Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 12 czerwca 2002 r. w sprawie ratownictwa górniczego.

§ 2. Je˝eli substancja zawarta w pojemniku lub

wchodzàca w sk∏ad produktu lub urzàdzenia jest mieszaninà substancji zawierajàcà substancj´ kontrolowanà, nale˝y podaç dodatkowo jej sk∏ad w procentach

wagowych.

§ 3. Je˝eli substancja kontrolowana zawarta w pojemniku pochodzi z odzysku, nale˝y podaç dodatkowo

informacje o pochodzeniu substancji i je˝eli zosta∏a

poddana regeneracji — o zawartoÊci substancji kontrolowanej w regeneracie oraz nazwie i adresie firmy, która dokona∏a regeneracji.

Poz. 837 i 838

i analitycznych, nale˝y podaç dodatkowo informacje

o stopniu czystoÊci substancji oraz o przeznaczeniu

substancji wy∏àcznie do celów laboratoryjnych i analitycznych, z zastrze˝eniem, ˝e substancje zanieczyszczone wskutek u˝ytkowania lub niezu˝yte podlegajà recyklingowi, regeneracji, a w przypadku braku takiej

mo˝liwoÊci — unieszkodliwieniu, zgodnie z odr´bnymi

przepisami.

§ 5. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem 1 lipca 2002 r.

§ 4. Je˝eli substancja kontrolowana zawarta w pojemniku przeznaczona jest do celów laboratoryjnych

Minister Gospodarki: J. Piechota

838

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI

z dnia 12 czerwca 2002 r.

w sprawie ratownictwa górniczego.

Na podstawie art. 78 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego

1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27,

poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88,

poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r.

Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120,

poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115,

poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) organizacj´, szczegó∏owe zadania s∏u˝b ratownictwa górniczego przedsi´biorcy oraz podmiotów zawodowo trudniàcych si´ ratownictwem górniczym, w tym Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego,

2) wymagania w zakresie wyposa˝enia technicznego

s∏u˝b, o których mowa w pkt 1,

3) szczegó∏owe zasady tworzenia i zatwierdzania planu ratownictwa górniczego,

waniem czynnoÊci w zakresie ratownictwa górniczego, zwane dalej „jednostkami ratownictwa”.

2. Zadaniem s∏u˝b, o których mowa w ust. 1, jest

niezw∏oczne niesienie pomocy w razie zagro˝enia ˝ycia

lub zdrowia pracowników zak∏adu górniczego oraz innych osób znajdujàcych si´ w zak∏adzie górniczym,

a tak˝e w przypadku zagro˝enia bezpieczeƒstwa ruchu

zak∏adu górniczego powsta∏ego w szczególnoÊci wskutek: po˝aru, wybuchu gazów lub py∏u w´glowego, wyrzutu gazów lub ska∏, wdarcia si´ wody do wyrobisk,

zawa∏u, tàpni´cia, otwierania wyrobisk izolowanych,

penetracji nieczynnych wyrobisk, erupcji p∏ynu z∏o˝owego, wydzielania si´ siarkowodoru i awarii energomechanicznej, a tak˝e zagro˝enia bezpieczeƒstwa powszechnego.

3. Do zadaƒ s∏u˝b, o których mowa w ust. 1, nale˝y

tak˝e wykonywanie prac profilaktycznych; pracami

profilaktycznymi sà prace majàce na celu zapobieganie

bezpoÊredniemu zagro˝eniu bezpieczeƒstwa pracowników lub ruchu zak∏adu górniczego.

1) ratownictwa górniczego przedsi´biorcy,

§ 3. 1. Obowiàzek wynikajàcy z art. 75 ust. 1 pkt 1

ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne

i górnicze, zwanej dalej „ustawà”, przedsi´biorca mo˝e spe∏niç poprzez

1) utrzymywanie w∏asnych s∏u˝b ratownictwa górniczego,

2) sta∏à zorganizowanà wspó∏prac´ s∏u˝b ratownictwa przedsi´biorców,

3) powierzenie tego obowiàzku w ca∏oÊci lub w cz´Êci

jednostkom ratownictwa.

2) Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego lub innego podmiotu zawodowo trudniàcego si´ wykony-

2. Spe∏niajàc obowiàzek w sposób, o którym mowa

w ust. 1 pkt 1, przedsi´biorca powinien jednoczeÊnie

4) wymagane kwalifikacje zawodowe, zdrowotne

i wiekowe cz∏onków dru˝yn ratowniczych,

5) szczegó∏owe zasady szkolenia z zakresu ratownictwa górniczego,

6) zasady prowadzenia akcji ratowniczych w zale˝noÊci od rodzaju zagro˝eƒ naturalnych, wyst´pujàcych w zak∏adach górniczych.

§ 2. 1. Ratownictwo górnicze tworzà s∏u˝by

spe∏niaç wymagania przewidziane dla jednostki ratownictwa, okreÊlone w rozdziale 3.

3. Przedsi´biorca organizuje wspó∏prac´ s∏u˝b ratownictwa, o której mowa w ust. 1 pkt 2, zasi´gajàc opinii organizacji zwiàzków zawodowych.

Poz. 838

2) s∏u˝by obowiàzane do wspó∏pracy ze s∏u˝bà ratownictwa w zak∏adzie górniczym, ze wskazaniem

ustalonego zakresu wspó∏pracy,

3) mo˝liwoÊç sta∏ego udzia∏u w akcji ratowniczej zawodowych specjalistycznych s∏u˝b jednostek ratownictwa,

§ 4. 1. Powierzenie wykonywania czynnoÊci w zakresie ratownictwa górniczego jednostkom ratownictwa odbywa si´ na podstawie umowy, po uzyskaniu

zgody, o której mowa w art. 75 ust. 2 ustawy.

4) niezb´dne wyposa˝enie w sprz´t ratowniczy, ze

wskazaniem: miejsc sk∏adowania, sposobu transportu i osób odpowiedzialnych za terminowe wyposa˝enie w ten sprz´t,

2. Umowa zawarta mi´dzy przedsi´biorcà a jednostkà ratownictwa, zwanà dalej „w∏aÊciwà jednostkà

ratownictwa”, powinna w szczególnoÊci okreÊlaç

5) organizacj´ pomocy medycznej podczas akcji ratowniczej, z uwzgl´dnieniem

a) nazwisk, miejsc pracy i zamieszkania oraz numerów telefonów personelu medycznego,

b) sposobu organizowania pomocy medycznej

i doboru w∏aÊciwych Êrodków w zale˝noÊci od

rodzajów zagro˝eƒ,

1) zakres obowiàzków i harmonogram delegowania

przez przedsi´biorc´ ratowników do zast´pów dy˝urujàcych w jednostce ratownictwa lub sposób

zapewnienia gotowoÊci zast´pów ratowniczych

w jednostce utrzymujàcej tylko zawodowe pogotowie specjalistyczne,

2) zasady wspó∏pracy dotyczàcej mo˝liwoÊci korzystania ze sprz´tu i wyposa˝enia,

3) wysokoÊç op∏aty przys∏ugujàcej jednostce ratownictwa od przedsi´biorcy za Êwiadczone us∏ugi

przez t´ jednostk´.

3. Przepis ust. 1 stosuje si´ odpowiednio do wykonywania obowiàzku, o którym mowa w art. 75 ust. 1

pkt 2 ustawy.

§ 5. 1. Dla ka˝dego zak∏adu górniczego sporzàdza

si´ plan ratownictwa, który w szczególnoÊci powinien

okreÊlaç sposób prowadzenia akcji ratowniczej w przypadku zagro˝enia bezpieczeƒstwa ludzi lub ruchu zak∏adu górniczego spowodowanego: po˝arem, tàpni´ciem, wybuchem gazów lub py∏u w´glowego, wyrzutem gazów i ska∏, zawa∏em wyrobiska, wdarciem si´

wody do wyrobisk górniczych, otwieraniem wyrobisk

izolowanych, penetracjà nieczynnych wyrobisk, erupcjà p∏ynu z∏o˝owego, wydzielaniem si´ siarkowodoru,

osuwisk w odkrywkowych zak∏adach górniczych oraz

awarià energomechanicznà.

2. Plan, o którym mowa w ust. 1, powinien okreÊlaç

sposób wykonania obowiàzków w zakresie ratownictwa górniczego, a w szczególnoÊci

1) organizacj´ s∏u˝b ratownictwa i s∏u˝b pogotowia

w zak∏adzie górniczym, z uwzgl´dnieniem

a) adresów i numerów telefonów osób kierownictwa i dozoru ruchu przewidzianych do kierowania pracami ratowniczymi i pomocniczymi podczas prowadzenia akcji ratowniczej oraz kolejnoÊci ich powiadamiania,

b) obsady kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, liczby zast´pów i sposobów powiadamiania

ratowników,

c) lokalizacji i wyposa˝enia pomieszczeƒ niezb´dnych do prowadzenia akcji ratowniczej,

d) systemów ∏àcznoÊci,

e) adresów i numerów telefonów organów administracji publicznej i instytucji, które powiadamia

si´ o powsta∏ym zagro˝eniu,

6) koordynacj´, o której mowa w § 8, przez jednostk´

ratownictwa oraz plan wzajemnej pomocy zak∏adów górniczych,

7) dokumentacj´ prowadzenia akcji ratowniczej,

8) sposób zwalczania zagro˝enia po˝arowego z uwzgl´dnieniem

a) wykazu miejsc szczególnie zagro˝onych powstaniem po˝aru,

b) sposobu wycofania ludzi ze strefy zagro˝enia,

c) parametrów wentylacyjnych, map i schematów

niezb´dnych przy prowadzeniu akcji po˝arowej.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza

plan ratownictwa.

4. Zmiany w planie ratownictwa przeprowadza si´

w trybie przewidzianym dla zatwierdzania planu ratownictwa, z zastrze˝eniem ust. 5.

5. Plan ratownictwa powinien byç na bie˝àco aktualizowany; zakres aktualizacji planu ratownictwa ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

6. Z treÊcià planu ratownictwa powinny byç zapoznane osoby wymienione w planie, odpowiedzialne za

wykonywanie okreÊlonych zadaƒ podczas prowadzenia akcji ratowniczej.

§ 6. 1. W zak∏adzie górniczym i w jednostce ratownictwa powinna byç prowadzona dokumentacja w zakresie ratownictwa górniczego.

2. Rodzaje dokumentacji, o których mowa w ust. 1,

okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

3. Dokumentacj´, o której mowa w ust. 1, prowadzi

si´ na podstawie wzorów okreÊlonych przez w∏aÊciwà

jednostk´ ratownictwa.

§ 7. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego odpowiada za stan ratownictwa górniczego w zak∏adzie górniczym.

§ 8. Jednostki ratownictwa koordynujà dzia∏ania

s∏u˝b ratownictwa górniczego przedsi´biorcy w spo-

sób okreÊlony w planie ratownictwa, o którym mowa

w § 5 ust. 1.

Rozdzia∏ 2

Zadania, organizacja i wyposa˝enie s∏u˝b ratownictwa w zak∏adzie górniczym

§ 9. 1. Przepisy niniejszego rozdzia∏u okreÊlajà wymagania, jakim powinny odpowiadaç s∏u˝by ratownictwa w podziemnych zak∏adach górniczych i w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami

wiertniczymi.

2. Wymagania, jakim powinna odpowiadaç s∏u˝ba

ratownictwa w odkrywkowych zak∏adach górniczych,

okreÊla plan ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

3. Przepisy niniejszego rozdzia∏u stosuje si´ odpowiednio do

1) odkrywkowych zak∏adów górniczych, je˝eli w zak∏adach tych utrzymywane sà podziemne wyrobiska górnicze lub istnieje mo˝liwoÊç powstania atmosfery niezdatnej do oddychania,

2) zak∏adów wykonujàcych roboty geologiczne,

3) bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz

do sk∏adowania odpadów w górotworze, w tym

w podziemnych wyrobiskach górniczych, chyba ˝e

przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 10. W zak∏adzie górniczym powinna byç zorganizowana dru˝yna ratownicza oraz odpowiednio wyposa˝ona kopalniana stacja ratownictwa górniczego.

§ 11. 1. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

kopaliny otworami wiertniczymi obowiàzek posiadania kopalnianej stacji ratownictwa górniczego mo˝e

zostaç spe∏niony przez utrzymywanie zak∏adowej stacji

ratownictwa górniczego.

2. Do zak∏adowej stacji ratownictwa górniczego

stosuje si´ odpowiednio przepisy dotyczàce kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, chyba ˝e przepis

szczególny stanowi inaczej.

§ 12. W sk∏ad dru˝yny ratowniczej zak∏adu górniczego wchodzà

1) kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,

2) zast´pcy kierownika kopalnianej stacji ratownictwa

górniczego,

3) ratownicy górniczy,

4) mechanicy sprz´tu ratowniczego,

5) osoby posiadajàce wymagane kwalifikacje w zakresie zwalczania zagro˝eƒ górniczych i prowadzenia

akcji ratowniczych, wyznaczone przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego, po uzyskaniu ich zgody;

osoby te wchodzà w sk∏ad dru˝yny ratowniczej zak∏adu górniczego jako specjaliÊci.

§ 13. 1. W dru˝ynie ratowniczej zak∏adu górniczego

powinny byç wydzielone zast´py ratownicze.

Poz. 838

2. W sk∏ad zast´pu ratowniczego wchodzi

1) zast´powy,

2) czterech ratowników, z których jeden pe∏ni dodatkowo funkcj´ zast´pcy zast´powego.

3. Zast´powych wyznacza kierownik ruchu zak∏adu

górniczego na wniosek kierownika kopalnianej stacji

ratownictwa górniczego; zast´powy kieruje pracà zast´pu.

4. Liczba zast´powych w dru˝ynie ratowniczej powinna byç odpowiednio wi´ksza od liczby zast´pów

tworzàcych dru˝yn´ ratowniczà.

§ 14. W przypadkach uzasadnionych potrzebà zapewnienia bezpieczeƒstwa pracy w dru˝ynie ratowniczej powinny byç utrzymywane specjalistyczne zast´py ratownicze do wykonywania, podczas akcji ratowniczej, prac, które wymagajà szczególnych umiej´tnoÊci,

zw∏aszcza w zakresie obs∏ugi specjalistycznych urzàdzeƒ.

§ 15. 1. Dru˝ynà ratowniczà zak∏adu górniczego kieruje kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

2. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien mieç co najmniej dwóch zast´pców.

3. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub co najmniej jeden z jego zast´pców powinien

byç ratownikiem górniczym.

§ 16. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego i jego zast´pców, spoÊród osób kierownictwa

lub wy˝szego dozoru ruchu tego zak∏adu.

2. W zak∏adach górniczych innych ni˝ podziemne

zak∏ady górnicze mo˝na, w odniesieniu do kierownika

kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, odstàpiç od

wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1 oraz obowiàzku wyznaczania wi´cej ni˝ jednego zast´pcy kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

§ 17. 1. Do zadaƒ kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego nale˝y w szczególnoÊci

1) zapewnienie wymaganego wyposa˝enia i wyszkolenia dru˝yny ratowniczej oraz wyposa˝enia kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,

2) dbanie o sta∏à gotowoÊç dru˝yny ratowniczej, odpowiedni stan pomieszczeƒ i w∏aÊciwe zatrudnienie zast´pów dy˝urujàcych oraz sprawne dzia∏anie

sprz´tu stanowiàcego wyposa˝enie kopalnianej

stacji ratownictwa górniczego,

3) prowadzenie, zgodnie z harmonogramem, çwiczeƒ

ratowniczych oraz terminowe kierowanie ratowników na badania lekarskie i wymagane szkolenia,

4) kontrolowanie pracy mechaników sprz´tu ratowniczego oraz prowadzenie przeszkolenia za∏óg w zakresie u˝ytkowania sprz´tu oczyszczajàcego

ucieczkowego i aparatów regeneracyjnych ucieczkowych (powietrznych butlowych),

5) przeprowadzanie kontroli, co najmniej raz w miesiàcu, stanu aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych) i pozosta∏ego sprz´tu ratowniczego oraz przedstawianie jej wyników co najmniej raz

na kwarta∏ kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego, który powinien udokumentowaç zapoznanie

si´ z tymi wynikami,

6) prowadzenie ewidencji cz∏onków dru˝yny ratowniczej i udokumentowanie w niej badaƒ lekarskich,

çwiczeƒ, dy˝urów, szkoleƒ oraz udzia∏u w akcjach

ratowniczych,

7) prowadzenie ewidencji osób przeszkolonych w zakresie ratownictwa, nieb´dàcych ratownikami.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi sposób przeprowadzania

kontroli, o których mowa w ust. 1 pkt 5, ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 18. W przypadku zawarcia przez przedsi´biorc´

z jednostkà ratownictwa umowy, o której mowa w § 4

ust. 1, kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego

1) wyznacza ratowników do pe∏nienia dy˝urów w dy˝urujàcych zast´pach utrzymywanych przez t´ jednostk´ dla grup zak∏adów górniczych,

2) opracowuje, z odpowiednim wyprzedzeniem w czasie, harmonogram çwiczeƒ dla zast´pów ratowniczych w uzgodnieniu z jednostkà ratownictwa,

3) opracowuje, dla zak∏adów poszukujàcych rop´ naftowà i gaz ziemny oraz dla zak∏adów górniczych

wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi,

harmonogram dy˝uru ratowników b´dàcych

w pracy i wyznaczonych do zapewnienia gotowoÊci do akcji ratowniczej, o której mowa w § 4 ust. 2

pkt 1.

§ 19. 1. Przynale˝noÊç do ratownictwa górniczego

jest dobrowolna.

2. Ratownik górniczy powinien uczestniczyç w pogotowiu ratowniczym, braç udzia∏ w çwiczeniach i akcjach ratowniczych.

3. Ratownik górniczy powinien, raz na 5 lat, odbyç

kurs okresowy dla ratowników górniczych.

4. W przypadku niewywiàzywania si´ ratownika

z obowiàzków, z przyczyn przez niego zawinionych, nie

powinien on przez okres do 14 dni wykonywaç czynnoÊci cz∏onka dru˝yny ratowniczej.

5. W przypadku gdy w wyznaczonym terminie nie

ustàpi przyczyna niedopuszczenia ratownika do wykonywania czynnoÊci cz∏onka dru˝yny ratowniczej, kierownik ruchu zak∏adu górniczego powinien pozbawiç

ratownika wykonywania czynnoÊci w dru˝ynie ratowniczej.

§ 20. Ratownik górniczy, w przypadku wezwania,

powinien niezw∏ocznie zg∏osiç si´ do kopalnianej stacji

ratownictwa górniczego lub do wyznaczonego miejsca, w sposób okreÊlony w planie ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

Poz. 838

§ 21. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, na

wniosek kierownika kopalnianej stacji ratownictwa

górniczego, wyznacza mechaników sprz´tu ratowniczego.

2. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego wyznacza, spoÊród podleg∏ych mu mechaników,

pierwszego mechanika, który sprawuje nadzór nad pozosta∏ymi mechanikami.

3. Mechanik sprz´tu ratowniczego powinien, raz na

5 lat, odbyç kurs okresowy dla mechaników sprz´tu ratowniczego.

§ 22. Do zadaƒ mechanika sprz´tu ratowniczego

nale˝y w szczególnoÊci

1) utrzymywanie, na swojej zmianie, w sta∏ej gotowoÊci aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych) i pozosta∏ego sprz´tu,

2) kontrola, naprawa, konserwacja i dezynfekcja aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych)

oraz pozosta∏ego sprz´tu ratowniczego, stanowiàcego wyposa˝enie kopalnianej stacji ratownictwa,

i prowadzenie odpowiednich ksià˝ek kontroli,

3) zaopatrywanie wszystkich urzàdzeƒ ratowniczych

w numery i znaki w∏asnoÊci stosowane w zak∏adzie

górniczym,

4) przedk∏adanie kierownikowi kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, raz w miesiàcu, do wglàdu

i potwierdzenia, prowadzonych ksià˝ek ewidencyjno-kontrolnych,

5) zapewnienie, aby w pomieszczeniach przeznaczonych do przechowywania aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych) i pozosta∏ego

sprz´tu ratowniczego znajdowa∏ si´ wy∏àcznie

sprz´t sprawny i przygotowany do przeprowadzania akcji,

6) zg∏aszanie dyspozytorowi ruchu zak∏adu górniczego miejsca pobytu dy˝urujàcych na dole zast´pów

ratowniczych, z podaniem sposobu ich alarmowania,

7) u∏o˝enie kart wezwaƒ ratowników wed∏ug stanu zatrudnienia, na podstawie wykazów markowni.

§ 23. 1. W zak∏adzie górniczym powinien byç stosowany wy∏àcznie sprz´t ratowniczy do ochrony uk∏adu

oddechowego, dopuszczony do stosowania na podstawie odr´bnych przepisów.

2. Stan sprz´tu, o którym mowa w ust. 1, a tak˝e innych urzàdzeƒ niezb´dnych do prowadzenia akcji ratowniczej powinien w szczególnoÊci zapewniç

1) skuteczne prowadzenie prac ratowniczych,

2) bezpieczeƒstwo ludzi podczas likwidacji zagro˝enia, zw∏aszcza podczas wykonywania prac niebezpiecznych wymagajàcych u˝ycia sprz´tu specjalistycznego.

3. Kopalniana stacja ratownictwa górniczego i s∏u˝by ratownictwa w zak∏adzie górniczym powinny byç

wyposa˝one w

1) sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego,

2) przyrzàdy pomiarowe i kontrolne,

3) sprz´t ratowniczy i pomocniczy,

4) sprz´t medyczny,

5) sprz´t ochrony indywidualnej i odzie˝ ochronnà,

6) oÊwietlenie osobiste ratowników okreÊlone przez

w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

4. Szczegó∏owe wymagania w zakresie wyposa˝enia kopalnianej stacji ratownictwa górniczego i s∏u˝by

ratownictwa okreÊla plan ratownictwa, o którym mowa

w § 5 ust. 1; wymagania te powinny uwzgl´dniaç rodzaj zagro˝eƒ wyst´pujàcych w zak∏adzie górniczym,

a w podziemnym zak∏adzie górniczym tak˝e liczb´ pracowników zatrudnionych w ciàgu doby pod ziemià.

Poz. 838

§ 27. Pomieszczenia, w których jest przechowywany sprz´t ratowniczy powinny byç zabezpieczone przed

dost´pem osób niepowo∏anych.

§ 28. Ratownikiem górniczym mo˝e byç osoba, która

1) ukoƒczy∏a 21 lat,

2) przepracowa∏a co najmniej 12 miesi´cy w zak∏adzie

górniczym w danej specjalnoÊci,

3) ma odpowiedni stan zdrowia oraz odpowiednie

predyspozycje psychologiczne, potwierdzone specjalistycznymi badaniami,

4) ukoƒczy∏a kurs podstawowy dla kandydatów na ratowników górniczych i zda∏a egzamin z wynikiem

pozytywnym.

§ 24. 1. W celu zapewnienia mo˝liwoÊci natychmiastowego u˝ycia sprz´tu ratowniczego powinien byç on

przechowywany i konserwowany, w sposób okreÊlony

w instrukcji producenta sprz´tu ratowniczego.

§ 29. Mechanikiem sprz´tu ratowniczego mo˝e byç

ratownik górniczy lub by∏y ratownik górniczy, który

2. Aparaty regeneracyjne (powietrzne butlowe)

oraz sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego przystosowany do ewakuacji poszkodowanych powinny byç

przechowywane w kopalnianych stacjach (punktach)

ratownictwa górniczego.

2) ma sta˝ ratowniczy nie krótszy ni˝ 5 lat, a w zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz zak∏adach górniczych wydobywajàcych

kopaliny otworami wiertniczymi nie krótszy ni˝ 3

lata,

3. Aparaty, o których mowa w ust. 2, mogà byç wydawane wy∏àcznie przez mechaników sprz´tu ratowniczego, na polecenie kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, jego zast´pców albo kierownika akcji ratowniczej.

3) ukoƒczy∏ kurs podstawowy dla kandydatów na mechaników sprz´tu ratowniczego i zda∏ egzamin

z wynikiem pozytywnym.

4. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien powiadomiç kierownika ruchu zak∏adu

górniczego o ka˝dym przypadku u˝ycia aparatów,

o których mowa w ust. 2, a tak˝e o wypadku zaistnia∏ym podczas ich u˝ycia.

5. W razie zaistnienia wypadku, o którym mowa

w ust. 4, kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego zapewnia, w przypadku u˝ycia aparatu regeneracyjnego, zabezpieczenie 3 sztuk nieu˝ywanych i zaplombowanych poch∏aniaczy CO2 tej samej partii, serii

i daty produkcji, jakich u˝yto w aparacie, w którym zdarzy∏ si´ wypadek.

§ 25. 1. Konserwacj´ sprz´tu ratowniczego przeprowadza si´ po ka˝dorazowym jego u˝yciu, a tak˝e z cz´stotliwoÊcià okreÊlonà w instrukcji, o której mowa

w § 24 ust. 1.

2. Konserwacj´, kontrol´ i naprawy sprz´tu ratowniczego powinni wykonywaç mechanicy sprz´tu ratowniczego.

1) ukoƒczy∏ co najmniej zasadniczà szko∏´ zawodowà,

§ 30. 1. Przy jednostce ratownictwa, która organizuje i prowadzi kursy podstawowe dla kandydatów na ratowników górniczych i mechaników sprz´tu ratowniczego, kierownik jednostki powo∏uje komisj´ egzaminacyjnà.

2. Zadaniem komisji egzaminacyjnej jest przeprowadzanie egzaminów dla kandydatów na ratowników

górniczych i mechaników sprz´tu ratowniczego.

3. W sk∏ad komisji egzaminacyjnej wchodzà przewodniczàcy, sekretarz oraz cz∏onkowie, z których przynajmniej jeden powinien posiadaç stwierdzone kwalifikacje, wymagane od osób kierownictwa lub wy˝szego dozoru ruchu zak∏adu górniczego.

4. Komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin

w zespo∏ach egzaminacyjnych, których sk∏ad ustala

przewodniczàcy komisji spoÊród jej cz∏onków.

5. Przewodniczàcy komisji egzaminacyjnej powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego o terminie

i miejscu egzaminu. Przedstawiciel w∏aÊciwego organu

nadzoru górniczego mo˝e uczestniczyç w egzaminie.

§ 26. 1. Sprz´t i przyrzàdy, o których mowa w § 23

ust. 3 pkt 1 i 2, powinny byç oznakowane symbolem zak∏adu górniczego i kolejnym numerem zgodnym z numerem zamieszczonym w ewidencji sprz´tu ratowniczego, a tak˝e innymi oznaczeniami, je˝eli obowiàzek

taki wynika z odr´bnych przepisów.

6. O wyniku egzaminu zespó∏ egzaminacyjny decyduje wi´kszoÊcià g∏osów, ustalajàc go jako „pozytywny” lub „negatywny”.

2. W celu ewidencji sprz´tu ratowniczego prowadzi

si´ dokumentacj´, w której powinny byç odnotowane

informacje o u˝yciu sprz´tu, przeprowadzonej kontroli

jego sprawnoÊci i wykonywanych naprawach.

8. Przewodniczàcy komisji egzaminacyjnej przedk∏ada protokó∏ z przebiegu egzaminu wraz z dokumentami kandydata kierownikowi jednostki, o której mowa

w ust. 1.

7. Cz∏onkowie zespo∏u egzaminacyjnego podpisujà

protokó∏ z przebiegu egzaminu.

9. Kierownik jednostki wystawia kandydatowi, który z∏o˝y∏ egzamin z wynikiem pozytywnym, zaÊwiadczenie o ukoƒczeniu kursu.

§ 31. Kierownik w∏aÊciwej jednostki ratownictwa

zatwierdza programy kursów podstawowych, wymaganych dla kandydatów na ratowników górniczych

i mechaników sprz´tu ratowniczego.

§ 32. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest

odpowiedzialny za stan wyszkolenia w zakresie ratownictwa górniczego w zak∏adzie górniczym.

2. Szkolenie z zakresu ratownictwa górniczego powinny odbyç osoby

1) kierownictwa akcji ratowniczych,

2) kierownictwa dru˝yn ratowniczych oraz pozostali

cz∏onkowie dru˝yny ratowniczej,

3) kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego,

niewchodzàce w sk∏ad dru˝yny ratowniczej.

3. Szkolenie, o którym mowa w ust. 2, powinno byç

prowadzone w formie kursów, seminariów i çwiczeƒ

ratowniczych.

4. W∏aÊciwa jednostka ratownictwa opracowuje

programy szkoleƒ, o których mowa w ust. 2, zgodnie ze

szczegó∏owymi zasadami szkolenia okreÊlonymi w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia.

5. Szkolenie powinno byç prowadzone z uwzgl´dnieniem danej specjalnoÊci, wynikajàcej z rodzaju robót wykonywanych w poszczególnych zak∏adach górniczych.

6. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien co roku opracowaç harmonogramy

odbywania kursów i çwiczeƒ ratowniczych, planowanych w nast´pnym roku, i przedstawiç je do zatwierdzenia kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego.

7. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, jego zast´pcy oraz dyspozytorzy ruchu zak∏adu górniczego

powinni, raz na 2 lata, uczestniczyç w seminariach o tematyce dotyczàcej zwalczania zagro˝eƒ w zak∏adach

górniczych oraz prowadzenia akcji ratowniczych, organizowanych przez jednostki ratownictwa górniczego.

8. Kierownik akcji ratowniczej na dole (w obiekcie),

kierownik bazy ratowniczej oraz osoby kierownictwa

i dozoru ruchu zak∏adu górniczego, które nie wchodzà

w sk∏ad dru˝yny ratowniczej, powinny ukoƒczyç odpowiednie kursy specjalistyczne i powtarzaç je raz na 5 lat.

9. W przypadku nieodbycia odpowiedniego kursu

lub wymaganych çwiczeƒ przez osob´ uprawnionà do

kierowania bazà lub akcjà ratowniczà na dole, kierownik ruchu zak∏adu górniczego powinien pozbawiç t´

osob´ pe∏nienia danej funkcji.

10. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego oraz jego zast´pcy powinni, raz na 5 lat, powtarzaç kurs okresowy dla kierowników tych stacji.

11. W zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej

i gazu ziemnego oraz w zak∏adach górniczych wydoby-

Poz. 838

wajàcych kopaliny otworami wiertniczymi, szkolenie

osób kierownictwa i dozoru ruchu o specjalnoÊci wiertniczej powinno dodatkowo uwzgl´dniaç tematyk´ z zakresu opanowywania erupcji p∏ynu z∏o˝owego. Szkolenie z zakresu opanowywania erupcji p∏ynu z∏o˝owego

powinno byç powtarzane co 2 lata.

12. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien organizowaç seminaria dla zast´powych. Seminaria powinny odbywaç si´ co najmniej raz

w roku w wymiarze nie mniejszym ni˝ 6 godzin.

13. Zast´powi kopalnianych dru˝yn ratowniczych

powinni uczestniczyç w seminariach dla zast´powych

oraz ukoƒczyç szkolenia z zakresu udzielania pomocy

przedmedycznej; szkolenia powinny byç powtarzane

co 2 lata.

14. SpecjaliÊci wchodzàcy w sk∏ad dru˝yny ratowniczej powinni uczestniczyç w seminariach o tematyce

dotyczàcej zwalczania zagro˝eƒ w zak∏adach górniczych oraz prowadzenia akcji ratowniczych, co najmniej raz w okresie 5 lat.

15. Szkolenia powinny byç prowadzone przez osoby posiadajàce wymagane kwalifikacje.

16. Osoby odbywajàce szkolenia sà zwolnione

z obowiàzku wykonywania pracy.

§ 33. 1. Ratownik bioràcy udzia∏ w çwiczeniach powinien mieç aktualne Êwiadectwo lekarskie stwierdzajàce jego zdolnoÊç do pe∏nienia obowiàzków ratownika górniczego oraz posiadaç aktualne Êwiadectwo

ukoƒczenia kursu ratowniczego.

2. Ratownik, który odbywa çwiczenia, nie mo˝e byç

zatrudniony na zmianie poprzedzajàcej çwiczenia i nast´pujàcej po çwiczeniach.

3. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego ustala ka˝dorazowo liczb´ osób bioràcych udzia∏

w çwiczeniach; w podziemnym zak∏adzie górniczym

liczba osób bioràcych udzia∏ w çwiczeniach wynosi od

10 do 20.

§ 34. 1. Przedsi´biorca powinien zapewniç ratownikom górniczym i kandydatom na ratowników górniczych przeprowadzanie badaƒ lekarskich w celu stwierdzenia ich przydatnoÊci do s∏u˝by w ratownictwie górniczym.

2. Rodzaje badaƒ, zakres, metodyk´ i przebieg oraz

cz´stotliwoÊç ich przeprowadzania okreÊlajà zasady

oceny medycznej zdolnoÊci do pracy w ratownictwie

górniczym, opracowane przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

3. Dla ka˝dego ratownika górniczego prowadzi si´

dokumentacj´ lekarskà zawierajàcà dane o jego stanie

zdrowia, wynikajàce z badaƒ, o których mowa w ust. 1.

§ 35. Ratownikom górniczym powinna byç zapewniona opieka lekarska obejmujàca

1) badania lekarskie przed ka˝dorazowym rozpocz´ciem dy˝urów w jednostce ratownictwa,

2) pomoc ambulatoryjnà podczas pe∏nienia dy˝urów

w jednostce ratownictwa,

3) pomoc lekarskà podczas akcji ratowniczych,

4) sprawdzanie stanu zdrowia bezpoÊrednio przed

i po zakoƒczeniu udzia∏u w akcji ratowniczej.

§ 36. Organizacj´ pomocy lekarskiej podczas prowadzenia akcji ratowniczej okreÊla plan ratownictwa

zak∏adu górniczego, o którym mowa w § 5 ust. 1.

§ 37. 1. Kopalniana stacja ratownictwa górniczego

w podziemnym zak∏adzie górniczym powinna posiadaç pomieszczenia przeznaczone do przechowywania,

konserwacji i naprawy sprz´tu ratowniczego, przeprowadzania szkolenia teoretycznego i praktycznego ratowników oraz grupowania ratowników zmobilizowanych do akcji ratowniczej.

2. Stacja, o której mowa w ust. 1, powinna posiadaç komor´ çwiczeƒ ratowniczych do prowadzenia

praktycznych çwiczeƒ ratowniczych oraz szkolenia pracowników tego zak∏adu w pos∏ugiwaniu si´ sprz´tem

ochrony uk∏adu oddechowego.

3. W punkcie ratownictwa górniczego powinien

znajdowaç si´ zespó∏ pomieszczeƒ przeznaczonych do

przechowywania i konserwacji sprz´tu ratowniczego.

Pomieszczenia te powinny odpowiadaç wymaganiom

przewidzianym dla tego rodzaju pomieszczeƒ w stacji,

o której mowa w ust. 1.

4. W podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, obowiàzkowe çwiczenia

ratownicze mogà si´ odbywaç w komorze çwiczeƒ w∏aÊciwej jednostki ratownictwa.

§ 38. 1. Stacja, o której mowa w § 37 ust. 1, powinna byç usytuowana w pobli˝u szybu zjazdowego.

2. W podziemnym zak∏adzie górniczym, w którym

prowadzone sà roboty górnicze i zjazd pracowników

odbywa si´ w kilku rejonach znacznie oddalonych od

siebie, oprócz kopalnianej stacji ratownictwa górniczego powinien byç utrzymywany tak˝e punkt (punkty) ratownictwa górniczego.

3. Kierownik ruchu podziemnego zak∏adu górniczego, w uzgodnieniu z w∏aÊciwà jednostkà ratownictwa,

decyduje o utworzeniu punktu ratownictwa górniczego i jego lokalizacji.

§ 39. Projekt budowy (przebudowy) kopalnianej

stacji ratownictwa górniczego w podziemnym zak∏adzie górniczym powinien odpowiadaç wymaganiom

okreÊlonym w Polskiej Normie.

§ 40. 1. Kierownik ruchu podziemnego zak∏adu górniczego, w uzgodnieniu z w∏aÊciwà jednostkà ratownictwa, ustala wyposa˝enie punktu ratownictwa górniczego w aparaty regeneracyjne (powietrzne butlowe),

sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego przystosowany

do ewakuacji poszkodowanych, materia∏y i sprz´t do

prowadzenia akcji, kontroli, konserwacji i napraw oraz

ustala rodzaje niezb´dnych pomieszczeƒ w punkcie ratownictwa.

Poz. 838

2. Punkt ratownictwa górniczego powinien byç wyposa˝ony co najmniej w 10 aparatów regeneracyjnych

lub aparatów powietrznych butlowych.

§ 41. 1. Kierownik ruchu podziemnego zak∏adu górniczego ustala liczb´ osób wchodzàcych w sk∏ad dru˝yny ratowniczej i jej sk∏ad, uwzgl´dniajàc zagro˝enia

wyst´pujàce w zak∏adzie górniczym.

2. Liczba ratowników w dru˝ynie ratowniczej podziemnego zak∏adu górniczego jest zale˝na od liczby

pracowników zatrudnionych w ciàgu doby pod ziemià

i powinna wynosiç co najmniej

1) 15 ratowników górniczych — przy liczbie pracowników nieprzekraczajàcej 500,

2) 50 ratowników górniczych — przy liczbie pracowników od 501 do 2000,

3) 80 ratowników górniczych — przy liczbie pracowników przekraczajàcej 2000.

§ 42. Kierownikiem kopalnianej stacji ratownictwa

górniczego w podziemnym zak∏adzie górniczym oraz

jego zast´pcami mogà byç osoby, które

1) posiadajà co najmniej pi´cioletni sta˝ ratownika

górniczego,

2) ukoƒczy∏y kurs dla kandydatów na kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego,

3) odbywajà, raz na 5 lat, kurs okresowy dla kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego.

§ 43. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego, w podziemnych zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny palne, nie powinien równoczeÊnie pe∏niç innych funkcji w kierownictwie lub dozorze

ruchu zak∏adu górniczego.

§ 44. Funkcje zast´powego mo˝e pe∏niç ratownik

górniczy posiadajàcy co najmniej pi´cioletni sta˝ pracy w ratownictwie górniczym.

§ 45. 1. Znaczki ratowników górniczych w markowni podziemnego zak∏adu górniczego powinny odró˝niaç si´ od znaczków innych pracowników do∏owych.

2. W przypadku stosowania ewidencji komputerowej zatrudnionych pracowników, identyfikatory ratowników górniczych powinny odró˝niaç si´ od identyfikatorów pozosta∏ych pracowników.

§ 46. 1. Mechanicy sprz´tu ratowniczego w podziemnym zak∏adzie górniczym powinni byç zatrudnieni

w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego na

wszystkich zmianach, zarówno w dniach roboczych,

jak i w dniach wolnych od pracy.

2. Oprócz mechaników stale zatrudnionych w kopalnianej stacji (punkcie) ratownictwa górniczego

w podziemnym zak∏adzie górniczym powinni byç zatrudnieni, co najmniej dwaj, mechanicy rezerwowi.

3. Mechanicy rezerwowi, o których mowa w ust. 2,

powinni, raz na kwarta∏, pe∏niç przez 5 dni dy˝ur w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego na zmianie, na

której jest zatrudniony pierwszy mechanik.

4. W podziemnym zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny niepalne kierownik ruchu zak∏adu górniczego decyduje o zatrudnianiu mechanika w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w dni wolne od

pracy.

§ 47. 1. W wyrobiskach podziemnych zak∏adów

górniczych wydobywajàcych kopaliny palne powinny

byç utrzymywane zast´py ratownicze dy˝urujàce stale

na wszystkich zmianach w dniach pracy oraz w dniach

wolnych od pracy, z tym ˝e w dniach pracy na ka˝dej

zmianie powinny byç utrzymywane w wyrobiskach co

najmniej dwa zast´py.

2. W podziemnym zak∏adzie górniczym innym ni˝

wymieniony w ust. 1 utrzymywanie dy˝urujàcych zast´pów ratowniczych jest wymagane, je˝eli wynika to

z planu ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

§ 48. 1. W uzasadnionych przypadkach, w dni wolne od pracy, dla dwóch lub wi´cej podziemnych zak∏adów górniczych mogà byç utrzymywane dy˝ury co najmniej dwóch zast´pów ratowniczych oraz dodatkowo

mechanika sprz´tu ratowniczego i osoby dozoru ruchu

b´dàcej ratownikiem górniczym, na warunkach ustalonych w planie ratownictwa, o którym mowa w § 5

ust. 1. O powy˝szych ustaleniach powiadamia si´ w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego.

2. Zast´py dy˝urujàce dla dwóch lub wi´cej podziemnych zak∏adów górniczych powinny przebywaç

w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub w jej

pobli˝u; zast´py dy˝urujàce powinny mieç zapewnionà

opiek´ lekarskà.

3. Do dyspozycji zast´pów dy˝urujàcych zabezpieczajàcych dwa lub wi´cej podziemnych zak∏adów górniczych powinien byç utrzymywany, przez okres dy˝uru, Êrodek transportu wraz z kierowcà, przystosowany

do przewozu ludzi i sprz´tu ratowniczego.

4. W przypadku gdy w jednym z podziemnych zak∏adów górniczych sà utrzymywane zast´py, o których

mowa w ust. 1, w pozosta∏ych podziemnych zak∏adach

górniczych powinien byç zatrudniony na ka˝dej zmianie co najmniej jeden ratownik górniczy (przewodnik)

posiadajàcy znajomoÊç zak∏adu górniczego, a w szczególnoÊci uk∏adu wyrobisk.

§ 49. 1. Zast´py dy˝urujàce w podziemnych zak∏adach górniczych powinny byç zatrudniane przede

wszystkim przy wykonywaniu prac profilaktycznych

w wyrobiskach, z których majà zapewniony szybki

transport do innych rejonów zak∏adu górniczego.

2. Rodzaj, miejsce pracy i zadania wykonywane przez

zast´py dy˝urujàce zatrudnione w warunkach, o których

mowa w ust. 1, okreÊla kierownik dzia∏u wentylacji zak∏adu górniczego, który ustalenia te, przed podj´ciem pracy zast´pu dy˝urujàcego, odnotowuje w „Dzienniku kopalnianej stacji ratownictwa górniczego”.

3. Zmiana zast´pów dy˝urujàcych odbywa si´,

w razie potrzeby, w miejscu pracy lub na wyznaczonej

drodze dojÊcia do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

Poz. 838

§ 50. 1. Zast´p dy˝urujàcy w podziemnym zak∏adzie górniczym powinien mieç bezpoÊrednià ∏àcznoÊç

z centralà telefonicznà zak∏adu górniczego.

2. Zast´powy zast´pu dy˝urujàcego, o którym mowa w ust. 1, powinien powiadomiç o miejscu pracy zast´pu, zakresie wykonywanych prac i numerze telefonu

1) kopalnianà stacj´ ratownictwa górniczego,

2) dyspozytora ruchu zak∏adu górniczego.

3. Powiadomienia, o których mowa w ust. 2, powinny byç odpowiednio udokumentowane przez dyspozytora ruchu zak∏adu górniczego oraz udokumentowane

w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

4. Zast´powy zast´pu, o którym mowa w ust. 2, powinien powiadomiç central´ telefonicznà zak∏adu górniczego o miejscu pracy zast´pu i numerze telefonu

w tym miejscu.

5. Mechanik sprz´tu ratowniczego, dy˝urujàcy

w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego podziemnego zak∏adu górniczego, powinien sprawdziç ∏àcznoÊç z zast´pem dy˝urujàcym przynajmniej 2 razy podczas zmiany.

6. Zast´powy zast´pu dy˝urujàcego, o którym mowa w ust. 1, udajàcego si´ do miejsca pracy na dole lub

powracajàcego z tego miejsca po ukoƒczeniu pracy,

w drodze do szybu powinien zg∏aszaç si´ telefonicznie

do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

7. Podzia∏ zast´pu dy˝urujàcego na mniejsze jednostki podczas wykonywania prac jest niedopuszczalny.

§ 51. 1. Zast´p dy˝urujàcy w podziemnym zak∏adzie

górniczym sk∏ada si´ z ratowników górniczych o ró˝nych specjalnoÊciach.

2. Ratownicy zast´pu dy˝urujàcego powinni byç zapoznani z uk∏adem wyrobisk podziemnego zak∏adu

górniczego.

3. Imienny sk∏ad zast´pu dy˝urujàcego ustala kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego,

z uwzgl´dnieniem postanowieƒ ust. 1.

4. Mechanik sprz´tu ratowniczego wpisuje do

„Dziennika kopalnianej stacji (punktu) ratownictwa

górniczego”, o którym mowa w § 49 ust. 2, nazwiska

ratowników i numery aparatów regeneracyjnych lub

powietrznych butlowych.

§ 52. 1. Zast´p dy˝urujàcy w podziemnym zak∏adzie

górniczym wyposa˝a si´ w odpowiedni sprz´t okreÊlony w planie ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1,

w szczególnoÊci

1) tlenomierz o pomiarze ciàg∏ym i sygnalizacji zadanego progu zawartoÊci tlenu,

2) przyrzàdy do ciàg∏ego pomiaru zawartoÊci gazów,

a w szczególnoÊci CO, CO2, CH4,

3) przyrzàdy do pomiaru wilgotnoÊci i temperatury.

2. Wyposa˝enie, o którym mowa w ust. 1, powinno

byç przechowywane jak najbli˝ej miejsca pracy dy˝urujàcego zast´pu ratowniczego.

2) obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, powinny byç utrzymywane 2 zast´py ratownicze dla

ka˝dego z obiektów (platformy wiertniczej).

3. W przypadku gdy dy˝urujàcy zast´p ratowniczy

jest zatrudniony przez d∏u˝szy czas w tym samym rejonie podziemnego zak∏adu górniczego, wyposa˝enie tego zast´pu mo˝na pozostawiç w wyrobisku podziemnym. Aparaty regeneracyjne i aparaty powietrzne butlowe wywozi si´ na powierzchni´ co najmniej raz na

24 godziny, celem przeprowadzenia ich kontroli przez

mechanika sprz´tu ratowniczego, a pozosta∏y sprz´t

ratowniczy powinien byç wywieziony na powierzchni´,

w okresach okreÊlonych w instrukcjach kontroli i konserwacji tego sprz´tu.

§ 57. W przypadkach innych ni˝ okreÊlone

w § 38—56, organizacja s∏u˝by ratownictwa górniczego powinna spe∏niaç wymagania okreÊlone w planie

ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

4. Wyposa˝enie, o którym mowa w ust. 3, powinno

byç przekazywane w podziemnych wyrobiskach mi´dzy zast´powymi zast´pów koƒczàcych i podejmujàcych prac´.

§ 53. Plan ratownictwa, o którym mowa w § 5

ust. 1, w podziemnym zak∏adzie górniczym okreÊla

1) liczb´ zast´pów dy˝urujàcych, dostosowanà do iloÊci za∏ogi zatrudnionej w zak∏adzie górniczym, które sà utrzymywane na poszczególnych zmianach

w dniach pracy oraz w dniach wolnych od pracy,

przy spe∏nieniu wymogów okreÊlonych odpowiednio w § 47 i 48,

2) organizacj´ dy˝urów zast´pów ratowniczych,

w przypadku utrzymywania ich dla dwóch lub wi´cej zak∏adów górniczych.

§ 54. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rop´ naftowà i gaz ziemny powinny byç utrzymywane co

najmniej

1) w granicach làdu sta∏ego

a) 4 zast´py ratownicze — w przypadku wyst´powania zagro˝enia siarkowodorowego,

b) 2 zast´py ratownicze — w przypadku niewyst´powania zagro˝enia siarkowodorowego,

2) w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej

Polskiej — 2 zast´py ratownicze w ka˝dym z obiektów wydobywczych zak∏adu.

§ 55. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

siark´ otworami wiertniczymi metodà wytapiania powinny byç utrzymywane co najmniej

1) 2 zast´py — w przypadku zatrudnienia do 100 pracowników,

2) 4 zast´py — w przypadku zatrudnienia od 101 do

500 pracowników,

3) 8 zast´pów — w przypadku zatrudnienia powy˝ej

500 pracowników.

§ 56. W zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej

i gazu ziemnego, gdy roboty wykonywane sà w granicach

1) làdu sta∏ego, powinny byç utrzymywane co najmniej

a) 4 zast´py ratownicze — w przypadku wyst´powania zagro˝enia siarkowodorowego,

b) 2 zast´py ratownicze — w przypadku niewyst´powania zagro˝enia siarkowodorowego,

§ 58. 1. Kierownikiem kopalnianej (zak∏adowej) stacji ratownictwa górniczego w zak∏adach poszukujàcych

ropy naftowej i gazu ziemnego oraz w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi mo˝e byç osoba kierownictwa lub

1) wy˝szego dozoru ruchu zak∏adu górniczego posiadajàca doÊwiadczenie w zakresie opanowywania

zagro˝eƒ w danej specjalnoÊci albo

2) dozoru ruchu zak∏adu górniczego, b´dàca ratownikiem albo by∏ym ratownikiem górniczym, posiadajàca sta˝ w ratownictwie nie krótszy ni˝ 3 lata.

2. Osoby, o których mowa w ust. 1, powinny ukoƒczyç z wynikiem pozytywnym szkolenie, o którym mowa w § 66 ust. 3 pkt 1, i co 5 lat odbywaç ponowne szkolenie (kurs).

§ 59. 1. Miejsca pracy ratowników wykonujàcych

prac´ na danej zmianie oraz ratowników innych, pozostajàcych w gotowoÊci do udzia∏u w akcji ratowniczej,

podlegajà zg∏oszeniu do dyspozytora zak∏adu górniczego lub w miejscu okreÊlonym w planie ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

2. W szczególnych przypadkach kierownik ruchu

zak∏adu górniczego mo˝e nakazaç pe∏nienie sta∏ego

dy˝uru zast´pu ratowniczego w okreÊlonym miejscu

i czasie.

Rozdzia∏ 3

Zadania, organizacja oraz wyposa˝enie jednostki ratownictwa

§ 60. 1. Jednostka ratownictwa powinna spe∏niaç

wymagania niezb´dne do wykonywania czynnoÊci

w zakresie ratownictwa górniczego, w szczególnoÊci

dysponowaç zast´pami ratowniczymi i pogotowiami

specjalistycznymi oraz dysponowaç sprz´tem niezb´dnym do realizowania jej zadaƒ.

2. Do zadaƒ jednostki ratownictwa nale˝y w szczególnoÊci

1) niesienie pomocy, o której mowa w § 2 ust. 2 i 3,

2) organizowanie i prowadzenie kursów szkoleniowych z zakresu ratownictwa górniczego,

3) przeprowadzanie çwiczeƒ z zakresu ratownictwa

górniczego,

4) organizowanie przeprowadzania badaƒ lekarskich

ratowników górniczych w specjalistycznym oÊrodku badaƒ lekarskich,

5) badanie i opiniowanie sprz´tu ratowniczego,

6) wykonywanie specjalistycznych analiz chemicznych prób powietrza.

3. W przypadku powierzenia przez przedsi´biorc´

jednostce ratownictwa czynnoÊci w zakresie ratownictwa górniczego, w umowie, o której mowa w § 4 ust. 1,

mogà byç zawarte dodatkowe postanowienia okreÊlajàce zadania dla jednostki ratownictwa; zadania mogà

obejmowaç w szczególnoÊci udzielanie pomocy technicznej przy organizowaniu i wyposa˝eniu ratownictwa górniczego w zak∏adzie górniczym.

§ 61. 1. Jednostka ratownictwa mo˝e wykonywaç

swoje zadania przy pomocy

1) dy˝urujàcych

czych,

zawodowych

zast´pów

ratowni-

2) zawodowych pogotowi specjalistycznych,

3) dy˝urujàcych zast´pów dla grup zak∏adów górniczych.

2. Zawodowymi ratownikami górniczymi, tworzàcymi dru˝yn´ ratowniczà jednostki ratownictwa, sà

1) ratownicy górniczy, wchodzàcy w sk∏ad zawodowych zast´pów ratowniczych,

2) ratownicy górniczy oraz pracownicy jednostki ratownictwa, wchodzàcy w sk∏ad zawodowych pogotowi specjalistycznych.

3. W sk∏ad dru˝yny ratowniczej jednostki ratownictwa wchodzà tak˝e, w charakterze specjalistów, osoby

posiadajàce kwalifikacje w zakresie zwalczania zagro˝eƒ górniczych i prowadzenia akcji ratowniczych; specjalistów tych wyznacza, za ich zgodà, kierownik jednostki ratownictwa.

4. Jednostka ratownictwa mo˝e, w zale˝noÊci od

potrzeb, tworzyç oddzia∏y terenowe lub okr´gowe stacje ratownictwa górniczego.

Poz. 838

przez zast´py ratownicze oraz pogotowia specjalistyczne, w tym sposób szkolenia i odbywania çwiczeƒ ratowniczych przez osoby wchodzàce w sk∏ad tych zespo∏ów i pogotowi; regulamin zatwierdza kierownik

jednostki ratownictwa.

§ 64. 1. Dy˝urujàce zawodowe zast´py ratownicze,

zawodowe pogotowia specjalistyczne oraz zast´py ratownicze dla grup zak∏adów górniczych powinny byç

utrzymywane w sta∏ej gotowoÊci, umo˝liwiajàcej natychmiastowy wyjazd na wezwanie z zak∏adu górniczego, w którym wystàpi∏o zagro˝enie.

2. W przypadku wyjazdu zast´pów do akcji ratowniczych lub prac profilaktycznych, o których mowa

w ust. 1, jednostka ratownictwa utrzymuje sta∏à gotowoÊç, w celu niezw∏ocznego przystàpienia do akcji ratowniczej.

3. Zast´py, o których mowa w ust. 1, powinny przebywaç w odpowiednio przygotowanych pomieszczeniach umo˝liwiajàcych pe∏nienie ca∏odobowego dy˝uru, w szczególnoÊci zapewniajàcych niezawodnà ∏àcznoÊç i utrzymywanie sta∏ej gotowoÊci do niezw∏ocznego przystàpienia do akcji ratowniczej.

4. Sposób pe∏nienia dy˝urów i utrzymywania sta∏ej

gotowoÊci dla jednostek ratownictwa zak∏adów poszukujàcych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz zak∏adów

górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi ustala kierownik tej jednostki.

§ 65. W jednostce ratownictwa powinna byç zorganizowana ca∏odobowa s∏u˝ba dyspozytorska, dy˝urujàca w dniach pracy i dniach wolnych od pracy.

§ 62. 1. W umowie, o której mowa w § 4 ust. 1,

przedsi´biorca i jednostka ratownictwa mogà postanowiç, ˝e w

§ 66. 1. Szkolenie z zakresu ratownictwa górniczego w jednostce ratownictwa powinno byç prowadzone

w formie kursów, seminariów i çwiczeƒ ratowniczych,

zgodnie z szczegó∏owymi zasadami szkolenia okreÊlonymi w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia.

1) sk∏ad dy˝urujàcych zawodowych zast´pów ratowniczych i zawodowych pogotowi specjalistycznych, o których mowa w § 61 ust. 1 pkt 1 i 2, mogà

wchodziç ratownicy delegowani z zak∏adu górniczego przedsi´biorcy,

2. W∏aÊciwa jednostka ratownictwa, na podstawie

szczegó∏owych zasad szkolenia, okreÊlonych w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, opracowuje programy

szkolenia, o których mowa w ust. 1; programy te zatwierdza kierownik jednostki.

2) sk∏ad dy˝urujàcych zast´pów ratowniczych, o których mowa w § 61 ust. 1 pkt 3, mogà wchodziç ratownicy delegowani z zak∏adu górniczego przedsi´biorcy na okres nieprzekraczajàcy 15 dni,

3. Szkolenie, o którym mowa w ust. 1, powinno

obejmowaç

3) zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej i gazu

ziemnego oraz w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi, w sk∏ad

dy˝urujàcych zawodowych pogotowi specjalistycznych, o których mowa w § 61 ust. 1 pkt 2, mogà wchodziç ratownicy b´dàcy w pracy i wyznaczeni do alarmowej gotowoÊci do akcji ratowniczej.

2. Ratownicy górniczy, o których mowa w ust. 1, zachowujà, w okresie delegowania z zak∏adu górniczego,

uprawnienia przys∏ugujàce ratownikom górniczym

w zak∏adach górniczych.

§ 63. W jednostce ratownictwa powinien byç sporzàdzony regulamin okreÊlajàcy zadania wykonywane

1) kurs podstawowy i okresowy dla kierowników kopalnianych stacji ratownictwa górniczego, ratowników górniczych i mechaników sprz´tu ratowniczego,

2) kurs dla kierowników akcji na dole lub w obiekcie

na powierzchni oraz kierowników baz ratowniczych,

3) seminarium dla kierowników ruchu zak∏adów górniczych oraz dyspozytorów ruchu w podziemnych

zak∏adach górniczych,

4) inne kursy z zakresu ratownictwa górniczego, w zale˝noÊci od potrzeb.

4. Oprócz kursów, o których mowa w ust. 3, w jednostce ratownictwa powinny byç prowadzone kursy

1) okresowe — dla osób kierownictwa i dozoru ruchu

podziemnego zak∏adu górniczego, niewchodzàcych w sk∏ad dru˝yny ratowniczej,

2) z zakresu opanowania erupcji p∏ynu z∏o˝owego —

dla osób dozoru górniczego w zak∏adzie poszukujàcym ropy naftowej i gazu ziemnego oraz w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny otworami wiertniczymi.

5. Osoby prowadzàce szkolenia, o których mowa

w ust. 1, 3 i 4, powinny posiadaç odpowiednià wiedz´

i doÊwiadczenie zawodowe w zakresie ratownictwa

górniczego oraz zapobiegania zagro˝eniom wyst´pujàcym w zak∏adach górniczych i opanowywania tych

zagro˝eƒ.

§ 67. 1. W jednostce ratownictwa powinny byç

przeprowadzane okresowe çwiczenia sprawdzajàce

wiadomoÊci nabyte na kursach dla ratowników górniczych.

2. åwiczenia, o których mowa w ust. 1, powinny

byç przeprowadzane odr´bnie dla zast´pów specjalistycznych.

§ 68. 1. W jednostce ratownictwa powinna byç zorganizowana s∏u˝ba medyczna ratownictwa górniczego, której organizacj´ okreÊla kierownik tej jednostki.

2. Lekarze wchodzàcy w sk∏ad s∏u˝by medycznej,

o której mowa w ust. 1, powinni posiadaç specjalizacje

okreÊlone przez kierownika jednostki ratownictwa oraz

odbyç odpowiednie przeszkolenie w jednostce.

3. Jednostka ratownictwa powinna zapewniç, aby

podczas akcji ratowniczej z udzia∏em swoich zast´pów

ratowniczych, obecny by∏ lekarz spe∏niajàcy wymagania okreÊlone w ust. 2.

§ 69. Jednostka ratownictwa powinna dysponowaç

Êrodkami transportu do przewozu zast´pów ratowniczych oraz pogotowi specjalistycznych, wraz z niezb´dnym wyposa˝eniem do prowadzenia akcji ratowniczej

w zak∏adzie górniczym.

§ 70. Jednostka ratownictwa powinna utrzymywaç

odpowiednie s∏u˝by do wykonywania zadaƒ, o których

mowa w § 60 ust. 2.

§ 71. 1. Jednostka ratownictwa powinna byç wyposa˝ona w

1) sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego,

2) przyrzàdy pomiarowe i kontrolne,

3) sprz´t ratowniczy, specjalistyczny i pomocniczy,

w tym lampy osobiste dla ratowników,

4) sprz´t medyczny,

5) sprz´t ochrony indywidualnej i odzie˝ ochronnà,

Poz. 838

§ 72. W∏aÊciwa jednostka ratownictwa opracowuje

kryteria okreÊlajàce

1) metodyk´ badaƒ lekarskich i oceny zdolnoÊci do

pracy w ratownictwie górniczym,

2) niezb´dny zestaw Êrodków i sprz´tu medycznego

do dyspozycji lekarza bioràcego udzia∏ w akcji ratowniczej,

3) sposób przeprowadzania badaƒ lekarskich ratowników przed wyjÊciem z bazy ratowniczej do strefy

zagro˝enia.

§ 73. 1. Jednostka ratownictwa dla podziemnych

zak∏adów górniczych powinna utrzymywaç na ka˝dej

zmianie roboczej, w dniach pracy, jak i dniach wolnych

od pracy, co najmniej dwa dy˝urujàce zast´py ratownicze, o których mowa w § 61 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3.

2. W jednostce ratownictwa dla podziemnych zak∏adów górniczych w sk∏ad dy˝urujàcych zawodowych

zast´pów ratowniczych, o których mowa w § 61 ust. 1

pkt 1, na ka˝dej zmianie roboczej powinni wchodziç

1) kierownik zawodowych zast´pów ratowniczych,

2) 2 zast´powych,

3) 9 zawodowych ratowników górniczych,

4) mechanik sprz´tu ratowniczego.

3. Funkcj´ kierownika dy˝urujàcych zawodowych

zast´pów ratowniczych, o których mowa w ust. 2, powinien pe∏niç specjalista jednostki ratownictwa, b´dàcy zawodowym ratownikiem górniczym, posiadajàcy

kwalifikacje do prowadzenia prac ratowniczych w zak∏adzie górniczym, okreÊlone przez jednostk´ ratownictwa.

4. W sk∏ad dy˝urujàcych zast´pów ratowniczych,

o których mowa w § 61 ust. 1 pkt 3, dla grup podziemnych zak∏adów górniczych powinni wchodziç

1) kierownik zast´pów ratowniczych,

2) 2 zast´powych,

3) 9 ratowników górniczych,

4) mechanik sprz´tu ratowniczego,

5) specjalista jednostki ratownictwa, posiadajàcy

kwalifikacje do prowadzenia prac ratowniczych.

5. Kierownikiem dy˝urujàcych zast´pów ratowniczych dla grup podziemnych zak∏adów górniczych powinna byç osoba posiadajàca kwalifikacje kierownika

kopalnianej stacji ratownictwa górniczego. W uzasadnionych przypadkach funkcj´ kierownika zast´pów

mo˝e pe∏niç osoba dozoru wy˝szego b´dàca ratownikiem górniczym.

6) wóz bojowy dy˝urujàcych zast´pów ratowniczych

(pogotowi specjalistycznych).

6. Osoby, o których mowa w ust. 4, pe∏nià dy˝ur

nieprzerwanie przez ca∏à dob´.

2. Kierownik jednostki ratownictwa okreÊla szczegó∏owe wyposa˝enie jednostki ratownictwa i wozu bojowego w urzàdzenia, sprz´t i materia∏y, w zale˝noÊci

od rodzaju zagro˝eƒ wyst´pujàcych w zak∏adach górniczych.

7. Ratownicy górniczy oraz mechanicy sprz´tu ratowniczego jednostki ratownictwa powinni spe∏niaç

wymagania przewidziane dla ratowników górniczych

oraz mechaników sprz´tu ratowniczego, okreÊlone odpowiednio w § 28 i 29.

§ 74. 1. Do wykonania prac ratowniczych, w podziemnych zak∏adach górniczych, wymagajàcych zastosowania specjalnych technik ratowniczych, w jednostce ratownictwa powinny byç utrzymywane nast´pujàce pogotowia specjalistyczne

1) pomiarowe — do pomiaru parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów po˝arowych oraz oceny stopnia wybuchowoÊci mieszanin gazowych,

2) do inertyzacji powietrza kopalnianego,

3) przeciwpo˝arowe — do wykonywania prac ratowniczych, przy zwalczaniu po˝arów podziemnych,

wymagajàcych zastosowania sprz´tu i urzàdzeƒ do

podawania pian gaÊniczych oraz izolacji wyrobisk,

górotworu i zrobów,

4) górniczo-techniczne — do prowadzenia prac ratowniczych zwiàzanych z ratowaniem ludzi uwi´zionych pod zawa∏em lub odci´tych od czynnych

wyrobisk wskutek tàpni´cia lub zawa∏u,

5) wodne — do usuwania skutków wdarcia si´ lub

niekontrolowanego dop∏ywu do wyrobisk wody albo wody z luênym materia∏em,

6) przewoênych wyciàgów ratowniczych — do ewakuacji pracowników lub prowadzenia innych prac ratowniczych w szybach lub otworach wiertniczych

wielkoÊrednicowych oraz prowadzenia prac awaryjno-rewizyjnych i kontrolnych, zarówno w szybach, jak i w otworach wielkoÊrednicowych.

2. Przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje si´ do jednostek

ratownictwa górniczego utrzymujàcych pogotowia dla

podziemnych zak∏adów górniczych wydobywajàcych

kopaliny niepalne.

3. W zale˝noÊci od potrzeb, w jednostce ratownictwa mo˝na utworzyç pogotowia specjalistyczne inne

ni˝ okreÊlone w ust. 1.

4. Pogotowia specjalistyczne powinny byç zorganizowane w zast´py lub grupy specjalistyczne, utrzymywane w gotowoÊci w dniach pracy i w dniach wolnych

od pracy.

§ 75. Lekarze zabezpieczajàcy pomoc medycznà

w jednostce ratownictwa dla podziemnych zak∏adów

górniczych powinni

1) uczestniczyç w akcjach ratowniczych,

2) udzielaç pierwszej pomocy poszkodowanym,

3) uzgadniaç z kierownictwem akcji ratowniczej zakres

dopuszczalnych fizycznych i termicznych obcià˝eƒ

ratowników wykonujàcych prace ratownicze,

4) sprawowaç opiek´, o której mowa w § 35, i przeprowadzaç szkolenia medyczne ratowników górniczych.

§ 76. 1. W sk∏ad pogotowia ratowniczego w jednostce ratownictwa dla zak∏adów górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi powinni wchodziç

1) kierownik zast´pów ratowniczych,

2) 5 ratowników górniczych,

3) 1 mechanik sprz´tu ratowniczego.

Poz. 838

2. Kierownikiem zast´pów ratowniczych powinna

byç osoba posiadajàca kwalifikacje kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego; w uzasadnionych przypadkach funkcj´ kierownika zast´pów ratowniczych mo˝e pe∏niç osoba dozoru, b´dàca ratownikiem górniczym.

3. Ratownicy górniczy oraz mechanicy sprz´tu ratowniczego jednostki ratownictwa powinni odpowiadaç wymaganiom przewidzianym dla ratowników górniczych oraz mechaników sprz´tu ratowniczego, b´dàcych cz∏onkami kopalnianej dru˝yny ratowniczej w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny otworami wiertniczymi.

4. W jednostce ratownictwa utrzymujàcej tylko zawodowe pogotowie specjalistyczne, zadania pogotowia ratowniczego mogà wykonywaç, b´dàcy w pracy,

ratownicy górniczy tworzàcy dru˝yn´ ratowniczà.

§ 77. Jednostka ratownictwa dla zak∏adów górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi mo˝e tworzyç pogotowia specjalistyczne, w zale˝noÊci od rodzaju wyst´pujàcych zagro˝eƒ.

§ 78. W jednostce ratownictwa dla zak∏adów górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi, s∏u˝ba medyczna ratownictwa górniczego, o której

mowa w § 68 ust. 1, mo˝e byç zorganizowana w porozumieniu ze s∏u˝bà medycznà zak∏adu górniczego lub

z innà jednostkà opieki zdrowotnej.

§ 79. Przepisy § 76—78 stosuje si´ odpowiednio do

jednostek ratownictwa dla zak∏adów wykonujàcych roboty geologiczne oraz dla zak∏adów prowadzàcych

bezzbiornikowe magazynowanie substancji lub sk∏adowanie odpadów w górotworze.

§ 80. Jednostka ratownictwa powinna przeprowadzaç praktyczne i teoretyczne szkolenia ratowników

górniczych, pe∏niàcych dy˝ur w pogotowiu ratowniczym, w sposób okreÊlony w regulaminie, o którym

mowa w § 63.

Rozdzia∏ 4

Prowadzenie akcji ratowniczych i prac profilaktycznych

§ 81. 1. W przypadku wystàpienia zagro˝enia ˝ycia

i zdrowia pracowników zak∏adu górniczego, bezpieczeƒstwa ruchu zak∏adu górniczego lub zagro˝enia

bezpieczeƒstwa powszechnego, w zwiàzku z ruchem

zak∏adu górniczego niezw∏ocznie podejmuje si´ i prowadzi akcj´ ratowniczà.

2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio do osób nieb´dàcych ratownikami, a uczestniczàcych w akcji ratowniczej.

§ 82. 1. Akcj´ ratowniczà prowadzi kierownik ruchu

zak∏adu górniczego, a do czasu jego przybycia — najwy˝sza funkcyjnie osoba kierownictwa albo dozoru ruchu obecna w zak∏adzie górniczym.

2. Do czasu obj´cia prowadzenia akcji ratowniczej

przez najwy˝szà funkcyjnie osob´ kierownictwa albo

dozoru ruchu, o której mowa w ust. 1, akcj´ prowadzi

dyspozytor ruchu zak∏adu górniczego przeszkolony

w zakresie prowadzenia akcji ratowniczej i posiadajàcy

odpowiednie uprawnienia potwierdzone zaÊwiadczeniem wystawionym przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa górniczego.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi, w zak∏adach wykonujàcych roboty geologiczne

oraz w zak∏adach prowadzàcych bezzbiornikowe magazynowanie substancji lub sk∏adowanie odpadów

w górotworze.

§ 83. 1. Podczas akcji ratowniczej decyzje dotyczàce jej prowadzenia podejmuje jednoosobowo kierownik akcji ratowniczej.

2. Ka˝da akcja ratownicza powinna byç prowadzona zgodnie z planem ratownictwa, o którym mowa

w § 5 ust. 1, oraz wymogami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

§ 84. Kto spostrze˝e stan zagro˝enia, o którym mowa w § 81 ust. 1, powinien

1) niezw∏ocznie ostrzec osoby zagro˝one, podjàç dzia∏ania majàce na celu usuni´cie niebezpieczeƒstwa

oraz zawiadomiç o niebezpieczeƒstwie dyspozytora ruchu zak∏adu górniczego lub najbli˝szà osob´

kierownictwa albo dozoru ruchu,

2) wspólnie z innymi osobami zorganizowaç, przy

najbli˝szym aparacie telefonicznym lub innym

Êrodku ∏àcznoÊci, punkt ∏àcznoÊci z dyspozytorem

ruchu zak∏adu górniczego, w celu sta∏ego utrzymywania z nim kontaktu i poÊredniczenia w porozumieniu si´ osób kierujàcych akcjà ratowniczà z pracownikami przebywajàcymi w miejscu zagro˝enia

lub w jego sàsiedztwie,

Poz. 838

ne osoby i instytucje, zgodnie z ustaleniami planu

ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

2. Osoba kierownictwa lub dozoru ruchu zak∏adu

górniczego powiadomiona o powstaniu zagro˝enia

niezw∏ocznie

1) przejmuje kierownictwo akcji ratowniczej,

2) wstrzymuje ruch na zagro˝onych stanowiskach

pracy i wycofuje ludzi w bezpieczne miejsce,

3) dokonuje oceny stanu zagro˝enia oraz podejmuje

niezb´dne dzia∏ania majàce na celu likwidacj´ zagro˝enia i maksymalne ograniczenie strat,

4) przekazuje dok∏adne informacje o stanie zagro˝enia

oraz podj´tych dzia∏aniach kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego, po przej´ciu przez niego kierownictwa akcji.

§ 86. W przypadku powstania zagro˝enia i rozpocz´cia prowadzenia akcji ratowniczej powiadamia si´

wszystkie osoby i instytucje, przewidziane w planie ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

§ 87. 1. Szczegó∏owe zasady prowadzenia akcji ratowniczej w zak∏adzie górniczym, w zale˝noÊci od wyst´pujàcego zagro˝enia, okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

2. W przypadkach gdy niebezpieczne wydarzenie

spowodowa∏o zagro˝enie zdrowia i ˝ycia ludzi lub

mo˝liwoÊç wystàpienia atmosfery niezdatnej do oddychania i trudnych warunków mikroklimatu, akcj´ ratowniczà prowadzi si´ z udzia∏em podmiotów, o których mowa w § 2 ust. 1.

§ 88. 1. Pracami profilaktycznymi sà prace zwiàzane z zapobieganiem zagro˝eniom okreÊlonym w § 2

ust. 2, w szczególnoÊci z

3) podporzàdkowaç si´ ÊciÊle poleceniom dyspozytora ruchu i osób kierownictwa lub dozoru ruchu.

1) likwidacjà stanu zagro˝enia po˝arowego, gdy

10≤Vco<20 l/min przy C0≤0,0026%,

§ 85. 1. Dyspozytor ruchu w podziemnym zak∏adzie

górniczym po otrzymaniu wiadomoÊci o zagro˝eniu

i wpisaniu jej w ksià˝ce raportowej

2) wykonywaniem przebiç do nieczynnych wyrobisk

i zrobów,

1) uruchamia telefon alarmowy z zapisem magnetofonowym,

4) uszczelnianiem tam i zrobów,

2) powiadamia o niebezpieczeƒstwie osob´ kierownictwa lub dozoru ruchu, przebywajàcà najbli˝ej

miejsca zagro˝enia, z jednoczesnym skierowaniem

jej do tego miejsca, w celu zorganizowania akcji zabezpieczenia ludzi i likwidacji zagro˝enia,

3) powiadamia o niebezpieczeƒstwie, wszelkimi dost´pnymi Êrodkami, ludzi znajdujàcych si´ w wyrobiskach zagro˝onych i wskazuje im miejsca, do których powinni si´ wycofaç ze strefy zagro˝onej, oraz

kieruje do udzia∏u w akcji ratowniczej dy˝urujàce

zast´py ratownicze,

4) powiadamia o zagro˝eniu kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub jego zast´pc´, osob´ kierownictwa lub dozoru ruchu odpowiedzialnà za prac´

w zak∏adzie górniczym na danej zmianie roboczej,

kopalnianà stacj´ ratownictwa górniczego oraz in-

3) budowà tam izolacyjnych przeciwwybuchowych,

5) dowiercaniem poziomów zbiornikowych zaliczonych do I — III kategorii zagro˝enia siarkowodorowego, niezale˝nie od klasy zagro˝enia erupcyjnego,

6) usuwaniem p∏ynu z odwiertu przy przewidywanym

wyst´powaniu niebezpiecznych st´˝eƒ siarkowodoru,

7) oczyszczaniem odwiertu i testami produkcyjnymi

oraz opróbowaniem poziomu za pomocà rurowego próbnika z∏o˝a, w warunkach wyst´powania zagro˝enia siarkowodorowego,

8) pracami rekonstrukcyjnymi w otworach zaliczonych do klasy A zagro˝enia erupcyjnego lub

I — III kategorii zagro˝enia siarkowodorowego,

9) pracami wymagajàcymi u˝ycia specjalistycznego

wyposa˝enia jednostki ratownictwa,

10) wymianà zag∏owiczenia odwiertu lub jego elementów, przy istnieniu potencjalnego zagro˝enia erupcyjnego i siarkowodorowego,

11) wymianà armatury na rurociàgach przesy∏ajàcych

media technologiczne, w kopalniach otworowych

siarki,

12) prowadzeniem prac zabezpieczajàcych ciàg technologiczny z u˝yciem technik alpinistycznych i nurkowych.

2. Decyzj´ o podj´ciu prac profilaktycznych i ich zakoƒczeniu podejmuje kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

3. Sposób prowadzenia i zabezpieczenia ratowniczego prac profilaktycznych w zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz w zak∏adach

górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi wymaga uzgodnienia z w∏aÊciwà jednostkà ratownictwa.

4. Prace profilaktyczne prowadzi si´ na tych samych zasadach jak ruch zak∏adu górniczego, zgodnie

z dokumentacjà prac profilaktycznych zatwierdzonà

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

5. Dokumentacja, o której mowa w ust. 4, powinna

zawieraç

1) okreÊlenie miejsc i zakresu prac profilaktycznych,

2) ustalenia dotyczàce organizacji i nadzoru nad pracami profilaktycznymi,

3) ustalenia dotyczàce Êrodków technicznych niezb´dnych do prowadzenia prac profilaktycznych,

4) niezb´dne instrukcje.

6. Przebieg prac profilaktycznych dokumentuje si´

w ksià˝ce tych prac oraz na kartach udzia∏u zast´pu ratowniczego w pracach profilaktycznych.

§ 89. 1. Kierownik akcji ratowniczej powinien

1) dokonaç oceny stanu zagro˝enia za∏ogi, ruchu zak∏adu górniczego oraz zagro˝enia bezpieczeƒstwa

powszechnego, w zwiàzku z ruchem zak∏adu górniczego,

2) wyznaczyç stref´ zagro˝enia (ska˝enia), obejmujàcà wyrobiska lub rejony zak∏adu górniczego, w których przejawiajà si´ lub mogà si´ przejawiaç skutki niebezpiecznego zdarzenia, zagra˝ajàce bezpieczeƒstwu ludzi lub ruchu zak∏adu górniczego, oraz

ustaliç sposób zabezpieczenia tej strefy,

3) wycofaç ludzi ze strefy zagro˝enia,

4) powo∏aç kierownika akcji na dole (w obiekcie) i kierownika bazy ratowniczej,

5) powo∏aç sztab doradczy kierownika akcji ratowniczej, zwany dalej „sztabem akcji”, spoÊród s∏u˝b

zak∏adu górniczego, oraz wyznaczyç kierownika

sztabu akcji,

6) ustaliç lokalizacj´ bazy ratowniczej i sposób jej zabezpieczenia przed skutkami zagro˝enia,

7) wyznaczyç, w razie potrzeby, miejsca pomocniczych baz ratowniczych oraz okreÊliç ich zakres

dzia∏ania i sposób organizacji,

Poz. 838

8) ustaliç miejsca, z których prowadzona b´dzie kontrola stanu zagro˝enia, w szczególnoÊci kontrola

parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów

po˝arowych, a tak˝e warunków mikroklimatu (temperatury i wilgotnoÊci wzgl´dnej),

9) opracowaç plan likwidacji zagro˝enia, który powinien byç aktualizowany na bie˝àco,

10) okreÊliç liczb´ zast´pów ratowniczych oraz liczb´

innych pracowników zak∏adu górniczego potrzebnych do likwidacji zagro˝enia oraz ustaliç sposób

koordynacji wykonywania tych prac,

11) ustaliç rodzaje, iloÊci urzàdzeƒ i sprz´tu, koniecznych do realizacji planu likwidacji zagro˝enia,

12) ustaliç sposób i cz´stotliwoÊç kontroli stanu zagro˝enia podczas trwania akcji ratowniczej oraz sposób kontroli miejsca zagro˝enia po zakoƒczeniu akcji,

13) ustaliç, w zale˝noÊci od potrzeb, zakres udzia∏u

w akcji s∏u˝b ratownictwa górniczego zak∏adu górniczego oraz innych podmiotów przewidzianych

planem ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1,

14) wspó∏pracowaç z osobami wchodzàcymi w sk∏ad

sztabu akcji, tak aby sztab ten by∏ w pe∏ni zorientowany co do zakresu prac, jakie w ramach akcji wykonujà poszczególne s∏u˝by zak∏adu górniczego

oraz inne podmioty,

15) dopilnowaç prowadzenia odpowiedniej dokumentacji obrazujàcej przebieg zagro˝enia oraz dzia∏aƒ

zmierzajàcych do jego likwidacji.

2. Podczas prowadzenia akcji ratowniczej, w przypadkach szczególnych, ze wzgl´du na bezpieczeƒstwo

za∏ogi lub zak∏adu górniczego, kierownik akcji mo˝e

odstàpiç od wymagaƒ okreÊlonych w przepisach niniejszego rozporzàdzenia i przepisów wydanych na

podstawie art. 78 ust. 1 i 2 ustawy, pod warunkiem post´powania zgodnego z obowiàzujàcymi zasadami

techniki górniczej. Ka˝dy taki przypadek powinien byç

odnotowany w „Ksià˝ce prowadzenia akcji ratowniczej”.

§ 90. Kierownik akcji ratowniczej powinien mieç do

dyspozycji odr´bne pomieszczenie w pobli˝u sztabu

akcji, w którym znajdujà si´ Êrodki ∏àcznoÊci umo˝liwiajàce bezpoÊrednie po∏àczenie ze sztabem akcji, bazà ratowniczà oraz osobami i s∏u˝bami okreÊlonymi

w planie ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust. 1.

§ 91. 1. W pomieszczeniach sztabu akcji ratowniczej

powinny byç zainstalowane urzàdzenia umo˝liwiajàce

nas∏uch rozmów prowadzonych przez kierownika akcji

ratowniczej z kierownikiem akcji na dole, kierownikiem

bazy lub innymi osobami przebywajàcymi w bazie ratowniczej lub w strefie zagro˝enia.

2. W podziemnych zak∏adach górniczych rozmowy

telefoniczne prowadzone przez osob´ kierujàcà akcjà

ratowniczà powinny byç rejestrowane z podaniem czasu ich przeprowadzania.

§ 92. W pomieszczeniu kierownika akcji ratowniczej

przebywaç mogà jedynie

1) sekretarz techniczny kierownika akcji,

2) osoba odpowiedzialna za stan wentylacji w podziemnym zak∏adzie górniczym,

3) kierownik jednostki ratownictwa,

4) inne osoby wezwane przez kierownika akcji ratowniczej.

§ 93. 1. Sekretarz techniczny kierownika akcji ratowniczej powinien prowadziç „Ksià˝k´ prowadzenia

akcji ratowniczej”, obrazujàcà przebieg prac oraz dzia∏aƒ zmierzajàcych do likwidacji zagro˝enia.

2. Ksià˝ka prowadzenia akcji ratowniczej powinna

zawieraç w szczególnoÊci

1) nazw´ zak∏adu górniczego (obiektu), dat´ i godzin´

rozpocz´cia akcji ratowniczej,

2) nazwisko i imi´ oraz stanowisko s∏u˝bowe kierownika akcji ratowniczej,

3) polecenia kierownika akcji, osoby odpowiedzialne

za wykonanie poleceƒ, termin wykonania, adnotacje o wykonaniu poleceƒ,

Poz. 838

tuacji, i przekazywania na piÊmie uwag kierownikowi akcji ratowniczej,

6) skutecznoÊci dzia∏aƒ podejmowanych w ramach realizacji planu akcji i przekazywania wniosków kierownikowi akcji,

7) prawid∏owej realizacji poleceƒ wydanych przez kierownika akcji s∏u˝bom pomocniczym w zak∏adzie

górniczym oraz innym s∏u˝bom spoza zak∏adu,

8) zapewnienia w∏aÊciwej liczby ratowników i pracowników pomocniczych do realizacji planu akcji ratowniczej na ka˝dej zmianie roboczej,

9) zapewnienia niezb´dnego sprz´tu i materia∏ów do

wyposa˝enia ratowników zatrudnionych w akcji

oraz do prac wykonywanych przez pomocnicze

s∏u˝by w zak∏adzie górniczym,

10) sporzàdzania niezb´dnych dokumentów dla kierownictwa akcji ratowniczej oraz dla osób kontrolujàcych przebieg akcji.

5) zapisy przebiegu akcji ratowniczej.

§ 96. 1. Funkcj´ kierownika akcji ratowniczej na dole (w obiekcie) powinna pe∏niç wyznaczona osoba kierownictwa lub dozoru ruchu zak∏adu górniczego, która

odby∏a odpowiednie szkolenie z zakresu ratownictwa

górniczego.

§ 94. 1. W sztabie akcji ratowniczej powinni przebywaç przedstawiciele jednostki ratownictwa. W zale˝noÊci od potrzeb kierownik akcji ratowniczej mo˝e zaprosiç do prac w sztabie akcji

2. W zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny otworami wiertniczymi kierownik akcji ratowniczej,

w zale˝noÊci od potrzeby, powo∏uje kierownika akcji

w obiekcie.

1) przedstawicieli jednostek naukowych,

3. Kierownik akcji ratowniczej na dole (w obiekcie)

jest jedynà osobà uprawnionà do wydawania poleceƒ

zast´pom ratowniczym i innym pracownikom zatrudnionym w akcji ratowniczej; kierownik akcji na dole

(w obiekcie) podlega kierownikowi akcji ratowniczej.

4) ustalenia dotyczàce likwidacji zagro˝enia,

2) innych specjalistów.

2. Kierownik akcji ratowniczej powinien konsultowaç ze sztabem akcji decyzje dotyczàce w szczególnoÊci

1) zasi´gu strefy zagro˝enia (ska˝enia) i sposobu jej

zabezpieczenia,

2) lokalizacji bazy ratowniczej i sposobu jej zabezpieczenia,

3) liczby ratowników jednoczeÊnie zatrudnionych

w strefie zagro˝enia (ska˝enia) i sposobu ich zabezpieczenia.

§ 95. Sztab akcji ratowniczej, dzia∏ajàc w porozumieniu z kierownikiem akcji ratowniczej, powinien

w szczególnoÊci dopilnowaç

1) prawid∏owego rozliczenia liczby pracowników zak∏adu górniczego, znajdujàcych si´ w strefie zagro˝enia i sposobu wycofania tych pracowników,

2) bie˝àcego Êledzenia przebiegu akcji ratowniczej

oraz analizowania skutecznoÊci dzia∏aƒ podejmowanych w ramach realizacji planu akcji ratowniczej,

3) powiadomienia rodzin pracowników zagro˝onych

lub poszkodowanych o powsta∏ych wypadkach,

4) zorganizowania specjalistycznej opieki lekarskiej

dla poszkodowanych i zorganizowania transportu

poszkodowanych do szpitali,

5) opracowania projektów decyzji dotyczàcych likwidacji zagro˝enia, dostosowanych do aktualnej sy-

4. Kierownik akcji ratowniczej na dole (w obiekcie)

powinien niezw∏ocznie

1) realizowaç plan akcji ustalony przez kierownika akcji ratowniczej,

2) wykonywaç tylko polecenia kierownika akcji ratowniczej; w przypadku wystàpienia nag∏ego niebezpieczeƒstwa mo˝e podejmowaç samodzielne decyzje, o których powinien powiadomiç kierownika

akcji ratowniczej,

3) wspó∏pracowaç z kierownikiem bazy ratowniczej

oraz osobami dozoru zatrudnionymi w akcji i przy

pracach zwiàzanych z likwidacjà zagro˝enia,

4) dopilnowaç sprawnego wyprowadzania ludzi ze

strefy zagro˝enia,

5) dopilnowaç prawid∏owego zabezpieczenia dojÊç do

strefy zagro˝enia,

6) organizowaç ∏àcznoÊç mi´dzy bazà ratowniczà

a pomieszczeniem kierownika akcji ratowniczej

oraz zast´pami ratowniczymi udajàcymi si´ do

strefy zagro˝enia,

7) okreÊlaç zadania dla zast´pów ratowniczych udajàcych si´ do strefy zagro˝enia,

8) przyjmowaç meldunki od zast´pów ratowniczych

przebywajàcych w strefie zagro˝enia oraz powracajàcych z niej po wykonaniu zadania,

9) przekazywaç kierownikowi akcji ratowniczej meldunki o sytuacji i realizacji planu akcji,

10) dopilnowaç, aby w rejonie bezpoÊredniego zagro˝enia znajdowa∏a si´ jednoczeÊnie tylko taka liczba

osób, jaka jest niezb´dna do sprawnego prowadzenia prac ratowniczych,

11) organizowaç, we wspó∏pracy z lekarzem znajdujàcym si´ w bazie ratowniczej, przeglàdy lekarskie ratowników przed ich wyjÊciem z bazy ratowniczej do

strefy zagro˝enia oraz udzielaç niezb´dnej pomocy

medycznej,

12) dokonywaç zmiany ze swoim zmiennikiem wy∏àcznie w bazie ratowniczej.

5. W podziemnym zak∏adzie górniczym kierownik

akcji na dole oprócz zadaƒ wymienionych w ust. 4, powinien

1) dokonywaç wyboru miejsca (miejsc), w którym

urzàdzona b´dzie baza ratownicza (bazy ratownicze),

2) dopilnowaç bie˝àcego rozpoznania stanu zagro˝enia i sytuacji wentylacyjnej w strefie zagro˝enia

i w jej sàsiedztwie,

Poz. 838

3) zapewniaç odpowiednie warunki dla przebywajàcych w niej osób oraz odpowiednie warunki do

prawid∏owego sk∏adowania Êrodków i urzàdzeƒ

potrzebnych do prowadzenia prac ratowniczych.

2. W podziemnym zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny palne baza ratownicza powinna byç

zlokalizowana w miejscu oddzielonym od strefy zagro˝enia po˝arowego zaporà przeciwwybuchowà.

3. W przypadku braku zabezpieczenia, o którym

mowa w ust. 2, zabezpieczenie powinno si´ wykonaç

w pierwszej fazie akcji przeciwpo˝arowej; do czasu wykonania tego zabezpieczenia baz´ ratowniczà zak∏ada

si´ w odpowiednio zwi´kszonej odleg∏oÊci od strefy zagro˝enia.

§ 99. 1. W bazie ratowniczej powinny byç przygotowane i urzàdzone miejsca do

1) pracy kierownika akcji na dole (w obiekcie), kierownika bazy ratowniczej i innych osób kierujàcych

pracami ratowniczymi lub nadzorujàcych ich wykonanie,

2) pracy mechanika sprz´tu ratowniczego,

3) pracy lekarza,

3) zorganizowaç pomiary kontrolne w strefie zagro˝enia i innych miejscach wyznaczonych przez kierownika akcji ratowniczej,

4) wypoczynku ratowników po wykonaniu prac ratowniczych lub oczekujàcych na wykonanie tych prac

oraz dla zast´pu (zast´pów) ubezpieczajàcego,

4) dopilnowaç prowadzenia ksià˝ki meldunków i poleceƒ, w której odnotowuje si´ otrzymane polecenia i meldunki przekazywane kierownikowi akcji ratowniczej oraz informacje otrzymane od ratowników i pracowników zatrudnionych w akcji.

5) sk∏adowania urzàdzeƒ, sprz´tu i materia∏ów przygotowanych do u˝ycia w akcji ratowniczej,

§ 97. 1. W celu zgrupowania w jednym miejscu ratowników górniczych i innych osób oraz Êrodków materia∏owo-technicznych niezb´dnych do wykonywania

prac ratowniczych, prawid∏owego wykorzystania tych

Êrodków, a tak˝e zapewnienia ciàg∏oÊci kierowania

pracami ratowniczymi i ich nadzorowania oraz zapewnienia mo˝liwie najwi´kszego bezpieczeƒstwa zespo∏om ratowniczym wykonujàcym prace ratownicze, powinna byç ka˝dorazowo za∏o˝ona i odpowiednio wyposa˝ona baza ratownicza.

2. Miejsca sk∏adowania sprz´tu ratowniczego przeznaczonego do u˝ycia w akcji ratowniczej oraz sprz´tu

u˝ytego i wymagajàcego wymiany, kontroli i naprawy

powinny byç wyraênie oznaczone.

2. W przypadku gdy prace ratownicze sà prowadzone w kilku miejscach równoczeÊnie, kierownik akcji ratowniczej powinien rozwa˝yç potrzeb´ za∏o˝enia kilku

baz, przy czym ta, w której przebywa kierownik akcji na

dole (w obiekcie), jest bazà g∏ównà, a pozosta∏e sà bazami pomocniczymi.

§ 98. 1. W podziemnym zak∏adzie górniczym baza

ratownicza powinna byç zlokalizowana w miejscu po∏o˝onym jak najbli˝ej wykonywanych prac; miejsce to

powinno

1) byç po∏o˝one poza strefà zagro˝enia, a je˝eli jest

w polach metanowych lub rejonie, w którym mo˝e

wystàpiç zagro˝enie wybuchem, miejsce to powinno byç oddzielone od miejsca zagro˝enia co najmniej dwoma za∏amaniami wyrobisk,

2) znajdowaç si´ w ustabilizowanym, op∏ywowym

pràdzie powietrza,

6) sk∏adowania urzàdzeƒ, sprz´tu i materia∏ów niesprawnych lub zu˝ytych podczas wykonywania

prac ratowniczych.

3. W podziemnym zak∏adzie górniczym, w przypadku zdalnego pobierania prób powietrza i wykonywania

analizy tych prób za pomocà chromatografu lub innych

urzàdzeƒ, wydziela si´ cz´Êç bazy ratowniczej niezb´dnej do zainstalowania odpowiedniego sprz´tu oraz do

pracy osób obs∏ugujàcych ten sprz´t lub wyznacza si´

inne miejsce do jego zainstalowania, odpowiadajàce

wymaganiom okreÊlonym w § 98.

§ 100. Baza ratownicza powinna mieç sta∏à ∏àcznoÊç telefonicznà lub radiowà z pomieszczeniem kierownika akcji i zast´pami wykonujàcymi prace ratownicze.

§ 101. 1. Baz´ ratowniczà wyposa˝a si´ stosownie

do rozmiarów i rodzajów prowadzonej akcji ratowniczej.

2. W podziemnym zak∏adzie górniczym baz´ ratowniczà wyposa˝a si´ w sprz´t

1) zasadniczy oraz urzàdzenia i Êrodki do wykonywania prac ratowniczych,

2) uzupe∏niajàcy (specjalistyczny sprz´t ratowniczy),

zale˝ny od rodzaju prowadzonej akcji ratowniczej,

ustalany przez kierownika akcji ratowniczej,

3) pomocniczy, u∏atwiajàcy dzia∏alnoÊç bazy lub konieczny do prawid∏owego jej funkcjonowania,

ustalany przez kierownika akcji na dole w porozumieniu z kierownikiem bazy ratowniczej.

3. W zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny otworami wiertniczymi wyposa˝enie bazy ratowniczej w sprz´t ratowniczy oraz urzàdzenia i Êrodki do

wykonywania prac ratowniczych, w zale˝noÊci od rodzaju zagro˝enia, okreÊla kierownik akcji w porozumieniu z kierownikiem bazy.

4. Wyposa˝enie bazy ratowniczej w podziemnym

zak∏adzie górniczym okreÊla plan ratownictwa, o którym mowa w § 5 ust.1.

§ 102. Sprz´t i urzàdzenia, które nie posiadajà dopuszczenia do stosowania w wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych, a dopuszczenie jest wymagane, mo˝na u˝ywaç do wykonywania prac ratowniczych tylko na podstawie decyzji kierownika akcji ratowniczej.

§ 103. 1. Do pe∏nienia funkcji kierownika bazy ratowniczej mogà byç wyznaczone tylko te osoby kierownictwa lub dozoru ruchu zak∏adu górniczego, które

odby∏y odpowiednie szkolenie w zakresie ratownictwa

górniczego.

2. Kierownik bazy ratowniczej powinien

1) przygotowaç odpowiednie stanowiska dla sprz´tu

ratowniczego i pomocniczego znajdujàcego si´

w bazie,

2) odpowiednio rozlokowaç sprz´t w bazie,

3) zorganizowaç miejsca wyczekiwania i wypoczynku

dla ratowników uczestniczàcych w akcji ratowniczej,

4) dopilnowaç wyposa˝enia bazy w wymagany

sprz´t,

5) zorganizowaç w bazie miejsce pracy dla lekarza,

6) dopilnowaç w∏aÊciwego wyposa˝enia ratowników

udajàcych si´ do wykonywania prac ratowniczych

w strefie zagro˝enia,

7) dopilnowaç w∏aÊciwego rozmieszczenia sprz´tu

kontrolno-pomiarowego obs∏ugiwanego z bazy,

8) bie˝àco aktualizowaç map´ rejonu wykonywania

prac ratowniczych znajdujàcà si´ w bazie,

9) dopilnowaç, aby w∏aÊciwie przeprowadzona by∏a

kontrola sprz´tu stanowiàcego wyposa˝enie zast´pu ratowniczego, przez mechanika sprz´tu ratowniczego oraz przez ratowników i zast´powych,

10) dopilnowaç przeprowadzenia przez lekarza badaƒ

kontrolnych ratowników wchodzàcych do strefy

zagro˝enia i z niej wracajàcych, w przypadku prowadzenia prac w szczególnie trudnych warunkach,

11) dopilnowaç udzielania pomocy medycznej osobom poszkodowanym w wypadku,

12) dopilnowaç dostawy do bazy napojów i ˝ywnoÊci,

13) ewidencjonowaç osoby przybywajàce do bazy

i znajdujàce si´ w rejonie prowadzenia prac ratowniczych,

Poz. 838

14) dokumentowaç przebieg akcji ratowniczej, zwiàzanej z danà bazà,

15) rejestrowaç czas wyjÊcia zast´pów ratowniczych

z bazy do strefy zagro˝enia oraz czas powrotu zast´pów do bazy ratowniczej,

16) w razie wypadku ratownika w aparacie regeneracyjnym (powietrznym butlowym) zapewniç odczytanie w aparacie, w którym zdarzy∏ si´ wypadek, zapasu tlenu (powietrza) na manometrze, a nast´pnie zapewniç zamkni´cie zaworu butli i zabezpieczenie aparatu wraz z przykr´conà do niego maskà

u˝ywanà podczas wypadku, do dalszych badaƒ,

17) stale przebywaç w bazie ratowniczej.

3. Kierownik bazy ratowniczej podlega kierownikowi akcji ratowniczej na dole (w obiekcie).

§ 104. 1. Osoby przybywajàce do bazy ratowniczej

powinny zg∏osiç si´ do kierownika bazy ratowniczej.

2. Zast´powi zast´pów ratowniczych i kierownicy

innych zespo∏ów ratowniczych przybywajàcych do bazy ratowniczej oraz osoby dozoru zg∏aszajàce si´ w bazie powinni przedstawiç kierownikowi bazy ratowniczej imienny wykaz podleg∏ych im osób i kart´ udzia∏u

zast´pu ratowniczego w akcji ratowniczej.

3. Ka˝da osoba przyby∏a do bazy mo˝e opuÊciç baz´ po uzyskaniu zezwolenia kierownika bazy ratowniczej.

§ 105. 1. Podczas akcji ratowniczej w kopalnianej

stacji ratownictwa górniczego powinien byç stale

obecny kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub jego zast´pca.

2. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa podczas akcji ratowniczej powinien zapewniç

1) przygotowanie odpowiedniej iloÊci sprawnego

sprz´tu ratowniczego i pomocniczego, potrzebnego do prowadzenia akcji,

2) przygotowanie odpowiedniej liczby zast´pów ratowniczych na poszczególnych zmianach roboczych oraz obecnoÊç w tych zast´pach odpowiednich specjalistów,

3) prowadzenie Êcis∏ej ewidencji ratowników w∏asnych i obcych,

4) przygotowanie odpowiedniej iloÊci dodatkowej

odzie˝y ochronnej i innych Êrodków,

5) dostaw´ napojów i ˝ywnoÊci,

6) niezb´dne Êrodki transportu do przewozu sprz´tu

i ratowników we wspó∏dzia∏aniu z innymi s∏u˝bami

zak∏adu górniczego,

7) dodatkowà obsad´ mechaników sprz´tu ratowniczego, przewidzianych do pracy w kopalnianej stacji ratownictwa, jak i w bazie ratowniczej.

§ 106. Kierownik akcji ratowniczej zapewnia niezb´dne zabezpieczenie medyczne podczas akcji ratowniczej oraz okreÊla liczb´ lekarzy przebywajàcych na

zmianie roboczej, koniecznà do medycznego zabezpieczenia akcji ratowniczej.

§ 107. 1. W podziemnych zak∏adach górniczych,

podczas akcji ratowniczych zwiàzanych z ratowaniem

zagro˝onych lub poszkodowanych ludzi, akcji ratowniczych prowadzonych w trudnych warunkach mikroklimatu oraz prowadzonych w atmosferze niezdatnej do

oddychania, w bazie ratowniczej powinien przebywaç

lekarz.

2. Lekarz powinien posiadaç do dyspozycji Êrodki

i sprz´t medyczny, niezb´dne do udzielania pomocy

poszkodowanym i do okreÊlania tych parametrów fizjologicznych ratowników, które sà istotne dla oceny

stopnia obcià˝enia organizmów ratowników w zwiàzku

z warunkami prowadzonej akcji ratowniczej, a tak˝e do

udzielania pomocy lekarskiej zwiàzanej z zagro˝eniami, jakie mo˝e stwarzaç praca ratowników w takich warunkach.

3. W przypadku innych akcji, ni˝ wymienione

w ust. 1, o potrzebie obecnoÊci lekarza w bazie ratowniczej decyduje kierownik akcji ratowniczej.

§ 108. Miejscem pracy lekarza podczas akcji ratowniczej jest baza ratownicza, w której powinien byç przygotowany sprz´t do udzielania pomocy poszkodowanym oraz, w razie potrzeby, sprz´t do przeprowadzania

badaƒ kontrolnych ratowników udajàcych si´ do wykonywania prac ratowniczych lub wracajàcych ze strefy

zagro˝enia po wykonaniu tych prac.

§ 109. Podczas akcji ratowniczych prowadzonych

w atmosferze zawierajàcej gazy szkodliwe lub niedostatecznà zawartoÊç tlenu, w szczególnoÊci: przy po˝arach, wybuchach gazów i py∏u w´glowego, wyrzutach

gazów i ska∏, nag∏ych wyp∏ywach gazów do wyrobisk,

w trudnych warunkach mikroklimatu i w trudnych warunkach cieplnych oraz podczas erupcji p∏ynu z∏o˝owego w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny

otworami wiertniczymi, lekarza nie kieruje si´ do strefy zagro˝enia.

§ 110. Uczestniczàcy w akcjach ratowniczych lekarz, w uzgodnieniu z kierownikiem akcji, mo˝e udzieliç pomocy poszkodowanym przebywajàcym jeszcze

w strefie zagro˝enia, je˝eli stwierdzi, ˝e mo˝e pracowaç w warunkach istniejàcego zagro˝enia.

§ 111. 1. W przypadku powierzenia przez przedsi´biorc´ jednostce ratownictwa czynnoÊci w zakresie ratownictwa górniczego, o potrzebie wezwania do akcji

s∏u˝b ratowniczych tej jednostki decyduje kierownik

akcji ratowniczej.

2. Przedstawiciel jednostki ratownictwa, b´dàcy zawodowym ratownikiem górniczym i bioràcy udzia∏

w akcji ratowniczej w wyrobiskach podziemnych

(w obiekcie), powinien wspó∏pracowaç z kierownikiem

akcji na dole (w obiekcie), w szczególnoÊci w zakresie

Poz. 838

3) przygotowania zast´pów ratowniczych przed ich

wyjÊciem z bazy do wykonania prac ratowniczych,

4) kontroli przestrzegania czasu pracy zast´pów ratowniczych w strefie zagro˝enia,

5) kontroli pracy pozosta∏ych specjalistów z jednostki

ratownictwa, zatrudnionych przy pracach pomiarowych i innych.

3. Pracujàcy w sztabie akcji ratowniczej przedstawiciel jednostki ratownictwa w szczególnoÊci powinien

1) ÊciÊle wspó∏pracowaç z kierownikiem akcji ratowniczej i cz∏onkami sztabu akcji, w zakresie sposobu

jej organizacji,

2) doradzaç w zakresie zabezpieczenia medycznego

akcji ratowniczej,

3) koordynowaç prac´ pracowników jednostki ratownictwa bioràcych udzia∏ w akcji ratowniczej.

§ 112. O potrzebie wezwania do akcji ratowniczej

zast´pów ratowniczych innych przedsi´biorców decyduje kierownik akcji ratowniczej.

§ 113. W podziemnym zak∏adzie górniczym w przypadku powstania zagro˝enia i koniecznoÊci podj´cia

akcji ratowniczej

1) zast´p dy˝urujàcy lub zast´py zabezpieczajàce kilka

zak∏adów górniczych powinny niezw∏ocznie udaç

si´ do miejsca wskazanego przez dyspozytora ruchu zak∏adu górniczego lub osob´ kierujàcà akcjà

ratowniczà,

2) zast´powy zast´pu dy˝urujàcego w drodze do miejsca akcji ratowniczej powinien utrzymywaç ∏àcznoÊç z dyspozytorem ruchu zak∏adu górniczego,

3) po przybyciu na wskazane miejsce zast´p dy˝urujàcy powinien zg∏osiç si´ do kierownika akcji ratowniczej, a nast´pnie przystàpiç do wykonywania

prac ratowniczych zgodnie z jego poleceniem,

4) w razie utrzymywania tylko jednego zast´pu dy˝urujàcego, wymagane przepisami ubezpieczenie tego zast´pu do wykonania prac ratowniczych stanowià zast´py znajdujàce si´ w drodze do bazy ratowniczej.

§ 114. 1. Liczba osób uczestniczàcych w akcji ratowniczej powinna byç ograniczona tylko do pracowników

zatrudnionych przy wykonywaniu i nadzorowaniu prac

ratowniczych i pomocniczych.

2. Kierownik akcji ratowniczej okreÊla zakres prac

ratowniczych przewidzianych do wykonywania przez

ratowników górniczych oraz zakres prac wykonywanych przez osoby nieb´dàce ratownikami górniczymi.

1) wyposa˝enia bazy w sprz´t ratowniczy oraz wyposa˝enia w sprz´t niezb´dny do realizacji zadania

przewidzianego do wykonania na danej zmianie

roboczej,

3. W przypadku prac ratowniczych wykonywanych

w zwiàzku z powsta∏ym zagro˝eniem, w wyniku którego w strefie zagro˝enia powsta∏a lub mo˝e powstaç atmosfera niezdatna do oddychania, w strefie tej powinno si´ zatrudniaç wy∏àcznie ratowników górniczych.

2) pracy kierownika bazy, lekarza oraz mechanika

sprz´tu ratowniczego zatrudnionego w bazie,

§ 115. 1. Podczas akcji ratowniczych dzielenie zast´pu ratowniczego jest niedozwolone.

2. Podczas akcji ratowniczej pracà zast´pu ratowniczego kieruje zast´powy.

3. W przypadku gdy podczas prac ratowniczych zast´powy nie mo˝e dalej pe∏niç funkcji, obowiàzki zast´powego powinien przejàç jego zast´pca.

§ 116. 1. Podczas akcji ratowniczej zast´powy zast´pu ratowniczego jest odpowiedzialny za

1) wyznaczenie swojego zast´pcy,

2) dopilnowanie przeprowadzania kontroli aparatów

regeneracyjnych (powietrznych butlowych) przez

ratowników podleg∏ego mu zast´pu, przed wyjÊciem z bazy,

3) ustalenie miejsca na∏o˝enia masek twarzowych, je˝eli okolicznoÊci nie wymagajà ich na∏o˝enia przy

wyjÊciu z bazy,

4) wykonanie czynnoÊci kontrolnych przewidzianych

dla zast´powego po na∏o˝eniu masek twarzowych

przez ratowników podleg∏ego mu zast´pu,

5) pobranie z bazy, przez zast´p, wyposa˝enia niezb´dnego do wykonania zleconych prac ratowniczych,

6) dokonanie okresowej (co 15 minut) kontroli zapasu

tlenu (powietrza) w aparatach regeneracyjnych

(powietrznych butlowych),

7) przeprowadzenie ponownej kontroli szczelnego za∏o˝enia masek twarzowych i stanu aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych), a zw∏aszcza w´˝y, po przejÊciu trudnego odcinka drogi,

8) dopilnowanie, aby w warunkach s∏abej widocznoÊci ratownicy zast´pu byli po∏àczeni linkà ratowniczà,

9) organizacj´ pracy w zast´pie oraz w∏aÊciwe wykonanie zadaƒ przekazanych do wykonania przez kierownika akcji ratowniczej na dole,

10) utrzymywanie ∏àcznoÊci z bazà oraz dokonywanie

pomiarów sk∏adu atmosfery — jej wilgotnoÊci

i temperatury w miejscu pracy zast´pu.

2. Z zastrze˝eniem § 129 ust. 2 pkt 2, podczas dojÊcia do miejsca wykonywania prac ratowniczych i powrotu do bazy zast´p idzie w nast´pujàcej kolejnoÊci

zast´pca zast´powego, ratownicy, zast´powy.

3. W drodze do miejsca wykonywania prac ratowniczych zast´powy powinien prowadziç obserwacj´

oraz czynnoÊci kontrolno-pomiarowe, okreÊlone przez

kierownika akcji ratowniczej na dole, a tak˝e informowaç go o dokonanych spostrze˝eniach i pomiarach.

4. Zast´powy powinien stale czuwaç nad pracà

swego zast´pu podczas wykonywania prac ratowniczych; zast´powy mo˝e wykonywaç prace w ramach

zadaƒ zleconych zast´powi ratowniczemu, je˝eli nie

spowodujà ograniczenia mo˝liwoÊci czuwania nad

bezpieczeƒstwem ratowników w zast´pie.

5. Po przybyciu do bazy zast´powy zg∏asza kierownikowi akcji ratowniczej na dole powrót zast´pu, sposób wykonania zadania i swoje spostrze˝enia.

Poz. 838

§ 117. 1. W podziemnym zak∏adzie górniczym, w celu przeprowadzenia prac ratowniczych z udzia∏em ratowników, kierownik akcji ratowniczej powinien dysponowaç co najmniej dwoma zast´pami ratowniczymi, z których jeden jest zatrudniony w strefie zagro˝enia, a drugi ubezpiecza go, przebywajàc w bazie ratowniczej.

2. W przypadku koniecznoÊci ratowania ludzi przepisu ust. 1 mo˝na nie stosowaç pod warunkiem, ˝e drugi zast´p ratowniczy pe∏niàcy rol´ ubezpieczajàcego

znajduje si´ w drodze do bazy ratowniczej.

3. W zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny otworami wiertniczymi sposób ubezpieczenia ratowników wykonujàcych prace ratownicze ustala kierownik akcji ratowniczej.

§ 118. 1. Zast´p ratowniczy kierowany do prac

w strefie zagro˝enia powinien byç poinformowany

o rodzaju zagro˝enia i warunkach panujàcych w strefie

zagro˝enia, drodze (drogach) dojÊcia do strefy zagro˝enia i do miejsca pracy w tej strefie oraz o zadaniach, jakie ma wykonaç.

2. Zast´p ratowniczy kierowany do prac w strefie

zagro˝enia powinien byç wyposa˝ony w sprz´t ratowniczy, stosownie do rodzaju zagro˝enia.

3. Kierowanie do prac w strefie zagro˝enia odbywa

si´ na podstawie polecenia wydanego zast´powemu;

w poleceniu powinien byç podany dok∏adny czas wyjÊcia z bazy ratowniczej oraz planowany czas powrotu

po wykonaniu zadania.

4. WyjÊcie zast´pu z bazy ratowniczej do strefy zagro˝enia mo˝e nastàpiç tylko po zg∏oszeniu kierownikowi bazy.

§ 119. 1. Podczas przeprowadzania rozpoznania zagro˝enia, w sk∏adzie zast´pu (zast´pów) wysy∏anego

z bazy ratowniczej do strefy zagro˝enia powinien byç

ratownik znajàcy rejon, w którym jest przeprowadzana

akcja ratownicza.

2. Zast´py ratownicze, którym zlecono zadanie

ewakuacji osób zagro˝onych, udzielenia pierwszej pomocy poszkodowanym oraz przetransportowania ich

do bazy, powinny byç wyposa˝one w sprz´t do udzielania pierwszej pomocy i transportu poszkodowanych

(nosze) oraz w przypadku wyst´powania atmosfery

niezdatnej do oddychania — w sprz´t ochrony uk∏adu

oddechowego przystosowany do ewakuacji poszkodowanego.

3. Zast´p ratowniczy w drodze do miejsca wykonywania prac ratowniczych w strefie zagro˝enia, podczas

ich wykonywania oraz w drodze powrotnej, powinien

przez ca∏y czas utrzymywaç ∏àcznoÊç telefonicznà lub

radiowà z bazà ratowniczà.

4. W przypadku gdy ∏àcznoÊç, o której mowa

w ust. 3, zostanie przerwana, zast´p ratowniczy powinien wycofaç si´ do bazy; podczas wycofywania powinien dà˝yç do nawiàzania ∏àcznoÊci za pomocà sygna∏ów.

5. W podziemnych zak∏adach górniczych stosuje

si´ nast´pujàce sygna∏y akustyczne lub Êwietlne poprzedzone nadaniem kilku po sobie nast´pujàcych sygna∏ów

4. Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ w zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami

wiertniczymi.

1) sygna∏y bazy

a) 2 sygna∏y — „czy wszystko w porzàdku”,

b) 3 sygna∏y — „pomoc idzie”,

c) 4 sygna∏y — „wracaç”,

§ 122. 1. W przypadku gdy w akcji ratowniczej ratownik zas∏abnie lub ulegnie wypadkowi, pozostali

cz∏onkowie zast´pu natychmiast powiadamiajà kierownika akcji na dole, wycofujà si´ ze strefy zagro˝onej, wyprowadzajàc lub wynoszàc poszkodowanego,

o ile nie stwarza to dla nich zagro˝enia.

2) sygna∏y zast´pu do bazy

a) 2 sygna∏y — „wszystko w porzàdku”,

b) 3 sygna∏y — „˝àdamy pomocy”,

c) 4 sygna∏y — „wracamy”,

3) sygna∏y zast´pu do odci´tej za∏ogi

a) 1 sygna∏ — „rozkr´ciç rurociàg”,

b) 3 sygna∏y — „podaç liczb´ ludzi”,

c) 2 + 2 sygna∏y — „puszczamy powietrze”,

4) sygna∏y odci´tej za∏ogi do zast´pu

a) 1 sygna∏ — „rurociàg rozkr´cony”,

b) 2 sygna∏y — „rurociàgu nie mo˝na rozkr´ciç”,

c) 2+2 sygna∏y — „brak nam powietrza”,

d) 3 sygna∏y — „podaj´ liczb´ ludzi + tyle sygna∏ów, ilu jest ludzi”,

5) sygna∏y nadawane lampà górniczà przy prowadzeniu transportu podczas akcji ratowniczych

a) „stój” — zataczanie Êwiat∏em okr´gu,

b) „jedê do mnie” — poruszanie Êwiat∏em w linii

poziomej,

c) „jedê ode mnie” — poruszanie Êwiat∏em w linii

pionowej,

6) sygna∏y okreÊlajàce kierunek wycofania za∏ogi

w przypadku po˝aru

a) szereg krótkich sygna∏ów + 4 d∏ugie — „pod

pràd powietrza”,

b) szereg krótkich sygna∏ów + 6 d∏ugich — „z pràdem powietrza”.

§ 120. 1. Podczas wykonywania prac ratowniczych

ka˝dy ratownik powinien uwa˝nie obserwowaç miejsca wykonywania tych prac. W przypadku stwierdzenia

zagro˝enia powinien ostrzec pozosta∏ych ratowników

i powiadomiç zast´powego.

2. Niedopuszczalne jest samowolne oddalanie si´

ratowników z miejsca pracy zast´pu ratowniczego lub

wykonywanie jakichkolwiek prac bez ich uprzedniego

uzgodnienia z zast´powym.

§ 121. 1. Powtórne skierowanie zast´pu do prac ratowniczych w strefie zagro˝enia mo˝e nastàpiç po odpowiednim wypoczynku, który nie powinien byç krótszy od czasu pracy zast´pu.

2. O zas∏abni´ciu lub wypadku podczas akcji ratowniczej niezw∏ocznie powiadomia si´ w∏aÊciwy organ

nadzoru górniczego.

§ 123. 1. W przypadku gdy w akcji ratowniczej

uczestniczà równie˝ zast´py obce, do czasu dok∏adnego rozpoznania rejonu wykonywania prac ratowniczych przydziela si´ tym zast´pom przewodników.

2. Przewodnicy, o których mowa w ust. 1, mogà stanowiç ka˝dorazowo szóstà osob´ w zast´pie i powinni

towarzyszyç zast´powi ratowniczemu.

3. Je˝eli prace ratownicze sà prowadzone w warunkach atmosfery niezdatnej do oddychania, przewodnik

powinien byç ratownikiem górniczym.

§ 124. Kierownik kopalnianej stacji ratownictwa

górniczego powinien zapewniç przyby∏ym zast´pom

ratowniczym pomoc podczas transportu sprz´tu i urzàdzeƒ ratowniczych na terenie zak∏adu górniczego oraz

w drodze do bazy ratowniczej.

§ 125. Za akcj´ ratowniczà w atmosferze niezdatnej

do oddychania uwa˝a si´ wszelkie prace prowadzone

przez ratowników w atmosferze, w której w wyniku nagromadzenia si´ wody, po˝aru, wybuchu gazów lub

py∏ów, wyrzutu gazów i ska∏, wyp∏ywu gazów z górotworu lub zrobów, braku przep∏ywu powietrza, erupcji

p∏ynu z∏o˝owego, awarii instalacji technologicznej, wyst´puje przekroczenie dopuszczalnych st´˝eƒ gazów

lub par szkodliwych albo niedostateczna zawartoÊç tlenu.

§ 126. 1. Prace ratownicze w atmosferze niezdatnej

do oddychania powinni wykonywaç wy∏àcznie ratownicy górniczy u˝ywajàcy aparatów regeneracyjnych

(powietrznych butlowych).

2. Zast´p ratowniczy powinien byç wyposa˝ony

w aparaty regeneracyjne (powietrzne butlowe) tego

samego typu oraz o jednakowym czasie ochronnego

dzia∏ania.

2. ZdolnoÊç ratowników do dalszego wykonywania

prac ratowniczych oraz niezb´dny czas na regeneracj´

si∏ okreÊla lekarz.

3. W zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny otworami wiertniczymi kierownik akcji ratowniczej

mo˝e ustaliç sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego stosowany podczas wykonywania prac ratowniczych, inny ni˝ wymieniony w ust. 1, spe∏niajàcy wymagania

okreÊlone w § 23 ust. 1.

3. W przypadku gdy kierownik akcji ratowniczej nie

przewiduje dalszego zatrudnienia zast´pu ratowniczego, opuszczenie bazy mo˝e nastàpiç tylko po uzyskaniu

zgody kierownika bazy.

§ 127. 1. Ratownicy przed wyjÊciem z bazy do strefy zagro˝enia powinni skontrolowaç sprawnoÊç aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych), zgodnie z instrukcjà u˝ycia tych aparatów.

2. Po wykonaniu czynnoÊci, o której mowa w ust. 1,

zast´powy osobiÊcie kontroluje prawid∏owoÊç za∏o˝enia i dzia∏ania aparatu regeneracyjnego (powietrznego

butlowego) ka˝dego ratownika, zgodnie z instrukcjà jego u˝ycia; kontrol´ prawid∏owego za∏o˝enia i dzia∏ania

aparatu zast´powego wykonuje jego zast´pca.

3. Zak∏adanie aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych) przez ratowników i zwiàzane z tym

czynnoÊci kontrolne wykonuje si´ tylko na polecenie

zast´powego i pod jego nadzorem.

§ 128. 1. W podziemnym zak∏adzie górniczym zast´p wyruszajàcy z bazy do miejsca wykonywania prac

ratowniczych w atmosferze niezdatnej do oddychania

powinien byç wyposa˝ony w

1) aparaty regeneracyjne (powietrzne butlowe),

2) butl´ zapasowà z tlenem lub powietrzem o ciÊnieniu okreÊlonym w instrukcji u˝ycia aparatu oraz

urzàdzenie do podawania tlenu pod mask´,

3) przyrzàdy do wykrywania i pomiarów gazów, ustalone przez kierownika akcji ratowniczej, w szczególnoÊci tlenomierz o pomiarze ciàg∏ym i sygnalizacji zadanego progu zawartoÊci tlenu, przyrzàdy

do ciàg∏ego pomiaru zawartoÊci CO, CO2, CH4 oraz

przyrzàdy do pomiaru wilgotnoÊci i temperatury,

4) urzàdzenie do ∏àcznoÊci z bazà ratowniczà, komplet

kluczy do posiadanego typu aparatu regeneracyjnego (powietrznego butlowego) oraz inny dodatkowy sprz´t, ustalony przez kierownika akcji ratowniczej.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi zast´p wyruszajàcy z bazy

do miejsca wykonywania prac ratowniczych w aparatach powietrznych butlowych lub aparatach regeneracyjnych powinien byç wyposa˝ony tak˝e w odzie˝

ochronnà, sprz´t kontrolno-pomiarowy, narz´dzia i inne Êrodki potrzebne do wykonania zadania, ustalone

przez kierownika akcji ratowniczej.

§ 129. 1. W przypadku gdy baza ratownicza znajduje si´ blisko strefy zagro˝enia, zast´powy poleca za∏o˝enie aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych), otwarcie tlenu (powietrza) i na∏o˝enie masek

twarzowych ju˝ w bazie ratowniczej.

2. Je˝eli nie zachodzi przypadek, o którym mowa

w ust. 1, post´puje si´ w nast´pujàcy sposób

1) ratownicy wychodzà z bazy do miejsca ustalonego

przez kierownika akcji z za∏o˝onymi aparatami regeneracyjnymi (powietrznymi butlowymi) i przykr´conymi do nich maskami twarzowymi, przy

otwartym dop∏ywie tlenu (powietrza); w uzasadnionych przypadkach kierownik akcji mo˝e odstàpiç od wymogu otwarcia dop∏ywu tlenu (powietrza) w bazie,

2) w drodze z bazy do miejsca wykonywania prac ratowniczych zast´powy idzie na czele zast´pu i przeprowadza doraêne kontrole sk∏adu atmosfery podr´cznymi przyrzàdami do wykrywania i pomiaru

gazów, w okresach ustalonych przez kierownika akcji; w przypadku stwierdzenia dymów lub niebez-

Poz. 838

piecznych st´˝eƒ gazów szkodliwych, zast´powy

zatrzymuje zast´p, nakazuje otworzenie dop∏ywu

tlenu (powietrza) i na∏o˝enie masek twarzowych

oraz kontroluje prawid∏owoÊç na∏o˝enia i szczelnoÊci masek twarzowych, a tak˝e kontroluje zapas tlenu (powietrza) i otworzenie dop∏ywu tlenu (powietrza) w aparacie regeneracyjnym (powietrznym butlowym) ka˝dego ratownika; na∏o˝enie maski twarzowej i otworzenie dop∏ywu tlenu (powietrza) aparatu zast´powego kontroluje jego zast´pca,

3) po stwierdzeniu prawid∏owego na∏o˝enia masek

twarzowych i stanu aparatów zast´p wyrusza do

strefy zagro˝enia wed∏ug kolejnoÊci okreÊlonej

w § 116 ust. 2.

§ 130. 1. Przed wejÊciem do strefy zagro˝enia zast´p porusza si´ w szyku zwartym (w razie zadymienia

ratownicy powinni byç po∏àczeni linkà ratowniczà),

w kolejnoÊci okreÊlonej w § 116 ust. 2; w tym samym

porzàdku odbywa si´ powrót zast´pu do bazy.

2. W przypadku gdy zast´powy i ratownicy jego zast´pu nie znajà rejonu zak∏adu górniczego, w którym sà

wykonywane prace ratownicze, na czele zast´pu powinien iÊç ratownik-przewodnik, o którym mowa w § 123.

3. Zast´powy powinien przestrzegaç zasady, ˝e ka˝dy ratownik powinien posiadaç zapas tlenu (powietrza)

w iloÊci dwukrotnie wi´kszej od tej, jakà zu˝y∏ na drog´ z bazy do miejsca docelowego, powi´kszony

o 1 Mpa, w iloÊci zabezpieczajàcej powrót do bazy.

§ 131. 1. W przypadku jakiejkolwiek niedyspozycji

ratownika lub niew∏aÊciwego dzia∏ania aparatu regeneracyjnego lub aparatu powietrznego butlowego, zast´powy powinien natychmiast zg∏osiç o niedyspozycji

ratownika kierownikowi akcji na dole i wycofaç ca∏y zast´p do bazy.

2. Ratownik wykonujàcy prac´ w atmosferze niezdatnej do oddychania nie mo˝e zdejmowaç ani zrywaç maski twarzowej.

3. W przypadku zerwania maski twarzowej przez ratownika zast´powy powinien ponownie na∏o˝yç ratownikowi mask´ twarzowà, dodaç tlenu zaworem dodawczym (powietrza w aparacie powietrznym), powiadomiç kierownika akcji na dole i natychmiast wycofaç zast´p do atmosfery zdatnej do oddychania.

4. Ka˝de u˝ycie zaworu dodawczego w aparacie regeneracyjnym bàdê dodatkowe dodanie powietrza

w aparacie powietrznym butlowym ratownik powinien

zg∏osiç zast´powemu, który powinien skontrolowaç

zapas tlenu (powietrza) w aparacie ratownika.

§ 132. 1. Ratownik zdejmuje mask´ twarzowà dopiero na polecenie zast´powego, gdy zast´powy

upewni si´, ˝e zast´p jest ju˝ w atmosferze nieszkodliwej dla zdrowia.

2. Czas pracy ratownika w aparacie regeneracyjnym powinien byç ograniczony do 2 godzin. Ratownik

mo˝e pracowaç w aparacie d∏u˝ej ni˝ 2 godziny w przypadku ratowania ludzi lub wykonywania wa˝nych

czynnoÊci na polecenie kierownika akcji ratowniczej.

3. Czas pracy ratownika u˝ywajàcego aparatu powietrznego butlowego powinien byç dostosowany do

czasu ochronnego dzia∏ania aparatu, z uwzgl´dnieniem zasady, o której mowa w § 130 ust. 3.

4. Czas przepracowany z u˝yciem aparatu w akcjach ratowniczych dokumentuje si´, dokonujàc odpowiedniego wpisu w karcie ewidencyjnej ka˝dego z ratowników.

Poz. 838

§ 137. 1. Zast´p nurkowy stanowi najmniejszà jednostk´ organizacyjnà, która mo˝e samodzielnie wykonywaç prace podwodne podczas prowadzenia akcji ratowniczych lub prac profilaktycznych, wykonywanych

w zak∏adach górniczych.

2. Zast´p nurkowy sk∏ada si´ z

1) zast´powego,

§ 133. W przypadku wielokrotnego u˝ywania aparatów regeneracyjnych (powietrznych butlowych)

w wyrobiskach, jeden z mechaników sprz´tu ratowniczego zak∏adu górniczego powinien znajdowaç si´

w bazie ratowniczej.

2) chronometra˝ysty,

§ 134. Wykonywanie czynnoÊci kontrolnych w strefie zagro˝enia, w której wyst´puje atmosfera niezdatna

do oddychania, jest dozwolone wy∏àcznie przez osoby

b´dàce ratownikami górniczymi, udajàce si´ do tej

strefy wraz z zast´pem ratowniczym, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 126.

3. Cz∏onkiem zast´pu nurkowego mo˝e byç tylko

ratownik górniczy.

§ 135. W przypadku gdy wypadkowi uleg∏ ratownik

u˝ywajàcy aparatu regeneracyjnego (powietrznego

butlowego)

1) zast´powy, po wyjÊciu zast´pu ze strefy zagro˝enia

i po zdj´ciu maski twarzowej poszkodowanemu,

powinien odczytaç wskazanie manometru, zamknàç dop∏yw tlenu (powietrza) w aparacie poszkodowanego oraz oddaç poszkodowanego pod

opiek´ lekarskà,

2) kierownik bazy ratowniczej powinien zabezpieczyç

i przekazaç do kopalnianej stacji ratownictwa górniczego aparat regeneracyjny (powietrzny butlowy) poszkodowanego, wraz z przykr´conà do niego maskà twarzowà u˝ywanà podczas wypadku,

3) aparat, wraz z maskà twarzowà, a w przypadku aparatu regeneracyjnego równie˝ z poch∏aniaczem

CO2, do czasu przekazania specjalistycznej jednostce, powinien byç zabezpieczony przez kierownika

kopalnianej stacji ratownictwa górniczego w zamkni´tym pomieszczeniu.

Rozdzia∏ 5

Organizacja specjalistycznej s∏u˝by ratownictwa do

wykonywania prac podwodnych w podziemnych wyrobiskach górniczych

§ 136. 1. Do wykonywania prac podwodnych

w podziemnych wyrobiskach górniczych mo˝e byç powo∏ana specjalistyczna s∏u˝ba ratownicza, którà stanowià

1) co najmniej dwa zast´py ratownicze specjalistyczne do wykonywania prac podwodnych, zwane dalej „zast´pami nurkowymi”,

2) mechanicy nurkowego sprz´tu ratowniczego,

3) kierownicy prac podwodnych,

4) lekarze przygotowani do wspó∏dzia∏ania z zast´pami nurkowymi.

2. Specjalistyczna s∏u˝ba ratownicza, o której mowa w ust.1, mo˝e byç powo∏ana w ramach s∏u˝by ratownictwa w zak∏adzie górniczym lub w jednostce ratownictwa.

3) nurka operacyjnego,

4) nurka ubezpieczajàcego,

5) sygnalisty.

4. Zast´powym zast´pu nurkowego mo˝e byç osoba, która przepracowa∏a co najmniej 6 lat pod ziemià

oraz posiada 3-letni sta˝ pracy w charakterze ratownika górniczego nurka.

5. Ratownikiem górniczym nurkiem mo˝e byç osoba, która

1) ma ksià˝eczk´ nurka lub p∏etwonurka,

2) ukoƒczy∏a kurs podstawowy dla ratowników górniczych nurków i zda∏a egzamin z wynikiem pozytywnym,

3) posiada aktualne Êwiadectwo zdrowia wydane

przez specjalistyczny oÊrodek badaƒ lekarskich

w zakresie fizjopatologii nurkowania,

4) uczestniczy w przewidzianych przepisami çwiczeniach ratowniczych i zgrupowaniach szkoleniowych.

6. Ratownik górniczy nurek powinien

1) braç udzia∏ w akcjach ratowniczych i pracach profilaktycznych, zwiàzanych ze zwalczaniem zagro˝enia wodnego,

2) poddawaç si´ okresowym badaniom lekarskim

oraz badaniom kontrolnym po ka˝dej przerwie

w nurkowaniu trwajàcej d∏u˝ej ni˝ 3 miesiàce lub

badaniom po ka˝dej przebytej chorobie trwajàcej

d∏u˝ej ni˝ 14 dni,

3) odbywaç wymagane çwiczenia ratownicze, w tym

specjalistyczne çwiczenia ratownicze, i uczestniczyç w zgrupowaniach szkoleniowych.

§ 138. 1. Mechanikiem nurkowego sprz´tu ratowniczego mo˝e byç osoba, która

1) jest mechanikiem sprz´tu ratowniczego dru˝yny ratowniczej,

2) jest czynnym lub by∏ym ratownikiem górniczym

nurkiem,

3) ukoƒczy∏a z wynikiem pozytywnym kurs podstawowy dla mechaników nurkowego sprz´tu ratowniczego,

4) uczestniczy w wymaganych çwiczeniach ratowniczych i zgrupowaniach szkoleniowych.

2. Mechanik nurkowego sprz´tu ratowniczego powinien

1) dbaç o nale˝yty stan techniczny sprz´tu nurkowego

i urzàdzeƒ znajdujàcych si´ w wyposa˝eniu zast´pu nurkowego,

2) uczestniczyç w akcjach ratowniczych i pracach profilaktycznych w zak∏adach górniczych,

3) uczestniczyç w specjalistycznych çwiczeniach ratowniczych i zgrupowaniach szkoleniowych.

§ 139. 1. Kierownikiem prac podwodnych mo˝e byç

osoba, która

1) jest osobà dozoru co najmniej Êredniego lub zawodowym ratownikiem górniczym i posiada kwalifikacje do prowadzenia prac ratowniczych pod ziemià,

2) ukoƒczy∏a kurs kierowników akcji na dole lub kierowników baz ratowniczych,

3) ukoƒczy∏a kurs podstawowy dla kierowników prac

podwodnych,

4) uczestniczy w çwiczeniach.

2. Kierownik prac podwodnych powinien

1) uzgadniaç z kierownikiem akcji ratowniczej decyzje

dotyczàce wykonania prac podwodnych,

2) okreÊlaç mo˝liwoÊci wykonywania zadaƒ zast´pów

nurkowych w akcjach ratowniczych i pracach profilaktycznych oraz decydowaç w sprawach organizacji prac podwodnych,

3) nadzorowaç prace wykonywane przez zast´py nurkowe i czuwaç nad przestrzeganiem zasad bezpieczeƒstwa pracy zast´pów nurkowych, w szczególnoÊci w zakresie dopuszczalnej g∏´bokoÊci nurkowania,

4) uczestniczyç w specjalistycznych çwiczeniach ratowniczych i zgrupowaniach szkoleniowych.

§ 140. 1. Obowiàzki lekarza przygotowanego do

wspó∏dzia∏ania z zast´pami nurkowymi mo˝e pe∏niç lekarz, który zosta∏ przeszkolony w zakresie fizjopatologii

nurkowania i hiperbarii medycznej.

2. Lekarz przygotowany do wspó∏dzia∏ania z zast´pami nurkowymi powinien

1) przeprowadzaç badania lekarskie przewidziane dla

ratowników górniczych nurków,

Poz. 838

2) uczestniczyç w akcjach ratowniczych i pracach profilaktycznych, przeprowadzanych z udzia∏em zast´pów nurkowych,

3) dokonywaç oceny stanu zdrowia ratowników górniczych nurków przed zanurzeniem i po wyjÊciu

z wody oraz sprawowaç opiek´ lekarskà nad ratownikami górniczymi nurkami, którzy ulegli wypadkowi podczas wykonywania prac podwodnych,

4) zapewniaç odpowiednià opiek´ medycznà ratownikom górniczym nurkom podczas çwiczeƒ i zgrupowaƒ szkoleniowych organizowanych dla zast´pów

nurkowych.

§ 141. Jednostka ratownictwa lub kopalniana stacja

ratownictwa górniczego utrzymujàca zast´py nurkowe

powinna prowadziç

1) ewidencj´ cz∏onków zast´pów nurkowych,

2) kartotek´ indywidualnych ratowników górniczych

nurków, zawierajàcà dane dotyczàce przebiegu

pracy w zast´pach nurkowych,

3) dziennik zast´pów nurkowych,

4) ksià˝k´ czynnoÊci nurkowych,

5) ksià˝k´ zawierajàcà informacje o: pracy spr´˝arki,

spr´˝eniach w komorze dekompresyjnej, kontrolach aparatów nurkowych, skafandrów i innego

sprz´tu, w które wyposa˝one sà zast´py nurkowe.

Rozdzia∏ 6

Przepisy przejÊciowe i koƒcowe

§ 142. Zachowujà moc uprawnienia ratownika górniczego i uprawnienia mechanika sprz´tu ratowniczego uzyskane przed dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego

rozporzàdzenia.

§ 143. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Przemys∏u i Handlu z dnia 8 lutego 1995 r. w sprawie organizacji, zadaƒ i wyposa˝enia ratownictwa górniczego przedsi´biorcy i podmiotu zawodowo trudniàcego si´ ratownictwem górniczym oraz prowadzenia akcji ratowniczych (Dz. U. Nr 33, poz. 162 i z 2000 r. Nr 2, poz. 24).

§ 144. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 lipca 2002 r.

Minister Gospodarki: J. Piechota

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra

Gospodarki z dnia 12 czerwca 2002 r.

(poz. 838)

Za∏àcznik nr 1

RODZAJE DOKUMENTACJI Z ZAKRESU RATOWNICTWA GÓRNICZEGO

1. Dziennik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

2. Ewidencja cz∏onków dru˝yny ratowniczej.

3. Dziennik zast´pów specjalistycznych ratowników

górniczych nurków.

4. Ewidencja osób dozoru ruchu nienale˝àcych do

dru˝yny ratowniczej.

5. Ksi´ga kontroli aparatów regeneracyjnych.

23. Karta udzia∏u zast´pu w akcji ratowniczej.

6. Ksi´ga kontroli aparatów powietrznych butlowych.

24. Karta udzia∏u zast´pu w pracach profilaktycznych.

7. Ksi´ga kontroli aparatów regeneracyjnych ucieczkowych i sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego

przystosowanego do ewakuacji poszkodowanego.

25. Karta ratownika górniczego.

8. Ksi´ga kontroli aparatów nurkowych.

9. Ksi´ga kontroli masek twarzowych do aparatów regeneracyjnych.

10. Ksi´ga kontroli masek twarzowych do aparatów

powietrznych butlowych.

11. Ksi´ga kontroli sprz´tu oczyszczajàcego ucieczkowego.

26. Ksià˝eczka ratownika górniczego.

27. Zobowiàzanie kandydata na ratownika.

28. Karta wezwania ratownika górniczego.

29. Badania okresowe.

30. Karta zdrowia ratownika górniczego.

31. Wyciàg z karty choroby ratownika (kandydata na

ratownika).

32. ZaÊwiadczenie badania lekarskiego.

12. Ksi´ga kontroli aparatów regeneracyjnych ucieczkowych z tlenem chemicznie zwiàzanym.

33. Wyciàg z karty zdrowia ratownika górniczego.

13. Ksi´ga ewidencji i kontroli aparatów regeneracyjnych ucieczkowych.

35. Wyniki analiz powietrza kopalnianego.

14. Ksi´ga kontroli sprz´tu ratowniczego.

15. Ksi´ga pracy przet∏aczarki tlenu.

16. Ewidencja butli na gazy spr´˝one.

17. Ksi´ga ewidencji atestów tlenu.

34. Wykaz analiz prób gazowych.

36. Przebieg analizy obj´toÊciowej z 100 cz´Êci próbki.

37. Przebieg analizy obj´toÊciowej z 80 cz´Êci próbki.

38. Przebieg analizy obj´toÊciowej z 10 cz´Êci próbki.

18. Ksià˝ka spr´˝eƒ w komorze dekompresyjnej.

39. Ksi´ga kontroli benzynowych lamp wskaênikowych.

19. Ksià˝ka czynnoÊci nurkowych.

40. Ksi´ga kontroli lamp akumulatorowych.

20. Ksià˝ka pracy spr´˝arki.

21. Ksià˝ka prowadzenia akcji ratowniczej.

22. Ksià˝ka prowadzenia prac profilaktycznych.

Rodzaje dokumentów okreÊlone w pkt 1, 3 i 4, 8,

17—22, 28 i w pkt 35—39 nie dotyczà jednostki ratownictwa.

Za∏àcznik nr 2

SZCZEGÓ¸OWE ZASADY SZKOLENIA Z ZAKRESU RATOWNICTWA

1. Szkolenie osób kierownictwa akcji i dru˝yn ratowniczych.

1.1. Kierownik akcji ratowniczej na dole lub

w obiekcie na powierzchni oraz kierownik bazy

ratowniczej, mi´dzy kursami, o których mowa

w § 32 ust. 8 rozporzàdzenia, powinni uczestniczyç, odpowiednio do rodzaju zak∏adu górniczego, w roz∏o˝onych równomiernie w czasie

çwiczeniach praktycznych obejmujàcych tematyk´

1) prowadzenia akcji ratowniczej w podziemnych wyrobiskach zak∏adu górniczego —

trzech çwiczeniach,

2) likwidacji zagro˝eƒ w zak∏adach górniczych

wydobywajàcych siark´ metodà otworowà

— dwóch çwiczeniach,

3) likwidacji zagro˝eƒ wyst´pujàcych w zak∏adach górniczych wydobywajàcych inne ni˝

siarka kopaliny otworami wiertniczymi —

jednym çwiczeniu.

1.2. Osoby, o których mowa w pkt 1.1, powinny odbywaç çwiczenia praktyczne we w∏aÊciwych

jednostkach ratownictwa.

1.3. Kursy wymienione w § 32 ust. 8 i 10 rozporzàdzenia powinny sk∏adaç si´ z cz´Êci teoretycz-

nej oraz praktycznej i powinny byç zakoƒczone

egzaminem sprawdzajàcym.

1.3.1. W programach kursów uwzgl´dnia si´

w szczególnoÊci zagadnienia dotyczàce

1) organizacji s∏u˝b ratownictwa górniczego,

2) przepisów z zakresu ratownictwa górniczego,

3) obowiàzków i uprawnieƒ osoby pe∏niàcej okreÊlonà funkcj´ po ukoƒczeniu

kursu,

4) organizacji i zarzàdzania akcjà ratowniczà,

5) zagro˝eƒ naturalnych i technicznych,

6) sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego,

s∏u˝àcego do okreÊlania parametrów fizykochemicznych powietrza, ∏àcznoÊci

i oÊwietleniowego oraz sprz´tu specjalistycznego w zale˝noÊci od rodzaju kursu,

7) udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym,

8) psychologii zachowaƒ ratowników

i osób kierujàcych akcjami.

1.3.2. W cz´Êci praktycznej kursów przeprowadza

si´ çwiczenia w zakresie pos∏ugiwania si´,

w warunkach zbli˝onych do warunków prowadzenia akcji (w szczególnoÊci w komorze

çwiczeƒ), sprz´tem stosowanym w akcjach

ratowniczych.

1.3.3. Uczestnicy szkolenia powinni samodzielnie

wykonywaç okreÊlone czynnoÊci lub operacje.

2. Szkolenie cz∏onków dru˝yny ratowniczej w ramach

kwalifikacji podstawowych.

2.1. Szkolenie podstawowe cz∏onków dru˝yn ratowniczych powinno obejmowaç

1) znajomoÊç podstawowych zjawisk towarzyszàcych zagro˝eniom wyst´pujàcym w zak∏adzie górniczym,

2) umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ sprz´tem

ochrony uk∏adu oddechowego oraz pozosta∏ym sprz´tem ratowniczym, stanowiàcym

wyposa˝enie kopalnianej stacji ratownictwa

górniczego,

3) zasady udzielania pomocy poszkodowanym.

2.2. Szkolenie ratowników wchodzàcych w sk∏ad

dru˝yny ratowniczej w podziemnych zak∏adach górniczych powinno obejmowaç oprócz

wymagaƒ okreÊlonych w pkt 2.1

1) wykonywanie wszelkiego rodzaju obudowy

górniczej, szczególnie w warunkach wyrobisk zarabowanych,

2) likwidacj´ wyrobisk technikà zawa∏owà oraz

przez podsadzanie ró˝nego typu materia∏ami izolacyjnymi,

3) budow´ wszystkich typów tam izolacyjnych

po˝arowych, tymczasowych i ostatecznych,

4) monta˝ i demonta˝ instalacji rurociàgów

wodnych i wykorzystywanych do transportu

substancji izolacyjnych,

5) pos∏ugiwanie si´ przyrzàdami do pomiarów

parametrów fizykochemicznych powietrza

kopalnianego,

6) pos∏ugiwanie si´ sprz´tem do zwalczania zagro˝eƒ zawa∏owych.

2.3. Szkolenie ratowników wchodzàcych w sk∏ad

dru˝yny ratowniczej w zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny

otworami wiertniczymi powinno obejmowaç

oprócz wymagaƒ okreÊlonych w pkt 2.1

1) monta˝ i demonta˝ urzàdzeƒ przeciwerupcyjnych, wchodzàcych w sk∏ad uzbrojenia

wylotu otworu wiertniczego oraz g∏owic

otworów eksploatacyjnych,

2) wykonywanie podstawowych czynnoÊci

zwiàzanych z obs∏ugà wiertnic oraz czynnoÊci wykonywanych podczas opanowywania

erupcji p∏ynu z∏o˝owego,

3) wymian´ elementów uzbrojenia wylotu

otworu wiertniczego pod ciÊnieniem,

4) wykonywanie prac ratunkowych w ubraniach ochronnych w warunkach zagro˝eƒ

technicznych i toksycznych,

Poz. 838

5) pos∏ugiwanie si´ sprz´tem specjalistycznym

stosowanym przy opanowywaniu erupcji,

w tym przyrzàdami kontrolno-pomiarowymi.

2.4. Szkolenie ratowników wchodzàcych w sk∏ad

dru˝yny ratowniczej w zak∏adach górniczych

wydobywajàcych siark´ metodà otworowà powinno obejmowaç oprócz wymagaƒ okreÊlonych w pkt 2.1

1) monta˝ i demonta˝ g∏owicy stanowiàcej

uzbrojenie otworu eksploatacyjnego,

2) monta˝ i demonta˝ instalacji rurociàgów,

3) wykonywanie prac ratowniczych w ubraniach gazoszczelnych i kwasoodpornych

przy zagro˝eniach wyst´pujàcych w kopalniach siarki,

4) pos∏ugiwanie si´ podstawowymi przyrzàdami do pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza kopalnianego,

5) pos∏ugiwanie si´ sprz´tem ratownictwa

technicznego oraz zapoznanie z podstawowymi zjawiskami towarzyszàcymi erupcji,

a tak˝e innymi zagro˝eniami wyst´pujàcymi

w kopalni otworowej.

2.5. W celu nabycia podstawowych kwalifikacji

przez kandydatów do dru˝yn ratowniczych,

a tak˝e utrzymania tych kwalifikacji przez

cz∏onków kopalnianych dru˝yn ratowniczych,

powinni oni uczestniczyç w szczególnoÊci w

1) kursie podstawowym i okresowym dla ratowników,

2) kursie podstawowym i okresowym dla mechaników sprz´tu ratowniczego,

3) çwiczeniach ratowniczych i seminariach dla

zast´powych,

4) wykonywaniu okreÊlonych prac zwiàzanych

z prowadzeniem prac profilaktycznych lub

akcji ratowniczych.

2.6. Kursy, o których mowa w pkt 2.5, powinny

sk∏adaç si´ z cz´Êci teoretycznej i praktycznej

oraz koƒczyç si´ egzaminem sprawdzajàcym.

2.6.1. W programach kursów uwzgl´dnia si´

w szczególnoÊci tematyk´ z zakresu

1) organizacji s∏u˝b ratownictwa górniczego,

2) przepisów z zakresu ratownictwa górniczego,

3) organizacji akcji ratowniczych,

4) zagro˝eƒ naturalnych i technicznych,

5) sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego,

6) sprz´tu ratowniczego,

7) udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym,

8) psychologii zachowaƒ ratowników

i osób kierujàcych akcjami.

2.6.2. W cz´Êci praktycznej kursów przeprowadza si´ çwiczenia w zakresie pos∏ugiwania si´ aparatami regeneracyjnymi (powietrznymi butlowymi) i ucieczkowym

sprz´tem ochrony uk∏adu oddechowego, w szczególnoÊci praktycznego przeprowadzania kontroli aparatu regeneracyjnego (powietrznego butlowego)

przez ratowników i zast´powego, monta˝u i demonta˝u zasadniczych zespo∏ów aparatu oraz wymiany butli i poch∏aniacza w aparacie. Wymagane jest tak˝e

wykonywanie çwiczeƒ w zakresie pos∏ugiwania si´ podstawowym i specjalistycznym sprz´tem ratowniczym.

2.6.3. W zale˝noÊci od rodzaju kursu cz´Êç zaj´ç praktycznych powinna byç prowadzona w warunkach zbli˝onych do warunków wyst´pujàcych podczas prowadzenia akcji ratowniczej, przy pozorowanym zagro˝eniu, w szczególnoÊci w komorze çwiczeƒ.

2.6.4. W cz´Êci praktycznej kursu dla mechaników sprz´tu ratowniczego przeprowadza si´ çwiczenia w zakresie demonta˝u,

monta˝u oraz prawid∏owoÊci dzia∏ania

i sprawdzania parametrów sprz´tu

ochrony uk∏adu oddechowego ró˝nych

typów, prawid∏owej obs∏ugi oraz demonta˝u, monta˝u, konserwacji i napraw sprz´tu ratowniczego, stosowanego w akcjach ratowniczych.

2.7. Ratownik, cz∏onek kopalnianej dru˝yny ratowniczej, w podziemnych zak∏adach górniczych,

odkrywkowych zak∏adach górniczych, je˝eli

w zak∏adach tych utrzymywane sà podziemne

wyrobiska górnicze lub istnieje mo˝liwoÊç powstania atmosfery niezdatnej do oddychania,

oraz w zak∏adach górniczych wydobywajàcych

siark´ metodà otworowà powinien braç udzia∏

w szeÊciu çwiczeniach w ciàgu roku w oko∏o

dwumiesi´cznych odst´pach czasu, z czego

w trzech çwiczeniach sprawdzajàcych w jednostce ratownictwa. Pozosta∏e trzy çwiczenia powinny odbywaç si´ w zak∏adzie górniczym,

z tego dwa çwiczenia na dole (obiekcie), a jedno w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

2.7.1. W zak∏adach poszukujàcych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz w zak∏adach

górniczych wydobywajàcych kopaliny

otworami wiertniczymi ka˝dy ratownik

powinien odbywaç cztery çwiczenia

w jednostce ratownictwa.

2.7.2. Na ka˝de çwiczenie powinna byç przeznaczona pe∏na dniówka robocza.

2.8. W uzasadnionych przypadkach çwiczenia przewidziane w kopalnianej stacji ratownictwa górniczego mogà byç przeprowadzane w jednostce ratownictwa.

2.9. Ratownik bioràcy udzia∏ w çwiczeniach powinien posiadaç aktualne Êwiadectwo lekarskie,

stwierdzajàce jego zdolnoÊç do pe∏nienia obowiàzków ratownika górniczego oraz aktualne

Êwiadectwo ukoƒczenia kursu ratowniczego.

2.10. åwiczenia w zak∏adzie górniczym prowadzi kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górni-

Poz. 838

czego, a w przypadku jego nieobecnoÊci zast´pca kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego. W razie potrzeby do prowadzenia zaj´ç teoretycznych powinny byç anga˝owane osoby kierownictwa ruchu zak∏adu górniczego oraz specjaliÊci spoza zak∏adu górniczego. åwiczenia prowadzi si´ na pierwszej zmianie.

2.11. W dniu çwiczeƒ ratownik jest zwolniony od wykonywania pracy. Za dopilnowanie, aby ratownik nie odbywa∏ çwiczeƒ po przepracowanej

dniówce, a tak˝e nie by∏ zatrudniony bezpoÊrednio po çwiczeniach, jest odpowiedzialny

prowadzàcy çwiczenia.

2.12. Liczb´ osób bioràcych udzia∏ w çwiczeniach

ustala ka˝dorazowo kierownik kopalnianej stacji ratownictwa górniczego.

2.13. åwiczenia prowadzi si´ na podstawie szczegó∏owych programów opracowanych przez kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego lub w jednostce ratownictwa górniczego.

2.14. Program çwiczeƒ powinien obejmowaç cz´Êç

teoretycznà oraz zaj´cia praktyczne w komorze

çwiczeƒ i na dole zak∏adu górniczego lub w zak∏adach górniczych wydobywajàcych rop´ naftowà i gaz ziemny na wiertni szkoleniowej,

a w zak∏adach górniczych wydobywajàcych

siark´ metodà otworowà na otworze çwiczebnym lub w zak∏adzie górniczym.

2.15. Tematyka prowadzonych zaj´ç teoretycznych

i praktycznych podczas çwiczeƒ ratowniczych

powinna byç dostosowana do rodzaju zak∏adów górniczych i wyst´pujàcych w nich zagro˝eƒ.

2.16. Zakres merytoryczny seminariów, o których

mowa w § 32 ust. 12 rozporzàdzenia, powinien

uwzgl´dniaç tematyk´ z zakresu

1) zasad post´powania i obowiàzków zast´powego podczas akcji ratowniczej,

2) nowoczesnego sprz´tu,

3) przyrzàdów pomiarowych, urzàdzeƒ i sprz´tu, wprowadzonego do stosowania w ratownictwie górniczym,

4) charakterystycznych elementów akcji ratowniczych przeprowadzanych w ostatnim czasie.

2.17. W∏aÊciwa jednostka ratownictwa powinna organizowaç i prowadziç szkolenia dla zast´powych z zakresu udzielania pomocy przedmedycznej.

3. Szkolenia zast´pów specjalistycznych w podziemnych zak∏adach górniczych.

3.1. Wyszkolenie specjalistyczne stanowi uzupe∏nienie podstawowych kwalifikacji ratowniczych.

3.2. W przypadku utrzymania w kopalnianej dru˝ynie ratowniczej zast´pów specjalistycznych, tematyka çwiczeƒ powinna byç dostosowana do

rodzaju prac prowadzonych w akcji ratowniczej.

Za∏àcznik nr 3

SZCZEGÓ¸OWE ZASADY PROWADZENIA AKCJI RATOWNICZYCH

W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH

1. Akcje ratownicze w przypadku po˝arów podziemnych.

Akcje ratownicze w polach niemetanowych

1.1. Za akcj´ ratowniczà przeciwpo˝arowà, zwanà dalej „akcjà przeciwpo˝arowà”, uznaje si´ wszelkie

prace prowadzone w celu

1) ratowania ludzi zagro˝onych w wyniku po˝aru

podziemnego,

2) ograniczenia rozwoju po˝aru,

3) zlikwidowania po˝aru,

4) otamowania wyrobisk, w których rejonie powsta∏ po˝ar,

5) zacieÊnienia lub likwidacji pola po˝arowego,

6) usuwania skutków po˝aru powsta∏ego w wyniku wybuchu metanu, py∏u w´glowego lub gazów po˝arowych.

1.2. Kierownik akcji ratowniczej po zlokalizowaniu

miejsca po˝aru powinien w szczególnoÊci okreÊliç stref´ zagro˝enia po˝arowego, liczb´ zagro˝onych ludzi oraz podjàç dzia∏ania zmierzajàce do

ich wycofania ze strefy, uwzgl´dniajàc zaistnia∏à

sytuacj´ wentylacyjnà i zagro˝enie po˝arowe.

1.3. Prace ratownicze, prowadzone w celu ratowania

za∏ogi, jak i likwidacji po˝aru, powinny byç wykonywane na podstawie planu akcji przeciwpo˝arowej, wpisanego do ksià˝ki prowadzenia akcji ratowniczej; ksià˝ka ta powinna znajdowaç si´

u kierownika akcji.

1.3.1. Plan akcji przeciwpo˝arowej zawiera

1) ustalenie granic strefy zagro˝enia po˝arowego i sposobu wycofania z niej ludzi,

2) zakres robót, jaki nale˝y wykonaç w celu likwidacji zagro˝enia po˝arowego,

3) ustalenia dotyczàce Êrodków technicznych

niezb´dnych do prowadzenia akcji przeciwpo˝arowej oraz sposób jej organizacji,

4) liczb´ osób zaanga˝owanych w kierowaniu

akcjà przeciwpo˝arowà i liczb´ zast´pów ratowniczych do wykonania zaplanowanych robót,

5) sposób kontroli zaplanowanych zadaƒ,

6) przypuszczalny czas realizacji zadaƒ.

1.3.2. Plan akcji przeciwpo˝arowej powinien byç na

bie˝àco korygowany i uwzgl´dniaç zmiany mogàce powstaç podczas jej trwania.

1.4. Kierownik akcji ratowniczej powinien niezw∏ocznie zorganizowaç kontrol´ parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów po˝arowych

(sk∏ad chemiczny, temperatura, wilgotnoÊç, pr´dkoÊç, iloÊç) w celu bie˝àcego rozpoznania stanu

po˝aru oraz wyst´pujàcych w strefie zagro˝enia

przemian gazowych, a tak˝e oceny zagro˝enia

wybuchowego.

1.5. Do pomiarów sk∏adu chemicznego powietrza

i gazów po˝arowych powinny byç przede wszystkim wykorzystane urzàdzenia do zdalnego pobierania prób, wspó∏pracujàce z chromatografem

gazowym lub innymi analizatorami gazów.

1.6. Kontrol´ sk∏adu chemicznego powietrza i gazów

po˝arowych prowadzi si´ tak˝e przy u˝yciu

1) prób pipetowych,

2) rurek wskaênikowych,

3) przenoÊnych analizatorów gazów,

4) nowoczesnej aparatury kontrolno-pomiarowej.

1.7. Kontrol´ temperatury powietrza i gazów po˝arowych oraz górotworu prowadzi si´ przy u˝yciu

1) odpowiednich urzàdzeƒ zainstalowanych

w miejscach okreÊlonych przez kierownika akcji, zapewniajàcych pomiary zdalne,

2) przyrzàdów przenoÊnych (termometrów, pirometrów, kamer termowizyjnych) w miejscach

prowadzenia prac przez zast´py ratownicze.

1.8. Kierownik akcji wyznacza miejsca, w których powinny byç wykonywane mi´dzy innymi pomiary

pr´dkoÊci, iloÊci, temperatury, wilgotnoÊci i ciÊnienia powietrza, oraz zakres pomiarów umo˝liwiajàcy pe∏nà ocen´ zmian przebiegu po˝aru.

1.9. DojÊcia do strefy zagro˝enia po˝arowego powinny byç zabezpieczone w sposób trwa∏y lub przez

obserwatorów we wszystkich wyrobiskach, stanowiàcych po∏àczenie tej strefy z rejonami niezagro˝onymi zak∏adu górniczego, dost´pnymi dla

ludzi.

1.10. Podczas akcji przeciwpo˝arowej sieç wentylacyjna zak∏adu górniczego powinna byç zabezpieczona przed przypadkowym otwarciem lub zamkni´ciem tam i Êluz wentylacyjnych, majàcych wp∏yw

na zmiany potencja∏ów aerodynamicznych w sàsiedztwie strefy zagro˝onej, oraz przed przypadkowymi zmianami parametrów wentylatorów

g∏ównych.

1.11. W razie wyst´powania wysokiej temperatury dymów i gazów po˝arowych ustala si´ miejsca zagro˝one powstaniem wtórnych ognisk po˝arowych oraz sposób przeciwdzia∏ania temu zagro˝eniu.

1.12. Podczas akcji przeciwpo˝arowej powinny byç podejmowane dzia∏ania zmierzajàce do aktywnego

ugaszenia ognia, z zachowaniem warunków bezpieczeƒstwa ratowników. Kierownik akcji po aktywnym ugaszeniu po˝aru powinien ustaliç sposób i cz´stotliwoÊç kontroli miejsca po˝aru.

1.13. Je˝eli aktywna likwidacja po˝aru nie jest mo˝liwa, przyst´puje si´ do izolacji rejonu po˝aru od

czynnych wyrobisk zak∏adu górniczego.

1.14. W razie koniecznoÊci stosowania do likwidacji

po˝aru metod pasywnych, po zamkni´ciu rejonu

po˝aru podejmuje si´ dzia∏ania umo˝liwiajàce

dok∏adne uszczelnienie wszystkich tam izolacyjnych i po˝arowych w wyrobiskach wlotowych do

tego rejonu i wylotowych z niego.

1.15. Podczas akcji przeciwpo˝arowej powinny byç podejmowane dzia∏ania zmierzajàce do wyrównywania potencja∏u aerodynamicznego wokó∏ pola

po˝arowego.

1.16. Tamy po˝arowe w rejonach zagro˝onych tàpaniami powinny byç budowane w miejscach,

gdzie prawdopodobieƒstwo ich uszkodzenia jest

najmniejsze.

1.17. Wszystkie prace ratownicze w strefie zagro˝enia

po˝arowego powinny byç wykonywane przez zast´py ratownicze. W strefie zagro˝enia przebywaç mo˝e tylko taka liczba zast´pów, jaka jest

niezb´dna do sprawnego wykonania zadania.

Wszyscy ratownicy zatrudnieni w strefie zagro˝enia po˝arowego powinni byç ubrani w odpowiednià odzie˝ i posiadaç Êrodki ochrony indywidualnej.

Akcje ratownicze w polach metanowych

1.18. Podczas prowadzenia akcji ratowniczej przeciwpo˝arowej w polu metanowym stosuje si´ szczegó∏owe zasady okreÊlone dla akcji ratowniczej

w polu niemetanowym, a tak˝e szczegó∏owe zasady, których celem jest niedopuszczenie do wybuchu metanu i gazów po˝arowych.

1.19. Podczas wyznaczania strefy zagro˝enia po˝arowego powinno si´ uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç i zasi´g skutków ewentualnego wybuchu metanu,

poszerzajàc odpowiednio t´ stref´.

1.20. Podejmujàc decyzj´ o ograniczeniu iloÊci powietrza dop∏ywajàcego do miejsca po˝aru, uwzgl´dnia si´ mo˝liwoÊç

1) wzrostu koncentracji metanu w pràdzie wlotowym,

2) zwi´kszenia iloÊci wydzielajàcego si´ metanu

do pràdów powietrza w strefie zagro˝enia po˝arowego,

3) dodatkowego wydzielania si´ metanu ze zrobów lub wyrobisk zb´dnych,

4) zaburzenia funkcjonowania systemu odmetanowania.

1.21. W rejonie po˝aru powinna byç prowadzona systematyczna kontrola pr´dkoÊci i iloÊci powietrza

oraz jego sk∏adu, bioràc pod uwag´ mo˝liwoÊç

powstania wybuchowej koncentracji gazów.

1.22. Pomiary parametrów gazowych w miejscach zagro˝onych skutkami wybuchu metanu lub gazów

po˝arowych prowadzi si´ z zastosowaniem urzàdzeƒ do zdalnego pobierania prób gazów i szybkiego oznaczania ich sk∏adu. Lokalizacj´ miejsc

i cz´stotliwoÊç pomiarów ustala kierownik akcji

przeciwpo˝arowej w zale˝noÊci od warunków lokalnych oraz stopnia zagro˝enia wybuchem metanu lub gazów po˝arowych.

1.23. W celu przeciwdzia∏ania powstaniu zagro˝enia

wybuchowego w rejonie po˝aru powinno si´

uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç

Poz. 838

1) rozrzedzenia mieszanin gazowych przez zwi´kszenie iloÊci przep∏ywajàcego powietrza,

2) ograniczenia przep∏ywu powietrza przez ogniska po˝aru,

3) ograniczenia zawartoÊci tlenu w gazach po˝arowych przez zastosowanie inertyzacji atmosfery wszelkimi dost´pnymi Êrodkami.

1.24. W przypadku utworzenia si´ wybuchowych nagromadzeƒ metanu lub gazów po˝arowych w rejonie po˝aru, powinny byç niezw∏ocznie wycofane ze strefy zagro˝enia po˝arowego wszystkie

osoby zatrudnione w akcji przeciwpo˝arowej

oraz podj´te Êrodki dla usuni´cia tego zagro˝enia.

1.25. Podczas akcji po˝arowej powinna byç prowadzona kontrola stanu tam i urzàdzeƒ wentylacyjnych

w celu niedopuszczenia do przypadkowych

zmian w stanie przewietrzania wyrobisk i zrobów

w strefie zagro˝enia po˝arowego.

1.26. Podczas prowadzenia akcji po˝arowej nie przerywa si´ odmetanowania górotworu. Proces odmetanowania w strefie zagro˝enia po˝arowego powinien byç kontrolowany poprzez wykonywanie

pomiarów iloÊci i temperatury odsysanego gazu

oraz zawartoÊci w nim metanu i tlenku w´gla

w rurociàgach

1) metanowych, przechodzàcych przez zaognione wyrobiska,

2) odprowadzajàcych metan z tych uj´ç, w których zak∏ócenie procesu odmetanowania mo˝e spowodowaç wzrost zawartoÊci metanu

w wyrobiskach obj´tych po˝arem, w wyrobiskach z pràdami powietrza kierowanymi do

ogniska po˝aru lub w wyrobiskach odprowadzajàcych goràce gazy po˝arowe.

1.27. W przypadku stwierdzenia uszkodzenia rurociàgu przechodzàcego przez rejon po˝aru i zmniejszenia w nim zawartoÊci metanu, rurociàg powinien byç zamkni´ty od strony stacji odmetanowania i w miar´ mo˝liwoÊci od strony uj´ç metanu.

1.28. Podczas akcji przeciwpo˝arowej powinno si´ wykorzystaç wszystkie dost´pne Êrodki do aktywnego gaszenia ognia. Decyzja o aktywnym gaszeniu

ognia w polach metanowych powinna byç szczegó∏owo przeanalizowana, tak aby nie spowodowaç dodatkowego zagro˝enia osób zatrudnionych w akcji. RównoczeÊnie z gaszeniem po˝aru

Êrodkami aktywnymi wyznacza si´ miejsce na

budow´ tam po˝arowych i transportuje materia∏y do ich budowy.

1.29. Aktywne gaszenie ognia jest niedopuszczalne

w warunkach

1) powstania po˝aru w bezpoÊrednim sàsiedztwie zrobów, w których mogà byç nagromadzone znaczne iloÊci metanu,

2) du˝ej metanowoÊci bezwzgl´dnej w rejonie

po˝aru, szczególnie w przypadkach ograniczonego przep∏ywu powietrza.

1.30. W przypadku gdy aktywne gaszenie po˝aru nie

jest mo˝liwe, przyst´puje si´ do odizolowania

po˝aru od czynnych wyrobisk tamami izolacyjnymi o odpowiedniej konstrukcji.

1.31. W polach metanowych oraz w przypadku wyst´powania mieszaniny gazów wybuchowych, rejon

po˝aru powinien byç izolowany przeciwwybuchowymi tamami izolacyjnymi.

Szczegó∏owe zasady i warunki budowy tam izolacyjnych przeciwwybuchowych

1.31.1. Przeciwwybuchowe tamy izolacyjne powinno

si´ wykorzystywaç do zabezpieczenia przed

przeniesieniem si´ wybuchu od strony zrobów,

zb´dnych wyrobisk oraz pól po˝arowych,

w których mogà wystàpiç wybuchowe mieszaniny gazów palnych.

1.31.2. Przeciwwybuchowe tamy izolacyjne mogà byç

wykonane w postaci

1) korków podsadzkowych,

2) korków wodnych,

3) korków podsadzkowych na bazie tamy organowej z dwustronnymi rozporami,

4) tamy z worków wype∏nionych materia∏ami

niepalnymi,

5) tamy ze spoiw szybkowià˝àcych,

6) tamy przeciwwybuchowej o innej konstrukcji odpowiednio udokumentowanej i pozytywnie zaopiniowanej przez jednostk´ ratownictwa górniczego.

1.31.3. Kierownik akcji, podczas akcji ratowniczej,

ustala sposób zabezpieczenia przeciwwybuchowego wyrobisk. W ramach profilaktyki po˝arowej decyzj´ w tym zakresie podejmuje kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

Lokalizacja tam przeciwwybuchowych, warunki ich

doboru oraz kontroli

1.31.4. Kierownik akcji, podczas akcji ratowniczej, po

zasi´gni´ciu opinii specjalistów w sztabie akcji,

wyznacza wyrobiska, w których powinny byç

budowane tamy przeciwwybuchowe.

1.31.5. Kierownik akcji na dole, podczas akcji ratowniczej, wyznacza miejsca budowy tam w wyrobiskach, o których mowa w pkt 1.31.4, uwzgl´dniajàc mi´dzy innymi

1) warunki naturalne i techniczne w wyrobisku,

a w szczególnoÊci stan górotworu i obudowy

wyrobiska,

2) mo˝liwoÊç zastosowania do gaszenia po˝aru

urzàdzeƒ do inertyzacji atmosfery,

3) koniecznoÊç lokalizacji tamy, aby znajdowa∏a si´ jak najbli˝ej ogniska po˝aru,

4) koniecznoÊç takiej lokalizacji tamy, aby jej

odleg∏oÊç od najbli˝szego skrzy˝owania wyrobisk umo˝liwia∏a wykonanie komory dla

wyrównania ciÊnieƒ, jakie b´dà wyst´powaç

w izolowanym polu po˝arowym.

1.31.6. Tamy izolacyjne, o których mowa w pkt 1.31.2,

powinno si´ wykonywaç w sposób okreÊlony

przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

1.31.7. Podstawowe warunki doboru tam przeciwwybuchowych i przepustów tamowych.

Poz. 838

1.31.7.1. Kierownik akcji ratowniczej dobiera rodzaj

tam przeciwwybuchowych i sposób ich wykonania, bioràc pod uwag´ mo˝liwoÊci techniczne zak∏adu górniczego.

1.31.7.2. W przypadku górotworu s∏abego i sp´kanego

powinny byç stosowane korki podsadzkowe

o odpowiedniej d∏ugoÊci lub, w zale˝noÊci

od warunków geologiczno-górniczych, korki

wodne.

1.31.7.3. Kierownik akcji ustala liczb´ przepustów tamowych instalowanych w tamie przeciwwybuchowej, w zale˝noÊci od stanu zagro˝enia

wybuchowego w rejonie po˝aru oraz od warunków górniczych.

1.31.7.4. Monta˝ obudowy przeciwwybuchowej przepustu tamowego powinien byç wykonany

zgodnie z instrukcjà producenta.

1.31.8.

Kontrola tam przeciwwybuchowych.

1.31.8.1. Wykonanà tam´ przeciwwybuchowà, przed

zamkni´ciem przepustów tamowych, powinno si´ szczegó∏owo skontrolowaç, uwzgl´dniajàc

1) stan oryglowania i rozparcia tamy,

2) wype∏nienie tamy materia∏em podsadzkowym lub stopieƒ zalania muldy wodà,

3) mo˝liwoÊç uzyskania nale˝ytej szczelnoÊci

zamkni´ç przepustów tamowych,

4) stan wyposa˝enia tamy i stan pod∏àczeƒ do

przyrzàdów kontrolno-pomiarowych.

1.31.8.2. Kontrole, o których mowa w pkt 1.31.8.1,

przeprowadzajà

1) zast´powy zast´pu ratowniczego,

2) osoby wyznaczone przez kierownika akcji

ratowniczej,

3) przedstawiciel jednostki ratownictwa.

1.31.8.3. Kontrol´ tam przeciwwybuchowych, w strefie

zagro˝enia po˝arowego, przeprowadzajà wy∏àcznie osoby b´dàce ratownikami górniczymi.

1.31.8.4. Kierownik akcji ratowniczej, przed podj´ciem

decyzji o zamkni´ciu przepustów tamowych

zabudowanych w tamach przeciwwybuchowych, powinien mieç informacje o sk∏adzie

chemicznym gazów, z charakterystycznych

miejsc dla danej sytuacji oraz zza tam wlotowych i wylotowych z rejonu po˝aru.

1.32. Przepusty w tamach przeciwwybuchowych

w wlotowych i wylotowych pràdach powietrza

z rejonu po˝aru powinny byç zamykane jednoczeÊnie.

1.33. Przed przystàpieniem do zamykania tam (przepustów w tamach) powinno si´ wycofaç ze strefy

zagro˝enia po˝arowego wszystkie osoby zatrudnione w akcji po˝arowej, z wyjàtkiem zast´pów

ratowniczych niezb´dnych do zamkni´cia tam

(przepustów w tamach).

1.34. Podczas zamykania przepustów w tamach przeciwwybuchowych w strefie zagro˝enia nie powinny byç wykonywane ˝adne inne prace; zast´-

py ratownicze po wykonaniu zadania powinny

byç wycofane natychmiast do bazy ratowniczej.

1.35. WejÊcie do strefy zagro˝enia po˝arowego, po zamkni´ciu tam, jest dozwolone po obni˝eniu zawartoÊci tlenu w utworzonym polu po˝arowym

poni˝ej 8% lub po up∏ywie czasu wyznaczonego,

w zale˝noÊci od obj´toÊci pola po˝arowego i wydzielania si´ metanu, przy czym czas wyznaczony

nie powinien byç krótszy od 12 godzin. Dwunastogodzinny czas wyczekiwania nie musi byç dotrzymany, je˝eli wyniki pomiarów sk∏adu gazów

w polu po˝arowym wskazujà, ˝e nie istnieje mo˝liwoÊç wybuchu tych gazów.

1.36. Po zamkni´ciu tam po˝arowych powinno si´ prowadziç zdalnà kontrol´ parametrów gazów w polu po˝arowym. Je˝eli wyniki analiz sk∏adu gazów

w polu po˝arowym, po jego zamkni´ciu, wskazujà st´˝enie wybuchowe, w rejonie strefy zagro˝onej mogà byç prowadzone wy∏àcznie prace zmierzajàce do neutralizacji atmosfery, w trybie akcji

przeciwpo˝arowej.

1.37. Otwieranie pola po˝arowego (tam po˝arowych)

jest dopuszczalne tylko pod warunkiem stosowania zasad obowiàzujàcych przy prowadzeniu akcji po˝arowej.

1.38. Plan akcji przeciwpo˝arowej, opracowany w celu

otwarcia (zacieÊnienia) pola po˝arowego, okreÊla

w szczególnoÊci

1) zasady kontroli parametrów gazów w polu po˝arowym,

2) zasady kontroli temperatury i wilgotnoÊci powietrza w polu po˝arowym,

3) Êrodki ochrony przed zagro˝eniem wybuchu

metanu i gazów po˝arowych oraz przed dzia∏aniem podwy˝szonej temperatury powietrza.

1.39. Po otwarciu tam po˝arowych (przepustów w tych

tamach) i wznowieniu przewietrzania wyrobisk

w polu po˝arowym powinno si´ wycofaç, poza

stref´ zagro˝enia po˝arowego, wszystkie osoby

zatrudnione w akcji po˝arowej oraz prowadziç

zdalnà kontrol´ zawartoÊci gazów w polu po˝arowym i iloÊci powietrza przep∏ywajàcego przez to

pole. WejÊcie do otwartego pola po˝arowego,

w którym wznowiono przewietrzanie, oraz do

strefy zagro˝enia po˝arowego, wyznaczonej dla

tego pola, mo˝e nastàpiç po up∏ywie czasu okreÊlonego przez kierownika akcji ratowniczej.

Poz. 838

1.43. Lokalizacja zabudowy tamy (tam) po˝arowej powinna byç tak dobrana, a prace przy jej wykonaniu by∏y zorganizowane w taki sposób, aby zatrudnieni ratownicy nie byli nara˝eni na bezpoÊrednie skutki ewentualnego wybuchu gazów po˝arowych.

1.44. Stan zagro˝enia wybuchowego gazów po˝arowych powinien byç w sposób systematyczny

zdalnie kontrolowany.

1.45. W przypadku stwierdzenia w Êlepym wyrobisku

zagro˝enia wybuchem gazów po˝arowych, prace

zwiàzane z likwidacjà zagro˝enia powinny byç

prowadzone z miejsc, które nie zostanà dotkni´te

skutkami ewentualnego wybuchu.

1.46. Je˝eli nie jest mo˝liwe usuni´cie zagro˝enia wybuchowego, dokonuje si´ nowego wyboru

miejsc tamowania wyrobisk w celu izolacji po˝aru.

1.47. Górotwór w sàsiedztwie tamy (tam) izolujàcej zaognione wyrobisko od czynnych wyrobisk zak∏adu górniczego powinien byç uszczelniony,

w szczególnoÊci przez wt∏aczanie substancji

uszczelniajàcych.

1.48. W celu izolacji po˝aru w Êlepym wyrobisku,

w przypadku korzystnego uk∏adu niwelacyjnego

w wyrobiskach, w sàsiedztwie ogniska po˝arowego powinny byç zdalnie wykonane korki wodne lub z podsadzki hydraulicznej.

1.49. Kierownik akcji ratowniczej, podczas trwania akcji przeciwpo˝arowej, podejmuje wy∏àcznie decyzj´ o zatrzymaniu przewietrzania Êlepego wyrobiska w polu metanowym, ustalajàc jednoczeÊnie

sposób zabezpieczenia przed zagro˝eniem wybuchem gazów po˝arowych lub metanu.

1.50. Podczas prowadzenia prac zmierzajàcych do likwidacji po˝aru w Êlepym wyrobisku stosuje si´

odpowiednio wymagania okreÊlone w niniejszym za∏àczniku.

Wycofanie za∏ogi ze strefy zagro˝enia po˝arowego

1.51. W przypadku stwierdzenia zagro˝enia po˝arowego powinny byç podj´te dzia∏ania majàce na celu ratowanie ludzi, nawet gdyby nastàpi∏ rozwój

po˝aru, je˝eli ratowania ludzi i gaszenia po˝aru

nie mo˝na by∏o prowadziç jednoczeÊnie.

1.40. Po stwierdzeniu po˝aru w Êlepym wyrobisku

przewietrzanym za pomocà wentylacji lutniowej

powinny byç natychmiast podj´te dzia∏ania w celu wyprowadzenia ludzi do bezpiecznego rejonu.

1.52. W warunkach silnie rozwini´tego po˝aru, je˝eli

zagro˝eni ludzie sà wyposa˝eni w aparaty regeneracyjne ucieczkowe (powietrzne butlowe), przy

wycofywaniu ich ze strefy zagro˝enia powinna

byç brana pod uwag´ mo˝liwoÊç ograniczenia

iloÊci powietrza dop∏ywajàcego do ogniska po˝aru pod warunkiem, ˝e nie utrudni to ratowania ludzi i nie spowoduje powstania wybuchowych nagromadzeƒ metanu lub gazów po˝arowych.

1.41. Podczas gaszenia wodà po˝aru w Êlepym wyrobisku powinno si´ braç pod uwag´ mo˝liwoÊç

poparzenia osób wykonujàcych t´ czynnoÊç.

1.53. W przypadku koniecznoÊci wycofywania si´ ludzi

w dymach i gazach po˝arowych wygasza si´

wszystkie lampy benzynowe.

1.42. Je˝eli niemo˝liwe jest aktywne ugaszenie ognia,

podejmuje si´ dzia∏ania zmierzajàce do jego izolacji przez tamowanie wyrobiska.

1.54. Podczas wycofywania si´ ludzi w gazach i dymach po˝arowych powinno si´ unikaç poÊpiechu.

Akcja przeciwpo˝arowa w przypadku po˝aru w Êlepym wyrobisku z wentylacjà lutniowà

1.55. Wycofujàc si´ w g´stych dymach, w których widocznoÊç jest bardzo ograniczona lub jej brak,

powinny byç wykorzystane jako drogowskazy

ciàgi urzàdzeƒ odstawczych, przewody energetyczne lub telefoniczne. Powinno si´ przechodziç

wzd∏u˝ ociosu wyrobiska, po tej jego stronie, po

której znajduje si´ skrzy˝owanie z chodnikiem,

w którym mo˝e byç pràd powietrza p∏ynàcy od

strony szybu wdechowego.

1.56. Na skrzy˝owaniu wyrobiska (wyrobisk) z pràdem

powietrza p∏ynàcym od strony szybu wdechowego w wyrobisku zadymionym wykonuje si´ takie

zabezpieczenia z lin, desek lub innych materia∏ów, aby ludzie wycofujàcy si´ w dymach trafiali

do wyrobisk z pràdem powietrza, o którym mowa

w pkt 1.55, i nie zab∏àdzili.

1.57. Na ka˝dym skrzy˝owaniu wyrobisk ze strefà zadymionà, z której mogà wycofywaç si´ ludzie, powinien byç zorganizowany punkt pomocy, natomiast pracowników w nim zatrudnionych powinno si´ zobowiàzaç do Êcis∏ego ewidencjonowania tych, którzy wyszli ze strefy zagro˝onej.

1.58. W przypadku zagro˝enia ludzi przez dymy lub gazy po˝arowe powinno si´ rozpatrzyç mo˝liwoÊç

1) wykonania krótkiego spi´cia wentylacyjnego,

które pozwoli∏oby odprowadziç dymy i gazy do

szybu wentylacyjnego najkrótszà drogà, z pomini´ciem rejonu, w którym znajdujà si´ ludzie,

2) wykonania rewersji wentylacji w celu skierowania dymów do szybu wyrobiskami, w których nie ma ludzi lub skàd wczeÊniej zostali oni

wycofani,

3) skrócenia dróg zadymionych, przez zatrzymanie ruchu wentylatora w jednym lub wi´cej szybach.

W planie akcji przeciwpo˝arowej zak∏adu górniczego powinno si´ przewidzieç ró˝ne warianty zabezpieczeƒ dla rejonów o wzmo˝onym zagro˝eniu po˝arowym.

1.59. Rewersj´ wentylacji stosuje si´ wówczas, gdy

iloÊç metanu lub gazów po˝arowych w pràdzie

powietrza dop∏ywajàcym do po˝aru nie stwarza

zagro˝enia wybuchowego.

1.60. Podczas prowadzenia akcji przeciwpo˝arowej do

odprowadzenia gazów po˝arowych mo˝na wykorzystaç otwory wentylacyjne, ale powinna byç

równie˝ inna droga do odprowadzania tych gazów.

1.61. W przypadku koniecznoÊci wycofania za∏ogi z wyrobiska przewietrzanego za pomocà wentylacji

lutniowej, w którym powsta∏ po˝ar, przy podejmowaniu decyzji co do dalszej pracy wentylatora

lutniowego powinno si´ uwzgl´dniç, czy za∏oga

ma aparaty regeneracyjne ucieczkowe (powietrzne butlowe), czy tylko sprz´t oczyszczajàcy

ucieczkowy, oraz jakie jest st´˝enie metanu

w tym rejonie.

1.62. Decyzja o natychmiastowym zatrzymaniu wentylatora lutniowego w celu ograniczenia rozwoju

po˝aru mo˝e byç podj´ta, gdy wyrobisko nie

znajduje si´ w granicach pola metanowego, i tyl-

Poz. 838

ko wtedy, gdy za∏oga przebywajàca w tym wyrobisku ma aparaty regeneracyjne ucieczkowe (powietrzne butlowe). W przeciwnym razie przewietrzanie powinno byç prowadzone w sposób ciàg∏y.

Szczegó∏owe zasady wykonywania pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów po˝arowych

1.63.1. Kierownik akcji ratowniczej podczas akcji przeciwpo˝arowej wyznacza miejsca, w których

systematycznie dokonuje si´ pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów

po˝arowych (sk∏ad chemiczny, temperatur´,

wilgotnoÊç, pr´dkoÊç i iloÊç), w sposób umo˝liwiajàcy posiadanie bie˝àcej informacji o stanie

po˝aru oraz o przemianach gazowych, wyst´pujàcych w strefie zagro˝enia, a tak˝e o zagro˝eniu wybuchem.

1.63.2. W wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych wydobywajàcych kopaliny palne powinno si´ utrzymywaç odpowiednio wyposa˝one

stanowisko do wykonywania pomiarów parametrów fizykochemicznych powietrza i gazów

po˝arowych podczas akcji przeciwpo˝arowych.

1.63.3. Kierownik akcji ratowniczej ustala lokalizacj´

stanowiska pomiarowego.

1.63.4. Stanowisko pomiarowe powinno si´ lokalizowaç w miejscu dogodnym z ustabilizowanym

pràdem powietrza i poza strefà zagro˝enia po˝arowego. Zaleca si´ lokalizowanie stanowisk

pomiarowych w bazie ratowniczej lub innym

miejscu, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi

w § 98 rozporzàdzenia.

1.63.5. Stanowisko pomiarowe powinno si´ wyposa˝yç w nast´pujàcà aparatur´ kontrolno-pomiarowà

1) zestaw chromatograficzny umo˝liwiajàcy

wykonanie analizy chemicznej gazów po˝arowych lub zestaw analizatorów gazowych

umo˝liwiajàcych szybkie wykonanie analizy

chemicznej gazów po˝arowych,

2) urzàdzenie do zdalnego pobierania prób gazowych, wraz z oprzyrzàdowaniem, zapewniajàce pobieranie prób gazowych z odleg∏oÊci co najmniej 1000 m,

3) urzàdzenie do zdalnego pomiaru temperatury, zapewniajàce pomiar na odleg∏oÊç co najmniej 1000 m,

4) anemometr,

5) przyrzàd do pomiaru wilgotnoÊci wzgl´dnej

powietrza,

6) przyrzàdy do ciàg∏ego pomiaru zawartoÊci

O2, CO, CO2 i CH4.

Zestawy analizatorów gazowych, umo˝liwiajàcych natychmiastowe wykonanie analizy chemicznej gazów po˝arowych, oraz zestaw chromatograficzny powinny posiadaç

parametry metrologiczne co najmniej takie,

jak wymienione w tabelach 1 i 2.

Tabela 1

Zestaw do szybkiej analizy gazów

Sk∏adnik

Zakres pomiaru (%)

Dok∏adnoÊç pomiaru (%)

Czas odpowiedzi(s)

O2

O2

CO2

CH4

CH4

CO

CO

H2

0-25

0-10

0-10

0-10

0-100

0-0,05

0-10

0-5

0,2

0,1

0,1

0,1

5

0,001

0,1

0,05

10

10

20

20

20

20

20

15

Tabela 2

Zestaw chromatograficzny

Sk∏adnik

Zakres pomiaru (%)

Dok∏adnoÊç pomiaru (%)

Czas odpowiedzi (min)

CH4

CO2

C2H4

C2H6

O2

N2

H2

0—100

0—100

0—100

0—100

0—100

0—100

0—100

0,02

0,02

0,002

0,002

0,02

0,02

0,05

¸àczny czas

analizy

wszystkich

sk∏adników nie

mo˝e

przekroczyç 20

minut

1.63.6. Stanowisko pomiarowe powinno byç wyposa˝one w indywidualne oÊwietlenie i ∏àcze telefoniczne oraz powinno byç zabezpieczone metanomierzem o dzia∏aniu ciàg∏ym, z ustawionym

progiem alarmowania 1,5%; stanowisko to wyposa˝a si´ tak˝e w odpowiedniej wielkoÊci i wytrzyma∏oÊci stó∏ do zainstalowania sprz´tu pomiarowego oraz zabezpieczenia os∏onami p∏óciennymi.

1.63.7. Zak∏ad górniczy mo˝e korzystaç z pogotowia

pomiarowego, utrzymywanego przez jednostk´ ratownictwa górniczego.

1.63.8. W przypadku po˝aru, w op∏ywowym pràdzie

powietrza, punkty zdalnego pobierania prób

gazowych powinny byç usytuowane

1) w wyrobiskach z wyp∏ywajàcymi z ogniska

gazami po˝arowymi od strony najbli˝szego

dojÊcia,

2) od strony dop∏ywu powietrza do po˝aru,

mo˝liwie jak najbli˝ej ogniska, przed zabudowaniem tam izolacyjnych, je˝eli w pràdzie

tym mo˝e pojawiç si´ metan (zroby, sàsiednie wyrobiska).

1.63.9. W przypadku po˝aru w zrobach Êcian punkty

zdalnego pobierania prób gazowych powinny

byç zlokalizowane w

1) wylotowym pràdzie powietrza mi´dzy ogniskiem po˝aru a najbli˝szym dojÊciem do tego

wyrobiska,

2) dost´pnych miejscach przy zrobach Êcian od

strony dop∏ywu powietrza do ogniska po˝aru.

1.63.10. W przypadku otamowania po˝aru tamami izolacyjnymi punkty pobierania prób gazowych

rozmieszcza si´ za ka˝dà tamà (wlotowà i wylotowà).

1.63.11. Punkty próbobiorcze do zdalnego pobierania

prób, o których mowa w pkt 1.63.8 i 1.63.9, powinno si´ lokalizowaç w wyrobiskach górniczych na wysokoÊci oko∏o 2/3 wyrobiska,

w odleg∏oÊci co najmniej 5—10 m od skrzy˝owania z dost´pnym wyrobiskiem w kierunku

wyp∏ywajàcych gazów po˝arowych. W przypadku lokalizowania punktów zdalnego pobierania prób gazowych w szybach wentylacyjnych powinny byç umiejscowione oko∏o

10 m poni˝ej wlotu kana∏u wentylacyjnego do

szybu lub w dyfuzorze wentylatora. Sposób

rozmieszczania punktów zdalnego pobierania

prób okreÊlajà rys. 1a—1d.

1.63.12. Z poszczególnych punktów pomiarowych próby gazowe pobiera si´ do analizy za pomocà

urzàdzenia do zdalnego pobierania prób gazowych — linii w´˝owej oraz pompki próbobiorczej, wraz z oprzyrzàdowaniem.

1.63.13. Kierownik akcji ratowniczej powinien na bie˝àco analizowaç wyniki pomiarów sk∏adu gazów z punktów pomiarowych, szczególnie pod

wzgl´dem zagro˝enia wybuchowego. Przeka-

zywane do sztabu akcji wyniki dokumentuje

si´.

1.63.14. Ocen´ stanu zagro˝enia wybuchowego powinno si´ przeprowadzaç metodà opracowanà przez jednostk´ ratownictwa.

1.64. Akcje ratownicze i prace profilaktyczne prowadzone z wykorzystaniem gazów inertnych prowadzi si´ w sposób okreÊlony przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

2. Akcje ratownicze prowadzone w trudnych warunkach mikroklimatu.

Akcje ratownicze w trudnych warunkach mikroklimatu prowadzi si´ w sposób ustalony przez w∏aÊciwà jednostk´ ratownictwa.

3. Akcje ratownicze w przypadku wyp∏ywu gazów do

wyrobisk, wybuchu gazów i py∏u w´glowego oraz

wyrzutu gazów i ska∏.

3.1. W przypadku koniecznoÊci rozpocz´cia akcji ratowniczej z powodu wyp∏ywu gazu, wybuchu gazów i py∏u w´glowego lub wyrzutu gazów i ska∏,

kierownik akcji ratowniczej ustala niezw∏ocznie

1) miejsce zdarzenia,

2) stan zagro˝enia za∏ogi wynikajàcy z tych zdarzeƒ oraz wtórnych zagro˝eƒ,

3) skutki, jakie zdarzenia te spowodowa∏y w stanie: przewietrzania, obudowy, wyposa˝enia

wyrobisk oraz urzàdzeƒ metanometrycznych

i odmetanowania,

4) inne skutki niebezpieczne dla ruchu zak∏adu

górniczego.

3.2. Kierownik akcji ratowniczej po dokonaniu ustaleƒ, o których mowa w pkt 3.1, wyznacza stref´ zagro˝enia obejmujàcà

1) wyrobiska i rejony, do których przedosta∏y si´

lub którymi p∏ynà gazy szkodliwe,

2) wyrobiska lub cz´Êci wyrobisk zniszczone

w wyniku tych zdarzeƒ,

3) wyrobiska wype∏nione masà powyrzutowà

oraz kawerny powyrzutowe (w przypadku wyrzutu gazów i ska∏),

4) wyrobiska lub cz´Êci wyrobisk, w których na

skutek wyp∏ywu gazów, wybuchu lub wyrzutu nastàpi∏o os∏abienie struktury górotworu

lub uszkodzenie konstrukcji obudowy wyrobisk,

5) rejony zak∏adu górniczego, w których zdarzenia

te spowodowa∏y zaburzenia w systemie przewietrzania wyrobisk.

3.3. W przypadku gdy w strefie zagro˝enia znajdujà

si´ poszkodowani lub osoby, które nie zdà˝y∏y si´

wycofaç, kierownik akcji ratowniczej wysy∏a do

strefy zagro˝onej zast´py ratownicze w celu skontrolowania wszystkich miejsc, w których mogà

przebywaç ludzie.

3.4. Zast´py, o których mowa pkt 3.3, powinny byç

wyposa˝one w sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego przystosowany do ewakuacji poszkodowanych oraz nosze i inny sprz´t, zgodnie z ustaleniami kierownika akcji ratowniczej.

Poz. 838

3.5. Wszelkie dzia∏ania zwiàzane z kontrolà wyrobisk

w strefie zagro˝enia powinno si´ prowadziç

w szczególnoÊci od strony dop∏ywu powietrza

p∏ynàcego od strony szybu wdechowego. Kontrolowanie strefy zagro˝enia przerywa si´ w przypadku stwierdzenia bezpoÊredniego zagro˝enia

dla ratowników.

3.6. Zast´py ratownicze, kontrolujàce wyrobiska

w strefie zagro˝enia oraz wykonujàce prace zwiàzane z ratowaniem ludzi, powinny braç pod uwag´ specyfik´ zachowania si´ poszkodowanych

w wyniku dzia∏ania tlenku w´gla, dwutlenku w´gla lub innych gazów.

3.7. W celu zlokalizowania osób, które zosta∏y przysypane masà powyrzutowà w wyniku wyrzutu gazów i ska∏, stosuje si´ specjalistyczne urzàdzenia

do poszukiwania ludzi w wyrobiskach.

3.8. Ka˝da osoba, która uleg∏a wypadkowi w wyniku

wybuchu gazu i py∏u w´glowego lub wyrzutu gazów i ska∏, powinna byç poddana specjalistycznemu badaniu, zwiàzanemu z zatruciem gazami,

niezale˝nie od braku objawów zewn´trznych.

3.9. Podstawowymi dzia∏aniami w ramach akcji ratowniczej zwiàzanej z wyp∏ywem gazów, wybuchem lub wyrzutem, prowadzonych równoczeÊnie z poszukiwaniem i ratowaniem ludzi, jest wykonywanie prac zmierzajàcych do zwi´kszenia

iloÊci powietrza doprowadzanego do strefy zagro˝enia.

3.10. W rejonie obj´tym skutkami wyp∏ywu metanu,

wybuchów gazów i py∏u w´glowego oraz wyrzutu metanu i dwutlenku w´gla, po powstaniu zagro˝enia powinien byç wy∏àczony dop∏yw pràdu

elektrycznego w celu unikni´cia mo˝liwoÊci zainicjowania wybuchu lub spowodowania zapalenia

materia∏ów palnych przez uszkodzone przewody

i urzàdzenia elektryczne.

3.11. W razie wyrzutu dwutlenku w´gla powinna byç

uwzgl´dniona mo˝liwoÊç wystàpienia zagro˝enia na powierzchni zak∏adu górniczego, w rejonie

szybu lub otworu wentylacyjnego, którym gaz

ten b´dzie odprowadzany z wyrobisk.

3.12. W przypadku gdy w zak∏adzie górniczym, w strefie obj´tej wybuchem lub wyrzutem, uszkodzeniu

ulegnà zabezpieczenia przeciw wybuchowi py∏u

w´glowego, w pierwszej fazie akcji ratowniczej

powinny byç podj´te dzia∏ania majàce na celu

odbudow´ tych zabezpieczeƒ oraz odpowiednie

zabezpieczenie wyrobiska czynnego od strefy zagro˝enia.

3.13. W przypadku gdy w strefie wybuchu lub wyrzutu

znajdujà si´ izolowane pola po˝arowe, zroby stanowiàce zbiornik metanu lub tamy zabezpieczajàce zbiorniki wodne, powinien byç w pierwszej fazie akcji ratowniczej szczegó∏owo skontrolowany

stan tam i wyrobisk w tym rejonie.

3.14. Po zakoƒczeniu prac zwiàzanych z ratowaniem

ludzi zagro˝onych w wyniku wyp∏ywu gazu, wybuchu lub wyrzutu, kierownik akcji ratowniczej

ustala zakres pozosta∏ych prac zwiàzanych z likwidacjà skutków zagro˝enia, prowadzonych

w ramach akcji ratowniczej.

3.15. Prace, o których mowa w pkt 3.14, mogà dotyczyç

1) uzupe∏nienia uszkodzonej konstrukcji obudowy wyrobisk,

2) usuni´cia lub zabezpieczenia mas powyrzutowych,

3) zabezpieczenia kawern powyrzutowych,

4) usuni´cia uszkodzonego wyposa˝enia wyrobisk i zainstalowania nowego,

5) naprawy urzàdzeƒ wentylacyjnych.

4. Akcje ratownicze w przypadku tàpni´cia i zawa∏u

ska∏ do wyrobisk.

4.1. W przypadku zawa∏u ska∏ do wyrobisk kierownik

akcji ratowniczej wyznacza zasi´g strefy zagro˝enia, która powsta∏a na skutek zawa∏u, oraz ustala,

czy w strefie znajdujà si´ ludzie. Strefa zagro˝enia

obejmuje nast´pujàce rejony zak∏adu górniczego

1) wyrobiska, w których nastàpi∏o przemieszczenie si´ ska∏,

2) cz´Êci wyrobisk, w których na skutek powsta∏ego zjawiska nastàpi∏o os∏abienie struktury

górotworu lub uszkodzenie konstrukcji obudowy wyrobiska w stopniu umo˝liwiajàcym

dalsze grawitacyjne obrywanie si´ mas skalnych,

3) rejony, w których zawa∏ ska∏ spowodowa∏ zaburzenia w systemie przewietrzania, powodujàce powstanie zagro˝enia gazowego, wodnego lub po˝arowego.

4.2. DojÊcia do strefy zagro˝enia w wyrobiskach powinny byç zabezpieczone w sposób trwa∏y lub

przez posterunki obserwacyjne, wyposa˝one

w przyrzàdy do kontroli stanu przewietrzania,

o ile jest taka potrzeba.

4.3. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia akcji ratowniczej zwiàzanej z zawa∏em ska∏ spowodowanym tàpni´ciem, przed podj´ciem prac ratowniczych powinny byç wykonane analizy stanu zagro˝enia tàpaniami i od wyników tych analiz uzale˝niona mo˝liwoÊç prowadzenia dalszych prac

ratowniczych.

4.4. Kierownik akcji na dole, przed przystàpieniem do

prac ratowniczych bezpoÊrednio przy powsta∏ym

gruzowisku skalnym, ustala miejsce i sposób dodatkowych wzmocnieƒ konstrukcji obudowy wyrobisk, aby uniemo˝liwiç rozprzestrzenianie si´

zawa∏u.

4.5. Przed rozpocz´ciem ratowania ludzi powinno si´

ustaliç liczb´ zagro˝onych i ewentualne miejsce

ich przebywania, wykorzystujàc mi´dzy innymi

informacje przekazane przez obecnych podczas

zdarzenia, jak równie˝ dane uzyskane za pomocà

urzàdzeƒ do lokalizacji ludzi.

4.6. Pracownicy wykonujàcy prace pomocnicze i osoby kontrolujàce przebieg akcji powinni przebywaç w miejscu ustalonym przez kierownika akcji

na dole.

4.7. Wszystkie urzàdzenia elektryczne, znajdujàce si´

w rejonie wyrobisk obj´tych zawa∏em ska∏, powinny byç od∏àczone od dop∏ywu energii elek-

Poz. 838

trycznej natychmiast po powstaniu zdarzenia.

Ponowne w∏àczenie energii elektrycznej mo˝e

nastàpiç z chwilà odzyskania dost´pu do tych

urzàdzeƒ i po sprawdzeniu ich stanu technicznego.

4.8. Podczas akcji ratowania ludzi znajdujàcych si´

w gruzowisku zawa∏owym lub odci´tych od wyrobisk czynnych, w ka˝dym przypadku powinien

byç zwi´kszony przep∏yw powietrza przez zawa∏.

Sposób zwi´kszenia przep∏ywu powietrza przez

zawa∏ okreÊla kierownik akcji ratowniczej,

uwzgl´dniajàc potrzeb´ wt∏aczania tlenu lub

spr´˝onego powietrza do gruzowiska zawa∏owego.

4.9. Prace ratownicze, w miar´ mo˝liwoÊci, prowadzi

si´ z kilku kierunków jednoczeÊnie, pod warunkiem ˝e ratujàcy nie b´dà przeszkadzali sobie

wzajemnie oraz ˝e swoimi dzia∏aniami nie zwi´kszà zagro˝enia dla ratowanych.

4.10. W przypadku gdy w rejonie obj´tym zawa∏em

ulegnie uszkodzeniu rurociàg odmetanowania

powinien byç on odci´ty od strony dop∏ywu metanu i od strony stacji odmetanowania.

4.11. Po zakoƒczeniu akcji ratowania ludzi zagro˝onych zawa∏em ska∏ przyst´puje si´ do prac zwiàzanych z usuwaniem skutków zawa∏u. Prac tych

nie prowadzi si´ w trybie akcji ratowniczej.

4.12. W przypadku gdy bezpoÊrednio po zakoƒczeniu

akcji ratowania ludzi w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym kopaliny palne nie prowadzi si´ likwidacji skutków zawa∏u, kierownik akcji ratowniczej ustala sposób zabezpieczenia rejonu,

w szczególnoÊci w zakresie przeciwpo˝arowym.

4.13. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia akcji likwidacji skutków zawa∏u w warunkach wystàpienia innych zagro˝eƒ, w szczególnoÊci zagro˝enia

gazowego, po˝arowego lub wodnego, stosuje si´

odpowiednio te ustalenia, które obowiàzujà przy

prowadzeniu akcji ratowniczych zwiàzanych z tymi zagro˝eniami.

5. Akcje ratownicze w przypadku wdarcia si´ do wyrobisk wody tub wody z luênym materia∏em skalnym.

5.1. W przypadku nag∏ego wdarcia si´ do wyrobisk

wody lub wody z luênym materia∏em skalnym kierownik akcji ratowniczej ustala

1) miejsce, z którego nastàpi∏ wyp∏yw wody,

2) czy nie zagra˝a dalsze wdarcie wody,

3) rejon wyrobisk, do których przedosta∏a si´ woda i do których mo˝e si´ jeszcze przedostaç,

4) wielkoÊç wyp∏ywu, jaki mia∏ miejsce lub jaki

mo˝e jeszcze nastàpiç,

5) charakter powsta∏ych zniszczeƒ i ich wp∏yw na

przewietrzanie zak∏adu górniczego,

6) stan zagro˝enia dla ludzi, w szczególnoÊci: liczb´ zagro˝onych ludzi i miejsce ich przebywania.

Na podstawie tych ustaleƒ kierownik akcji powinien wyznaczyç zasi´g strefy zagro˝enia,

która powsta∏a na skutek wdarcia si´ wody.

5.2. Strefa zagro˝enia zwiàzana z wdarciem si´ wody

do wyrobisk powinna obejmowaç nast´pujàce

rejony zak∏adu górniczego

1) wyrobiska zatopione ca∏kowicie lub cz´Êciowo,

2) wyrobiska lub cz´Êci czynnych wyrobisk,

w których nastàpi∏o os∏abienie struktury górotworu lub uszkodzenie obudowy w stopniu zagra˝ajàcym zawa∏em ska∏ albo w których wystàpi∏o przemieszczenie si´ ska∏ do wyrobiska,

3) rejony, w których wdarcie si´ wody spowodowa∏o zaburzenie w systemie przewietrzania,

powodujàce powstanie zagro˝enia gazowego

lub po˝arowego,

5.3. DojÊcia do strefy zagro˝enia zwiàzanej z wdarciem si´ wody powinny byç zabezpieczone

w sposób uniemo˝liwiajàcy przypadkowe wejÊcie

do niej osób nieupowa˝nionych.

5.4. Prace zwiàzane z usuwaniem skutków wdarcia si´

wody prowadzi si´ w pierwszej kolejnoÊci w kierunku miejsca wyp∏ywu wody, tak aby zapobiec

powtórzeniu lub rozszerzeniu si´ zagro˝enia.

5.5. Sposób prowadzenia prac ratowniczych zwiàzanych z ratowaniem ludzi lub usuwaniem skutków

wdarcia si´ wody ustala kierownik akcji ratowniczej. W przypadku ratowania ludzi prace te powinno si´ prowadziç przez

1) wypompowanie wody z zatopionych wyrobisk,

2) rekonstrukcj´ wyrobisk obj´tych skutkami

wdarcia si´ wody,

3) wykonanie wyrobisk ratunkowych w zniszczonym wyrobisku, caliênie lub zrobach, w bezpoÊredniej bliskoÊci zniszczonego wyrobiska,

4) zastosowanie techniki wiertniczej — wykonanie wierceƒ ratowniczych z powierzchni lub

z sàsiednich wyrobisk do∏owych do miejsca,

w którym mogà znajdowaç si´ zagro˝eni ludzie,

5) zastosowanie techniki nurkowej.

5.6. Podczas wykonywania prac ratowniczych sposobem rekonstrukcji wyrobisk lub drà˝enia wyrobisk ratunkowych powinny byç przestrzegane odpowiednie ustalenia obowiàzujàce w akcjach

zwiàzanych z zawa∏em ska∏ do wyrobisk, o których mowa w pkt 4.

5.7. Prace ratownicze zwiàzane z wdarciem si´ wody

lub wody z luênym materia∏em prowadzi si´ równoczeÊnie ze wszystkich mo˝liwych kierunków,

z zachowaniem bezpieczeƒstwa ratowanych i ratujàcych.

5.8. Przy zagro˝eniu wyst´pujàcym ze strony wodonoÊnego uskoku ustalenia dotyczàce usuwania

skutków zdarzenia powinny byç szczególnie wnikliwie analizowane i powinny uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç wznowienia wyp∏ywu wody.

5.9. Rejon zagro˝ony wyp∏ywem wody z uskoku powinien zostaç zamkni´ty odpowiednio wytrzyma∏ymi tamami lub korkami izolacyjnymi.

Poz. 838

5.10. W ramach akcji ratowniczej lub prac profilaktycznych wykonywanie prac w sàsiedztwie wodonoÊnego uskoku jest dopuszczalne wtedy, gdy przy

uskoku pozostawione sà filary ochronne.

5.11. Podczas ratowania ludzi zagro˝onych w wyniku

wdarcia wody powinny byç podj´te wszelkie

dzia∏ania w celu doprowadzenia jak najwi´kszej

iloÊci powietrza do miejsc, w których mogà znajdowaç si´ ludzie.

5.12. Kierownik akcji ratowniczej okreÊla potrzeby podawania powietrza siecià rurociàgów spr´˝onego powietrza lub za pomocà zainstalowanych rurociàgów i innych przewodów do miejsc, w których znajdujà si´ osoby zagro˝one w wyniku

wdarcia si´ wody.

5.13. Po stwierdzeniu, za pomocà ∏àcznoÊci przewodowej lub akustycznej, obecnoÊci ludzi w rejonie zagro˝onym powinny byç podj´te dzia∏ania zmierzajàce do przewiercenia otworu kontaktowego,

przez który podaje si´ specjalnymi pojemnikami

˝ywnoÊç, wod´ i lekarstwa, a w razie potrzeby

otwory wykorzystaç do podawania tlenu lub powietrza.

5.14. Podczas analizowania mo˝liwoÊci prowadzenia

akcji metodà wierceƒ ratunkowych powinny byç

wykonane analizy powstania dekompresji poduszki powietrznej w wyrobisku, w którym znajdujà si´ ludzie, oraz ewentualnie zatopienie tej

cz´Êci wyrobiska.

5.15. W przypadku gdy podczas wdarcia si´ wody wystàpi∏y równoczeÊnie zawa∏y ska∏ do wyrobisk,

powodujàce zagro˝enie ludzi, w akcji ratowania

ludzi stosuje si´ odpowiednio ustalenia okreÊlone w pkt 4.

Zasady dzia∏ania zast´pów specjalistycznych nurków

5.16.1. Specjalistyczne zast´py do wykonywania prac

podwodnych podejmujà dzia∏ania podczas organizowanych w zak∏adzie górniczym podwodnych prac

1) ratowniczych, prowadzonych w nast´pstwie

wystàpienia zagro˝enia wodnego,

2) profilaktycznych, prowadzonych w celu niedopuszczenia do powstania zagro˝enia wodnego lub zaplanowanych w celu usuni´cia

tego zagro˝enia.

5.16.2. Przez podwodne prace ratownicze rozumie si´

dzia∏ania zast´pów nurkowych, z u˝yciem aparatów nurkowych, w wyrobiskach górniczych

lub w obiektach hydroin˝ynierskich, funkcjonujàcych w ciàgu technologiczno-produkcyjnym

zak∏adu górniczego, obj´tych skutkami zagro˝enia wodnego.

5.16.3. Przez podwodne prace profilaktyczne rozumie

si´ zaplanowane dzia∏ania zast´pów nurkowych z u˝yciem aparatów nurkowych, w zatopionych wyrobiskach górniczych lub obiektach

hydroin˝ynierskich, prowadzone w celu utrzymania ruchu zak∏adu górniczego, zapewnienia

prawid∏owego funkcjonowania urzàdzeƒ oraz

w celu zapobie˝enia awariom.

5.16.4. W przypadku prowadzenia podwodnych prac

ratowniczych powinno si´ zatrudniaç zast´py

nurkowe, w szczególnoÊci w czasie wykonywania zadaƒ zwiàzanych z

1) poszukiwaniem w zatopionych wyrobiskach

zagro˝onych ludzi i nawiàzywaniem kontaktu z zagro˝onymi, którym woda odci´∏a drogi ucieczkowe,

2) wyprowadzeniem ludzi z rejonów zagro˝enia, z zastosowaniem ewakuacji podwodnej,

3) dostarczaniem, w drodze transportu podwodnego, osobom odci´tym w wyniku zatopienia wyrobisk Êrodków niezb´dnych do ˝ycia do czasu ich ewakuowania.

5.16.5. Jednostka ratownictwa lub kopalniana stacja

ratownictwa górniczego przeprowadza mobilizacj´ zast´pów nurkowych w zakresie niezb´dnym do wykonania przewidywanych zadaƒ

w akcji ratowniczej.

5.16.6. U˝ycie zast´pów nurkowych do wykonywania

podwodnych prac profilaktycznych ka˝dorazowo uzgadnia si´ z kierownikiem ruchu zak∏adu

górniczego i kierownikiem jednostki ratownictwa.

5.16.7. Dzia∏aniami zast´pów nurkowych w podwodnych akcjach ratowniczych i pracach profilaktycznych kieruje bezpoÊrednio kierownik prac

podwodnych.

5.16.8. Podczas wykonywania podwodnych prac profilaktycznych na g∏´bokoÊci do 13 m w sprzyjajàcych warunkach geologiczno-górniczych i nurkowych, a tak˝e w odpowiednio zabezpieczonych obiektach hydroin˝ynierskich, kierownik

prac podwodnych zleca zast´powemu zast´pu

nurkowego bezpoÊrednie kierowanie pracami

podwodnymi.

5.16.9. Ratownicy górniczy nurkowie, wchodzàcy

w sk∏ad zast´pu nurkowego, pe∏nià nast´pujàce funkcje podczas akcji ratowniczej i prac profilaktycznych

1) zast´powy jest bezpoÊrednio prze∏o˝onym

zast´pu, odpowiedzialnym za w∏aÊciwe

i bezpieczne wykonanie zadaƒ przez zast´p

nurkowy,

2) nurek operacyjny wykonuje prace podwodne w ramach zadaƒ zleconych zast´powi,

3) chronometra˝ysta utrzymuje sta∏à ∏àcznoÊç

telefonicznà z nurkiem operacyjnym, prowadzi chronometra˝ czynnoÊci podwodnych

w okresie zgodnym z okresem bezpiecznego

pobytu nurka (nurków) pod wodà, sporzàdza

zapisy z przebiegu prac podwodnych, jest zast´pcà zast´powego; w przypadku wykonywania specjalistycznych prac podwodnych

dodatkowo obs∏uguje lin´ sygnalizacyjnà

nurka operacyjnego,

4) nurek ubezpieczajàcy ubezpiecza nurka operacyjnego wykonujàcego prac´ pod wodà

i powinien byç w stanie gotowoÊci do natychmiastowego zejÊcia pod wod´; w razie

wejÊcia nurka ubezpieczajàcego pod wod´

Poz. 838

jego lin´ asekuracyjnà przejmuje zast´powy,

5) sygnalista utrzymuje ∏àcznoÊç z nurkiem

operacyjnym za pomocà liny asekuracyjno-sygna∏owej lub w przypadkach szczególnych wykonuje inne czynnoÊci okreÊlone

przez zast´powego.

5.16.10. W przypadku gdy wykonanie zadania dla zast´pu nurkowego wymaga wielokrotnego

wejÊcia pod wod´, zast´powy zmienia, wymienione w pkt 5.16.9, funkcje cz∏onków zast´pu, stosownie do wymagaƒ fizjologii nurkowania.

5.16.11. Kierownik prac podwodnych wspó∏dzia∏a

w porozumieniu z kierownikiem akcji na dole

i uzgadnia podejmowane decyzje dotyczàce

prac podwodnych wykonywanych przez ratowników górniczych nurków.

5.16.12. Kierownik prac podwodnych ocenia mo˝liwoÊç realizacji zadaƒ przez zast´py nurkowe

i decyduje w sprawach techniki i organizacji

nurkowania.

5.16.13. Zak∏ad górniczy, w którym prowadzone sà

podwodne akcje ratownicze lub prace profilaktyczne, zapewnia sta∏à dostaw´ sprz´tu,

materia∏ów i innych Êrodków okreÊlonych

przez kierownika prac podwodnych, niezb´dnych do wykonywania tych prac.

5.16.14. W celu prowadzenia podwodnych akcji ratowniczych kierownik akcji ratowniczej opracowuje plan dzia∏ania zast´pów nurkowych.

5.16.15. Stosownie do zadaƒ nurkowych okreÊlonych

w planie dzia∏ania zast´pów nurkowych kierownik prac podwodnych ustala

1) zasi´g penetracji w wyrobiskach kopalnianych i obiektach hydroin˝ynierskich,

2) sposób skutecznego ubezpieczenia podwodnego, w przypadku pokonywania za∏amaƒ

trasy penetracji podwodnej,

3) maksymalnà, w danych warunkach, g∏´bokoÊç nurkowania,

4) technologi´ wykonywania prac podwodnych z u˝yciem sprz´tu do spawania i ci´cia

metalu, betonowania podwodnego lub usuwania przeszkód podwodnych z zastosowaniem wybuchu podwodnego,

5) czas i liczb´ stacji dekompresji wynikajàcych

z warunków nurkowania.

5.16.16. Porozumiewanie si´ mi´dzy sygnalistà a nurkiem operacyjnym, za pomocà liny asekuracyjno-sygna∏owej, powinno si´ odbywaç

zgodnie z nast´pujàcymi znakami

1) jedno szarpni´cie liny przez sygnalist´ —

„pytanie o samopoczucie nurka”,

2) jedno szarpni´cie liny przez nurka — „odpowiedê wszystko w porzàdku”,

3) dwa szarpni´cia liny przez sygnalist´ —

„kontynuuj prac´”,

4) dwa szarpni´cia liny przez nurka — „udaj´

si´ g∏´biej, dalej, kontynuuj´ prac´”,

5) trzy szarpni´cia liny przez sygnalist´ — „wezwanie do wynurzenia si´ (seria szarpni´ç)”,

6) trzy szarpni´cia liny przez nurka — „wynurzam si´”, „ wybieraj lin´”, „wyciàgaj (seria

szarpni´ç)”.

5.16.17. W przypadku gdy po trzech szarpni´ciach,

o których mowa w pkt 5.16.16, wynurzenie

nurka operacyjnego jest utrudnione, do akcji

powinno si´ w∏àczyç nurka ubezpieczajàcego.

5.16.18. Porozumiewanie si´ nurków pod wodà odbywa si´ przy u˝yciu telefonu nurkowego; w razie awarii po∏àczenia telefonicznego lub podczas wykonywania zadaƒ pod wodà bez ∏àcznoÊci telefonicznej obowiàzujà sygna∏y mi´dzynarodowego kodu nurkowego (CMAS),

w tym wymienione w pkt 5.16.16.

5.16.19. Ratownik górniczy nurek wykonujàcy prace

pod wodà w ca∏kowicie zatopionych wyrobiskach kopalnianych powinien byç wyposa˝ony w pasy balastowe, zabezpieczone przed

przypadkowym zrzuceniem.

Prowadzenie penetracji podwodnej w wyrobiskach

górniczych

5.16.20. Penetracja podwodna mo˝e byç przeprowadzona w celu odszukania i nawiàzania kontaktu z ludêmi odci´tymi przez wod´ oraz rozeznania i oceny stanu zatopionych wyrobisk,

obiektów lub urzàdzeƒ zak∏adu górniczego.

5.16.21. Kierownik prac podwodnych ustala zadania

dla ratowników górniczych, nurków, stosownie do sytuacji, a w szczególnoÊci

1) nakazuje ubezpieczenie nurków ∏àcznoÊcià

telefonicznà lub linà asekuracyjnà,

2) decyduje o potrzebie utrzymywania bezpoÊredniej asekuracji pod wodà, umo˝liwiajàcej udzielenie wzajemnej pomocy któremukolwiek z nurków, w razie wystàpienia zagro˝enia.

5.16.22. W przypadku gdy penetracji dokonuje jeden

nurek, w bazie nurkowej powinien znajdowaç

si´ nurek ubezpieczajàcy w pe∏nej gotowoÊci

do natychmiastowego udzielenia pomocy

nurkowi penetrujàcemu wyrobiska.

5.16.23. W przypadku penetracji krzy˝ujàcych si´ wyrobisk dopuszcza si´ oddalenie nurka za dwa

kolejne za∏amania trasy podwodnej, przy

czym na ka˝dym za∏amaniu trasy powinien

znajdowaç si´ aparat nurkowy z pod∏àczonym

pierwszym stopniem redukcji.

5.16.24. W trakcie penetracji podwodnej, gdy zaistnieje potrzeba, nurkowie rozwijajà wzd∏u˝ trasy lin´ kierunkowà, w celu u∏atwienia przeprowadzenia ewakuacji podwodnej. Lina kierunkowa powinna byç stabilizowana na za∏amaniach trasy do trwa∏ych elementów obudowy

górniczej w taki sposób, aby po nadaniu jej naciàgu utrzymywa∏a si´ w wodzie w zatopionym wyrobisku.

Poz. 838

5.16.25. Je˝eli odcinki proste trasy penetracji podwodnej przekraczajà 50 m, w po∏owie ka˝dego

z nich jest dopuszczalne umieszczenie aparatu

rezerwowego z pod∏àczonym pierwszym stopniem redukcji.

5.16.26. W przypadku bardzo trudnych warunków nurkowania penetracj´ podwodnà prowadzi si´

jedynie dla ratowania ˝ycia ludzkiego. W takich przypadkach nurek penetrujàcy wyrobisko, w celu utrzymania za∏o˝onego kierunku

penetracji, powinien wykorzystaç ciàg trwa∏ych elementów instalacji zabudowanych

w wyrobisku (rurociàgi, kable). W przypadku

utraty kontaktu z elementami wyznaczajàcymi

kierunek penetracji, kierunek po∏o˝enia bazy

ratowniczej wyznacza naciàg liny asekuracyjnej (telefonicznej). Warunki widocznoÊci powinny pozwoliç na odczytanie przyrzàdów

kontrolnych przez nurka dokonujàcego penetracji podwodnej.

5.16.27. W przypadku gdy liny kierunkowa i asekuracyjna stawiajà zbyt du˝y opór, uniemo˝liwiajàcy aktywne p∏yni´cie w p∏etwach, nurek powinien przejÊç na technik´ kroczenia po spàgu,

w czym pomocne jest lekkie obcià˝enie ci´˝arkami stóp nurka.

5.16.28. Nurkowà baz´ ratowniczà lokalizuje si´

w ustabilizowanym op∏ywowym pràdzie powietrza.

5.16.29. Nurkowa baza ratownicza powinna byç wyposa˝ona w sta∏à ∏àcznoÊç z kierownictwem akcji

i ze stanowiskiem nurkowym.

5.16.30. W nurkowej bazie ratowniczej powinno byç

przygotowane miejsce do

1) ubierania i rozbierania nurków,

2) pracy mechanika nurkowego sprz´tu ratowniczego,

3) pracy lekarza,

4) sk∏adowania sprz´tu stosowanego podczas

akcji.

5.16.31. Poza podstawowym wyposa˝eniem bazy nurkowej kierownik prac podwodnych ustala dodatkowe wyposa˝enie bazy w sprz´t, w szczególnoÊci ustala zabezpieczenie techniczno-medyczne akcji, stosownie do warunków prowadzenia prac podwodnych.

Nawiàzywanie kontaktu z ludêmi zagro˝onymi przez

wod´ i ich ewakuacja

5.16.32. Po dotarciu do miejsca niezatopionego, które

mo˝e stanowiç schronienie dla zagro˝onych

ludzi, nurek przed zdj´ciem maski aparatu nurkowego upewnia si´, czy sk∏ad powietrza

w tym miejscu umo˝liwia oddychanie bez u˝ycia ucieczkowego sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego.

5.16.33. Po nawiàzaniu kontaktu z zagro˝onymi ludêmi

nurek przekazuje do bazy informacj´ o liczbie

i stanie fizycznym zagro˝onych osób.

5.16.34. W przypadku u˝ycia przez zespó∏ penetrujàcy

liny kierunkowej jej koniec mocuje si´ w wyrobisku odci´tym przez wod´.

5.16.35. Kierownik prac podwodnych wydaje polecenie o doprowadzeniu linii telefonicznej do odci´tego wyrobiska, dla utrzymania sta∏ej ∏àcznoÊci z bazà.

5.16.36. Lekarz przygotowany do wspó∏dzia∏ania z zast´pami nurkowymi w bazie przeprowadza

wywiad medyczny, na podstawie którego decyduje o mo˝liwoÊci i kolejnoÊci wykonania

podwodnej ewakuacji zagro˝onych ludzi.

5.16.37. Ewakuacj´ podwodnà przeprowadza si´ w zespo∏ach, w sk∏adzie dwóch nurków na jednà

ewakuowanà osob´. Do wykonania tej operacji nurkowie powinni zabraç z bazy zapasowy

aparat, mask´ pe∏notwarzowà, a po dotarciu

do odci´tego wyrobiska oraz przeprowadzeniu odpowiednich czynnoÊci przygotowawczych powinni ubraç ewakuowanà osob´

w sprz´t nurkowy i po jej zanurzeniu kontrolnym oraz adaptacji przystàpiç do ewakuacji.

5.16.38. Ewakuowany powinien poruszaç si´ wzd∏u˝ liny kierunkowej lub innego elementu wyznaczajàcego kierunek z odci´tego przez wod´

wyrobiska do bazy. Podczas ewakuacji nurkowie zajmujà miejsca obok ratowanej osoby,

oÊwietlajàc wyrobisko lampami, a je˝eli warunki na to nie pozwalajà, zajmujà miejsce

przed osobà ewakuowanà i za nià, asekurujàc

jà podczas ewakuacji.

5.16.39. Je˝eli w odci´tym przez wod´ wyrobisku powietrze by∏o spr´˝one ciÊnieniem hydrostatycznym s∏upa wody, osob´ po ewakuacji

umieszcza si´ w komorze dekompresyjnej,

gdzie przechodziç powinna stopniowà dekompresj´.

5.16.40. Stosownie do warunków, w jakich jest prowadzona akcja ratownicza, kierownik prac podwodnych zarzàdza ewakuacj´ z zachowaniem

ubezpieczenia wodnego lub te˝ bez ubezpieczenia.

5.16.41. W sprzyjajàcych warunkach (brak za∏amaƒ trasy, dobra widocznoÊç, brak przeszkód wodnych, odleg∏oÊç nieprzekraczajàca 50 m), dopuszczalne jest przeprowadzanie ewakuacji

technikà nurkowania swobodnego (bez lin

asekuracyjnych). Decyzj´ w tej sprawie podejmuje kierownik prac podwodnych na podstawie rozpoznania warunków nurkowych po

przeprowadzonej penetracji podwodnej.

Prowadzenie specjalistycznych prac podwodnych

5.16.42. Specjalistyczne prace podwodne w zakresie

spawania i ci´cia podwodnego oraz usuwania

elementów za pomocà wybuchów podwodnych powinny byç wykonywane wy∏àcznie

przez ratowników górniczych nurków, posiadajàcych uprawnienia do przeprowadzania tego rodzaju prac.

6. Akcje ratownicze zwiàzane z awariami energomechanicznymi w wyrobiskach.

Poz. 838

6.1. Podczas kierowania akcjami ratowniczymi zwiàzanymi z awariami energomechanicznymi przepisy dotyczàce kierownika akcji na dole, sztabu akcji i organizacji bazy ratowniczej stosuje si´ odpowiednio.

6.2. Kierownik akcji ratowniczej powinien ustaliç

sk∏ad zespo∏ów pracowniczych, które uczestniczyç b´dà w usuwaniu skutków awarii.

6.3. W przypadku koniecznoÊci, w ramach akcji ratowniczej, pogotowie specjalistyczne przewoênych

wyciàgów awaryjnych w∏àcza si´ do wykonywania nast´pujàcych prac

1) ewakuacji ludzi w szybie podczas awarii urzàdzeƒ wyciàgowych,

2) kontroli stanu szybu i jego wyposa˝enia, gdy

wystàpi awaria urzàdzenia wyciàgowego,

3) kontroli szybu, w którym brak jest urzàdzeƒ wyciàgowych,

4) naprawy urzàdzeƒ i wyposa˝enia szybu, gdy

wystàpi awaria urzàdzenia wyciàgowego w razie braku takiego urzàdzenia w szybie.

6.4. Wszystkie prace zwiàzane z monta˝em i obs∏ugà

urzàdzeƒ pogotowia przewoênych wyciàgów ratowniczych wykonujà specjaliÊci pogotowia.

6.5. W rejonie wykonywania prac ratowniczych zwiàzanych z awariami energomechanicznymi przebywajà wy∏àcznie pracownicy zatrudnieni przy

wykonywaniu i kontroli tych prac.

6.6. Miejsce, w którym prowadzone sà prace ratownicze, powinno byç odpowiednio oÊwietlone.

6.7. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia prac ratowniczych, w wyrobiskach pionowych lub o du˝ym nachyleniu powinno si´ zatrudniaç specjalistyczne zast´py do wykonywania takich prac.

6.8. W przypadku koniecznoÊci prowadzenia akcji likwidacji skutków awarii energomechanicznych

w warunkach wystàpienia innych zagro˝eƒ: gazowego, po˝arowego, wodnego i zawa∏u ska∏, stosuje si´ odpowiednio ustalenia, które obowiàzujà

przy przeprowadzaniu akcji ratowniczych zwiàzanych z tymi zagro˝eniami.

7. Akcja ratownicza w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi.

Akcja ratownicza w trudnych warunkach cieplnych

7.1. Za akcj´ ratowniczà w trudnych warunkach cieplnych, z wyjàtkiem po˝arów, uznaje si´ prace przeprowadzane przez ratowników, w celu ratowania

˝ycia ludzkiego bàdê likwidacji zagro˝eƒ, gdy

temperatura w miejscu akcji przekracza

40°C i wszelkie prace wykonywane sà przez ratowników w izolujàcych kombinezonach gazoszczelnych i kwasoodpornych.

7.2. Podczas wykonywania prac ratowniczych w trudnych warunkach cieplnych czas pracy zast´pu w akcji powinien byç odpowiednio skrócony; czas ten

okreÊla kierownik akcji na podstawie wyników pomiaru temperatury w miejscu prowadzonej akcji.

7.3. Ratownicy powinni byç zabezpieczeni w odpowiednie ubrania izolujàce, w zale˝noÊci od temperatury wyst´pujàcej w miejscu prowadzenia

akcji ratowniczej.

7.3.1. W temperaturze do 60°C, w górnictwie otworowym siarki, ratownik powinien byç zabezpieczony ubraniem kwasoodpornym i gazoszczelnym oraz powinien byç wyposa˝ony w aparat

powietrzny butlowy na ubranie lub zasilany powietrzem z aparatu w´˝owego.

7.3.2. W temperaturze powy˝ej 60°C ratownik powinien byç zabezpieczony ubraniem gazoszczelnym i kwasoodpornym oraz powinien byç wyposa˝ony w aparat powietrzny butlowy pod

ubranie; o potrzebie zastosowania urzàdzenia

klimatyzacyjnego decyduje kierownik akcji ratowniczej.

7.4. Ratownicy podczas akcji przeprowadzanej

w trudnych warunkach cieplnych powinni zg∏aszaç zast´powemu ka˝dy objaw przegrzania organizmu, w szczególnoÊci zawroty i bóle g∏owy,

bóle koƒczyn, zaburzenia wzroku lub s∏uchu oraz

md∏oÊci. Po otrzymaniu takiego zg∏oszenia od ratowników zast´powy natychmiast wycofuje ca∏y

zast´p do bazy.

7.5. Dla ratowników powracajàcych do bazy, po wykonaniu prac w trudnych warunkach cieplnych, powinny byç przygotowane w bazie: odzie˝ na wymian´, koce i ciep∏e napoje.

7.6. W celu zwi´kszenia bezpieczeƒstwa pracy zast´pu w trudnych warunkach cieplnych powinno si´

wykorzystaç wszelkie mo˝liwe Êrodki do obni˝enia temperatury, a w razie bardzo silnego promieniowania cieplnego korzystaç ze Êrodków ochrony, takich jak ekrany, tarcze os∏onowe, ubrania ˝aroodporne lub przeciwp∏omienne.

7.7. Ratownicy kierowani do prac w trudnych warunkach cieplnych, wyposa˝eni w ochronne kombinezony gazoszczelne, powinni byç ka˝dorazowo

pouczeni przez kierownika bazy o sposobie pracy

w kombinezonie.

Akcja ratownicza w przypadku zalania wodà, zatopienia oraz powstania zapadlisk

7.8. Za akcj´ ratowniczà uznaje si´ wszelkie prace wykonywane przez ratowników lub pracowników zak∏adu górniczego w celu ratowania ludzi, zabezpieczenia urzàdzeƒ i wyposa˝enia zak∏adu.

7.9. Kierownik akcji wyznacza strefy zagro˝enia wodnego. W strefie tej przebywajà tylko osoby bioràce udzia∏ bezpoÊrednio w akcji ratowniczej.

7.10. W przypadku zatopienia obiektu w akcji ratowniczej biorà udzia∏ pracownicy zak∏adu oraz ratownicy. Ratownicy powinni byç zatrudnieni w szczególnoÊci przy obs∏udze urzàdzeƒ i sprz´tu specjalnie przygotowanego do usuwania skutków

zatopienia.

7.11. Kierownik akcji powinien przeprowadziç rozeznanie co do niebezpieczeƒstwa dalszego zatopienia

zak∏adu. Po ustaleniu, ˝e nie istnieje takie niebezpieczeƒstwo, dokonuje on podzia∏u na grupy

osób bioràcych udzia∏ w akcji i rozdziela zadania

mi´dzy poszczególne grupy.

7.12. Akcj´ ratowniczà w przypadku zatopienia prowadzi si´ wszelkimi dost´pnymi Êrodkami, a zw∏aszcza z u˝yciem

Poz. 838

1) sprz´tu i urzàdzeƒ do zatrzymywania dop∏ywu

wody i jej usuwania,

2) techniki nurkowania.

7.13. Przy stosowaniu techniki nurkowania podczas

prowadzenia akcji ratowniczej wykorzystuje si´

specjalistyczne zast´py ratowników nurków.

7.14. Akcj´ ratowania ludzi rozpoczyna si´ od ustalenia

miejsca, w którym znajdujà si´ zagro˝eni ludzie

i prowadzi do czasu ich uwolnienia.

7.15. Je˝eli w wyniku zatopienia powsta∏y gazy szkodliwe lub wyst´puje przedostawanie si´ substancji szkodliwych do atmosfery, prace w strefie zagro˝enia powinny byç prowadzone wy∏àcznie

przez ratowników, z u˝yciem aparatów regeneracyjnych lub powietrznych butlowych.

7.16. Przy zasypywaniu zapadlisk powsta∏ych na polu

otworowym lub przy przemieszczaniu mas podsadzkowych w szczególnoÊci

1) wyznacza si´ osoby prowadzàce obserwacj´

kraw´dzi zapadliska,

2) okreÊla i zabezpiecza stref´ wp∏ywów i oddzia∏ywania zapadliska,

3) wyznacza drogi dojazdowe i miejsca, do których mo˝na doje˝d˝aç ci´˝kim sprz´tem,

4) podejmuje prace zabezpieczajàce zagro˝ony

obiekt oraz prace likwidacyjne zapadliska,

w zale˝noÊci od wyst´pujàcych zagro˝eƒ,

5) ustala zasady bezpiecznej pracy ludzi oraz sposób ich ubezpieczania.

Akcja ratownicza w przypadku wystàpienia erupcji

p∏ynu z∏o˝owego oraz po˝aru przy poszukiwaniu

i wydobywaniu ropy naftowej i gazu ziemnego

7.17. Podczas pracy ratowników powinny byç przestrzegane nast´pujàce ogólne zasady

1) prace w warunkach niskich temperatur, poni˝ej

–15°C, powinno si´ ograniczyç do niezb´dnego

minimum,

2) kierownik akcji ratowniczej decyduje o u˝yciu

ubraƒ gazoszczelnych podczas prac prowadzonych w atmosferze zawierajàcej H2S,

3) je˝eli w miejscu pracy st´˝enie par i gazów

palnych przekracza 20% dolnej granicy wybuchowoÊci, eliminuje si´ urzàdzenia i sprz´t

mogàcy powodowaç iskrzenie i podejmuje decyzj´ dotyczàcà ewentualnego wycofania zast´pu,

4) prace pod strumieniem wyp∏ywajàcej z otworu

ropy mo˝na prowadziç po wyposa˝eniu ratowników w ubrania ochronne nieelektryzujàce

i olejowo odporne,

5) ratowników powinno si´ wyposa˝yç w ochronniki s∏uchu oraz okreÊliç dla nich dopuszczalny

czas przebywania w strefie o du˝ym nat´˝eniu

ha∏asu,

6) w warunkach zagro˝enia wybuchem zast´p powinien pracowaç w odzie˝y i obuwiu niepowodujàcych iskrzenia,

7) w warunkach zagro˝enia termicznego, pochodzàcego od wyp∏ywajàcej z otworu cieczy o wysokiej temperaturze, ratowników wyposa˝a si´

w ubrania zabezpieczajàce przed dzia∏aniem

temperatury oraz ubrania ochronne wodoszczelne,

8) podczas pracy w trudnych warunkach czas odpoczynku nie powinien byç krótszy od czasu

pracy,

9) przy znanym i kontrolowanym st´˝eniu gazów

toksycznych dopuszcza si´ udzia∏ w akcji pracowników nieb´dàcych ratownikami górniczymi, zgodnie z zasadami okreÊlonymi przez kierownika akcji ratowniczej.

7.18. Podczas erupcji otwartej gazu ziemnego, prowadzàc akcj´ ratowniczà, w szczególnoÊci

1) wyznacza si´ stref´ zagro˝enia wybuchem,

2) okreÊla si´ wielkoÊç nat´˝enia ha∏asu i wyznacza ewentualnà stref´ nat´˝enia niebezpiecznego dla zdrowia,

3) zapewnia odpowiednià iloÊç Êrodków zabezpieczajàcych ratowników oraz s∏u˝by pomocnicze przed dzia∏aniem ha∏asu,

4) prowadzi si´ w obr´bie stanowisk pracy ciàg∏y

pomiar st´˝eƒ wybuchowych i zawartoÊci tlenu w powietrzu,

5) prowadzi si´ prace ratownicze z u˝yciem narz´dzi nieiskrzàcych,

6) powinien byç obni˝ony stan zagro˝enia wybuchem,

7) przygotowuje si´ urzàdzenia zabezpieczajàce

wylot otworu oraz sprz´t do naprowadzenia go

na strumieƒ gazu,

8) przyst´puje si´ do opanowania wyp∏ywu.

7.19. Podczas erupcji otwartej ropy naftowej (wody

z∏o˝owej), prowadzàc akcj´ ratowniczà, w szczególnoÊci

1) wyznacza si´ stref´ po˝arowà,

2) zabezpiecza istniejàce cieki wodne przed przedostaniem si´ do nich ropy (wody z∏o˝owej),

3) wykonuje obwa∏owania, wykorzystujàc istniejàce zag∏´bienia terenu,

4) organizuje Êrodki do transportu ropy z miejsca

jej gromadzenia,

5) przygotowuje si´ sprz´t i narz´dzia s∏u˝àce do

zamkni´cia wylotu otworu,

6) podczas prowadzenia prac ratunkowych w obr´bie rozlewisk ropy naftowej, w obr´bie

miejsc pracy, powinna byç po∏o˝ona piana gaÊnicza,

7) prowadzi si´ ciàg∏à kontrol´ wybuchowoÊci.

7.20. Podczas erupcji otwartej p∏ynu z∏o˝owego z zawartoÊcià siarkowodoru

1) wykonuje si´ zadania okreÊlone w pkt 7.18 lub

7.19,

2) okreÊla si´ stref´ zagro˝enia i ska˝enia toksycznego,

3) prace ratownicze prowadzi si´ z u˝yciem

sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego (nie

stosuje si´ aparatów regeneracyjnych),

4) przeprowadza si´ sta∏à lub okresowà ewakuacj´ okolicznej ludnoÊci, w zale˝noÊci od powsta∏ych zagro˝eƒ,

Poz. 838

5) neutralizuje siarkowodór w p∏ynie z∏o˝owym,

w miejscach jego nagromadzeƒ.

7.21. Podczas zagro˝enia po˝arowego przy erupcji

otwartej p∏ynu z∏o˝owego kierownik akcji powinien

1) okreÊliç sk∏ad oraz obj´toÊç wyp∏ywajàcego

p∏ynu z∏o˝owego, rodzaj i kszta∏t strugi oraz zagro˝enia mogàce spowodowaç po˝ar,

2) podjàç dzia∏ania zapobiegajàce po˝arowi przez

eliminowanie zagro˝eƒ i obni˝enie zapalnoÊci

p∏ynu z∏o˝owego wyp∏ywajàcego z otworu,

3) przygotowaç obiekt do prowadzenia akcji gaÊniczej,

4) ustaliç wspó∏dzia∏anie odpowiednich jednostek na wypadek po˝aru, zgodnie z planem ratownictwa oraz planem ochrony przeciwpo˝arowej.

7.22. Je˝eli powstanie po˝ar, kierownik akcji ratowniczej powinien

1) dokonaç oceny zagro˝enia oraz podjàç dzia∏ania mo˝liwe do wykonania w pierwszej fazie

po˝aru, obejmujàce

a) ewakuacj´ ludzi przebywajàcych w zasi´gu

zagro˝enia,

b) podj´cie akcji gaÊniczej Êrodkami gaÊniczymi, dost´pnymi w obiekcie,

c) wyznaczenie strefy zagro˝enia,

2) przygotowaç obiekt do w∏aÊciwej akcji gaÊniczej poprzez

a) oczyszczenie terenu po˝aru z zabudowy pomocniczej, zniszczonych elementów konstrukcji,

b) wykonanie w przypadku erupcji ropy naftowej obwa∏owania obiektu i systemu jej doprowadzania,

c) zabezpieczenie odpowiedniej iloÊci wody

i innych Êrodków gaÊniczych,

d) wezwanie odpowiednich jednostek wyspecjalizowanych w gaszeniu po˝arów,

3) ustaliç podstawowe etapy gaszenia po˝aru,

obejmujàce

a) wst´pne och∏adzanie terenu po˝aru, gaszenie lokalnych ognisk po˝aru oraz przygotowanie do gaszenia w∏aÊciwego,

b) w∏aÊciwe gaszenie p∏onàcej strugi z doborem metody dzia∏ania oraz zastosowanych

Êrodków gaÊniczych,

c) koƒcowe och∏adzanie.

7.23. Podczas prowadzenia akcji ratowniczej powinny

byç przestrzegane nast´pujàce warunki

1) wspó∏dzia∏anie s∏u˝b bioràcych udzia∏ w akcji

powinno przebiegaç wed∏ug ustalonego planu,

2) sprz´t u˝yty do dzia∏aƒ ratowniczo-gaÊniczych

powinien mieç zapewnionà mo˝liwoÊç przemieszczania,

3) przed ka˝dà czynnoÊcià konieczne jest przeprowadzenie krótkiego instrukta˝u dla jej

uczestników; operacje bardziej skomplikowa-

ne lub szczególnie niebezpieczne powinny byç

wczeÊniej przeçwiczone na innym terenie,

4) po ugaszeniu po˝aru, do momentu obni˝enia

si´ nat´˝enia promieniowania cieplnego do

wartoÊci 4 190 W/m2, nie powinny byç wykonywane ˝adne prace przy otworze ani w jego

sàsiedztwie,

5) w zakresie ochrony przed promieniowaniem

cieplnym

a) ratowników oraz stra˝aków pracujàcych

w bezpoÊrednim sàsiedztwie po˝aru wyposa˝a si´ w ubrania ˝aroodporne; osoby te

oraz sprz´t i urzàdzenia dodatkowo powinny byç chronione przed dzia∏aniem ˝aru za

pomocà tarcz odbijajàcych z blachy aluminiowej, rozpylonego strumienia wody lub

w inny sposób okreÊlony przez kierownika

akcji,

b) uczestników akcji znajdujàcych si´ blisko

miejsca po˝aru w jakiejkolwiek odzie˝y

ochronnej powinno si´ zraszaç wodà w sposób ciàg∏y i z dostatecznà wydajnoÊcià,

c) na aluminiowe pow∏oki ubraƒ ˝aroodpornych niedopuszczalne jest nanoszenie ˝adnych znaków i napisów,

d) kierownik akcji ustala stref´, w której mogà

pracowaç osoby bez specjalnych os∏on

i odzie˝y ˝aroodpornej,

e) czas jednorazowego pobytu w strefie dzia∏ania wysokich temperatur nie mo˝e przekraczaç 10 minut, po których powinien byç zapewniony co najmniej 2-godzinny odpoczynek,

f) w strefie o nat´˝eniu promieniowania cieplnego powy˝ej 13 500 W/m2, nawet w ubraniach ˝aroodpornych zraszanych wodà,

przebywaç mogà jednorazowo tylko do 5

minut,

g) osoby przewidziane do pracy w strefie wysokich temperatur powinno si´ stopniowo

przyzwyczajaç do warunków cieplnych

w niej panujàcych oraz osobom tym zapewniç dostaw´ odpowiednich napojów,

h) grupa ratownicza, wchodzàca w stref´ dzia∏ania wysokich temperatur, nie mo˝e liczyç

mniej ni˝ 3 osoby; w ka˝dym przypadku powinna byç przewidziana grupa dodatkowa,

przeznaczona do dokonania natychmiastowej, awaryjnej zamiany grupy pracujàcej na

terenie po˝aru lub do udzielenia jej pomocy,

i) w przypadku odczuwania bólów i zawrotów

g∏owy, cià˝enia w nogach, dusznoÊci, powinno si´ powiadomiç o tym dowódc´ grupy, a sama grupa powinna natychmiast wycofaç si´ poza stref´ zagro˝enia,

6) pracownicy oraz ratownicy bioràcy udzia∏

w akcji powinni byç wyposa˝eni w ochronniki

s∏uchu oraz okulary chroniàce przed pora˝eniem Êwietlnym,

7) w przypadku wystàpienia zagro˝eƒ toksycznych powinno si´

Poz. 838

a) dokonywaç ciàg∏ych pomiarów st´˝eƒ

zwiàzków toksycznych wydobywajàcych si´

z otworu w kierunkach ich rozprzestrzeniania si´, ustaliç zasi´g stref zagro˝enia i odpowiednio je oznakowaç,

b) ustaliç zasady ewakuacji ludzi z terenu akcji

i ludnoÊci z okolicznych terenów w razie

przewidywanego obj´cia tych terenów zasi´giem ska˝enia toksycznego; powinny byç

zapewnione si∏y i Êrodki do realizacji ewakuacji ludnoÊci.

7.24. Wymagania techniczne oraz szczegó∏owe zasady

gaszenia po˝arów otworów naftowych okreÊla

kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

7.24.1. W przypadku powstania erupcji kierownik

obiektu powinien natychmiast powiadomiç

jednostk´ stra˝y po˝arnej, zgodnie z planem ratownictwa górniczego.

7.24.2. Przed przystàpieniem do akcji okreÊla si´

1) rodzaj i charakterystyk´ erupcji (sk∏ad p∏ynu

z∏o˝owego, wielkoÊç wyp∏ywu, kszta∏t i ukierunkowanie strugi, ciÊnienie z∏o˝owe),

2) rodzaj i wielkoÊç zagro˝eƒ,

3) zakres i sposób ochrony erupcji przed po˝arem.

8. Prowadzenie akcji ratowniczej w przypadku wspó∏wyst´powania zagro˝eƒ.

8.1. Przez akcj´ ratowniczà prowadzonà w warunkach

wspó∏wyst´powania zagro˝eƒ rozumie si´ prowadzenie akcji ratowniczej w przypadku wystàpienia równoczeÊnie co najmniej dwóch zagro˝eƒ

spoÊród, takich jak: tàpaniowe, zawa∏owe, po˝arowe, metanowe, wyrzutu gazów i ska∏, przekroczenie dopuszczalnych st´˝eƒ gazów w przekrojach wyrobisk, wodne, wybuchu py∏u w´glowego, trudnych warunków mikroklimatu, erupcyjne,

siarkowodorowe i innych.

8.2. Kierownik akcji ratowniczej powinien dokonaç rozeznania, jakie zagro˝enia równoczeÊnie wyst´pujà lub mogà wystàpiç i jakie sà ich wzajemne

oddzia∏ywania oraz dostosowaç do wyst´pujàcych zagro˝eƒ prowadzenie akcji.

8.3. W zale˝noÊci od rodzaju zagro˝eƒ, podczas prowadzenia akcji ratowniczej powinno si´ zatrudniaç zast´py jednostek ratownictwa górniczego,

wyspecjalizowane w zwalczaniu danego zagro˝enia.

8.4. W przypadku ratowania ludzi, gdy miejsce lokalizacji bazy ratowniczej ze wzgl´dów organizacyjnych i technicznych jest oddalone od miejsca prowadzenia akcji, dopuszcza si´ za∏o˝enie podbazy.

8.5. Kierownik akcji ratowniczej, w konsultacji ze sztabem akcji, podejmuje decyzj´ o za∏o˝eniu podbazy oraz jej obsadzie i wyposa˝eniu.

8.6. Podbaza powinna byç zlokalizowana w miejscu

z ustabilizowanym pràdem powietrza, zapewniajàcym mo˝liwoÊç wykonywania pomiarów st´˝enia gazów, zapewniaç warunki dla szybkiego wycofania obsady podbazy i posiadaç niezawodnà

∏àcznoÊç z bazà.

SPOSÓB ROZMIESZCZENIA PUNKTÓW ZDALNEGO POBIERANIA PRÓB GAZOWYCH ORAZ LOKALIZACJI

STANOWISK POMIAROWYCH W KOPALNIACH W CZASIE PROWADZENIA AKCJI PO˚AROWEJ

Rys. 1a. W czasie aktywnego gaszenia po˝aru

Rys. 1b. W otamowanym polu po˝arowym

Rys. 1c. W czasie pracy urzàdzenia do podawania gazów inertnych

Rys. 1d. Podczas zwalczania po˝aru endogenicznego

ObjaÊnienia

--— linia w´˝owa próbobiorcza

I, II, III

— punkty zdalnego pobierania prób gazowych

St. p.

— stanowisko pomiarowe

— urzàdzenie do podawania gazów inertnych