Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) kryteria oceny wyst´pujàcych w zak∏adach górniczych zagro˝eƒ naturalnych: tàpaniami, metanowego, wyrzutami gazów i ska∏, wybuchem py∏u

w´glowego, wodnego, erupcyjnego, siarkowodorowego, radiacyjnego naturalnymi substancjami

promieniotwórczymi, a tak˝e dzia∏aniem py∏ów

szkodliwych dla zdrowia,

2) szczegó∏owe zasady zaliczania zagro˝eƒ, o których

mowa w pkt 1,

3) sposób zaliczania z∏ó˝ (pok∏adów), ich cz´Êci lub

wyrobisk do poszczególnych stopni (kategorii,

klas) zagro˝eƒ,

4) przypadki, w których zaliczeƒ mo˝e dokonywaç kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 2. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

funkcjonalnoÊci lub pogorszenia bezpieczeƒstwa jego

u˝ytkowania,

3) tàpni´ciu — rozumie si´ przez to zjawisko dynamiczne spowodowane wstrzàsem górotworu,

w wyniku którego wyrobisko lub jego odcinek uleg∏o gwa∏townemu zniszczeniu lub uszkodzeniu,

w nast´pstwie czego nastàpi∏a ca∏kowita albo cz´Êciowa utrata jego funkcjonalnoÊci lub bezpieczeƒstwa jego u˝ytkowania,

4) zagro˝eniu tàpaniami — rozumie si´ przez to mo˝liwoÊç wystàpienia tàpni´cia w rezultacie niekorzystnych

warunków

górniczo-geologicznych

w wyrobisku lub w jego otoczeniu,

5) sk∏onnoÊci górotworu i ska∏ do tàpaƒ — rozumie si´

przez to zdolnoÊç do kumulowania energii w górotworze lub ska∏ach i nag∏ego jej wyzwolenia w momencie zmiany lub zniszczenia ich struktury,

6) odpr´˝eniu partii z∏o˝a (pok∏adu) — rozumie si´

przez to dokonanie takich zabiegów technicznych

w tej partii z∏o˝a (pok∏adu) lub jego sàsiedztwie,

w szczególnoÊci eksploatacj´ sàsiednich pok∏adów

lub wykonanie strzelaƒ powodujàcych destrukcj´

górotworu, których skutkiem jest pozbawienie tej

partii z∏o˝a (pok∏adu) zdolnoÊci do kumulowania

energii lub obni˝enia tej zdolnoÊci,

7) metanonoÊnoÊci — rozumie si´ przez to obj´toÊciowà iloÊç metanu pochodzenia naturalnego, zawartà w jednostce wagowej w g∏´bi calizny w´glowej,

1) wstrzàsie górotworu — rozumie si´ przez to wy∏adowanie energii nagromadzonej w górotworze,

objawiajàce si´ drganiem górotworu i zjawiskami

akustycznymi, niepowodujàce pogorszenia funkcjonalnoÊci wyrobisk i bezpieczeƒstwa ich u˝ytkowania,

8) izoliniach metanonoÊnoÊci — rozumie si´ przez to

linie oddzielajàce obszary o zró˝nicowanej metanonoÊnoÊci w pok∏adach w´gla,

2) zjawisku odpr´˝enia w wyrobisku — rozumie si´ przez to

zjawisko dynamiczne spowodowane wstrzàsem górotworu, wwyniku którego wyrobisko lub jego odcinek uleg∏o uszkodzeniu, niepowodujàcemu jednak utraty jego

10) ca∏kowitej gazonoÊnoÊci — rozumie si´ przez to zawartoÊç dwutlenku w´gla lub metanu, lub ∏àcznà

zawartoÊç tych oraz innych gazów pochodzenia naturalnego w górotworze,

9) polach metanowych — rozumie si´ przez to wyrobiska w pok∏adzie metanowym, wraz z wyrobiskami odprowadzajàcymi powietrze z tych wyrobisk,

11) zagro˝eniu wyrzutami gazów i ska∏ — rozumie si´

przez to naturalnà sk∏onnoÊç do wyst´powania zjawisk gazogeodynamicznych w postaci wyrzutu gazów i ska∏ lub nag∏ego wyp∏ywu gazów z górotworu do wyrobiska,

12) wyrzutach gazów i ska∏ — rozumie si´ przez to dynamiczne przemieszczenie rozkruszonych ska∏ lub

w´gla z calizny do wyrobisk przez energi´ gazów

wydzielonych z górotworu w wyniku dzia∏ania

czynników geologiczno-górniczych, które mogà

spowodowaç efekty akustyczne, podmuch powietrza, uszkodzenie obudowy i urzàdzeƒ, powstanie

kawerny powyrzutowej, zaburzenie w przewietrzaniu wyrobisk, powstanie wybuchowego nagromadzenia metanu lub atmosfery niezdatnej do oddychania,

13) nag∏ym wyp∏ywie gazów — rozumie si´ przez to

przebiegajàce w krótkim czasie intensywne wydzielanie si´ gazów z górotworu, które mo˝e spowodowaç w wyrobisku wybuchowe nagromadzenie metanu lub atmosfery niezdatnej do oddychania, niezwiàzane ze skutkami zawa∏u, tàpni´cia

i odgazowania urobionych ska∏ albo w´gla lub z zaburzeniami w przewietrzaniu wyrobiska,

14) kawernie powyrzutowej — rozumie si´ przez to

pustk´ w stropie, spàgu lub ociosie wyrobiska, powsta∏à po wyrzucie gazów i ska∏,

15) objawach wskazujàcych na zwi´kszenie zagro˝enia

wyrzutami gazów i ska∏ — rozumie si´ przez to

a) zwi´kszone iloÊci zwiercin, wydmuchy zwiercin

i gazów, zakleszczanie lub wypychanie wiert∏a

w czasie wiercenia otworów,

b) odpryskiwanie w´gla z ociosów i czo∏a przodku

oraz trzaski w g∏´bi calizny,

c) zwi´kszone wydzielanie gazów po robotach

strza∏owych,

d) zwi´kszenie iloÊci urobku i jego rozrzucenie na

wi´kszà odleg∏oÊç od przodka przy tej samej

technologii wykonywania robót strza∏owych,

e) zmniejszenie zwi´z∏oÊci i zmiany struktury w´gla

w czasie prowadzenia wyrobiska,

16) pyle w´glowym — rozumie si´ przez to ziarna w´gla przechodzàce przez sito o wymiarach oczek

równych 1x1 mm,

17) pok∏adzie w´gla zagro˝onym wybuchem py∏u w´glowego — rozumie si´ przez to pok∏ad w´gla,

w którym stwierdzono zawartoÊç cz´Êci lotnych

w w´glu wi´kszà ni˝ 10% w bezwodnej i bezpopio∏owej substancji w´glowej,

18) pok∏adzie w´gla niezagro˝onym wybuchem py∏u

w´glowego — rozumie si´ przez to pok∏ad w´gla,

w którym stwierdzono zawartoÊç cz´Êci lotnych

w w´glu mniejszà lub równà 10% w bezwodnej

i bezpopio∏owej substancji w´glowej,

19) pyle kopalnianym — rozumie si´ przez to py∏ powsta∏y podczas robót górniczych oraz w trakcie

przeróbki, wraz z dodatkiem substancji zabezpieczajàcych przed wybuchem,

20) pyle w´glowym bezpiecznym — rozumie si´ przez

to py∏ w´glowy pochodzàcy z pok∏adu w´gla niezagro˝onego wybuchem py∏u w´glowego,

Poz. 841

21) pyle w´glowym niebezpiecznym — rozumie si´

przez to py∏ w´glowy pochodzàcy z pok∏adu w´gla

zagro˝onego wybuchem py∏u w´glowego,

22) intensywnoÊci osiadania py∏u — rozumie si´ przez

to mas´ py∏u w´glowego bez cz´Êci niepalnych

sta∏ych, osiadajàcego na danej powierzchni

w ustalonym czasie, wyra˝onà w g/m2 na dob´,

23) pyle kopalnianym zabezpieczonym — rozumie si´

przez to py∏ kopalniany zawierajàcy

a) co najmniej 70% cz´Êci niepalnych sta∏ych w polach niemetanowych,

b) co najmniej 80% cz´Êci niepalnych sta∏ych w polach metanowych,

c) wod´ przemijajàcà uniemo˝liwiajàcà przenoszenie wybuchu py∏u w´glowego i ca∏kowicie pozbawiajàcà ten py∏ kopalniany lotnoÊci,

24) pyle kopalnianym niezabezpieczonym — rozumie

si´ przez to py∏ kopalniany, który nie spe∏nia wymagaƒ podanych w pkt 23,

25) wyrobisku niezagro˝onym wybuchem py∏u w´glowego — rozumie si´ przez to wyrobisko, w którym

a) nie wyst´puje niebezpieczny py∏ w´glowy, lub

b) py∏ kopalniany zawiera co najmniej 90% cz´Êci

niepalnych sta∏ych pochodzenia naturalnego,

iloÊç niebezpiecznego py∏u w´glowego jest

mniejsza ni˝ 10 g/m3 wyrobiska, a intensywnoÊç

osiadania py∏u jest mniejsza ni˝ 0,15 g/m2 na dob´, lub

c) py∏ kopalniany zawiera co najmniej 50% wody

przemijajàcej pochodzenia naturalnego,

a wyrobiska sàsiednie, majàce z nim po∏àczenie, sà

wyrobiskami niezagro˝onymi wybuchem py∏u w´glowego lub zosta∏y zaliczone do klasy A zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego,

26) wyrobisku zagro˝onym wybuchem py∏u w´glowego — rozumie si´ przez to wyrobisko, które nie

spe∏nia wymagaƒ podanych w pkt 25,

27) polu po˝arowym — rozumie si´ przez to podziemnà cz´Êç zak∏adu górniczego obj´tà po˝arem, odizolowanà od pozosta∏ych cz´Êci zak∏adu górniczego tamami po˝arowymi,

28) zagro˝eniu wodnym — rozumie si´ przez to mo˝liwoÊç wdarcia lub niekontrolowanego dop∏ywu wody, solanki, ∏ugów albo wody z luênym materia∏em,

do wyrobisk, stwarzajàcà niebezpieczeƒstwo dla

ruchu zak∏adu górniczego lub jego pracowników,

29) zagro˝eniu erupcyjnym — rozumie si´ przez to

mo˝liwoÊç wystàpienia zagro˝enia wywo∏anego

erupcjà wiertniczà rozumianà jako przyp∏yw p∏ynu

z∏o˝owego do otworu wiertniczego spowodowany

naruszeniem równowagi mi´dzy ciÊnieniem z∏o˝owym a ciÊnieniem dennym,

30) anormalnie du˝ym zagro˝eniu erupcyjnym wyst´pujàcym w otworach wiertniczych — rozumie si´

przez to sytuacj´, gdy w nieorurowanej cz´Êci

otworu zalegajà poziomy o ciÊnieniu z∏o˝owym bliskim wartoÊci ciÊnienia szczelinowania innych ska∏

odkrytych bàdê gdy gradient ciÊnienia z∏o˝owego

jest wi´kszy od 0,13 MPa/10 m,

31) erupcji otwartej — rozumie si´ przez to niekontrolowany wyp∏yw p∏ynu z∏o˝owego na powierzchni´

w wyniku uszkodzenia urzàdzeƒ zabezpieczajàcych

wylot otworu wiertniczego,

32) zagro˝eniu siarkowodorowym — rozumie si´ przez

to mo˝liwoÊç powstania zagro˝enia w wyniku wyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego, zawierajàcego siarkowodór, podczas erupcji otwartej z otworów w czasie

wiercenia lub wydobywania kopalin p∏ynnych,

stwarzajàcego niebezpieczeƒstwo dla ruchu zak∏adu górniczego, jego pracowników i okolicznej ludnoÊci,

33) zagro˝eniu radiacyjnym naturalnymi substancjami

promieniotwórczymi — rozumie si´ przez to nara˝enie potencjalne w wyrobiskach wynikajàce

z mo˝liwoÊci

a) wch∏oni´cia do organizmu krótko˝yciowych produktów rozpadu radonu lub izotopów radu,

b) nara˝enia zewn´trznego na promieniowanie

gamma emitowane przez osady do∏owe i ska∏y

górotworu,

34) pyle wdychanym — rozumie si´ przez to udzia∏ masowy wszystkich czàstek zawieszonych, wdychanych lub wziewanych przez nos i usta,

35) pyle respirabilnym — rozumie si´ przez to zbiór

czàstek przechodzàcych przez selektor wst´pny

o charakterystyce przepuszczalnoÊci wed∏ug wymiarów czàstek opisanej logarytmiczno-normalnà

funkcjà prawdopodobieƒstwa ze Êrednià wartoÊcià

Êrednicy aerodynamicznej 3,5 ± 0,3 µm i z geometrycznym odchyleniem standardowym 1,5 ± 0,1,

Poz. 841

2) wyrobisk do poszczególnych stopni zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ w podziemnych zak∏adach

górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny,

3) otworów wiertniczych do poszczególnych klas zagro˝enia erupcyjnego przy wierceniach i eksploatacji z∏ó˝ ropy naftowej lub gazu ziemnego,

4) otworów wiertniczych do poszczególnych kategorii

zagro˝enia siarkowodorowego przy wierceniach

i eksploatacji z∏ó˝ ropy naftowej lub gazu ziemnego,

5) miejsc do poszczególnych stopni zagro˝enia siarkowodorowego w zak∏adach górniczych wydobywajàcych siark´ otworami wiertniczymi,

6) wyrobisk do poszczególnych klas zagro˝enia radiacyjnego naturalnymi substancjami promieniotwórczymi w podziemnych zak∏adach górniczych,

7) stanowisk pracy w wyrobiskach do poszczególnych

kategorii zagro˝enia dzia∏aniem py∏ów szkodliwych dla zdrowia, oraz obj´cia wyrobisk granicami

pola metanowego poszczególnych kategorii zagro˝enia w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny lub sól dokonuje kierownik ruchu zak∏adu górniczego niezw∏ocznie po

stwierdzeniu okolicznoÊci okreÊlonych w rozporzàdzeniu, uzasadniajàcych zaliczenie do danego

stopnia (kategorii, klasy) zagro˝enia.

Rozdzia∏ 2

Zagro˝enie tàpaniami

36) zagro˝eniu dzia∏aniem py∏ów szkodliwych dla zdrowia — rozumie si´ przez to wyst´powanie na stanowiskach pracy py∏u wdychanego lub respirabilnego o st´˝eniu przekraczajàcym najwy˝sze dopuszczalne wartoÊci, okreÊlone w odr´bnych przepisach.

§ 5. 1. Ustala si´ trzy stopnie zagro˝enia tàpaniami

w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny.

§ 3. 1. Z wnioskiem o zaliczenie z∏ó˝ (pok∏adów), ich

cz´Êci lub wyrobisk do poszczególnych stopni (kategorii, klas) zagro˝enia kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest obowiàzany, z zastrze˝eniem § 4, wystàpiç do

w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego niezw∏ocznie

po stwierdzeniu okolicznoÊci okreÊlonych w rozporzàdzeniu, uzasadniajàcych zaliczenie do danego stopnia

(kategorii, klasy) zagro˝enia.

1) dokonano odpr´˝enia

2. Je˝eli wniosek dotyczy zagro˝eƒ: tàpaniami, metanowego, wyrzutami gazów i ska∏ lub wybuchem py∏u w´glowego, do∏àcza si´ do niego wyniki badaƒ przeprowadzonych przez rzeczoznawc´ do spraw ruchu zak∏adu górniczego, zwanego dalej „rzeczoznawcà”,

wraz z jego opinià.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ w przypadku, gdy

wniosek dotyczy zaliczenia do najwy˝szych stopni (kategorii, klas) zagro˝eƒ.

§ 4. Zaliczenia

1) wyrobisk w polach metanowych do poszczególnych stopni niebezpieczeƒstwa wybuchu metanu

w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny lub sól,

2. Do pierwszego stopnia zagro˝enia tàpaniami zalicza si´ pok∏ady lub ich cz´Êci zalegajàce w górotworze sk∏onnym do tàpaƒ, w których

a) przez wybranie pok∏adu odpr´˝ajàcego z zawa∏em stropu w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝

50 m pod pok∏adem odpr´˝anym lub 20 m nad

tym pok∏adem,

b) przez wybranie pok∏adu odpr´˝ajàcego z podsadzkà hydraulicznà w odleg∏oÊci nie wi´kszej

ni˝ 30 m pod pok∏adem odpr´˝anym lub

15 m nad tym pok∏adem,

c) w przypadku grubego pok∏adu — przez czyste

wybranie warstwy tego pok∏adu,

d) nie zachowujàc parametrów okreÊlonych

w lit. a)—c), ale wyniki badaƒ i opinia rzeczoznawcy uzasadniajà takie zaliczenie w zwiàzku

z wyst´pujàcymi warunkami geologiczno-górniczymi oraz w∏asnoÊciami geomechanicznymi

pok∏adu i ska∏ otaczajàcych,

2) po odpr´˝eniu tàpni´cia nie wyst´pujà.

3. SkutecznoÊç odpr´˝enia, o którym mowa

w ust. 2 pkt 1 lit. a)—c), powinna byç potwierdzana badaniami geofizycznymi lub metodami analitycznymi,

z cz´stotliwoÊcià okreÊlonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego na podstawie opinii kopalnianego zespo∏u do spraw tàpaƒ.

3) propozycj´ zaliczenia cz´Êci z∏o˝a (pok∏adu) do odpowiedniego stopnia zagro˝enia tàpaniami, wraz

z uzasadnieniem,

4. Do drugiego stopnia zagro˝enia tàpaniami zalicza si´ pok∏ady lub ich cz´Êci zalegajàce w górotworze

sk∏onnym do tàpaƒ, w których nie dokonano odpr´˝enia przez wybranie pok∏adu sàsiedniego, ale wyniki badaƒ i opinia rzeczoznawcy uzasadniajà takie zaliczenie

w zwiàzku z wyst´pujàcymi warunkami geologiczno-górniczymi oraz w∏asnoÊciami geomechanicznymi

pok∏adu i ska∏ otaczajàcych.

4) w przypadku z∏ó˝ rud miedzi — okreÊlenie klasy

stropu i spàgu, przyj´te w oparciu o wyniki badaƒ

parametrów wytrzyma∏oÊciowych do odleg∏oÊci

nie mniejszej ni˝ 25 m w kierunku stropu

i 5 m w kierunku spàgu, jak równie˝ oznaczenie

sk∏onnoÊci ska∏ z∏o˝owych do tàpaƒ.

5. Do trzeciego stopnia zagro˝enia tàpaniami zalicza si´ pok∏ady lub ich cz´Êci zalegajàce w górotworze

sk∏onnym do tàpaƒ, w których nie dokonano odpr´˝enia przez wybranie pok∏adu sàsiedniego lub wystàpi∏o

tàpni´cie, pomimo dokonanego wczeÊniej odpr´˝enia.

§ 6. 1. Ustala si´ trzy stopnie zagro˝enia tàpaniami

w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi.

2. Do pierwszego stopnia zagro˝enia tàpaniami zalicza si´ cz´Êç z∏o˝a zbudowanà ze ska∏ sk∏onnych do

tàpaƒ, je˝eli w stropie wyst´pujà ska∏y pierwszej lub

drugiej klasy stropu, a w spàgu — ska∏y pierwszej klasy spàgu, przy którego nieprzerwanej eksploatacji

w niezmienionych warunkach geologiczno-górniczych

nie wystàpi∏o tàpni´cie lub wystàpi∏ wstrzàs o energii

nieprzekraczajàcej 106 J, zlokalizowany w rejonie frontu eksploatacyjnego lub przed tym frontem.

3. Do drugiego stopnia zagro˝enia tàpaniami zalicza si´ cz´Êç z∏o˝a zbudowanà ze ska∏ sk∏onnych do tàpaƒ, je˝eli w stropie wyst´pujà ska∏y drugiej lub trzeciej klasy stropu, a w spàgu — ska∏y pierwszej lub drugiej klasy spàgu, przy którego nieprzerwanej eksploatacji w niezmienionych warunkach geologiczno-górniczych w ostatnich dwóch latach nie wystàpi∏o tàpni´cie, lecz wystàpi∏ wstrzàs o energii przekraczajàcej

106 J, zlokalizowany w rejonie frontu eksploatacyjnego lub przed tym frontem.

4. Do trzeciego stopnia zagro˝enia tàpaniami zalicza si´ cz´Êç z∏o˝a zbudowanà ze ska∏ sk∏onnych do tàpaƒ, je˝eli w stropie wyst´pujà ska∏y trzeciej lub czwartej klasy stropu, a w spàgu — ska∏y drugiej lub trzeciej

klasy spàgu, przy którego eksploatacji w ostatnich

dwóch latach wystàpi∏o tàpni´cie.

5. Klasy stropu, o których mowa w ust. 2—4, okreÊla, w oparciu o opini´ rzeczoznawcy, kierownik ruchu

zak∏adu górniczego, na podstawie wartoÊci wskaênika

statecznoÊci stropu wyra˝ajàcego zale˝noÊci mi´dzy

wytrzyma∏oÊcià ska∏, gruboÊcià warstw oraz ich szczelinowatoÊcià.

6. Klasy spàgu, o których mowa w ust. 2—4, okreÊla, w oparciu o opini´ rzeczoznawcy, kierownik ruchu

zak∏adu górniczego, na podstawie wytrzyma∏oÊci i gruboÊci ska∏ spàgowych.

§ 7. 1. Wniosek o zaliczenie z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci do stopnia zagro˝enia tàpaniami powinien

zawieraç

2. Do wniosku do∏àcza si´

1) map´ wyrobisk, w skali nie mniejszej ni˝ 1:5000,

z uwidocznionymi zasz∏oÊciami eksploatacyjnymi

do odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 400 m od naniesionej granicy wnioskowanego stopnia zagro˝enia,

2) przekroje geologiczne z∏o˝a (pok∏adu),

3) profile geologiczne z∏o˝a (pok∏adu), wraz ze ska∏ami otaczajàcymi, przedstawiajàce sytuacj´ geologicznà do odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 160 m w kierunku stropu i 60 m w kierunku spàgu,

4) w przypadku podziemnych zak∏adów górniczych

wydobywajàcych w´giel kamienny — mapy pok∏adów, w skali nie mniejszej ni˝ 1:2 000, z naniesionymi kraw´dziami i resztkami pok∏adów sàsiednich

do odleg∏oÊci stwierdzonego wp∏ywu, jednak nie

mniejszej ni˝ 160 m w kierunku stropu i 60 m w kierunku spàgu pok∏adu.

Rozdzia∏ 3

Zagro˝enie metanowe

§ 8. 1. Ustala si´ cztery kategorie zagro˝enia metanowego w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny.

2. Udost´pnione pok∏ady lub ich cz´Êci zalicza si´

do

1) pierwszej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

stwierdzono wyst´powanie metanu pochodzenia

naturalnego w iloÊci od 0,1 do 2,5 m3/Mg, w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà,

2) drugiej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

stwierdzono wyst´powanie metanu pochodzenia

naturalnego w iloÊci powy˝ej 2,5 m3/Mg, lecz nie

wi´kszej ni˝ 4,5 m3/Mg, w przeliczeniu na czystà

substancj´ w´glowà,

3) trzeciej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

stwierdzono wyst´powanie metanu pochodzenia

naturalnego w iloÊci powy˝ej 4,5 m3/Mg, lecz nie

wi´kszej ni˝ 8 m3/Mg, w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà,

4) czwartej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

stwierdzono wyst´powanie metanu pochodzenia

naturalnego w iloÊci powy˝ej 8 m3/Mg, w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, lub wystàpi∏ nag∏y wyp∏yw metanu albo wyrzut metanu i ska∏.

1) opis budowy geologicznej z∏o˝a (pok∏adu),

3. Pok∏ad lub jego cz´Êç powinny byç zaliczone do

wy˝szej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli zachodzà okolicznoÊci zwi´kszajàce stan tego zagro˝enia.

2) opis czynników majàcych wp∏yw na zagro˝enie tàpaniami,

4. Przy zaliczeniu pok∏adu lub jego cz´Êci do odpowiednich kategorii zagro˝enia metanowego powinny

byç uwzgl´dnione wyniki badaƒ zagro˝enia metanowego w sàsiednich zak∏adach górniczych.

§ 9. 1. W przypadku stwierdzenia wyst´powania

w podziemnym zak∏adzie górniczym wydobywajàcym

w´giel kamienny metanu w cz´Êci pok∏adu, pok∏ad ten,

w granicach obszaru górniczego lub tej jego cz´Êci,

w której sà planowane albo prowadzone roboty górnicze, powinien byç zaliczony do tej samej kategorii zagro˝enia metanowego.

2. W przypadku wyst´powania w pok∏adzie zmian

naturalnych warunków geologicznych, powodujàcych

zró˝nicowanie zagro˝enia metanowego w poszczególnych cz´Êciach pok∏adu, takich jak uskoki lub inne zaburzenia geologiczne przerywajàce ciàg∏oÊç pok∏adu,

cz´Êci te mogà byç zaliczone do ró˝nych kategorii zagro˝enia metanowego.

3. Cz´Êci pok∏adu o zró˝nicowanej metanonoÊnoÊci

mo˝na zaliczyç do ró˝nych kategorii zagro˝enia metanowego, przy czym granice mi´dzy cz´Êciami pok∏adu

zaliczonymi do odpowiednich kategorii zagro˝enia metanowego powinny uwzgl´dniaç przebieg izolinii metanonoÊnoÊci o wielkoÊciach okreÊlonych w § 8 ust. 2.

§ 10. 1. Granice pola metanowego w podziemnym

zak∏adzie górniczym wydobywajàcym w´giel kamienny powinny byç tak ustalone, aby pole to obj´∏o pok∏ad

lub jego cz´Êç, a tak˝e wyrobiska, którymi odprowadzane jest powietrze z tego pola, oraz wyrobiska, w których mo˝e nastàpiç zmiana kierunku przep∏ywu powietrza powodujàca dop∏yw metanu.

2. Granice pola metanowego odpowiedniej kategorii powinny obejmowaç wyrobiska, do których mo˝e

przedostaç si´ — w szczególnoÊci przez zroby, tamy

izolacyjne, uskoki i zaburzenia geologiczne — sp´kany

górotwór w strefach oddzia∏ywania eksploatacji oraz

w nast´pstwie tàpni´ç lub wyrzutów metanu i ska∏ —

metan z pok∏adów w´gla zaliczonych do odpowiedniej

kategorii zagro˝enia metanowego lub z wyrobisk w polach metanowych.

3. Wyrobiska kamienne przecinajàce pok∏ady zaliczone do ró˝nych kategorii zagro˝enia metanowego,

którymi odprowadzane jest powietrze do innych wyrobisk, powinny byç wraz z tymi wyrobiskami obj´te granicami pola metanowego pok∏adu o najwy˝szej kategorii zagro˝enia metanowego.

4. Wy∏àczenie wyrobiska kamiennego z granic pola

metanowego o wy˝szej kategorii i w∏àczenie go do pola metanowego o ni˝szej kategorii lub wy∏àczenie wyrobiska z pola metanowego jest dozwolone w przypadkach, gdy

1) przeci´ty wyrobiskami pok∏ad, zaliczony do odpowiedniej kategorii zagro˝enia metanowego, zostanie szczelnie odizolowany,

2) pok∏ad, o którym mowa w pkt 1, nie jest eksploatowany w sàsiedztwie wyrobiska, po stwierdzeniu

zaniku wydzielania si´ metanu z ods∏oni´tej calizny

w´glowej.

5. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, podejmujàc decyzj´ w zakresie, o którym mowa w ust. 4, powinien opieraç si´ na wynikach badaƒ, o których mowa

w § 3 ust. 2.

Poz. 841

6. Otamowane wyrobisko przecinajàce pok∏ady

metanowe lub majàce po∏àczenie ze zrobami takich pok∏adów powinno byç obj´te granicami pola metanowego odpowiedniej kategorii.

7. Wyrobisko, którym doprowadza si´ powietrze do

pól metanowych, powinno byç obj´te granicami pola

metanowego odpowiedniej kategorii co najmniej na

odcinku przewietrzanym rejonowym pràdem powietrza do skrzy˝owania z najbli˝szym wyrobiskiem przewietrzanym grupowym pràdem powietrza. Wy∏àczenie

takiego wyrobiska z pola metanowego mo˝e nastàpiç

tylko w przypadku, gdy wykluczona jest mo˝liwoÊç

zmiany kierunku przep∏ywu powietrza powodujàcej

dop∏yw metanu.

§ 11. Przepisy § 8—10 stosuje si´ odpowiednio do

wyrobisk podziemnych odkrywkowych zak∏adów górniczych wydobywajàcych w´giel brunatny.

§ 12. 1. W zale˝noÊci od stopnia zagro˝enia wybuchem wyrobiska w polach metanowych w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel

kamienny zalicza si´ do wyrobisk

1) ze stopniem „a” niebezpieczeƒstwa wybuchu, je˝eli nagromadzenie metanu w powietrzu powy˝ej

0,5% jest wykluczone,

2) ze stopniem „b” niebezpieczeƒstwa wybuchu, je˝eli w normalnych warunkach przewietrzania nagromadzenie metanu w powietrzu powy˝ej 1% jest

wykluczone,

3) ze stopniem „c” niebezpieczeƒstwa wybuchu, je˝eli nawet w normalnych warunkach przewietrzania

nagromadzenie metanu w powietrzu mo˝e przekroczyç 1%.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zalicza wyrobiska do poszczególnych stopni niebezpieczeƒstwa

wybuchu, zgodnie z zasadami ustalonymi przez rzeczoznawc´.

§ 13. 1. Ustala si´ dwie kategorie zagro˝enia metanowego w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych sól.

2. Udost´pnione z∏o˝a soli lub ich cz´Êci zalicza si´ do

1) pierwszej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

stwierdzono w powietrzu wyst´powanie metanu

pochodzenia naturalnego albo metanu wraz z innymi gazami wybuchowymi pochodzenia naturalnego o ∏àcznej zawartoÊci powy˝ej 0,1%,

2) drugiej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

wystàpi∏ nag∏y wyp∏yw metanu pochodzenia naturalnego oddzielnie lub ∏àcznie z innymi gazami lub

wyrzut metanu i ska∏, w wyniku których zawartoÊç

gazów wybuchowych w powietrzu by∏a wi´ksza ni˝

1%.

3. Przepisy § 8 ust. 3 i 4, § 9 ust. 1 i 2, § 10 ust. 1 i 7

oraz § 12 stosuje si´ odpowiednio.

§ 14. 1. Ustala si´ dwie kategorie zagro˝enia metanowego w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy metali nie˝elaznych.

2. Udost´pnione z∏o˝a rud metali nie˝elaznych lub

ich cz´Êci zalicza si´ do

1) pierwszej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

stwierdzono w powietrzu wyst´powanie metanu

o zawartoÊci powy˝ej 0,1%,

2) drugiej kategorii zagro˝enia metanowego, je˝eli

wyst´puje mo˝liwoÊç wzmo˝onego wydzielania

lub nag∏ego wyp∏ywu metanu z górotworu lub

z wody dop∏ywajàcej do wyrobisk.

desorpcji metanu wi´kszà ni˝ 1,2 kPa, oraz wystàpi∏y

objawy, o których mowa w § 2 pkt 15.

3. Przepisy § 8 ust. 3 i 4, § 9 ust. 1 i 2, § 10 ust. 1 i 7

oraz § 12 stosuje si´ odpowiednio.

1) do kategorii sk∏onnych do wyst´powania wyrzutów

metanu i ska∏ ustala si´ tak˝e granice pok∏adów lub

ich cz´Êci sk∏onnych do wyst´powania wyrzutów

metanu i ska∏,

§ 15. 1. Wniosek o zaliczenie z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci do kategorii zagro˝enia metanowego powinien zawieraç

1) charakterystyk´ zagro˝enia metanowego udokumentowanà opisem

a) oznaczeƒ metanonoÊnoÊci w pok∏adach w´gla

lub ich cz´Êciach,

b) zawartoÊci metanu lub innych gazów palnych

w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych sól lub rudy metali nie˝elaznych,

2) opis innych zagro˝eƒ naturalnych, wyst´pujàcych

w z∏o˝u lub jego cz´Êci, które mogà mieç wp∏yw na

wzrost zagro˝enia metanowego,

3) propozycj´ zaliczenia cz´Êci z∏o˝a (pok∏adu) do odpowiedniej kategorii zagro˝enia metanowego,

wraz z uzasadnieniem.

2. Do wniosku do∏àcza si´ mapy wyrobisk, w skali

nie mniejszej ni˝ 1:5 000, z proponowanymi kategoriami zagro˝enia metanowego z∏o˝a, pok∏adu lub jego

cz´Êci.

Rozdzia∏ 4

Zagro˝enie wyrzutami gazów i ska∏

§ 16. 1. Ustala si´ dwie kategorie zagro˝enia wyrzutami metanu i ska∏ w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny

1) sk∏onne do wyst´powania wyrzutów metanu i ska∏,

2) zagro˝one wyrzutami metanu i ska∏.

§ 17. 1. W decyzji o zaliczeniu pok∏adu w´gla kamiennego lub jego cz´Êci

2) do kategorii zagro˝onych wyrzutami metanu i ska∏

ustala si´ tak˝e granice pól zagro˝onych tymi wyrzutami.

2. Granice pok∏adów w´gla kamiennego lub ich

cz´Êci sk∏onnych do wyst´powania wyrzutów metanu

i ska∏ oraz granice pól zagro˝onych wyrzutami metanu

i ska∏ powinny byç ustalone w taki sposób, aby obejmowa∏y wszystkie wyrobiska, w których skutki wyrzutu metanu i ska∏ lub nag∏ego wyp∏ywu metanu mogà

stworzyç zagro˝enie zjawiskiem, o którym mowa w § 2

pkt 12 i 13, w tym równie˝ wyrobiska, którymi odprowadzany jest metan oraz w których skutki wyrzutu lub

wyp∏ywu metanu mogà spowodowaç zaburzenia przewietrzania.

§ 18. 1. Ustala si´ dwie kategorie zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny.

2. Do pierwszej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ zalicza si´ pok∏ady lub ich cz´Êci, w których

nie wystàpi∏y wyrzuty gazów i ska∏.

3. Do drugiej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ zalicza si´

1) pok∏ady lub ich cz´Êci, w których wystàpi∏y wyrzuty gazów i ska∏,

2) pok∏ady lub ich cz´Êci, w których nie wystàpi∏y wyrzuty gazów i ska∏, ale istniejà objawy okreÊlone

w § 2 pkt 15.

2. Do kategorii sk∏onnych do wyst´powania wyrzutów metanu i ska∏ zalicza si´ pok∏ady w´gla kamiennego lub ich cz´Êci, w których

4. Pok∏adów lub ich cz´Êci mo˝na nie zaliczaç do zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ albo wy∏àczyç z zaliczenia, je˝eli zostanie stwierdzone przez rzeczoznawc´, ˝e

1) metanonoÊnoÊç wynosi powy˝ej 8 m3/Mg, w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, a zwi´z∏oÊç

w´gla jest mniejsza ni˝ 0,3, lub

1) ca∏kowita gazonoÊnoÊç jest mniejsza od 6 m3/Mg

czystej substancji w´glowej,

2) metanonoÊnoÊç wynosi powy˝ej 8 m3/Mg, w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, a zwi´z∏oÊç

w´gla wynosi co najmniej 0,3, ale intensywnoÊç

desorpcji metanu jest wi´ksza ni˝ 1,2 kPa.

3. Do kategorii zagro˝onych wyrzutami metanu

i ska∏ zalicza si´ pok∏ady w´gla kamiennego lub ich cz´Êci, w których

1) wystàpi∏ wyrzut metanu i ska∏ lub

2) wystàpi∏ nag∏y wyp∏yw metanu, lub

3) stwierdzono wyst´powanie innych, wymienionych

w § 2 pkt 15, objawów wskazujàcych na wzrost zagro˝enia wyrzutami metanu i ska∏.

4. Do kategorii zagro˝onych wyrzutami metanu

i ska∏ zalicza si´ równie˝ pok∏ady w´gla kamiennego

lub ich cz´Êci, sk∏onne do wyst´powania wyrzutów

metanu i ska∏, w których stwierdzono intensywnoÊç

2) ca∏kowita gazonoÊnoÊç zawiera si´ w granicach od

6 do 16 m3/Mg czystej substancji w´glowej, przy

zwi´z∏oÊci w´gla wi´kszej od 0,8,

3) wyniki prognozy nie wskazujà na mo˝liwoÊç wystàpienia zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏.

§ 19. 1. Wyrobiska korytarzowe drà˝one w pok∏adach w´gla lub ich cz´Êci, które zosta∏y uznane za zagro˝one wyrzutami gazów i ska∏, oraz wyrobiska kamienne, majàce na celu udost´pnienie takich pok∏adów, powinny byç zaliczone do odpowiedniego stopnia zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏.

2. Ustala si´ dwa stopnie zagro˝enia wyrobisk wyrzutami gazów i ska∏.

3. Do pierwszego stopnia zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ zalicza si´ wyrobiska prowadzone w pok∏adach lub ich cz´Êciach zaliczonych do pierwszej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏.

4. Do drugiego stopnia zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ zalicza si´

1) opis budowy geologicznej z∏o˝a (pok∏adu) lub jego

cz´Êci,

1) wyrobiska prowadzone w cz´Êciach pok∏adu zaliczonych do drugiej kategorii zagro˝enia wyrzutami

gazów i ska∏,

2) opis czynników charakteryzujàcych zagro˝enie wyrzutami gazów i ska∏,

2) wyrobiska lub ich cz´Êci drà˝one w pok∏adach lub

ich cz´Êciach zaliczonych do pierwszej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, je˝eli wyst´pujà

w nich, zwi´kszajàce to zagro˝enie

a) wp∏yw kraw´dzi eksploatacyjnych,

b) zaburzenia geologiczne,

c) otwieranie wyrobiskiem kamiennym pok∏adów

i warstw w´gla zagro˝onych wyrzutami gazów

i ska∏,

3) wyrobiska zaliczone do pierwszego stopnia zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ prowadzone na ich

poczàtkowym, dwudziestometrowym odcinku drà˝enia.

§ 20. Dla ka˝dego wyrobiska zaliczonego do odpowiedniego stopnia zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏

kierownik ruchu zak∏adu górniczego

1) wyznacza granice pól zagro˝onych skutkami wyrzutu, obejmujàce wyrobiska, oraz — stosownie do

potrzeb — strefy zagro˝enia gazami na powierzchni wokó∏ szybów,

2) oznacza granice, o których mowa w pkt 1, na przestrzennym schemacie wentylacyjnym.

§ 21. Przepisy rozporzàdzenia o zagro˝eniu wyrzutami gazów i ska∏ w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny stosuje si´

odpowiednio do z∏ó˝ ∏upku ogniotrwa∏ego wyst´pujàcych w tych zak∏adach.

§ 22. 1. Ustala si´ trzy kategorie zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych sól.

2. Z∏o˝a soli lub ich cz´Êci zalicza si´

1) do pierwszej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏, je˝eli

a) nie wystàpi∏y wyrzuty gazów i ska∏, lecz stwierdzono co najmniej jeden nag∏y wyp∏yw gazów,

lub

b) stwierdzono swobodny wyp∏yw gazów, ale budowa geologiczna i stosunki gazowe z∏o˝a nie

zosta∏y wystarczajàco rozeznane za pomocà robót górniczych,

2) do drugiej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏, je˝eli stwierdzono chocia˝by jeden wyrzut

gazów i ska∏, przy którym zosta∏a wyrzucona do

wyrobiska masa ska∏ do 10 Mg,

3) propozycj´ zaliczenia z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci do odpowiedniej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, wraz z uzasadnieniem.

2. Do wniosku do∏àcza si´

1) charakterystyczne przekroje geologiczne,

2) mapy z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci, w skali nie

mniejszej ni˝ 1:5 000, z oznaczeniem proponowanych granic kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏.

Rozdzia∏ 5

Zagro˝enie wybuchem py∏u w´glowego

§ 24. Miejscami mo˝liwego zapoczàtkowania wybuchu py∏u w´glowego sà w szczególnoÊci

1) miejsca wykonywania robót strza∏owych w wyrobiskach zagro˝onych wybuchem py∏u w´glowego,

2) miejsca urabiania w´gla,

3) miejsca stwierdzonych nagromadzeƒ

w iloÊci co najmniej 1,5%,

metanu

4) miejsca nagromadzenia py∏u w´glowego niebezpiecznego w iloÊci co najmniej 500 g/m3 wyrobiska

w pyle kopalnianym niezabezpieczonym na d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 30 m, w wyrobisku, gdzie eksploatowane sà maszyny lub urzàdzenia elektryczne,

5) pola po˝arowe,

6) zbiorniki w´gla,

7) sk∏ady materia∏ów wybuchowych,

8) strefy szczególnego zagro˝enia tàpaniami w pok∏adach drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagro˝enia metanowego,

9) wyrobiska o nachyleniu wi´kszym ni˝ 10° z transportem linowym, ko∏owym lub kolejkami, w których zainstalowane sà kable lub przewody elektryczne.

§ 25. 1. Ustala si´ dwie klasy zagro˝enia wybuchem

py∏u w´glowego

a) pok∏adów w´gla lub ich cz´Êci,

b) wyrobisk lub ich cz´Êci w podziemnych zak∏adach

górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny

oraz wyrobisk podziemnych lub ich cz´Êci w odkrywkowych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel brunatny.

3) do trzeciej kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏, je˝eli stwierdzono chocia˝by jeden wyrzut

gazów i ska∏, przy którym zosta∏a wyrzucona do

wyrobisk masa ska∏ powy˝ej 10 Mg.

2. Do klasy A zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego zalicza si´ pok∏ady w´gla lub ich cz´Êci, wraz z wyrobiskami drà˝onymi w tych pok∏adach lub cz´Êciach,

w których wyst´puje py∏ w´glowy zabezpieczony

w sposób naturalny.

§ 23. 1. Wniosek o zaliczenie z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci do kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏, o których mowa w § 16, 18 i 22, powinien zawieraç

3. Do klasy B zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego zalicza si´ pok∏ady w´gla lub ich cz´Êci, wraz z wyrobiskami drà˝onymi w tych pok∏adach lub cz´Êciach,

które nie spe∏niajà wymagaƒ zawartych w ust. 2.

4. Do klasy A zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego zalicza si´ wyrobiska lub ich cz´Êci, w których wyst´puje py∏ w´glowy zabezpieczony w sposób naturalny lub nie ma odcinków z py∏em kopalnianym niezabezpieczonym w sposób naturalny, d∏u˝szych ni˝ 30 m,

przy czym odleg∏oÊç mi´dzy tymi odcinkami nie mo˝e

byç mniejsza ni˝ 100 m.

5. Do klasy B zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego zalicza si´ wyrobiska lub ich cz´Êci, które nie spe∏niajà wymagaƒ zawartych w ust. 4.

§ 26. 1. Niezw∏ocznie po wykonaniu wyrobisk w pok∏adzie w´gla powinny byç przeprowadzone badania

pok∏adu w´gla lub jego cz´Êci pod wzgl´dem zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego.

2. Badania pok∏adu w´gla lub jego cz´Êci powinny

byç przeprowadzone po wykonaniu co najmniej

300 m wyrobisk w polach niemetanowych lub co najmniej 500 m w polach metanowych.

3. Badania wyrobisk lub ich cz´Êci poza pok∏adami

w´gla powinny byç przeprowadzone podczas ich drà˝enia, a tak˝e przy ka˝dej zmianie warunków, które mogà mieç wp∏yw na iloÊç gromadzàcego si´ w nich py∏u

kopalnianego.

§ 27. Do czasu zaliczenia pok∏adu w´gla lub jego

cz´Êci oraz wyrobiska lub jego cz´Êci pod wzgl´dem

zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego podlegajà one

rygorom okreÊlonym dla klasy B zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego.

§ 28. Wniosek w sprawie zaliczenia do klasy zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego powinien zawieraç

1) charakterystyk´ pok∏adu w´gla lub jego cz´Êci albo

wyrobiska lub jego cz´Êci, z uwzgl´dnieniem wyst´pujàcych zagro˝eƒ oraz miejsc mo˝liwego zapoczàtkowania wybuchu py∏u w´glowego,

2) opis czynników majàcych wp∏yw na zagro˝enie wybuchem py∏u w´glowego,

3) propozycj´ zaliczenia pok∏adu w´gla lub jego cz´Êci albo wyrobiska lub jego cz´Êci do odpowiedniej

klasy zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego,

wraz z uzasadnieniem,

4) map´ w skali nie mniejszej ni˝ 1:5 000.

Rozdzia∏ 6

Zagro˝enie wodne

§ 29. 1. Ustala si´ trzy stopnie zagro˝enia wodnego

w podziemnych zak∏adach górniczych, z zastrze˝eniem

§ 30.

2. Do pierwszego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza si´ z∏o˝a lub ich cz´Êci, je˝eli

1) zbiorniki i cieki wodne na powierzchni sà izolowane warstwà ska∏ nieprzepuszczalnych od cz´Êci górotworu, w obr´bie której wykonano lub planuje

si´ wykonanie wyrobisk, lub

2) poziomy wodonoÊne sà izolowane od istniejàcych

oraz projektowanych wyrobisk warstwà ska∏ o wystarczajàcej mià˝szoÊci i ciàg∏oÊci lub z poziomów

wodonoÊnych odprowadzono zasoby statyczne

wód, a dop∏yw z zasobów dynamicznych ma sta∏e

Poz. 841

nat´˝enie umo˝liwiajàce bie˝àce odwadnianie wyrobisk lub

3) zbiorniki wodne w nieczynnych wyrobiskach sà izolowane od istniejàcych oraz projektowanych wyrobisk warstwà ska∏ o wystarczajàcej mià˝szoÊci i ciàg∏oÊci lub zosta∏y odwodnione.

3. Do drugiego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza

si´ z∏o˝a lub ich cz´Êci, je˝eli

1) zbiorniki i cieki wodne na powierzchni oraz podziemne zbiorniki wodne mogà w sposób poÊredni,

w szczególnoÊci przez infiltracj´ lub przeciekanie,

spowodowaç zawodnienie wyrobisk lub

2) w stropie lub spàgu z∏o˝a albo cz´Êci górotworu,

w której sà wykonane lub przewidziane do drà˝enia

wyrobiska, istnieje poziom wodonoÊny typu porowego, nieoddzielony wystarczajàcà pod wzgl´dem

mià˝szoÊci i ciàg∏à warstwà izolujàcà od z∏o˝a albo

wyrobisk, lub

3) wyst´pujà uskoki wodonoÊne rozpoznane pod

wzgl´dem zawodnienia i lokalizacji, lub

4) wyst´pujà otwory wiertnicze niezlikwidowane prawid∏owo albo nie ma danych o sposobie ich likwidacji, je˝eli otwory te stwarzajà mo˝liwoÊç przep∏ywu wód z powierzchniowych lub podziemnych

zbiorników wodnych oraz poziomów wodonoÊnych.

4. Do trzeciego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza

si´ z∏o˝a lub ich cz´Êci, je˝eli

1) zbiorniki lub cieki wodne na powierzchni stwarzajà

mo˝liwoÊç bezpoÊredniego wdarcia si´ wody do

wyrobisk lub

2) w stropie lub spàgu z∏o˝a albo cz´Êci górotworu,

w której sà wykonywane lub przewidywane do drà˝enia wyrobiska, istnieje poziom wodonoÊny typu

szczelinowego lub szczelinowo-kawernistego, nieoddzielony wystarczajàcà pod wzgl´dem mià˝szoÊci i ciàg∏à warstwà izolujàcà od z∏o˝a albo wyrobisk, lub

3) w cz´Êci górotworu, w której wykonano lub planuje si´ wykonanie wyrobisk, albo w ich bezpoÊrednim sàsiedztwie wyst´pujà zbiorniki wodne zawierajàce wod´ pod ciÊnieniem w stosunku do spàgu

tych wyrobisk, lub

4) wyst´pujà uskoki wodonoÊne o niedostatecznie

rozpoznanym zawodnieniu bàdê lokalizacji, lub

5) istnieje mo˝liwoÊç wdarcia si´ wody lub wody z luênym materia∏em z innych êróde∏ ni˝ okreÊlone

w pkt 1—4.

§ 30. 1. Ustala si´ trzy stopnie zagro˝enia wodnego

w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych sól.

2. Do pierwszego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza si´ z∏o˝a lub ich cz´Êci, je˝eli istnieje warstwa izolujàca mi´dzy z∏o˝em a wyst´pujàcymi w jego otoczeniu zbiornikami wodnymi lub poziomami wodonoÊnymi, uniemo˝liwiajàca przep∏yw wód do wyrobisk.

3. Do drugiego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza

si´ z∏o˝a lub ich cz´Êci, je˝eli

1) istnieje warstwa izolujàca mi´dzy z∏o˝em a wyst´pujàcymi w jego otoczeniu zbiornikami wodnymi

lub poziomami wodonoÊnymi,

2) w z∏o˝u wyst´pujà naturalne zbiorniki cieczy, a dop∏yw z nich do wyrobisk jest malejàcy.

4. Do trzeciego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza

si´ z∏o˝a lub ich cz´Êci, je˝eli

1) brak jest warstwy izolujàcej mi´dzy z∏o˝em a wyst´pujàcymi w jego otoczeniu zbiornikami wodnymi

i poziomami wodonoÊnymi,

2) seria utworów izolujàcych nie stanowi wystarczajàcego zabezpieczenia ze wzgl´du na naruszenie jej

robotami górniczymi.

§ 31. 1. Ustala si´ dwa stopnie zagro˝enia wodnego w odkrywkowych zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel brunatny.

2. Do pierwszego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza si´ wyrobiska lub ich cz´Êci, je˝eli

1) w przypadku wystàpienia gwa∏townych opadów atmosferycznych nara˝one sà na cz´Êciowe zatopienie lub

2) wyst´pujàce na powierzchni zbiorniki i cieki wodne

sà tak usytuowane lub posiadajà takà obj´toÊç albo wielkoÊç przep∏ywu, ˝e nie zachodzi mo˝liwoÊç

zatopienia wyrobisk odkrywkowych, jednak wyst´puje infiltracja wody ze zbiorników lub cieków do

wyrobisk, lub

3) wyst´pujà wyp∏ywy wody ze skarp lub spàgu wyrobisk, a iloÊç wyp∏ywajàcej wody lub wody z luênym materia∏em nie ma istotnego znaczenia dla

bezpieczeƒstwa pracowników lub ruchu zak∏adu

górniczego.

3. Do drugiego stopnia zagro˝enia wodnego zalicza

si´ wyrobiska lub ich cz´Êci, je˝eli

Poz. 841

2. Do wniosku do∏àcza si´

1) mapy wyrobisk, z wyszczególnionymi êród∏ami zagro˝enia wodnego oraz proponowanymi granicami zaliczenia z∏o˝a lub jego cz´Êci do odpowiedniego stopnia zagro˝enia wodnego, w skali nie mniejszej ni˝ 1:10 000,

2) przekroje hydrogeologiczne,

3) mapy poziomów wodonoÊnych, stwarzajàcych zagro˝enie wodne.

Rozdzia∏ 7

Zagro˝enie erupcyjne i siarkowodorowe w zak∏adach

górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami

wiertniczymi

§ 34. 1. Ustala si´ dwie klasy zagro˝enia erupcyjnego przy wierceniach i eksploatacji z∏ó˝ ropy naftowej

lub gazu ziemnego.

2. Do klasy A zagro˝enia erupcyjnego zalicza si´

otwory wiertnicze i odwierty o anormalnie du˝ym zagro˝eniu erupcyjnym oraz otwory wiercone w rejonach nierozpoznanych geologicznie i nieznanej charakterystyce z∏o˝owej.

3. Do klasy B zagro˝enia erupcyjnego zalicza si´

otwory wiertnicze i odwierty w rejonach o znanej budowie geologicznej i znanej charakterystyce z∏o˝owej,

gdy gradient ciÊnienia z∏o˝owego nie przekracza

0,13 MPa/10 m.

§ 35. 1. Ustala si´ cztery kategorie zagro˝enia siarkowodorowego dla otworów w wierceniu oraz odwiertów na z∏o˝ach ropy naftowej lub gazu ziemnego.

2. Do pierwszej kategorii zalicza si´ te otwory i odwierty, z których mo˝liwy wyp∏yw siarkowodoru jest

wi´kszy od 120 m3/min.

1) w przypadku wystàpienia gwa∏townych opadów atmosferycznych nara˝one sà na zatopienie lub

3. Do drugiej kategorii zalicza si´ te otwory i odwierty, z których mo˝liwy wyp∏yw siarkowodoru przekracza 18 m3/min, lecz nie jest wi´kszy ni˝ 120 m3/min.

2) wyst´pujàce na powierzchni terenu zbiorniki i cieki

wodne stwarzajà mo˝liwoÊç bezpoÊredniego

wdarcia si´ wody do wyrobisk, lub

4. Do trzeciej kategorii zalicza si´ te otwory i odwierty, z których mo˝liwy wyp∏yw siarkowodoru przekracza 6 m3/min, lecz nie jest wi´kszy ni˝ 18 m3/min.

3) wyst´pujà wyp∏ywy wody ze skarp lub spàgu wyrobisk, a iloÊç wyp∏ywajàcej wody lub wody z luênym materia∏em mo˝e stworzyç zagro˝enie dla

bezpieczeƒstwa pracowników lub ruchu zak∏adu

górniczego.

5. Do czwartej kategorii zalicza si´ te otwory i odwierty, przy których istnieje mo˝liwoÊç wystàpienia zagro˝enia toksycznego siarkowodorem o st´˝eniu powy˝ej 7 ppm, a maksymalny mo˝liwy wyp∏yw siarkowodoru nie przekracza 6 m3/min.

§ 32. W przypadku gdy w odkrywkowym zak∏adzie

górniczym wydobywajàcym w´giel brunatny znajdujà

si´ lub sà projektowane wyrobiska podziemne, dla tej

cz´Êci z∏o˝a ustala si´ trzy stopnie zagro˝enia wodnego stosujàc § 29.

6. Kategorie zagro˝enia siarkowodorowego, okreÊlone w ust. 2—5, odnoszà si´ do otworów i odwiertów

w rejonach o znanej wydajnoÊci i koncentracji siarkowodoru.

§ 33. 1. Wniosek o zaliczenie z∏ó˝, wyrobisk lub ich

cz´Êci do odpowiedniego stopnia zagro˝enia wodnego

powinien zawieraç

1) opis budowy geologicznej i warunków hydrogeologicznych,

2) opis êróde∏ zagro˝enia wodnego,

3) propozycj´ zaliczenia do odpowiedniego stopnia

zagro˝enia, wraz z uzasadnieniem.

§ 36. Przy ustalaniu kategorii zagro˝enia siarkowodorowego

1) dla otworów w wierceniu oraz dla odwiertów eksploatujàcych p∏yn z∏o˝owy przez rurki wydobywcze

powinna byç przyj´ta najwi´ksza mo˝liwa wydajnoÊç wyp∏ywu siarkowodoru wydobywajàcego si´

z otworu przez ostatnià kolumn´ rur ok∏adzinowych podczas erupcji otwartej, przy przeciwciÊnieniu na wylocie otworu równym ciÊnieniu atmosferycznemu,

2) w rejonach nierozpoznanych, przy wierceniu otworów poszukiwawczych, wyp∏yw siarkowodoru powinien byç okreÊlony szacunkowo dla danej struktury geologicznej,

Poz. 841

3) st´˝enia izotopów radu w wodach,

4) aktywnoÊci w∏aÊciwej izotopów radu w osadach.

Rozdzia∏ 9

3) ustalenia szacunkowe, okreÊlone w pkt 2, powinny

byç skorygowane po opróbowaniu pierwszego odwierconego otworu na danej strukturze.

Zagro˝enie dzia∏aniem py∏ów szkodliwych dla zdrowia w podziemnych zak∏adach górniczych

§ 37. 1. Ustala si´ dwie kategorie zagro˝enia siarkowodorowego w zak∏adach górniczych wydobywajàcych siark´.

§ 40. 1. Ustala si´ trzy kategorie zagro˝enia dzia∏aniem py∏ów szkodliwych dla zdrowia w podziemnych

zak∏adach górniczych.

2. Do pierwszej kategorii zagro˝enia siarkowodorowego zalicza si´ te miejsca, w których przy normalnych

warunkach pracy st´˝enie siarkowodoru w powietrzu

nie przekracza wartoÊci 7 ppm, ale istnieje mo˝liwoÊç

okresowego wystàpienia zwi´kszonego st´˝enia w wyniku uszkodzeƒ instalacji lub urzàdzeƒ ochronnych.

2. Do kategorii A zagro˝enia py∏ami szkodliwymi

dla zdrowia zalicza si´ stanowiska pracy w wyrobiskach, gdzie wyst´pujà st´˝enia py∏u o wartoÊciach

wymagajàcych stosowania sprz´tu filtrujàcego ochrony uk∏adu oddechowego 1 klasy ochronnej, ustalonej

wed∏ug Polskiej Normy.

3. Do drugiej kategorii zagro˝enia siarkowodorowego zalicza si´ te miejsca, w których istnieje mo˝liwoÊç wyst´powania siarkowodoru w powietrzu o st´˝eniu przekraczajàcym 7 ppm.

3. Do kategorii B zagro˝enia py∏ami szkodliwymi

dla zdrowia zalicza si´ stanowiska pracy w wyrobiskach, gdzie wyst´pujà st´˝enia py∏u o wartoÊciach

wymagajàcych stosowania sprz´tu filtrujàcego ochrony uk∏adu oddechowego 2 lub 3 klasy ochronnej, ustalonej wed∏ug Polskiej Normy.

Rozdzia∏ 8

Zagro˝enie radiacyjne naturalnymi substancjami promieniotwórczymi w podziemnych zak∏adach górniczych

§ 38. Ustala si´ dwie klasy wyrobisk zagro˝onych

radiacyjnie w podziemnych zak∏adach górniczych

1) wyrobiska klasy A, w których Êrodowisko pracy

stwarza potencjalne nara˝enie otrzymania przez

pracownika rocznej dawki skutecznej przekraczajàcej 6 mSv,

2) wyrobiska klasy B, w których Êrodowisko pracy

stwarza potencjalne nara˝enie otrzymania rocznej

dawki skutecznej wi´kszej ni˝ 1 mSv, lecz nieprzekraczajàcej 6 mSv.

§ 39. Przy zaliczaniu wyrobisk do poszczególnych

klas zagro˝enia, o których mowa w § 38, uwzgl´dnia

si´ wyniki pomiarów nast´pujàcych wskaêników zagro˝enia

1) st´˝enia energii potencjalnej alfa krótko˝yciowych

produktów rozpadu radonu,

2) mocy dawki promieniowania gamma poch∏oni´tej

w powietrzu,

4. Do kategorii C zagro˝enia py∏ami szkodliwymi

dla zdrowia zalicza si´ stanowiska pracy w wyrobiskach, gdzie stosowany filtrujàcy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego 1, 2 lub 3 klasy ochronnej, ustalonej

wed∏ug Polskiej Normy, nie zapewnia skutecznej

ochrony pracowników.

§ 41. Przy zaliczaniu stanowisk pracy w wyrobiskach do poszczególnych kategorii zagro˝enia, o których mowa w § 40, powinny byç uwzgl´dnione zasady

wykonywania pomiarów st´˝eƒ py∏u respirabilnego

i wdychanego na stanowiskach pracy oraz sposoby interpretacji wyników okreÊlone w odr´bnych przepisach.

Rozdzia∏ 10

Przepis koƒcowy

§ 42. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem 1 lipca 2002 r.

Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji

K. Janik

Szanowni Paƒstwo

WYDZIA¸ WYDAWNICTW I POLIGRAFII

GOSPODARSTWA POMOCNICZEGO

KANCELARII PREZESA RADY MINISTRÓW

uprzejmie informuje, ˝e stosownie do art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci (Dz. U.

Nr 121, poz. 591 z póên. zmianami) jednostki, o których mowa w art. 64 ust. 1 cytowanej ustawy, a mianowicie

1. banki oraz zak∏ady ubezpieczeƒ,

2. jednostki dzia∏ajàce na podstawie przepisów o publicznym obrocie papierami wartoÊciowymi i funduszach

powierniczych oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych,

3. jednostki dzia∏ajàce na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

4. spó∏ki akcyjne,

5. pozosta∏e jednostki, które w poprzedzajàcym roku obrotowym, za który sporzàdzono sprawozdania finansowe,

spe∏ni∏y co najmniej dwa z nast´pujàcych warunków

a) Êrednioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pe∏ne etaty wynios∏o co najmniej 50 osób,

b) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowi∏a równowartoÊç w walucie polskiej co najmniej

2 500 000 EURO,

c) przychody netto ze sprzeda˝y towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowi∏y

równowartoÊç w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 EURO,

zobowiàzane sà do og∏oszenia rocznego sprawozdania finansowego w „Monitorze Polskim B”.

Kierownik jednostki, w ciàgu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego, obowiàzany jest z∏o˝yç

do publikacji

bilans,

rachunek zysków i strat,

sprawozdanie z przep∏ywów Êrodków pieni´˝nych za rok obrotowy,

opini´ bieg∏ego rewidenta,

odpis uchwa∏y bàdê postanowienia organu zatwierdzajàcego o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego

i podziale zysku lub pokryciu straty.

Nale˝noÊç za us∏ug´ zale˝na jest od obj´toÊci sprawozdania.

Koszt strony og∏oszeniowej w „Monitorze Polskim B” wynosi 522,50 z∏ + VAT.

Prosimy o za∏àczenie oÊwiadczenia upowa˝niajàcego do wystawienia faktury VAT bez podpisu odbiorcy.

Nie przyjmujemy przedp∏at. Nale˝noÊç prosimy uiÊciç w ciàgu 14 dni od dnia otrzymania wyceny.

Nasz adres

Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii GP KPRM

ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa

tel. 0-prefix-22 694-67-36

•

•

•

•

•

Egzemplarze bie˝àce oraz archiwalne mo˝na nabywaç

– w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ul. Powsiƒska 69/71,

02-903 Warszawa, tel. 694-67-00, 694-60-96 — na podstawie nades∏anego zamówienia (wy∏àcznie sprzeda˝ wysy∏kowa);

– w punktach sprzeda˝y Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego w Warszawie (sprzeda˝ wy∏àcznie za gotówk´)

– ul. Powsiƒska 69/71, tel. 694-62-96

– al. Szucha 2/4, tel. 629-61-73 (od 1997 r.)

Reklamacje z powodu niedor´czenia poszczególnych numerów zg∏aszaç nale˝y na piÊmie do Wydzia∏u Wydawnictw i Poligrafii

Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa,

do 15 dni po otrzymaniu nast´pnego kolejnego numeru

O wszelkich zmianach nazwy lub adresu prenumeratora prosimy niezw∏ocznie informowaç na piÊmie Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii

Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Dziennik Ustaw i Monitor Polski dost´pne sà w Internecie pod adresem www.gpkprm.gov.pl

Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Redakcja: Rzàdowe Centrum Legislacji — Redakcja Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

i Dziennika Urz´dowego Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”,

ul. Bagatela 14, 00-585 Warszawa, tel. 622-66-56

Sk∏ad, druk i kolporta˝: Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa, tel.: 694-67-50, 694-67-52, 694-64-77; fax 694-62-06, 694-64-77

Bezp∏atna infolinia: 0-800-287-581

www.gpkprm.gov.pl

e-mail: dziust@gpkprm.gov.pl

'8 



 Z\G 





!

T∏oczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów,

ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa

Zam. 392/W/C/2002

ISSN 0867-3411

Cena brutto 13,20 z∏

841

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAW WEWN¢TRZNYCH I ADMINISTRACJI

z dnia 14 czerwca 2002 r.

w sprawie zagro˝eƒ naturalnych w zak∏adach górniczych.

Na podstawie art. 73a ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego

1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27,

poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88,

poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r.

Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120,

poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115,

poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne