Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.

§ 1. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) „maszynie” — nale˝y przez to rozumieç wszelkie

maszyny i inne urzàdzenia techniczne, narz´dzia

oraz instalacje u˝ytkowane podczas pracy;

2) „u˝ytkowaniu maszyny” — nale˝y przez to rozumieç wykonywanie wszelkich czynnoÊci zwiàzanych z maszynà, w szczególnoÊci jej uruchamianie

lub zatrzymywanie, pos∏ugiwanie si´ nià, transportowanie, naprawianie, modernizowanie, modyfikowanie, konserwowanie i obs∏ugiwanie, w tym

tak˝e czyszczenie;

3) „strefie niebezpiecznej” — nale˝y przez to rozumieç stref´ w obr´bie oraz wokó∏ maszyny, w której wyst´puje ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeƒstwa pracownika;

4) „pracowniku nara˝onym” — nale˝y przez to rozumieç pracownika znajdujàcego si´ w strefie niebezpiecznej;

5) „operatorze” — nale˝y przez to rozumieç pracownika, któremu powierzono zadanie u˝ytkowania

maszyny;

6) „∏adunku nieprowadzonym” — nale˝y przez to rozumieç ∏adunek, który nie przemieszcza si´ po sta∏ym torze ustalonym za pomocà sztywnych prowadnic lub innych Êrodków technicznych.

§ 2. 1. Pracodawca powinien podjàç dzia∏ania majàce na celu zapewnienie, ˝e maszyny udost´pnione

pracownikom na terenie zak∏adu pracy lub w miejscu

wyznaczonym przez pracodawc´ sà w∏aÊciwe do wykonywania pracy lub odpowiednio przystosowane do

jej wykonywania oraz mogà byç u˝ytkowane bez pogorszenia bezpieczeƒstwa lub zdrowia pracowników.

2. Pracodawca, dokonujàc wyboru maszyny, powinien braç pod uwag´ specyficzne warunki i rodzaj wykonywanej pracy, a tak˝e istniejàce w zak∏adzie pracy

lub w miejscu pracy zagro˝enia istotne dla bezpieczeƒstwa i zdrowia pracowników, w szczególnoÊci na stanowisku pracy; pracodawca powinien uwzgl´dniaç dodatkowe zagro˝enia zwiàzane z u˝ytkowaniem maszyny.

3. Pracodawca powinien zastosowaç odpowiednie

rozwiàzania majàce na celu zminimalizowanie ryzyka

zwiàzanego z u˝ytkowaniem maszyn, je˝eli maszyny

nie mogà byç u˝ytkowane bez ryzyka dla bezpieczeƒstwa lub zdrowia pracowników.

Rozdzia∏ 2

Wymagania dotyczàce u˝ytkowania maszyn

§ 3. 1. Maszyny

1) instaluje si´, umiejscawia oraz u˝ytkuje w sposób

a) minimalizujàcy ryzyko dla bezpieczeƒstwa

i zdrowia pracowników, w szczególnoÊci poprzez zapewnienie dostatecznej przestrzeni mi´dzy ich ruchomymi cz´Êciami a ruchomymi bàdê

sta∏ymi elementami znajdujàcymi si´ w ich otoczeniu,

b) zapewniajàcy bezpieczne dostarczanie lub odprowadzanie u˝ywanej albo produkowanej

energii bàdê materia∏ów;

2) montuje si´ lub demontuje w bezpiecznych warunkach, w szczególnoÊci zgodnie z zaleceniami producenta.

2. Maszyny, które mogà podczas u˝ytkowania byç

nara˝one na uderzenie pioruna, zabezpiecza si´ przed

jego skutkami.

§ 4. 1. Ruchome maszyny z w∏asnym nap´dem mogà byç obs∏ugiwane wy∏àcznie przez pracowników odpowiednio przeszkolonych w zakresie ich bezpiecznej

obs∏ugi.

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdo-

2. W przypadku gdy maszyny poruszajà si´ po terenie, na którym jest wykonywana praca, pracodawca

powinien ustaliç zasady ruchu i egzekwowaç ich przestrzeganie.

wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2002 r.

w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 97, poz. 867).

3. Pracodawca powinien podjàç dzia∏ania organizacyjne zapobiegajàce wchodzeniu pracowników na teren pracy maszyn samobie˝nych.

—————

4. Je˝eli praca mo˝e przebiegaç w sposób w∏aÊciwy tylko w obecnoÊci pracowników pieszych, pracodawca powinien zastosowaç odpowiednie Êrodki chroniàce pracowników przed urazami spowodowanymi

dzia∏aniem maszyn.

§ 5. 1. Pracownicy mogà byç transportowani przy

pomocy mechanicznie nap´dzanej maszyny, o ile jest

zapewnione ich bezpieczeƒstwo. Je˝eli praca jest kontynuowana podczas jazdy maszyny, pr´dkoÊç mechanicznie nap´dzanej maszyny reguluje si´ odpowiednio

do wykonywanej pracy.

2. Maszyny o nap´dzie spalinowym mogà byç u˝ywane w miejscu pracy tylko wtedy, gdy jest zapewniona iloÊç powietrza wystarczajàca do wyeliminowania

zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa i zdrowia pracowników.

§ 6. 1. Ruchome maszyny przeznaczone do podnoszenia ∏adunków, które mogà byç dodatkowo demontowane lub w których jest wymieniane wyposa˝enie,

u˝ytkuje si´ w sposób zapewniajàcy ich statecznoÊç

podczas u˝ytkowania, we wszystkich mo˝liwych do

przewidzenia warunkach, z uwzgl´dnieniem rodzaju

pod∏o˝a.

2. Pracownicy mogà byç podnoszeni tylko za pomocà przeznaczonych do tego celu maszyn i ich wyposa˝enia, z zastrze˝eniem ust. 3.

3. W szczególnie uzasadnionych przypadkach maszyny, które nie zosta∏y skonstruowane do podnoszenia pracowników, mogà byç u˝ywane do tego celu, je˝eli pracodawca ustali szczegó∏owe warunki obs∏ugi

i nadzoru nad pracà tych maszyn tak, aby zosta∏o zapewnione bezpieczeƒstwo pracowników.

4. Podczas przebywania pracowników na maszynie

przeznaczonej do podnoszenia ∏adunków stanowisko

s∏u˝àce do sterowania maszynà powinno byç ciàgle

obs∏ugiwane przez operatora. W przypadku wystàpienia niebezpieczeƒstwa powinna byç zapewniona mo˝liwoÊç ewakuowania pracowników. Pracownicy podczas ich podnoszenia powinni mieç mo˝liwoÊç komunikowania si´.

5. Pracownicy nie powinni przebywaç pod wiszàcymi ∏adunkami, o ile nie jest to konieczne dla sprawnego wykonywania pracy. Je˝eli jednak zachodzi taka koniecznoÊç, pracodawca powinien zapewniç bezpieczeƒstwo pracownikom i w∏aÊciwe zabezpieczenie wiszàcych ∏adunków.

6. Nie przenosi si´ ∏adunków nad niezabezpieczonymi miejscami pracy, w których zwyczajowo przebywajà pracownicy. Je˝eli jednak praca nie mo˝e byç wykonywana w inny sposób, pracodawca powinien ustaliç zasady bezpiecznego jej wykonywania oraz zapewniç przestrzeganie tych zasad.

§ 7. 1. Maszyny i oprzyrzàdowanie przeznaczone do

podnoszenia ∏adunków dobiera si´ z uwzgl´dnieniem

Poz. 1596

wielkoÊci ∏adunków, jakie b´dà nimi przenoszone,

miejsc uchwytu, sposobu i miejsca umieszczenia ∏adunku, sprz´tu do mocowania oraz warunków atmosferycznych, w jakich mogà byç przemieszczane.

2. Oprzyrzàdowanie maszyn przeznaczonych do

podnoszenia ∏adunków, je˝eli nie jest rozmontowywane po u˝yciu, oznakowuje si´ w celu poinformowania

u˝ytkowników o w∏aÊciwoÊciach oprzyrzàdowania.

3. Oprzyrzàdowanie przeznaczone do podnoszenia

∏adunków przechowuje si´ w sposób zapewniajàcy

ochron´ przed jego uszkodzeniem lub zniszczeniem.

§ 8. 1. W przypadku gdy dwie lub wi´cej maszyn,

przeznaczonych do podnoszenia ∏adunków nieprowadzonych, jest zainstalowanych lub ustawionych na stanowisku pracy w taki sposób, ˝e promienie ich zasi´gu

zachodzà na siebie, stosuje si´ odpowiednie Êrodki zapobiegajàce kolizji ∏adunków lub maszyn.

2. Podczas u˝ytkowania maszyn przeznaczonych

do podnoszenia ∏adunków nieprowadzonych stosuje

si´ Êrodki zapobiegajàce przechyleniom, przewróceniom, a tak˝e, je˝eli jest to konieczne, przemieszczaniu

si´ ∏adunków; pracodawca powinien zapewniç przeprowadzanie kontroli nale˝ytego stosowania tych,

Êrodków.

3. W przypadku gdy operator maszyny przeznaczonej do podnoszenia ∏adunków nieprowadzonych nie

mo˝e obserwowaç ca∏ej drogi, jakà pokonuje ∏adunek,

bezpoÊrednio lub przy u˝yciu pomocniczych urzàdzeƒ,

kompetentna osoba wspó∏pracujàca z operatorem

przy przemieszczaniu tego ∏adunku powinna pozostawaç z nim w kontakcie; w tym celu podejmuje si´ dzia∏ania organizacyjne zapobiegajàce kolizjom ∏adunku,

które mog∏yby spowodowaç zagro˝enie dla pracowników.

4. W przypadku gdy pracownik zamocowuje albo

zdejmuje ∏adunek r´cznie, praca powinna byç zorganizowana w sposób bezpieczny, w szczególnoÊci poprzez

zapewnienie bezpoÊredniego lub poÊredniego wp∏ywu

tego pracownika na sterowanie maszynà przeznaczonà

do podnoszenia ∏adunków nieprowadzonych.

5. Wszelkie czynnoÊci zwiàzane z podnoszeniem ∏adunków nieprowadzonych odpowiednio planuje si´,

kontroluje oraz przeprowadza z zachowaniem bezpieczeƒstwa pracowników. Je˝eli ∏adunek ma byç podnoszony jednoczeÊnie przez dwie lub wi´cej maszyn przeznaczonych do podnoszenia ∏adunków nieprowadzonych, okreÊla si´ i stosuje procedury zapewniajàce koordynacj´ pracy mi´dzy operatorami tych maszyn.

6. W przypadku gdy istnieje mo˝liwoÊç, ˝e maszyna przeznaczona do podnoszenia ∏adunków nieprowadzonych mo˝e nie utrzymaç ∏adunku z powodu przerwania lub wstrzymania dostawy energii, dla zapewnienia bezpieczeƒstwa pracowników podejmuje si´

odpowiednie dzia∏ania majàce na celu unikni´cie zwiàzanego z tym ryzyka.

7. ¸adunki zawieszone nie mogà byç pozostawione

bez nadzoru, chyba ˝e dost´p do strefy niebezpiecznej

jest uniemo˝liwiony, a ∏adunek jest zawieszony i utrzymywany bezpiecznie.

8. U˝ytkowanie maszyn przeznaczonych do podnoszenia ∏adunków nieprowadzonych na otwartej przestrzeni wstrzymuje si´, je˝eli warunki atmosferyczne

pogarszajà si´ w takim stopniu, ˝e zagro˝one jest bezpieczne u˝ytkowanie tych maszyn oraz powstaje zagro˝enie dla pracowników. W celu unikni´cia zagro˝enia

dla pracowników stosuje si´ odpowiednie Êrodki

ochronne, zw∏aszcza zabezpieczajàce maszyn´ przed

przewróceniem si´.

Rozdzia∏ 3

Poz. 1596

koÊci i ciÊnienia, o ile ponowne uruchomienie maszyny lub zmiana w jej parametrach pracy nie

stwarzajà zagro˝enia.

3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje si´ do ponownego uruchomienia lub zmian parametrów pracy maszyny, o ile sà spowodowane prawid∏owym cyklem roboczym urzàdzenia automatycznego.

§ 13. 1. Maszyny wyposa˝a si´ w uk∏ad sterowania

przeznaczony do ca∏kowitego i bezpiecznego ich zatrzymywania.

2. Ka˝de stanowisko pracy wyposa˝a si´ w element

sterowniczy przeznaczony do zatrzymywania ca∏ej maszyny lub niektórych jej cz´Êci, w zale˝noÊci od rodzaju zagro˝enia tak, aby maszyna by∏a bezpieczna.

3. Uk∏ad sterowania przeznaczony do zatrzymywania maszyny powinien mieç pierwszeƒstwo przed uk∏adem sterowania przeznaczonym do jej uruchamiania.

Minimalne wymagania dotyczàce maszyn

§ 9. 1. Elementy sterownicze, które majà wp∏yw na

bezpieczeƒstwo pracowników, powinny byç widoczne

i mo˝liwe do zidentyfikowania oraz odpowiednio oznakowane.

2. Elementy, o których mowa w ust. 1, powinny byç

usytuowane poza strefami zagro˝enia w taki sposób,

aby ich obs∏uga nie powodowa∏a dodatkowych zagro˝eƒ; nie mogà one stwarzaç tak˝e jakichkolwiek zagro˝eƒ w zwiàzku z przypadkowym ich zadzia∏aniem.

§ 10. 1. W przypadku gdy jest to konieczne, operator maszyny powinien mieç mo˝liwoÊç sprawdzenia,

z miejsca g∏ównego pulpitu sterowniczego, czy nikt nie

znajduje si´ w strefie niebezpiecznej. Je˝eli sprawdzenie nie jest mo˝liwe, uk∏ad bezpieczeƒstwa automatycznie powinien wysy∏aç akustyczny lub optyczny sygna∏ ostrzegawczy przed uruchomieniem maszyny.

2. Pracownik nara˝ony powinien mieç czas lub

Êrodki umo˝liwiajàce unikni´cie zagro˝enia spowodowanego uruchomieniem lub zatrzymaniem maszyny.

§ 11. Uk∏ady sterowania maszyn powinny zapewniaç bezpieczeƒstwo i byç dobierane z uwzgl´dnianiem mo˝liwych uszkodzeƒ, defektów oraz ograniczeƒ,

jakie mo˝na przewidzieç w planowanych warunkach

u˝ytkowania maszyny.

§ 12. 1. Uruchomienie maszyny powinno byç mo˝liwe tylko poprzez celowe zadzia∏anie na przeznaczony

do tego celu uk∏ad sterowania.

2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, stosuje si´

do

1) ponownego uruchomienia maszyny po jej zatrzymaniu, bez wzgl´du na przyczyn´ zatrzymania;

2) sterowania, w przypadku znaczàcych zmian w parametrach pracy maszyny, w szczególnoÊci pr´d-

4. Zasilanie energià odpowiednich nap´dów maszyny od∏àcza si´ w przypadku zatrzymania maszyny

lub jej niebezpiecznych cz´Êci.

§ 14. 1. Ze wzgl´du na zagro˝enia, jakie stwarzajà

maszyny, w zale˝noÊci od czasu ich zatrzymywania,

wyposa˝a si´ je w urzàdzenie zatrzymania awaryjnego.

2. Maszyny wyposa˝a si´ w Êrodki ochrony przed

zagro˝eniami spowodowanymi emisjà lub wyrzucaniem substancji, materia∏ów lub przedmiotów.

3. Maszyny stwarzajàce ryzyko upadku przedmiotów lub ich wyrzucenia wyposa˝a si´ w Êrodki ochrony

odpowiednie do wyst´pujàcego ryzyka.

4. Maszyny stwarzajàce zagro˝enie emisjà gazu,

oparów, p∏ynu lub py∏u wyposa˝a si´ w odpowiednie

obudowy lub urzàdzenia wyciàgowe znajdujàce si´

w pobli˝u êród∏a zagro˝enia.

§ 15. 1. Maszyny oraz ich cz´Êci, o ile jest to konieczne dla zapewnienia bezpieczeƒstwa i zdrowia pracowników, mocuje si´ za pomocà odpowiednich zaczepów

lub innych podobnych urzàdzeƒ w celu zapewnienia

ich statecznoÊci.

2. Je˝eli wyst´puje ryzyko oderwania lub rozpadni´cia si´ cz´Êci maszyn powodujàce zagro˝enie dla

bezpieczeƒstwa i zdrowia pracowników, pracodawca

powinien zastosowaç odpowiednie Êrodki ochronne.

3. W przypadku wystàpienia ryzyka bezpoÊredniego kontaktu z ruchomymi cz´Êciami maszyn, mogàcego powodowaç wypadki, stosuje si´ os∏ony lub inne

urzàdzenia ochronne, które zapobiega∏yby dost´powi

do strefy zagro˝enia lub zatrzymywa∏yby ruch cz´Êci

niebezpiecznych.

4. Os∏ony i urzàdzenia ochronne

1) powinny mieç mocnà (trwa∏à) konstrukcj´;

2) nie mogà stwarzaç zagro˝enia;

3) nie mogà byç ∏atwo usuwane lub wy∏àczane ze stosowania;

nych, u˝ywanych lub zmagazynowanych w maszynach;

4) powinny byç usytuowane w odpowiedniej odleg∏oÊci od strefy zagro˝enia;

2) ryzykiem wybuchu urzàdzenia lub substancji wytwarzanych, u˝ywanych albo zmagazynowanych

w maszynach;

5) nie powinny ograniczaç pola widzenia cyklu pracy

urzàdzenia;

6) powinny umo˝liwiaç wykonywanie czynnoÊci majàcych na celu zamocowanie lub wymian´ cz´Êci

oraz umo˝liwiaç wykonywanie czynnoÊci konserwacyjnych, pozostawiajàc jedynie ograniczony dost´p do obszaru, gdzie praca ma byç wykonywana,

w miar´ mo˝liwoÊci bez zdejmowania os∏on i urzàdzeƒ zabezpieczajàcych;

7) powinny ograniczaç dost´p tylko do niebezpiecznej

strefy pracy maszyny.

§ 16. 1. Miejsca i stanowiska pracy lub konserwacji

maszyn odpowiednio oÊwietla si´, stosownie do wykonywanych czynnoÊci.

2. Cz´Êci maszyn o wysokiej lub bardzo niskiej temperaturze zabezpiecza si´ w celu unikni´cia ryzyka ich

dotkni´cia lub zbli˝enia si´ do nich.

3. Urzàdzenia ostrzegawcze maszyn powinny byç

jednoznaczne, ∏atwo dostrzegalne i zrozumia∏e.

4. Maszyny u˝ytkuje si´ tylko w procesach i warunkach, dla których sà przeznaczone.

§ 17. 1. Wykonywanie prac konserwacyjnych powinno byç mo˝liwe podczas postoju maszyny. Je˝eli

jest to niemo˝liwe, w celu wykonania tych prac stosuje si´ odpowiednie Êrodki ochronne albo prace te wykonuje si´ poza strefami niebezpiecznymi.

2. W przypadku gdy dla danej maszyny jest przewidziane prowadzenie dziennika konserwacji maszyn,

prowadzi si´ go na bie˝àco.

§ 18. 1. Maszyny wyposa˝a si´ w

1) ∏atwo rozpoznawalne urzàdzenia s∏u˝àce do od∏àczania od êróde∏ energii; ponowne przy∏àczenie

maszyny do êróde∏ energii nie mo˝e stanowiç zagro˝enia dla pracowników;

2) znaki ostrzegawcze i oznakowania konieczne do zapewnienia bezpieczeƒstwa pracowników.

2. Powinny byç zastosowane rozwiàzania zapewniajàce bezpieczny dost´p i przebywanie pracowników

w obszarach produkcyjnych oraz strefach ustawiania

i konserwowania maszyn.

§ 19. Maszyny odpowiednio zabezpiecza si´ w celu

ochrony pracowników przed

1) ryzykiem po˝aru, przegrzania lub uwolnienia si´

gazu, py∏u, p∏ynu oraz innych substancji wytwarza-

3) zagro˝eniami wynikajàcymi z bezpoÊredniego lub

poÊredniego kontaktu z energià elektrycznà.

§ 20. 1. Maszyny przewo˝àce pracowników tak si´

wyposa˝a, aby zminimalizowaç zwiàzane z tym ryzyko

dla pracowników podczas jazdy; wyposa˝enie to powinno równie˝ uwzgl´dniç ryzyko kontaktu lub dostania si´ pracownika pod ko∏a albo gàsienice maszyn.

2. W przypadku gdy niezamierzone zablokowanie

uk∏adu nap´dowego mi´dzy ruchomà maszynà a jej

wyposa˝eniem lub urzàdzeniem holowanym mog∏oby

spowodowaç powstanie ryzyka, maszyn´ dostosowuje si´ lub wyposa˝a w taki sposób, aby zapobiec blokowaniu uk∏adów nap´dowych.

3. Je˝eli nie jest mo˝liwe unikni´cie blokowania

uk∏adów nap´dowych, stosuje si´ wszelkie mo˝liwe

Êrodki zapobiegajàce zagro˝eniu bezpieczeƒstwa

i zdrowia pracowników.

§ 21. 1. W przypadku gdy wa∏y nap´dowe, przeznaczone do przekazywania nap´du mi´dzy ruchomymi

maszynami, mog∏yby ulec zanieczyszczeniu lub uszkodzeniu na skutek ciàgni´cia ich po pod∏o˝u, powinny

byç przewidziane urzàdzenia do zamocowania ich

w ustalonym po∏o˝eniu.

2. Maszyn´ ruchomà, na której znajdujà si´ pracownicy, konstruuje si´ w taki sposób, aby w rzeczywistych warunkach jej u˝ytkowania ryzyko zwiàzane

z wywróceniem si´ by∏o ograniczone poprzez

1) konstrukcj´ ochronnà, która uniemo˝liwi przechylenie maszyny w stopniu wi´kszym ni˝ 1/4 obrotu,

lub

2) konstrukcj´, która zapewni dostatecznà przestrzeƒ

ochronnà wokó∏ przewo˝onych pracowników,

w przypadku przechylenia si´ maszyny w stopniu

wi´kszym ni˝ 1/4 obrotu, albo

3) zastosowanie innego rozwiàzania, które zapewni∏oby taki sam skutek.

3. Konstrukcje ochronne, o których mowa w ust. 2

pkt 1, mogà stanowiç integralnà cz´Êç maszyny; nie sà

one wymagane w przypadku, gdy maszyna jest stabilna podczas obs∏ugi lub jej konstrukcja uniemo˝liwia

wywrócenie si´ maszyny.

4. W przypadku gdy wyst´puje ryzyko przygniecenia do pod∏o˝a pracownika jadàcego na ruchomej maszynie przez elementy tej maszyny, instaluje si´ urzàdzenie zabezpieczajàce jadàcych pracowników.

§ 22. Wózki podnoÊnikowe, na których znajdujà si´

pracownicy, przystosowuje si´ bàdê wyposa˝a w taki

sposób, aby ograniczyç ryzyko zwiàzane z wywróceniem si´ tych wózków, w szczególnoÊci poprzez

8) urzàdzenia zabezpieczajàce przed ryzykiem zderzenia bàdê uderzenia wyst´pujàcego podczas normalnej pracy zdalnie sterowanej maszyny, o ile nie

ma innych urzàdzeƒ kontrolujàcych takie ryzyko.

1) zainstalowanie obudowy (kabiny) dla kierujàcego

lub

§ 24. 1. Je˝eli urzàdzenie do podnoszenia ∏adunków

jest zainstalowane w maszynie na sta∏e, zapewnia si´

jego wytrzyma∏oÊç i statecznoÊç podczas u˝ytkowania,

z uwzgl´dnieniem masy podnoszonych ∏adunków, jak

i napr´˝eƒ wytwarzanych w punkcie ich zawieszenia

lub zamocowania.

2) konstrukcj´ zapobiegajàcà wywróceniu si´, lub

3) konstrukcj´ zapewniajàcà dostatecznà wolnà przestrzeƒ mi´dzy pod∏o˝em i okreÊlonymi cz´Êciami

wózka wid∏owego dla przewo˝onych pracowników, na wypadek wywrócenia si´, lub

4) konstrukcj´ zabezpieczajàcà pracownika znajdujàcego si´ na miejscu kierowcy, aby nie zosta∏ przygnieciony przez cz´Êci wywracajàcego si´ wózka

podnoÊnikowego.

§ 23. Maszyny z w∏asnym nap´dem, które po uruchomieniu mogà spowodowaç zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa lub zdrowia pracowników, wyposa˝a si´ w

1) urzàdzenie zapobiegajàce ich uruchomieniu przez

osoby nieupowa˝nione;

2) odpowiednie urzàdzenia minimalizujàce skutki kolizji, w przypadku poruszania si´ na torze ruchu jednoczeÊnie kilku maszyn;

3) odpowiednie urzàdzenia przeznaczone do hamowania i zatrzymywania; urzàdzenia te wyposa˝a si´

w system awaryjnego hamowania, którego uk∏ad

sterowania powinien byç ∏atwo dost´pny lub automatyczny, w celu zahamowania lub zatrzymania

urzàdzenia, w przypadku awarii urzàdzenia g∏ównego, je˝eli wymagania takie wynikajà z zasad bezpieczeƒstwa;

4) odpowiednie urzàdzenia pomocnicze zainstalowane w celu poprawienia widocznoÊci, je˝eli bezpoÊrednie pole widzenia kierowcy nie zapewnia dostatecznego bezpieczeƒstwa;

5) oÊwietlenie odpowiednie do rodzaju wykonywanej

pracy, zapewniajàce dostateczne bezpieczeƒstwo

pracownikom, je˝eli maszyny przeznaczone sà do

u˝ytkowania w nocy bàdê w miejscach niedostatecznie oÊwietlonych;

6) odpowiednie urzàdzenia przeciwpo˝arowe, w przypadku gdy urzàdzenia te nie znajdujà si´ w bliskim

zasi´gu w miejscu u˝ytkowania maszyn; wymagania te dotyczà maszyn, które w∏asnym dzia∏aniem

lub ze wzgl´du na elementy holowane lub przewo˝one mogà zagra˝aç bezpieczeƒstwu pracowników, stwarzajàc niebezpieczeƒstwo po˝aru;

7) rozwiàzania powodujàce natychmiastowe zatrzymanie si´ zdalnie sterowanych maszyn, je˝eli znajdà si´ poza zasi´giem dzia∏ania urzàdzenia do ich

sterowania;

2. Maszyny do podnoszenia ∏adunków wyraênie

oznakowuje si´ ze wskazaniem udêwigu nominalnego,

a tak˝e, je˝eli jest to w∏aÊciwe, wyposa˝a si´ w tablic´

obcià˝alnoÊci zawierajàcà udêwig nominalny dla ka˝dej konfiguracji maszyny.

3. Osprz´t s∏u˝àcy do podnoszenia oznakowuje si´

w sposób umo˝liwiajàcy okreÊlenie jego parametrów

niezb´dnych dla bezpiecznego u˝ytkowania.

4. Maszyny s∏u˝àce do podnoszenia ∏adunków, które nie zosta∏y zaprojektowane z przeznaczeniem do

podnoszenia osób, w celu unikni´cia ich przypadkowego niew∏aÊciwego wykorzystania, odpowiednio i wyraênie oznakowuje si´.

§ 25. 1. Maszyny do podnoszenia ∏adunków, instalowane na sta∏e, tak si´ instaluje, aby zminimalizowaç

ryzyko

1) przygniecenia pracownika przez ∏adunek;

2) niebezpiecznego przemieszczania si´ ∏adunku albo

swobodnego spadania ∏adunku;

3) niezamierzonego uwolnienia si´ ∏adunku.

2. W maszynach przeznaczonych do podnoszenia

lub przenoszenia pracowników stosuje si´ rozwiàzania

1) zabezpieczajàce kosz przed spadni´ciem;

2) zabezpieczajàce pracownika przed wypadni´ciem

z kosza, zgnieceniem, uwi´zieniem bàdê uderzeniem, szczególnie w wyniku przypadkowego kontaktu z przedmiotami;

3) zapewniajàce bezpieczeƒstwo pracownikom uwi´zionym wewnàtrz kosza i umo˝liwiajàce niezw∏oczne ich uwolnienie.

3. Je˝eli nie jest mo˝liwe unikni´cie ryzyka, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, przy zastosowaniu Êrodków

zabezpieczajàcych, instaluje si´ lin´ noÊnà o zwi´kszonym wspó∏czynniku bezpieczeƒstwa i sprawdza si´ jà

ka˝dego dnia pracy.

Rozdzia∏ 4

Kontrola maszyn

§ 26. 1. W przypadku gdy bezpieczne u˝ytkowanie

maszyn jest uzale˝nione od warunków, w jakich sà

one instalowane, pracodawca powinien poddaç maszyny

1) wst´pnej kontroli po ich zainstalowaniu, a przed

przekazaniem do eksploatacji po raz pierwszy;

2) kontroli po zainstalowaniu na innym stanowisku

pracy lub w innym miejscu.

Poz. 1596

dotyczàcych u˝ytkowania maszyn, zwanych dalej „instrukcjami”.

2. Instrukcje zawierajà co najmniej informacje dotyczàce bezpieczeƒstwa i higieny pracy w zakresie

1) warunków u˝ytkowania maszyn;

2. Kontroli, o której mowa w ust. 1, dokonujà jednostki dzia∏ajàce na podstawie odr´bnych przepisów

albo osoby upowa˝nione przez pracodawc´ i posiadajàce odpowiednie kwalifikacje.

2) wyst´powania mo˝liwych do przewidzenia sytuacji

nietypowych;

§ 27. Pracodawca powinien zapewniç, aby maszyny nara˝one na dzia∏anie warunków powodujàcych pogorszenie ich stanu technicznego, co mo˝e spowodowaç powstawanie sytuacji niebezpiecznych, poddane

by∏y

3. Instrukcje powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà.

1) okresowej kontroli, a tak˝e badaniom przez jednostki dzia∏ajàce na podstawie odr´bnych przepisów albo osoby upowa˝nione przez pracodawc´

i posiadajàce odpowiednie kwalifikacje;

2) specjalnej kontroli przeprowadzanej przez jednostki albo osoby, o których mowa w pkt 1, w przypadku mo˝liwoÊci pogorszenia bezpieczeƒstwa zwiàzanego z maszynà, a b´dàcego wynikiem

a) prac modyfikacyjnych,

b) zjawisk przyrodniczych,

c) wyd∏u˝onego czasu postoju maszyny,

d) niebezpiecznych uszkodzeƒ oraz wypadków przy

pracy.

§ 28. 1. Wyniki kontroli, o których mowa w § 26 i 27,

rejestruje si´ i przechowuje, do dyspozycji zainteresowanych organów, zw∏aszcza nadzoru i kontroli warunków pracy, przez okres 5 lat od dnia zakoƒczenia tych

kontroli, o ile odr´bne przepisy nie stanowià inaczej.

2. Je˝eli maszyny sà u˝ytkowane poza terenem zak∏adu pracy, w miejscu ich u˝ytkowania powinien byç

dost´pny dokument potwierdzajàcy przeprowadzenie

ostatniej kontroli maszyny.

3) praktyki u˝ytkowania maszyn.

§ 31. Pracodawca powinien informowaç pracowników o zagro˝eniach zwiàzanych z maszynami znajdujàcymi si´ w miejscu pracy lub jego otoczeniu oraz

wszelkich zmianach w nich wprowadzonych w takim

zakresie, w jakim zmiany te mogà mieç wp∏yw na bezpieczeƒstwo maszyny, nawet gdy pracownicy bezpoÊrednio nie u˝ytkujà tych maszyn.

§ 32. Pracodawca podejmie niezb´dne dzia∏ania,

aby pracownicy

1) u˝ytkujàcy maszyny odbyli odpowiednie przeszkolenie w zakresie bezpiecznego ich u˝ytkowania;

2) wykonujàcy naprawy, modernizacj´, konserwacj´

lub obs∏ug´ maszyn odbyli specjalistyczne przeszkolenie w tym zakresie.

§ 33. Pracodawca powinien konsultowaç z pracownikami lub ich przedstawicielami zagadnienia zwiàzane z bezpieczeƒstwem i higienà pracy w zakresie okreÊlonym w rozporzàdzeniu oraz umo˝liwiaç pracownikom udzia∏ w dyskusjach w tych sprawach.

Rozdzia∏ 6

Przepisy przejÊciowe i koƒcowe

§ 29. Je˝eli obs∏uga, naprawa, remont lub konserwacja maszyn powoduje zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa lub zdrowia pracowników, pracodawca powinien

zapewniç, aby czynnoÊci te wykonywane by∏y przez

pracowników upowa˝nionych i posiadajàcych odpowiednie kwalifikacje.

§ 34. Maszyny nabyte przed dniem 1 stycznia

2003 r. powinny byç, w terminie do dnia 1 stycznia

2006 r., dostosowane do minimalnych wymagaƒ dotyczàcych maszyn, okreÊlonych w rozdziale 3.

Rozdzia∏ 5

§ 35. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 stycznia 2003 r.

Wspó∏dzia∏anie pracodawcy z pracownikami w celu

zapewnienia bezpieczeƒstwa przy u˝ytkowaniu

maszyn

§ 30. 1. Pracodawca powinien zapewniç pracownikom dost´p do informacji, w tym pisemnych instrukcji

Minister Gospodarki: J. Piechota

1596

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 30 paêdziernika 2002 r.

w sprawie minimalnych wymagaƒ dotyczàcych bezpieczeƒstwa i higieny pracy w zakresie u˝ytkowania

maszyn przez pracowników podczas pracy.

Na podstawie art. 23715 § 2 Kodeksu pracy zarzàdza

si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne