Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 czerwca 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 1. W rozporzàdzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrzeÊnia 1997 r. w sprawie ogólnych

przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy (Dz. U.

Nr 129, poz. 844) wprowadza si´ nast´pujàce zmiany

1) w § 2

a) w pkt 2 skreÊla si´ wyrazy „pomieszczenia higieny osobistej kobiet,”

b) w pkt 3 lit. a) otrzymuje brzmienie

„a) ∏àczny czas przebywania tych samych pracowników w ciàgu jednej zmiany roboczej

jest krótszy ni˝ 2 godziny, a wykonywane

czynnoÊci majà charakter dorywczy bàdê

praca polega na krótkotrwa∏ym przebywaniu

zwiàzanym z dozorem albo konserwacjà

urzàdzeƒ lub utrzymaniem czystoÊci i porzàdku,”

c) po pkt 7 dodaje si´ pkt 7a i 7b w brzmieniu

7a) «terenie zak∏adu pracy» — rozumie si´

przez to przestrzeƒ wraz z obiektami budowlanymi, b´dàcà w dyspozycji pracodawcy, w której pracodawca organizuje

miejsca pracy,

7b) «miejscu pracy» — rozumie si´ przez to

miejsce wyznaczone przez pracodawc´, do

którego pracownik ma dost´p w zwiàzku

z wykonywaniem pracy,”

d) pkt 9 otrzymuje brzmienie

„9) «Êrodkach ochrony indywidualnej» — rozumie si´ przez to wszelkie Êrodki noszone lub

trzymane przez pracownika w celu jego

ochrony przed jednym lub wi´kszà liczbà zagro˝eƒ zwiàzanych z wyst´powaniem niebezpiecznych lub szkodliwych czynników

w Êrodowisku pracy, w tym równie˝ wszelkie

akcesoria i dodatki przeznaczone do tego celu. Do Êrodków ochrony indywidualnej nie

zalicza si´

— zwyk∏ej odzie˝y roboczej i mundurów, które nie sà specjalnie przeznaczone do zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony

zdrowia pracownika,

— Êrodków ochrony indywidualnej u˝ywanych przez wojsko, Policj´ i inne s∏u˝by

utrzymania porzàdku publicznego,

— wyposa˝enia stosowanego przez s∏u˝by

pierwszej pomocy i ratownicze,

— Êrodków ochrony indywidualnej stosowanych na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym,

— wyposa˝enia sportowego,

— Êrodków s∏u˝àcych do samoobrony lub

do odstraszania,

— przenoÊnych urzàdzeƒ do wykrywania

oraz sygnalizowania zagro˝eƒ i naruszania porzàdku publicznego,”

e) w pkt 13 na koƒcu kropk´ zast´puje si´ przecinkiem oraz dodaje si´ pkt 14—20 w brzmieniu

„14) «punkcie pierwszej pomocy» — rozumie

si´ przez to — w zale˝noÊci od wielkoÊci zak∏adu pracy, rodzaju prowadzonej dzia∏alnoÊci i zwiàzanych z nià zagro˝eƒ — pomieszczenie lub wyodr´bnione miejsce

o wystarczajàcej powierzchni, umo˝liwiajàcej wniesienie noszy, wyposa˝one w niezb´dny sprz´t i inne Êrodki do udzielania

pierwszej pomocy,

15) «znaku bezpieczeƒstwa» — rozumie si´

przez to znak utworzony przez kombinacj´

kszta∏tu geometrycznego, barwy i symbolu

graficznego lub obrazkowego (piktogramu)

albo tekstu, przekazujàcy okreÊlonà informacj´ zwiàzanà z bezpieczeƒstwem lub jego zagro˝eniem,

16) «sygna∏ach bezpieczeƒstwa» — rozumie

si´ przez to sygna∏y Êwietlne i dêwi´kowe,

komunikaty s∏owne lub sygna∏y r´czne,

przekazujàce informacje istotne dla zachowania bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia

pracowników,

17) «sygnale Êwietlnym» — rozumie si´ przez

to sygna∏ emitowany przez urzàdzenie wykonane z przezroczystych lub pó∏przezroczystych materia∏ów, podÊwietlonych od

wewnàtrz lub z ty∏u, tak aby dawa∏o to efekt

Êwiecàcej powierzchni,

18) «sygnale dêwi´kowym» — rozumie si´

przez to sygna∏ akustyczny (dêwi´kowy)

emitowany przez urzàdzenie przeznaczone

do tego celu, bez u˝ycia g∏osu ludzkiego

i nieemitujàce tego g∏osu, wskazujàcy na

zaistnienie oraz — w razie potrzeby — trwanie i zakoƒczenie niebezpiecznej sytuacji,

19) «sygnale r´cznym» — rozumie si´ przez to

ustalony ruch lub uk∏ad ràk i d∏oni, s∏u˝àcy

do kierowania osobami wykonujàcymi

czynnoÊci mogàce stwarzaç zagro˝enia dla

bezpieczeƒstwa pracowników,

20) «komunikacie s∏ownym» — rozumie si´

przez to ustalonà, krótkà i jednoznacznà, informacj´ s∏ownà wypowiadanà przez cz∏owieka lub emitowanà jako g∏os ludzki, nakazujàcà okreÊlone post´powanie w celu

zachowania bezpieczeƒstwa

zdrowia pracowników.”;

— 5944 —

i

Poz. 811

ochrony

aby nie by∏y przekraczane wartoÊci najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ tych substancji.”;

2) w § 6

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie

„1. Miejsca w zak∏adzie pracy, w których wyst´pujà zagro˝enia dla pracowników, powinny

byç oznakowane widocznymi barwami lub

znakami bezpieczeƒstwa zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia i w Polskich Normach.”,

b) ust. 5 otrzymuje brzmienie

„5. Na drogach — w miejscach, w których mo˝liwe jest niespodziewane wtargni´cie pieszych, w szczególnoÊci przed bramami,

drzwiami i przejÊciami, nale˝y ustawiç barierki lub zastosowaç inne skuteczne Êrodki

ochronne.”;

9) w § 35 ust. 1 i 2 otrzymujà brzmienie

„1. Powietrze doprowadzane do pomieszczeƒ pracy z zewnàtrz przy zastosowaniu klimatyzacji

lub wentylacji mechanicznej powinno byç

oczyszczone z py∏ów i substancji szkodliwych

dla zdrowia.

2. Klimatyzacja lub wentylacja nie mo˝e powodowaç przeciàgów, wyzi´bienia lub przegrzewania pomieszczeƒ pracy. Nie dotyczy to wentylacji awaryjnej.”;

3) w § 9 w ust. 1 dodaje si´ drugie zdanie w brzmieniu

„Drogi ewakuacyjne oraz dojÊcia do nich prowadzàce nie mogà byç zastawiane.”;

4) w § 16

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie

„1. W pomieszczeniach oraz na drogach znajdujàcych si´ w obiektach budowlanych pod∏ogi powinny byç stabilne, równe, nieÊliskie,

niepylàce i odporne na Êcieranie oraz nacisk,

a tak˝e ∏atwe do utrzymania w czystoÊci.”,

b) w ust. 3 po wyrazie „wytrzyma∏e” dodaje si´ wyrazy „na obcià˝enie u˝ytkowe”;

5) w § 20 w ust. 1 w pkt 2 oraz w ust. 4 w pkt 2 wyrazy „mogàce powodowaç wyst´powanie substancji” zast´puje si´ wyrazami „powodujàce wyst´powanie czynników”;

6) w § 22 po ust. 8 dodaje si´ ust. 9 w brzmieniu

„9. Drzwi i bramy otwierane i zamykane mechanicznie powinny tak funkcjonowaç, aby nie

stwarza∏y zagro˝enia urazem. Drzwi takie powinny mieç zamontowane ∏atwo rozpoznawalne i ∏atwo dost´pne z obu stron urzàdzenie do

ich zatrzymywania, a tak˝e powinny byç przystosowane do r´cznego otwierania.”;

7) po § 28 dodaje si´ § 28a w brzmieniu

„§ 28a. Instalacje oÊwietleniowe w pomieszczeniach, w których znajdujà si´ miejsca pracy, oraz w korytarzach powinny byç dobrane i wykonane tak, aby nie nara˝a∏y pracownika na wypadek powodowany rodzajem zainstalowanego oÊwietlenia.”;

8) w § 32 ust. 1 i 2 otrzymujà brzmienie

„1. W pomieszczeniach pracy powinna byç zapewniona wymiana powietrza wynikajàca z potrzeb

u˝ytkowych i funkcji tych pomieszczeƒ, bilansu

ciep∏a i wilgotnoÊci oraz zanieczyszczeƒ sta∏ych

i gazowych.

2. W pomieszczeniach pracy, w których wydzielajà si´ substancje szkodliwe dla zdrowia, powinna byç zapewniona taka wymiana powietrza,

10) § 37 otrzymuje brzmienie

„§ 37. 1. W przypadku zastosowania systemu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej nale˝y zapewniç

1) odpowiednià konserwacj´ urzàdzeƒ

i instalacji klimatyzacyjnych i wentylacyjnych w celu niedopuszczenia do

awarii,

2) stosowanie Êrodków majàcych na celu

ograniczenie nat´˝enia i rozprzestrzeniania si´ ha∏asu i drgaƒ powodowanych pracà urzàdzeƒ klimatyzacyjnych

i wentylacyjnych.

2. Je˝eli w zwiàzku z wydzielaniem si´

w procesie pracy substancji szkodliwych

dla zdrowia awaria wentylacji mo˝e zagra˝aç zdrowiu pracowników, nale˝y zastosowaç system kontrolny sygnalizujàcy

stan zagro˝enia.”;

11) w § 39

a) w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie

„1) zapewniç organizacj´ pracy i stanowisk pracy w sposób zabezpieczajàcy pracowników

przed zagro˝eniami wypadkowymi oraz oddzia∏ywaniem czynników szkodliwych dla

zdrowia i ucià˝liwoÊci — z uwzgl´dnieniem

mo˝liwoÊci psychofizycznych pracowników,”

b) po ust. 3 dodaje si´ ust. 4 i 5 w brzmieniu

„4. Pracodawca powinien zapewniç pracownikom informacje o istniejàcych zagro˝eniach,

przed którymi chroniç ich b´dà Êrodki ochrony indywidualnej oraz informacje o tych

Êrodkach i zasadach ich stosowania. Szczegó∏owe zasady stosowania Êrodków ochrony indywidualnej okreÊla za∏àcznik nr 2 do

rozporzàdzenia.

5. Przy pracach stwarzajàcych niebezpieczeƒstwo, gdy wymaga tego sytuacja, do kierowania ludêmi wykonujàcymi te prace powinny byç stosowane sygna∏y bezpieczeƒstwa

— r´czne lub komunikaty s∏owne, zgodnie

z wymaganiami okreÊlonymi w za∏àczniku

nr 1 do rozporzàdzenia.”;

12) w § 41 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„2. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny

w sposób zrozumia∏y dla pracowników wskazy-

waç czynnoÊci, które nale˝y wykonaç przed rozpocz´ciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynnoÊci do

wykonania po jej zakoƒczeniu oraz zasady post´powania w sytuacjach awaryjnych stwarzajàcych zagro˝enia dla ˝ycia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczàce prac zwiàzanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny

uwzgl´dniaç informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów.”;

13) w § 44 w ust. 1 w pkt 1 po wyrazach „wyposa˝one

w” dodaje si´ wyrazy „umywalki z ciep∏à i zimnà

wodà oraz w”;

14) w § 45 po ust. 3 dodaje si´ ust. 4 w brzmieniu

„4. Stanowiska pracy znajdujàce si´ na zewnàtrz

pomieszczeƒ powinny byç tak usytuowane

i zorganizowane, aby pracownicy byli chronieni przed zagro˝eniami zwiàzanymi w szczególnoÊci

1) z warunkami atmosferycznymi, w tym opadami, niskà lub wysokà temperaturà, silnym

wiatrem i spadajàcymi przedmiotami,

2) ze szkodliwym dla zdrowia ha∏asem, jak równie˝ szkodliwymi gazami, parami lub py∏ami.

W razie niebezpieczeƒstwa powinno byç mo˝liwe szybkie opuszczenie stanowisk pracy

przez pracowników lub, w razie potrzeby,

udzielenie im szybkiej pomocy.”;

15) § 51—53 otrzymujà brzmienie

„§ 51. 1. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne,

zwane dalej «maszynami», powinny spe∏niaç wymagania bezpieczeƒstwa i higieny

pracy, okreÊlone w odr´bnych przepisach,

przez ca∏y okres ich u˝ytkowania.

2. Monta˝, demonta˝ i eksploatacja maszyn,

w tym ich obs∏uga, powinny odbywaç si´

przy zachowaniu wymagaƒ bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz ergonomii,

uwzgl´dniajàcych instrukcje zawarte

w dokumentacji techniczno-ruchowej.

Miejsce i sposób zainstalowania oraz

u˝ytkowania maszyn powinny uwzgl´dniaç minimalizacj´ ryzyka zawodowego,

w szczególnoÊci poprzez

1) zapewnienie dostatecznej przestrzeni

pomi´dzy ruchomymi cz´Êciami maszyn a ruchomymi lub sta∏ymi elementami otoczenia,

2) zapewnienie, aby wszystkie u˝ywane

lub produkowane materia∏y bàdê energia by∏y w bezpieczny sposób dostarczane i odprowadzane ze stanowiska

pracy.

§ 52. 1. Ka˝da maszyna powinna byç wyposa˝ona

w element sterowniczy przeznaczony do

jej ca∏kowitego i bezpiecznego zatrzymywania.

2. Gdy jest to konieczne w zwiàzku z zagro˝eniami, jakie stwarza maszyna, i jej no-

Poz. 811

minalnym czasem zatrzymania si´, maszyna powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenie do zatrzymywania awaryjnego.

3. Elementy sterownicze maszyn majàce

wp∏yw na bezpieczeƒstwo muszà byç widoczne i mo˝liwe do zidentyfikowania

oraz oznakowane zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

4. Elementy sterownicze nie mogà stwarzaç

jakichkolwiek zagro˝eƒ, w szczególnoÊci

spowodowanych ich niezamierzonym

u˝yciem.

§ 53. Maszyny powinny byç wyposa˝one w ∏atwo

odró˝niajàce si´ i odpowiednio oznakowane urzàdzenia do od∏àczania od wszystkich

êróde∏ energii. W∏àczenie zasilania energià

nie mo˝e powodowaç zagro˝enia dla obs∏ugi.”;

16) w § 54 dotychczasowà treÊç oznacza si´ jako ust. 1

oraz dodaje si´ ust. 2 w brzmieniu

„2. Maszyny wielostanowiskowe powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia sygnalizacji dêwi´kowej lub Êwietlnej automatycznie wysy∏ajàce sygna∏y uprzedzajàce o uruchomieniu maszyny.

Sygna∏y powinny byç odbierane na wszystkich

stanowiskach pracy przy danej maszynie.”;

17) w § 55 ust. 4 otrzymuje brzmienie

„4. Maszyny powinny byç oznakowane znakami

i barwami bezpieczeƒstwa, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia oraz w Polskich Normach.”;

18) w § 61 ust. 1 otrzymuje brzmienie

„1. Je˝eli obs∏uga, naprawa, remont lub konserwacja maszyn powoduje zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa lub zdrowia pracowników — pracodawca powinien zapewniç, aby czynnoÊci te

wykonywane by∏y przez pracowników upowa˝nionych i posiadajàcych odpowiednie przygotowanie.”;

19) w § 63 w ust. 2 wyrazy „pracowników zatrudnionych przy r´cznym dêwiganiu i przenoszeniu ci´˝arów” zast´puje si´ wyrazami „przy r´cznych pracach transportowych”;

20) po § 64 dodaje si´ § 64a w brzmieniu

„§ 64a. Stosowane do za∏adunku i roz∏adunku pomosty i rampy powinny byç odpowiednie

do wymiarów i masy ∏adunków przeznaczonych do transportu. Na pomost i ramp´

powinno prowadziç co najmniej jedno wejÊcie.”;

21) w § 77

a) pkt 3 otrzymuje brzmienie

„3) 10 m — od linii wysokiego napi´cia do

30 kV,”

b) po pkt 3 dodaje si´ pkt 4 w brzmieniu

„4) 15 m — od linii wysokiego napi´cia powy˝ej

30 kV.”;

22) w § 86 ust. 3 otrzymuje brzmienie

„3. Pracownikowi znajdujàcemu si´ w zbiorniku

nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç udzielenia natychmiastowej pierwszej pomocy w razie nag∏ej potrzeby lub wypadku.”;

23) w § 87 w ust. 1

a) pkt 7 otrzymuje brzmienie

„7) temperatura powietrza w zbiorniku nie powinna si´ ró˝niç od temperatury otoczenia

o wi´cej ni˝ 5°C (5 K),”

b) w pkt 8 wyrazy „lub/i” zast´puje si´ wyrazem

„i”;

24) w § 92 w ust. 1 wyrazy „o stopniu ich szkodliwoÊci

dla zdrowia pracowników” zast´puje si´ wyrazami

„o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeƒstwa pracowników zwiàzanym z ich stosowaniem”;

25) w § 101 w ust. 2 w pkt 6 kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 7 w brzmieniu

„7) zapewniç pomieszczenia, instalacje i urzàdzenia przystosowane do regularnego i skutecznego czyszczenia.”;

26) w § 103

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie

„1. Je˝eli podczas procesów pracy wyst´puje

niebezpieczeƒstwo oblania pracowników

Êrodkami ˝ràcymi lub zapalenia odzie˝y na

pracowniku — nie dalej ni˝ 20 m w linii poziomej od stanowisk, na których wykonywane sà te procesy, powinny byç zainstalowane natryski ratunkowe (prysznice bezpieczeƒstwa) do obmycia ca∏ego cia∏a oraz oddzielne natryski (prysznice) do przemywania

oczu.”,

b) w ust. 2 skreÊla si´ wyrazy „i urzàdzenia”;

27) w § 111 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„2. Wymagania dla pomieszczeƒ i urzàdzeƒ higienicznosanitarnych okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.”;

28) w § 114

a) w ust. 1 w zdaniu pierwszym wyrazy „wygodne

i higieniczne meble do siedzenia” zast´puje si´

wyrazami „sto∏y oraz krzes∏a z oparciem spe∏niajàce wymagania ergonomii”,

b) po ust. 2 dodaje si´ ust. 3 w brzmieniu

„3. Jako pomieszczenia do wypoczynku mogà

byç wykorzystane jadalnie, o ile spe∏niajà

wymagania okreÊlone w ust. 1.”;

29) dotychczasowy za∏àcznik do rozporzàdzenia oznacza si´ jako „Za∏àcznik nr 3”;

30) w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia

a) tytu∏ za∏àcznika otrzymuje brzmienie

„WYMAGANIA DLA POMIESZCZE¡ I URZÑDZE¡ HIGIENICZNOSANITARNYCH”,

b) w § 1 w ust. 1 dodaje si´ zdanie drugie w brzmieniu

„Wymóg ten nie dotyczy pomieszczeƒ higienicznosanitarnych, o których mowa w § 27 ust. 4

i § 44.”,

Poz. 811

c) w § 3

— w ust. 1 wyrazy „mniej ni˝ pi´ciu” zast´puje

si´ wyrazami „do dziesi´ciu”,

— w ust. 2 w zdaniu pierwszym wyraz „dziesi´ciu” zast´puje si´ wyrazem „dwudziestu”,

d) w § 4 w ust. 2 po wyrazach „swojà odzie˝” dodaje si´ wyrazy „w przeznaczonych do tego

miejscach”,

e) w § 7 w ust. 4 skreÊla si´ wyraz „dodatkowo”,

f) w § 8 w ust. 1 skreÊla si´ zdanie drugie,

g) w § 18 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„2. Do umywalek powinna byç doprowadzona

woda bie˝àca — ciep∏a i zimna.”,

h) w § 26 w ust. 2 po wyrazach „w iloÊci” dodaje si´

wyrazy „co najmniej”,

i) w § 29 w ust. 2 po wyrazach „kontakt ze” dodaje si´ wyraz „szkodliwymi”,

j) w § 34 w ust. 1 skreÊla si´ zdanie drugie,

k) w § 36 w ust. 1 wyrazy „w kontakcie ze szkodliwymi substancjami albo” zast´puje si´ wyrazami „w kontakcie z”,

l) tytu∏ rozdzia∏u 6 otrzymuje brzmienie „Pomieszczenia do wypoczynku”,

∏) skreÊla si´ § 37,

m) w § 40

— w ust. 1 skreÊla si´ wyrazy „lub w innych wyodr´bnionych miejscach”,

— w ust. 2 skreÊla si´ wyrazy „lub miejsca przeznaczone do palenia tytoniu”,

n) § 41 otrzymuje brzmienie

„§ 41. W palarni powinno przypadaç co najmniej 0,1 m2 powierzchni pod∏ogi na ka˝dego pracownika najliczniejszej zmiany

korzystajàcego z tego pomieszczenia,

z tym jednak, ˝e powierzchnia poszczególnych pomieszczeƒ przeznaczonych na

palarnie nie powinna byç mniejsza ni˝

4 m2.”;

31) dodaje si´ za∏àczniki nr 1 i 2 do rozporzàdzenia

w brzmieniu okreÊlonym w za∏àcznikach nr 1 i 2 do

niniejszego rozporzàdzenia.

§ 2. Minister Pracy i Polityki Spo∏ecznej w terminie

3 miesi´cy od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia

og∏osi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

jednolity tekst rozporzàdzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrzeÊnia 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy,

z uwzgl´dnieniem zmian wynikajàcych z przepisów

og∏oszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu.

§ 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

12 miesi´cy od dnia og∏oszenia.

Minister Pracy i Polityki Spo∏ecznej: J. Hausner

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra

Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia

11 czerwca 2002 r. (poz. 811)

Za∏àcznik nr 1

SZCZEGÓ¸OWE ZASADY STOSOWANIA ZNAKÓW I SYGNA¸ÓW BEZPIECZE¡STWA

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne

§ 1. 1. Pracodawca powinien zapewniç stosowanie

znaków lub sygna∏ów bezpieczeƒstwa wsz´dzie tam,

gdzie nie mo˝na zlikwidowaç zagro˝enia Êrodkami

ochrony zbiorowej lub innymi Êrodkami stosowanymi

w organizacji pracy.

2. W zale˝noÊci od rodzaju stosowanego transportu — w zak∏adzie pracy powinny byç stosowane znaki

i sygna∏y u˝ywane w transporcie drogowym, kolejowym, Êródlàdowym, morskim i powietrznym.

§ 2. Pracodawca powinien zapewniç pracownikom

instrukcje dotyczàce stosowanych w zak∏adzie pracy

znaków i sygna∏ów bezpieczeƒstwa, obejmujàce

w szczególnoÊci znaczenie znaków i sygna∏ów oraz zasady zachowania si´ pracowników, których mogà one

dotyczyç.

§ 3. Znaki i sygna∏y bezpieczeƒstwa powinny byç

stosowane do przekazywania informacji okreÊlonych

w niniejszym za∏àczniku oraz powinny spe∏niaç wymagania w nim zawarte. Wymagania dotyczàce znaków bezpieczeƒstwa nieuregulowane w za∏àczniku,

w tym wzory tych znaków, sà okreÊlone w Polskich

Normach.

§ 4. 1. Znaki zakazu, ostrzegawcze, nakazu, ewakuacyjne i informacyjne powinny byç stosowane jako

znaki sta∏e.

2. Miejsca, w których istnieje ryzyko upadku lub kolizji z przeszkodami, powinny byç na sta∏e oznaczone

barwà bezpieczeƒstwa lub znakiem bezpieczeƒstwa.

3. Drogi powinny byç na sta∏e oznaczone barwà

bezpieczeƒstwa.

§ 5. 1. Sygna∏y Êwietlne, sygna∏y dêwi´kowe i komunikaty s∏owne powinny byç stosowane, gdy wymaga tego sytuacja, w celu zasygnalizowania niebezpieczeƒstwa i wezwania ludzi do podj´cia okreÊlonych

dzia∏aƒ albo do ewakuacji.

2. ¸àcznie mogà byç stosowane

1) sygna∏y Êwietlne i sygna∏y dêwi´kowe,

2) sygna∏y Êwietlne i komunikaty s∏owne,

3) sygna∏y r´czne i komunikaty s∏owne.

§ 6. 1. Stosowane znaki i sygna∏y powinny byç odpowiednio czytelne, widoczne i s∏yszalne. Ich czytelnoÊç, widocznoÊç i s∏yszalnoÊç nie mo˝e byç zmniejszana przede wszystkim przez

1) jednoczesne stosowanie znaków lub sygna∏ów tego samego rodzaju. W szczególnoÊci nale˝y unikaç

a) umieszczania zbyt wielu znaków lub sygna∏ów

blisko siebie,

b) jednoczesnego stosowania dwóch sygna∏ów

Êwietlnych, które ∏atwo mogà byç pomylone,

c) stosowania sygna∏u Êwietlnego blisko innego

êród∏a Êwiat∏a,

d) u˝ywania jednoczeÊnie dwóch sygna∏ów dêwi´kowych,

e) stosowania sygna∏ów dêwi´kowych przy zbyt

du˝ym nat´˝eniu ha∏asu t∏a (otoczenia),

2) zastosowanie nieodpowiedniego wzoru znaku,

3) niewystarczajàcà liczb´ znaków lub sygna∏ów oraz

ich nieodpowiednie umiejscowienie,

4) niewystarczajàcà dba∏oÊç o stan techniczny lub prawid∏owe funkcjonowanie urzàdzeƒ sygnalizacyjnych.

2. Znaki bezpieczeƒstwa i urzàdzenia sygnalizacyjne powinny byç sprawdzane, czyszczone i konserwowane w regularnych odst´pach czasu oraz, w zale˝noÊci od potrzeb, naprawiane i wymieniane, tak aby zapewniç spe∏nianie przez nie funkcji informacyjnej i sygnalizacyjnej.

3. Liczba i umiejscowienie znaków bezpieczeƒstwa

i urzàdzeƒ sygnalizacyjnych powinny byç uzale˝nione

od wielkoÊci terenu, na którym sà stosowane, oraz od

rodzajów i poziomu wyst´pujàcych zagro˝eƒ.

§ 7. JeÊli zdolnoÊç s∏yszenia lub widzenia pracowników jest ograniczona, w szczególnoÊci w zwiàzku ze

stosowaniem Êrodków ochrony indywidualnej, znaki

i sygna∏y bezpieczeƒstwa powinny byç dostosowane

do mo˝liwoÊci percepcyjnych pracowników.

§ 8. 1. Znaki i sygna∏y bezpieczeƒstwa, wymagajàce zasilania energià elektrycznà, w razie przerwy w dop∏ywie tej energii powinny mieç zapewnione zasilanie

awaryjne, chyba ˝e przerwa ta spowoduje ustanie zagro˝enia.

2. Przed zastosowaniem sygna∏ów Êwietlnych lub

sygna∏ów dêwi´kowych nale˝y upewniç si´, ˝e dzia∏ajà poprawnie i niezawodnie.

3. Zadzia∏anie sygna∏u Êwietlnego lub sygna∏u

dêwi´kowego powinno nastàpiç w czasie, kiedy jest to

niezb´dne z uwagi na bezpieczeƒstwo pracowników;

dzia∏anie tego sygna∏u powinno trwaç do czasu ustania zagro˝enia.

Rozdzia∏ 2

Wymagania dotyczàce stosowania znaków bezpieczeƒstwa

czeniem i warunkami jego stosowania; nie mo˝e ono

byç zbyt silne, aby nie powodowa∏o olÊnienia, ani zbyt

s∏abe, aby nie powodowa∏o z∏ej widocznoÊci sygna∏u.

§ 9. 1. Znaki bezpieczeƒstwa powinny byç umieszczone odpowiednio do linii wzroku — w miejscu lub

w najbli˝szym otoczeniu okreÊlonego zagro˝enia,

a w przypadku ogólnego zagro˝enia — przy wejÊciu na

teren, na którym wyst´puje zagro˝enie.

2. Powierzchnia Êwiecàca mo˝e byç tylko w jednym

kolorze lub zawieraç symbol obrazkowy (piktogram) na

okreÊlonym tle — zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

2. Miejsce, w którym znajdujà si´ znaki bezpieczeƒstwa, powinno byç dobrze oÊwietlone, ∏atwo dost´pne

i widoczne. W przypadku gdy znaki znajdujà si´ w miejscu o niedostatecznym poziomie oÊwietlenia dziennego, miejsce to powinno byç oÊwietlone Êwiat∏em elektrycznym albo powinny byç zastosowane znaki wykonane z materia∏u posiadajàcego zdolnoÊç emisji Êwiat∏a po usuni´ciu êród∏a wzbudzajàcego lub pokryte takim materia∏em.

§ 10. Znak bezpieczeƒstwa powinien byç usuni´ty,

gdy przestanie istnieç zagro˝enie, którego on dotyczy.

§ 11. Wymagania dotyczàce stosowania znaków

ewakuacyjnych i znaków dotyczàcych ochrony przeciwpo˝arowej okreÊlajà odr´bne przepisy i Polskie

Normy.

Rozdzia∏ 3

Wymagania dotyczàce oznaczania przeszkód, niebezpiecznych miejsc i dróg

§ 12. 1. Miejsca w zak∏adzie pracy, do których pracownicy majà dost´p podczas pracy, a w których istnieje ryzyko kolizji z przeszkodami, upadku lub spadania

przedmiotów, powinny byç oznakowane skoÊnymi pasami — na przemian ˝ó∏tymi i czarnymi lub czerwonymi i bia∏ymi.

2. Wymiary oznaczenia, o którym mowa w ust. 1,

powinny byç odpowiednie do rozmiaru przeszkody lub

niebezpiecznego miejsca.

3. ˚ó∏te i czarne lub bia∏e i czerwone pasy powinny

byç narysowane pod kàtem oko∏o 45° i powinny mieç

zbli˝one wymiary.

§ 13. 1. Drogi w budynkach powinny byç wyraênie

wyznaczone za pomocà ciàg∏ych pasów o dobrze widocznej barwie (z uwzgl´dnieniem barwy pod∏o˝a) —

najlepiej ˝ó∏tej lub bia∏ej.

2. Rozmieszczenie pasów wyznaczajàcych drogi

powinno uwzgl´dniaç niezb´dnà (bezpiecznà) odleg∏oÊç mi´dzy pojazdami i jakàkolwiek przeszkodà mogàcà znajdowaç si´ w pobli˝u oraz mi´dzy pieszymi

i pojazdami.

3. Przepis ust. 1 dotyczy równie˝ sta∏ych dróg na zewnàtrz budynków, o ile drogi te nie sà otoczone odpowiednimi barierami lub chodnikami.

§ 15. 1. Je˝eli urzàdzenie mo˝e wysy∏aç sygna∏

Êwietlny ciàg∏y i przerywany (migajàcy) — sygna∏

przerywany powinien byç u˝ywany do informowania

o wi´kszym niebezpieczeƒstwie lub o pilniejszej potrzebie interwencji albo podj´cia okreÊlonej akcji, ni˝

to wskazuje sygna∏ ciàg∏y. Czas trwania ka˝dego b∏ysku i cz´stotliwoÊç b∏ysków w sygnale przerywanym

powinny byç tak dobrane, aby zapewniç dobrà percepcj´ informacji i uniknàç pomylenia z ró˝nymi sygna∏ami Êwietlnymi przerywanymi lub z sygna∏em

ciàg∏ym.

2. Je˝eli sygna∏ Êwietlny przerywany jest u˝ywany

zamiast lub razem z sygna∏em dêwi´kowym, kod tego

sygna∏u powinien byç taki sam.

3. Urzàdzenie do wysy∏ania sygna∏ów Êwietlnych,

u˝ywane w przypadku powa˝nego niebezpieczeƒstwa, powinno zapewniaç ciàg∏oÊç wysy∏ania sygna∏ów, w szczególnoÊci poprzez zainstalowanie dodatkowego êród∏a Êwiat∏a lub systematyczne kontrole urzàdzenia.

Rozdzia∏ 5

Wymagania dotyczàce sygna∏ów dêwi´kowych

§ 16. 1. Sygna∏ dêwi´kowy powinien

1) byç dobrze s∏yszalny — o poziomie dêwi´ku odpowiednio wy˝szym ni˝ poziom ha∏asu t∏a (otoczenia), a jednoczeÊnie nie mo˝e byç nadmiernie g∏oÊny lub przykry,

2) byç ∏atwo rozpoznawalny, zw∏aszcza gdy chodzi

o czas trwania impulsów oraz przerw mi´dzy impulsami i grupà impulsów,

3) ∏atwo odró˝niaç si´ od innych sygna∏ów dêwi´kowych oraz ha∏asu t∏a (otoczenia).

2. Je˝eli urzàdzenie mo˝e wysy∏aç sygna∏ dêwi´kowy o zmiennej i sta∏ej cz´stotliwoÊci — sygna∏ o zmiennej cz´stotliwoÊci powinien byç u˝ywany do informowania o wi´kszym niebezpieczeƒstwie lub o pilniejszej

potrzebie interwencji albo podj´cia okreÊlonej akcji, ni˝

to wskazuje sygna∏ o sta∏ej cz´stotliwoÊci.

§ 17. Dêwi´kowy sygna∏ wzywajàcy do ewakuacji

powinien byç ciàg∏y.

§ 18. Wymagania dotyczàce projektowania sygna∏ów dêwi´kowych okreÊlone sà w Polskich Normach.

Rozdzia∏ 6

Rozdzia∏ 4

Wymagania dotyczàce sygna∏ów Êwietlnych

Wymagania dotyczàce stosowania komunikatów

s∏ownych

§ 14. 1. Âwiat∏o emitowane przez urzàdzenie sygnalizacyjne powinno kontrastowaç odpowiednio z oto-

§ 19. 1. Komunikat s∏owny wysy∏any przez nadawc´ lub urzàdzenie emitujàce do jednego lub wielu od-

biorców powinien mieç form´ krótkich tekstów, zwrotów, s∏ów pojedynczych lub grup s∏ów.

— do góry

— w znaczeniu „podnieÊç ∏adunek

do góry”,

2. Komunikaty s∏owne powinny byç mo˝liwie jak

najkrótsze, najprostsze i najbardziej przejrzyste — przystosowane do zdolnoÊci werbalnej nadawcy i zdolnoÊci s∏yszenia odbiorcy lub odbiorców.

— do do∏u

— w znaczeniu „opuÊciç ∏adunek

w dó∏”,

— do przodu

— do ty∏u

— w prawo

— w lewo

— oznaczajàce kierunek ruchu,

który jednoczeÊnie powinien

byç skoordynowany z odpowiednimi sygna∏ami r´cznymi,

— stop

— oznaczajàce koniecznoÊç zatrzymania w nag∏ym przypadku.

3. Komunikat s∏owny mo˝e byç przekazywany bezpoÊrednio (wypowiadany przez cz∏owieka) lub poÊrednio (emitowany za pomocà odpowiedniego urzàdzenia).

§ 20. 1. Osoby, b´dàce nadawcami i odbiorcami komunikatu powinny dobrze znaç j´zyk, w którym jest

sformu∏owany, aby mog∏y go poprawnie wymówiç

oraz zrozumieç i w efekcie przyjàç odpowiednie zachowanie zgodne z wymaganiami bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia.

Rozdzia∏ 7

Wymagania dotyczàce stosowania sygna∏ów r´cznych

2. Je˝eli komunikat s∏owny jest u˝ywany zamiast

lub razem z sygna∏ami r´cznymi, a nie stosuje si´ specjalnych kodów, nale˝y u˝yç takich s∏ów, jak

— start

— oznaczajàce rozpocz´cie kierowania,

— zatrzymaç

— oznaczajàce przerw´ lub zakoƒczenie jakiegoÊ ruchu,

— koniec

— oznaczajàce zatrzymanie dzia∏ania,

— szybko

— oznaczajàce koniecznoÊç przyspieszenia ruchu ze wzgl´dów

bezpieczeƒstwa,

— wolno

— oznaczajàce koniecznoÊç powolnego wykonywania ruchu,

§ 21. 1. Sygna∏ r´czny powinien byç precyzyjny,

prosty, ∏atwy do wykonania i do zrozumienia, a tak˝e

odró˝niaç si´ od innych sygna∏ów.

2. JeÊli podczas sygna∏u r´cznego konieczne jest

u˝ywanie obu ràk naraz — ich u˝ycie powinno odbywaç si´ w sposób symetryczny i dotyczyç tylko jednego sygna∏u.

§ 22. Osoba przekazujàca sygna∏y r´czne — sygnalista lub hakowy — zwana dalej „sygnalistà”, wykonuje za pomocà ràk lub d∏oni okreÊlone w poni˝szej tabeli gesty, przekazujàc w ten sposób instrukcje dotyczàce

okreÊlonych manewrów osobie odbierajàcej sygna∏,

zwanej dalej „operatorem”.

Znaczenie sygna∏u

Opis sygna∏u

Ilustracja

1

2

3

A. Sygna∏y ogólne

START

Uwaga!

Poczàtek kierowania

Obie r´ce wyciàgni´te poziomo,

d∏onie zwrócone wewn´trznà stronà do przodu

ZATRZYMAå

Przerwa —

koniec ruchu

Prawa r´ka skierowana do góry,

z wewn´trznà stronà d∏oni skierowanà do przodu

KONIEC

Zatrzymanie

dzia∏ania

Obie r´ce po∏àczone na wysokoÊci

klatki piersiowej

2

RUCH SZYBKI

Zakodowane gesty sterujàce ruchem, przedstawione w tabeli, wykonywane sà w szybkim tempie

RUCH POWOLNY

Zakodowane gesty sterujàce ruchem, przedstawione w tabeli, wykonywane sà bardzo powoli

B. Ruchy pionowe

PODNIEÂå

DO GÓRY

Prawa r´ka skierowana do góry

z d∏onià skierowanà wewn´trznà

stronà do przodu — wykonuje wolno ruch okr´˝ny

OPUÂCIå

DO DO¸U

Prawa r´ka skierowana do do∏u

z d∏onià skierowanà wewn´trznà

stronà do przodu — wykonuje wolno ruch okr´˝ny

ODLEG¸OÂå

PIONOWA

D∏onie pokazujà odpowiednià odleg∏oÊç

C. Ruchy poziome

RUCH DO PRZODU

Obie r´ce zgi´te, d∏onie skierowane

wewn´trznà stronà do góry, przedramiona wykonujà powolne ruchy

w kierunku cia∏a

RUCH DO TY¸U

Obie r´ce zgi´te, d∏onie skierowane

wewn´trznà stronà na zewnàtrz,

przedramiona wykonujà powolne

ruchy od siebie

RUCH W PRAWO

OD SYGNALISTY

Prawa r´ka wyciàgni´ta poziomo

z d∏onià zwróconà wewn´trznà stronà do do∏u, wykonuje ma∏e powolne ruchy w prawo

2

Poz. 811

3

RUCH W LEWO

OD SYGNALISTY

Lewa r´ka wyciàgni´ta poziomo

z d∏onià zwróconà wewn´trznà stronà do do∏u, wykonuje ma∏e powolne ruchy w lewo

ODLEG¸OÂå

POZIOMA

D∏onie pokazujà odpowiednià odleg∏oÊç

D. Niebezpieczeƒstwo

STOP

Zatrzymanie w nag∏ym przypadku

Obie r´ce wyciàgni´te do góry, d∏onie zwrócone wewn´trznà stronà

do przodu

Uwaga: Wszystkie zakodowane gesty, przedstawione w tabeli, nie wykluczajà u˝ycia, zw∏aszcza w pewnych sektorach dzia∏alnoÊci, innych dodatkowych gestów, stosowanych na podstawie przepisów szczegó∏owych.

§ 23. 1. Sygnalista kieruje manewrami w taki sposób, aby ich wykonywanie zapewnia∏o bezpieczeƒstwo

pracownikom znajdujàcym si´ w pobli˝u.

2. Sygnalista powinien mieç mo˝liwoÊç kontrolowania wszystkich manewrów — bez ryzyka nara˝enia

na zagro˝enia zwiàzane z wykonywaniem tych manewrów. Je˝eli wymóg ten nie mo˝e byç w pe∏ni spe∏niony przez jednego sygnalist´ — pracodawca powinien zatrudniç jednego lub kilku dodatkowych sygnalistów.

3. Je˝eli operator nie mo˝e wykonaç otrzymanych

od sygnalisty poleceƒ z zachowaniem wymagaƒ bezpieczeƒstwa — powinien wstrzymaç wykonywanie

rozpocz´tego manewru i za˝àdaç nowych instrukcji.

§ 24. Sygnalista powinien byç wyposa˝ony w jeden

lub wi´cej elementów rozpoznawczych, takich jak kurtka, kamizelka, kask, opaska. Elementy rozpoznawcze

powinny mieç jaskrawe, najlepiej jednakowe kolory,

takie jak pomaraƒczowy, ˝ó∏ty lub czerwony, u˝ywane

wy∏àcznie przez sygnalist´.

Za∏àcznik nr 2

SZCZEGÓ¸OWE ZASADY STOSOWANIA ÂRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ

§ 1. Ârodki ochrony indywidualnej powinny byç

stosowane w sytuacjach, kiedy nie mo˝na uniknàç zagro˝eƒ lub nie mo˝na ich wystarczajàco ograniczyç za

pomocà Êrodków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej

organizacji pracy.

§ 2. Dostarczane pracownikom do stosowania

Êrodki ochrony indywidualnej powinny

1) byç odpowiednie do istniejàcego zagro˝enia i nie

powodowaç same z siebie zwi´kszonego zagro˝enia,

2) uwzgl´dniaç warunki istniejàce w danym miejscu

pracy,

3) uwzgl´dniaç wymagania ergonomii oraz stan zdrowia pracownika,

4) byç odpowiednio dopasowane do u˝ytkownika —

po wykonaniu niezb´dnych regulacji.

§ 3. W przypadku wyst´powania wi´cej ni˝ jednego zagro˝enia i koniecznoÊci jednoczesnego stosowania kilku Êrodków ochrony indywidualnej — Êrodki te

powinny daç si´ dopasowaç wzgl´dem siebie bez

zmniejszenia ich w∏aÊciwoÊci ochronnych.

§ 4. W zale˝noÊci od stopnia zagro˝enia, cz´stoÊci

nara˝enia na zagro˝enie, cech stanowiska pracy ka˝dego pracownika i skutecznoÊci dzia∏ania Êrodków ochrony indywidualnej — pracodawca powinien okreÊliç warunki stosowania Êrodków ochrony indywidualnej,

a w szczególnoÊci czas i przypadki, w których powinny

byç u˝ywane.

§ 5. Ârodki ochrony indywidualnej powinny byç

przeznaczone do osobistego u˝ytku. W wyjàtkowych

przypadkach Êrodek ochrony indywidualnej mo˝e byç

u˝ywany przez wi´cej ni˝ jednà osob´, o ile zastosowano dzia∏ania wykluczajàce niepo˝àdany wp∏yw takiego

u˝ytkowania na zdrowie lub higien´ u˝ytkowników.

§ 6. 1. Ârodki ochrony indywidualnej powinny byç

stosowane zgodnie ze swoim przeznaczeniem, z wy∏àczeniem szczególnych i wyjàtkowych sytuacji —

zgodnie z instrukcjà przekazanà przez pracodawc´.

W razie potrzeby — w celu zapewnienia w∏aÊciwego

u˝ywania Êrodków ochrony indywidualnej — pracodawca powinien zorganizowaç pokazy u˝ywania tych

Êrodków.

2. Instrukcja, o której mowa w ust. 1, powinna byç

zrozumia∏a dla pracowników oraz powinna okreÊlaç

sposoby u˝ywania Êrodków ochrony indywidualnej,

ich kontroli i konserwacji.

§ 7. 1. Przed nabyciem Êrodków ochrony indywidualnej pracodawca powinien oceniç, czy Êrodki, które

zamierza zastosowaç, spe∏niajà wymagania okreÊlone

w § 2 i 3. Ocena taka powinna obejmowaç

1) analiz´ i ocen´ zagro˝eƒ, których nie mo˝na uniknàç innymi metodami,

2) okreÊlenie cech, jakie muszà posiadaç Êrodki ochrony indywidualnej, aby skutecznie chroni∏y przed

zagro˝eniami, o których mowa w pkt 1, uwzgl´dniajàc wszelkie ryzyko, jakie mogà stwarzaç te

Êrodki same z siebie,

3) porównanie cech dost´pnych na rynku Êrodków

ochrony indywidualnej z cechami, o których mowa

w pkt 2.

2. Ocena, o której mowa w ust. 1, powinna byç ponawiana w sytuacji wystàpienia zmian któregokolwiek

z jej elementów.

§ 8. Przy ustalaniu Êrodków ochrony indywidualnej

niezb´dnych do stosowania przy okreÊlonych pracach

pracodawca powinien uwzgl´dniaç wskazania zawarte

w tabelach nr 1—3.

Tabela nr 2

RODZAJE PRAC, PRZY KTÓRYCH WYMAGANE JEST STOSOWANIE

ÂRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ

Lp.

Rodzaje Êrodków

ochrony indywidualnej

Rodzaje prac, przy których wymagane jest stosowanie

Êrodków ochrony indywidualnej

1

2

3

1

Odzie˝ ochronna

Prace w nara˝eniu na dzia∏anie wody, czynników chemicznych, py∏owych,

mechanicznych i biologicznych oraz wysokiej i niskiej temperatury —

stwarzajàce ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeƒstwa pracowników, w tym

w szczególnoÊci

a) prace w nara˝eniu na dzia∏anie szkodliwych dla zdrowia substancji chemicznych i biologicznych oraz py∏ów,

b) prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji rakotwórczych,

c) prace w kana∏ach Êciekowych, rowach, podziemnych kryptach, studzienkach, cysternach, kadziach, zbiornikach lub innych podobnych

miejscach — w nara˝eniu na kontakt z wilgotnymi lub mokrymi Êciankami,

d) prace na zewnàtrz pomieszczeƒ — w nara˝eniu na deszcz lub ch∏ód,

e) prace w pomieszczeniach o bardzo niskiej temperaturze, w tym w komorach ch∏odniczych,

f) przenoszenie ∏adunków o wysokiej temperaturze lub przebywanie w ich

pobli˝u oraz prace w wysokiej temperaturze (pochodzenia technologicznego),

g) spawanie, kucie oraz odlewanie metali,

h) prace stwarzajàce ryzyko zapalenia odzie˝y od p∏omienia, goràcych odprysków metali lub ˝u˝la,

i) prace w kontakcie z przedmiotami o szorstkich powierzchniach, ostrych

kraw´dziach i inne stwarzajàce ryzyko urazu,

j) oczyszczanie odlewów, piaskowanie albo Êrutowanie wyrobów,

k) prace nara˝ajàce na zamoczenie cia∏a lub przesiàkni´cie odzie˝y w wyniku stosowania wody, roztworów, kàpieli, mas ciek∏ych, olei, t∏uszczów

lub innych substancji p∏ynnych, wilgotnych, oleistych lub t∏ustych,

l) prace w nara˝eniu na zanieczyszczenie cia∏a substancjami podatnymi

na gnicie lub zainfekowanymi albo odpadami, w tym w zak∏adach

oczyszczania miasta, zak∏adach zajmujàcych si´ opró˝nianiem szamb

lub zbiorników na gnojówk´, w laboratoriach biologicznych, w ubojniach, rzeêniach, wytwórniach konserw mi´snych lub rybnych, zak∏adach przetwórstwa podrobów i wszelkie inne prace, przy których istnieje ryzyko podobnych zanieczyszczeƒ,

∏) prace, podczas których pracownicy muszà byç dobrze widoczni, w tym

wykonywane na torach kolejowych, w miejscach o wzmo˝onym ruchu

pojazdów, w transporcie do∏owym kopalƒ i w transporcie wewnàtrzzak∏adowym

Ârodki ochrony g∏owy

1) he∏my ochronne

Prace nara˝ajàce pracowników na urazy g∏owy, w tym w szczególnoÊci

a) prace budowlane, zw∏aszcza na rusztowaniach i w ich sàsiedztwie, przy

wznoszeniu i demonta˝u szalowania, przy rozbiórkach obiektów budowlanych, prace monta˝owe i instalacyjne,

b) prace na mostach, konstrukcjach stalowych, masztach, wie˝ach, stalowych konstrukcjach hydraulicznych, wielkich piecach, w stalowniach,

walcowniach, du˝ych zbiornikach i rurociàgach, stacjach energetycznych, prace remontowo-monta˝owe przy kot∏ach i ich instalacjach,

c) prace ziemne i skalne, prace w wykopach, rowach, szybach i tunelach,

d) prace w podziemnych wyrobiskach, kopalniach odkrywkowych, przy

wydobywaniu w´gla i innych surowców mineralnych,

e) prace z materia∏ami wybuchowymi,

f) prace przy wielkich piecach, w zak∏adach przeróbki rud, kuêniach i odlewniach metali,

— 5955 —

Poz. 811

3

g) prace w sàsiedztwie urzàdzeƒ do podnoszenia, dêwigów i przenoÊników,

h) prace przy piecach przemys∏owych,

i) prace w stoczniach okr´towych,

j) prace manewrowe na kolei.

3

2) nakrycia g∏owy

Prace stwarzajàce ryzyko pochwycenia w∏osów, zamoczenia g∏owy lub zanieczyszczenia substancjami i materia∏ami toksycznymi, dra˝niàcymi, ˝ràcymi, podatnymi na gnicie lub mogàcymi byç êród∏em infekcji oraz wykonywane w warunkach niskiej i wysokiej temperatury, a w szczególnoÊci

a) prace w nara˝eniu na dzia∏anie py∏ów toksycznych albo substancji ˝ràcych lub dra˝niàcych,

b) przenoszenie, na g∏owie lub ramionach, pó∏tuszy zwierz´cych, skór lub

innych produktów podatnych na gnicie, pochodzàcych z uboju zwierzàt,

paczek z niezdezynfekowanymi kawa∏kami materia∏u lub substancji pochodzenia zwierz´cego (nawet jeÊli sà suche) mogàcych byç êród∏em

infekcji (w tym worki z koÊçmi lub poro˝em, paczki zawierajàce w∏osie,

we∏n´, skóry),

c) prace w kana∏ach Êciekowych, rowach, podziemnych kryptach, studzienkach, cysternach, kadziach, zbiornikach lub innych podobnych

miejscach, zanieczyszczonych osadami albo odpadami z jakichkolwiek

substancji lub opanowanych przez robactwo,

d) prace na zewnàtrz pomieszczeƒ — w nara˝eniu na deszcz albo dzia∏anie

niskiej lub wysokiej temperatury,

e) prace w komorach ch∏odniczych,

f) prace, przy których w∏osy pracowników sà nara˝one na wciàgni´cie

przez ruchome cz´Êci maszyn lub urzàdzeƒ mechanicznych,

g) prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji rakotwórczych

Ârodki ochrony koƒczyn

dolnych

Prace stwarzajàce ryzyko urazów koƒczyn dolnych (w tym oparzenia), ich

zamoczenia lub zanieczyszczenia substancjami i materia∏ami toksycznymi,

dra˝niàcymi, ˝ràcymi, podatnymi na gnicie lub mogàcymi byç êród∏em infekcji oraz wykonywane w warunkach niskiej lub wysokiej temperatury,

a w szczególnoÊci

a) prace przy rozbiórce, prace budowlane, prace przy wznoszeniu rusztowaƒ, prace przy deskowaniu lub zdejmowaniu deskowania konstrukcji

betonowych oraz inne prace na budowie w nara˝eniu na zranienie stóp

przez gwoêdzie lub ostre przedmioty,

b) prace na mostach, konstrukcjach stalowych, masztach, wie˝ach i dêwigach,

c) prace przy wielkich piecach, w stalowniach, walcowniach, stacjach

energetycznych, du˝ych zbiornikach i rurociàgach,

d) prace w kopalniach odkrywkowych, przy wydobywaniu w´gla, przy

wybieraniu i obróbce materia∏ów skalnych,

e) oczyszczanie odlewów lub piaskowanie albo Êrutowanie jakichkolwiek

przedmiotów,

f) prace w kuêniach lub przy odlewaniu stopionych metali,

g) prace w nara˝eniu na kontakt nóg z bardzo goràcymi lub bardzo zimnymi materia∏ami,

h) prace w komorach ch∏odniczych,

i) prace przy wytwarzaniu i obróbce szk∏a p∏askiego i szklanych pojemników,

j) prace formierskie podczas produkcji wyrobów ceramicznych i materia∏ów budowlanych,

k) prace remontowe i renowacyjne,

l) prace w stoczniach, prace manewrowe na kolei,

∏) transport i magazynowanie ci´˝kich elementów, których upadek na

stop´ mo˝e spowodowaç jej zranienie,

m) prace w nara˝eniu na ryzyko upadku z wysokoÊci na skutek zeÊlizgni´cia, w tym prace na dachu,

n) prace z u˝yciem pilarki ∏aƒcuchowej, w tym przycinanie i Êcinanie

drzew,

— 5956 —

Poz. 811

3

o) prace w kana∏ach Êciekowych, rowach, podziemnych kryptach, studzienkach, cysternach, kadziach, zbiornikach, stawach, ciekach wodnych lub innych podobnych miejscach zawierajàcych ciecze lub b∏oto,

p) prace, przy których mo˝liwe jest wylanie lub wyciek cieczy, w nara˝eniu

na zamoczenie stóp przez te ciecze, w tym w p∏ywalniach lub myjniach,

q) prace w nara˝eniu na zanieczyszczenie stóp substancjami toksycznymi,

˝ràcymi lub dra˝niàcymi,

r) prace w nara˝eniu na zanieczyszczenie stóp substancjami organicznymi

podatnymi na gnicie lub odpadami

4

Ârodki ochrony koƒczyn

górnych

Prace stwarzajàce ryzyko urazów ràk (zwiàzanych równie˝ z dzia∏aniem

wysokiej temperatury, wibracji oraz substancji chemicznych), prace

w kontakcie z wodà, substancjami toksycznymi, ˝ràcymi lub dra˝niàcymi,

z materia∏ami podatnymi na gnicie i innymi mogàcymi byç êród∏em infekcji oraz prace w niskiej temperaturze, w tym w szczególnoÊci

a) prace z u˝yciem przedmiotów lub materia∏ów ostrych, tnàcych, k∏ujàcych, parzàcych lub szczególnie chropowatych albo inne nara˝ajàce na

uszkodzenia ràk, z wy∏àczeniem prac przy obs∏udze maszyn, przy których istnieje niebezpieczeƒstwo wciàgni´cia r´kawicy,

b) spawanie lub ci´cie metali za pomocà ∏uku elektrycznego i wszelkie inne czynnoÊci wymagajàce u˝ycia lamp ∏ukowych lub te˝ innych êróde∏

promieniowania ultrafioletowego,

c) oczyszczanie odlewów lub piaskowanie albo Êrutowanie jakichkolwiek

przedmiotów, lub te˝ odlewanie stopionych metali,

d) prace, przy których przedramiona sà nara˝one na poranienie lub rozpryskiwanie materia∏ów ˝arzàcych si´,

e) ci´cie mi´sa i usuwanie koÊci za pomocà no˝y,

f) przenoszenie ∏adunków o wysokiej temperaturze,

g) prace nara˝ajàce pracowników na dzia∏anie substancji chemicznych

i biologicznych niebezpiecznych dla zdrowia,

h) prace, przy których r´ce pracowników nara˝one sà na kontakt z substancjami toksycznymi, ˝ràcymi lub dra˝niàcymi,

i) prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji rakotwórczych,

j) prace, przy których r´ce pracowników sà nara˝one na kontakt z zainfekowanymi zwierz´tami lub padlinà, szczàtkami zwierzàt lub substancjami pochodzenia zwierz´cego nienadajàcymi si´ do spo˝ycia, w tym

w miejscach przeznaczonych do rozbioru pó∏tuszy zwierz´cych i laboratoriach biologicznych,

k) prace w kontakcie ze zw∏okami lub z substancjami z nich pochodzàcymi,

l) prace przy Êciekach i innych instalacjach kanalizacyjnych oraz czynnoÊci zwiàzane z r´cznym czyszczeniem rur i zbiorników lub inne czynnoÊci wymagajàce kontaktu ràk ze Êciekami,

∏) prace w kontakcie z brudnà bieliznà lub brudnà odzie˝à, szmatami

i starymi, niezdezynfekowanymi ubraniami, Êmieciami,

m) wszelkie prace, podczas których r´ce sà nara˝one na kontakt z substancjami mogàcymi zawieraç zarazki,

n) prace w komorach ch∏odniczych

5

Ârodki ochrony twarzy

i oczu

Prace, przy których twarz lub oczy pracowników sà nara˝one na urazy albo podra˝nienia w wyniku dzia∏ania czynników niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia, w tym w szczególnoÊci

a) prace, przy których oczy sà nara˝one na kontakt z substancjami o wyraênym dzia∏aniu dra˝niàcym wzrok, jak py∏ paku, py∏ w´glowy i inne

czàsteczki lub opary substancji ˝ràcych,

b) spawanie lub ci´cie metali za pomocà palnika lub ∏uku elektrycznego,

c) prace z laserami,

d) obserwowanie intensywnych punktów Êwietlnych, w tym wn´trza pieca

lub substancji silnie roz˝arzonych, takich jak roztopiona stal albo szk∏o,

e) prace wymagajàce zastosowania promieni podczerwonych lub wywo∏ujàce intensywne promieniowanie cieplne,

f) prace wymagajàce u˝ycia lamp ∏ukowych lub innych êróde∏ promieniowania ultrafioletowego,

— 5957 —

Poz. 811

3

g) szlifowanie na sucho, oczyszczanie lub usuwanie kamienia kot∏owego

przy u˝yciu m∏ota oraz inne prace powodujàce rozpryskiwanie mogàcych przedostaç si´ do oczu ostrych czàsteczek, stopionych metali lub

˝ràcych p∏ynów,

h) prace przy maszynach do obróbki skrawaniem materia∏u, podczas której powstajà wióry odpryskowe,

i) prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji rakotwórczych,

j) prace przy rozpylaniu p∏ynów,

k) prace z kwasami i roztworami ˝ràcymi, Êrodkami odka˝ajàcymi i substancjami do usuwania korozji

6

Ârodki ochrony uk∏adu

oddechowego

Prace w warunkach ryzyka nara˝enia na nadmierne zanieczyszczenie powietrza czynnikami szkodliwymi lub w warunkach niedoboru tlenu w powietrzu, w tym w szczególnoÊci

a) prace w zbiornikach, w ograniczonym obszarze i w gazowych piecach

przemys∏owych, gdzie mo˝e wyst´powaç szkodliwy gaz lub niedobór

tlenu,

b) prace w nara˝eniu na wdychanie szkodliwych py∏ów, gazów, par lub dymu,

c) prace w sàsiedztwie otworów spustowych wielkich pieców, gdzie mogà

wyst´powaç opary metali ci´˝kich,

d) prace w sàsiedztwie konwerterów gazowych i przewodów gazowych

wielkich pieców,

e) prace przy wyk∏adaniu pieców i kadzi, gdzie mo˝e wyst´powaç zapylenie,

f) prace w ch∏odniach, gdzie istnieje niebezpieczeƒstwo wycieku czynnika

ch∏odniczego,

g) prace w szybach, kana∏ach Êciekowych i innych obiektach podziemnych

po∏àczonych kana∏ami,

h) prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji rakotwórczych

7

Ârodki ochrony s∏uchu

Prace w warunkach, w których poziom ha∏asu przekracza najwy˝sze dopuszczalne nat´˝enie, w tym w szczególnoÊci

a) prace przy obs∏udze pras do metalu,

b) prace przy u˝yciu narz´dzi pneumatycznych,

c) prace obs∏ugi naziemnej na lotniskach,

d) prace przy wbijaniu pali,

e) ci´cie drewna przy u˝yciu pilarki tarczowej lub pilarki z pi∏à ∏aƒcuchowà

8

Ârodki ochrony przed

upadkiem z wysokoÊci

Prace wykonywane w warunkach nara˝ajàcych na upadek z wysokoÊci,

w tym w szczególnoÊci

a) prace na rusztowaniach,

b) monta˝ elementów prefabrykowanych,

c) prace na masztach, s∏upach,

d) prace w kabinach wysokich dêwigów,

e) prace w wysoko po∏o˝onych kabinach urzàdzeƒ magazynowych,

f) prace na wie˝ach wiertniczych, masztach, czworonogach i trójnogach,

g) prace w szybach i kana∏ach Êciekowych

9

Dermatologiczne Êrodki

ochrony indywidualnej

Prace nara˝ajàce na podra˝nienia skóry, w tym w szczególnoÊci

a) prace w nara˝eniu na dzia∏anie py∏u paku albo innych py∏ów lub oparów wywierajàcych na skór´ podobne dzia∏anie dra˝niàce,

b) przetwarzanie materia∏ów powlekanych,

c) garbowanie skóry,

d) prace w nara˝eniu na wdychanie chromianów, dwuchromianów alkalicznych, kwasu chromowego lub innych substancji ˝ràcych lub dra˝niàcych, wp∏ywajàcych na owrzodzenia lub perforacj´ przegrody nosowej

Tabela nr 3

RODZAJE ÂRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ

Lp.

Rodzaje Êrodków ochrony indywidualnej

1

2

1

Odzie˝ ochronna

3

ubrania

kombinezony

kurtki, bluzy

kamizelki

spodnie

fartuchy

fartuchy przednie

p∏aszcze

peleryny

ochraniacze barku

ochraniacze klatki piersiowej

ochraniacze brzucha

ochraniacze poÊladków

os∏ony tu∏owia

os∏ony g∏owy i karku

kamizelki ostrzegawcze

kurtki ostrzegawcze

spodnie ostrzegawcze

narzutki ostrzegawcze

inne rodzaje odzie˝y ochronnej

2

Ârodki ochrony g∏owy

he∏my ochronne

he∏my ochronne z wyposa˝eniem dodatkowym

czapki

czepki i sto˝ki

kapelusze

kaptury

berety

chustki

inne nakrycia g∏owy

3

Ârodki ochrony koƒczyn górnych

r´kawice ochronne

ochraniacze palców

ochraniacze d∏oni

ochraniacze nadgarstka

ochraniacze nadgarstka i przedramienia

ochraniacze ∏okcia

ochraniacze przedramienia i ramienia

inne Êrodki ochrony ràk

2

4

Ârodki ochrony koƒczyn dolnych

Poz. 811

3

buty

pó∏buty

trzewiki

saperki

pó∏saperki

kalosze

sanda∏y

trepy

ochraniacze stopy

ochraniacze golenia

ochraniacze kolana

ochraniacze uda

getry

inne Êrodki ochrony nóg

5

Ârodki ochrony twarzy i oczu

okulary

gogle

os∏ony twarzy, w tym pó∏os∏ony i przy∏bice

tarcze

inne Êrodki ochrony twarzy i oczu

6

Ârodki ochrony s∏uchu

wk∏adki przeciwha∏asowe

nauszniki przeciwha∏asowe

he∏my przeciwha∏asowe

inne Êrodki ochrony s∏uchu

7

Ârodki ochrony uk∏adu oddechowego

sprz´t oczyszczajàcy do pracy ciàg∏ej, w tym filtrujàcy, poch∏aniajàcy i filtrujàco-poch∏aniajàcy

sprz´t izolujàcy do pracy ciàg∏ej, w tym autonomiczny i stacjonarny

sprz´t ucieczkowy oczyszczajàcy, w tym poch∏aniacze i filtropoch∏aniacze

sprz´t ucieczkowy izolujàcy, w tym aparaty powietrzne butlowe

i regeneracyjne

inne rodzaje sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego

8

Ârodki izolujàce ca∏y organizm

Êrodki z doprowadzeniem powietrza

Êrodki umo˝liwiajàce stosowanie izolujàcego sprz´tu ochrony

uk∏adu oddechowego

Êrodki umo˝liwiajàce doprowadzenie powietrza lub stosowanie

sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego

9

Ârodki ochrony przed upadkiem

z wysokoÊci

uprz´˝e, w tym szelki bezpieczeƒstwa i pasy biodrowe

linki bezpieczeƒstwa

amortyzatory

urzàdzenia samohamowne

inne Êrodki chroniàce przed upadkiem z wysokoÊci

10

Dermatologiczne Êrodki ochrony

skóry

Êrodki os∏aniajàce skór´ — kremy, pasty, maÊci

Êrodki oczyszczajàce skór´

Êrodki regenerujàce skór´

811

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ

z dnia 11 czerwca 2002 r.

zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy.

Na podstawie art. 23715 § 1 Kodeksu pracy zarzàdza

si´, co nast´puje