Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 sierpnia 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach.

Materiałami archiwalnymi wchodzącymi do narodowego zasobu archiwalnego, zwanymi dalej

materiałami archiwalnymi, są wszelkiego rodzaju akta i dokumenty, korespondencja,

dokumentacja finansowa, techniczna i statystyczna, mapy i plany, fotografie, filmy

i mikrofilmy, nagrania dźwiękowe i wideofonowe oraz inna dokumentacja, bez względu

na sposób jej wytwarzania, mająca znaczenie jako źródło informacji o wartości historycznej

o działalności Państwa Polskiego, jego poszczególnych organów i innych państwowych

jednostek organizacyjnych oraz o jego stosunkach z innymi państwami, o rozwoju życia

społecznego i gospodarczego, o działalności organizacji o charakterze politycznym,

społecznym i gospodarczym, zawodowym i wyznaniowym, o organizacji i rozwoju nauki,

kultury i sztuki, a także o działalności jednostek samorządu terytorialnego i innych

samorządowych jednostek organizacyjnych - powstała w przeszłości i powstająca współcześnie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Narodowy zasób archiwalny służy nauce, kulturze, gospodarce narodowej oraz potrzebom

obywateli.

2.

Narodowy zasób archiwalny, w zależności od stosunku własności materiałów archiwalnych,

dzieli się na

1)

państwowy zasób archiwalny;

2)

niepaństwowy zasób archiwalny.

Materiały archiwalne stanowiące narodowy zasób archiwalny przechowuje się wieczyście.

Nadzór nad narodowym zasobem archiwalnym sprawuje minister właściwy do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego za pośrednictwem Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

1

Dokumentacja powstająca w organach państwowych i państwowych jednostkach organizacyjnych,

w organach jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostkach organizacyjnych

oraz napływająca do nich jest przechowywana przez te organy i jednostki organizacyjne

przez okres ustalony na podstawie upoważnienia zawartego w ust. 2, po tym zaś okresie

1)

dokumentacja stanowiąca materiał archiwalny jest przekazywana do właściwych archiwów

państwowych;

2)

dokumentacja inna niż wymieniona w pkt 1 może ulec brakowaniu.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

3

Sprawy, o których mowa w ust. 1 i 2, reguluje w odniesieniu do

1)

Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej;

2)

Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej - Szef Kancelarii Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej;

3)

Senatu Rzeczypospolitej Polskiej - Szef Kancelarii Senatu Rzeczypospolitej Polskiej;

4)

Rady Ministrów - Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów;

5

organów i jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez Ministra Obrony

Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz ministra właściwego do spraw

zagranicznych - ministrowie, którym podlegają oraz przez których są nadzorowane te

organy i jednostki organizacyjne;

6

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego - Prezes Rady Ministrów na wniosek Szefa Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego;

6a

Agencji Wywiadu - Prezes Rady Ministrów na wniosek Szefa Agencji Wywiadu;

7

Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

- Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu.

1

Organy państwowe oraz państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu

terytorialnego oraz samorządowe jednostki organizacyjne obowiązane są zapewnić odpowiednią

ewidencję, przechowywanie oraz ochronę przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą

1)

powstającej w nich dokumentacji, w sposób odzwierciedlający przebieg załatwiania i

rozstrzygania spraw;

2)

nadsyłanej i składanej do nich dokumentacji, w sposób, o którym mowa w pkt 1.

2.

W organach i jednostkach organizacyjnych, w których powstają materiały archiwalne

wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego, instrukcja określająca zasady i tryb

postępowania z dokumentacją, o której mowa w ust. 1, wymaga zatwierdzenia przez Naczelnego

Dyrektora Archiwów Państwowych.

3.

W odniesieniu do organów posiadających archiwa wyodrębnione nie ma zastosowania przepis

ust. 2.

Materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego nie mogą być zbywane;

nie mogą być też, poza wypadkami określonymi w ustawie, przekazywane innym jednostkom

organizacyjnym niż określone w art. 22.

Materiały archiwalne wchodzące do ewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego

nie mogą być zbywane; ich przejście na własność Państwa następuje zgodnie z art. 44.

1.

Materiały archiwalne wchodzące do nieewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego

mogą być zbywane. W razie ich zbywania w drodze umowy kupna-sprzedaży, archiwom państwowym

oraz archiwom państwowym wyodrębnionym przysługuje prawo pierwokupu tych materiałów,

zależnie do właściwości tych archiwów. Do pierwokupu tych materiałów mają zastosowanie

przepisy Kodeksu cywilnego.

2.

Prawo pierwokupu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli materiały archiwalne

wchodzące do nieewidencjonowanego niepaństwowego zasobu archiwalnego są oferowane

do nabycia jednostkom organizacyjnym, o których mowa w art. 22 ust. 2, jeżeli materiały

te uzupełniają aktualnie posiadany archiwalny zasób historyczny tych jednostek.

1.

W razie przekazania nieodpłatnie materiałów archiwalnych, wchodzących do niepaństwowego

zasobu archiwalnego, właściwym jednostkom państwowej sieci archiwalnej, o których

mowa w art. 22, może być wypłacany odpowiedni ekwiwalent za nakłady związane z przechowywaniem,

zabezpieczeniem i konserwacją tych materiałów.

2

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi, w drodze

rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb ustalania oraz wypłaty ekwiwalentu, uwzględniając

koszty przechowywania, zabezpieczania przed zniszczeniem i utratą oraz konserwacji

materiałów archiwalnych.

Jednostki organizacyjne państwowej sieci archiwalnej mogą przyjmować na przechowanie

materiały archiwalne będące własnością bądź na podstawie innego tytułu pozostające

w posiadaniu niepaństwowych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych.

Organy państwowe i państwowe jednostki organizacyjne, organy jednostek samorządu terytorialnego

oraz samorządowe jednostki organizacyjne, partie polityczne, organizacje polityczne,

spółdzielcze i inne organizacje społeczne oraz inne niepaństwowe jednostki organizacyjne,

a także kościoły i związki wyznaniowe, u których powstają bądź które przechowują materiały

archiwalne, oraz osoby fizyczne będące właścicielami bądź posiadaczami materiałów

wpisanych do rejestru są obowiązane zapewnić należyte warunki ich przechowywania,

chronić je przed uszkodzeniem, zniszczeniem bądź utratą oraz zapewnić konieczną konserwację

tych materiałów.

Sprawy, o których mowa w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 oraz w art. 12, w odniesieniu

do partii politycznych, organizacji politycznych, spółdzielczych i innych organizacji

społecznych oraz innych niepaństwowych jednostek organizacyjnych, a także kościołów

i związków wyznaniowych, regulują we własnym zakresie partie polityczne, organizacje

i jednostki organizacyjne oraz kościoły i związki wyznaniowe.

1.

Wywóz za granicę materiałów archiwalnych stanowiących narodowy zasób archiwalny jest

zabroniony.

2.

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych może zezwolić na czasowy wywóz za granicę materiałów

archiwalnych, jeżeli za udzieleniem zezwolenia przemawia ważny interes społeczny lub

indywidualny.

3.

Wywóz za granicę materiałów archiwalnych niewchodzących do narodowego zasobu archiwalnego

w rozumieniu ustawy jest dopuszczalny pod warunkiem stwierdzenia jego charakteru przez

Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

4.

Przepisy ust. 1-3 nie mają zastosowania do materiałów archiwalnych przywiezionych

do kraju z zastrzeżeniem ich zwrotu.

1.

Państwowy zasób archiwalny tworzą materiały archiwalne powstałe i powstające w wyniku

działalności

1)

organów państwowych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych;

1a

organów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych samorządowych jednostek organizacyjnych;

2)

obcych organów władzy i administracji państwowej i innych organów, jednostek organizacyjnych

i organizacji, związków wyznaniowych, a także okupacyjnych jednostek wojskowych, jeżeli

materiały te znajdują się w Rzeczypospolitej Polskiej

2.

Państwowy zasób archiwalny tworzą również materiały archiwalne powstałe w wyniku działalności

1)

partii politycznych oraz innych organizacji o charakterze politycznym, społecznym,

zawodowym i gospodarczym,

2)

kościołów i związków wyznaniowych,

3)

innych niepaństwowych organizacji i jednostek organizacyjnych,

4)

działaczy politycznych, społecznych i gospodarczych, twórców w dziedzinie nauki i

techniki, kultury i sztuki oraz innych osób, które wniosły swój historyczny wkład

do rozwoju Państwa Polskiego, życia politycznego, społecznego i gospodarczego oraz

do rozwoju nauki i techniki oraz kultury i sztuki,

5)

rodzin i rodów, które wywierały historyczny wpływ na sprawy państwowe, stosunki polityczne,

gospodarcze i społeczne, a także dotyczące ich majątków, przedsiębiorstw i innej aktywności

gospodarczej,

jeżeli materiały te stały się własnością Państwa w wyniku zakupu, darowizny lub w

innej drodze.

3.

Materiały archiwalne, o których mowa w ust. 1 i 2, znajdujące się poza granicami Państwa

w posiadaniu obcych organów lub organizacji są uważane za państwowy zasób archiwalny,

jeżeli na podstawie prawa lub zwyczajów międzynarodowych powinny być przekazane Rzeczypospolitej

Polskiej

1.

Materiały archiwalne udostępnia się jednostkom organizacyjnym i obywatelom dla potrzeb

nauki, kultury, techniki oraz gospodarki. Udostępnianie materiałów archiwalnych dla

powyższych potrzeb jest bezpłatne.

2

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego ustala, w drodze

rozporządzenia, opłaty za udostępnianie materiałów archiwalnych w celach innych niż

te, o których mowa w ust. 1, uwzględniając ponoszone przez archiwum dodatkowe koszty

związane z tym udostępnianiem, w szczególności

1)

koszty przygotowania materiałów do udostępniania;

2)

koszty wyszukania materiałów archiwalnych;

3)

koszty zabiegów konserwatorskich związanych z udostępnianiem materiałów archiwalnych;

4)

koszty wykonania odpisów i kopii.

2a

Archiwa państwowe wykonują usługi archiwalne w zakresie wyszukiwania, prowadzenia

kwerend, kopiowania, fotokopiowania i konserwacji materiałów archiwalnych dla potrzeb,

o których mowa w ust. 1.

2b

Tworzy się środki specjalne w archiwach państwowych i Naczelnej Dyrekcji Archiwów

Państwowych, których przychodami są wpływy otrzymywane z tytułu świadczonych usług

archiwalnych w zakresie

1)

wyszukiwania materiałów archiwalnych i prowadzenia kwerend;

2)

kopiowania i fotokopiowania materiałów archiwalnych;

3)

konserwacji materiałów archiwalnych.

2c

Ze środków specjalnych mogą być finansowane wydatki związane z

1)

wykonywaniem usług archiwalnych (wyszukiwanie, kopiowanie i fotokopiowanie materiałów

archiwalnych);

2)

konserwacją materiałów archiwalnych;

3)

poprawą warunków przechowywania, zabezpieczania i udostępniania materiałów archiwalnych;

4)

działalnością informacyjną archiwów państwowych;

5)

wyjazdami zagranicznymi dotyczącymi porozumień międzynarodowych w sprawie świadczenia

usług archiwalnych.

2d

Dysponentem środków specjalnych jest dyrektor archiwum państwowego i Naczelny Dyrektor

Archiwów Państwowych.

2e

Dla środków specjalnych sporządza się roczny plan finansowy określający planowane

przychody i rozchody.

3.

Dyrektor archiwum państwowego w uzasadnionych wypadkach może odmówić udostępnienia

materiału archiwalnego.

4.

O udostępnieniu materiałów archiwalnych cudzoziemcom decyduje Naczelny Dyrektor Archiwów

Państwowych. Decyzja ta jest ostateczna.

1.

Materiały archiwalne są udostępniane po upływie 30 lat od ich wytworzenia, jeżeli

nie narusza to prawnie chronionych interesów Państwa i obywateli.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

3

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb udostępniania materiałów

archiwalnych znajdujących się w archiwach wyodrębnionych, podporządkowanych Ministrowi

Obrony Narodowej oraz ministrom właściwym: do spraw wewnętrznych, do spraw zagranicznych,

Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefowi Agencji Wywiadu

1)

zasady postępowania z materiałami archiwalnymi zawierającymi informacje niejawne stanowiące

tajemnicę państwową lub służbową albo dane osobowe podlegające ochronie;

2)

szczegółowe zasady udostępniania dokumentacji dotyczącej osób fizycznych tym osobom

dla celów własnych;

3)

odpłatność za udostępnianie materiałów archiwalnych w przypadku ponoszenia przez archiwum

dodatkowych kosztów z tego tytułu;

4)

odpłatność za sporządzenie reprodukcji materiałów archiwalnych.

4

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego po zasięgnięciu

opinii Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji ustali, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

zasady i tryb gromadzenia, ewidencjonowania, kwalifikowania, klasyfikacji oraz udostępniania

materiałów archiwalnych tworzących zasób jednostek publicznej radiofonii i telewizji,

uwzględniając

1)

szczególny zakres i sposób działania radia i telewizji;

2)

potrzebę szczególnej ochrony materiałów archiwalnych przed utratą lub zniszczeniem.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r.

1.

Centralnym organem administracji rządowej

2

Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów

na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

3

Zastępców Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych powołuje i odwołuje minister właściwy

do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego na wniosek Naczelnego Dyrektora

Archiwów Państwowych.

4

Nadzór nad Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych sprawuje minister właściwy do

spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

1

Właściwymi organami administracji rządowej

1

Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych i minister właściwy

do spraw zagranicznych;

1a

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szef Agencji Wywiadu

2

Szefowie: Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu i Kancelarii Prezydenta.

2

Właściwym organem w sprawach archiwum wyodrębnionego Instytutu Pamięci Narodowej -

Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w zakresie określonym przepisami

ustawy jest Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu.

1.

Zasób archiwalny Rady Państwa zostaje włączony do zasobu archiwalnego urzędu Prezydenta.

2.

Środki budżetowe kancelarii Rady Państwa stają się środkami budżetowymi Kancelarii

Prezydenta.

1.

Przy Naczelnym Dyrektorze Archiwów Państwowych działa Rada Archiwalna jako organ doradczy

i opiniodawczy.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

3.

Kadencja Rady Archiwalnej trwa trzy lata.

Ustawa wchodzi w życie z dniem objęcia urzędu przez Prezydenta, z tym że art. 15 pkt

4 wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1990 r.

1.

Do zakresu działania Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych należy

1)

koordynowanie działalności archiwalnej na terenie Państwa;

2)

prowadzenie centralnego rejestru niepaństwowego zasobu archiwalnego oraz kontrola

rejestrów prowadzonych przez podległe mu archiwa państwowe;

3)

wydawanie zezwoleń na czasowy wywóz określonych materiałów archiwalnych;

4)

nadzór nad gromadzeniem, brakowaniem, ewidencją, przechowywaniem, opracowywaniem,

udostępnianiem i zabezpieczaniem materiałów archiwalnych;

5)

nadzór nad działalnością naukową i wydawniczą prowadzoną w archiwach państwowych;

6)

prowadzenie współpracy międzynarodowej w zakresie spraw archiwalnych.

2.

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych uprawniony jest do kontroli jednostek organizacyjnych

wchodzących w skład państwowej sieci archiwalnej w zakresie wykonywania przepisów

ustawy.

3.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

4.

Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się do archiwów wyodrębnionych

1

Sejmu, Senatu i urzędu Prezydenta;

2

jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej,

ministra właściwego do spraw wewnętrznych i ministra właściwego do spraw zagranicznych;

3

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu

4

Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1997 r., z wyjątkiem

art. 14 pkt 2 i art. 17 pkt 2-13, które wchodzą w życie z dniem 8 kwietnia 1997 r.

1.

Działalność archiwalną w zakresie państwowego zasobu archiwalnego prowadzi państwowa

sieć archiwalna, którą tworzą

1)

archiwa państwowe;

2)

archiwa państwowe wyodrębnione;

3)

archiwa zakładowe organów państwowych i innych państwowych jednostek organizacyjnych;

3a

archiwa zakładowe organów jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek

organizacyjnych;

4)

(skreślony).

2.

Działalność archiwalną w zakresie państwowego zasobu archiwalnego prowadzą ponadto

1)

jednostki organizacyjne, które posiadają powierzony zasób archiwalny;

2)

państwowe biblioteki i muzea, które gromadzą i przechowują materiały archiwalne wchodzące

do państwowego zasobu archiwalnego.

Działalność archiwalna obejmuje gromadzenie, ewidencję, przechowywanie, opracowanie,

zabezpieczenie i udostępnianie materiałów archiwalnych oraz prowadzenie działalności

informacyjnej.

1.

Archiwa państwowe tworzy i likwiduje minister właściwy do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego

2.

Archiwa państwowe podlegają Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych.

3.

Działalnością archiwów państwowych kierują dyrektorzy powoływani przez Naczelnego

Dyrektora Archiwów Państwowych.

4.

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych przy archiwach państwowych może powołać radę

naukowo-programową jako organ doradczy i opiniodawczy. Dyrektor archiwum państwowego,

w razie powołania rady naukowo-programowej, ustala jej skład osobowy.

1.

Archiwa państwowe o charakterze centralnym obejmują zasięgiem działania obszar całego

Państwa.

2.

Zasób archiwalny archiwów określonych w ust. 1 stanowią materiały archiwalne powstałe

w wyniku działalności naczelnych i centralnych organów władzy i administracji rządowej

1.

Archiwa państwowe niemające charakteru centralnego obejmują zasięgiem działania obszar

jednego lub kilku województw.

2.

Zasób archiwalny archiwów państwowych określonych w ust. 1 stanowią materiały archiwalne

powstałe na terenie ich działania, a także ich zasób historyczny, z wyłączeniem materiałów

archiwalnych wchodzących do zasobu archiwalnego archiwów państwowych o charakterze

centralnym.

1.

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych w uzasadnionych wypadkach, z uwagi na potrzeby

nauki, kultury i gospodarki narodowej oraz w celu zabezpieczenia zasobów archiwalnych,

może po zasięgnięciu opinii Rady Archiwalnej wprowadzić odstępstwa od zasad ich rozmieszczenia

określonych w art. 25 i 26.

2.

Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do zasobów archiwalnych archiwów wyodrębnionych.

Do zakresu działania archiwów państwowych należy w szczególności

1)

kształtowanie państwowego zasobu archiwalnego;

2)

prowadzenie rejestru niepaństwowego zasobu archiwalnego;

3)

ewidencja, przechowywanie, opracowanie, zabezpieczenie i udostępnianie materiałów

archiwalnych należących do ich zasobu archiwalnego;

4)

kontrola postępowania z materiałami archiwalnymi wchodzącymi do państwowego zasobu

archiwalnego w archiwach zakładowych, w składnicach akt oraz jednostkach organizacyjnych

z powierzonym zasobem archiwalnym;

5)

wydawanie uwierzytelnionych odpisów, wypisów, wyciągów i reprodukcji przechowywanych

materiałów, a także zaświadczeń na podstawie tych materiałów;

6)

prowadzenie prac naukowych oraz wydawniczych w dziedzinie archiwistyki i dziedzin

pokrewnych;

7)

popularyzacja wiedzy o materiałach archiwalnych i archiwach oraz prowadzenie działalności

informacyjnej.

1.

Archiwami państwowymi wyodrębnionymi są

1)

archiwum Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

1a

archiwum Senatu Rzeczypospolitej Polskiej

2

archiwum urzędu Prezydenta;

3

archiwa jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez ministrów właściwych

do spraw: obrony narodowej, spraw wewnętrznych i spraw zagranicznych - w zakresie

tych działów administracji rządowej, określonych w przepisach odrębnych;

4

archiwum Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu

5

archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu.

2.

Archiwa państwowe wyodrębnione obejmują zasięgiem działania obszar całego Państwa.

3

Minister Obrony Narodowej oraz ministrowie właściwi: do spraw wewnętrznych, do spraw

zagranicznych, Szef Kancelarii Sejmu, Szef Kancelarii Senatu, Szef Kancelarii Prezydenta,

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szef Agencji Wywiadu

4.

Do spraw nieuregulowanych w przepisach wydanych na podstawie ust. 3 stosuje się odpowiednio

przepisy dotyczące archiwów państwowych.

Zasób archiwalny archiwów: Sejmu, Senatu i urzędu Prezydenta stanowią materiały archiwalne

powstałe i powstające w toku ich działalności, a także ich zasób historyczny.

1

Zasób archiwalny archiwów wyodrębnionych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3, stanowią

materiały archiwalne powstałe i powstające w toku działalności jednostek organizacyjnych

podległych i nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do

spraw wewnętrznych i ministra właściwego do spraw zagranicznych oraz Szefa Agencji

Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu

2

Zasób archiwalny archiwum państwowego wyodrębnionego, podległego ministrowi właściwemu

do spraw zagranicznych, obejmuje również dokumenty przesyłane i składane przez obce

podmioty prawa międzynarodowego.

3

Zasób archiwalny archiwum państwowego wyodrębnionego, podległego Prezesowi Instytutu

Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, określa

ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

(Dz. U. z 1998 r. Nr 155, poz. 1016, z 1999 r. Nr 38, poz. 360, z 2000 r. Nr 48, poz. 553 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676).

Archiwa wyodrębnione przekazują do archiwów państwowych o charakterze centralnym materiały

archiwalne, znajdujące się dotychczas w ich zasobie, po ustaniu okoliczności uzasadniających

ich przechowywanie w archiwach wyodrębnionych, nie później jednak niż po upływie 50

lat od daty ich wytworzenia, o ile nie narusza to prawnie chronionych interesów Państwa

i obywateli.

1

Archiwa zakładowe tworzy się w państwowych jednostkach organizacyjnych oraz w jednostkach

samorządu terytorialnego i innych samorządowych jednostkach organizacyjnych, w których

powstają materiały archiwalne.

2

Jeżeli jednostką, o której mowa w ust. 1, jest ministerstwo, archiwum zakładowe tworzy

się odrębnie dla każdego działu administracji rządowej, określonego w przepisach odrębnych.

3

Jednostki, w których tworzy się archiwa zakładowe, ustala

1)

w odniesieniu do jednostek obejmujących działalnością obszar całego Państwa - Naczelny

Dyrektor Archiwów Państwowych;

2)

w odniesieniu do innych jednostek - dyrektor właściwego archiwum państwowego.

1.

Kierownicy jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 33, obowiązani są zapewnić

1)

gromadzenie, przechowywanie, ewidencjonowanie i odpowiednie zabezpieczenie materiałów

archiwalnych tworzących zasób archiwalny podległych im archiwów zakładowych;

2)

klasyfikowanie, kwalifikowanie i brakowanie materiałów określonych w pkt 1, a także

przekazywanie ich właściwym archiwom państwowym.

2.

Kierownicy tych jednostek obowiązani są ponadto przed zlecaniem prac projektowych

wykorzystać odpowiedni materiał archiwalny.

3

Jeżeli jednostką organizacyjną jest urząd administracji rządowej, kierownik jednostki

wykonuje zadania określone w ust. 1 i 2 poprzez dyrektora generalnego tego urzędu,

powołanego na podstawie przepisów odrębnych.

1.

Archiwa zakładowe obejmują zasięg działania jednostki organizacyjnej, w której zostały

utworzone.

2.

Zasób archiwalny archiwów zakładowych stanowią materiały archiwalne powstałe i powstające

w związku z działalnością jednostek organizacyjnych, w których zostały utworzone.

Archiwa zakładowe nie mogą posiadać zasobu historycznego; nie dotyczy to archiwów

szkół wyższych.

3.

Zasób archiwalny archiwów zakładowych służy potrzebom jednostek, w których archiwa

te zostały utworzone. Do korzystania z tego zasobu przez osoby trzecie konieczne jest

zezwolenie kierownika jednostki organizacyjnej, w której istnieje archiwum zakładowe.

1

W państwowych i samorządowych jednostkach organizacyjnych innych niż określone w art.

33 powstałą w nich i powstającą dokumentację, niemająca już zastosowania w ich działalności,

gromadzi się w składnicach akt.

2.

Kierownicy jednostek określonych w ust. 1 obowiązani są

1)

zapewnić ochronę przed zniszczeniem lub utratą dokumentacji gromadzonej w składnicach

akt;

2)

umożliwić właściwemu archiwum państwowemu nadzór nad brakowaniem dokumentacji przechowywanej

w składnicach akt.

3.

W składnicach akt nie prowadzi się ewidencji dokumentacji i nie jest ona udostępniana

innym osobom. W wyjątkowych wypadkach stosuje się odpowiednio przepis art. 35 ust.

3.

(skreślony).

Jednostkom organizacyjnym, z uwagi na ich szczególny charakter lub zadania, na ich

wniosek, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych może powierzyć na stałe lub na czas

określony gromadzenie i przechowywanie materiałów archiwalnych.

1.

Państwowe biblioteki i muzea, które gromadzą i przechowują materiały archiwalne, w

zakresie tych materiałów pełnią funkcje jednostek państwowej sieci archiwalnej.

2.

Jednostki organizacyjne określone w ust. 1 w zakresie posiadanego zasobu archiwalnego

podlegają przepisom ustawy.

1.

Do pracowników działalności podstawowej zatrudnionych w Naczelnej Dyrekcji Archiwów

Państwowych i w archiwach państwowych mają zastosowanie przepisy o pracownikach urzędów

państwowych.

2.

Do pracowników naukowo-badawczych zatrudnionych w Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych

i w archiwach państwowych mają zastosowanie przepisy o pracownikach instytutów naukowo-badawczych.

1.

Niepaństwowy zasób archiwalny tworzą materiały archiwalne, które nie są własnością

państwowych jednostek organizacyjnych.

2.

Zasób ten jest

1)

ewidencjonowany;

2)

nieewidencjonowany.

3.

Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych oraz archiwa państwowe, zgodnie z ich właściwością,

prowadzą rejestry niepaństwowego zasobu archiwalnego w celu ochrony materiałów archiwalnych

tworzących ten zasób.

Ewidencjonowany niepaństwowy zasób archiwalny tworzą materiały archiwalne powstałe

i powstające w wyniku działalności

1)

partii politycznych,

2)

organizacji politycznych, spółdzielczych i innych organizacji społecznych,

3)

kościołów i związków wyznaniowych,

4)

innych niż wymienione w pkt 2 niepaństwowych jednostek organizacyjnych

oraz stanowiące ich własność.

1.

Własność materiałów archiwalnych, o których mowa w art. 42, nie może być przedmiotem

obrotu; jest ona ponadto ograniczona przepisami art. 6 oraz art. 8.

2.

Materiały określone w art. 42 mogą być, na wniosek właściciela i na podstawie decyzji

dyrektora właściwego archiwum państwowego, wpisane do rejestru niepaństwowego zasobu

archiwalnego, o którym mowa w art. 41 ust. 3.

3.

Skreślenie materiałów z rejestru, o którym mowa w ust. 2, następuje w razie całkowitego

ich zniszczenia lub utraty, na mocy decyzji Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

1.

Z chwilą ustania działalności jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 42,

ich materiały archiwalne stają się własnością Państwa i wchodzą do państwowego zasobu

archiwalnego. Podlegają przekazaniu do właściwej jednostki państwowej sieci archiwalnej

wskazanej decyzją Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

2.

Materiały, o których mowa w art. 42, mogą stać się własnością Państwa, z następstwami

określonymi w ust. 1, na mocy decyzji właściwych organów niepaństwowych jednostek

organizacyjnych.

3.

Materiały, o których mowa w ust. 2, mogą być przekazywane w depozyt archiwom państwowym.

1.

Organy niepaństwowych jednostek organizacyjnych obowiązane są do ewidencjonowania,

przechowywania i zabezpieczenia materiałów archiwalnych wchodzących w skład niepaństwowego

zasobu archiwalnego.

2.

Organy, o których mowa w ust. 1, określają zasady i tryb udostępniania materiałów

archiwalnych wchodzących w skład niepaństwowego zasobu archiwalnego.

3.

Archiwa niepaństwowych jednostek organizacyjnych mogą obejmować również zasób historyczny

w rozumieniu art. 25 ust. 2.

4.

Współpracę archiwów niepaństwowych jednostek organizacyjnych, o których mowa w art.

42, z państwową siecią archiwalną określają porozumienia zawarte między ich właściwymi

organami a ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Nieewidencjonowany niepaństwowy zasób archiwalny tworzą materiały powstałe i powstające

w wyniku działalności osób fizycznych, stanowiące własność tych osób lub ich prawnych

następców.

1.

Prawo własności przysługujące osobom, o których mowa w art. 46, jest ograniczone tylko

przepisami art. 14.

2.

Materiały archiwalne określone w art. 46 mogą być przedmiotem obrotu odpłatnie i nieodpłatnie,

z zastrzeżeniem ograniczenia, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 9.

3.

Przeniesienie własności w drodze kupna-sprzedaży materiałów, o których mowa w art.

46, na rzecz Państwa jest zwolnione od podatku od nabycia praw majątkowych oraz od

opłat notarialnych.

4.

Przeniesienie własności materiałów, o których mowa w art. 46, w drodze spadku lub

zapisu jest zwolnione od podatku od spadków oraz od opłat notarialnych.

5.

Przepis art. 44 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

1.

Materiały archiwalne określone w art. 46 mogą, na wniosek ich właściciela bądź posiadacza,

na podstawie decyzji dyrektora właściwego archiwum państwowego zostać wpisane do rejestru

niepaństwowego zasobu archiwalnego, o którym mowa w art. 41 ust. 3.

2.

Przepis art. 43 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Właściciel lub posiadacz materiałów archiwalnych, wpisanych do rejestru, jest obowiązany

dbać o ich zachowanie, a w szczególności

1)

chronić je przed zniszczeniem lub uszkodzeniem;

2)

niezwłocznie zawiadomić właściwe archiwum państwowe o wydarzeniach mogących mieć ujemny

wpływ na stan i zachowanie materiałów archiwalnych;

3)

zawiadomić właściwe archiwum państwowe o przejściu własności materiałów archiwalnych

na inną osobę, w ciągu trzech miesięcy od dnia przeniesienia własności.

Właścicielowi lub posiadaczowi materiałów archiwalnych wpisanych do rejestru przysługuje

prawo do konserwacji tych materiałów na koszt Państwa we właściwym archiwum państwowym.

Dyrektor właściwego archiwum państwowego może wydać decyzję o zabezpieczeniu materiałów

archiwalnych wpisanych do rejestru przez przeniesienie ich do archiwum aż do czasu

ustania zagrożenia, jeżeli istnieje uzasadniona obawa ich zniszczenia, uszkodzenia

lub wywiezienia za granicę bez zezwolenia, o którym mowa w art. 14.

1.

Kto, posiadając szczególny obowiązek ochrony materiałów archiwalnych, uszkadza je

lub niszczy,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

2.

Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

1.

Kto bez zezwolenia wywozi materiały archiwalne za granicę lub po wywiezieniu za granicę

nie sprowadza ich do kraju w terminie ustalonym w zezwoleniu,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

2.

Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

3.

Sąd może orzec przepadek materiałów archiwalnych stanowiących przedmiot przestępstwa.

1.

Kto zbywa, pomaga w zbyciu lub nabyciu materiałów archiwalnych wchodzących w skład

narodowego zasobu archiwalnego, jeżeli wiedział, że nabywca chce je wywieźć za granicę

bez zezwolenia,

podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

2.

Jeżeli sprawca działał nieumyślnie,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Kto, będąc właścicielem lub posiadaczem materiałów archiwalnych wpisanych do rejestru

1)

nie zabezpiecza ich przed zniszczeniem lub uszkodzeniem;

2)

nie zawiadamia właściwego archiwum państwowego

a)

o wydarzeniach mogących mieć ujemny wpływ na stan i zachowanie materiałów archiwalnych,

b)

o przeniesieniu własności lub posiadania materiałów archiwalnych na inną osobę,

c)

o zmianie miejsca, w którym znajdują się materiały archiwalne,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

W ustawie z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach

(Dz. U. Nr 10, poz. 48) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 4 pkt 2 i 3 otrzymują brzmienie

«

2)

wchodzące w skład muzeów i bibliotek, z wyjątkiem materiałów archiwalnych wchodzących

w skład narodowego zasobu archiwalnego, których ochronę regulują odrębne przepisy,

3)

inne, jeżeli ich charakter zabytkowy jest oczywisty, o ile nie podlegają ochronie

na podstawie odrębnych przepisów.

»

;

2)

w art. 5 skreśla się pkt 8, a dotychczasowe pkt 9, 10, 11 i 12 otrzymują oznaczenie

pkt 8, 9, 10 i 11;

3)

w art. 5 w pkt 9 dodaje się na końcu wyrazy: «jeżeli nie wchodzą w skład narodowego

zasobu archiwalnego»;

4)

w art. 8 w ust. 1 pkt 3 i 4 otrzymują brzmienie

«

3)

dyrektorzy (kierownicy) muzeów w stosunku do zabytków znajdujących się w muzeach oraz

do innych zabytków w zakresie im zleconym, z wyjątkiem materiałów archiwalnych wchodzących

w skład narodowego zasobu archiwalnego, których ochronę regulują odrębne przepisy,

4)

Biblioteka Narodowa w Warszawie i biblioteki wyznaczone przez Ministra Kultury i Sztuki,

w porozumieniu z właściwymi ministrami (kierownikami urzędów centralnych) i Polską

Akademią Nauk, w stosunku do zabytkowych materiałów bibliotecznych w zakresie im zleconym,

z wyjątkiem materiałów archiwalnych wchodzących w skład narodowego zasobu archiwalnego,

których ochronę regulują odrębne przepisy.

»

;

5)

w art. 12 ust. 3 otrzymuje brzmienie

«

3.

Minister Kultury i Sztuki w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami (kierownikami

urzędów centralnych) i Polską Akademią Nauk może przekazać wykonywanie niektórych

czynności w zakresie ochrony zabytków Bibliotece Narodowej w Warszawie i innym bibliotekom.

»

;

6)

w art. 14 skreśla się ust. 2;

7)

w art. 42

a)

w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie

«

1)

przedmioty wymienione w art. 5, o ile wojewódzki konserwator zabytków, Biblioteka

Narodowa w Warszawie - każdy z tych organów w swoim zakresie działania - stwierdzi,

że nie posiadają charakteru dobra kultury w rozumieniu art. 2.

»

,

b)

ust. 2 otrzymuje brzmienie

«

2.

Charakter dzieł wymienionych w ust. 1 pkt 1-3 powinien być stwierdzony odpowiednim

zaświadczeniem wojewódzkiego konserwatora zabytków lub Biblioteki Narodowej w Warszawie.

»

;

8)

art. 56 otrzymuje brzmienie

«

Art. 56.

Właściciel kolekcji wpisanej na jego wniosek do rejestru zabytków, z wyjątkiem kolekcji

materiałów archiwalnych, wpisanej do rejestru niepaństwowych materiałów archiwalnych,

jest uprawniony do następujących świadczeń ze strony muzeów państwowych

1)

ustalania autorstwa (atrybucji) przedmiotów kolekcji,

2)

stwierdzania stanu zachowania przedmiotów kolekcji i udzielania zaleceń konserwatorskich,

3)

pomocy wprowadzeniu naukowej inwentaryzacji i naukowym opracowaniu przedmiotów kolekcji,

4)

zabezpieczenia kolekcji lub jej poszczególnych przed miotów.

»

;

9)

art. 83 otrzymuje brzmienie

«

Art. 83.

Ochrona dóbr kultury znajdujących się w bibliotekach jest uregulowana w odrębnych

przepisach, jednakże mają do nich zastosowanie - z wyjątkiem materiałów archiwalnych

wchodzących w skład narodowego zasobu archiwalnego - przepisy art. 18, 41-44 i 73-81

ustawy.

»”

Właściciel kolekcji wpisanej na jego wniosek do rejestru zabytków, z wyjątkiem kolekcji

materiałów archiwalnych, wpisanej do rejestru niepaństwowych materiałów archiwalnych,

jest uprawniony do następujących świadczeń ze strony muzeów państwowych

1)

ustalania autorstwa (atrybucji) przedmiotów kolekcji,

2)

stwierdzania stanu zachowania przedmiotów kolekcji i udzielania zaleceń konserwatorskich,

3)

pomocy wprowadzeniu naukowej inwentaryzacji i naukowym opracowaniu przedmiotów kolekcji,

4)

zabezpieczenia kolekcji lub jej poszczególnych przed miotów.

(pominięty).

1.

Organy prowadzące na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach

(Dz. U. Nr 10, poz. 48) rejestr zabytków sporządzą i przekażą dane oraz dokumentację dotyczące materiałów

archiwalnych zarejestrowanych w rejestrze zabytków - Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów

Państwowych.

2.

Materiały archiwalne, o których mowa w ust. 1, wpisane dotychczas do rejestru zabytków

ulegają skreśleniu z tego rejestru i podlegają wpisowi odpowiednio do właściwego rejestru,

zgodnie z przepisami ustawy.

3.

Termin i tryb przekazania Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych danych i dokumentacji,

o których mowa w ust. 1, określają Ministrowie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki

oraz Kultury i Sztuki.

4.

W stosunku do materiałów archiwalnych znajdujących się w rejestrze zabytków do chwili

przekazania danych i dokumentacji, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio

przepisy o ochronie zabytków.

(pominięty).

2.

Minister Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki oraz Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych,

w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, dostosują organizację i

zakres działania archiwów, o których mowa w ust. 1, do przepisów tej ustawy.

3.

W stosunku do archiwów państwowych wyodrębnionych Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej oraz Rady Państwa przepisy ustawy wchodzą w życie w terminach ustalonych odpowiednio

przez Szefów: Kancelarii Sejmu oraz Kancelarii Rady Państwa.

1.

Działające dotychczas na podstawie aktów wykonawczych do dekretu z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych

(Dz. U. Nr 19, poz. 149 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) centralne i wojewódzkie archiwa państwowe stają się z dniem wejścia w życie ustawy

archiwami państwowymi w rozumieniu ustawy.

2.

(pominięty).

3.

(pominięty).

Traci moc dekret z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych

(Dz. U. Nr 19, poz. 149 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1984 r.

1.

Zasób archiwalny dotychczasowej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu - Instytutu Pamięci Narodowej oraz komisji okręgowych staje się zasobem

archiwalnym Instytutu Pamięci.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Akty wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych niniejszą ustawą zachowują

moc do czasu ich zastąpienia przez akty wydane na podstawie niniejszej ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów

1)

art. 74, który wchodzi w życie z dniem 30 grudnia 2000 r.,

2)

art. 27 pkt 5 lit. b) i c), które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.,

3)

art. 61, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.

Ochrona dóbr kultury znajdujących się w bibliotekach jest uregulowana w odrębnych

przepisach, jednakże mają do nich zastosowanie - z wyjątkiem materiałów archiwalnych

wchodzących w skład narodowego zasobu archiwalnego - przepisy art. 18, 41-44 i 73-81

ustawy.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1997 r., z wyjątkiem art. 3, art. 7, art. 9, art. 10, art. 20, art. 24, art. 32, art. 34, art. 37, art.

45-47, art. 50, art. 66, art. 73 ust. 1, 2 i 4, art. 74, art. 76, art. 79, art. 80

i art. 82, które wchodzą w życie z dniem 1 października 1996 r., oraz art. 41, który

wchodzi w życie z dniem wejścia w życie ustawy konstytucyjnej z dnia 21 czerwca 1996 r.

o zmianie ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach

między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie

terytorialnym

(Dz. U. Nr 106, poz. 488).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1999 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem art. 26, art. 128 pkt

2, art. 139 pkt 1 i 10, art. 145 ust. 2 i 4, art. 146 ust. 2 i 4 oraz art. 147 ust.

2 i 3, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, i art. 34 pkt 1, art. 36 pkt 23,

art. 48 pkt 1 i 3, art. 84, art. 97 pkt 1-3, 5-10 i 12-36 oraz art. 139 pkt 9 lit.

a), które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2000 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 227

i art. 233, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.