wydaje, na

wniosek organów kontroli skarbowej, w trybie okreÊlonym odr´bnymi przepisami, w∏aÊciwy miejscowo komendant wojewódzki Policji.

Prezes Rady Ministrów: L. Miller

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Rady

Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r.

(poz. 845)

845

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 25 czerwca 2002 r.

w sprawie Êrodków przymusu bezpoÊredniego stosowanych przez inspektorów i pracowników kontroli

skarbowej.

Na podstawie art. 11e ust. 2 ustawy z dnia 28 wrzeÊnia 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54,

poz. 572 i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 70, poz. 816,

Nr 104, poz. 1103 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 14,

poz. 143, Nr 81, poz. 877 i Nr 110, poz. 1189 oraz z 2002 r.

Nr 41, poz. 365, Nr 74, poz. 676 i Nr 89, poz. 804) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne