Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla szczegó∏owe zasady

bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu

oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego zwiàzanego z ruchem w poszczególnych rodzajach podziemnych zak∏adów górniczych, a tak˝e szczegó∏owe zasady oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego oraz stosowania niezb´dnych Êrodków

profilaktycznych zmniejszajàcych to ryzyko w formie

dokumentu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych w ruchu tych zak∏adów.

§ 2. 1. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do

1) przedsi´biorców,

2) pracowników zatrudnionych w ruchu podziemnych

zak∏adów górniczych, zwanych dalej „zak∏adami

górniczymi”.

2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio do

1) podmiotów wykonujàcych w zakresie swej dzia∏alnoÊci zawodowej powierzone im czynnoÊci w ruchu zak∏adu górniczego, zwanych dalej „podmiotami”,

3) osób niewymienionych w ust. 1 pkt 2, je˝eli wykonujà prace lub przebywajà w zak∏adzie górniczym.

3. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ tak˝e odpowiednio do

1) likwidacji zak∏adu górniczego,

2) wykonywania robót geologicznych w podziemnych

wyrobiskach górniczych,

3) prowadzenia robót podziemnych z zastosowaniem

techniki górniczej, okreÊlonych w odr´bnych przepisach,

4) sk∏adowania odpadów w podziemnych wyrobiskach górniczych.

Poz. 1169

2) wykonywania nadzoru nad pracami, o których mowa w pkt 1,

3) u˝ywania maszyn i urzàdzeƒ w zak∏adzie górniczym.

§ 3. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o rzeczoznawcy, nale˝y przez to rozumieç rzeczoznawc´ do

spraw ruchu zak∏adu górniczego.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wykonuje

swoje obowiàzki przy pomocy podleg∏ych mu osób

kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego, zwanych dalej „osobami kierownictwa i dozoru ruchu”.

§ 4. 1. W zak∏adzie górniczym sporzàdza si´, uzupe∏nia i aktualizuje niezb´dnà dokumentacj´ prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego.

§ 8. 1. W zak∏adzie górniczym powinna byç zorganizowana i wyposa˝ona w odpowiednie Êrodki techniczne s∏u˝ba dyspozytorska ruchu.

2. Rodzaje dokumentacji oraz ich zakres i wzory

okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

2. Zadaniem s∏u˝by dyspozytorskiej ruchu jest bie˝àca kontrola ruchu i stanu bezpieczeƒstwa wykonywania pracy.

3. Rodzaje dokumentacji prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego w zwiàzku z nabywaniem, przechowywaniem i u˝ywaniem Êrodków strza∏owych oraz jej zakres i wzory okreÊlajà odr´bne przepisy.

§ 5. Przedsi´biorca zapewnia bie˝àce przeprowadzanie analiz i badaƒ niezb´dnych dla bezpiecznego

prowadzenia ruchu zak∏adu górniczego, w tym dla oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego.

§ 6. 1. Przedsi´biorca opracowuje, przed rozpocz´ciem prac, dla ka˝dego zak∏adu górniczego dokument

bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnionych w zak∏adzie górniczym, zwany dalej „dokumentem bezpieczeƒstwa”.

2. Dokument bezpieczeƒstwa powinien byç

1) dost´pny w zak∏adzie górniczym,

2) aktualizowany ka˝dorazowo w przypadku zmiany,

rozbudowy i przebudowy miejsca lub stanowiska

pracy, powodujàcych zmian´ warunków pracy.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powinien

zapoznaç pracowników zak∏adu górniczego z obowiàzujàcym dokumentem bezpieczeƒstwa lub odpowiednià jego cz´Êcià.

4. Pracownik powinien potwierdziç na piÊmie fakt

zapoznania go z treÊcià dokumentu bezpieczeƒstwa

lub odpowiednià jego cz´Êcià oraz przestrzegaç jego

postanowieƒ.

3. W sk∏ad s∏u˝by dyspozytorskiej ruchu wchodzà

w szczególnoÊci dyspozytorzy ruchu posiadajàcy

stwierdzone kwalifikacje osoby wy˝szego dozoru ruchu w specjalnoÊci górniczej.

4. Szczegó∏owy zakres dzia∏ania s∏u˝by dyspozytorskiej ruchu oraz jej organizacj´ ustala kierownik ruchu

zak∏adu górniczego.

5. Wymóg posiadania kwalifikacji dyspozytorów

ruchu, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy dyspozytorów w zak∏adach prowadzàcych roboty podziemne

z zastosowaniem techniki górniczej.

6. W dni wolne od pracy, w zak∏adach górniczych

ca∏kowicie likwidowanych, dozwolone jest ∏àczenie

funkcji osoby kierownictwa lub wy˝szego dozoru ruchu z funkcjà dyspozytora ruchu.

§ 9. 1. Osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna

przestrzegaç ustalonego dla niej i zatwierdzonego

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego zakresu

czynnoÊci, okreÊlajàcego jej obowiàzki, uprawnienia

i zakres odpowiedzialnoÊci.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za dor´czenie osobie kierownictwa i dozoru

ruchu zakresu czynnoÊci, za pokwitowaniem odbioru.

§ 10. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne

osoby kierujàce zespo∏ami pracowników powinny

5. ZawartoÊç dokumentu bezpieczeƒstwa okreÊla

za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

1) organizowaç i prowadziç prac´, w sposób zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracowników, zak∏adu górniczego i Êrodowiska,

§ 7. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest odpowiedzialny za

2) informowaç podleg∏ych im pracowników o przepisach i zasadach bezpiecznego wykonywania pracy.

1) prawid∏owà organizacj´ i prowadzenie ruchu zak∏adu górniczego,

§ 11. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza osoby kierownictwa i dozoru ruchu odpowiedzialne za

2) ustalenie zakresów dzia∏ania poszczególnych dzia∏ów ruchu oraz s∏u˝b specjalistycznych zak∏adu

górniczego.

2. W zakresach dzia∏ania, o których mowa w ust. 1

pkt 2, okreÊla si´ w szczególnoÊci sposób

1) koordynacji prac wykonywanych przez poszczególne dzia∏y ruchu i s∏u˝by specjalistyczne oraz prac

wykonywanych przez pracowników podmiotów,

1) ustalanie sk∏adów zespo∏ów pracowniczych pod

wzgl´dem ich liczebnoÊci i kwalifikacji pracowników,

2) wyznaczanie przodowych zespo∏ów, o których mowa w pkt 1.

2. Przodowym zespo∏u pracowniczego, zatrudnionego w wyrobiskach lub miejscach znacznie oddalo-

nych od innych miejsc pracy, mo˝e byç wy∏àcznie wyspecjalizowany pracownik.

wiednio dla stanowiska lub miejsca pracy ka˝demu

pracownikowi, za pokwitowaniem odbioru.

3. Do wykonywania pracy w wyrobiskach lub miejscach, o których mowa w ust. 2, mo˝e byç wyznaczona

osoba, która posiada doÊwiadczenie w wykonywaniu

powierzonych czynnoÊci. Wyznaczona osoba powinna

utrzymywaç ∏àcznoÊç ze s∏u˝bà dyspozytorskà ruchu,

zgodnie z ustaleniami kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

5. Pracownicy powinni zapoznaç si´ z treÊcià instrukcji, o których mowa w ust. 1, oraz wykonywaç prac´ zgodnie z jej ustaleniami; zapoznanie si´ z treÊcià instrukcji pracownicy potwierdzajà na piÊmie.

§ 12. 1. Rozk∏ad pracy oraz dy˝urów osób kierownictwa i dozoru ruchu ustala si´ w taki sposób, aby

ruch zak∏adu górniczego prowadzony by∏ pod nadzorem niezb´dnej liczby osób kierownictwa i dozoru ruchu o odpowiednich specjalnoÊciach technicznych.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza

na piÊmie dla ka˝dej zmiany, tak˝e w dni wolne od pracy, osob´ kierownictwa lub wy˝szego dozoru ruchu

w specjalnoÊci górniczej, która powinna byç obecna

w zak∏adzie górniczym niezale˝nie od dyspozytora ruchu, w celu sprawowania nadzoru nad prowadzeniem

ruchu zak∏adu górniczego na danej zmianie.

3. Niezale˝nie od postanowieƒ ust. 1, dla ka˝dej

zmiany, tak˝e w dni wolne od pracy, ustala si´ dy˝ury

kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub jego zast´pców, którzy nawet gdy przebywajà poza zak∏adem górniczym, b´dà mogli stawiç si´ niezw∏ocznie w zak∏adzie górniczym.

4. Dyspozytor ruchu powinien byç powiadomiony

o miejscu pobytu osób, o których mowa w ust. 1 i 2,

oraz powinien mieç mo˝liwoÊç ich powiadomienia.

5. W dni wolne od pracy stan wyrobisk oraz obiektów i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego kontroluje si´

w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

§ 13. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego jest

odpowiedzialny za opracowanie instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy dla stanowisk lub miejsc pracy

w ruchu zak∏adu górniczego zwiàzanych ze szczególnym ryzykiem; po konsultacji z pracownikami lub ich

reprezentantami kierownik ruchu zak∏adu górniczego

zatwierdza te instrukcje.

2. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny byç

zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà, i okreÊlaç w szczególnoÊci

1) sposoby bezpiecznego wykonywania pracy,

2) zasady post´powania w sytuacjach awaryjnych,

z uwzgl´dnieniem zagro˝eƒ wyst´pujàcych przy

wykonywaniu poszczególnych prac,

3) zasady ochrony przed zagro˝eniami, o których mowa w pkt 2.

3. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny zawieraç informacje o stosowaniu sprz´tu ratowniczego

i dzia∏aniach, które powinny byç podj´te w przypadku

zagro˝enia.

4. Kierownicy dzia∏ów ruchu zak∏adu górniczego

przekazujà instrukcje, o których mowa w ust. 1, odpo-

§ 14. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, przed

przystàpieniem podmiotów do wykonywania pracy

w ruchu zak∏adu górniczego, okreÊla na piÊmie szczegó∏owy podzia∏ obowiàzków mi´dzy osobami kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego a podmiotem, w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji prac.

2. OkreÊlajàc obowiàzki, o których mowa w ust. 1,

uwzgl´dnia si´ w szczególnoÊci

1) zasady wspó∏pracy mi´dzy osobami kierownictwa

i dozoru ruchu zak∏adu górniczego a podmiotem

w zakresie organizacji pracy, bezpieczeƒstwa,

ochrony zdrowia i zapobiegania ryzyku zawodowemu oraz wzajemnego informowania si´ o istniejàcym ryzyku,

2) organizacj´ przeszkolenia pracowników wykonujàcych prace w zakresie obowiàzujàcych w zak∏adzie

górniczym przepisów bezpieczeƒstwa i higieny

pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego, wyst´pujàcych zagro˝eƒ, porzàdku

i dyscypliny pracy, zasad ∏àcznoÊci i alarmowania,

znajomoÊci rejonu prac, a tak˝e zg∏aszania wypadków i zagro˝eƒ,

3) zasady i warunki dostarczania materia∏ów, urzàdzeƒ, sprz´tu i dokumentów kartograficznych.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego o podj´ciu

prac w ruchu zak∏adu górniczego przez podmiot najpóêniej w dniu ich rozpocz´cia.

§ 15. Pracownicy lub ich reprezentanci powinni byç

informowani o wszystkich podejmowanych dzia∏aniach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia

w miejscach i na stanowiskach pracy. Informacje powinny byç zrozumia∏e dla pracowników, których dotyczà.

§ 16. Pracownik mo˝e byç dopuszczony do pracy

w ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli

1) posiada wymagane kwalifikacje lub potrzebne

umiej´tnoÊci do wykonywania pracy,

2) odby∏ aktualne przeszkolenia w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy,

3) posiada dostatecznà znajomoÊç przepisów oraz zasad bezpieczeƒstwa i higieny pracy,

4) w wyniku badaƒ lekarskich oraz innych wymaganych badaƒ zosta∏ uznany za zdolnego do wykonywania okreÊlonej pracy.

§ 17. 1. Dopuszczenie do pracy osób zatrudnionych

w kierownictwie i dozorze ruchu zak∏adu górniczego,

których zakres czynnoÊci obejmuje sprawy

1) techniki strza∏owej,

2) przewietrzania i zwalczania zagro˝eƒ: py∏owego,

po˝arowego, metanowego, wyrzutami gazów

i ska∏,

3) zagro˝enia tàpaniami,

4) podsadzania wyrobisk górniczych,

5) ruchu wyciàgów szybowych

— mo˝e nastàpiç tylko po ukoƒczeniu przez te osoby

specjalistycznego przeszkolenia.

2. Odbycie specjalistycznego przeszkolenia, o którym mowa w ust. 1, jest wymagane równie˝ od pracowników przed dopuszczeniem ich do pracy w ruchu

zak∏adu górniczego na stanowiskach

1) górnika,

2) górnika rabunkarza,

3) cieÊli szybowego.

§ 18. Przed rozpocz´ciem pracy pracownik powinien sprawdziç w zakresie swoich kompetencji warunki w miejscu pracy, a w szczególnoÊci techniczne Êrodki bezpieczeƒstwa oraz narz´dzia. Wyniki sprawdzenia

przekazuje osobie dozoru ruchu.

§ 19. 1. Pracownik mo˝e byç zatrudniony na nowym stanowisku pracy po odbyciu przeszkolenia w zakresie

1) zagro˝eƒ wyst´pujàcych na tym stanowisku,

2) sposobów ochrony przed zagro˝eniami, o których

mowa w pkt 1,

3) metod bezpiecznego wykonywania prac.

2. Instrukta˝ stanowiskowy powinny prowadziç

osoby kierujàce pracownikami, przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instrukta˝u.

3. Pracownicy, którzy byli nieobecni w pracy d∏u˝ej

ni˝ 6 miesi´cy, po powrocie do pracy powinni byç ponownie przeszkoleni w zakresie bezpiecznego wykonywania okreÊlonych prac.

§ 20. W zak∏adzie górniczym prowadzi si´ ewidencj´ osób zatrudnionych na powierzchni i przebywajàcych w wyrobiskach oddzia∏ów, stosujàc odpowiedni

sposób ewidencjonowania, pozwalajàcy w szczególnoÊci na ustalenie liczby osób znajdujàcych si´ w tych

wyrobiskach oraz umo˝liwiajàcy ich identyfikacj´.

§ 21. 1. Przebywajàcy w wyrobisku powinien posiadaç przy sobie znaczek kontrolny lub inny identyfikator

i okazywaç go na ˝àdanie osób kierownictwa i dozoru

ruchu lub osób uprawnionych do przeprowadzania

kontroli.

2. Na lampie górniczej i sprz´cie oczyszczajàcym

(poch∏aniaczu ochronnym) osoby przebywajàcej w wyrobisku umieszcza si´ widoczny numer, zgodny z numerem znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora.

§ 22. Osoby dozoru ruchu oddzia∏u powinny, po zakoƒczeniu zmiany, wpisaç do ksià˝ki, w której ewidencjonowane sà osoby, o których mowa w § 20, informacje dotyczàce

Poz. 1169

1) liczby pracowników, którzy wyjechali na powierzchni´,

2) pracowników, którzy pozostali w wyrobiskach, podajàc ich nazwiska, numery identyfikacyjne, miejsce zatrudnienia i przewidziany czas wyjazdu,

3) osób dozoru ruchu, które przej´∏y nadzór nad pracownikami, o których mowa w pkt 2.

§ 23. 1. Osoby niezatrudnione w ruchu zak∏adu górniczego mogà przebywaç w wyrobiskach tylko za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego i w obecnoÊci

wyznaczonego pracownika zak∏adu górniczego.

2. Obowiàzek uzyskania zgody, o której mowa

w ust. 1, nie dotyczy osób upowa˝nianych do przeprowadzania kontroli.

§ 24. Pracownicy zak∏adu górniczego niezatrudnieni w danym oddziale ruchu oraz osoby nieb´dàce pracownikami zak∏adu górniczego wykonujàcy prace

w tym oddziale powinni zg∏osiç swoje przyjÊcie i wyjÊcie osobie dozoru ruchu oddzia∏u.

§ 25. 1. W miejscach, w których powsta∏o zagro˝enie bezpieczeƒstwa ruchu zak∏adu górniczego lub pracowników, mogà byç wykonywane tylko prace zwiàzane z usuwaniem zagro˝enia. Prace takie mogà byç wykonywane tylko przez wyspecjalizowanych pracowników.

2. Podj´cie dalszej pracy w miejscach, o których

mowa w ust. 1, mo˝e nastàpiç dopiero po stwierdzeniu

przez osob´ dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie zosta∏o usuni´te.

3. Wykonywanie prac zwiàzanych z usuwaniem zagro˝eƒ lub w innych niebezpiecznych warunkach mo˝e odbywaç si´ tylko pod sta∏ym i bezpoÊrednim nadzorem osoby dozoru ruchu.

§ 26. Zb´dne wyrobiska, w tym otwory wiertnicze,

zabezpiecza si´ lub likwiduje w taki sposób, aby nie

stanowi∏y zagro˝enia. Zabezpieczenia wymaga tak˝e

dost´p do wyrobisk, których stan zagra˝a bezpieczeƒstwu.

§ 27. Niedopuszczalne jest usuwanie urzàdzeƒ i instalacji ochronnych, u˝ywanie ich niezgodnie z przeznaczeniem, a tak˝e samowolne wy∏àczanie. W przypadku uszkodzenia tych urzàdzeƒ i instalacji niezw∏ocznie doprowadza si´ je do w∏aÊciwego stanu, stosujàc

w tym czasie inne odpowiednie zabezpieczenia.

§ 28. 1. Zak∏ad górniczy wyposa˝a si´ w

1) ogólnozak∏adowà ∏àcznoÊç telefonicznà umo˝liwiajàcà porozumiewanie si´ w wyrobiskach i z powierzchnià,

2) ogólnozak∏adowy system dyspozytorski obejmujàcy w szczególnoÊci

a) system alarmowania pracowników zatrudnionych w wyrobiskach na wypadek zagro˝enia wymagajàcego wycofania ludzi z poszczególnych

miejsc pracy,

b) system kontroli stanu zagro˝eƒ.

2. Pracownicy zatrudnieni w wyrobiskach powinni

byç zaznajomieni ze znaczeniem sygna∏ów alarmowych i sposobem ich nadawania.

10) budynki stacji elektroenergetycznych oraz g∏ówne

urzàdzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i Êredniego napi´cia,

§ 29. W zak∏adzie górniczym stosuje si´ maszyny,

urzàdzenia i materia∏y, które spe∏niajà wymagania

okreÊlone w rozporzàdzeniu oraz w odr´bnych przepisach.

11) urzàdzenia i instalacje g∏ównego odwadniania,

§ 30. 1. Oddanie do ruchu podstawowych obiektów, maszyn i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego wymaga

uzyskania zezwolenia wydanego przez w∏aÊciwy organ

nadzoru górniczego.

14) mosty i estakady technologiczne,

2. Do podstawowych obiektów, maszyn i urzàdzeƒ

zak∏adu górniczego zalicza si´

§ 31. 1. Zezwolenie, o którym mowa w § 30 ust. 1,

wydaje si´ na wniosek kierownika ruchu zak∏adu górniczego na podstawie przed∏o˝onej dokumentacji

technicznej i protoko∏u odbioru technicznego dokonanego przez komisj´ powo∏ywanà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

1) szyby,

2) górnicze wyciàgi szybowe w szybach i szybikach,

3) stacje wentylatorów g∏ównych,

4) stacje odmetanowania wraz z siecià rurociàgów,

5) wewn´trzne instalacje i sieci elektroenergetyczne

wysokiego i Êredniego napi´cia, zasilajàce podstawowe obiekty i urzàdzenia na powierzchni,

6) centrale i dyspozytornie wraz z systemami ∏àcznoÊci, bezpieczeƒstwa i alarmowania oraz magistralne sieci telekomunikacyjne,

7) urzàdzenia i uk∏ady przewozu ludzi w wyrobiskach

poziomych oraz pochy∏ych o nachyleniu do 45°,

8) g∏ówne stacje spr´˝arek powietrza wraz z siecià rurociàgów w szybach,

9) urzàdzenia i uk∏ady g∏ównego odwadniania wraz

z rozdzielniami zasilajàcymi,

10) g∏ówne sk∏ady paliw, olejów i Êrodków smarnych

oraz sta∏e komory nape∏niania paliwem Êrodków

transportowych,

11) g∏ówne urzàdzenia do wytwarzania i transportu

podsadzki i mieszanin doszczelniajàcych.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´, gdy wymieniony

w ust. 2 obiekt, maszyna i urzàdzenie stanowi wyposa˝enie lub cz´Êç sk∏adowà obiektu budowlanego zak∏adu górniczego, dla którego zezwolenia na u˝ytkowanie

wydawane sà na podstawie odr´bnych przepisów.

4. Do obiektów budowlanych zak∏adu górniczego

w podziemnych zak∏adach górniczych zalicza si´

w szczególnoÊci

1) budynki maszyn wyciàgowych,

2) budynki nadszybia,

3) budynki lampiarni,

4) obiekty i urzàdzenia przeróbcze,

5) budynki stacji odmetanowania wraz z g∏ównà siecià rurociàgów,

6) obiekty stacji wentylatorów g∏ównych,

12) wolno stojàce budynki centrali telefonicznych

i dyspozytorni,

13) przeciwpo˝arowe zbiorniki,

15) obiekty podsadzkowe,

16) obiekty placów sk∏adowych urobku.

2. Protokó∏ odbioru technicznego w szczególnoÊci

zawiera informacj´, ˝e planowany do oddania do ruchu

obiekt, maszyna lub urzàdzenie wykonane zosta∏y

zgodnie z dokumentacjà technicznà, a wyniki wykonanych pomiarów i prób zgodne sà z wymaganiami okreÊlonymi w odr´bnych przepisach i w Polskich Normach.

3. Zezwolenie, o którym mowa w § 30 ust. 1, wydaje si´ po uzyskaniu zezwoleƒ i decyzji wymaganych na

podstawie odr´bnych przepisów oraz potwierdzeniu,

˝e dany obiekt, maszyna i urzàdzenie spe∏nia wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego.

§ 32. 1. Wymagania okreÊlone w § 30—31 powinny

byç spe∏nione w przypadku wprowadzenia istotnych

zmian konstrukcyjnych lub zmian warunków eksploatacji podstawowych obiektów i urzàdzeƒ zak∏adu górniczego.

2. Za istotnà zmian´ konstrukcyjnà lub zmian´ warunków eksploatacji uwa˝a si´ odpowiednio — zmian´

parametrów konstrukcyjnych lub warunków prowadzenia ruchu, które zawarte zosta∏y w dokumentacjach

technicznych i w zezwoleniu na oddanie do ruchu zak∏adu górniczego podstawowych obiektów, urzàdzeƒ

i maszyn zak∏adu górniczego.

§ 33. W∏aÊciwy organ nadzoru górniczego mo˝e

przed wydaniem zezwolenia, o którym mowa w § 30

ust. 1, zarzàdziç przeprowadzenie próbnego ruchu

obiektów, maszyn i urzàdzeƒ, okreÊliç jego zakres i sposób kontroli oraz uzale˝niç wydanie zezwolenia od uzyskanych wyników.

§ 34. Szczególne wymagania, jakie powinny byç

spe∏nione w odniesieniu do obiektów i urzàdzeƒ wymienionych w § 30 ust. 2 pkt 2, okreÊlajà przepisy

§ 453—456.

Dzia∏ II

7) szybowe wie˝e wyciàgowe,

8) budynki g∏ównych stacji spr´˝arek powietrza wraz

z rurociàgami,

9) budynki centralnych stacji klimatyzacyjnych,

Prace miernicze i geologiczne

§ 35. 1. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego powinna

1) wykonywaç prace miernicze i geologiczne w celu

rozpoznawania i dokumentowania warunków geologiczno-górniczych i hydrogeologicznych oraz parametrów z∏o˝a,

2) przedstawiaç sytuacj´ wyrobisk górniczych w okresie budowy, ruchu (eksploatacji) i likwidacji zak∏adu górniczego.

2. W zakresie wykonywania prac mierniczych

w szczególnoÊci

1) wykonuje si´ geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokoÊciowe wyrobisk,

2) sporzàdza si´ i uzupe∏nia mapy podstawowe, przeglàdowe oraz specjalne,

3) wykonuje si´ pomiary realizacyjne przy budowie

obiektów budowlanych zak∏adu górniczego i prowadzeniu wyrobisk,

4) wykonuje si´ pomiary inwentaryzacyjne i kontrolne wyrobisk górniczych oraz urzàdzeƒ i obiektów

zak∏adu górniczego podczas ruchu i likwidacji,

5) wyznacza si´ granice filarów ochronnych, bezpieczeƒstwa i oporowych,

6) wykonuje si´ pomiary orientacyjne zak∏adu górniczego,

7) uzupe∏nia si´ mapy aktualnej sytuacji górniczo-geologicznej sàsiednich zak∏adów górniczych,

8) aktualizuje si´ mapy sytuacyjno-wysokoÊciowe powierzchni w zwiàzku z dzia∏alnoÊcià górniczà,

9) obserwuje si´ deformacj´ terenu i obiektów budowlanych obj´tych wp∏ywami eksploatacji górniczej.

3. W zakresie wykonywania prac geologicznych

w szczególnoÊci

1) prowadzi si´ profilowanie wyrobisk,

2) wykonuje si´ w wyrobiskach pomiary zaburzeƒ

geologicznych oraz parametrów z∏o˝a,

3) okreÊla si´ parametry geomechaniczne z∏o˝a i ska∏

otaczajàcych,

Poz. 1169

chowywaniu dokumentacji mierniczo-geologicznej poza zak∏adem górniczym, pod warunkiem zapewnienia

w∏aÊciwego zabezpieczenia przed uszkodzeniem i dost´pem osób niepowo∏anych.

6. W zak∏adach prowadzàcych roboty podziemne

z zastosowaniem techniki górniczej wykonuje si´ prace mierniczo-geologiczne w zakresie dostosowanym

do wykonywanych robót.

§ 36. 1. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna przygotowuje i sporzàdza mapy wyrobisk na potrzeby

1) kierownika ruchu zak∏adu górniczego, w skali

1 : 2000 lub 1 : 5000, wraz z g∏ównymi przekrojami

geologicznymi; przy eksploatacji wielowarstwowej

mo˝na sporzàdzaç mapy w skali 1 : 1000,

2) osób kierownictwa ruchu zak∏adu górniczego,

wskazanych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, w skali 1 : 2000 lub, w razie prowadzenia

eksploatacji wielowarstwowej, sporzàdza si´ mapy

w skali 1 : 1000,

3) kierownika dzia∏u wentylacji i kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego — mapy wentylacyjne w skali 1 : 2000; w uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na sporzàdzanie map wentylacyjnych w innej skali,

4) osób Êredniego dozoru górniczego, w skali 1 : 1000

lub 1 : 2000 (mapy oddzia∏owe) oraz w skali

1 : 5000 przy du˝ych odleg∏oÊciach mi´dzy robotami górniczymi prowadzonymi przez oddzia∏.

2. Na mapach okreÊlonych w ust. 1 s∏u˝ba mierniczo-geologiczna przedstawia

1) aktualne usytuowanie wyrobisk,

2) aktualny stan rozpoznania geologicznego, w szczególnoÊci w zakresie struktury i parametrów zalegania pok∏adów, zaburzeƒ tektonicznych i sedymentacyjnych oraz parametrów geomechanicznych,

4) prowadzi si´ badania hydrogeologiczne wyprzedzajàce roboty górnicze,

3) oznaczenie êróde∏ zagro˝eƒ naturalnych, w tym kraw´dzi eksploatacyjnych w ni˝ej i wy˝ej zalegajàcych pok∏adach,

5) wykonuje si´ opróbowania z∏o˝a i wód kopalnianych,

4) oznaczenie granic wyst´powania poszczególnych

rodzajów zagro˝eƒ naturalnych oraz ich stopni,

6) prowadzi si´ ewidencj´ zasobów i strat w zasobach

z∏ó˝ kopalin,

5) oznaczenie granic filarów ochronnych, oporowych,

bezpieczeƒstwa i granicznych.

7) prowadzi si´ okresowe analizy gospodarki z∏o˝em

w procesie wydobywania,

3. Terminy sporzàdzania i uzupe∏niania map specjalnych wyrobisk ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

8) okreÊla si´ warunki geologiczne i hydrogeologiczne dla projektowanych i prowadzonych robót górniczych oraz likwidowanych wyrobisk górniczych,

9) prowadzi si´ bilans wód kopalnianych.

4. Zak∏ad górniczy posiada odpowiednià sk∏adnic´

do przechowywania dokumentacji mierniczo-geologicznej, wyposa˝onà i prowadzonà zgodnie z odr´bnymi przepisami.

5. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e podjàç decyzj´, w uzgodnieniu z przedsi´biorcà, o prze-

§ 37. 1. Osoby dozoru ruchu, wyznaczone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, sporzàdzajà

w okresach miesi´cznych szkice sztygarskie, na podstawie których s∏u˝ba mierniczo-geologiczna wykonuje pomiary uzupe∏niajàce i aktualizuje mapy wyrobisk.

2. W razie nag∏ego odci´cia dost´pu do wyrobisk

i niemo˝liwoÊci wykonania pomiarów uzupe∏niajàcych, mapy wyrobisk uzupe∏nia si´ na podstawie szkiców sztygarskich.

3. Szkice sztygarskie przechowuje si´ w sk∏adnicy,

o której mowa w § 35 ust. 4.

2. Projekt techniczny eksploatacji zawiera w szczególnoÊci

§ 38. 1. Kierownik s∏u˝by mierniczo-geologicznej

niezw∏ocznie informuje kierownika ruchu zak∏adu górniczego o

1) charakterystyk´ z∏o˝a (pok∏adu), wraz z niezb´dnymi mapami i przekrojami,

1) prowadzeniu robót górniczych niezgodnie z planem ruchu zak∏adu górniczego lub innà zatwierdzonà dokumentacjà,

3) sposoby udost´pniania i przygotowania z∏o˝a (pok∏adu) do wybierania,

2) zbli˝aniu si´ prowadzonych robót górniczych do

granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeƒstwa i granicznych, kraw´dzi eksploatacyjnych, zrobów, wodonoÊnych uskoków, zawodnionych warstw nadk∏adu lub do miejsc wyst´powania innych zagro˝eƒ,

3) stwierdzonych istotnych zmianach warunków geologicznych, hydrogeologicznych i geotechnicznych,

4) nieprawid∏owoÊciach w gospodarowaniu zasobami z∏o˝a podczas ich wydobywania.

2. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna zak∏adu górniczego przekazuje kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego informacje wymienione w ust. 1, zamieszczone

w ksià˝ce uwag s∏u˝by mierniczo-geologicznej.

§ 39. 1. Roboty górnicze prowadzone w sàsiedztwie

granic filara bezpieczeƒstwa, a je˝eli nie ustanowiono

filara bezpieczeƒstwa w odleg∏oÊci mniejszej ni˝

100 m od granic zbiorników wodnych, uskoków wodonoÊnych, miejsc wyst´powania wody z luênym materia∏em lub pól po˝arowych, mogà byç prowadzone tylko pod nadzorem s∏u˝by mierniczo-geologicznej,

w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ odpowiednio do prowadzenia robót górniczych na zbicie.

2) uwarunkowania powierzchniowe,

4) systemy wybierania z∏o˝a,

5) sposób przewietrzania,

6) sposób zabezpieczenia przed wyst´pujàcymi zagro˝eniami, dostosowany do rodzajów i stopnia

nasilenia wyst´pujàcych zagro˝eƒ,

7) schematy odstawy urobku i transportu materia∏ów,

8) sposób odwadniania,

9) schemat zasilania w energi´ oraz uk∏ad rurociàgów

wodnych, przeciwpo˝arowych, spr´˝onego powietrza, podsadzkowych i innych,

10) okreÊlenie sposobu doprowadzania energii,

w szczególnoÊci elektrycznej, wraz z rozplanowaniem sieci,

11) systemy ∏àcznoÊci oraz sygnalizacji alarmowych.

§ 42. 1. Dla wszystkich robót, przed rozpocz´ciem

1) drà˝enia,

2) eksploatacji,

3) zbrojenia,

4) likwidacji,

5) robót wiertniczych — otworów o d∏ugoÊci powy˝ej

10 m

— opracowuje si´ projekty techniczne wraz z technologià wykonywania robót.

3. Kierownik s∏u˝by mierniczo-geologicznej informuje kierownika dzia∏u robót górniczych o ka˝dym

przypadku prowadzenia robót górniczych, o których

mowa w ust. 1 i 2.

2. Na wniosek kierownika ruchu zak∏adu górniczego dla przebudów wyrobisk i innych robót górniczych

sporzàdza si´ projekt techniczny albo technologi´ wykonywania.

Dzia∏ III

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza

projekty, o których mowa w ust. 1 i 2.

Roboty górnicze

4. Projekt techniczny zawiera w szczególnoÊci

Rozdzia∏ 1

1) map´ wyrobisk górniczych z naniesieniem przewidywanych robót górniczych i planowanych strat

w zasobach,

Postanowienia ogólne

§ 40. 1. Roboty górnicze prowadzi si´ na podstawie

dokumentacji okreÊlajàcej w sposób szczegó∏owy sytuacj´ geologicznà i górniczà.

2. Z∏o˝e kopaliny przygotowuje si´ i wybiera planowo, w sposób uwzgl´dniajàcy wp∏yw prowadzonych

robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchni´.

§ 41. 1. Dla ka˝dego jeszcze nieeksploatowanego

z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci, przed rozpocz´ciem robót górniczych, opracowuje si´ projekt techniczny eksploatacji, który zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu

górniczego.

2) niezb´dne przekroje i dane mierniczo-geologiczne,

3) charakterystyk´ zagro˝eƒ naturalnych, spodziewanych zaburzeƒ geologicznych, wynikajàcà z dotychczas

prowadzonych

robót

górniczych,

z uwzgl´dnieniem robót prowadzonych w sàsiednich zak∏adach górniczych,

4) sposoby zabezpieczenia przed zagro˝eniami,

5) rodzaj i typ obudowy,

6) sposób przewietrzania,

7) rodzaj i charakterystyk´ technicznà maszyn, urzàdzeƒ i instalacji stosowanych w wyrobisku,

8) wp∏yw likwidowanych wyrobisk na sàsiednie partie pok∏adów i sàsiednie zak∏ady górnicze,

9) zasady organizacji pracy i nadzoru robót.

5. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyra˝a zgod´ na rozpocz´cie robót, o których mowa w ust. 1, na

podstawie protoko∏u odbioru technicznego dokonanego przez komisj´ powo∏anà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego oraz na podstawie projektu technicznego.

§ 43. W przypadku zbli˝ania si´ wyrobiska do metanowej partii z∏o˝a (pok∏adu) lub do miejsca, w którym

jest spodziewane nagromadzenie gazów wybuchowych lub szkodliwych dla zdrowia, jak równie˝ do nieczynnych wyrobisk, post´p przodka wyprzedza si´ odpowiednimi przedwiertami oraz stosuje inne odpowiednie Êrodki dla zapewnienia bezpieczeƒstwa.

§ 44. 1. Ka˝de wyrobisko kontroluje odpowiedni

oddzia∏ ruchu zak∏adu górniczego oraz utrzymuje si´

w bezpiecznym i funkcjonalnym stanie.

Poz. 1169

3. Przepis ust. 2 nie dotyczy wyrobisk wykonanych

w obudowie kotwowej w zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy miedzi oraz cynku i o∏owiu, w których

przez zawa∏ rozumie si´ niezamierzone, grawitacyjne

przemieszczenie si´ do wyrobiska mas skalnych na

skutek opadu ska∏ stropowych na wysokoÊç równà lub

wi´kszà od d∏ugoÊci kotwi obudowy podstawowej, powodujàce ca∏kowità lub cz´Êciowà utrat´ funkcjonalnoÊci lub bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobiska.

Rozdzia∏ 2

Roboty wiertnicze

§ 47. 1. Podczas wykonywania otworu wiertniczego

dokumentuje si´ wynik wiercenia oraz na bie˝àco rejestruje objawy wyp∏ywów gazu lub wody.

2. Wykonywanie otworów wiertniczych odbywa si´

pod nadzorem geologa górniczego oraz osób dozoru

ruchu wyznaczonych przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

2. Sposób okresowego odbioru robót górniczych

przez s∏u˝b´ mierniczo-geologicznà okreÊla kierownik

ruchu zak∏adu górniczego.

3. Podczas wiercenia wiertacz powinien prowadziç

obserwacje

§ 45. Osoby Êredniego dozoru ruchu prowadzàce

roboty górnicze na danej zmianie powinny

2) zwiercin wynoszonych przez p∏uczk´,

1) posiadaç podczas pracy map´ wyrobisk, o której

mowa w § 36 ust. 1, oraz dokonywaç uzupe∏nieƒ

danymi o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z oznaczeniem napotkanych zagro˝eƒ,

2) zg∏aszaç niezw∏ocznie s∏u˝bie mierniczo-geologicznej zmiany warunków geologicznych, wodnych

i gazowych, napotkane podczas prowadzenia robót

górniczych,

3) informowaç s∏u˝b´ mierniczo-geologicznà o zamierzonej likwidacji wyrobiska lub o powsta∏ym

braku dost´pu do wyrobiska.

§ 46. 1. Osoba wykonujàca roboty górnicze — górnik przodowy lub strza∏owy, operator maszyn górniczych powinna

1) przed rozpocz´ciem pracy na danej zmianie, po

ka˝dej d∏u˝szej przerwie w pracy, po ka˝dym

wstrzàsie, po wydrà˝eniu odcinka wyrobiska wymagajàcego zabudowy oraz po wykonaniu robót

strza∏owych zbadaç strop i ociosy wyrobiska, oberwaç z miejsca bezpiecznego bry∏y górotworu

stwarzajàce zagro˝enie lub zabezpieczyç obudowà

te bry∏y górotworu, które nie mogà byç oberwane,

2) obserwowaç zachowanie stropu, spàgu i ociosów

wyrobiska,

3) podjàç dzia∏ania majàce na celu usuni´cie skutków

zawa∏u w wyrobisku lub wy∏àczyç wyrobisko z ruchu zak∏adu górniczego.

2. Przez zawa∏ w wyrobisku, o którym mowa

w ust. 1 pkt 3, rozumie si´ niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie si´ do wyrobiska mas skalnych lub

kopaliny ze stropu, albo ociosu w stopniu powodujàcym niemo˝noÊç przywrócenia pierwotnej funkcji wyrobiska w czasie krótszym ni˝ 8 godzin.

1) przep∏ywu p∏uczki przez otwór,

3) wyp∏ywu gazu lub wody z otworu.

§ 48. 1. Dla otworów wiertniczych, które stanowià

lub mogà stanowiç zagro˝enie i nie ma mo˝liwoÊci ich

likwidacji, wyznacza si´ filary bezpieczeƒstwa o promieniu co najmniej 20 m.

2. Filar bezpieczeƒstwa zatwierdza kierownik ruchu

zak∏adu górniczego.

3. Podczas wykonywania otworów wiertniczych

z wyrobisk górniczych, w razie spodziewanego wyp∏ywu gazu lub wody pod ciÊnieniem, stosuje si´ niezb´dne zabezpieczenia przed ich wyp∏ywem do wyrobisk.

4. W razie stwierdzenia silnego wyp∏ywu gazów,

wody, wyrzucenia p∏uczki lub zaniku p∏uczki wstrzymuje si´ wiercenie, otwór zamyka oraz zawiadamia si´

osob´ dozoru ruchu.

5. Instalacja elektryczna dla nap´du urzàdzeƒ wiertniczych oraz dla oÊwietlenia wyrobiska podczas wiercenia otworów badawczych, metanowych, d∏ugich

strza∏owych oraz podczas wiercenia otworów dla rozpoznania warunków wodnych z wyrobisk powinna

mieç budow´ przeciwwybuchowà.

6. Przepisy ust. 5 nie dotyczà otworów strza∏owych

wierconych z u˝yciem wiertnic samojezdnych w zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopaliny niepalne

w warunkach braku zagro˝enia metanowego.

7. Otwory wiertnicze likwiduje si´ zgodnie z projektem technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1.

§ 49. 1. W celu rozeznania warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych i gazowych na potrzeby

g∏´bienia szybu odwierca si´ otwór badawczy na ca∏à

projektowanà g∏´bokoÊç szybu. W przypadku trudnych

warunków geologicznych odwierca si´ wi´kszà liczb´

otworów badawczych dla dok∏adniejszego rozeznania

górotworu.

2. Szyb mo˝e byç g∏´biony bez otworu badawczego, je˝eli warunki hydrogeologiczne, geotechniczne

i gazowe sà rozpoznane na podstawie otworów wiertniczych lub wyrobisk istniejàcych w bezpoÊrednim sàsiedztwie projektowanego szybu.

3. Przy wierceniu otworu badawczego okreÊla si´

1) g∏´bokoÊç zalegania z∏o˝a (strop i spàg) oraz rodzaj

przewiercanych warstw skalnych górotworu,

2) wykszta∏cenie litologiczne przewiercanych warstw,

3) w∏aÊciwoÊci geotechniczne ska∏,

Poz. 1169

sowuje si´ do rodzaju przewiercanych ska∏ w taki sposób, aby nie powsta∏y pustki.

§ 53. 1. Podczas wiercenia otworów mro˝eniowych

sprawdza si´ kierunek otworu i wielkoÊç odchylenia.

2. Pomiary pionowoÊci wykonuje si´ w odst´pach

nie wi´kszych ni˝ 10 m, a wyniki nanosi na tarcze mro˝eniowe w przedzia∏ach g∏´bokoÊciowych co 50 m.

3. Kr´gi otworów mro˝eniowych powinny zamykaç

si´ na ka˝dej tarczy wyznaczonych przedzia∏ów g∏´bokoÊciowych; w przypadku niezamykania si´ kr´gu

otworów mro˝eniowych odwierca si´ otwory dodatkowe.

4) liczb´ i g∏´bokoÊç wyst´pujàcych horyzontów wodnych oraz ciÊnienie hydrostatyczne i wielkoÊç dop∏ywu wody,

§ 54. Proces zamra˝ania górotworu kontroluje si´

przynajmniej jednym otworem kontrolnym zewn´trznym.

5) wyst´powanie horyzontów gazowych oraz ciÊnienie i wielkoÊç dop∏ywu gazu.

§ 55. W razie zamra˝ania górotworu w wyrobisku

poziomym, otwory mro˝eniowe wierci si´ poprzez rury prowadnicze, zawory lub tamy.

4. Podczas wiercenia oprócz normalnych prób

wiertniczych pobiera si´ próby ska∏ o strukturze nienaruszonej, celem okreÊlenia kàta tarcia wewn´trznego,

kohezji, ci´˝aru obj´toÊciowego, porowatoÊci, wilgotnoÊci naturalnej i granicy p∏ynnoÊci oraz plastycznoÊci.

§ 50. 1. Ka˝dy nawiercony horyzont wodny bada si´

dla okreÊlenia

1) g∏´bokoÊci wyst´powania,

2) gruboÊci warstwy wodonoÊnej,

3) poziomu hydrostatycznego,

4) wielkoÊci dop∏ywu i ciÊnienia wody,

5) temperatury wody,

6) stabilnoÊci Êcian otworu,

§ 56. 1. Otwór wiertniczy o Êrednicy wi´kszej ni˝

500 mm (wielkoÊrednicowy) powinien mieç obudow´

dostosowanà do warunków geologiczno-górniczych

i jego przeznaczenia.

2. Obudowa otworu wiertniczego powinna wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa nie mniejszy ni˝ 2,

w stosunku do przewidywanego ciÊnienia zgniatajàcego.

3. Przestrzeƒ mi´dzy obudowà otworu wiertniczego a górotworem wype∏nia si´ oraz uszczelnia w przypadkach koniecznych.

7) sk∏adu chemicznego i aktywnoÊci wody w stosunku do cementu.

4. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu

zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na pozostawienie otworu wiertniczego bez obudowy.

2. Ka˝dy nawiercony horyzont gazowy bada si´ dla

okreÊlenia

§ 57. Wlot i wylot otworu wielkoÊrednicowego odpowiednio si´ zabezpiecza.

1) g∏´bokoÊci,

2) strefy wyst´powania,

3) ciÊnienia, dop∏ywu i sk∏adu chemicznego gazów.

3. Po zakoƒczeniu badaƒ horyzontu wodnego lub

gazowego szczelnie odizolowuje si´ go od otworu rurami wiertniczymi, i∏owaniem, cementacjà, chemicznie

lub w inny sposób.

§ 51. 1. Otwór badawczy likwiduje si´, je˝eli nie jest

wykorzystany dla celów zamro˝enia górotworu lub innych celów.

2. Likwidacj´ otworów badawczych przeprowadza

si´ w sposób zabezpieczajàcy przed

1) naruszeniem naturalnych stosunków wodnych,

2) powstaniem zagro˝eƒ gazowych,

3) wdarciem si´ wody.

§ 52. Rodzaj i w∏asnoÊci fizyczne p∏uczki oraz inne

parametry wiercenia otworów mro˝eniowych dosto-

§ 58. 1. Otwory wiertnicze badawcze, s∏u˝àce do

rozpoznawania warunków wodnych, wykonuje si´

w przypadku

1) prowadzenia robót górniczych w cz´Êciach z∏o˝a zaliczonych do II i III stopnia zagro˝enia wodnego albo niezbadanych,

2) drà˝enia wyrobiska w odleg∏oÊci mniejszej ni˝

100 m od powierzchniowego lub podziemnego

zbiornika wodnego,

3) drà˝enia wyrobiska w z∏o˝u w odleg∏oÊci mniejszej

ni˝ 50 m od nadk∏adu lub wychodni z∏o˝a,

4) uzasadnionym lokalnymi warunkami geologiczno-górniczymi i stanem zagro˝enia wodnego.

2. Otwory wiertnicze, o których mowa w ust. 1

pkt 2 i 3, wykonuje si´ w odst´pach nie wi´kszych ni˝

50 m, przy czym d∏ugoÊç otworów powinna byç równa

co najmniej 8-krotnej wysokoÊci wyrobiska, lecz nie

mniejsza ni˝ 25 m.

3. Z wykonywanego otworu wiertniczego badawczego sporzàdza si´ profil geologiczny.

§ 59. 1. Otwory wiertnicze badawcze, o których mowa w § 58 ust. 1, wykonuje si´ przy u˝yciu rury obsadowej, wyposa˝onej w urzàdzenie zamykajàce i króciec

z manometrem.

2. SzczelnoÊç rury obsadowej oraz jej obsadzenia

wraz z urzàdzeniem zamykajàcym bada si´ pod ciÊnieniem o 50% wy˝szym od ciÊnienia hydrostatycznego

przewidzianego dla danego otworu.

3. Pozostawione w wyrobiskach otwory wiertnicze

badawcze zabezpiecza si´ przed wdarciem si´ wody

lub gazów do wyrobisk.

§ 60. 1. Dla uj´cia i odprowadzenia metanu z górotworu powinny byç wykonywane otwory metanowe.

2. Otworem metanowym jest równie˝ otwór wykonany w innym celu ni˝ okreÊlony w ust. 1, z którego

metan odprowadzany jest do rurociàgu metanowego.

§ 61. 1. Otwór metanowy wiercony w nierozpoznanym górotworze, d∏u˝szy ni˝ 10 m, wykonuje si´ przez

rur´ obsadowà, wyposa˝onà w urzàdzenie zamykajàce.

2. SzczelnoÊç rury obsadowej, urzàdzenia zamykajàcego oraz ich obsadzenie bada si´ w partiach górotworu

1) nierozpoznanych otworami badawczymi lub wyprzedzajàcymi — ciÊnieniem nie mniejszym ni˝ ciÊnienie s∏upa wody o wysokoÊci liczonej od g∏´bokoÊci wyrobiska, z którego wiercony jest otwór, do

stropu karbonu,

2) rozpoznanych — ciÊnieniem nie mniejszym ni˝ najwi´ksze ciÊnienie gazu lub wody, stwierdzone w tej

partii górotworu.

3. Prób´ szczelnoÊci prowadzi si´ z u˝yciem wody,

przy wytworzeniu ciÊnienia odpowiednio do wartoÊci

okreÊlonych w ust. 2 pkt 1 i 2, przez okres godziny.

4. D∏ugoÊç i Êrednic´ rury obsadowej oraz sposób

jej uszczelnienia w górotworze okreÊla kierownik s∏u˝by odmetanowania.

§ 62. W przypadku gdy w trakcie wiercenia otworu

metanowego wyp∏ywa metan, dalsze wiercenie mo˝e

byç prowadzone po uprzednim uj´ciu metanu.

§ 63. 1. Zb´dny otwór metanowy likwiduje si´ cementowaniem lub i∏owaniem oraz zaÊlepia si´.

2. Otwór metanowy znajdujàcy si´ w strefie zawa∏owej lub odpr´˝onej mo˝na zaÊlepiç bez cementowania lub i∏owania.

Rozdzia∏ 3

Szyby i szybiki

§ 64. Czynne wyrobiska majàce bezpoÊrednie po∏àczenia z g∏´bionym lub pog∏´bianym szybem (szybikiem) odgradza si´ od szybu (szybiku) oraz odpowiednio oznakowuje.

Poz. 1169

§ 65. 1. Pracowników zatrudnionych w szybie (szybiku) zabezpiecza si´ przed spadajàcymi przedmiotami.

2. Wylot g∏´bionego szybu zakrywa si´ szczelnym

pomostem z klapami, otwieranymi wy∏àcznie podczas

przejazdu naczynia wydobywczego.

§ 66. Roboty w szybie (szybiku) wykonuje si´ z pomostów roboczych lub naczyƒ wydobywczych, z zastrze˝eniem § 527 ust. 1.

§ 67. Rozbieranie lub przek∏adanie pomostów sta∏ych, przemieszczanie pomostów wiszàcych oraz transport urzàdzeƒ w szybie (szybiku) wykonuje si´ po spe∏nieniu wymagaƒ okreÊlonych w § 535.

§ 68. 1. Do odwadniania g∏´bionego szybu (szybiku) instaluje si´ co najmniej dwie pompy, które mogà

byç pod∏àczone do jednego rurociàgu t∏ocznego.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do g∏´bienia szybu

metodà mro˝eniowà.

§ 69. Przy g∏´bieniu szybu (szybiku) metodà mro˝eniowà

1) instalacj´ mro˝eniowà wyposa˝a si´ w urzàdzenia

sygnalizujàce i blokujàce nag∏y wyp∏yw roztworu

zamra˝ajàcego,

2) w Êrodku przekroju szybu, w rdzeniu zamra˝anego

górotworu, wykonuje si´ otwór odpr´˝ajàcy odwadniajàcy.

§ 70. 1. Przy ka˝dej komorze pomp zabudowuje si´

pomost umo˝liwiajàcy obs∏udze pompy wsiadanie do

kub∏a i wysiadanie z niego oraz ∏adowanie i wy∏adowanie urzàdzeƒ.

2. Wlot komory pomp do szybu (szybiku) zabezpiecza si´ barierà oraz progiem.

§ 71. Przy wykonaniu szybu (szybiku) metodà obudowy opuszczanej stop´ obudowy posadawia si´

w ska∏ach plastycznych, wodonieprzepuszczalnych na

g∏´bokoÊç co najmniej 1 m.

§ 72. Podczas g∏´bienia lub pog∏´biania szybu (szybiku) z zastosowaniem otworu wielkoÊrednicowego

1) stosuje si´ zabezpieczenia przed wpadni´ciem ludzi

do otworu,

2) zabezpiecza si´ wyrobisko pod otworem wielkoÊrednicowym w celu ochrony za∏ogi przed zagro˝eniami.

§ 73. 1. W szybie (szybiku), w którym za obudowà

wyst´pujà ska∏y luêne i zawodnione, elementy zbrojenia umocowuje si´ do obudowy wy∏àcznie metodà kotwienia. D∏ugoÊç kotew umocowanych do obudowy nie

mo˝e przekraczaç 2/3 gruboÊci obudowy.

2. Przepisy ust. 1 nie dotyczà odcinków szybu

w obudowie tubingowej i stalowej.

§ 74. 1. Szyb (szybik) wykonywany metodà nadsi´w∏omu o wysokoÊci powy˝ej 20 m wyposa˝a si´

w szczelne pomosty

1) roboczy — w przodku nadsi´w∏omu,

2) bezpieczeƒstwa — w odleg∏oÊci 2—3 m pod pomostem roboczym,

3) ochronny — zabudowany nie wy˝ej ni˝ 6 m nad poziomem podszybia.

Poz. 1169

wiednio do warunków geologicznych, przy uwzgl´dnieniu

1) hydrogeologicznych i gazowych warunków wyst´pujàcych w obr´bie szybu,

2) zagro˝enia metanowego i po˝arowego,

2. Otwory, w pomoÊcie ochronnym i bezpieczeƒstwa, przeznaczone dla ruchu wyciàgu i przejÊcia ludzi,

zabezpiecza si´ klapami otwieranymi tylko na czas

przejazdu lub przejÊcia.

3) sposobu zabezpieczenia poszczególnych poziomów na podszybiach,

§ 75. 1. Szyb (szybik) wykonywany metodà nadsi´w∏omu wyposa˝a si´ przy wysokoÊci nadsi´w∏omu

5) rodzaju i sposobu zamkni´cia (zabezpieczenia) wylotu szybu,

1) od 8 m do 20 m — w przedzia∏ zsypny i drabinowy,

6) sposobu przewietrzania szybu przed rozpocz´ciem

jego likwidacji i w czasie likwidacji szybu,

2) powy˝ej 20 m — w przedzia∏ zsypny, drabinowy

i wyciàgowy.

2. Przedzia∏ zsypny powinien byç stale wype∏niony

urobkiem do wysokoÊci pomostu bezpieczeƒstwa.

4) sposobu likwidacji zbrojenia szybu i urzàdzeƒ szybowych,

7) wp∏ywu innych zagro˝eƒ wyst´pujàcych po likwidacji szybu w odniesieniu do powierzchni i sàsiednich zak∏adów górniczych.

§ 76. Droga dojÊcia za∏ogi do przodka przedzia∏em

drabinowym w szybach (szybikach) wykonywanych

metodà nadsi´w∏omu nie mo˝e przekraczaç 50 m.

2. Podczas likwidacji szybu wyznacza si´ wokó∏ niego stref´ ochronnà, wynikajàcà z zagro˝eƒ naturalnych

i technicznych.

§ 77. 1. Metodà nadsi´w∏omu, bez poszerzania, wykonuje si´ szyb (szybik) o przekroju poprzecznym nie

wi´kszym ni˝ 12 m2.

3. Przebywanie ludzi i prowadzenie robót w strefie

ochronnej, o której mowa w ust. 2, odbywa si´ pod

szczególnym nadzorem odpowiednich s∏u˝b.

2. Poszerzenie nadsi´w∏omu prowadzi si´ w kierunku z góry na dó∏.

4. W uzasadnionych przypadkach szybik mo˝e byç

likwidowany przez zamkni´cie na zr´bie podwójnymi

sta∏ymi pomostami, a w wyrobiskach ∏àczàcych si´

z szybikiem odpowiednio wytrzyma∏ymi tamami wykonanymi z materia∏ów niepalnych.

3. Przepisy ust. 1 nie dotyczà nadsi´w∏omów wykonywanych w z∏o˝ach soli oraz rud metali.

§ 78. W razie przebijania nadsi´w∏omu do istniejàcego wyrobiska, na ostatnich 6 m wykonuje si´ otwór

badawczy do tego wyrobiska.

5. Wykonanie tam, o których mowa w ust. 4, obowiàzuje tak˝e przy likwidacji szybu.

§ 79. Pracownicy zatrudnieni w przodku nadsi´w∏omu powinni byç ka˝dorazowo powiadamiani o przechodzeniu ludzi przedzia∏em drabinowym.

6. Zlikwidowany szyb (szybik) oznacza si´ na mapach górniczych oraz w terenie, a tak˝e powiadamia

w∏aÊciwy organ gminy o sposobie likwidacji szybu i jego zabezpieczeniu.

§ 80. 1. W ska∏ach sypkich lub zaburzonych tektonicznie niedopuszczalne jest wykonywanie szybu (szybiku) metodà nadsi´w∏omu.

Rozdzia∏ 4

2. Wykonywanie szybu (szybiku) metodà nadsi´w∏omu w polu metanowym poprzedza si´ odwierceniem otworu wentylacyjnego.

§ 81. 1. Przebudow´ szybu (szybiku), napraw´ obudowy, remont wyposa˝enia wykonuje si´ w kierunku

z góry w dó∏.

Wyrobiska korytarzowe

§ 83. 1. Miejsce rozpocz´cia, kierunek drà˝onego

wyrobiska oraz nachylenie wyznacza s∏u˝ba mierniczo-geologiczna.

2. Kierunek drà˝onego wyrobiska, w tym jego nachylenie, powinny byç kontrolowane przez

2. Likwidacj´ wyciàgu szybowego wraz z przedzia∏em drabinowym wykonuje si´ zgodnie z projektem

technicznym.

1) przodowego lub operatora wiertnicy podczas wykonywania poszczególnych odrzwi obudowy albo

przed kolejnym zabiorem,

3. Podczas wykonywania robót, o których mowa

w ust. 1 i 2, wyciàgi szybowe wykorzystuje si´ wy∏àcznie do celów zwiàzanych z wykonywaniem tych robót.

2) osoby dozoru ruchu, z cz´stotliwoÊcià ustalonà

przez kierownika dzia∏u robót górniczych.

4. Wykonywanie robót wymienionych w ust. 1 oraz

likwidacja szybu (szybiku) odbywa si´ zgodnie z projektem technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1.

§ 82. 1. Szyb (szybik) likwiduje si´ przez ca∏kowite

zasypanie (wype∏nienie) materia∏em dobranym odpo-

§ 84. WysokoÊç wyrobiska korytarzowego powinna

wynosiç co najmniej 1,8 m, z wyjàtkiem przecinki Êcianowej w pok∏adzie o mniejszej gruboÊci.

§ 85. 1. Wyrobisko o nachyleniu wi´kszym ni˝ 12°,

w którym odbywa si´ ruch pieszy, wyposa˝a si´

w schody i por´cze dla przejÊcia ludzi.

2. W zak∏adach górniczych rud miedzi przepisy

ust. 1 stosuje si´ dla wyrobisk stanowiàcych dojÊcie

do oddzia∏u wydobywczego.

§ 91. Ka˝da Êciana powinna mieç co najmniej dwa

wyjÊcia do wyrobisk przyÊcianowych, przeznaczone do

przejÊcia ludzi do czynnych wyrobisk.

3. W wyrobisku o nachyleniu wi´kszym ni˝ 45° wykonuje si´ osobny przedzia∏ drabinowy z pomostami

spoczynkowymi dla przejÊcia ludzi.

§ 92. W razie zatrzymania post´pu Êciany przez ponad dwie doby, a w przypadku pogorszenia si´ warunków bezpieczeƒstwa — w okresie krótszym, kierownik

dzia∏u robót górniczych powinien ustaliç sposób zabezpieczenia Êciany na ten okres oraz warunki ponownego jej uruchomienia.

§ 86. Wykonywane wyrobisko o nachyleniu wi´kszym ni˝ 25° wyposa˝a si´ w

1) przedzia∏ odstawczy,

2) przedzia∏ dla przejÊcia ludzi, zabezpieczony przed

wpadni´ciem do niego urobku lub innych materia∏ów,

§ 93. 1. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 18° stosuje si´ zabezpieczenia chroniàce ludzi przed

staczajàcym si´ urobkiem lub innymi przedmiotami

i materia∏ami.

3) urzàdzenie ∏àcznoÊci lokalnej mi´dzy wejÊciem do

tego wyrobiska i przodkiem, w wyrobisku o d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 20 m.

2. W Êcianie, o której mowa w ust. 1, dla zabezpieczenia ludzi dolne wn´ki powinny wyprzedzaç front

Êciany.

§ 87. Podczas przechodzenia ludzi wyrobiskiem

drà˝onym po wzniosie wi´kszym ni˝ 25° prac´

w przodku tego wyrobiska przerywa si´.

§ 94. 1. Urabianie ca∏ym frontem w Êcianie prowadzonej po wzniosie mo˝na wykonywaç tylko w przypadku, gdy nachylenie poprzeczne nie przekracza 20°.

Rozdzia∏ 5

2. Âcian´ o nachyleniu poprzecznym powy˝ej

10° mo˝na prowadziç na upad tylko na warunkach zatwierdzonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

Systemy wybierania

§ 88. 1. Parti´ z∏o˝a lub pok∏ad wy˝ej le˝àcy wybiera si´ przed pok∏adem le˝àcym ni˝ej.

2. OkreÊlona w ust. 1 kolejnoÊç wybierania mo˝e

byç zmieniona, gdy

1) zachodzi koniecznoÊç odpr´˝enia lub odgazowania

pok∏adu,

2) odleg∏oÊç i w∏asnoÊci ska∏ mi´dzy pok∏adami zabezpieczajà pok∏ad wy˝ej le˝àcy przed skutkami

eksploatacji pok∏adu le˝àcego ni˝ej,

3) wybieranie pok∏adu ni˝ej le˝àcego odbywa si´ z zastosowaniem podsadzki.

§ 89. 1. Przy jednoczesnej eksploatacji sàsiednich

partii z∏ó˝ lub pok∏adów fronty wybierania powinny

byç usytuowane wzgl´dem siebie w taki sposób, aby

wyklucza∏y wzajemne oddzia∏ywanie na siebie w stopniu stwarzajàcym zagro˝enie.

2. Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne

odleg∏oÊci mi´dzy nimi okreÊla si´ odpowiednio w projektach technicznych, o których mowa w § 41 ust. 1

i w § 42 ust. 1.

§ 90. 1. Podczas wybierania sàsiednich pok∏adów

pozioma odleg∏oÊç mi´dzy przodkami wybierkowymi

w poszczególnych pok∏adach powinna wynosiç co najmniej dwukrotnà odleg∏oÊç mi´dzy nimi, lecz nie

mniejszà ni˝ 30 m.

2. Podczas wybierania pok∏adu warstwami pozioma odleg∏oÊç mi´dzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych warstwach powinna wynosiç co najmniej 30 m.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na zmniejszenie odleg∏oÊci, o której mowa

w ust. 2.

§ 95. Âcian´ z zawa∏em stropu i obudowà indywidualnà prowadzi si´ w taki sposób, aby odleg∏oÊç mi´dzy ociosem w´glowym a linià pe∏nego zawa∏u nie

przekracza∏a 6 m, a we wn´kach Êcianowych odleg∏oÊç

ta nie by∏a wi´ksza ni˝ 9 m.

§ 96. 1. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 15° rabowanie obudowy indywidualnej prowadzi

si´ z do∏u do góry.

2. Niedopuszczalne jest rabowanie obudowy indywidualnej w miejscach, w których brak jest obudowy

ostatecznej, oraz w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 30 m od

pracujàcego kombajnu.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e wyraziç zgod´ na zmniejszenie odleg∏oÊci, o której mowa

w ust. 2.

§ 97. 1. W Êcianie z pasami podsadzki i obudowà indywidualnà odleg∏oÊç frontu Êciany od pasów podsadzkowych nie mo˝e przekraczaç 6 m, a we wn´kach

Êcianowych odleg∏oÊç ta nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 9 m.

2. Rabowanie chodników mi´dzy pasami podsadzkowymi oraz urabianie kamienia do podsadzki wykonuje si´ z opóênieniem o szerokoÊci jednego pola roboczego Êciany w stosunku do uk∏adania pasów podsadzkowych.

3. W Êcianie o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 15°,

pasy podsadzkowe zabezpiecza si´ przed ich obsuni´ciem.

§ 98. 1. W Êcianie z podsadzkà hydraulicznà odleg∏oÊç frontu Êciany od linii szczelnej podsadzki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 10 m przy stosowaniu obudowy indywidualnej lub 12 m przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej.

2. W Êcianie z podsadzkà suchà odleg∏oÊç frontu

Êciany od linii pe∏nej podsadzki nie mo˝e przekraczaç

2. Wymiary zabierki okreÊla si´ w projekcie technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1.

1) 8 m — w Êcianach o wysokoÊci do 1,5 m,

§ 102. Zabierka w partii z∏o˝a lub w pok∏adzie o nachyleniu wi´kszym ni˝ 20° nie mo˝e byç prowadzona

po wzniosie.

2) 7 m — w pozosta∏ych Êcianach.

3. Wn´ki Êcianowe nie mogà wyprzedzaç frontu

Êciany wi´cej ni˝ o 3 m.

4. Przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej odleg∏oÊci, o których mowa w ust. 2, mogà byç zwi´kszone na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu

zak∏adu górniczego, je˝eli jest to uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy.

§ 99. 1. Âciany z ugi´ciem stropu mogà byç prowadzone w pok∏adach o gruboÊci nie wi´kszej ni˝ 1,2 m.

2. Âcian´ z obudowà indywidualnà odpowiednio

zabezpiecza si´ obudowà wzmacniajàcà od strony uginajàcego si´ stropu.

3. Odleg∏oÊç ociosu Êciany od linii obudowy

wzmacniajàcej nie mo˝e przekraczaç 6 m, a wn´ki Êcianowe nie mogà wyprzedzaç frontu Êciany wi´cej ni˝

o 3 m.

4. Z przestrzeni wybranej, spod uginajàcego si´

stropu, niedopuszczalne jest usuwanie obudowy

drewnianej, z wyjàtkiem obudowy wzmacniajàcej.

§ 100. Oddanie do ruchu Êciany prowadzonej w warunkach specjalnych

1) wyposa˝onej w obudow´ indywidualnà, majàcej

nachylenie wi´ksze ni˝ 35° lub wysokoÊç wi´kszà

ni˝ 3 m,

2) z ugi´ciem stropu,

3) w warunkach zagro˝enia

a) tàpaniami trzeciego stopnia,

b) metanowego czwartej kategorii,

c) wodnego trzeciego stopnia,

d) wyrzutami gazów i ska∏,

4) zaprojektowanej z zastosowaniem systemu wybierania dotychczas niestosowanego w danym zak∏adzie górniczym,

5) w strefie oddzia∏ywania eksploatacji prowadzonej

w sàsiednim zak∏adzie górniczym,

6) w sàsiedztwie pola po˝arowego,

7) po wystàpieniu w Êcianie zawa∏u, tàpni´cia, po˝aru, wybuchu py∏u w´glowego, wybuchu metanu,

wyrzutu gazów i ska∏ oraz wdarcia wody

— wymaga zezwolenia w∏aÊciwego organu nadzoru

górniczego.

§ 101. 1. Przy wybieraniu pok∏adów w´gla

1) wysokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 m,

2) szerokoÊç zabierki nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 6 m,

3) szerokoÊç nogi pozostawionej mi´dzy zabierkami

nie mo˝e byç wi´ksza ni˝ 4 m,

4) przed rozpocz´ciem wybierania w nowej zabierce

likwiduje si´ sàsiednià zabierk´.

§ 103. W zabierce prowadzonej po rozciàg∏oÊci,

w partii z∏o˝a lub w pok∏adzie o nachyleniu powy˝ej 8° ,

górny ocios odpowiednio zabezpiecza si´ przed obrywaniem si´ ska∏.

§ 104. Przy wybieraniu pok∏adów w´gla systemem

filarowo-zabierkowym, szerokoÊç zabierki nie mo˝e

byç wi´ksza ni˝ 6 m, odleg∏oÊç ociosu zabierki od linii

podsadzki przekraczaç 10 m, a wdzierki filarowe oraz

drà˝one pochylnie zbiornikowe nie mogà mieç szerokoÊci wi´kszej ni˝ 4 m.

§ 105. Oddanie do ruchu oddzia∏u eksploatujàcego

parti´ z∏o˝a rud miedzi w warunkach specjalnych,

w szczególnoÊci

1) o nachyleniu ponad 15°,

2) w filarze, gdy jego szerokoÊç jest mniejsza ni˝

350 m,

3) w warunkach zagro˝enia

a) tàpaniami trzeciego stopnia,

b) wodnego trzeciego stopnia,

4) po wystàpieniu w partii z∏o˝a tàpni´cia, zawa∏u lub

wdarcia wody,

5) zaprojektowanego z zastosowaniem systemu wybierania lub jego odmiany dotychczas niestosowanego

— wymaga zezwolenia w∏aÊciwego organu nadzoru

górniczego.

§ 106. 1. Eksploatacja z∏ó˝ rud miedzi, cynku i o∏owiu typu pok∏adowego oraz gniazdowego mo˝e odbywaç si´ systemami komorowo-filarowymi lub zabierkowymi.

2. Eksploatacja z∏ó˝ systemem komorowo-filarowym mo˝e byç prowadzona jednowarstwowo lub wielowarstwowo.

3. W z∏o˝ach pok∏adowych i gniazdowych zbli˝onych do typu pok∏adowego zalegajàcych w filarach

ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronnymi, gdy zachodzi koniecznoÊç szczególnego ograniczenia deformacji powierzchni, stosuje si´ systemy wybierania z podsadzkà.

4. Wprowadzenie nowych systemów eksploatacji

z∏ó˝ rud miedzi, cynku i o∏owiu lub odmian tych systemów poprzedza si´ badaniami rozwiàzaƒ technicznych, przeprowadzanymi przez rzeczoznawc´.

§ 107. Przy eksploatacji z∏ó˝ pok∏adowych lub

gniazdowych, zbli˝onych do typu pok∏adowego cynku

lub o∏owiu, o gruboÊci powy˝ej 6 m, a przy eksploatacji z∏ó˝ rud miedzi powy˝ej 7 m, stosuje sie systemy

wybierania z podsadzkà.

§ 108. 1. Technologi´ likwidacji pustek poeksploatacyjnych przy wybieraniu z∏ó˝ rud miedzi oraz cynku

i o∏owiu okreÊla si´ w projekcie technicznym, o którym

mowa w § 41 ust. 1.

2. Wybieranie z∏ó˝ rud cynku i o∏owiu systemami

komorowym i chodnikowo-podpó∏kowym jest dopuszczalne tylko w przypadkach, gdy nie ma mo˝liwoÊci zastosowania innych systemów, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 109. SzerokoÊç komór i filarów mi´dzykomorowych, przy eksploatacji z∏ó˝ soli metodà suchà, dobiera si´ w taki sposób, aby filary nie ulega∏y zniszczeniu

i zapewnia∏y utrzymanie stropu nad komorami na

okres przewidywanego ich dzia∏ania.

§ 110. 1. Osie filarów mi´dzy komorami przy eksploatacji, o której mowa w § 109, poziomu ni˝szego powinny si´ pokrywaç z osiami filarów poziomów wy˝szych.

Poz. 1169

puszczalne dla rozsadzania luênych bry∏ i zestrzeliwania odspojeƒ tylko za zgodà kierownika ruchu zak∏adu

górniczego; kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala warunki bezpiecznego wykonywania robót strza∏owych.

§ 115. 1. Ârednic´ otworu strza∏owego dobiera si´

w sposób umo˝liwiajàcy umieszczenie w nim Êrodków

strza∏owych bez stosowania nacisku.

2. Ârodki strza∏owe wprowadza si´ do otworu strza∏owego po uprzednim wyczyszczeniu go ze zwiercin.

3. Do wprowadzania Êrodków strza∏owych do

otworu strza∏owego i wype∏niania go przybitkà stosuje si´ sprz´t strza∏owy niepowodujàcy powstawania ∏adunków elektrostatycznych.

§ 116. 1. Otwory strza∏owe rozmieszcza si´ zgodnie

z metrykà strza∏owà.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy z∏o˝a bry∏owego.

2. Odleg∏oÊç mi´dzy otworami strza∏owymi nie powinna byç mniejsza ni˝ 40 cm.

§ 111. Przy wybieraniu komór przy eksploatacji z∏ó˝

soli metodà suchà w uk∏adzie wielopi´trowym, w wysadowych z∏o˝ach soli, zachowuje si´ kolejnoÊç wybierania komór od góry w dó∏.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje si´ do robót strza∏owych, przy których wykonywaniu dopuszczalne jest

u˝ycie materia∏ów wybuchowych skalnych.

§ 112. 1. Uzyskiwanie urobku przy eksploatacji z∏ó˝

soli w komorach z zastosowaniem metody mokrej odbywa si´ za pomocà ∏ugowania.

§ 117. Roboty strza∏owe wykonuje si´ w obecnoÊci

osoby dozoru górniczego

3) otwartych ∏ugowanych natryskowo,

1) gdy zawartoÊç metanu przekracza 0,5%

a) w górnych wn´kach Êcianowych,

b) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powy˝ej 10°,

c) przy wywo∏ywaniu zawa∏u stropu za pomocà

materia∏ów wybuchowych metanowych i metanowych specjalnych,

4) wykonywanych otworami wiertniczymi z wyrobisk

podziemnych.

2) gdy zawartoÊç metanu przekroczy 1% w wyrobiskach,

2. Sposób wybierania, o którym mowa w ust. 1,

mo˝e byç stosowany w komorach ∏ugowniczych

1) otwartych z ∏ugowaniem w zastoju,

2) otwartych z ∏ugowaniem dynamicznym bocznym,

3. Przy wybieraniu metodà mokrà, za pomocà ∏ugowania, na najni˝szym poziomie wykonuje si´ zespó∏

komór awaryjnych wraz z systemem zapór, uniemo˝liwiajàcych zalanie wyrobisk solankà z prze∏ugowanych

komór na poziomach wy˝szych.

4. WysokoÊç szybików wybierkowych dla komór ∏ugowniczych nie mo˝e przekraczaç 10 m.

Rozdzia∏ 6

Wykonywanie robót strza∏owych

§ 113. Kierownik s∏u˝by strza∏owej wyznaczony

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego sprawuje

nadzór nad stosowaniem Êrodków strza∏owych, sprz´tu strza∏owego oraz wykonywaniem robót strza∏owych.

§ 114. 1. Ârodki strza∏owe odpala si´ w uprzednio

wykonanych otworach strza∏owych, je˝eli w dopuszczeniu do ich stosowania nie postanowiono inaczej.

2. Wykonywanie robót strza∏owych wolno przy∏o˝onymi ∏adunkami materia∏ów wybuchowych jest do-

3) przy wywo∏ywaniu zawa∏u stropu materia∏ami wybuchowymi w´glowymi i skalnymi,

4) w strefach zaburzeƒ geologicznych w wyrobiskach

eksploatacyjnych,

5) przy rozsadzaniu luênych bry∏ materia∏em wybuchowym odpalanym w otworach strza∏owych,

6) przy u˝yciu ∏adunków wolno przy∏o˝onych,

7) przy u˝yciu lontów detonujàcych, z wyjàtkiem lontów u˝ywanych poza otworami strza∏owymi w systemie nieelektrycznego odpalania,

8) przy usuwaniu niewypa∏ów,

9) przed maszynami urabiajàcymi,

10) w ska∏ach o temperaturze wy˝szej ni˝ 50°C lub ni˝szej ni˝ 0°C.

§ 118. 1. W miejscu wykonywania robót strza∏owych powinna znajdowaç si´ odpowiednia iloÊç materia∏u u˝ywanego do przybitki.

2. Do wykonywania przybitki otworów strza∏owych

mogà byç u˝ywane tylko materia∏y niepalne i nietoksyczne.

§ 119. Przy wykonywaniu przybitki powinny byç

spe∏nione nast´pujàce warunki

wy nie zosta∏ zmyty wodà lub zabezpieczony przez

wilgoç naturalnà,

1) przybitka powinna wype∏niaç szczelnie odcinek

otworu strza∏owego od materia∏u wybuchowego

do wylotu otworu,

3) kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem py∏u w´glowego w wyrobisku oraz w chodnikach

przyleg∏ych do tego wyrobiska, przeprowadzonej

przez osob´ dozoru s∏u˝by py∏owej przed rozpocz´ciem robót strza∏owych oraz co najmniej co trzy dni

w przypadku bie˝àcego wykonywania robót strza∏owych.

2) d∏ugoÊç przybitki nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 30 cm,

3) w otworach strza∏owych o g∏´bokoÊci do 1,5 m d∏ugoÊç przybitki wynosi

a) nie mniej ni˝ po∏ow´ d∏ugoÊci otworu strza∏owego, przy stosowaniu Êrodków strza∏owych metanowych i w´glowych,

b) nie mniej ni˝ 1/3 d∏ugoÊci otworu strza∏owego,

przy stosowaniu Êrodków strza∏owych metanowych specjalnych,

4) w otworach o g∏´bokoÊci powy˝ej 1,5 m d∏ugoÊç

przybitki wynosi

a) nie mniej ni˝ 1/3 d∏ugoÊci otworu strza∏owego,

przy stosowaniu Êrodków strza∏owych w´glowych, metanowych i metanowych specjalnych,

b) nie mniej ni˝ 30 cm, przy stosowaniu Êrodków

strza∏owych skalnych.

§ 120. 1. Wprowadzajàc pneumatycznie przybitk´

piaskowà do otworów strza∏owych, ∏adunki materia∏u

wybuchowego inicjuje si´ w tych otworach zapalnikami nieelektrycznymi lub zapalnikami elektrycznymi klasy co najmniej 0,45 A.

2. Woda jako materia∏ przybitkowy mo˝e byç wprowadzana do otworów strza∏owych przez wype∏nienie

otworu wodà lub w pojemnikach.

3. Przybitk´ przez wype∏nienie otworów wodà mo˝na stosowaç w otworach skierowanych w dó∏ za∏adowanych wodoodpornymi Êrodkami strza∏owymi.

4. W g∏´bionych szybach przybitk´ wodnà mo˝na

stosowaç przez ich zalanie wodà na wysokoÊç co najmniej 10 cm od dna szybu, lecz nie wi´cej ni˝ 40 cm poni˝ej dolnego pierÊcienia anten strza∏owych.

§ 123. Przy g∏´bieniu szybów (szybików), w przypadku przechodzenia przez warstwy w´gla o gruboÊci

powy˝ej 10 cm, stosowanie Êrodków strza∏owych skalnych jest niedopuszczalne.

§ 124. W szybach (szybikach) g∏´bionych metodà

mro˝eniowà na odcinkach mro˝onych mo˝e byç u˝ywany wy∏àcznie materia∏ wybuchowy trudno zamarzalny.

§ 125. Przy g∏´bieniu szybu (szybiku) odpalanie ∏adunków materia∏u wybuchowego mo˝e odbywaç si´

tylko z powierzchni lub z poziomu poÊredniego majàcego po∏àczenia z innym szybem.

§ 126. Naboje udarowe przy g∏´bieniu szybu (szybika) sporzàdza si´ w miejscu wyznaczonym przez kierownika s∏u˝by strza∏owej.

§ 127. Przy wykonywaniu robót strza∏owych w szybie (szybiku) stosuje si´

1) inicjowanie od dna otworu, przy stosowaniu materia∏ów wybuchowych skalnych,

2) zapalniki zw∏oczne milisekundowe o kolejnych

stopniach zw∏oki w poszczególnych kr´gach otworów, przy czym w ka˝dym z kr´gów mogà byç stosowane tylko zapalniki o tym samym stopniu zw∏oki,

3) niskooporowy uk∏ad po∏àczeƒ zapalników elektrycznych,

5. Przy stosowaniu przybitki wodnej w pojemnikach przywylotowy odcinek otworu strza∏owego na

d∏ugoÊci 30 cm wype∏nia si´ glinà.

4) odr´bne przewody (kable) strza∏owe szybowe do

odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego, które nie mogà byç u˝ywane do innych celów.

6. Przybitki wodnej nie stosuje si´ przy strzelaniu

zruszajàcym, wstrzàsowym i zruszajàco-odpr´˝ajàcym

w caliênie pok∏adów tàpiàcych oraz przy strzelaniu wymuszajàcym zawa∏ ska∏ stropowych w wyrobiskach

eksploatacyjnych.

§ 128. 1. Przed rozpocz´ciem robót strza∏owych wykonuje si´ pomiary pràdów b∏àdzàcych, je˝eli stosowane sà zapalniki elektryczne w g∏´bionym szybie (szybiku).

§ 121. Materia∏em wybuchowym skalnym mo˝na

za∏adowaç tylko otwory strza∏owe wykonane w ska∏ach

p∏onnych lub w z∏o˝u niepalnym.

2. Przed przystàpieniem do przy∏àczenia zapalników elektrycznych do linii strza∏owej wszystkie kable

i przewody elektroenergetyczne znajdujàce si´ w szybie (szybiku) wy∏àcza si´ spod napi´cia.

§ 122. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

w´giel kamienny strzelanie dla wywo∏ania zawa∏u ska∏

stropowych przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych w´glowych lub skalnych wymaga spe∏nienia nast´pujàcych warunków

§ 129. Przy wykonywaniu nadsi´w∏omów ∏adunki

materia∏u wybuchowego mo˝na odpaliç tylko wtedy,

gdy na pomoÊcie roboczym znajduje si´ urobek.

1) usuni´cia w promieniu 5 m od otworów strza∏owych py∏u w´glowego,

2) stosowania opylania py∏em kamiennym w promieniu 5 m od otworów strza∏owych, je˝eli py∏ w´glo-

§ 130. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

rudy miedzi, cynku i o∏owiu przepisy § 131—134 stosuje si´ do otworów o d∏ugoÊci ponad 10 m, a w pozosta∏ych zak∏adach górniczych do otworów o d∏ugoÊci ponad 6 m.

§ 131. 1. Inicjowanie ∏adunków materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych odbywa si´

przy u˝yciu lontu detonujàcego.

jàcych je ska∏ach, a tak˝e przy strzelaniu zruszajàco-odgazowujàcym w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏,

2. Konstrukcj´ ∏adunku materia∏u wybuchowego

w d∏ugich otworach strza∏owych okreÊla dokumentacja strza∏owa.

5) wymuszajàcym zawa∏ stropu wyrobisk eksploatacyjnych, niezale˝nie od rodzaju stosowanego materia∏u wybuchowego, gdy d∏ugoÊç kolumny ∏adunku jest wi´ksza ni˝ 1,5 m, bez wzgl´du na d∏ugoÊç otworu.

§ 132. 1. ¸adunki wielokolumnowe materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych inicjuje

si´ podwójnà linià lontu detonujàcego albo pojedynczà linià lontu detonujàcego, o masie rdzenia co najmniej 20 gramów pentrytu w jednym metrze lontu.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny mo˝na inicjowaç pojedynczà linià lontu

detonujàcego jednokolumnowe ∏adunki materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych o Êrednicy do 45 mm.

3. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne mo˝na inicjowaç ∏adunki materia∏u wybuchowego ciàg∏e i rozcz∏onkowane w d∏ugich otworach strza∏owych pojedynczà linià lontu detonujàcego,

o masie rdzenia co najmniej 20 gramów pentrytu

w jednym metrze lontu.

§ 133. 1. Do inicjowania lontu detonujàcego w d∏ugich otworach strza∏owych u˝ywa si´ co najmniej

dwóch zapalników natychmiastowych lub milisekundowych jednego stopnia opóênienia, przy czym zapalniki te ∏àczy si´ szeregowo lub równolegle w obwód

strza∏owy.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy

miedzi, cynku i o∏owiu lont detonujàcy w d∏ugich otworach strza∏owych mo˝e byç inicjowany przy u˝yciu co

najmniej dwóch zapalników natychmiastowych lub

zw∏ocznych o tym samym stopniu opóênienia.

§ 134. 1. Do odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego w d∏ugich otworach strza∏owych, w przypadku zastosowania zapalników elektrycznych stosuje si´

wy∏àcznie takie zapalniki, których opornoÊç mieÊci si´

w granicach dopuszczalnych dla zapalników danej klasy oraz tego samego rodzaju i d∏ugoÊci przewodów zapalnikowych.

2. W przypadku gdy do inicjowania w d∏ugich otworach strza∏owych zastosowano zapalniki elektryczne,

przed odpaleniem ∏adunków materia∏u wybuchowego

mierzy si´ opornoÊç obwodu strza∏owego przyrzàdem

kontrolno-pomiarowym.

§ 135. Lont detonujàcy stosuje si´ przy strzelaniu

1) ∏adunkami rozdzielonymi, niezale˝nie od d∏ugoÊci

kolumny i otworów strza∏owych,

2) urabiajàcym wzd∏u˝nym (bocznym), otworami

przelotowymi i Êlepymi, gdy ich g∏´bokoÊç przekracza 3 m,

3) zruszajàcym calizn´ przed maszynami urabiajàcymi, gdy d∏ugoÊç kolumny ∏adunku przekracza

1,5 m,

4) wstrzàsowym w caliênie w´glowej pok∏adów zagro˝onych tàpaniami lub torpedujàcym w otacza-

§ 136. 1. Odpalanie lontu detonujàcego na zewnàtrz otworów strza∏owych jest niedozwolone.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w polach niemetanowych, dopuszcza si´

odpalanie lontu detonujàcego na zewnàtrz otworów

strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

3. Lont detonujàcy mo˝e byç stosowany wy∏àcznie

w miejscach wyznaczonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

4. Osoby wykonujàce roboty strza∏owe oraz osoby

dozoru ruchu nadzorujàce roboty strza∏owe wykonywane przy u˝yciu lontu detonujàcego powinny byç

przeszkolone w zakresie warunków u˝ywania lontu detonujàcego przy wykonywaniu tych robót.

§ 137. W sk∏adzie materia∏ów wybuchowych znajdujà si´ wykazy

1) osób uprawnionych do wykonywania robót strza∏owych z zastosowaniem lontów detonujàcych,

2) miejsc, w których dopuszczalne jest wykonywanie

robót strza∏owych z zastosowaniem lontów detonujàcych.

§ 138. Wykonywanie robót strza∏owych zruszajàcych calizn´ przed maszynami urabiajàcymi wymaga

spe∏nienia nast´pujàcych warunków

1) przy odpalaniu ∏adunków materia∏u wybuchowego

przy u˝yciu zapalników elektrycznych

a) zapalniki elektryczne odpalane w jednej serii powinny mieç jednakowe dopuszczalne wartoÊci

opornoÊci,

b) opornoÊç obwodu strza∏owego powinna byç

sprawdzona dopuszczonym do tego celu przyrzàdem kontrolno-pomiarowym,

2) po odpaleniu ka˝dej serii otworów strza∏owych

osoba wykonujàca roboty strza∏owe i osoba dozoru ruchu powinny sprawdziç, czy nastàpi∏o ca∏kowite odpalenie wszystkich ∏adunków.

§ 139. Wykonywanie robót strza∏owych w polach

metanowych

1) zaliczonych do III i IV kategorii zagro˝enia metanowego,

2) w wyrobiskach korytarzowych prowadzonych po

wzniosie wi´kszym ni˝ 10°,

3) we wszystkich przypadkach u˝ycia materia∏ów wybuchowych skalnych i w´glowych

— dozwolone jest wy∏àcznie za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, który ustala warunki bezpiecznego ich wykonywania.

§ 140. Otwory strza∏owe, przy wykonywaniu robót

strza∏owych w polach metanowych, rozmieszcza si´

w sposób uniemo˝liwiajàcy powstanie wyrw w stropie.

§ 141. 1. W polach metanowych we wszystkich wyrobiskach, w których prowadzone sà roboty strza∏owe,

wykonuje si´ pomiary zawartoÊci metanu.

Poz. 1169

§ 146. Przy stosowaniu do robót strza∏owych wykonywanych w polach metanowych zapalników elektrycznych metanowych milisekundowych stosuje si´

w sàsiednich otworach strza∏owych zw∏ok´ mi´dzystrza∏owà, wynoszàcà nie wi´cej ni˝

1) 60 ms — w skale jednorodnej,

2) 90 ms — w skale niejednorodnej.

2. Pomiary zawartoÊci metanu wykonywane sà

przez strza∏owych, metaniarzy i osoby dozoru ruchu,

zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 281—284.

§ 147. Osoba wykonujàca roboty strza∏owe, w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, powinna

§ 142. W razie stwierdzenia w wyrobisku zawartoÊci metanu

1) zmywaç wodà py∏ w´glowy albo

1) do 1% — roboty strza∏owe wykonuje si´ przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych metanowych,

2) do 1,5% — roboty strza∏owe wykonuje si´ przy u˝yciu materia∏ów wybuchowych metanowych specjalnych.

§ 143. Wykonywanie robót strza∏owych przy u˝yciu

materia∏ów wybuchowych w´glowych i skalnych

w polach metanowych jest dopuszczalne przy zawartoÊci metanu do 0,5% oraz przy zawartoÊci metanu do

1,0% z zastosowaniem zapalarek z blokadà metanometrycznà.

2) zraszaç wodà przed odpaleniem ∏adunku materia∏u

wybuchowego, albo

3) opylaç py∏em kamiennym

— przodek i stref´ przyprzodkowà.

§ 148. 1. Zmywanie wodà py∏u w´glowego, w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, wykonuje si´

w przodku i w strefie przyprzodkowej o d∏ugoÊci co najmniej 10 m

1) przed rozpocz´ciem pracy na zmianie,

2) w czasie pracy, gdy wystàpi osad py∏u w´glowego,

§ 144. 1. Roboty strza∏owe wstrzymuje si´ w razie

stwierdzenia

3) przed rozpocz´ciem wykonywania robót strza∏owych.

1) zawartoÊci metanu w przekroju wyrobiska w promieniu 10 m od otworów strza∏owych lub w promieniu 5 m od stanowiska odpalania ∏adunków

materia∏u wybuchowego przekraczajàcej wartoÊç

dopuszczalnà,

2. W wyrobiskach korytarzowych zamiast zmywania py∏u w´glowego wodà mo˝na stosowaç zraszanie

wodà.

2) przystropowych nagromadzeƒ metanu w strefie

przyprzodkowej do 50 m.

2. Wstrzymanie robót strza∏owych, o których mowa

w ust. 1, zg∏asza si´

1) osobie dozoru ruchu,

2) dyspozytorowi ruchu,

3) dyspozytorowi metanometrii w razie stosowania

metanometrii automatycznej.

3. Wznowienie robót strza∏owych mo˝e nastàpiç po

stwierdzeniu przez osob´ dozoru ruchu, ˝e zagro˝enie

zosta∏o usuni´te.

§ 145. W polach metanowych przy wykonywaniu

robót strza∏owych

1) w górnych wn´kach Êcianowych,

2) wymuszajàcych zawa∏ w stropach Êcian,

3) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powy˝ej

10°,

4) przy zaburzeniach geologicznych w Êcianach

i ubierkach

— gdy zawartoÊç metanu przekracza 0,5%, stosuje si´

zapalarki wy∏àcznie do tego celu dopuszczone i lini´

strza∏owà w jednym odcinku majàcà dwa przewody

we wspólnej izolacji, z wyjàtkiem przewodów przodkowych o d∏ugoÊci nie wi´kszej ni˝ 10 m.

3. Zraszanie wodà stosuje si´ w strefie od 10 m do

60 m od przodka w celu pozbawienia py∏u lotnoÊci.

§ 149. W polach niemetanowych i w polach I lub II

kategorii zagro˝enia metanowego, przy robotach wykonywanych w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u

w´glowego, zamiast zmywania lub zraszania wodà py∏u w´glowego w drà˝onych wyrobiskach korytarzowych mo˝na stosowaç, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, opylanie py∏em kamiennym przodka

i strefy przyprzodkowej o d∏ugoÊci co najmniej 4 m.

IloÊç py∏u zu˝ytego do opylania na ka˝dy otwór strza∏owy wynosi

1) 2 kg — w polach niemetanowych,

2) 3 kg — w polach metanowych,

3) 10 kg — przy pojedynczo odpalanych ∏adunkach

materia∏u wybuchowego.

§ 150. W wyrobiskach wybierkowych, w warunkach

zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, stosuje si´

zmywanie wodà py∏u w´glowego lub opylanie py∏em

kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej przed wykonywaniem robót strza∏owych

1) dla wymuszania zawa∏u stropu w Êcianach materia∏ami wybuchowymi w´glowymi lub skalnymi,

2) w chodnikach podsadzkowych,

3) ∏adunkami wolno przy∏o˝onymi,

4) przy rozsadzaniu luênych bry∏.

§ 151. Przed wykonywaniem robót strza∏owych

w luênych bry∏ach ∏adunkami wolno przy∏o˝onymi,

w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego

usuwa si´ py∏ w´glowy w promieniu 10 m od miejsca

odpalania ∏adunków oraz zabezpiecza t´ stref´ przez

zraszanie lub zmywanie wodà. Stref´ t´ zamiast wodà mo˝na zabezpieczyç przez opylenie py∏em kamiennym, przy czym na ka˝dy ∏adunek materia∏u wybuchowego u˝ywa si´ co najmniej 10 kg py∏u kamiennego.

§ 152. Wykonujàc roboty strza∏owe w luênych bry∏ach w warunkach zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego ∏adunkami materia∏u wybuchowego umieszczonego w otworach strza∏owych, jak równie˝ w przybierkach stropu i spàgu oraz w Êciekach, zabezpiecza si´

py∏ w´glowy przed mo˝liwoÊcià wybuchu.

§ 153. W pok∏adach (z∏o˝ach) zaliczonych do II lub

III stopnia zagro˝enia tàpaniami, wielkoÊç zabioru i d∏ugoÊç otworów strza∏owych przy strzelaniu urabiajàcym

ustala kierownik s∏u˝by strza∏owej, w porozumieniu

z kierownikiem s∏u˝by do spraw tàpaƒ, na podstawie

opinii kopalnianego zespo∏u do spraw tàpaƒ.

§ 154. 1. Po ka˝dym strzelaniu urabiajàcym, wykonywanym w strefie szczególnego zagro˝enia tàpaniami, wejÊcie pracowników do tej strefy oraz do przodka

nast´puje nie wczeÊniej ni˝ po up∏ywie co najmniej

30 minut.

2. Po ka˝dym strzelaniu wstrzàsowym (odpr´˝ajàcym) wejÊcie pracowników do przodka mo˝e nastàpiç

za zgodà osoby dozoru ruchu, nie wczeÊniej ni˝ po

up∏ywie co najmniej 40 minut.

§ 155. Dokumentacj´ strzelania wstrzàsowego sporzàdza kierownik s∏u˝by strza∏owej, wraz z kierownikiem s∏u˝by do spraw tàpaƒ, na podstawie opinii kopalnianego zespo∏u do spraw tàpaƒ.

Poz. 1169

2. W zak∏adach górniczych, o których mowa

w ust. 1, w wyrobiskach w pok∏adach zaliczonych do

I kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, dopuszcza si´ lokalne wykonywanie robót strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego

1) przy przebudowie wyrobisk korytarzowych, robotach przybierkowych i wykonywaniu Êcieków,

2) w Êcianach przy urabianiu, je˝eli prognoza bie˝àca

na podstawie pomiarów w otworach o d∏ugoÊci

6 m nie wykazuje strefy bezpoÊredniego zagro˝enia,

3) w Êcianach przy strzelaniu w stropie dla wymuszania zawa∏u,

4) przy rozsadzaniu luênych bry∏.

3. Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, o których

mowa w § 159.

§ 159. 1. W zak∏adach górniczych, w razie stwierdzenia zagro˝enia wyrzutem metanu i ska∏, na okres

wykonywania robót strza∏owych wyznacza si´ stref´

zagro˝enia, która powinna obejmowaç

1) wyrobisko korytarzowe przewietrzane z zastosowaniem wentylacji odr´bnej,

2) wyrobisko Êcianowe od stanowiska odpalania ∏adunków materia∏u wybuchowego do chodnika

wentylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do najbli˝szego skrzy˝owania z innym niezale˝nym pràdem powietrza.

2. Ze stref zagro˝enia, przed odpalaniem ∏adunków

materia∏u wybuchowego

1) wycofuje si´ ludzi do miejsc ustalonych w metryce

(dokumentacji) strza∏owej,

2) wy∏àcza si´ urzàdzenia elektryczne spod napi´cia,

z wyjàtkiem urzàdzeƒ iskrobezpiecznych.

§ 156. 1. Przed ka˝dym strzelaniem wstrzàsowym

oraz przed ka˝dym strzelaniem w strefie szczególnego

zagro˝enia tàpaniami, odbywajàcym si´ w miejscach

zagro˝onych wybuchem metanu lub py∏u w´glowego,

wy∏àcza si´ sieç elektrycznà spod napi´cia, z wyjàtkiem

sieci zasilajàcej urzàdzenia wentylacyjne.

§ 160. 1. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

sól w z∏o˝u (w wyrobiskach) zaliczonym do III kategorii

zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, odpalanie ∏adunków materia∏ów wybuchowych odbywa si´ ze stacji

centralnego strzelania, zlokalizowanej na powierzchni,

przy czym za∏oga przebywa w wyznaczonych strefach

na podszybiu.

2. Ponowne za∏àczenie sieci elektrycznej nast´puje

po zakoƒczeniu okresu wyczekiwania po strzelaniu

i uprzednim skontrolowaniu miejsca wykonywania robót strza∏owych.

2. CzynnoÊci zwiàzane z centralnym strzelaniem

odbywajà si´ pod nadzorem osoby wy˝szego dozoru

ruchu.

§ 157. Lokalizacj´ miejsc odpalania strzelania urabiajàcego i wstrzàsowego w pok∏adach (z∏o˝ach) zagro˝onych tàpaniami ustala kierownik dzia∏u (s∏u˝by)

do spraw tàpaƒ wspólnie z kierownikiem s∏u˝by strza∏owej.

§ 158. 1. W zak∏adach górniczych, w wyrobiskach

zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏, po wycofaniu ludzi ze strefy zagro˝enia skutkami wyrzutu, roboty strza∏owe wykonuje si´ metodà centralnego strzelania,

w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

3. Dopuszcza si´ lokalne wykonywanie robót strza∏owych, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, przy

1) likwidacji zatorów w urzàdzeniach zsypowych,

2) rozstrzeliwaniu rdzeni wiertniczych,

3) rozstrzeliwaniu luênych bry∏.

§ 161. Wykonywanie robót strza∏owych jest niedopuszczalne w miejscach, w których temperatura ska∏

1) jest wy˝sza ni˝ 100°C,

2) lub otoczenia jest ni˝sza ni˝ –35°C.

1) ska∏ach, w których temperatura jest wy˝sza ni˝

50°C, stosuje si´ Êrodki strza∏owe termoodporne,

3. Strop niezw∏ocznie po ods∏oni´ciu zabezpiecza

si´ obudowà, z uwzgl´dnieniem stosowanej technologii prowadzenia robót.

2) miejscach, w których temperatura ska∏ lub otoczenia jest ni˝sza ni˝ 0°C, stosuje si´ Êrodki strza∏owe

mrozoodporne.

4. Wyrobiska utrzymywane bez obudowy kontroluje si´ z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych.

§ 163. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza instrukcj´ likwidowania niewypa∏ów.

§ 169. 1. O ile przepisy rozporzàdzenia nie stanowià

inaczej

§ 162. Wykonujàc roboty strza∏owe w

2. Niewypa∏ likwiduje si´ przez wydobycie nabojów

materia∏u wybuchowego z otworu strza∏owego, z wyjàtkiem materia∏ów wybuchowych nitroglicerynowych.

3. Niedopuszczalne jest pos∏ugiwanie si´ metalowymi narz´dziami podczas wydobywania nabojów

materia∏u wybuchowego.

§ 164. 1. Niewypa∏, którego nie mo˝na zlikwidowaç

przez wydobycie z otworu strza∏owego naboi, usuwa

si´, przestrzegajàc nast´pujàcych warunków

1) przewody zapalnika elektrycznego zwiera si´ i izoluje,

2) stwierdzenie kierunku otworu strza∏owego nast´puje przez usuni´cie przybitki na d∏ugoÊci najwy˝ej

20 cm od wylotu otworu,

3) równoleg∏y otwór strza∏owy (lub dwa otwory)

o d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ d∏ugoÊç otworu z niewypa∏em wierci si´ w odleg∏oÊci 50 cm od otworu z niewypa∏em.

2. Po odpaleniu ∏adunków kontroluje si´ odstrzelony urobek w celu znalezienia Êrodków strza∏owych pochodzàcych z niewypa∏u.

§ 165. Niewypa∏ znajdujàcy si´ w otworze strza∏owym, gdy do zainicjowania materia∏u wybuchowego

stosowano zapalnik i lont detonujàcy, likwiduje si´

przez wymian´ zapalnika przymocowanego do lontu

detonujàcego i ponowne odpalenie ∏adunku.

§ 166. W dzienniku strza∏owym wpisuje si´ informacj´ o sposobie likwidowania niewypa∏u, a znalezione Êrodki strza∏owe oddaje si´ do sk∏adu materia∏ów

wybuchowych.

§ 167. Wiercenie otworów strza∏owych w pozosta∏ych w caliênie resztkach odpalonych otworów (fajkach) jest niedopuszczalne. Otwory takie oznakowuje

si´.

Rozdzia∏ 7

Obudowa wyrobisk

§ 168. 1. Ka˝de wyrobisko powinno mieç obudow´

dostosowanà do warunków geologiczno-górniczych.

2. W wyrobiskach drà˝onych w ska∏ach dostatecznie

mocnych, niegro˝àcych zawa∏em, po dok∏adnym rozeznaniu warunków górniczo-geologicznych oraz przeprowadzeniu badaƒ górotworu, kierownik ruchu zak∏adu

górniczego zezwala na niestosowanie obudowy.

1) kierownik dzia∏u robót górniczych dokonuje doboru obudowy w poszczególnych wyrobiskach, na

podstawie rozeznania warunków górniczo-geologicznych,

2) rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania

okreÊla si´ w projekcie technicznym, o którym mowa w § 41 ust. 1.

2. Osoby dozoru ruchu powinny zapoznaç pracowników z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania.

§ 170. 1. Stan obudowy wyrobisk kontroluje si´

z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika dzia∏u robót górniczych, o ile przepisy rozporzàdzenia nie stanowià inaczej.

2. Obudow´ g∏ównych wyrobisk, w szczególnoÊci

szybów, szybików, g∏ównych dróg przewozowych oraz

wentylacyjnych, kontroluje raz na kwarta∏ osoba wy˝szego dozoru ruchu górniczego, wyznaczona przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

3. W przypadku wykorzystywania szybów oraz szybików do odwodnienia, za pomocà pomp g∏´binowych, sposób i cz´stotliwoÊç kontroli ustala kierownik

ruchu zak∏adu górniczego.

§ 171. 1. Obudow´ wyrobisk mo˝na wykorzystaç do

zawieszenia, podnoszenia lub przesuwania maszyn,

urzàdzeƒ i materia∏ów, których ci´˝ar nie spowoduje

obcià˝eƒ dynamicznych, w szczególnoÊci kabli elektrycznych z osprz´tem, lutniociàgów z wentylatorami

i rurociàgów.

2. Do podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn, urzàdzeƒ i materia∏ów, które mogà spowodowaç

obcià˝enia dynamiczne, dopuszcza si´ wykorzystanie

obudowy wyrobisk

1) doraênego wykorzystania jej do tego celu, przy zastosowaniu dodatkowej obudowy wzmacniajàcej

po uzyskaniu zezwolenia osoby dozoru górniczego,

2) sta∏ego wykorzystywania jej do tego celu, zgodnie

z opracowanà dokumentacjà technicznà po uzyskaniu zezwolenia kierownika dzia∏u robót górniczych.

3. Dopuszcza si´ u˝ycie zestawów obudowy zmechanizowanej do podnoszenia ci´˝kich elementów wyposa˝enia Êciany zgodnie z wymaganiami ustalonymi

przez producenta obudowy w dokumentacji techniczno-ruchowej.

4. Podwieszanie do pojedynczej kotwi obudowy

ostatecznej elementów wyposa˝enia o ci´˝arze prze-

kraczajàcym 1 Mg lub wywo∏ujàcych obcià˝enia dynamiczne jest niedopuszczalne.

4. Przodowy nie bierze bezpoÊredniego udzia∏u

w rabowaniu obudowy w Êcianie.

§ 172. W miejscach niezabezpieczonych obudowà

mogà przebywaç wy∏àcznie osoby wykonujàce obudow´ tymczasowà lub kotwowà.

§ 176. Przed przystàpieniem do rabowania obudowy ka˝dorazowo sprawdza si´ stan obudowy, przy

czym w Êcianach sprawdza si´ przede wszystkim stan

obudowy we wn´kach i na skrzy˝owaniach; w przypadku stwierdzenia nieprawid∏owoÊci w obudowie rabowanie rozpoczyna si´ po odpowiednim jej wzmocnieniu.

§ 173. 1. Obudow´ podporowà wyrobisk wykonuje

si´ w taki sposób, aby

1) strop by∏ niezw∏ocznie po ods∏oni´ciu zabezpieczony obudowà,

2) zapewniona by∏a jej odpowiednia stabilnoÊç i podpornoÊç,

3) przestrzeƒ mi´dzy obudowà a wy∏omem by∏a wype∏niona,

4) stojaki obudowy indywidualnej o wysokoÊci przekraczajàcej 3 m by∏y dodatkowo zabezpieczone

przed przewróceniem.

2. W razie pogorszenia si´ w∏asnoÊci ska∏ lub zwi´kszenia ciÊnienia górotworu obudow´ niezw∏ocznie

wzmacnia si´.

§ 174. 1. Stosowanie obudowy kotwowej wymaga

1) rozeznania warunków górniczo-geologicznych,

2) przeprowadzenia badaƒ górotworu,

3) opracowania projektu obudowy kotwowej w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny.

2. Z zastrze˝eniem ust. 1, obudow´ kotwowà mo˝na stosowaç

1) w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel

kamienny, do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o powierzchni przekroju poprzecznego nieprzekraczajàcej 30 m2 i szerokoÊci

wyrobiska nie wi´kszej od 7 m,

2) w zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy

miedzi, cynku i o∏owiu, do zabezpieczenia wyrobisk

poszukiwawczych, udost´pniajàcych i eksploatacyjnych oraz w komorach specjalnego przeznaczenia,

3) w innych podziemnych zak∏adach górniczych, za

zgodà i na zasadach ustalonych przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego.

3. Projektowanie, wykonywanie i kontrola obudowy kotwowej w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym

w´giel kamienny oraz w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym rudy miedzi, cynku i o∏owiu okreÊla za∏àcznik

nr 3 do rozporzàdzenia.

§ 175. 1. Rabowanie obudowy wykonuje si´ zgodnie z instrukcjà zatwierdzonà przez kierownika dzia∏u

robót górniczych.

2. Rabowanie obudowy wykonujà wy∏àcznie górnicy rabunkarze.

3. Górnicy niezatrudnieni bezpoÊrednio przy rabowaniu obudowy znajdujà si´ w bezpiecznej odleg∏oÊci

od miejsca rabowania obudowy, ustalonej przez przodowego zespo∏u rabunkarzy.

§ 177. Podczas rabowania obudowy roboty górnicze w przyleg∏ych wyrobiskach sà prowadzone na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

§ 178. W wyrobiskach korytarzowych, o nachyleniu

powy˝ej 15°, rabowanie obudowy w kierunku z góry na

dó∏ jest niedopuszczalne.

Rozdzia∏ 8

Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie zrobów

§ 179. 1. Podsadzanie wyrobisk lub doszczelnianie

zrobów wykonuje si´ w sposób niepowodujàcy zagro˝enia dla osób wykonujàcych czynnoÊci podsadzania

oraz dla za∏ogi zatrudnionej w sàsiednich wyrobiskach,

w szczególnoÊci usytuowanych poni˝ej podsadzanego

wyrobiska lub doszczelnianych zrobów.

2. Niedopuszczalne jest stosowanie do podsadzania lub doszczelniania, materia∏ów, które mogà mieç

szkodliwy wp∏yw na bezpieczeƒstwo i zdrowie osób

wykonujàcych czynnoÊci podsadzania oraz za∏ogi,

o której mowa w ust. 1.

§ 180. Zbiorniki zmywcze wyposa˝a si´ w urzàdzenia zabezpieczajàce przed przedostawaniem si´ do rurociàgów nadziarna lub przedmiotów mogàcych spowodowaç ich zatkanie.

§ 181. Po zainstalowaniu nowego rurociàgu, po

ka˝dej wymianie rur oraz po usuni´ciu korka w rurociàgu, przed podsadzaniem lub doszczelnianiem, kontroluje si´ dro˝noÊç i szczelnoÊç rurociàgu.

§ 182. 1. Rurociàgi uk∏ada si´ albo zawiesza w sposób uniemo˝liwiajàcy ich przypadkowe przemieszczenie.

2. Wzd∏u˝ trasy rurociàgów zapewnia si´ ∏àcznoÊç

telefonicznà.

3. Pracownicy zatrudnieni przy podsadzaniu lub

doszczelnieniu powinni mieç mo˝liwoÊç porozumienia

si´ z obs∏ugà urzàdzeƒ do transportu materia∏u podsadzkowego.

§ 183. Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej

i doszczelnianiu zrobów

1) oczyszcza si´ wod´ odprowadzanà do systemu

g∏ównego odwadniania,

2) prowadzi bilans wody,

3) bie˝àco kontroluje rurociàgi, przebieg podsadzania

i doszczelniania oraz odp∏yw wody.

§ 184. Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczególnych wyrobisk oraz sposób ich wykonywania ustala

kierownik dzia∏u robót górniczych.

§ 185. Przy stosowaniu podsadzki suchej samostaczajàcej si´

1) w razie usytuowania frontu Êciany, przy którym

górna jej cz´Êç wyprzedza dolnà, odchylenie tamy

podsadzkowej od linii prostopad∏ej do rozciàg∏oÊci

w kierunku ociosu nie mo˝e przekroczyç 15°,

2) w razie usytuowania frontu Êciany, przy którym

górna jej cz´Êç jest opóêniona w stosunku do dolnej, odchylenie tamy podsadzkowej od linii prostopad∏ej do rozciàg∏oÊci w kierunku zrobów nie mo˝e byç mniejsze od 15°,

3) ustala si´ w projekcie technicznym, o którym mowa w § 42 ust. 1, osoby kontrolujàce stan tamy

podsadzkowej przed rozpocz´ciem podsadzania

oraz dzia∏ania podejmowane dla zabezpieczenia tamy przed jej uszkodzeniem podczas podsadzania.

§ 186. 1. Przy równoczesnym podsadzaniu i prowadzeniu innych robót w Êcianie ustala si´ dzia∏ania orga-

Poz. 1169

nizacyjno-techniczne, zapewniajàce bezpieczne warunki pracy.

2. Niedopuszczalne jest przebywanie ludzi w Êcianie podczas podsadzania podsadzkà suchà samostaczajàcà si´ przy takim usytuowaniu frontu, przy którym

górna cz´Êç Êciany wyprzedza dolnà.

Dzia∏ IV

Przewietrzanie i klimatyzacja

Rozdzia∏ 1

Postanowienia ogólne

§ 187. 1. IloÊç powietrza doprowadzana do wyrobisk powinna zapewniaç utrzymanie w tych wyrobiskach wymaganego sk∏adu powietrza i temperatury.

2. Wszystkie dost´pne wyrobiska i pomieszczenia

przewietrza si´ w taki sposób, aby zawartoÊç tlenu

w powietrzu nie by∏a mniejsza ni˝ 19% (obj´toÊciowo),

a najwy˝sze dopuszczalne st´˝enia gazów w powietrzu

nie przekracza∏y wartoÊci okreÊlonych w tabeli

Rodzaj gazu

NDS/mg/m3

(obj´toÊciowo i %)

NDSCh/mg/m3

(obj´toÊciowo i %)

Dwutlenek w´gla

—

(1,0)

30

(0,0026)

5

(0,00026)

2

(0,000075)

10

(0,0007)

—

(1,0)

180

(0,015)

10

(0,00052)

5

(0,00019)

20

(0,0014)

Tlenek w´gla

Tlenek azotu

Dwutlenek siarki

Siarkowodór

3. Skróty wymienione w ust. 2 oznaczajà

1) NDS — najwy˝sze dopuszczalne st´˝enie Êrednio

wa˝one,

2) NDSCh — najwy˝sze dopuszczalne st´˝enie chwilowe

— zdefiniowane w odr´bnych przepisach.

4. W zak∏adach górniczych stosujàcych maszyny

z nap´dem spalinowym zawartoÊç tlenków azotu okreÊla si´ na podstawie st´˝enia dwutlenku azotu.

5. Prawid∏owoÊç wskazaƒ i dzia∏aƒ przyrzàdów automatycznych oraz indywidualnych stosowanych do

pomiarów st´˝eƒ gazów, o których mowa w ust. 2,

kontroluje si´ za pomocà mieszanek wzorcowych.

§ 188. W przypadku stwierdzenia, ˝e sk∏ad powietrza nie odpowiada wymaganiom okreÊlonym w § 187

ust. 2, niezw∏ocznie wycofuje si´ ludzi, a wejÊcie do zagro˝onego wyrobiska zabezpiecza si´. W miejscach

tych wykonuje si´ wy∏àcznie prace z zakresu ratownictwa górniczego i przeciwpo˝arowego.

§ 189. Nieprzewietrzane wyrobiska niezw∏ocznie

otamowuje si´ lub likwiduje, a do czasu ich otamowania lub zlikwidowania zamyka si´ do nich dost´p.

§ 190. 1. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobiskach

w polach metanowych, z wyjàtkiem komór, nie mo˝e

byç mniejsza ni˝ 0,3 m/s, a w wyrobiskach z trakcjà

elektrycznà przewodowà w tych polach — nie mniejsza

ni˝ 1 m/s.

2. Przy stosowaniu Êluz wentylacyjnych w wyrobiskach w polach metanowych dopuszcza si´ mniejsze

pr´dkoÊci pràdu powietrza od okreÊlonych w ust. 1,

pod warunkiem zapewnienia wymaganego sk∏adu powietrza.

3. Pr´dkoÊç pràdu powietrza nie mo˝e przekraczaç

1) 5 m/s — w wyrobiskach wybierkowych,

2) 8 m/s — w wyrobiskach korytarzowych,

3) 12 m/s — w szybach i szybikach podczas jazdy ludzi.

4. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobiskach korytarzowych, w których nie odbywa si´ regularny ruch ludzi, mo˝na zwi´kszyç do 10 m/s.

5. Pomiary pr´dkoÊci pràdu powietrza wykonuje

si´ w wolnych przekrojach wyrobiska.

§ 191. 1. W zak∏adach górniczych organizuje si´

s∏u˝b´ wentylacyjnà wyposa˝onà w przyrzàdy kontrolno-pomiarowe.

2. Stan urzàdzeƒ wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz skutecznoÊç przewietrzania i klimatyzacji

systematycznie kontroluje si´ i odpowiednio dokumentuje.

§ 192. Przewietrzanie Êcian w pok∏adach zaliczonych do II, III lub IV kategorii zagro˝enia metanowego

kontroluje si´ przez automatyczny pomiar pr´dkoÊci

lub iloÊci powietrza.

§ 193. 1. Na nadszybiu szybu zjazdowego instaluje

si´ urzàdzenie sygnalizujàce czerwonym Êwiat∏em

zni˝k´ ciÊnienia barometrycznego.

Poz. 1169

§ 197. 1. Wentylator g∏ówny powinien zapewniç

w przekroju szybu wydechowego poni˝ej kana∏u wentylacyjnego podciÊnienie statyczne powietrza co najmniej 785 Pa.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego w likwidowanych zak∏adach górniczych mo˝e zmieniç wartoÊç

podciÊnienia statycznego, o którym mowa w ust.1.

3. Przepis ust. 1 nie dotyczy zak∏adów, o których

mowa w § 195 ust. 3.

4. Wentylator g∏ówny dobiera si´ do sieci wentylacyjnej w sposób umo˝liwiajàcy stabilnà prac´.

§ 198. 1. Spi´trzenie i wydajnoÊç wentylatorów

g∏ównych w ich punktach pracy nie mogà ró˝niç si´

mi´dzy sobà wi´cej ni˝ o 10%.

2. Charakterystyk´ wentylatorów g∏ównych aktualizuje si´ raz na 5 lat oraz po ka˝dej zmianie konstrukcji

wentylatorów.

3. Stacje wentylatorów g∏ównych wyposa˝a si´

w urzàdzenia do regulacji wydajnoÊci i spi´trzenia.

2. W pomieszczeniach dyspozytora ruchu zak∏adu

górniczego, kierownika dzia∏u wentylacji oraz kierownika kopalnianej stacji ratownictwa górniczego znajduje si´ barograf.

4. W zak∏adach górniczych majàcych jeden szyb

wydechowy stacj´ wentylatorów g∏ównych wyposa˝a

si´ w urzàdzenie do zmiany kierunku przep∏ywu powietrza.

§ 194. Osoby dozoru ruchu niezw∏ocznie zawiadamiajà s∏u˝b´ wentylacyjnà o wszelkich niezamierzonych zmianach w wentylacji wyrobisk.

5. W sieci wentylacyjnej, gdy jest wi´cej szybów

wydechowych, powinno byç mo˝liwe wykonanie rewersji (zmiany kierunku przep∏ywu) powietrza w poszczególnych podsieciach. Urzàdzenia powodujàce rewersj´ powietrza utrzymuje si´ w stanie umo˝liwiajàcym jej wykonanie w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 20 minut.

Zakres i cz´stotliwoÊç kontroli urzàdzeƒ powodujàcych

rewersj´ powietrza okreÊla kierownik ruchu zak∏adu

górniczego.

Rozdzia∏ 2

Przewietrzanie za pomocà wentylatorów g∏ównych

§ 195. 1. Wyrobiska przewietrza si´ pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylatory g∏ówne, zabudowane na powierzchni.

2. W zak∏adzie górniczym eksploatujàcym kopaliny

palne stosuje si´ przewietrzanie ssàce.

3. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne oraz prowadzàcych roboty podziemne

z zastosowaniem techniki górniczej, w których nie wyst´puje zagro˝enie metanowe, mo˝na stosowaç wentylatory podziemne g∏ównego przewietrzania, na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

§ 196. 1. Przy ka˝dym szybie wydechowym, oprócz

czynnego wentylatora g∏ównego lub zespo∏u wentylatorów g∏ównych, instaluje si´ g∏ówny wentylator rezerwowy, którego uruchomienie mo˝liwe b´dzie w ciàgu

10 minut.

2. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych z∏o˝a

lub pok∏ady niemetanowe lub zaliczone do I kategorii

zagro˝enia metanowego oraz w których pok∏ady w´gla

zaliczone sà do I i II grupy samozapalnoÊci, zamiast

wentylatora rezerwowego utrzymuje si´ silnik zapasowy do wentylatora wraz z cz´Êciami zapasowymi.

§ 199.1. Stacje wentylatorów g∏ównych wyposa˝a

si´ w przyrzàdy dokonujàce ciàg∏ych pomiarów

1) podciÊnienia statycznego powietrza w kanale wentylacyjnym przed zasuwà (klapà) i za zasuwà (klapà),

2) pr´dkoÊci powietrza w kanale wentylacyjnym,

3) podciÊnienia statycznego powietrza w przekroju

szybu wydechowego poni˝ej kana∏u wentylacyjnego.

2. Pomiary podciÊnienia statycznego przed zasuwà

i pr´dkoÊci powietrza w kanale wentylacyjnym automatycznie rejestruje si´, a wyniki pozosta∏ych pomiarów, o których mowa w ust. 1, dokumentuje.

3. Miejsce zabudowy przyrzàdów do wykonywania

pomiarów, o których mowa w ust. 1, w zak∏adach,

o których mowa w § 195 ust. 3, wyznacza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 200. 1. Zmiana warunków pracy wentylatora

g∏ównego lub jego unieruchomienie, podczas wykonywania robót w szybie wydechowym, mo˝e nastàpiç

wy∏àcznie za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

2. W likwidowanych zak∏adach górniczych lub w ich

cz´Êciach zapewnia si´ bie˝àcà kontrol´ i odpowiednie

modyfikowanie sieci wentylacyjnej, z uwzgl´dnieniem

dostosowania parametrów pracy wentylatorów g∏ównych do poszczególnych etapów likwidacji.

tanowe, kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e

podjàç decyzj´ o niestosowaniu przepisu ust. 2.

§ 201. 1. W przypadku awaryjnej przerwy w ruchu

wentylatora g∏ównego, trwajàcej co najmniej 20 minut

2. W ka˝dej sieci wentylacyjnej wydziela si´ rejony

wentylacyjne przewietrzane niezale˝nymi pràdami powietrza.

1) wstrzymuje si´ wykonywanie robót,

§ 207. Projektujàc i wykonujàc wyrobiska korytarzowe, uwzgl´dnia si´ koniecznoÊç najszybszego uzyskania w nich pràdu powietrza wytwarzanego przez

wentylator g∏ówny.

2) wy∏àcza urzàdzenia spod napi´cia w polach metanowych II—IV kategorii zagro˝enia metanowego,

3) wyprowadza za∏og´ w kierunku szybów wdechowych lub na powierzchni´.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sposób post´powania, o którym mowa w ust. 1, w planie

ratownictwa.

§ 202. Przerwy w pracy wentylatora g∏ównego automatycznie sygnalizuje si´ w dyspozytorni zak∏adu

górniczego, dokumentujàc jednoczeÊnie czas trwania

przerw oraz przyczyny ich wystàpienia.

§ 203. 1. Budynek stacji wentylatorów g∏ównych

wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych i wyposa˝a

w ∏àcznoÊç telefonicznà z centralà telefonicznà zak∏adu

górniczego oraz wyposa˝a si´ w sta∏e i rezerwowe

oÊwietlenie.

2. W ramach oÊwietlenia rezerwowego mo˝na stosowaç przenoÊne lampy akumulatorowe.

§ 204. 1. Stan techniczny wentylatorów g∏ównych,

w tym zdolnoÊç do ruchu wentylatora rezerwowego

i urzàdzeƒ do zmiany kierunku przep∏ywu powietrza,

oraz stan aparatury kontrolno-pomiarowej kontrolujà

osoby dozoru ruchu dzia∏u energomechanicznego

i wentylacji.

2. Wyniki kontroli, o której mowa w ust. 1, dokumentuje si´.

3. Zakres i cz´stotliwoÊç kontroli oraz sposób dokumentowania wyników kontroli okreÊla kierownik ruchu

zak∏adu górniczego.

§ 205. 1. Doprowadzenie pod ziemi´ powietrza i odprowadzenie powietrza tym samym wyrobiskiem dopuszczalne jest tylko w okresie prowadzenia robót, majàcych na celu uzyskanie po∏àczenia dwoma wyjÊciami

na powierzchni´.

2. Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska i zroby jest niedopuszczalne, z wyjàtkiem ich likwidacji.

3. Po∏àczenie wentylacyjne sàsiednich zak∏adów

górniczych mo˝e nastàpiç tylko za zgodà i na warunkach ustalonych przez kierowników ruchu tych zak∏adów. O zamiarze po∏àczenia powiadamia si´ w∏aÊciwy

organ nadzoru górniczego na 14 dni przed zamierzonym po∏àczeniem.

4. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w których nie wyst´puje zagro˝enie me-

§ 206. 1. Projektujàc wyrobiska, tworzy si´ jak najmniej z∏o˝onà sieç wentylacyjnà.

§ 208. 1. Projektujàc udost´pnienie, rozci´cie oraz

prowadzenie eksploatacji z∏o˝a lub jego cz´Êci, powinno si´ uwzgl´dniaç koniecznoÊç ograniczenia odprowadzenia powietrza z wyrobisk korytarzowych z wentylacjà odr´bnà do pràdów powietrza przewietrzajàcych wyrobiska wybierkowe.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ w zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopaliny niepalne.

§ 209. 1. Jednym pràdem powietrza mo˝e byç przewietrzana grupa przodków, pod warunkiem ˝e zawartoÊç metanu w powietrzu doprowadzonym do ka˝dego

przodka nie przekracza 0,5%, a przy stosowaniu metanometrii automatycznej — 1%, z zastrze˝eniem ust. 2.

2. Grupy przodków drà˝onych kombajnami z zastosowaniem wentylacji lutniowej kombinowanej z ssàcym lutniociàgiem wyposa˝onym w urzàdzenie odpylajàce mogà byç przewietrzane, pod warunkiem ˝e zawartoÊç metanu doprowadzonego do ka˝dego z przodków nie przekroczy 0,5%.

§ 210. 1. Âciany przewietrza si´ niezale˝nymi pràdami powietrza, z tym ˝e d∏ugoÊç Êciany lub ∏àczna d∏ugoÊç Êcian przewietrzanych jednym niezale˝nym pràdem powietrza nie powinna byç wi´ksza ni˝ 400 m.

2. W pok∏adach niemetanowych lub zaliczonych do

I kategorii zagro˝enia metanowego kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na okresowe przewietrzanie jednym niezale˝nym pràdem powietrza Êcian

o ∏àcznej d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 400 m, pod warunkiem

utrzymywania mi´dzy tymi Êcianami dróg wyjÊcia

w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 250 m.

3. Ze Êciany o wysokoÊci mniejszej ni˝ 2 m lub nachyleniu wi´kszym ni˝ 12° utrzymuje si´ drogi wyjÊcia

w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 250 m.

4. Przepis ust. 3 stosuje si´ do Êcian okreÊlonych

w ust. 1.

5. Najwi´kszà dopuszczalnà d∏ugoÊç dróg z niezale˝nym pràdem powietrza ustala si´ z uwzgl´dnieniem

czasu dzia∏ania stosowanych Êrodków ochrony dróg

oddechowych.

§ 211. 1. Sk∏ady materia∏ów wybuchowych, komory pomp g∏ównego odwadniania, a w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny palne tak˝e komory

kruszarni, przewietrza si´ niezale˝nymi pràdami powietrza.

2. W polach metanowych wszystkie komory, z wyjàtkiem komór stanowiàcych oddzia∏owe sk∏ady narz´dzi, sprz´tu przeciwpo˝arowego i sanitarnego, przewietrza si´ pràdami powietrza wytwarzanymi przez

wentylator g∏ówny.

3. Powietrze z komór, o których mowa w ust. 2,

przewietrzanych pràdami powietrza wytwarzanymi

przez wentylator g∏ówny odprowadza si´ z najwy˝szego punktu komory i prowadzi poziomo lub po wzniosie.

4. W komorach, o których mowa w ust. 2, nie mo˝na umieszczaç w odleg∏oÊci bli˝szej ni˝ 20 cm od najwy˝szego punktu w Êwietle obudowy ˝adnych urzàdzeƒ i elementów, które mog∏yby utrudniaç przep∏yw

powietrza pod stropem komór.

§ 212. 1. Powietrze doprowadza si´ mo˝liwie najkrótszà drogà do ka˝dego poziomu wydobywczego,

skàd pràdami wznoszàcymi odprowadza si´ w kierunku szybu wydechowego.

2. Sprowadzanie powietrza wyrobiskiem na upad

dopuszcza si´ wy∏àcznie w przypadkach, gdy

1) Êredni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej

nie przekracza 5°,

2) Êredni upad wyrobiska lub bocznicy wentylacyjnej

wynosi od 5° do 10°, a pr´dkoÊç przep∏ywu powietrza jest wi´ksza ni˝ 0,5 m/s,

3) powietrze jest odprowadzane z pól zagro˝onych

wyrzutami dwutlenku w´gla lub siarkowodoru.

3. W przypadkach uzasadnionych warunkami górniczo-geologicznymi kierownik ruchu zak∏adu górniczego

mo˝e odstàpiç od wymagaƒ okreÊlonych

w ust. 2, ustalajàc warunki zapewniajàce bezpieczeƒstwo ruchu.

§ 213. 1. Regulacj´ przewietrzania prowadzi si´ tamami regulacyjnymi, umieszczonymi na poczàtku pràdów rejonowych.

2. Do regulacji przewietrzania mo˝na stosowaç wentylatory umieszczone w wolnym przekroju wyrobiska.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e, po

ustaleniu warunków, dopuÊciç regulacj´ przewietrzania przy zastosowaniu wentylatorów pomocniczych

lub tam regulacyjnych zabudowanych w grupowych

pràdach powietrza lub rejonowych pràdach powietrza

odprowadzanego do szybu wydechowego.

Poz. 1169

4. Tamy Êluz wentylacyjnych uruchamiane mechanicznie oraz tamy wewnàtrz rejonów wentylacyjnych

wyposa˝a si´ w drzwi otwierane w jednà stron´.

5. Odst´p mi´dzy tamami wentylacyjnymi w Êluzie

lub mi´dzy sàsiednimi Êluzami powinien umo˝liwiç,

podczas ruchu ludzi lub urzàdzeƒ transportowych, zamkni´cie drzwi jednej z tam lub drzwi w sàsiedniej Êluzie.

6. Ka˝da tama przy moÊcie wentylacyjnym powinna posiadaç dwoje drzwi otwieranych w przeciwne

strony albo zabezpieczonych przed samoczynnym

otwarciem.

7. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne, w których nie wyst´puje zagro˝enie metanowe, kierownik ruchu zak∏adu górniczego decyduje

o potrzebie wybudowania Êluz wentylacyjnych.

§ 215. 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych powinny

zamykaç si´ samoczynnie albo mechanicznie.

2. Niedopuszczalne jest pozostawianie otwartych

drzwi oraz sk∏adowanie materia∏ów i sprz´tu w bezpoÊrednim sàsiedztwie tam wentylacyjnych.

§ 216. 1. Tamy wentylacyjne wykonuje si´ z materia∏ów niepalnych.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy tam wentylacyjnych

1) zlokalizowanych wewnàtrz rejonu wentylacyjnego,

2) tymczasowych, niezb´dnych na czas budowy tam

wentylacyjnych wykonanych z materia∏ów niepalnych.

§ 217. W wyrobisku korytarzowym ∏àczàcym wyrobiska z taÊmociàgiem z innym wyrobiskiem, stanowiàcym drog´ ucieczkowà, co najmniej jedna z tam wentylacyjnych, ∏àcznie z drzwiami, powinna byç wykonana z materia∏ów niepalnych.

§ 218. 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych zabudowanych na drogach przewozu lokomotywowego lub

przewozu z nap´dem w∏asnym oraz g∏ównego transportu maszynami samojezdnymi powinny byç otwierane i zamykane mechanicznie lub automatycznie.

2. W przypadku gdy ró˝nica ciÊnieƒ powietrza uniemo˝liwia r´czne otwarcie drzwi tamy wentylacyjnej, tam´ wyposa˝a si´ w urzàdzenie zapewniajàce otwarcie

drzwi i bezpieczne przejÊcie przez tam´.

§ 214. 1. W wyrobiskach korytarzowych, stanowiàcych po∏àczenie mi´dzy pràdem powietrza prowadzonym od szybu wdechowego a odprowadzanym do szybu wydechowego, zabudowuje si´ Êluzy wentylacyjne.

§ 219. 1. W wyrobiskach, w których konieczne jest

zabudowanie tam wentylacyjnych, nie mo˝na budowaç urzàdzeƒ transportu linowego.

2. Drzwi tam w Êluzie wentylacyjnej wykonuje si´

z materia∏ów niepalnych i zabezpiecza przed samoczynnym otwarciem.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy przypadków, gdy zapewnione jest mechaniczne lub samoczynne zamkni´cie i otwarcie tam bez potrzeby wejÊcia za∏ogi na tras´

transportu.

3. Tamy, o których mowa w ust. 1, wyposa˝a si´

w czujniki sygnalizujàce ich otwarcie do dyspozytorni

lub w Êrodki zapewniajàce ich zamkni´cie, ustalone

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 220. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ palnà, tamy wentylacyjne buduje si´ blisko

skrzy˝owaƒ wyrobisk.

§ 221. 1. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych

kopalin´ palnà wyrobiska przewietrzane grupowymi

pràdami powietrza wyposa˝a si´ w urzàdzenia transportowe.

2. W polach metanowych przewietrzanie przez dyfuzj´ wn´k odmetanowania, wn´k wiertniczych oraz

dojÊç do tam izolacyjnych i po˝arowych jest niedopuszczalne.

2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na odstàpienie od stosowania przepisu ust. 1.

3. W polach metanowych przelewowe komory

pomp oraz wloty do podszybi d∏ugoÊci do 10 m, w których strop na ca∏ej d∏ugoÊci ma wznios wynoszàcy co

najmniej 15° w kierunku szybu, przewietrza si´ przez

dyfuzj´ lub pomocniczymi urzàdzeniami wentylacyjnymi, je˝eli zapewniony jest prawid∏owy sk∏ad powietrza.

§ 222. Kierownik dzia∏u wentylacji, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, wprowadza zmiany

w sieci wentylacyjnej i regulacji przewietrzania, które

nanosi si´ na mapy i schematy wentylacyjne w ciàgu

doby.

Rozdzia∏ 3

Przewietrzanie za pomocà lutniociàgów, pomocniczych urzàdzeƒ wentylacyjnych lub przez dyfuzj´

§ 223. 1. Wyrobiska, które nie sà przewietrzane pràdami powietrza wytwarzanymi przez wentylator g∏ówny, przewietrza si´ za pomocà lutniociàgów.

2. Lutniociàgi powinny byç wykonywane z lutni

metalowych lub trudno palnych antyelektrostatycznych lutni z tworzyw sztucznych.

3. Wyrobiska mo˝na przewietrzaç pomocniczymi

urzàdzeniami wentylacyjnymi, je˝eli d∏ugoÊç tych wyrobisk nie jest wi´ksza ni˝

1) w polach niemetanowych i polach zaliczonych do

I kategorii zagro˝enia metanowego

a) 15 m — przy nachyleniach do 10° (we wzniosie

i upadzie),

b) 10 m — przy nachyleniach powy˝ej 10° (we

wzniosie i upadzie),

2) w polach II, III i IV kategorii zagro˝enia metanowego

a) 6 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie

i upadzie),

b) 4 m — przy nachyleniu powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie).

4. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ niepalnà, przy braku zagro˝enia metanowego, kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç, po

spe∏nieniu wymagaƒ okreÊlonych w § 187 ust. 2, na

przewietrzanie wyrobisk o d∏ugoÊci nieprzekraczajàcej

60 m, stosujàc wentylatory wolnostrumieniowe, wytwarzajàce strug´ strumienia na odleg∏oÊç co najmniej

45 m, umieszczone w wolnych przekrojach wyrobisk

z op∏ywowym pràdem powietrza.

§ 224. 1. Wyrobiska mo˝na przewietrzaç przez dyfuzj´, je˝eli d∏ugoÊç tych wyrobisk nie jest wi´ksza ni˝

1) w polach niemetanowych i I kategorii zagro˝enia

metanowego

a) 10 m — przy nachyleniu do 10° (we wzniosie

i upadzie),

b) 6 m — przy nachyleniu powy˝ej 10° (we wzniosie i upadzie),

2) 2 m — w polach metanowych II, III lub IV kategorii

zagro˝enia metanowego.

4. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych kopalin´ niepalnà kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e

zezwoliç na przewietrzanie przez dyfuzj´ wyrobisk

o d∏ugoÊciach wi´kszych od ustalonych w ust. 1, pod

warunkiem spe∏nienia wymagaƒ okreÊlonych w § 187

ust. 2.

§ 225. 1. Przewietrzanie lutniociàgiem mo˝e byç

ssàce, t∏oczàce lub kombinowane.

2. Odleg∏oÊç lutniociàgu od czo∏a przodka nie mo˝e byç wi´ksza ni˝

1) w polach niemetanowych i niezagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ — 10 m,

2) w polach metanowych lub zagro˝onych wyrzutami

gazów i ska∏

a) przy wentylacji ssàcej — 6 m,

b) przy wentylacji t∏oczàcej lub kombinowanej —

8 m.

3. W uzasadnionych przypadkach, stosujàc wentylacj´ t∏oczàcà, odleg∏oÊç okreÊlona w ust. 2 pkt 1 mo˝e

byç zwi´kszona do 15 m, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

4. W wyrobiskach drà˝onych kombajnami

1) odleg∏oÊç lutniociàgu ssàcego od czo∏a przodka

przy wentylacji ssàcej nie powinna byç wi´ksza ni˝

3 m,

2) odleg∏oÊç lutniociàgu t∏oczàcego od czo∏a przodka

przy wentylacji t∏oczàcej nie powinna byç wi´ksza

ni˝

a) w polach niemetanowych — 10 m,

b) w polach metanowych — 8 m,

3) przy wentylacji kombinowanej odleg∏oÊç lutniociàgu ssàcego od czo∏a przodka nie powinna byç

wi´ksza ni˝ 6 m, a odleg∏oÊç lutniociàgu t∏oczàcego — wi´ksza ni˝ 12 m.

§ 226. 1. Odleg∏oÊç lutniociàgu od czo∏a przodka

w szybach (szybikach) nie mo˝e byç wi´ksza ni˝

4 √s przy wentylacji t∏oczàcej i kombinowanej oraz

2 √s przy wentylacji ssàcej, gdzie s oznacza powierzchni´ przekroju wyrobiska pionowego w wy∏omie, wyra˝onà w m2.

2. W szybach (szybikach), w których pomost znajduje si´ w odleg∏oÊci mniejszej od czo∏a przodka ni˝

okreÊlona w ust. 1, koniec lutniociàgu powinien znajdowaç si´ mi´dzy przodkiem a pomostem.

§ 227. 1. Lutniociàg wyprowadza si´ do przep∏ywajàcego pràdu powietrza na odleg∏oÊç co najmniej

8 m w takim kierunku, aby nie wyst´powa∏a recyrkulacja powietrza.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy lutniociàgów pomocniczych stosowanych

1) przy wentylacji kombinowanej,

2) dla usuwania nagromadzeƒ metanu,

3) dla poprawy warunków klimatycznych.

3. W wyrobisku, z którego pobierane jest powietrze

do przewietrzania wyrobiska z u˝yciem lutniociàgu,

powinna p∏ynàç iloÊç powietrza uniemo˝liwiajàca wyst´powanie jego recyrkulacji, natomiast na odcinku

lutniociàgu w pràdzie przep∏ywajàcym powinna byç

utrzymana wymagana pr´dkoÊç powietrza.

4. Przy wentylacji kombinowanej iloÊç powietrza

doprowadzana lutniociàgiem zasadniczym powinna

byç wi´ksza od iloÊci pobieranej przez lutniociàg pomocniczy.

5. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy

miedzi, cynku i o∏owiu, stosujàc system komorowo-filarowy, dopuszcza si´ wyprowadzenie lutniociàgu do

przep∏ywajàcego pràdu powietrza na odleg∏oÊç uniemo˝liwiajàcà wyst´powanie recyrkulacji powietrza.

§ 228. 1. Pr´dkoÊç pràdu powietrza w wyrobisku

przewietrzanym z u˝yciem lutniociàgu powinna wynosiç co najmniej w polach

1) niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego — 0,15 m/s,

2) II, III, IV kategorii zagro˝enia metanowego —

0,30 m/s.

2. W drà˝onym wyrobisku o przekroju poprzecznym w wy∏omie ponad 20 m2 przewietrzanym z u˝yciem lutniociàgu pr´dkoÊç powietrza mo˝e byç mniejsza ni˝ okreÊlona w ust. 1, je˝eli zapewnione jest utrzymanie dopuszczalnych zawartoÊci gazów oraz w∏aÊciwych warunków klimatycznych.

§ 229. W cz´Êci szybu (szybiku) przewietrzanej

z u˝yciem lutniociàgu pr´dkoÊç powietrza powinna

wynosiç co najmniej w polach

1) niemetanowych i I kategorii zagro˝enia metanowego — 0,15 m/s,

2) II, III i IV kategorii zagro˝enia metanowego —

0,30 m/s.

§ 230. W szybach g∏´bionych z powierzchni w z∏o˝ach metanowych lutniociàg wyprowadza si´ na wysokoÊç co najmniej 3 m ponad poziom terenu, a w przypadku gdy wentylator znajduje si´ w budynku — co

najmniej 0,5 m ponad jego dach.

§ 231. Przy ka˝dym szybie (szybiku) lub nadsi´w∏omie drà˝onym w warunkach zagro˝enia metanowego,

oprócz wentylatora czynnego, powinien byç wentylator rezerwowy.

§ 232. Pomosty w drà˝onych szybach (szybikach) lub

nadsi´w∏omach wykonuje si´ tak, aby zapewnia∏y stale

Poz. 1169

swobodny przep∏yw powietrza uniemo˝liwiajàcy nagromadzenie si´ metanu pod lub nad tymi pomostami.

§ 233. 1. Wyrobiska drà˝one metodà nadsi´w∏omu

w polach metanowych przewietrza si´ pràdem powietrza wytwarzanym przez wentylator g∏ówny.

2. Dukla wiertnicza w polu metanowym drà˝ona

metodà nadsi´w∏omu mo˝e byç przewietrzana za pomocà lutniociàgu tylko do wysokoÊci 15 m.

§ 234. Wentylatory lutniowe w polach metanowych

powinny pracowaç bez przerwy; w przypadku przerwy

awaryjnej w pracy wentylatora roboty wstrzymuje si´,

wycofuje ludzi, a wejÊcie do wyrobiska zagradza.

§ 235. 1. W szybach g∏´bionych z powierzchni,

w warunkach zagro˝enia metanowego, elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na poczàtku lutniociàgu przewietrza si´ bezpoÊrednio z atmosfery.

2. W polach metanowych II—IV kategorii zagro˝enia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na poczàtku lutniociàgu przewietrza si´

powietrzem pobieranym bezpoÊrednio z pràdu op∏ywowego, doprowadzanym w celu przewietrzania wyrobiska.

§ 236. Wentylatory lutniowe powinny znajdowaç

si´ na poczàtku lutniociàgu w pràdzie powietrza wytworzonym przez wentylator g∏ówny.

§ 237. Szczegó∏owe zasady przewietrzania wyrobisk za pomocà lutniociàgów okreÊla za∏àcznik nr 4 do

rozporzàdzenia.

Rozdzia∏ 4

Klimatyzacja

§ 238. 1. Wykonujàc roboty górnicze, prowadzi si´

rozpoznanie pierwotnej temperatury ska∏.

2. Sposób pomiaru temperatury pierwotnej ska∏

okreÊla Polska Norma.

3. Przy pierwotnej temperaturze ska∏ wy˝szej ni˝

30°C opracowuje si´ prognoz´ warunków klimatycznych oraz ustala dzia∏ania zapewniajàce utrzymanie

w∏aÊciwych warunków klimatycznych.

§ 239. 1. Temperatura powietrza w miejscu pracy

nie powinna przekraczaç 28°C przy wykonywaniu pomiaru termometrem suchym, a intensywnoÊç ch∏odzenia nie powinna byç mniejsza od 11 katastopni wilgotnych (Kw).

2. W przypadku gdy temperatura powietrza mierzona termometrem suchym w miejscu pracy jest wi´ksza

od 28°C, a nie przekracza 33°C, lub intensywnoÊç ch∏odzenia jest mniejsza od 11 katastopni wilgotnych, stosuje si´ odpowiednie rozwiàzania techniczne dla obni˝enia temperatury powietrza lub ogranicza czas pracy

do 6 godzin, liczony ∏àcznie ze zjazdem i wyjazdem, dla

pracowników przebywajàcych ca∏à zmian´ roboczà

w miejscu pracy, gdzie parametry klimatyczne sà przekroczone.

3. W przypadku gdy temperatura powietrza mierzona termometrem suchym przekracza 33°C, mo˝na zatrudniç ludzi tylko w akcji ratowniczej.

4. W zak∏adach górniczych stosujàcych maszyny

samojezdne dopuszcza si´ okreÊlenie warunków klimatycznych pracy, wyznaczajàc temperatur´ zast´pczà

klimatu w sposób okreÊlony w Polskiej Normie.

Dzia∏ V

Zagro˝enia górnicze

Rozdzia∏ 1

Postanowienia ogólne

§ 240. 1. Wyst´pujàce w zak∏adzie górniczym zagro˝enia rozpoznaje si´ i zwalcza.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powo∏uje

zespo∏y opiniodawcze w sprawach rozpoznawania

i zwalczania zagro˝eƒ wyst´pujàcych w zak∏adzie górniczym.

3. Przy rozpoznawaniu i zwalczaniu zagro˝eƒ w zak∏adach górniczych uwzgl´dnia si´ opini´ zespo∏ów,

o których mowa w ust. 2.

§ 241. Pracownicy zatrudnieni w ruchu zak∏adu górniczego powinni byç zapoznani z

1) aktualnym stanem zagro˝eƒ wyst´pujàcych w miejscach ich pracy,

Poz. 1169

czeniu na czystà substancj´ w´glowà, kierownik ruchu

zak∏adu górniczego niezw∏ocznie

1) stosuje niezb´dne rygory bezpiecznego prowadzenia robót w warunkach powsta∏ego zagro˝enia metanowego,

2) powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego,

3) zleca rzeczoznawcy badanie stanu zagro˝enia metanowego.

§ 245. 1. Przepis § 244 stosuje si´ tak˝e w przypadku stwierdzenia w pok∏adach metanowych wi´kszej

metanonoÊnoÊci ni˝ maksymalne wartoÊci odpowiadajàce kategorii, do której z∏o˝e lub pok∏ad zosta∏y zaliczone na podstawie odr´bnych przepisów.

2. W wyrobiskach (pomieszczeniach) zaliczonych

do odpowiednich stopni niebezpieczeƒstwa wybuchu,

stan zagro˝enia metanowego analizuje si´ i kontroluje

w szczególnoÊci w przypadku zmian w przewietrzaniu

lub zaobserwowaniu zmian wywo∏anych wp∏ywem robót górniczych.

3. Zakres kontroli i analizy, o której mowa w ust. 2,

okreÊla kierownik dzia∏u wentylacji.

4. W przypadku wzrostu stanu zagro˝enia metanowego kierownik ruchu zak∏adu górniczego stosuje niezb´dne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadzenia

robót i ewentualnie dokonuje zmiany dotychczasowego zaliczenia do stopnia niebezpieczeƒstwa wybuchu.

2) zasadami rozpoznawania objawów zagro˝eƒ,

§ 246. DojÊcia do pól metanowych oznacza si´ tablicami z odpowiednimi napisami ostrzegawczymi.

3) sposobami post´powania w przypadku powstania

okreÊlonych zagro˝eƒ.

§ 247. 1. W przypadku gdy w wyrobisku zawartoÊç

metanu wynosi powy˝ej 2%, niezw∏ocznie

§ 242. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego powinny si´ zapoznaç z planem ratownictwa sporzàdzonym na podstawie odr´bnych przepisów.

1) wycofuje si´ ludzi z zagro˝onych wyrobisk,

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala sposób zapoznawania osób kierownictwa i dozoru ruchu

z planem ratownictwa oraz wprowadzonymi w nim

zmianami.

§ 243. Opracowujàc projekty techniczne eksploatacji, o których mowa w § 41 ust. 2, w pok∏adach zaliczonych do II — IV kategorii zagro˝enia metanowego, przy

równoczesnym wyst´powaniu zagro˝enia tàpaniami

lub po˝arami endogenicznymi w zrobach, okreÊla si´

Êrodki zapobiegania zagro˝eniom, uwzgl´dniajàc ich

wzajemne oddzia∏ywanie.

Rozdzia∏ 2

Zagro˝enia metanowe

§ 244. W polach niemetanowych w przypadku

stwierdzenia, w próbach powietrza pobranych do analizy laboratoryjnej, zawartoÊci 0,1% metanu lub powy˝ej oraz w zak∏adach górniczych wydobywajàcych w´giel kamienny, w przypadku stwierdzenia w pok∏adzie

w´gla metanonoÊnoÊci powy˝ej 0,1 m3/Mg w przeli-

2) wy∏àcza sieç elektrycznà,

3) unieruchamia maszyny i urzàdzenia,

4) zagradza wejÊcia do tych wyrobisk,

5) zawiadamia najbli˝szà osob´ dozoru ruchu.

2. Obowiàzek wy∏àczenia nie dotyczy urzàdzeƒ

elektrycznych, które mogà byç eksploatowane przy dowolnej zawartoÊci metanu w powietrzu.

§ 248. 1. ZawartoÊç metanu w powietrzu nie powinna przekraczaç

1) 1% — na wylocie z rejonowych pràdów powietrza,

2) 0,75% — w szybie wydechowym, mierzona zgodnie

z § 271 ust. 3.

2. W razie stosowania metanometrii automatycznej, zawartoÊç metanu na wylocie z rejonowych pràdów powietrza mo˝e wynosiç 1,5%.

§ 249. 1. W pok∏adach w´gla prowadzi si´ badania

metanonoÊnoÊci

1) w otworach badawczych wierconych dla rozpoznania pok∏adów w´gla lub ich cz´Êci, nie rzadziej ni˝

co 100 m d∏ugoÊci otworu,

2) w drà˝onych szybach (szybikach) oraz w wyrobiskach korytarzowych w udost´pnionych pok∏adach

w´gla o gruboÊci powy˝ej 0,4 m,

3) w wyrobiskach korytarzowych w pok∏adach w´gla,

w odst´pach nieprzekraczajàcych 200 m w p∏aszczyênie pok∏adu oraz dodatkowo w odleg∏oÊci nieprzekraczajàcej 25 m od stwierdzonych uskoków

powodujàcych przerwanie ciàg∏oÊci pok∏adu lub

innych zaburzeƒ geologicznych, mogàcych mieç

wp∏yw na wzrost metanonoÊnoÊci pok∏adu w miejscach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

2. Badania dla okreÊlenia metanonoÊnoÊci pok∏adów w´gla wykonuje rzeczoznawca zgodnie z opracowanà metodykà.

3. Rozpoznanie zagro˝enia metanowego badaniami kontrolnymi prowadzi si´ zgodnie z metodami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 250. 1. W polach metanowych wykonuje si´, co

najmniej raz w miesiàcu, pomiary i obliczenia, w celu

okreÊlenia metanowoÊci bezwzgl´dnej — ca∏kowitej

iloÊci wydzielonego metanu w jednostce czasu w rejonach wentylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych.

2. W pok∏adach metanowych wykonuje si´ w drà˝onych wyrobiskach, co najmniej raz w miesiàcu, pomiary i obliczenia dla okreÊlenia metanowoÊci bezwzgl´dnej.

§ 251. MetanowoÊç bezwzgl´dnà, ustalonà dla wyeksploatowanej w okresie kwartalnym cz´Êci pok∏adu

w´gla, oznacza si´ na podstawowych i wentylacyjnych mapach wyrobisk.

§ 252. 1. Projektujàc eksploatacj´ pok∏adów w´gla,

których metanonoÊnoÊç jest wi´ksza ni˝ 2,5 m3/Mg

w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, oraz pok∏adów, nad którymi w odleg∏oÊci do 120 m lub pod

którymi w odleg∏oÊci do 60 m zalegajà niewyeksploatowane pok∏ady w´gla o metanonoÊnoÊci wi´kszej

ni˝ 2,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, opracowuje si´ prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wybierkowych.

2. Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk

wybierkowych opracowuje si´ dla

1) pok∏adu w´gla lub jego cz´Êci jeszcze nieeksploatowanej, wraz z projektem technicznym eksploatacji,

2) wyrobiska wybierkowego w pok∏adzie w´gla wraz

z projektem technicznym tego wyrobiska.

§ 253. Projektujàc wyrobiska korytarzowe o d∏ugoÊci powy˝ej 200 m w pok∏adach w´gla o metanonoÊnoÊci wi´kszej ni˝ 4,5 m3/Mg w przeliczeniu na czystà substancj´ w´glowà, opracowuje si´ prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk.

§ 254. Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wykorzystywane sà dla obliczenia potrzebnej iloÊci powietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym

wprowadzeniu odmetanowania i dla ustalenia innych

niezb´dnych Êrodków profilaktyki metanowej.

Poz. 1169

§ 255. Prognozy metanowoÊci bezwzgl´dnej wyrobisk wybierkowych i korytarzowych w nierozpoznanych cz´Êciach z∏o˝a opracowuje rzeczoznawca.

§ 256. Projekt techniczny, o którym mowa w § 41

ust. 1, dotyczàcy eksploatacji pok∏adów w´gla zaliczonych do II — IV kategorii zagro˝enia metanowego w rejonach przygranicznych zak∏adu górniczego bez pozostawienia filara granicznego opiniuje rzeczoznawca.

§ 257. Wyrobiska korytarzowe utrzymywane przy

zrobach przewietrza si´ lub izoluje tamami, a dojÊcia

do tam przewietrza.

§ 258. 1. Âciany zawa∏owe w polach metanowych

prowadzi si´ bez wn´k kombajnowych i strugowych.

2. W przypadku braku odpowiedniego wyposa˝enia technicznego, stosujàc dodatkowe Êrodki profilaktyki metanowej, dopuszczalne jest wykonywanie wn´k

kombajnowych i strugowych w Êcianach zawa∏owych

z u˝yciem materia∏ów wybuchowych, na warunkach

okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 259. 1. W wyrobiskach prowadzonych w polach

metanowych zaliczanych do II—IV kategorii zagro˝enia

metanowego mogà byç urabiane kombajnami zwi´z∏e

ska∏y pod warunkiem zastosowania, odpowiednio dobranych do warunków, szczególnych Êrodków zabezpieczenia przed zap∏onem metanu.

2. Wyposa˝enie techniczne zmechanizowanych

wyrobisk wybierkowych odpowiednio dobiera si´ do

warunków geologiczno-górniczych, z uwzgl´dnieniem

zasady nieurabiania kombajnem zwi´z∏ych ska∏ stropowych i niedopuszczenia do zetkni´cia si´ organu

urabiajàcego kombajnu ze stropnicami obudowy.

§ 260. 1. W polach metanowych II—IV kategorii zagro˝enia metanowego stosuje si´ szczególne Êrodki

zabezpieczajàce przed

1) zap∏onem metanu, przy urabianiu zwi´z∏ych ska∏

kombajnami,

2) zap∏onem i przenoszeniem zap∏onu metanu pod

przenoÊnikami Êcianowymi,

3) nagromadzeniem si´ metanu w rejonie skrzy˝owaƒ

Êcian z chodnikami przyÊcianowymi.

2. Ârodki zabezpieczajàce przed zagro˝eniami,

o których mowa w ust. 1, okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 261. 1. Przy zbli˝aniu si´ wyrobiskami do pok∏adów metanowych lub wyrobisk i zrobów, w których

spodziewane jest nagromadzenie metanu, przodek

wyrobiska powinien byç stale wyprzedzony o 4 m co

najmniej jednym otworem badawczym.

2. Stref´, w której obowiàzuje wykonywanie otworów badawczych, ich d∏ugoÊç, liczb´ i kierunki wyznacza kierownik dzia∏u robót górniczych w porozumieniu

z kierownikiem dzia∏u wentylacji.

3. Zakres i cz´stotliwoÊç pobierania prób powietrza

do analizy chemicznej z otworów badawczych i wyrobiska ustala kierownik dzia∏u wentylacji.

§ 262. W polach metanowych

1) prowadzi si´ kontrol´ zawartoÊci metanu w powietrzu metanomierzami przenoÊnymi,

2) w wyrobiskach znajdujàcych si´ w polach metanowych II—IV kategorii stosuje si´ kontrol´ zawartoÊci metanu w powietrzu oraz zabezpieczenia urzàdzeƒ elektrycznych za pomocà urzàdzeƒ metanometrii automatycznej, przy czym dla nowo budowanych central stosuje si´ systemy zabezpieczeƒ

metanometrycznych, umo˝liwiajàce ciàg∏y pomiar

i rejestracj´ zawartoÊci metanu oraz wy∏àczenie

urzàdzeƒ elektrycznych w czasie nie d∏u˝szym ni˝

15 sekund,

3) prowadzàc eksploatacj´ z∏ó˝ (pok∏adów) zaliczonych do II stopnia zagro˝enia tàpaniami i równoczeÊnie do II—IV kategorii zagro˝enia metanowego, stosuje si´ systemy zabezpieczeƒ metanometrycznych, umo˝liwiajàce pomiar i rejestracj´ zawartoÊci metanu oraz wy∏àczenie urzàdzeƒ elektrycznych w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 60 sekund,

4) stosuje si´ systemy zabezpieczeƒ metanometrycznych, umo˝liwiajàce ciàg∏y pomiar i rejestracj´ zawartoÊci metanu oraz wy∏àczenie urzàdzeƒ elektrycznych w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 15 sekund,

przy prowadzeniu eksploatacji z∏ó˝ (pok∏adów) zaliczonych do III stopnia zagro˝enia tàpaniami i równoczeÊnie zaliczanych do II—IV kategorii zagro˝enia metanowego.

§ 263. Kontrol´ zawartoÊci metanu w powietrzu wykonuje si´ urzàdzeniami metanometrii automatycznej

i metanomierzami przenoÊnymi budowy przeciwwybuchowej.

Poz. 1169

2. Metanomierze wy∏àczajàce spod napi´cia urzàdzenia elektryczne, stanowiàce automatyczne zabezpieczenie metanometryczne urzàdzeƒ elektrycznych,

powinny

1) samoczynnie wy∏àczaç spod napi´cia urzàdzenia

elektryczne, gdy zawartoÊç metanu w powietrzu

przekroczy dopuszczalnà wartoÊç, z wyjàtkiem

urzàdzeƒ dopuszczonych do pracy przy dowolnej

zawartoÊci metanu,

2) sygnalizowaç Êwietlnie lub akustycznie w dyspozytorni metanometrycznej albo w miejscu zabudowy

metanomierza przekroczenia dopuszczalnych zawartoÊci metanu w powietrzu,

3) wskazywaç lub rejestrowaç w dyspozytorni metanometrycznej lub w miejscu zabudowy metanomierza zawartoÊç metanu w powietrzu.

3. Metanomierze rejestrujàce, stosowane dla automatycznej kontroli zawartoÊci metanu w powietrzu,

powinny

1) rejestrowaç w dyspozytorni metanometrycznej zawartoÊci metanu w wyrobiskach,

2) sygnalizowaç Êwietlnie lub akustycznie w dyspozytorni metanometrycznej albo w miejscu zabudowy

metanomierza przekroczenia dopuszczalnych zawartoÊci metanu w wyrobiskach.

§ 267. 1. Metanomierzami wy∏àczajàco-rejestrujàcymi zabezpiecza si´ urzàdzenia elektryczne zainstalowane w Êcianie oraz w wyrobiskach przyÊcianowych.

2. W razie przekroczenia zawartoÊci 2% metanu

w powietrzu wyp∏ywajàcym ze Êciany lub zawartoÊci

1% metanu w powietrzu dop∏ywajàcym do Êciany, metanomierze powinny wy∏àczaç spod napi´cia urzàdzenia elektryczne zabudowane

§ 264. Naprawy urzàdzeƒ metanometrii automatycznej i urzàdzeƒ przenoÊnych wykonujà producenci

lub jednostki przez nich upowa˝nione.

1) w Êcianie,

§ 265. 1. ZawartoÊç metanu w powietrzu kontroluje si´, przeprowadzajàc pomiary

1) pod stropem wyrobiska,

2) nad obudowà wyrobiska,

3) w miejscach mo˝liwych wyp∏ywów lub gromadzenia si´ metanu.

3) w wyrobisku przyÊcianowym z pràdem powietrza

dop∏ywajàcym do Êciany, na odcinku co najmniej

10 m od wlotu do Êciany.

2. Pomiar zawartoÊci metanu pod stropem wyrobiska wykonuje si´ nie ni˝ej ni˝ 10 cm od najwy˝szego

miejsca niezabudowanego stropu, szczelnej obudowy

lub ok∏adziny obudowy.

3. Pomiar zawartoÊci metanu nad obudowà wyrobiska wykonuje si´ w najwy˝szym dost´pnym miejscu

wyrobiska nad obudowà.

§ 266. 1. W systemach metanometrii automatycznej i zabezpieczeƒ metanometrycznych urzàdzeƒ elektrycznych stosuje si´ metanomierze

1) wy∏àczajàce spod napi´cia urzàdzenia elektryczne,

2) rejestrujàce wyniki pomiarów zawartoÊci,

3) wy∏àczajàco-rejestrujàce.

2) w wyrobisku przyÊcianowym z pràdem powietrza

wyp∏ywajàcym ze Êciany,

3. Czujniki metanomierzy kontrolujàce zawartoÊç

metanu w pràdzie powietrza wyp∏ywajàcego ze Êciany

zabudowuje si´ pod stropem

1) w wyrobisku przyÊcianowym — w odleg∏oÊci nieprzekraczajàcej 10 m od wylotu ze Êciany, je˝eli na

wylocie nie ∏àczà si´ pràdy powietrza,

2) w Êcianie — w odleg∏oÊci 2 m od wyrobiska przyÊcianowego, je˝eli na wylocie ∏àczà si´ pràdy powietrza.

4. Czujnik metanomierza kontrolujàcy zawartoÊç

metanu w pràdzie powietrza dop∏ywajàcym do Êciany

zabudowuje si´ pod stropem w Êcianie, w odleg∏oÊci

nie wi´kszej ni˝ 10 m od wyrobiska przyÊcianowego.

5. W Êcianach o wysokoÊci mniejszej ni˝ 1,5 m,

w których wyposa˝enie techniczne uniemo˝liwia zabudowanie czujnika metanomierza w Êcianie pod stropem, kierownik dzia∏u wentylacji wyznacza miejsce za-

budowy czujnika lub czujników w wyrobiskach przyÊcianowych z pràdem powietrza dop∏ywajàcym do

Êciany, w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 10 m od wlotu do

Êciany.

§ 268. 1. W wyrobiskach przewietrzanych za pomocà lutniociàgów zabudowuje si´ metanomierze wy∏àczajàco-rejestrujàce, kontrolujàce zawartoÊç metanu

pod stropem wyrobiska.

2. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 1,

zabudowuje si´

1) przy przewietrzaniu przodka lutniociàgiem t∏oczàcym — w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 10 m od czo∏a

przodka, w miejscu stwierdzanych najwi´kszych

zawartoÊci metanu,

2) przy przewietrzaniu przodka lutniociàgiem ssàcym

mi´dzy wlotem do lutni ssàcej a czo∏em przodka —

w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 6 m od czo∏a przodka,

3) w odleg∏oÊci od 10 m do 15 m od skrzy˝owania

z wyrobiskiem przewietrzanym op∏ywowym pràdem powietrza.

3. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2

pkt 1 i 2, zabudowuje si´ w wyrobiskach o d∏ugoÊci

wi´kszej ni˝ 15 m, a czujniki metanomierzy, o których

mowa w ust. 2 pkt 3, w wyrobiskach o d∏ugoÊci wi´kszej ni˝ 25 m.

4. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2

pkt 1 i 2, powinny powodowaç wy∏àczenie

1) kombajnów chodnikowych — przy przekroczeniu

zawartoÊci 1% metanu w powietrzu,

2) maszyn i innych urzàdzeƒ z nap´dem elektrycznym, zainstalowanych w wyrobiskach przewietrzanych za pomocà lutniociàgów — przy przekroczeniu zawartoÊci 2% metanu w powietrzu.

5. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2

pkt 3, powinny powodowaç wy∏àczenie

1) urzàdzeƒ elektrycznych zainstalowanych w wyrobisku przewietrzanym lutniociàgiem t∏oczàcym —

przy przekroczeniu zawartoÊci 2% metanu w powietrzu,

2) urzàdzeƒ elektrycznych zainstalowanych w wyrobisku przewietrzanym lutniociàgiem ssàcym — przy

przekroczeniu zawartoÊci 1% metanu w powietrzu.

§ 269. Stosujàc inne systemy wybierania ni˝ Êcianowe, rozmieszczenie czujników metanomierzy automatycznych oraz zasi´g i zakres wy∏àczania urzàdzeƒ

elektrycznych ustala kierownik dzia∏u wentylacji.

§ 270. 1. W szybach (szybikach) przewietrzanych za

pomocà lutniociàgów zabudowuje si´ czujniki metanomierzy wy∏àczajàco-rejestrujàcych

1) co najmniej 10 m poni˝ej zr´bu szybu lub poziomu

przy wentylacji t∏oczàcej,

Poz. 1169

2. Czujniki, o których mowa w ust. 1, powinny, po

przekroczeniu zawartoÊci 1% metanu w powietrzu

1) wy∏àczaç urzàdzenia elektryczne w szybach oraz

10-metrowej strefie od wylotu szybu, z wyjàtkiem

wentylatorów i urzàdzeƒ przeznaczonych do jazdy

ludzi,

2) powodowaç w 10-metrowej strefie od wylotu szybu uruchomienie sygnalizacji ostrzegawczej.

§ 271. 1. ZawartoÊç metanu na wylocie z rejonów

wentylacyjnych, w których prowadzone sà roboty wybierkowe, oraz w szybach wentylacyjnych kontroluje

si´ metanomierzami rejestrujàcymi.

2. Pomiar zawartoÊci metanu w rejonie wentylacyjnym, w którym prowadzone sà roboty wybierkowe,

dokonujà czujniki metanomierza rejestrujàcego pod

stropem wyrobiska w pràdzie wylotowym ze Êciany

lub zespo∏u Êcian mi´dzy wylotem ostatniej Êciany

a skrzy˝owaniem z innym, czynnym wentylacyjnie wyrobiskiem.

3. Pomiar zawartoÊci metanu w szybie wentylacyjnym wykonuje si´ w pràdzie wylotowym ca∏kowitym,

co najmniej 10 m poni˝ej kana∏u wentylatora g∏ównego lub co najmniej 10 m powy˝ej najwy˝szego wlotu

powietrza wyp∏ywajàcego z wyrobisk do szybu.

§ 272.1. Kombajny chodnikowe w polach II—IV kategorii zagro˝enia metanowego dodatkowo wyposa˝a

si´ w metanomierze o pomiarze ciàg∏ym, wy∏àczajàce

organ urabiajàcy kombajnu przy przekroczeniu zawartoÊci 2% metanu.

2. Czujnik metanomierza wy∏àczajàcego powinien

byç zabudowany na wysi´gniku organu urabiajàcego.

§ 273. 1. W wyrobisku korytarzowym przewietrzanym wentylacjà lutniowà kombinowanà, z zastosowaniem instalacji odpylajàcej, dodatkowo zabudowuje

si´ metanomierze wy∏àczajàce urzàdzenia elektryczne

w tym wyrobisku, przy przekroczeniu 1% zawartoÊci

metanu w powietrzu.

2. Czujniki metanomierzy wy∏àczajàcych urzàdzenia elektryczne zabudowuje si´

1) w strumieniu powietrza wyp∏ywajàcego z instalacji

odpylajàcej,

2) pod stropem wyrobiska, w strefie mi´dzy wylotem

strumienia powietrza z instalacji odpylajàcej i wylotem powietrza z zasadniczego lutniociàgu t∏oczàcego.

§ 274. 1. Podziemny zbiornik, w którym gromadzony jest w´giel z pok∏adów zaliczonych do II—IV kategorii zagro˝enia metanowego, wyposa˝a si´ w metanomierz wy∏àczajàco-rejestrujàcy, zabudowany w strefie

wylotowej ze zbiornika.

2. W razie przekroczenia zawartoÊci 0,5% metanu

metanomierz powinien spowodowaç automatyczne

2) przy wentylacji ssàcej w lutniociàgu przed wentylatorem,

1) wy∏àczenie urzàdzeƒ elektrycznych budowy zwyk∏ej zainstalowanych w strefie, do której mo˝e

wp∏ynàç metan pochodzàcy ze zbiornika,

3) pod pomostem roboczym.

2) uruchomienie wentylacji odr´bnej zbiornika.

§ 275. 1. W zbiornikach podziemnych i powierzchniowych, w których gromadzony jest w´giel z pok∏adów zaliczonych do II—IV kategorii zagro˝enia metanowego oraz w wyrobiskach i pomieszczeniach przyleg∏ych do zbiornika, niezale˝nie od wymagaƒ okreÊlonych w § 274, prowadzi si´ pomiary zawartoÊci metanu przy u˝yciu metanomierzy przenoÊnych.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala wyposa˝enie innych osób ni˝ wymienione w ust. 1, przebywajàcych w polach metanowych, w metanomierze

przenoÊne.

2. Kierownik dzia∏u wentylacji dla poszczególnych

zbiorników w´gla ustala

§ 280. 1. Przodowi zatrudnieni w polach metanowych kontrolujà zawartoÊç metanu pod stropem

w 10-metrowym odcinku wyrobiska, w którym znajdujà si´ stanowiska pracy, przed rozpocz´ciem pracy na

ka˝dej zmianie i w czasie pracy co dwie godziny w

1) miejsce i sposób oraz cz´stotliwoÊç pomiarów zawartoÊci metanu,

2) osoby odpowiedzialne za prowadzenie pomiarów

zawartoÊci metanu,

3) zasady post´powania w razie stwierdzenia zawartoÊci metanu powy˝ej 1% w podziemnym zbiorniku lub w wyrobiskach przyleg∏ych do tego zbiornika albo w powierzchniowym zbiorniku.

§ 276. Zbiornik na powierzchni, w którym gromadzony jest w´giel z pok∏adów zaliczonych do II—IV kategorii zagro˝enia metanowego oraz w którym pomiary metanomierzami przenoÊnymi wykazujà zawartoÊç

powy˝ej 0,5% metanu, wyposa˝a si´ w metanomierz

rejestrujàcy zawartoÊç metanu w zbiorniku.

§ 277. 1. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

w´giel lokalizacj´ czujników metanometrycznych, zasi´g oraz zakres wy∏àczeƒ urzàdzeƒ elektrycznych

przez metanometri´ automatycznà, poza przypadkami

okreÊlonymi w rozporzàdzeniu, ustala kierownik dzia∏u

wentylacji.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, w zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne,

ustala

3. Osoby, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny byç

przeszkolone w zakresie pomiaru zawartoÊci metanu.

1) przodkach wyrobisk,

2) wyrobiskach likwidowanych,

3) wn´kach wiertniczych,

4) innych miejscach wyznaczonych przez osoby kierownictwa lub dozoru ruchu.

2. W pok∏adach zaliczonych do II—IV kategorii zagro˝enia metanowego, w wyrobiskach korytarzowych

drà˝onych kombajnami, przodowi kontrolujà zawartoÊç metanu nad obudowà w 10-metrowej strefie przyprzodkowej, przed rozpocz´ciem urabiania.

§ 281. 1. Metaniarze kontrolujà zawartoÊç metanu

w polach metanowych pod stropem wyrobisk górniczych, w dniach pracy raz na dob´

1) w przodkach wyrobisk,

2) w pràdach powietrza wlotowych i wylotowych

z przodków,

3) w komorach,

4) we wn´kach wiertniczych,

5) w miejscach wykonywania robót strza∏owych,

1) zakres zastosowania metanometrii automatycznej,

6) przy tamach izolacyjnych,

2) lokalizacj´ czujników metanometrycznych,

7) w innych wyrobiskach i miejscach okreÊlanych

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub

osob´ przez niego wyznaczonà.

3) zakres wy∏àczeƒ urzàdzeƒ elektrycznych przez metanometri´ automatycznà.

§ 278. 1. W przypadku uszkodzenia urzàdzenia metanometrii automatycznej w zakresie wy∏àczania ruch

maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych nie mo˝e byç prowadzony do czasu usuni´cia uszkodzenia.

2. W przypadku uszkodzenia metanometrii automatycznej w zakresie transmisji i rejestracji pomiarów

u dyspozytora ruch maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych

mo˝e byç prowadzony do koƒca zmiany, pod warunkiem wykonywania pomiarów zast´pczych i przekazywania ich wyników do dyspozytora, na zasadach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego,

jednak nie rzadziej ni˝ co 0,5 godziny.

§ 279. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu, metaniarze, strza∏owi, kombajniÊci, konserwatorzy metanometrii automatycznej, wyznaczeni do wykonania pomiarów pracownicy oddzia∏u odmetanowania, wiertacze oraz przodowi, o których mowa w § 280 ust. 1, przebywajàcy w polach metanowych powinni byç wyposa˝eni w metanomierze przenoÊne; osoby te wykonujà

w tych polach pomiary zawartoÊci metanu.

2. Metaniarze kontrolujà zawartoÊç metanu nad

obudowà wyrobisk górniczych w pok∏adach zaliczonych do II — IV kategorii zagro˝enia metanowego w

1) drà˝onych wyrobiskach korytarzowych i komorowych z wentylacjà odr´bnà, w strefie 50 m od

przodka, w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 10 m — raz

na dob´ w dni pracy,

2) wyrobiskach z wentylacjà odr´bnà, w odst´pach

nie wi´kszych ni˝ 50 m — raz w miesiàcu,

3) wyrobiskach przyÊcianowych zaliczonych do pomieszczeƒ ze stopniem „c” niebezpieczeƒstwa wybuchu metanu, w których zabudowane sà urzàdzenia elektryczne w

a) strefie 50 m od przodka, w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 10 m — raz na tydzieƒ,

b) strefie ponad 50 m od przodka, w odst´pach nie

wi´kszych ni˝ 50 m — raz w miesiàcu,

4) innych miejscach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub osob´ przez niego wyznaczonà.

3. W wyrobiskach korytarzowych i wybierkowych

w pok∏adach zaliczonych do III i IV kategorii zagro˝enia

metanowego, w których prowadzone sà roboty strza∏owe, metaniarze powinni kontrolowaç zawartoÊç metanu nad obudowà w 50-metrowej strefie we wszystkich kierunkach od miejsc prowadzenia robót strza∏owych, w odst´pach nie wi´kszych ni˝ 10 m — raz na dob´ w dni pracy.

§ 285. W pok∏adach zaliczonych do III i IV kategorii

zagro˝enia metanowego stosuje si´ przenoÊne metanomierze alarmujàce

4. Metaniarze prowadzà pomiary w polach metanowych dla wykrycia miejsc mo˝liwych wyp∏ywów metanu.

3) w innych miejscach, okreÊlonych przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego lub osob´ przez niego

wyznaczonà.

5. W dni wolne od pracy, na zmianie poprzedzajàcej ob∏o˝enie robót, zakres i cz´stotliwoÊç kontroli wykonywanych przez metaniarzy ustala kierownik ruchu

zak∏adu górniczego.

§ 286. Szczegó∏owy zakres i sposób stosowania

w polach metanowych benzynowych lamp wskaênikowych dla kontroli zawartoÊci tlenu i dwutlenku w´gla

ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 282. 1. Strza∏owi kontrolujà zawartoÊç metanu

w polach metanowych pod stropem wyrobisk podczas

wykonywania robót strza∏owych

§ 287. 1. W zak∏adzie górniczym eksploatujàcym

z∏o˝a (pok∏ady) metanowe wyznacza si´ metaniarzy

oraz osoby wy˝szego dozoru ruchu w dziale wentylacji, odpowiedzialne za przeszkolenie, prawid∏owà prac´ metaniarzy oraz za stan i gospodarowanie metanomierzami przenoÊnymi.

1) w przodkach oraz w strefie 10 m od miejsca wykonywania robót strza∏owych

a) przed rozpocz´ciem pracy,

b) w czasie pracy — co 2 godziny,

c) przed przystàpieniem do za∏adowania materia∏ów wybuchowych do otworów strza∏owych,

d) przed ka˝dym pod∏àczeniem zapalników elektrycznych do linii strza∏owej,

e) po ka˝dym odpaleniu otworów strza∏owych,

2) w strefie 5 m od stanowiska strza∏owego, przed

pod∏àczeniem zapalarki elektrycznej do linii strza∏owej.

2. Strza∏owi w pok∏adach zaliczonych do III i IV kategorii zagro˝enia metanowego, przed przystàpieniem

do ∏adowania otworów strza∏owych, kontrolujà zawartoÊç metanu nad obudowà wyrobisk w 50-metrowej

strefie we wszystkich kierunkach od miejsca prowadzenia robót strza∏owych, w odst´pach nie wi´kszych ni˝

10 m.

3. W polach metanowych w g∏´bionych szybach

(szybikach) pomiary zawartoÊci metanu prowadzi si´

1) na dnie szybu i pod pomostem roboczym — przed

rozpocz´ciem robót i ka˝dym strzelaniem,

2) w strefie 5 m od stanowiska strza∏owego — przed

pod∏àczeniem zapalarki do linii strza∏owej.

§ 283. W przypadku stwierdzenia, w wyniku przeprowadzonych pomiarów nad obudowà, zawartoÊci 5%

metanu lub powy˝ej

1) niezw∏ocznie wstrzymuje si´ roboty w wyrobisku,

2) przeprowadza dodatkowe pomiary dla ustalenia

rozmiarów nagromadzenia metanu i miejsc wyp∏ywu metanu,

3) podejmuje dzia∏ania majàce na celu likwidacj´ zagro˝enia.

§ 284. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala

szczegó∏owy zakres kontroli zawartoÊci metanu wykonywanych przez przodowych, kombajnistów, metaniarzy i strza∏owych oraz osoby dozoru ruchu.

1) podczas wiercenia otworów drena˝owych oraz badawczych,

2) podczas likwidacji wyrobisk, w razie niestosowania

automatycznych zabezpieczeƒ metanometrycznych,

2. W zak∏adzie górniczym eksploatujàcym z∏o˝a

(pok∏ady) zaliczone do II—IV kategorii zagro˝enia metanowego, niezale˝nie od wymagaƒ okreÊlonych

w ust. 1

1) wyznacza s´ dyspozytora metanometrii,

2) organizuje s∏u˝b´ dla zapewnienia konserwacji

i kontroli urzàdzeƒ metanometrii automatycznej

oraz konserwacji i kontroli metanomierzy przenoÊnych,

3) wyznacza osob´ wy˝szego dozoru ruchu w dziale

energomechanicznym, odpowiedzialnà za stan

oraz u˝ytkowanie urzàdzeƒ metanometrii automatycznej.

3. W zak∏adach górniczych, stosujàcych mniej ni˝

20 metanomierzy automatycznych, dopuszcza si´ pe∏nienie obowiàzków dyspozytora metanometrii przez

dyspozytora ruchu.

4. Obowiàzki dyspozytora metanometrii, jego kwalifikacje oraz zasady wspó∏dzia∏ania z dozorem ruchu

i odpowiednimi s∏u˝bami ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 288. Wyniki pomiarów metanometrii automatycznej na bie˝àco obserwuje si´, analizuje i dokumentuje.

§ 289. 1. Prawid∏owoÊç zabudowy czujników metanometrii automatycznej kontrolujà

1) osoby dozoru ruchu oddzia∏owego, co najmniej raz

na zmianie — w oddzia∏ach górniczych,

2) metaniarze, co najmniej raz na dob´ w dni pracy we

wszystkich wyrobiskach i w pomieszczeniach na

powierzchni, w których mo˝e gromadziç si´ metan,

3) konserwatorzy metanomierzy automatycznych,

z cz´stotliwoÊcià ustalonà przez kierownika ruchu

zak∏adu górniczego we wszystkich miejscach,

gdzie sà zabudowane czujniki metanometrii automatycznej.

2. Prawid∏owoÊç dzia∏ania czujników metanometrii

automatycznej kontroluje si´ za pomocà mieszanek

wzorcowych, o st´˝eniu metanu wi´kszym o 0,2% od

ustalonego progu zadzia∏ania czujnika.

Poz. 1169

§ 296. 1. Rurociàgów metanowych nie mo˝na budowaç

1) w szybach wdechowych,

2) w wyrobiskach z elektrycznà trakcjà przewodowà.

§ 290. W pobli˝u ka˝dego przodka oraz w miejscach

wyznaczonych przez osob´ dozoru ruchu dzia∏u wentylacji umieszcza si´ tablic´ kontroli metanu.

§ 291. Wyniki pomiarów zawartoÊci metanu wpisujà

1) przodowi — na tablicy kontroli metanu,

2) strza∏owi — w dzienniczkach strza∏owych,

3) metaniarze — na tablicy kontroli metanu, w dzienniku metaniarza i ksià˝ce metaniarza,

4) osoby dozoru ruchu — na tablicy kontroli metanu,

w notesach oraz w ksià˝ce raportowej.

§ 292. 1. Kierownik dzia∏u wentylacji lub wyznaczona osoba wy˝szego dozoru ruchu dzia∏u wentylacji, raz

na dob´, zapoznajà si´ z

2. W wyrobiskach pochy∏ych z uk∏adem transportu

rurociàgi metanowe mogà byç budowane tylko w uzasadnionych przypadkach, pod warunkiem zastosowania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniem rurociàgów.

§ 297. 1. Ka˝de stwierdzone uszkodzenie rurociàgu

metanowego niezw∏ocznie zg∏asza si´ do dyspozytora

ruchu i niezw∏ocznie usuwa.

2. Przed przystàpieniem do naprawy rurociàgu metanowego, wymiany zasuwy lub innego elementu, rurociàg zabezpiecza si´ w sposób uniemo˝liwiajàcy wyp∏yw metanu oraz zasysanie powietrza do rurociàgu.

3. Z odcinka rurociàgu metanowego, przeznaczonego do naprawy, usuwa si´ metan za pomocà wody

lub spr´˝onego powietrza.

1) zapisami metanometrii automatycznej,

2) wynikami pomiarów zawartoÊci metanu zapisywanymi w ksià˝ce metaniarza.

2. W razie wzrostu zagro˝enia metanowego kierownik dzia∏u wentylacji opracowuje program profilaktyki

metanowej i przedk∏ada do zatwierdzenia kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego.

4. Szczegó∏owy sposób wykonania naprawy rurociàgu metanowego ustala, w zale˝noÊci od lokalnych

warunków i rodzaju uszkodzenia, osoba dozoru ruchu

s∏u˝by odmetanowania.

§ 298. 1. Stacj´ odmetanowania lokalizuje si´ na

powierzchni.

§ 293. 1. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych

pok∏ady zaliczone do IV kategorii zagro˝enia metanowego stosuje si´ odmetanowanie górotworu.

2. W przypadkach uzasadnionych ograniczonym

zakresem lub przejÊciowym okresem stosowania odmetanowania stacja odmetanowania mo˝e byç zlokalizowana w wyrobisku podziemnym.

2. Podczas drà˝enia kombajnami kamiennych wyrobisk korytarzowych w ma∏o rozpoznanych partiach

z∏ó˝ w ska∏ach porowatych w polu metanowym IV kategorii zagro˝enia metanowego prowadzi si´ wyprzedzajàce odmetanowanie górotworu, gdy

§ 299. Wymagania, jakie powinna spe∏niaç stacja

odmetanowania, okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia.

1) w wyprzedzajàcych otworach kontrolnych o d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 10 m ciÊnienie metanu wynosi co najmniej 0,5 kPa,

2) wydzielanie metanu ze ska∏ w zale˝noÊci od ich porowatoÊci wynosi co najmniej 0,5 m3/min.

3. W przypadkach uzasadnionych analizà stanu warunków wentylacyjno-metanowych i prognozà metanowoÊci mo˝na nie stosowaç odmetanowania, o którym mowa w ust. 1, o ile przestrzegane b´dà warunki

gwarantujàce bezpieczeƒstwo pracy i ruchu zak∏adu

górniczego, ustalone przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

§ 300. 1. Uj´cie metanu powinno mieç urzàdzenie

umo˝liwiajàce zamkni´cie wyp∏ywu gazu, z wyjàtkiem

uj´ç prowizorycznych.

2. Uj´cie metanu lub grup´ sàsiednich otworów

metanowych wyposa˝a si´ w urzàdzenia umo˝liwiajàce pomiary iloÊci, ciÊnienia i sk∏adu gazu oraz regulacj´ ciÊnienia gazu, a tak˝e odpowiednie urzàdzenia odwadniajàce.

§ 301. 1. Przed rozpocz´ciem eksploatacji ka˝dego

uj´cia metanu wykonuje si´ pomiar procentowej zawartoÊci metanu w gazie i pomiar ciÊnienia gazu; wyniki pomiarów dokumentuje si´.

§ 294. Metan ujmowany podczas odmetanowania

górotworu odprowadza si´ rurociàgami metanowymi

na powierzchni´ lub do wyrobisk z pràdem powietrza

odprowadzanego do szybu wydechowego, przy zachowaniu dopuszczalnych zawartoÊci metanu w powietrzu, na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

2. Pomiar ciÊnienia gazu, o którym mowa w ust. 1,

nie dotyczy uj´ç prowizorycznych.

§ 295. Rurociàgi metanowe powinny byç budowane, wyposa˝one i oznakowane w sposób okreÊlony

w Polskiej Normie.

2. Instalacja gazowa stacji odmetanowania oraz rurociàgi metanowe mogà byç nape∏nione gazem po

sprawdzeniu ich szczelnoÊci.

§ 302. 1. W celu sprawdzenia prawid∏owoÊci dzia∏ania urzàdzeƒ wytwarzajàcych podciÊnienie w stacji odmetanowania przeprowadza si´ ruch próbny bez pobierania metanu przez 72 godziny.

§ 303. 1. ZawartoÊç metanu, w gazie ujmowanym

do rurociàgów metanowych, powinna wynosiç co najmniej 30%.

2) parametrów gazu w rurociàgach metanowych,

w miejscach wyznaczonych przez osob´ wy˝szego

dozoru ruchu s∏u˝by odmetanowania.

2. W wypadkach uzasadnionych, za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego, dopuszcza si´ ujmowanie do rurociàgów metanowych gazu o zawartoÊci metanu mniejszej ni˝ okreÊlona w ust. 1, lecz co najmniej

20%, je˝eli zawartoÊç metanu w zbiorczym rurociàgu

metanowym b´dzie wynosiç minimum 30%.

2. Okresowe kontrole odmetanowania przeprowadza si´ raz w miesiàcu; obejmujà one

§ 304. 1. Urzàdzenia stacji odmetanowania utrzymuje si´ w ciàg∏ym ruchu.

2. Rezerwowe urzàdzenia dla wytwarzania podciÊnienia w stacji odmetanowania powinny byç zdatne

do uruchomienia w ciàgu 10 minut.

3. W razie gdy zawartoÊç metanu w zbiorczym rurociàgu jest ni˝sza od 30% lub temperatura gazu przekroczy wartoÊç dopuszczalnà dla stosowanych urzàdzeƒ, urzàdzenia wytwarzajàce podciÊnienie zatrzymuje si´.

4. W przypadku uszkodzenia urzàdzenia automatycznie wy∏àczajàcego stacj´ odmetanowania, przy zawartoÊci metanu w gazie ni˝szej ni˝ 30%, ruch stacji

mo˝e byç prowadzony, je˝eli

1) procentowa zawartoÊç metanu w rurociàgu b´dzie

wynosiç co najmniej 40%,

2) pomiar zawartoÊci metanu b´dzie wykonywany co

pó∏ godziny, a wyniki tego pomiaru odnotowywane w ksià˝ce kontroli stacji odmetanowania.

§ 305. 1. W przypadku uszkodzenia urzàdzeƒ odmetanowania lub przerwania ciàg∏oÊci odmetanowania,

niezw∏ocznie

1) zawiadamia si´ dyspozytora ruchu,

2) podejmuje si´ odpowiednie prace dla usuni´cia

uszkodzenia,

1) pomiar ciÊnienia, iloÊci gazu i procentowà zawartoÊç metanu we wszystkich odcinkach pomiarowych rurociàgu,

2) kontrol´ wszystkich zamkni´tych otworów metanowych dla okreÊlenia ich przydatnoÊci do eksploatacji,

3) kontrol´ stanu technicznego wszystkich urzàdzeƒ

odmetanowania.

3. Zakres kontroli odmetanowania, w dni wolne

od pracy, okreÊla kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 308. Stan techniczny powierzchniowych urzàdzeƒ odmetanowania oraz podziemnych stacji odmetanowania kontroluje i dokumentuje raz w miesiàcu

osoba wy˝szego dozoru ruchu s∏u˝by odmetanowania

i osoba wy˝szego dozoru ruchu s∏u˝by energomechanicznej.

Rozdzia∏ 3

Zagro˝enie wybuchem py∏u w´glowego

§ 309. W zak∏adzie górniczym wydobywajàcym w´giel kamienny, a tak˝e w zak∏adzie górniczym wydobywajàcym w´giel brunatny posiadajàcym wyrobiska

podziemne powinna byç zorganizowana s∏u˝ba dla

zwalczania zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego.

§ 310. 1. W zak∏adach górniczych, o których mowa

w § 309

3) przeprowadza si´ szczegó∏owà kontrol´ stanu zagro˝enia metanowego w wyrobiskach.

1) rzeczoznawcy przeprowadzajà badania zabezpieczenia py∏u kopalnianego w celu zaliczenia pok∏adów lub wyrobisk do klas zagro˝enia wybuchem

py∏u w´glowego,

2. W razie awaryjnego zatrzymania ruchu stacji odmetanowania niezw∏ocznie powiadamia si´ kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub pe∏niàcà dy˝ur osob´

kierownictwa ruchu.

2) stosuje si´ Êrodki zapobiegajàce powstawaniu py∏u w´glowego, a gromadzàcy si´ py∏ w´glowy neutralizuje i systematycznie usuwa po uprzednim pozbawieniu go lotnoÊci.

3. Ka˝de planowe zatrzymanie ruchu stacji odmetanowania, jak równie˝ zatrzymanie odmetanowania

w cz´Êci zak∏adu górniczego, wymaga zezwolenia kierownika ruchu zak∏adu górniczego, który ustala zabezpieczenie przed zagro˝eniem metanowym w wyrobiskach, w okresie przerwy w odmetanowaniu.

2. Stan i skutecznoÊç stosowanych Êrodków ochrony przed niebezpieczeƒstwem wybuchu py∏u w´glowego systematycznie kontroluje si´.

§ 306. W razie zatrzymania ruchu stacji odmetanowania gaz p∏ynàcy rurociàgami metanowymi z wyrobisk, po wytworzeniu si´ nadciÊnienia w tych rurociàgach, niezw∏ocznie kieruje si´ do atmosfery.

§ 307. 1. Bie˝àce kontrole odmetanowania przeprowadza si´ raz na dob´; obejmujà one pomiary

1) zawartoÊci metanu i ciÊnienia za tamami izolacyjnymi z przestrzeni pod∏àczonej do rurociàgów metanowych,

§ 311. Rozprzestrzenianie si´ py∏u w´glowego

ogranicza si´ poprzez stosowanie Êrodków dla pozbawienia lotnoÊci py∏u w´glowego, w miejscach jego powstawania i osiadania.

§ 312. 1. W drà˝onym wyrobisku korytarzowym,

w którym wyst´puje niebezpieczny py∏ w´glowy, przodek oraz wyrobiska w strefie przyprzodkowej zmywa

si´ lub zrasza wodà. Przepisy § 148 stosuje si´ odpowiednio.

2. W wyrobiskach zaliczonych, na podstawie odr´bnych przepisów, do klasy A lub B zagro˝enia wybu-

chem py∏u w´glowego utrzymuje si´ strefy zabezpieczajàce przed przeniesieniem si´ wybuchu.

3. W strefach zabezpieczajàcych zmywa si´ wodà

lub opyla py∏em kamiennym wyrobiska na ca∏ym ich

obwodzie, ∏àcznie z obudowà, na d∏ugoÊci co najmniej

200 m od miejsc mo˝liwego zapoczàtkowania wybuchu

py∏u w´glowego okreÊlonych odr´bnymi przepisami.

4. Py∏ kopalniany usuwa si´ z maszyn i urzàdzeƒ

znajdujàcych si´ w wyrobisku w strefie zabezpieczajàcej.

5. W polach metanowych oprócz stref zabezpieczajàcych, o których mowa w ust. 2, dodatkowo utrzymuje si´ strefy zabezpieczajàce

1) na ca∏ej d∏ugoÊci wyrobiska przewietrzanego za pomocà lutniociàgu,

2) w wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeƒ ze

stopniem „c” niebezpieczeƒstwa wybuchu metanu

na odcinkach z zainstalowanymi kablami lub przewodami elektroenergetycznymi.

6. W wyrobisku korytarzowym, we wszystkich kierunkach od miejsc zabudowy rozdzielni, stacji transformatorowych, prostowników i stycznikowni utrzymuje

si´ strefy zabezpieczajàce na d∏ugoÊci co najmniej 25 m,

a od miejsc po∏àczeƒ kabli wykonanych za pomocà muf

skorupowych metalowych w sieciach o napi´ciu powy˝ej 230 V pràdu przemiennego — na d∏ugoÊci co najmniej 5 m we wszystkich kierunkach od tych po∏àczeƒ.

§ 313. Stref zabezpieczajàcych nie stosuje si´ w

1) drà˝onym wyrobisku kamiennym, w którym nie

wyst´puje niezabezpieczony py∏ kopalniany,

2) wyrobisku wybierkowym,

3) wyrobisku, w którym py∏ kopalniany jest zabezpieczony przed wybuchem w sposób naturalny,

4) wyrobisku korytarzowym, w którym nagromadzenie py∏u w´glowego jest mniejsze ni˝ 30 g/m3 wyrobiska.

§ 314. 1. ZawartoÊç cz´Êci niepalnych sta∏ych w pyle kopalnianym w strefie zabezpieczajàcej, oznaczona

zgodnie z Polskimi Normami, powinna wynosiç co najmniej

1) 70% w polach niemetanowych,

2) 80% w polach metanowych.

2. W przypadku niespe∏nienia wymagaƒ, o których

mowa w ust. 1, zawartoÊç wody przemijajàcej w pyle

kopalnianym, uniemo˝liwiajàca przeniesienie wybuchu py∏u w´glowego, w strefie zabezpieczajàcej oblicza si´, z zastrze˝eniem ust. 3, wed∏ug wzoru

100 – n

W = 50 + ——— Wpw — 0,625 • n [%]

100

gdzie poszczególne symbole oznaczajà

W

— zawartoÊç wody przemijajàcej uniemo˝liwiajàcej przeniesienie wybuchu py∏u w´glowego [%],

n

Wpw

Poz. 1169

— zawartoÊç cz´Êci niepalnych sta∏ych w pyle

kopalnianym [%],

— zawartoÊç wilgoci przemijajàcej w´gla, to

jest cz´Êci wilgoci ca∏kowitej zawartej w w´glu, którà traci on podczas suszenia a˝ do

osiàgni´cia przybli˝onej równowagi z wilgocià powietrza otaczajàcego (dla w´gli pochodzàcych z ró˝nych pok∏adów nale˝y do

obliczeƒ przyjàç najwy˝szà wartoÊç Wpw)

[%].

3. ZawartoÊç wody przemijajàcej w pyle kopalnianym w strefie zabezpieczajàcej w polach niemetanowych mo˝e wynosiç 0,9 W.

4. W wyrobiskach korytarzowych, w pok∏adzie zaliczonym do IV kategorii zagro˝enia metanowego, zawartoÊç cz´Êci niepalnych sta∏ych w pyle kopalnianym

poza strefami zabezpieczajàcymi powinna wynosiç co

najmniej 50% lub zawartoÊç wody przemijajàcej powinna wynosiç co najmniej 60% wartoÊci wymaganej

w strefie zabezpieczajàcej, okreÊlonej wzorem, o którym mowa w ust. 2.

5. Cz´stotliwoÊç kontroli zawartoÊci cz´Êci niepalnych sta∏ych lub wody przemijajàcej w pyle kopalnianym, o których mowa w ust. 1—4, w strefie zabezpieczajàcej, dokonywanych przez s∏u˝by dla zwalczania

zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego, ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego w zale˝noÊci od intensywnoÊci osiadania py∏u. Kontrole te powinny byç

przeprowadzane nie rzadziej ni˝ co 30 dni.

§ 315. W wyrobiskach, w których nie jest mo˝liwe

utrzymywanie stref zabezpieczajàcych, zast´puje si´ je

rozstawnymi zaporami przeciwwybuchowymi.

§ 316. 1. W wyrobiskach zaliczonych do klasy B zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego stosuje si´ zapory przeciwwybuchowe, w sposób okreÊlony w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia.

2. S∏u˝by dla zwalczania zagro˝enia wybuchem py∏u w´glowego kontrolujà stan zapór przeciwwybuchowych nie rzadziej ni˝ co 30 dni.

§ 317. G∏ówne zapory przeciwwybuchowe buduje

si´ na wlocie i wylocie ka˝dego rejonu wentylacyjnego

oraz we wszystkich pozosta∏ych wyrobiskach ∏àczàcych rejony wentylacyjne.

§ 318. 1. Pomocnicze zapory przeciwwybuchowe

buduje si´ wewnàtrz rejonów wentylacyjnych, w odleg∏oÊci od 60 m do 200 m od miejsc mo˝liwego zapoczàtkowania wybuchu py∏u w´glowego.

2. W uzasadnionych okolicznoÊciach odleg∏oÊç,

o której mowa w ust. 1, mo˝e byç zmniejszona do

40 m lub zwi´kszona ponad 200 m, na warunkach

ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, z tym ˝e stref´ zabezpieczajàcà wykonanà przez

opylanie py∏em kamiennym lub zmywanie wodà przed∏u˝a si´ do miejsca zabudowania zapory.

3. W przypadku gdy d∏ugoÊç wyrobiska uniemo˝liwia zabudowanie w nim ca∏ej zapory przeciwwybucho-

wej, buduje si´ w tym wyrobisku co najmniej po∏ow´

zapory, a pozosta∏à cz´Êç zapory — w ka˝dym sàsiednim wyrobisku.

4. W przypadku gdy wzajemna odleg∏oÊç mi´dzy

sàsiednimi przodkami wybierkowymi jest mniejsza ni˝

150 m, budowanie zapory przeciwwybuchowej w wyrobisku mi´dzy tymi przodkami nie jest wymagane.

§ 319. 1. Pomocniczymi zaporami przeciwwybuchowymi ponadto zabezpiecza si´

1) przodek wyrobiska wybierkowego,

Poz. 1169

2) zmyte wodà, z zastosowaniem warunku okreÊlonego w § 314 ust. 2, a przy braku mo˝liwoÊci utrzymania tych warunków — opylone py∏em kamiennym

do zawartoÊci cz´Êci niepalnych sta∏ych, o których

mowa w pkt 1, w przypadku stosowania zapory

wodnej.

§ 322. IloÊç wody lub py∏u kamiennego na zaporze

przeciwwybuchowej w przeliczeniu na 1 m2 przekroju

wyrobiska w Êwietle obudowy powinna wynosiç co

najmniej

2) przodek wyrobiska korytarzowego,

1) 200 dm3 wody lub 200 kg py∏u kamiennego w polach niemetanowych,

3) grupy przodków korytarzowych lub wybierkowych,

których nie mo˝na zabezpieczyç oddzielnie zaporami,

2) 400 dm3 wody lub 400 kg py∏u kamiennego w polach metanowych oraz w polach niemetanowych

dla zabezpieczenia pól po˝arowych.

4) wyrobiska, w których pracujà maszyny lub inne

urzàdzenia powodujàce na d∏ugoÊci co najmniej

30 m powstawanie nagromadzenia py∏u w´glowego niebezpiecznego w pyle kopalnianym niezabezpieczonym w iloÊci 0,5 kg/m3 wyrobiska i powy˝ej,

§ 323. 1. W wyrobiskach niezagro˝onych wybuchem py∏u w´glowego cz´stotliwoÊç kontroli zawartoÊci cz´Êci niepalnych sta∏ych lub wody przemijajàcej

w pyle kopalnianym, pomiarów intensywnoÊci osiadania py∏u oraz iloÊci zalegajàcego py∏u w´glowego ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

5) pole po˝arowe,

6) wyrobisko, w którym zawartoÊç metanu w powietrzu jest wy˝sza od 1,5 % lub wyst´pujà przystropowe nagromadzenia metanu,

7) miejsca znacznego nagromadzenia py∏u w´glowego niebezpiecznego w pyle kopalnianym niezabezpieczonym, w szczególnoÊci powy˝ej 0,5 kg/m3 wyrobiska, wyst´pujàce w wyrobiskach korytarzowych, przy czym odleg∏oÊç mi´dzy zaporami nie

mo˝e byç wi´ksza ni˝ 200 m.

2. W polach metanowych w wyrobiskach korytarzowych, przewietrzanych za pomocà lutniociàgów,

buduje si´ pomocnicze zapory przeciwwybuchowe

w odleg∏oÊci nie wi´kszej od siebie ni˝ 200 m.

3. W polach II—IV kategorii zagro˝enia metanowego buduje si´ dodatkowe pomocnicze zapory przeciwwybuchowe w odleg∏oÊci nie wi´kszej od siebie ni˝ 200

m w wyrobiskach korytarzowych przewietrzanych pràdem powietrza wytwarzanym wentylatorem g∏ównym,

w których

1) zawartoÊç metanu w powietrzu jest wi´ksza od

0,5% — zabudowane sà kable lub przewody elektroenergetyczne.

2) zawartoÊç metanu w powietrzu jest wi´ksza od

1,5% — wyst´pujà przystropowe nagromadzenia

metanu,

3) wyznaczone sà strefy szczególnego zagro˝enia tàpaniami.

§ 320. Podczas akcji przeciwpo˝arowej zakres zabezpieczeƒ przed wybuchem py∏u w´glowego ustala

si´ w planie akcji.

§ 321. W miejscu zabudowania zapory przeciwwybuchowej wyrobisko powinno byç

1) opylone do zawartoÊci co najmniej 70 % cz´Êci niepalnych sta∏ych w polach niemetanowych lub co

najmniej 80 % w polach metanowych — w przypadku stosowania zapory py∏owej, lub

2. Kontrol´ zawartoÊci cz´Êci niepalnych sta∏ych

lub wody przemijajàcej w pyle kopalnianym oraz iloÊci

zalegajàcego py∏u w´glowego wykonuje si´ nie rzadziej ni˝ co 30 dni, natomiast pomiary intensywnoÊci

osiadania py∏u wykonuje si´ nie rzadziej ni˝ co 180 dni.

§ 324. Przy zwalczaniu zagro˝enia wybuchem py∏u

w´glowego w pomieszczeniach obiektów i urzàdzeƒ

przeróbki mechanicznej w´gla stosuje si´ wymagania

okreÊlone w odr´bnych przepisach.

Rozdzia∏ 4

Zagro˝enie tàpaniami

§ 325. 1. W zak∏adach górniczych prowadzàcych roboty górnicze w warunkach wyst´powania zagro˝enia

tàpaniami organizuje si´

1) s∏u˝by do spraw tàpaƒ,

2) stacje geofizyki górniczej, celem dokonywania bie˝àcej analizy aktywnoÊci sejsmicznej górotworu

i oceny stanu zagro˝enia tàpaniami.

2. W zak∏adach górniczych likwidowanych zakres

i sposób zwalczania zagro˝enia tàpaniami ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 326. 1. Podczas prowadzenia robót górniczych na

g∏´bokoÊciach wi´kszych od 400 m, w zak∏adzie górniczym okreÊla si´ mo˝liwoÊç wystàpienia zagro˝enia tàpaniami wynikajàcà z

1) ciÊnienia górotworu, prowadzenia robót górniczych, zasz∏oÊci eksploatacyjnych oraz zaburzeƒ

tektonicznych,

2) budowy górotworu, a zw∏aszcza wyst´powania

w otoczeniu z∏o˝a grubych warstw ska∏ zwi´z∏ych

i mocnych,

3) naturalnej sk∏onnoÊci do tàpaƒ z∏o˝a i ska∏ otaczajàcych,

4) zjawisk dynamicznych stwierdzonych obserwacjami.

2. Ocen´ stanu zagro˝enia tàpaniami, zwalczanie

tàpaƒ oraz projektowanie i prowadzenie robót górniczych w warunkach wyst´powania zagro˝enia tàpaniami wykonuje si´ w sposób okreÊlony w za∏àczniku nr 5

do rozporzàdzenia.

§ 327. 1. Podczas projektowania zak∏adów górniczych i nowych poziomów w zak∏adach istniejàcych

okreÊla si´ aktualny i przewidywany stan zagro˝enia

tàpaniami z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci, na podstawie wyników badaƒ z wykorzystaniem doÊwiadczeƒ

w eksploatacji tego z∏o˝a (pok∏adu) w sàsiednich zak∏adach górniczych.

2. Badania, o których mowa w ust. 1, z uwzgl´dnieniem warunków geologiczno-górniczych, w∏aÊciwoÊci

geomechanicznych pok∏adu, oraz badania ska∏ stropowych dla celów zwiàzanych z zaliczaniem do odpowiednich stopni zagro˝enia tàpaniami wykonuje rzeczoznawca.

§ 328. 1. W zak∏adzie górniczym wybierajàcym z∏o˝e (pok∏ad) lub jego cz´Êci zagro˝one tàpaniami projektuje si´ i prowadzi roboty górnicze w sposób ograniczajàcy powstawanie nadmiernej koncentracji napr´˝eƒ w górotworze.

2. Dla z∏o˝a (pok∏adu) lub jego cz´Êci, zaliczonych

na podstawie odr´bnych przepisów do odpowiedniego stopnia zagro˝enia tàpaniami, opracowuje si´ kompleksowy projekt eksploatacji; projekt opiniuje specjalna komisja, o której mowa w art. 107 ust. 8 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze, oraz zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

3. Kompleksowy projekt eksploatacji zawiera

w szczególnoÊci

1) charakterystyk´ z∏o˝a (pok∏adu) wraz z niezb´dnymi mapami i przekrojami,

2) sposób udost´pnienia i przygotowania z∏o˝a (pok∏adu) do wybierania,

3) zakres i kolejnoÊç wybierania, na okres od 3 do 6 lat

oraz kierunki wybierania na okres nast´pnych 3 do

5 lat, z uwzgl´dnieniem z∏ó˝ (pok∏adów) niezagro˝onych tàpaniami, je˝eli roboty górnicze w nich

prowadzone b´dà mia∏y wp∏yw na z∏o˝a (pok∏ady)

zagro˝one tàpaniami,

4) charakterystyk´ stosowanych systemów eksploatacji,

5) sposób koordynacji projektowanych robót górniczych z robotami w sàsiednich rejonach i w sàsiednich zak∏adach górniczych,

6) prognoz´ zagro˝enia tàpaniami i wstrzàsami,

w okresie obowiàzywania projektu,

7) wyposa˝enie i mo˝liwoÊci pomiarowe kopalnianej

stacji geofizyki górniczej (w tym projekt dostosowania geometrii sieci sejsmologicznej do planowanych robót górniczych).

Poz. 1169

§ 329.1. Eksploatacj´ pok∏adu (z∏o˝a) zagro˝onego

tàpaniami prowadzi si´ bez pozostawiania resztek

zdolnych do koncentracji i przenoszenia napr´˝eƒ.

2. Resztek, o których mowa w ust. 1, nie mo˝na tak˝e pozostawiaç w pok∏adach w´gla niezagro˝onych tàpaniami, je˝eli mog∏yby mieç wp∏yw na pok∏ady zagro˝one tàpaniami.

3. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy

miedzi dopuszcza si´ pozostawienie cz´Êci s∏abo

okruszcowanego lub nieokruszcowanego z∏o˝a pod

warunkiem ustalenia, przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego, dodatkowych zasad bezpiecznego prowadzenia robót w zasi´gu oddzia∏ywania tej cz´Êci z∏o˝a.

§ 330. Prowadzenie robót górniczych w z∏o˝u (pok∏adzie) lub jego cz´Êciach oraz mi´dzy sàsiednimi zak∏adami górniczymi powinno byç skoordynowane

w zakresie mo˝liwych wp∏ywów i wzajemnego oddzia∏ywania.

§ 331. Podczas projektowania zak∏adów górniczych

lub nowych poziomów w tych zak∏adach uwzgl´dnia

si´ mo˝liwoÊç czystego wybrania filarów ochronnych.

§ 332. G∏ówne wyrobiska udost´pniajàce pok∏ad

w´gla lub wiàzk´ pok∏adów w´gla zagro˝onych tàpaniami wykonuje si´ w strukturze kamiennej.

§ 333. 1. Podczas prowadzenia robót górniczych

w z∏o˝u (pok∏adzie) lub jego cz´Êci, zagro˝onych tàpaniami, na bie˝àco prowadzi si´ analiz´ i ocen´ stanu tego zagro˝enia.

2. W razie stwierdzenia wzrostu stanu zagro˝enia

tàpaniami stosuje si´ metody i Êrodki likwidacji tego

zagro˝enia oraz metody i Êrodki kontroli skutecznoÊci

zastosowanej profilaktyki.

3. W przypadku gdy zastosowane Êrodki, o których

mowa w ust. 2, nie obni˝ajà istniejàcego stanu zagro˝enia, wstrzymuje si´ roboty w wyrobisku zwiàzane

z jego post´pem do czasu podj´cia skuteczniejszych

Êrodków profilaktycznych lub wprowadzenia zmian

w technologii prowadzenia robót górniczych.

§ 334. Wybieranie pok∏adów w´gla zagro˝onych tàpaniami prowadzi si´ systemami Êcianowymi.

§ 335. Podczas wybierania z∏o˝a rud miedzi lub jego cz´Êci zagro˝onej tàpaniami

1) w warunkach zaliczenia do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami tak projektuje si´ eksploatacj´, aby

filary podporowe znajdowa∏y si´ w fazie wytrzyma∏oÊci pozniszczeniowej,

2) przy wybieraniu wzd∏u˝ zrobów prowadzi si´ front

wybierkowy w sàsiedztwie tych zrobów w taki sposób, aby wyprzedza∏ on pozosta∏à cz´Êç frontu,

3) stosuje si´ zasad´ sukcesywnego upodatniania calizny wzd∏u˝ dróg dojazdowych do wyrobisk wybierkowych, w szczególnoÊci w sàsiedztwie zrobów,

4) unika pozostawiania filarów oporowych; w razie

koniecznoÊci pozostawienia filara oporowego jego

szerokoÊç powinna wynosiç co najmniej 350 m.

§ 336. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych pok∏ady w´gla zagro˝one tàpaniami nie mo˝na dopuszczaç do krzy˝owania si´, wyprzedzania lub mijania

frontów eksploatacyjnych w pok∏adach zalegajàcych

we wzajemnej odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 200 m.

§ 337. 1. Pok∏ady w´gla lub ich cz´Êci, zaliczone do

III stopnia zagro˝enia tàpaniami, odpr´˝a si´ przez

uprzednie wybranie pok∏adu odpr´˝ajàcego lub warstwy odpr´˝ajàcej.

2. GruboÊç pok∏adu odpr´˝ajàcego lub warstwy odpr´˝ajàcej nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 1,8 m.

3. W pok∏adach w´gla lub w ich cz´Êciach zaliczonych do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami, w Êcianach stosuje si´ obudow´ zmechanizowanà.

4. W Êcianach, o których mowa w ust. 3, przy wybieraniu grubego pok∏adu w´gla warstwami wysokoÊç

pierwszej wybieranej warstwy (odpr´˝ajàcej) nie mo˝e

przekraczaç 3 m.

§ 338. W pok∏adach w´gla lub w ich cz´Êciach, zaliczonych do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami, rozpi´toÊç utrzymywanego wyrobiska Êcianowego nie

mo˝e przekraczaç

1) 6 m — przy wybieraniu pok∏adu z zawa∏em stropu,

liczàc od ociosu w´glowego Êciany do linii zawa∏u,

2) 7 m — przy wybieraniu pok∏adu z podsadzkà suchà,

liczàc od ociosu w´glowego Êciany do linii szczelnej podsadzki,

3) 10 m — przy wybieraniu pok∏adu z podsadzkà hydraulicznà, liczàc od ociosu w´glowego Êciany do

linii szczelnej podsadzki.

§ 339. W Êcianach podsadzkowych z obudowà

zmechanizowanà dopuszcza si´ stosowanie obudowy

drewnianej w polu przeznaczonym do podsadzania.

§ 340. W pok∏adach w´gla zaliczonych do II i III

stopnia zagro˝enia tàpaniami

1) w przecinkach Êcianowych niedozwolone jest stosowanie obudowy zasadniczej ze stojakami drewnianymi,

2) wykonywanie osadników w w´glu jest dopuszczalne wy∏àcznie

a) w ostatnim lub najni˝szym przewidzianym do

eksploatacji pok∏adzie zagro˝onym tàpaniami,

b) w pok∏adzie, którego resztki nie majà wp∏ywu na

sàsiednie pok∏ady,

c) w bezpoÊrednim sàsiedztwie uskoków o du˝ych

zrzutach,

3) niedozwolone jest wykonywanie wyrobisk korytarzowych w polu wybiegu Êciany.

§ 341. Wszystkie wyrobiska dost´pne w polu wybiegu Êciany likwiduje si´ lub wy∏àcza z ruchu w odleg∏oÊci, od frontu Êciany, ustalonej przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 342 1. W z∏o˝u rud miedzi lub w jego cz´Êci, zaliczonym do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami, niedozwolone jest równoczesne wykonywanie, przed

Poz. 1169

frontem wybierkowym, wyrobisk usytuowanych równolegle do prowadzonego frontu.

2. W z∏o˝u rud miedzi lub jego cz´Êci, zaliczonym

do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami, osadniki lokalizuje si´ i wykonuje w taki sposób, aby po zakoƒczeniu eksploatacji danej cz´Êci z∏o˝a nie pozostawa∏y

resztki calizny mi´dzy tymi osadnikami a zrobami.

§ 343. 1. Wyrobiska korytarzowe w pok∏adach w´gla zaliczonych do III stopnia zagro˝enia tàpaniami,

prowadzone równolegle do kraw´dzi eksploatacji, powinny znajdowaç si´ poza strefà oddzia∏ywania tych

kraw´dzi.

2. Dopuszcza si´ wykonywanie wyrobiska korytarzowego w strefie oddzia∏ywania kraw´dzi, na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, je˝eli d∏ugoÊç odcinka drà˝onego wyrobiska

w tej strefie nie przekracza 100 m.

§ 344. W z∏o˝u (pok∏adzie) lub jego cz´Êci, zaliczonym do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami, przy

prowadzeniu wyrobisk korytarzowych na zbicie, jeden

z przodków zatrzymuje si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej

ni˝ 30 m od siebie.

§ 345. 1. W pok∏adach w´gla zaliczonych do II lub III

stopnia zagro˝enia tàpaniami, w wyrobiskach korytarzowych, stosuje si´ stalowà obudow´ podatnà lub

z ograniczonà podatnoÊcià.

2. Przy drà˝eniu wyrobiska korytarzowego w poprzek u∏awicenia grubego pok∏adu w´gla zaliczonego

do II lub III stopnia zagro˝enia tàpaniami, stosuje si´

obudow´ zamkni´tà lub odpowiednio wzmocnionà.

3. W pok∏adach w´gla, po stwierdzeniu wyraênego

wzrostu zagro˝enia tàpaniami w wyrobisku korytarzowym drà˝onym kombajnem, urabianie kombajnem

wstrzymuje si´. Wznowienie urabiania kombajnem

mo˝e nastàpiç po likwidacji lub ograniczeniu tego zagro˝enia.

§ 346. 1. W wyrobiskach wykonanych w z∏o˝ach

(pok∏adach) zagro˝onych tàpaniami wyznacza si´ i aktualizuje strefy szczególnego zagro˝enia tàpaniami,

przy wejÊciu do których instaluje si´ Êrodki ∏àcznoÊci

ogólnokopalnianej.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych rudy

miedzi kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala

miejsca zainstalowania Êrodków ∏àcznoÊci, o których

mowa w ust. 1.

Rozdzia∏ 5

Zagro˝enia po˝arowe

§ 347. 1. Zak∏ad górniczy powinien posiadaç

1) odpowiednio zorganizowanà i wyposa˝onà s∏u˝b´

przeciwpo˝arowà,

2) sprz´t przeciwpo˝arowy i ratowniczy oraz Êrodki

gaÊnicze,

3) plan akcji przeciwpo˝arowej dla podziemnej cz´Êci

zak∏adu górniczego,

4) regulamin organizacji i wyposa˝enia s∏u˝by przeciwpo˝arowej na powierzchni — zak∏adowej stra˝y

po˝arnej lub innej jednostki ratowniczej, uzgodniony z w∏aÊciwà terenowo komendà Paƒstwowej

Stra˝y Po˝arnej.

2. Do zadaƒ s∏u˝by przeciwpo˝arowej na powierzchni zak∏adu górniczego nale˝y organizowanie

ochrony przeciwpo˝arowej w zak∏adzie górniczym oraz

nadzór nad stanem zabezpieczenia przeciwpo˝arowego terenu, obiektów i urzàdzeƒ, a w szczególnoÊci

1) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczo-gaÊniczej podczas walki z po˝arami, kl´skami ˝ywio∏owymi i innymi miejscowymi zagro˝eniami,

2) ustalenie podstawowych kierunków i metod profilaktyki przeciwpo˝arowej i nadzór nad ich realizacjà,

3) prowadzenie nadzoru i kontroli stanu zabezpieczenia przeciwpo˝arowego obiektów i urzàdzeƒ, zgodnie z harmonogramem kontroli zatwierdzonym

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego,

4) wspó∏dzia∏anie, w zakresie post´pu technicznego,

w zabezpieczeniu przeciwpo˝arowym obiektów

i urzàdzeƒ,

5) udzia∏ w post´powaniach wyjaÊniajàcych okolicznoÊci i przyczyny powstania po˝arów oraz rozprzestrzeniania si´ po˝arów, a tak˝e opracowywanie

wniosków zmierzajàcych do poprawy sytuacji po˝arowej,

6) ustalenie programów i zasad prowadzenia szkoleƒ

przeciwpo˝arowych i wspó∏udzia∏ w szkoleniach

oraz nadzór nad ich realizacjà,

7) ustalenie potrzeb i zasad zabezpieczenia obiektów,

maszyn i urzàdzeƒ w sprz´t i instalacje przeciwpo˝arowe,

8) wspó∏dzia∏anie, z terenowymi komendami Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej, w zakresie zabezpieczenia operacyjnego zak∏adu górniczego,

9) opiniowanie programów modernizacyjno-rozwojowych zak∏adu górniczego, w zakresie ich zgodnoÊci

z wymaganiami ochrony przeciwpo˝arowej, oraz

uczestniczenie w komisjach odbioru nowych lub

modernizowanych obiektów i urzàdzeƒ,

10) opracowywanie analiz stanu zabezpieczenia przeciwpo˝arowego zak∏adu górniczego oraz przedstawianie kierownikowi ruchu zak∏adu górniczego

wniosków w zakresie poprawy stanu bezpieczeƒstwa przeciwpo˝arowego.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, w uzasadnionych przypadkach, mo˝e spe∏niç obowiàzek zorganizowania s∏u˝by przeciwpo˝arowej dla powierzchni

zak∏adu górniczego przez

1) organizacj´ sta∏ej wspó∏pracy s∏u˝b przeciwpo˝arowych kilku zak∏adów górniczych,

2) powierzenie Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej prowadzenia dzia∏aƒ ratowniczo-gaÊniczych, przy czym

wymagania okreÊlone w ust. 2 pkt 2—10 realizowaç b´dzie s∏u˝ba wyznaczona przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego.

Poz. 1169

4. W zak∏adzie górniczym wydobywajàcym w´giel

kamienny prowadzi si´ rozpoznanie dotyczàce mo˝liwoÊci samozapalenia si´ w´gla. Sposób pobierania

próbek w´gla, w celu przeprowadzenia badaƒ samozapalnoÊci i oznaczenia wskaênika samozapalnoÊci, okreÊlajà Polskie Normy.

§ 348. 1. W sk∏ad s∏u˝by przeciwpo˝arowej zak∏adu

górniczego wchodzà, wyznaczone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, osoby kierownictwa i dozoru

ruchu, w tym kierownik s∏u˝by przeciwpo˝arowej,

a w przypadku podziemnej cz´Êci zak∏adu górniczego

— s∏u˝ba wentylacyjna oraz s∏u˝by ratownictwa górniczego.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala

1) obowiàzki osób kierownictwa i dozoru ruchu w zakresie ochrony przeciwpo˝arowej i prowadzenia

akcji przeciwpo˝arowej,

2) zakresy dzia∏ania s∏u˝b przeciwpo˝arowych w zak∏adzie górniczym, z uwzgl´dnieniem wymagaƒ

okreÊlonych w odr´bnych przepisach dotyczàcych

dzia∏alnoÊci s∏u˝by przeciwpo˝arowej dla powierzchni zak∏adu górniczego,

3) zasady wspó∏dzia∏ania z w∏aÊciwymi jednostkami

Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej, w przypadku wystàpienia po˝aru na powierzchni.

§ 349. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu wyznaczone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego przeprowadzajà, w okresach pó∏rocznych, przeszkolenia

pracowników w zakresie

1) zagro˝enia po˝arowego,

2) zasad zachowania si´ podczas po˝aru,

3) sposobów gaszenia po˝arów,

4) pos∏ugiwania si´ sprz´tem przeciwpo˝arowym

oraz Êrodkami stosowanymi do gaszenia po˝aru.

§ 350. 1. W zak∏adzie górniczym wyznacza si´ drogi ucieczkowe, które powinny byç odpowiednio oznakowane.

2. Aktualne schematy dróg ucieczkowych z oddzia∏ów górniczych umieszcza si´ w miejscach, w których

dokonywany jest podzia∏ pracy.

3. Pracowników zatrudnionych w oddzia∏ach górniczych zapoznaje si´, co najmniej raz na pó∏ roku, z drogami ucieczkowymi.

§ 351. W∏aÊciwy organ nadzoru górniczego, co najmniej raz w roku, sprawdza stan przygotowania zak∏adu górniczego do prowadzenia akcji przeciwpo˝arowej.

§ 352. 1. W wyrobiskach niedozwolone jest posiadanie lub palenie tytoniu oraz posiadanie Êrodków do

wzniecania ognia.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zapewnia

przeprowadzenie, co najmniej raz w miesiàcu, szczegó∏owych kontroli w zakresie przestrzegania zakazu,

o którym mowa w ust. 1.

§ 353. 1. Zak∏ad górniczy wyposa˝a si´ w

1) urzàdzenia i sprz´t przeciwpo˝arowy rozmieszczone w wyrobiskach oraz obiektach i pomieszczeniach na powierzchni,

2) przeciwpo˝arowe rurociàgi i zbiorniki wodne dla

ich zasilania.

2. Rozmieszczenie, utrzymywanie i kontrol´ urzàdzeƒ oraz sprz´tu przeciwpo˝arowego, rurociàgów

i zbiorników, o których mowa w ust. 1, okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 354. 1. W zak∏adzie górniczym znajdujà si´

1) przeciwpo˝arowe komory poziomowe,

2) przeciwpo˝arowe komory oddzia∏owe, w przypadku zak∏adów wydobywajàcych kopaliny palne,

3) magazyn awaryjny w razie eksploatacji pok∏adów

zaliczonych do IV kategorii zagro˝enia metanowego.

2. Przeciwpo˝arowe komory oraz magazyny, o których mowa w ust. 1, lokalizuje si´, buduje i wyposa˝a

w urzàdzenia, sprz´t oraz materia∏y, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

§ 355. 1. Wie˝e szybowe, budynki przyszybowe

oraz inne budynki w promieniu 20 m od wlotu do szybu, sztolni lub upadowej wykonuje si´ z materia∏ów

niepalnych.

2. Wloty do szybów, sztolni i upadowych z powierzchni wyposa˝a si´ w urzàdzenia niepalne pozwalajàce na szybkie i szczelne zamkni´cie wyrobisk w razie po˝aru na powierzchni.

3. Obudow´ oraz uzbrojenie szybów systematycznie oczyszcza si´, a ∏atwo zapalne materia∏y niezw∏ocznie usuwa.

§ 356. 1. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

kopalin´ palnà w drà˝onych i przebudowywanych wyrobiskach korytarzowych stosuje si´ obudow´, opink´

i rozpory z materia∏ów niepalnych, z zastrze˝eniem

ust. 2.

2. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu

zak∏adu górniczego mo˝e zezwoliç na stosowanie

opinki i rozpór z drewna, je˝eli

1) mi´dzy wszystkimi odrzwiami obudowy znajdujà

si´ co najmniej 3 rozpory z materia∏ów niepalnych,

2) w odleg∏oÊci co 100 m wykonywane sà strefy o d∏ugoÊci co najmniej 20 m z opinkà i rozporami z materia∏ów niepalnych.

3. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopalin´ niepalnà wszystkie skrzy˝owania wyrobisk wykonuje si´ w obudowie z materia∏ów co najmniej trudno

zapalnych, na d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 10 m we

wszystkich kierunkach.

§ 357. 1. Komory podziemne wykonuje si´ w kamieniu lub w z∏o˝u kopaliny niepalnej.

2. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza si´

wykonanie komór w z∏o˝u kopaliny palnej, o ile b´dà

Poz. 1169

wykonane w obudowie z materia∏ów niepalnych, zapewniajàcej skutecznà izolacj´ kopaliny palnej.

§ 358. 1. Na wszystkich poziomach w pobli˝u szybów wdechowych zabudowuje si´ przeciwpo˝arowe

tamy bezpieczeƒstwa z drzwiami.

2. W zak∏adach górniczych eksploatujàcych z∏o˝e

kopaliny palnej wykonuje si´

1) przeciwpo˝arowe tamy bezpieczeƒstwa z drzwiami — w pràdach grupowych wlotowych oraz we

wlotowych i wylotowych pràdach rejonowych

oraz pràdach niezale˝nych, przewietrzajàcych komory,

2) przeciwpo˝arowe tamy bezpieczeƒstwa bez drzwi

— na wszystkich poziomach przy szybach wydechowych oraz w miejscach ustalonych przez kierownika dzia∏u wentylacji, wewnàtrz rejonów wentylacyjnych.

3. Przeciwpo˝arowe tamy bezpieczeƒstwa utrzymuje si´ w takim stanie, aby niezw∏ocznie mog∏y byç

zamykane, a przy tamach bezpieczeƒstwa bez drzwi

gromadzi si´ materia∏ niezb´dny do ich szybkiego zamkni´cia.

§ 359. 1. Rozdzielnie elektroenergetyczne Êredniego napi´cia zasilajàce urzàdzenia g∏ównego odwadniania, ∏adownie akumulatorów, sta∏e sk∏ady paliw i Êrodków smarnych oraz miejsca nape∏niania zbiorników

maszyn umieszcza si´ w komorach, o których mowa

w § 357, przewietrzanych niezale˝nym pràdem powietrza, zlokalizowanych w polach niemetanowych lub

wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeƒ ze stopniem

„a” niebezpieczeƒstwa wybuchu.

2. Rozdzielnie elektroenergetyczne Êredniego napi´cia niewymienione w ust. 1 przewietrza si´ op∏ywowym pràdem powietrza.

3. Przez komory, o których mowa w ust. 1, powinna

przep∏ywaç iloÊç powietrza uniemo˝liwiajàca powstanie wybuchowej mieszaniny wydzielajàcych si´ gazów

lub par z powietrzem.

4. Komory, o których mowa w ust. 1, wyposa˝a si´ w

1) odpowiednie urzàdzenia i sprz´t przeciwpo˝arowy,

2) tam´ z drzwiami — z materia∏ów niepalnych, od

strony ka˝dego wlotu powietrza.

5. Komory wyznaczone przez kierownika dzia∏u

wentylacji wyposa˝a si´ w samoczynne urzàdzenia gaÊnicze, klapy do samoczynnego zamkni´cia okien wentylacyjnych w tamach oraz urzàdzenia sygnalizujàce do

dyspozytorni zagro˝enie po˝arowe.

§ 360. 1. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

kopaliny palne przenoÊniki taÊmowe w wyrobiskach

wyposa˝a si´ w taÊm´ trudno palnà, urzàdzenia kontroli ruchu oraz samoczynnie uruchamiane urzàdzenia

gaÊnicze.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny niepalne nowo instalowane przenoÊniki taÊmowe

w wyrobiskach wyposa˝a si´ w taÊm´ trudno palnà,

urzàdzenia kontroli ruchu przenoÊnika oraz urzàdzenia

gaÊnicze. W przypadku gdy przenoÊniki taÊmowe zostanà wyposa˝one w taÊm´ trudno palnà niespe∏niajàcà kryterium samogaÊni´cia, instaluje si´ urzàdzenia

gaÊnicze samoczynnie uruchamiane.

§ 361. 1. W zak∏adach górniczych wyposa˝onych

w instalacj´ podsadzki hydraulicznej lub instalacj´ do

podawania py∏u dymnicowego rurociàg podsadzkowy

doprowadza si´ do ka˝dej nowo uruchamianej Êciany

zawa∏owej, w której przewiduje si´ przypinanie warstw

w´gla lub pozostawianie w´gla w zrobach.

2. W zak∏adach górniczych niemajàcych instalacji,

o których mowa w ust. 1, stosuje si´ Êrodki zast´pcze,

okreÊlone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 362. 1. W wyrobiskach oraz na nadszybiach niedopuszczalne jest stosowanie maszyn i urzàdzeƒ majàcych w uk∏adach hydraulicznych olej palny lub emulsj´

palnà

1) z uk∏adem hydraulicznym z obwodami otwartymi

o pojemnoÊci wi´kszej od 50 dm3 w ka˝dym odr´bnie pracujàcym uk∏adzie,

2) z uk∏adem hydraulicznym, w którym elementy (zespo∏y) hydrauliczne sà zabudowane na zewnàtrz,

a d∏ugoÊç przewodów ∏àczàcych te elementy jest

wi´ksza ni˝ 50 m.

2. Maszyny i inne urzàdzenia z uk∏adami hydraulicznymi o pojemnoÊci oleju palnego lub emulsji palnej

wi´kszej ni˝ 250 dm3 wyposa˝a si´ w samoczynnie uruchamiane lub sterowane urzàdzenia gaÊnicze.

Poz. 1169

2. Wyrobiska Êcianowe po zakoƒczeniu eksploatacji likwiduje si´ w okresie nieprzekraczajàcym czasu inkubacji po˝aru, ale w terminie nie d∏u˝szym ni˝ 3 miesiàce. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu

zak∏adu górniczego mo˝e przed∏u˝yç okres likwidacji

wyrobiska Êcianowego, na warunkach okreÊlonych

w projekcie technicznym, o którym mowa w § 42

ust. 1.

3. W wyrobiskach zak∏adów górniczych wydobywajàcych kopalin´ palnà stosuje si´ wczesne wykrywanie po˝arów endogenicznych, w sposób okreÊlony

w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 366. 1. Niedopuszczalne jest wykonywanie ci´cia,

spawania, zgrzewania lub lutowania metali w podziemnych wyrobiskach, z wyjàtkiem

1) podziemnych wyrobisk w zak∏adach górniczych

niemajàcych pól metanowych i wydobywajàcych

kopaliny niepalne,

2) szybów wdechowych oraz szybów wydechowych,

którymi jest odprowadzane powietrze z pok∏adów

niemetanowych oraz z pól metanowych I i II kategorii zagro˝enia metanowego,

3) komór wykonanych w obudowie niepalnej, przewietrzanych niezale˝nym pràdem powietrza, zlokalizowanych w pok∏adach niemetanowych lub

w wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeƒ ze

stopniem „a” niebezpieczeƒstwa wybuchu,

4) wyrobisk korytarzowych na odcinku z elektrycznà

trakcjà przewodowà, w zakresie dotyczàcym trakcji.

§ 363. 1. Niedopuszczalne jest przechowywanie

smarów, olejów i innych materia∏ów ∏atwo zapalnych

2. Przez ci´cie metali, o których mowa w ust. 1, rozumie si´ ci´cie gazowe lub ∏ukiem elektrycznym.

1) w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 50 m od wlotów wyrobisk wdechowych na powierzchni,

3. Przez zgrzewanie i lutowanie, o którym mowa

w ust. 1, rozumie si´ zgrzewanie lub lutowanie metali

przy u˝yciu otwartego p∏omienia.

2) w drà˝onych wyrobiskach korytarzowych przewietrzanych za pomocà lutniociàgów.

2. Smary, oleje i inne materia∏y ∏atwo zapalne

transportuje si´ w wyrobiskach oraz przechowywuje

w komorach wy∏àcznie w zamkni´tych naczyniach metalowych.

4. Ci´cie, spawanie, zgrzewanie lub lutowanie metali w przypadkach, o których mowa w ust. 1, oraz na

wie˝ach szybowych wykonuje si´ ka˝dorazowo na warunkach ustalonych w zezwoleniu wydanym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

3. Zu˝yte smary, oleje i inne materia∏y ∏atwo zapalne niezw∏ocznie usuwa si´ na powierzchni´.

§ 367. 1. Osoba przebywajàca w wyrobiskach powinna

§ 364. 1. Komory paliw, sta∏e komory nape∏niania

zbiorników maszyn, komory Êrodków smarnych oraz

maszyny do transportu paliw i Êrodków smarych oraz

nape∏niania nimi innych maszyn i urzàdzeƒ wyposa˝a

si´ w sta∏à, samoczynnie uruchamianà instalacj´ gaÊniczà.

2. Komory, o których mowa w ust. 1, podlegajà badaniom odbiorczym przez rzeczoznawc´.

§ 365. 1. Przy równoczesnym prowadzeniu kilku

Êcian z zawa∏em stropu ze wspólnymi chodnikami mi´dzyÊcianowymi w warunkach zagro˝enia po˝arami endogenicznymi w zrobach, gdy odleg∏oÊç mi´dzy Êcianami jest wi´ksza ni˝ 40 m, izoluje si´ chodnik mi´dzyÊcianowy od zrobów.

1) mieç przydzielony sprz´t oczyszczajàcy ucieczkowy

(poch∏aniacz ochronny górniczy) albo sprz´t izolujàcy uk∏ad oddechowy (aparat regeneracyjny

ucieczkowy lub powietrzny butlowy),

2) byç przeszkolona w zakresie pos∏ugiwania si´ tym

sprz´tem,

3) potwierdziç odbycie przeszkolenia w∏asnor´cznym

podpisem.

2. Osoba, której przydzielono sprz´t, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, powinna

1) posiadaç go przy sobie, od chwili zjazdu do wyrobisk do chwili wyjazdu na powierzchni´,

2) pos∏ugiwaç si´ nim zgodnie z instrukcjà u˝ytkowania oraz chroniç przed uszkodzeniem,

3) odbywaç okresowe szkolenia teoretyczne i praktyczne w zakresie pos∏ugiwania si´ takim sprz´tem.

3. Osoby przebywajàce w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w w´glu, przewietrzanych wentylacjà

odr´bnà na d∏ugoÊci powy˝ej 300 m, posiadajà przy

sobie aparaty regeneracyjne ucieczkowe.

4. Kontrol´ przestrzegania wymagaƒ okreÊlonych

w ust. 2 i 3 wykonujà osoby dozoru ruchu zak∏adu górniczego.

5. Przed wejÊciem do wyrobiska lub rejonu zak∏adu

górniczego, w którym obowiàzuje posiadanie aparatu

regeneracyjnego lub powietrznego butlowego,

umieszcza si´ w widocznym miejscu tablice o nast´pujàcej treÊci: „Osobom nieposiadajàcym aparatu regeneracyjnego ucieczkowego lub powietrznego butlowego wst´p wzbroniony”.

§ 368. 1. Ucieczkowy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego przeznaczony jest wy∏àcznie do samoratowania si´ ludzi i stanowi indywidualne zabezpieczenie

uk∏adu oddechowego u˝ytkownika w razie wystàpienia

atmosfery nienadajàcej si´ do oddychania.

2. Dla indywidualnego zabezpieczenia uk∏adu oddechowego u˝ytkownika mo˝na stosowaç tylko taki

ucieczkowy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego, który zosta∏ dopuszczony do stosowania w zak∏adach górniczych na podstawie odr´bnych przepisów.

3. Niedozwolone jest u˝ywanie ucieczkowego

sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego do wykonywania prac podczas akcji ratowniczych.

§ 369. 1. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego zapewnia pomieszczenia do przechowywania, wydawania, konserwacji oraz kontroli sprz´tu ochrony uk∏adu

oddechowego.

2. Ucieczkowy sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego przechowuje si´ na powierzchni zak∏adu górniczego w specjalnie do tego celu przeznaczonych pomieszczeniach, zwanych „punktami wydawczymi”,

zlokalizowanych na drodze dojÊcia do szybu zjazdowego.

3. Kierownik dzia∏u wentylacji jest odpowiedzialny

za gospodark´ ucieczkowym sprz´tem ochrony uk∏adu

oddechowego oraz obs∏ug´, konserwacj´ i kontrol´ tego sprz´tu.

4. Kierownik punktu wydawczego ucieczkowego

sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego, wyznaczony

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, jest odpowiedzialny za

Poz. 1169

5. W przypadku gdy liczba aparatów regeneracyjnych ucieczkowych lub powietrznych butlowych

w punkcie wydawczym zak∏adu górniczego nie przekracza 200 sztuk, nadzór, obs∏ug´, napraw´, konserwacj´ i kontrol´ tych aparatów mo˝e prowadziç kopalniana stacja ratownictwa górniczego.

6. Podzia∏ ucieczkowego sprz´tu ochrony uk∏adu

oddechowego okreÊla Polska Norma.

7. Szczegó∏owe zasady gospodarowania ucieczkowym sprz´tem ochrony uk∏adu oddechowego oraz

sprawy zwiàzane ze szkoleniem w zakresie jego u˝ywania okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 370. 1. Przez po˝ar podziemny rozumie si´ wystàpienie w wyrobisku podziemnym otwartego ognia —

˝arzàcej lub palàcej si´ p∏omieniem otwartym substancji oraz utrzymywanie si´ w powietrzu kopalnianym

dymów lub utrzymywanie si´ w przep∏ywowym pràdzie powietrza st´˝enia tlenku w´gla powy˝ej 0,0026%.

2. Pojawienie si´ w powietrzu kopalnianym dymów

lub tlenku w´gla w iloÊci powy˝ej 0,0026%, w wyniku

stosowania dopuszczalnych procesów technologicznych, w szczególnoÊci robót strza∏owych, prac spawalniczych, pracy maszyn z nap´dem spalinowym lub wydzielania si´ tlenku w´gla wskutek urabiania, nie podlega zg∏oszeniu i rejestrowaniu jako po˝ar podziemny.

3. Zasady post´powania w razie zaistnienia po˝aru

podziemnego, w tym prowadzenia akcji ratowniczej,

okreÊlajà odr´bne przepisy.

§ 371. 1. Stan po˝aru w otamowanym polu okresowo kontroluje si´.

2. Granice pola po˝arowego wraz z tamami po˝arowymi oznacza si´ na mapach wentylacyjnych i pok∏adowych.

§ 372. 1. Akcjà ratowniczo-gaÊniczà na powierzchni

zak∏adu górniczego kieruje kierownik ruchu zak∏adu

górniczego, a komendant stra˝y po˝arnej (kierownik

innej jednostki ratowniczej) lub osoba przez niego wyznaczona prowadzi t´ akcj´.

2. W stra˝y po˝arnej (jednostce ratowniczej) podczas akcji ratowniczo-gaÊniczej stosuje si´ regulaminy

i zasady obs∏ugi sprz´tu obowiàzujàce w Paƒstwowej

Stra˝y Po˝arnej.

3. Kierujàcy akcjà ratowniczo-gaÊniczà jest uprawniony do

1) wydawania rozkazów i poleceƒ,

2) podzia∏u terenu akcji na odcinki bojowe i wyznaczania ich dowódców,

3) powo∏ania sztabu akcji lub zespo∏u doradców sk∏adajàcych si´ ze specjalistów ró˝nych dziedzin.

1) prawid∏owe funkcjonowanie punktu wydawczego,

stan techniczny ucieczkowego sprz´tu ochrony

uk∏adu oddechowego i w∏aÊciwe szkolenie pracowników w u˝ytkowaniu tego sprz´tu,

4. Ka˝da osoba, która zauwa˝y∏a po˝ar, natychmiast

2) w∏aÊciwà obs∏ug´, konserwacj´ i kontrol´ ucieczkowego sprz´tu ochrony uk∏adu oddechowego przez

pracowników przeszkolonych w tym zakresie.

1) alarmuje

a) pracowników zatrudnionych w rejonie po˝aru,

b) dyspozytora ruchu zak∏adu górniczego,

2) przyst´puje do akcji ratowniczo-gaÊniczej, polegajàcej na

a) ratowaniu ˝ycia zagro˝onych osób,

b) gaszeniu po˝aru za pomocà urzàdzeƒ i sprz´tu

gaÊniczego,

c) wykonywaniu poleceƒ kierujàcego akcjà ratowniczà.

Rozdzia∏ 6

Zagro˝enie wodne

§ 373. 1. W zak∏adzie górniczym wykonuje si´ co

najmniej dwa razy w roku pomiary dop∏ywu wód do

wyrobisk, a co najmniej raz w roku — analiz´ chemicznà tych wód.

2. Zak∏ad górniczy ma, odpowiedni do przewidywanego dop∏ywu wód, system odwadniania zabezpieczajàcy wyrobiska przed zatopieniem.

3. W zak∏adzie górniczym, w którym wyst´pujà zagro˝enia wodne, prowadzi si´ obserwacje hydrogeologiczne w zakresie ustalonym przez geologa górniczego.

§ 374. 1. Podczas prowadzenia robót górniczych

w zak∏adzie górniczym lub jego cz´Êciach zaliczonych,

na podstawie odr´bnych przepisów, do II stopnia zagro˝enia wodnego

1) wyrobiska wybierkowe prowadzi si´ wy∏àcznie

w partiach rozpoznanych wyrobiskami korytarzowymi lub badawczymi otworami wiertniczymi,

2) wyrobiska wybierkowe prowadzone do pola wyprzedza si´ wyrobiskami korytarzowymi lub otworami badawczymi na odleg∏oÊç co najmniej 50 m,

Poz. 1169

2. Aktualne schematy dróg ucieczkowych z zagro˝onych wyrobisk umieszcza si´ w miejscach dokonywania podzia∏u pracy.

3. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu, wyznaczone

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, okresowo

pouczajà pracowników o zagro˝eniu wodnym, w tym

o drogach ucieczkowych, sposobie i kierunku wycofywania si´ w wypadku wdarcia si´ wody lub mieszaniny wody z luênym materia∏em skalnym oraz o sygnalizacji alarmowej.

§ 376. Drà˝enie wyrobiska przez stref´, z której mo˝e nastàpiç wdarcie wody lub mieszaniny wody z luênym materia∏em, wykonuje si´ na podstawie technologii bezpiecznego prowadzenia robót, zaopiniowanej

przez kopalniany zespó∏ do spraw zagro˝eƒ wodnych

i zatwierdzonej przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 377. Niedopuszczalne jest tworzenie zbiornika

wodnego w wyrobisku górniczym, zrobach lub w górotworze, je˝eli móg∏by stanowiç zagro˝enie dla innych

istniejàcych wyrobisk górniczych lub sàsiednich zak∏adów górniczych.

§ 378. 1. Wprowadzanie wód do wyrobiska górniczego lub zrobów oraz wt∏aczanie wód do górotworu

wymaga opracowania odpowiedniego projektu technicznego okreÊlajàcego warunki gromadzenia si´ wody w zrobach, górotworze lub jej odprowadzania oraz

kontroli bilansu wodnego, zaopiniowanego przez kopalniany zespó∏ do spraw zagro˝eƒ wodnych i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ do wt∏aczania wód do

wyrobisk i górotworu tak˝e w przypadku likwidacji zak∏adu górniczego.

3) stanowiska pracy okreÊlone przez kierownika ruchu

zak∏adu górniczego wyposa˝a si´ w sygnalizacj´

alarmowà oraz wyznacza dla nich drogi ucieczkowe.

3. Wt∏oczenie wody do wyrobisk górniczych lub

zrobów, w okresie likwidacji zak∏adu górniczego lub jego cz´Êci, wymaga opinii zespo∏ów do spraw zagro˝eƒ

wodnych sàsiednich zak∏adów górniczych oraz wymaga uzyskania opinii rzeczoznawcy.

2. Podczas prowadzenia robót górniczych w zak∏adzie górniczym lub jego cz´Êci zaliczonych, na podstawie odr´bnych przepisów, do III stopnia zagro˝enia

wodnego, oprócz wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1

4. Przepisy ust. 1 i 2 nie naruszajà przepisów prawa

wodnego.

1) w miejscu sta∏ych stanowisk pracy instaluje si´ sygnalizacj´ alarmowà oraz wyznacza drogi ucieczkowe,

2) opracowuje plan akcji ratowniczej wraz z instalacjà

sygnalizacji alarmowej, na wypadek wdarcia si´

wody lub mieszaniny wody z luênym materia∏em

skalnym do wyrobisk górniczych.

3. Szczegó∏owy zakres i sposób prowadzenia robót

górniczych w warunkach, o których mowa w ust. 1 i 2,

ustala kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 375. 1. Drogi ucieczkowe, o których mowa

w § 374, odpowiednio oznakowuje si´, oÊwietla sta∏ym Êwiat∏em elektrycznym oraz wyposa˝a w Êrodki

∏àcznoÊci, w zakresie ustalonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

5. Dla rozpoznawania warunków wodnych wykonuje si´ z powierzchni lub wyrobisk badawcze otwory

wiertnicze, w przypadkach okreÊlonych w § 58.

6. Ka˝dy badawczy otwór wiertniczy z wyrobiska

górniczego dla rozpoznania warunków wodnych wyposa˝a si´ w rur´ obsadowà z zasuwà i manometrem,

której szczelnoÊç i wytrzyma∏oÊç sprawdza si´ na ciÊnienie co najmniej 50% wy˝sze od maksymalnego

spodziewanego.

7. Otwory badawcze, o których mowa w ust. 5, po

odwierceniu i wykonaniu badaƒ likwiduje si´ lub pozostawia dla drena˝u; o pozostawieniu badawczych

otworów wiertniczych dla drena˝u decyduje kierownik

ruchu zak∏adu górniczego.

§ 379. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego, na

wniosek geologa górniczego, okreÊla wyrobiska,

w których wykonuje si´ wyprzedzajàce otwory wiertnicze, rozpoznajàce górotwór na odleg∏oÊç nie mniejszà

ni˝ 4 m.

§ 380. Prace zwiàzane z odwadnianiem wykonuje

si´ zgodnie z projektem, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 381. 1. Przed rozpocz´ciem prowadzenia robót

górniczych w kierunku lub w sàsiedztwie zatopionych

wyrobisk lub innych zbiorników wodnych, uskoków

wodonoÊnych, zawodnionych warstw nadk∏adu odprowadza si´ nagromadzone wody, a w razie braku takiej mo˝liwoÊci wyznacza filar bezpieczeƒstwa.

2. Filar bezpieczeƒstwa nie mo˝e byç naruszony robotami górniczymi.

§ 382. 1. Wyrobiska zagro˝one wdarciem wody lub

mieszaniny wody z luênym materia∏em wyposa˝a si´

w odpowiednie tamy wodne.

2. O koniecznoÊci budowy tam wodnych, ich rodzaju, sposobie obs∏ugi i kontroli decyduje kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

3. Tam´ wodnà wykonuje si´ na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 383. 1. Przed ka˝dà tamà wodnà z drzwiami powinien znajdowaç si´ telefon oraz urzàdzenie nadawcze

do sygnalizacji alarmowej, odbieranej we wszystkich

czynnych wyrobiskach za tamà.

2. Osoby przebywajàce w zagro˝onych wyrobiskach powinny byç pouczone o sposobie zamykania

tam.

§ 384. 1. Powierzchniowe i podziemne zbiorniki

wodne, uskoki wodonoÊne i otwory wiertnicze oraz

wyznaczone dla nich filary bezpieczeƒstwa i filary

ochronne nanosi si´ na mapach pok∏adów i poziomów,

dla których mogà stanowiç zagro˝enie.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do warstw wodonoÊnych.

§ 385. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zak∏adu górniczego dokumentujà oraz przekazujà geologowi górniczemu informacje i uwagi o stanie zagro˝enia

wodnego.

2. Geolog górniczy dokumentuje ka˝de wdarcie

wody lub mieszaniny wody z luênym materia∏em.

3. Wody mogà byç odprowadzane do wyrobiska

lub zrobów sàsiednich zak∏adów górniczych po uzgodnieniu mi´dzy zainteresowanymi zak∏adami górniczymi i powiadomieniu w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego.

Rozdzia∏ 7

Zagro˝enie radiacyjne naturalnymi substancjami promieniotwórczymi

§ 386. W podziemnych zak∏adach górniczych,

w wyrobiskach zagro˝onych radiacyjnie, w których

Poz. 1169

podczas wykonywania pracy istnieje mo˝liwoÊç otrzymania rocznej dawki efektywnej powy˝ej 1 mSv, wprowadza si´ metody organizacji pracy uniemo˝liwiajàce

przekroczenie limitu u˝ytkowego 20 mSv.

§ 387. 1. W podziemnym zak∏adzie górniczym prowadzi si´ pomiary zagro˝enia radiacyjnego naturalnymi substancjami promieniotwórczymi.

2. W zak∏adzie górniczym, w którym wyst´puje zagro˝enie radiacyjne, prowadzi si´ pomiary i ocenia

stan zagro˝enia.

3. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego wyznacza

osob´ sprawujàcà nadzór nad ochronà przed naturalnymi substancjami promieniotwórczymi oraz osoby

dozoru ruchu odpowiedzialne za prowadzenie pomiarów.

4. Sposób wykonywania pomiarów, dokumentowania wyników oraz oceny stanu zagro˝enia radiacyjnego naturalnymi substancjami promieniotwórczymi

okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 388. 1. Kryteria oraz tryb zaliczania wyrobisk górniczych do poszczególnych klas zagro˝enia radiacyjnego naturalnymi substancjami promieniotwórczymi

okreÊlajà odr´bne przepisy.

2. W wyrobiskach zaliczonych do klasy B zagro˝enia radiacyjnego prowadzi si´ kontrol´ Êrodowiska

pracy oraz przeprowadza ocen´ nara˝enia indywidualnego, wykonujàc pomiary u osób reprezentatywnych

dla danego stanowiska pracy, w zwiàzku z nara˝eniem

na promieniowanie.

3. W wyrobiskach zaliczonych do klasy A zagro˝enia radiacyjnego prowadzi si´ kontrol´ Êrodowiska

pracy oraz kontrole dawek indywidualnych zatrudnionych pracowników.

4. Wyrobiska zaliczone do klasy B zagro˝enia radiacyjnego traktuje si´ jako nadzorowane, natomiast wyrobiska zaliczone do klasy A — jako kontrolowane.

5. Wyrobiska kontrolowane oznakowuje si´ znakami ostrzegawczymi przed promieniowaniem. Wst´p

do nich powinien byç ograniczony do osób, które zosta∏y odpowiednio poinstruowane przez osob´ sprawujàcà nadzór nad ochronà przed naturalnymi substancjami promieniotwórczymi.

6. Sposób oznakowania wyrobisk, o których mowa

w pkt 5, okreÊla osoba sprawujàca nadzór nad ochronà

przed naturalnymi substancjami promieniotwórczymi.

7. Dla zmniejszenia zagro˝enia spowodowanego

wyst´powaniem promieniotwórczych wód i osadów

do∏owych, odpowiednio do lokalnych warunków

1) ujmuje si´ i odprowadza wody wyp∏ywajàce z górotworu bezpoÊrednio do kana∏ów Êciekowych lub

rurociàgów wodnych,

2) wytràca i usuwa promieniotwórcze osady, zgodnie

z zaopiniowanà przez rzeczoznawc´ i zatwierdzonà

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego dokumentacjà.

8. Pracowników zatrudnionych przy usuwaniu promieniotwórczych osadów (o aktywnoÊci w∏aÊciwej radu wi´kszej ni˝ 10 kBq/kg)

1) wyposa˝a si´ w Êrodki ochrony indywidualnej,

w szczególnoÊci w indywidualne Êrodki ochrony

dróg oddechowych przy pracach z suchymi osadami,

2) poucza o przestrzeganiu zasad higieny.

§ 389. 1. Lokowanie promieniotwórczych osadów

w wyrobiskach górniczych oraz zrobach wymaga uzyskania zezwolenia wydanego na zasadach okreÊlonych

w odr´bnych przepisach.

2. Niedopuszczalne jest lokowanie promieniotwórczych osadów w wyrobiskach górniczych oraz zrobach,

je˝eli migracja gazów lub wód mo˝e spowodowaç powstanie zagro˝enia radiacyjnego w czynnych wyrobiskach.

3. Miejsca lokowania promieniotwórczych osadów

oznacza si´ na mapach wyrobisk górniczych.

Rozdzia∏ 8

Zagro˝enie wyrzutami gazów i ska∏

§ 390. 1. Zak∏ady górnicze eksploatujàce z∏o˝e (pok∏ady) zagro˝one wyrzutami gazów i ska∏ powinny

mieç odpowiednio zorganizowanà i wyposa˝onà s∏u˝b´ do spraw zwalczania zagro˝eƒ wyrzutami.

2. Pracowników zatrudnionych w polach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ informuje si´ o aktualnym stanie zagro˝enia wyrzutami, objawach zagro˝enia oraz zasadach post´powania w przypadku wystàpienia objawów lub faktycznego wyrzutu gazów

i ska∏.

3. Szczegó∏owe zasady prognozowania i wykonywania pomiarów, dla rozpoznania i kontroli stanu zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, metody zwalczania

tego zagro˝enia oraz wyznaczania stref odpr´˝onych

w z∏o˝ach (pok∏adach) okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 391. 1. W pok∏adach w´gla, których metanonoÊnoÊç jest wy˝sza od 8 m3/Mg czystej substancji w´glowej, wykonuje si´ pomiary zwi´z∏oÊci w´gla i intensywnoÊci desorpcji metanu

1) po udost´pnieniu pok∏adu,

2) w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w pok∏adach w´gla w odst´pach nieprzekraczajàcych 200 m

w p∏aszczyênie pok∏adu,

3) w rejonach wyst´pujàcych zaburzeƒ geologicznych.

2. W razie stwierdzenia w wyniku pomiarów, o których mowa w ust. 1, wskaênika zwi´z∏oÊci w´gla kamiennego fz ni˝szego od 0,3, stanowiàcego umownà

liczb´ charakteryzujàcà zwi´z∏oÊç w´gla kamiennego

lub intensywnoÊci desorpcji wy˝szej ni˝ 1,2 kPa,

wstrzymuje si´ dalsze drà˝enie wyrobiska do czasu

ustalenia, przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego,

warunków bezpiecznego prowadzenia dalszych robót.

Poz. 1169

§ 392. 1. W wyrobiskach korytarzowych kamiennych, przy odleg∏oÊci czo∏a przodka od pok∏adu w´glowego nie mniejszej ni˝ 3 m, dalsze drà˝enie poprzedza

si´ pomiarem intensywnoÊci desorpcji metanu.

2. W razie stwierdzenia w wyniku pomiaru, o którym mowa w ust. 1, intensywnoÊci desorpcji wy˝szej

od 1,2 kPa wstrzymuje si´ doraênie drà˝enie wyrobiska

do czasu ustalenia, przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego, bezpiecznych warunków prowadzenia robót górniczych.

§ 393. 1. W pok∏adach w´gla, w których mogà wyst´powaç wyrzuty metanu i ska∏, wykonuje si´ pomiary zwi´z∏oÊci w´gla oraz pomiary intensywnoÊci desorpcji metanu.

2. Pomiary, o których mowa w ust. 1, wykonuje si´

w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w pok∏adach

w´gla w odst´pach nieprzekraczajàcych 50 m w p∏aszczyênie pok∏adu oraz dodatkowo w rejonie wyst´pujàcych zaburzeƒ geologicznych.

3. W razie stwierdzenia w wyniku pomiarów, o których mowa w § 391, intensywnoÊci desorpcji metanu

ni˝szej od 1,2 kPa i zwi´z∏oÊci w´gla co najmniej 0,3,

wykonuje si´ badania wskaêników zagro˝enia wyrzutami metanu i ska∏, jak w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami metanu i ska∏.

§ 394. 1. W wyrobiskach korytarzowych drà˝onych

w pok∏adach w´gla zagro˝onych wyrzutami metanu

i ska∏ wykonuje si´ kontrolne pomiary intensywnoÊci

desorpcji metanu co najmniej raz na dob´.

2. W razie stwierdzenia, w wyniku wykonanych pomiarów kontrolnych, o których mowa w ust. 1, intensywnoÊci desorpcji metanu wi´kszej od 1,2 kPa, co najmniej raz na dob´ powinno si´ wykonaç, oprócz pomiarów desorpcji, dodatkowe pomiary

1) zwi´z∏oÊci w´gla pobranego z najmniej zwi´z∏ej

warstwy w czole przodka,

2) iloÊci zwiercin.

3. Zaprzestanie wykonywania dodatkowych pomiarów zwi´z∏oÊci w´gla i iloÊci zwiercin mo˝e nastàpiç, je˝eli w trzech kolejnych pomiarach intensywnoÊç

desorpcji metanu nie przekracza 1,2 kPa.

§ 395. 1. W wyrobiskach korytarzowych drà˝onych

w pok∏adach w´gla zagro˝onych wyrzutami metanu

i ska∏, pomiary intensywnoÊci desorpcji i iloÊci zwiercin wykonuje si´ w otworach o d∏ugoÊci co najmniej

6 m, w przypadku gdy

1) wskaêniki zagro˝enia nie sà przekroczone, oraz jednoczeÊnie wyst´pujà inne objawy zagro˝enia, takie

jak nag∏y wyp∏yw metanu, wydmuch gazu oraz

zwiercin z otworu,

2) wyst´puje strefa zaburzeƒ geologicznych przerywajàcych ciàg∏oÊç pok∏adu — co najmniej

4 m przed zaburzeniem, w zaburzeniu oraz 4 m poza zaburzeniem.

2. Pomiary, o których mowa w ust. 1, wykonuje si´

w celu oceny skutecznoÊci zastosowanych metod

zmniejszenia zagro˝enia.

3. W zawodnionym górotworze pomiary intensywnoÊci desorpcji metanu i iloÊci zwiercin mo˝na wykonywaç w otworach o d∏ugoÊci mniejszej ni˝ okreÊlona

w ust. 1.

§ 396. 1. W wyrobiskach korytarzowych kamiennych przy odleg∏oÊci czo∏a przodka od pok∏adu w´glowego zagro˝onego wyrzutami metanu i ska∏, nie mniejszej ni˝ 3 m, dalsze drà˝enie poprzedza si´ odwierceniem otworów o d∏ugoÊci co najmniej 4 m dla okreÊlenia intensywnoÊci desorpcji metanu.

2. Warunki drà˝enia wyrobiska na odcinku 3 m

przed pok∏adem oraz sposób otwarcia pok∏adu zagro˝onego wyrzutami metanu i ska∏ okreÊla kierownik ruchu

zak∏adu górniczego.

3. W pok∏adach w´gla, w których mogà wyst´powaç wyrzuty metanu i ska∏ albo zagro˝onych takimi

wyrzutami, w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych

równolegle do uskoku, nasuni´cia lub sfa∏dowania

wi´kszego od gruboÊci pok∏adu wykonuje si´, w odst´pach 50 m, otwory rozpoznawcze w kierunku zaburzenia dla zbadania zalegania ska∏.

§ 397. W wyrobiskach korytarzowych drà˝onych

w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami metanu i ska∏ lub

udost´pniajàcych te pok∏ady, w przypadku napotkania,

w wyniku wykonywania otworu rozpoznawczego lub

drà˝enia wyrobiska, zaburzenia geologicznego przerywajàcego ciàg∏oÊç pok∏adu lub powodujàcego zmian´

jego gruboÊci, wstrzymuje si´ drà˝enie wyrobiska,

a nast´pnie wykonuje dodatkowe otwory rozpoznawcze, w celu zbadania przed przodkiem calizny na g∏´bokoÊç co najmniej 6 m.

§ 398. 1. Oceny stanu zagro˝enia wyrzutami metanu i ska∏ w Êcianach dokonuje si´ na podstawie wyników pomiarów wykonywanych w przodkach chodników przyÊcianowych.

2. W Êcianach, w których wyprzedzenie chodnikami

przyÊcianowymi jest mniejsze ni˝ 30 m, wykonywanie

pomiarów dla kontroli stanu zagro˝enia wyrzutami

metanu i ska∏ przeprowadza si´ w otworach badawczych, rozmieszczonych co 25 m wzd∏u˝ Êciany.

3. W razie wystàpienia w Êcianie zaburzeƒ przerywajàcych ciàg∏oÊç pok∏adu, niestwierdzonych i niezbadanych wczeÊniej wyrobiskami przyÊcianowymi, kontrol´ i ocen´ stanu zagro˝enia wyrzutami metanu i ska∏

w Êcianie prowadzi si´ w dostosowaniu do lokalnych

warunków, w zakresie wyznaczonym przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego.

§ 399. W przodkach wyrobisk prowadzonych w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami metanu i ska∏ lub udost´pniajàcych te pok∏ady oraz w innych miejscach,

ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego, znajdujà si´ tablice, na których osoby przeprowadzajàce pomiary wskaêników zagro˝enia wyrzutami

metanu i ska∏ wpisujà wyniki bezpoÊrednio po ich wykonaniu.

§ 400. 1. W razie stwierdzenia

1) intensywnoÊci desorpcji metanu w przedziale

1,2—2,0 kPa, przy zwi´z∏oÊci w´gla mniejszej ni˝

Poz. 1169

0,25 lub iloÊci zwiercin powy˝ej 4 dm3 obj´toÊci

z 1 mb otworu,

2) intensywnoÊci desorpcji metanu powy˝ej 2,0 kPa

— urabianie w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami

metanu i ska∏ wstrzymuje si´ do czasu ustalenia przez

kierownika ruchu zak∏adu górniczego, na podstawie

opinii kopalnianego zespo∏u do spraw zwalczania zagro˝enia wyrzutami metanu i ska∏, warunków dalszego prowadzenia wyrobiska.

2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, stosuje si´, w zale˝noÊci od warunków lokalnych, metody

zwalczania zagro˝enia wyrzutami metanu i ska∏.

§ 401. 1. Urabianie kombajnami w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami metanu i ska∏ mo˝e byç stosowane, je˝eli

1) intensywnoÊç desorpcji metanu nie przekracza

1,2 kPa,

2) intensywnoÊç desorpcji metanu jest w przedziale

1,2—2,0 kPa przy zwi´z∏oÊci w´gla wi´kszej od 0,25

i iloÊci zwiercin nieprzekraczajàcej 4 dm3,

3) w odleg∏oÊci 4 m przed i za czo∏em przodka nie wyst´pujà zaburzenia geologiczne przerywajàce ciàg∏oÊç pok∏adu.

2. Przodek chodnika drà˝onego kombajnem wyprzedza si´ otworem o d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 10 m.

§ 402. W polach zagro˝onych wyrzutami metanu

i ska∏ urzàdzenia metanometrii automatycznej powinny wy∏àczaç urzàdzenia elektryczne w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 15 sekund po przekroczeniu dopuszczalnej zawartoÊci metanu w powietrzu.

§ 403. Pracowników zatrudnionych lub przebywajàcych w wyrobiskach korytarzowych, przewietrzanych

z zastosowaniem urzàdzeƒ wentylacji odr´bnej, drà˝onych w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami metanu

i ska∏ lub udost´pniajàcych te pok∏ady, wyposa˝a si´

w aparaty regeneracyjne.

§ 404. 1. Przed rozpocz´ciem robót górniczych

w nowo udost´pnianej cz´Êci z∏o˝a lub pok∏adu opracowuje si´ regionalnà i lokalnà prognoz´ zagro˝enia

wyrzutami gazów i ska∏.

2. Podczas prowadzenia robót górniczych, w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏, opracowuje si´ prognoz´ bie˝àcà zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏.

3. Prognoza regionalna zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ zawiera ocen´ sk∏onnoÊci pok∏adów w´gla

lub ska∏ towarzyszàcych do wyrzutów, opracowanà na

podstawie wyników badaƒ wiertniczo-geologicznych

oznaczenia gazonoÊnoÊci i zwi´z∏oÊci w´gla.

4. Podczas wykonywania wierceƒ z powierzchni

przeprowadza si´ badania gazonoÊnoÊci i zwi´z∏oÊci

pok∏adów w´gla oraz analiz´ rozpadu rdzenia wiertniczego ska∏ p∏onnych na dyski wypuk∏o-wkl´s∏e lub ∏uski.

5. Prognoza lokalna zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏ zawiera ocen´ sk∏onnoÊci

1) pok∏adu w´gla do wyrzutów, opracowanà na podstawie wyników badaƒ gazonoÊnoÊci i zwi´z∏oÊci

z próbek w´gla pobranych podczas wykonywania

robót udost´pniajàcych i przygotowawczych,

2) ska∏ p∏onnych do wyst´powania wyrzutów, na podstawie rozpadu rdzenia wiertniczego pobranego

z otworów wyprzedzajàcych przodki kamienne

w strefach, gdzie prognozà regionalnà okreÊlono

ska∏y p∏onne, sk∏onne do wyrzutów.

§ 405. 1. Prognoza bie˝àca zagro˝enia wyrzutami

gazów i ska∏ obejmuje

1) w pok∏adach zaliczonych do I kategorii zagro˝enia

— wykonywanie pomiarów ciÊnienia gazów i intensywnoÊci desorpcji gazów,

2) w pok∏adach zaliczonych do II kategorii zagro˝enia,

oprócz pomiarów, o których mowa w pkt 1, wykonywanie pomiarów obj´toÊci zwiercin z otworów.

2. W razie stwierdzenia

1) ciÊnienia dwutlenku w´gla wi´kszego ni˝ 30 kPa

lub ciÊnienia metanu wi´kszego ni˝ 80 kPa,

2) intensywnoÊci desorpcji wi´kszej ni˝ 1,2 kPa,

3) obj´toÊci zwiercin wi´kszej ni˝ 4 dm3 z 1 mb otworu

— prowadzenie robót w przodku wyrobiska wstrzymuje si´ do czasu ustalenia, przez kierownika ruchu

zak∏adu górniczego, warunków bezpiecznego ich prowadzenia oraz w zale˝noÊci od warunków lokalnych

stosuje si´ metody zwalczania zagro˝eƒ wyrzutem

gazów i ska∏.

§ 406. 1. Podczas udost´pniania pok∏adów w´gla

o gruboÊci powy˝ej 0,4 m oraz drà˝enia wyrobisk korytarzowych w tych pok∏adach dokonuje si´ pomiarów

gazonoÊnoÊci pok∏adu i zwi´z∏oÊci w´gla w odst´pach

nie wi´kszych ni˝ 200 m i w rejonie wyst´pujàcych zaburzeƒ geologicznych.

2. W wyrobiskach kamiennych drà˝onych w strefach, w których prognozà regionalnà okreÊlono ska∏y

jako sk∏onne do wyrzutów, przeprowadza si´ analiz´

rozpadu na dyski lub ∏uski rdzenia wiertniczego, uzyskanego z otworu wiertniczego wyprzedzajàcego przodek nie mniej ni˝ o 6 m.

§ 407. 1. Podczas eksploatacji wiàzki pok∏adów w´gla w pierwszej kolejnoÊci wybiera si´ pok∏ad niezagro˝ony lub najmniej zagro˝ony wyrzutami gazów

i ska∏.

Poz. 1169

4. W szczególnych wypadkach odleg∏oÊç, o której

mowa w ust. 3, mo˝e byç zmniejszona do 20 m, je˝eli

nie spowoduje wzrostu zagro˝enia wyrzutami gazów

i ska∏.

5. Wyrobiska górnicze w pok∏adzie odpr´˝onym

prowadzi si´ w strefie zasi´gu wp∏ywów odpr´˝enia.

6. Eksploatacj´ pok∏adu odpr´˝ajàcego prowadzi

si´ bez pozostawiania niewybranych resztek.

§ 408. 1. Eksploatacj´ pok∏adów w´gla zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ prowadzi si´ systemem

Êcianowym.

2. Front Êcianowy powinien byç prostolinijny.

3. S∏u˝ba mierniczo-geologiczna przeprowadza

kontrol´ prostolijnoÊci Êcian nie rzadziej ni˝ co 30 m

post´pu, a wyniki kontroli przekazuje kierownikowi

dzia∏u robót górniczych.

§ 409. 1. Chodniki przyÊcianowe, prowadzone

w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏, powinny wyprzedzaç front Êciany co najmniej o 15 m albo byç prowadzone równo z frontem Êciany.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ w razie prowadzenia chodników przyÊcianowych w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 3 m od zrobów w tym samym pok∏adzie.

§ 410. 1. Wyrobiska korytarzowe pochy∏e w pok∏adach zaliczonych do II kategorii zagro˝enia wyrzutami

gazów i ska∏ prowadzi si´ po upadzie.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego mo˝e,

w uzasadnionych wypadkach, zezwoliç na prowadzenie robót po wzniosie.

§ 411. 1. W pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ wiercenie otworów w w´glu wykonuje si´

wiertarkami obrotowymi.

2. Wiercenie otworów, o których mowa w ust. 1,

w razie stwierdzenia wydmuchu zwiercin i gazu, natychmiast przerywa si´; otworów tych nie pog∏´bia si´.

3. W przodkach kamienno-w´glowych dopuszcza

si´ wiercenie wiertarkami udarowymi w kamieniu, gdy

1) pomiary nie wykazujà przekroczeƒ wielkoÊci wskaêników, o których mowa w § 405 ust. 2,

2) calizna w´glowa wyprzedza calizn´ kamiennà co

najmniej o jeden zabiór.

2. W przypadku gdy wszystkie pok∏ady w wiàzce sà

jednakowo zagro˝one wyrzutami, eksploatacj´ rozpoczyna si´ od pok∏adu, którego wybranie pozwoli na

maksymalne odpr´˝enie pozosta∏ych pok∏adów.

§ 412. Wiercenie otworów o Êrednicy powy˝ej

46 mm wymaga zabezpieczenia otworu g∏owicà przeciwwyrzutowà lub w inny sposób, ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

3. Eksploatacja w pok∏adzie odpr´˝ajàcym musi

wyprzedzaç eksploatacj´ w pok∏adzie odpr´˝onym co

najmniej o dwukrotnà odleg∏oÊç pionowà mi´dzy tymi

pok∏adami, przy czym odleg∏oÊç ta nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 30 m.

§ 413. W wyrobiskach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ urabianie mechaniczne oraz m∏otkami mechanicznymi w przodkach jest dopuszczalne wy∏àcznie w przypadkach, gdy pomiary nie wykazujà przekroczenia wielkoÊci wskaêników, o których mowa

w § 405 ust. 2, a przodek chodnika jest wyprzedzony

otworem o d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 10 m.

§ 414. 1. Podczas drà˝enia i przebudowy wyrobisk

korytarzowych stosuje si´ technologi´ zapobiegajàcà

tworzeniu si´ wyrw w stropie.

2. W razie powstania wyrwy w stropie wyrobiska

niezw∏ocznie si´ jà wype∏nia.

§ 415. 1. W wyrobiskach kamiennych, przy zbli˝aniu si´ do pok∏adu w´gla lub warstw w´gla sk∏onnych

do wyrzutów gazów i ska∏, dobiera si´ zabiór umo˝liwiajàcy pozostawienie przed pok∏adem w´gla pó∏ki

skalnej o gruboÊci co najmniej 2 m.

2. Udost´pnianie pok∏adu lub warstwy w´gla mo˝e

nastàpiç na warunkach okreÊlonych przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego.

§ 416. 1. Ka˝de wyrobisko wybierkowe prowadzone w pok∏adzie zagro˝onym wyrzutami gazów i ska∏

przewietrza si´ niezale˝nym pràdem powietrza.

2. Wyrobisko, o którym mowa w ust. 1, w razie wyst´powania w pok∏adzie gazów z przewagà dwutlenku

w´gla, mo˝na przewietrzaç powietrzem prowadzonym na upad.

§ 417. W wyrobiskach korytarzowych drà˝onych

w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ oraz

wyrobiskach udost´pniajàcych takie pok∏ady, przy wyst´powaniu gazów z przewagà dwutlenku w´gla, wloty lutniociàgów ssàcych w przodku lokalizuje si´ przy

spàgu.

§ 418. 1. Pracowników przebywajàcych w wyrobiskach w zak∏adzie górniczym eksploatujàcym pok∏ady

w´gla zagro˝one wyrzutami gazów i ska∏ wyposa˝a si´

w aparaty regeneracyjne lub powietrzne.

2. W przodkach wyrobisk, w pok∏adach zaliczonych

do II kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ pracowników wykonujàcych roboty okreÊlone przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego wyposa˝a si´ dodatkowo w aparaty powietrzne natychmiastowego

u˝ycia.

3. W wyrobiskach górniczych wymienionych

w ust. 1 utrzymuje si´ stacje aparatów oddechowych,

pod∏àczonych do rurociàgów spr´˝onego powietrza,

lub stacje aparatów regeneracyjnych albo powietrznych.

4. Pracownicy, o których mowa w ust. 1, powinni

byç przeszkoleni w zakresie prawid∏owego u˝ywania

sprz´tu ochrony dróg oddechowych.

§ 419. W przypadku gdy skutki wyrzutu gazów i ska∏

mogà ujawniç si´ na powierzchni, kierownik ruchu zak∏adu górniczego ustala z w∏aÊciwym organem samorzàdu gminnego stref´ zagro˝enia oraz sposób alarmowania i zabezpieczenia mieszkaƒców strefy przed skutkami wyp∏ywu gazów na powierzchni´.

§ 420. 1. W wyrobiskach, w pok∏adach zagro˝onych

wyrzutami gazów i ska∏ stosuje si´ automatyczny po-

Poz. 1169

miar zawartoÊci metanu lub dwutlenku w´gla, po∏àczony z automatycznà sygnalizacjà alarmowà, ostrzegajàcà za∏og´ o przekroczeniu dopuszczalnych zawartoÊci tych gazów w powietrzu.

2. Czujniki do pomiaru dwutlenku w´gla zabudowuje si´ w

1) drà˝onych wyrobiskach korytarzowych oraz g∏´bionych szybach bezpoÊrednio w przodku,

2) wyrobisku przyÊcianowym z pràdem powietrza wyp∏ywajàcym ze Êciany — na odcinku do 10 m od

Êciany.

3. Czujniki do pomiaru dwutlenku w´gla umieszcza

si´ w wyrobisku na wysokoÊci do 1 m od spàgu, a czujniki do pomiaru metanu pod stropem — w odleg∏oÊci

nie wi´kszej ni˝ 10 cm od najwy˝szego punktu w Êwietle obudowy.

4. Próg alarmowy urzàdzeƒ, o których mowa

w ust. 1, nastawia si´ na 1% dwutlenku w´gla oraz 2%

metanu. Przy przekroczeniu progu alarmowego niezw∏ocznie wycofuje si´ ludzi.

5. W rejonowych pràdach powietrza wyp∏ywajàcych z zagro˝onych wyrobisk zabudowuje si´ urzàdzenia dla automatycznych pomiarów zawartoÊci, odpowiednio metanu lub dwutlenku w´gla w powietrzu z rejestracjà wskazaƒ w dyspozytorni.

6. Urzàdzenia metanometrii automatycznej powinny wy∏àczaç urzàdzenia elektryczne, w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 60 sekund, po przekroczeniu dopuszczalnej

zawartoÊci metanu w powietrzu.

§ 421. Przodowi, strza∏owi, metaniarze oraz osoby

dozoru ruchu kontrolujà zawartoÊç dwutlenku w´gla

w pok∏adach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏,

w sposób ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

§ 422. 1. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

sól, w wyrobiskach korytarzowych drà˝onych w z∏o˝u

zagro˝onym wyrzutami gazów i ska∏ wykonuje si´ wyprzedzajàce otwory badawcze, odwiercone w czole

przodka o d∏ugoÊci co najmniej o 1 m wi´kszej od zabioru przy urabianiu w z∏o˝u zaliczanym do

1) I i II kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ —

jeden otwór odwiercany w osi wyrobiska,

2) III kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ —

dwa otwory odwiercone przy lewym i prawym

ociosie wyrobiska, pod kàtem 30° do osi wyrobiska.

2. Podczas wiercenia otworów, o których mowa

w ust. 1, prowadzi si´ obserwacje zjawisk gazowych,

a po zakoƒczeniu wiercenia wykonuje si´ w otworach

pomiary zawartoÊci metanu i siarkowodoru.

3. W razie wyst´powania zjawisk gazowych, takich

jak wydmuchy gazów lub zwiercin albo zawartoÊci metanu w otworze powy˝ej 1%, wykonuje si´ otwór kontrolny o d∏ugoÊci 4 m w pobli˝u poprzedniego otworu

oraz przeprowadza w nim pomiary ciÊnienia i intensywnoÊci wyp∏ywu gazu.

4. W razie stwierdzenia w otworze ciÊnienia gazu

wi´kszego ni˝ 20 kPa lub intensywnoÊci wyp∏ywu gazu

wi´kszej ni˝ 0,5 dm3/min, wstrzymuje si´ prowadzenie

robót w przodku do czasu ustalenia przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego warunków dalszego ich prowadzenia.

§ 423. 1. Urabianie mechaniczne w z∏o˝u soli zagro˝onym wyrzutami gazów i ska∏ prowadzi si´ w zakresie

i na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

2. W wyrobiskach prowadzonych w z∏o˝u, o którym

mowa w ust. 1, roboty strza∏owe wykonuje si´ metodà

centralnego strzelania, po wycofaniu za∏ogi ze strefy

zagro˝enia skutkami wyrzutu.

§ 424. W z∏o˝u soli zaliczonym do II lub III kategorii

zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ wiercenie otworów

wielkoÊrednicowych prowadzi si´ na podstawie dokumentacji technicznej, zatwierdzonej przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego.

§ 425. 1. W wyrobiskach wykonywanych metodà

∏ugowania, w polach zaliczanych do II lub III kategorii

zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏, uruchamianie i zatrzymywanie natrysków w przodkach odbywa si´ zdalnie.

2. Zawór zdalnego uruchamiania i zatrzymywania

natrysków lokalizuje si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝

100 m od czo∏a przodka wyrobiska i umieszcza w pràdzie powietrza dop∏ywajàcego do tego wyrobiska.

3. WejÊcie ludzi do przodka mo˝e nastàpiç nie

wczeÊniej ni˝ po 15 minutach od chwili zamkni´cia zaworu, o którym mowa w ust. 2.

§ 426. W z∏o˝u soli zaliczonym do III kategorii zagro˝enia wyrzutami gazów i ska∏ stosuje si´ urzàdzenia

metanometrii automatycznej wy∏àczajàce urzàdzenia

elektryczne w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 60 sekund, po

przekroczeniu dopuszczalnej zawartoÊci metanu w powietrzu.

§ 427. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych

sól pracowników zatrudnionych i przebywajàcych

w polach zagro˝onych wyrzutami gazów i ska∏ wyposa˝a si´ w aparaty regeneracyjne, w zakresie ustalonym przez kierownika ruchu zak∏adu.

Dzia∏ VI

Maszyny, urzàdzenia i instalacje

Rozdzia∏ I

Postanowienia ogólne

§ 428. Maszyny, urzàdzenia i instalacje utrzymuje

si´, konserwuje, naprawia i remontuje w sposób ustalony w dokumentacji techniczno-ruchowej producenta, a ich ruch prowadzi na warunkach okreÊlonych

w zezwoleniu na oddanie ich do ruchu maszyn, urzàdzeƒ i instalacji.

Poz. 1169

§ 429. 1. W zak∏adach górniczych urzàdzenia budowy przeciwwybuchowej stosuje si´ i eksploatuje

w sposób okreÊlony w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia.

2. Przepisy ust. 1 stosuje si´ do zak∏adów górniczych, w których wyst´puje zagro˝enie metanowe.

§ 430. 1. Pracownicy obs∏ugujàcy maszyny, urzàdzenia i instalacje powinni posiadaç upowa˝nienia do

ich obs∏ugi.

2. Upowa˝nienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje

kierownik ruchu zak∏adu górniczego na podstawie

udokumentowanych uprawnieƒ i kwalifikacji; upowa˝nienie pracownicy powinni posiadaç przy sobie.

§ 431. 1. Oddanie do ruchu maszyn, urzàdzeƒ i instalacji oraz dokonanie w nich zmian po zabudowie

wymaga zezwolenia kierownika ruchu zak∏adu górniczego lub osoby przez niego upowa˝nionej.

2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje si´

na podstawie dokumentacji technicznej lub dokumentacji wprowadzonych zmian oraz protoko∏u odbioru

technicznego.

§ 432. Dozór oddzia∏u ruchu zak∏adu górniczego,

u˝ytkujàcy maszyny, urzàdzenia i instalacje, jest odpowiedzialny za prawid∏owe ich u˝ytkowanie, za obs∏ug´

zaÊ — osoby je obs∏ugujàce.

§ 433. 1. Osoby nieupowa˝nione nie mogà wykonywaç samodzielnie ˝adnych czynnoÊci przy maszynach,

urzàdzeniach i instalacjach.

2. Niedozwolona jest naprawa maszyn, urzàdzeƒ

i instalacji podczas ich ruchu oraz bezpoÊrednie smarowanie i czyszczenie cz´Êci ruchomych.

3. Prace, o których mowa w ust. 2, mo˝na wykonywaç wy∏àcznie po zatrzymaniu maszyny lub urzàdzenia, ich zabezpieczeniu przed samoczynnym przemieszczeniem oraz po wy∏àczeniu dop∏ywu energii.

§ 434. 1. Pomieszczenia ruchu zak∏adu górniczego,

w których zainstalowane sà maszyny, urzàdzenia oraz

instalacje energetyczne, ze wzgl´du na mo˝liwoÊç dost´pu do nich osób postronnych, klasyfikuje si´ jako

1) zamkni´te,

2) otwarte,

3) ogólnie dost´pne.

2. Kierownik dzia∏u energomechanicznego dokonuje klasyfikacji pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1,

oraz ustala sposoby zabezpieczenia wejÊç, a tak˝e sporzàdza wykaz osób upowa˝nionych do przebywania

w pomieszczeniach zamkni´tych.

§ 435. 1. Maszyny, urzàdzenia i instalacje pracujàce

w ruchu ciàg∏ym powinny byç bezpoÊrednio przekazywane i przejmowane przez pracowników obs∏ugi na

stanowisku ich pracy.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy maszyn i urzàdzeƒ

zautomatyzowanych, pracujàcych bez obs∏ugi.

§ 436. 1. Pracownicy obs∏ugujàcy maszyny, urzàdzenia i instalacje powinni

1) zapoznaç si´ ze stanem technicznym maszyny lub

urzàdzenia przed przej´ciem obs∏ugi,

2) zawiadomiç osoby dozoru ruchu o wszystkich brakach i usterkach,

3) zabezpieczyç maszyny i urzàdzenia przed przypadkowym przemieszczeniem lub samoczynnym uruchomieniem,

4) ostrzec osoby znajdujàce si´ w zasi´gu pracy maszyn i urzàdzeƒ bezpoÊrednio przed uruchomieniem,

5) zabezpieczyç stan wy∏àczenia maszyny po skoƒczonej pracy.

2. Przy zdalnym sterowaniu urzàdzeƒ i maszyn osoby, o których mowa w ust. 1

1) ostrzegajà obs∏ug´ wyraênym sygna∏em akustycznym lub Êwietlnym albo obydwoma jednoczeÊnie,

zgodnie z Polskà Normà, o zamiarze ich uruchomienia,

2) upewniajà si´, ˝e w strefie, w której mo˝e zaistnieç

niebezpieczeƒstwo zwiàzane z za∏àczeniem lub wy∏àczeniem urzàdzenia, nie przebywajà ludzie.

3. Osoba, która znalaz∏a si´ w strefie zagro˝onej,

powinna mieç mo˝liwoÊç w ka˝dym momencie, z miejsca, w którym si´ znajduje, wstrzymaç rozruch lub zatrzymaç i zablokowaç urzàdzenie, natomiast informacj´ o ∏àcznym zatrzymaniu lub zablokowaniu urzàdzenia powinno si´ zwrotnie przekazaç do osoby sterujàcej.

§ 437. 1. W zak∏adach górniczych prowadzi si´ ewidencj´ urzàdzeƒ pomiarowych oraz dokumentuje ich

legalizacj´, uwierzytelnienie lub okresowe sprawdzanie, w sposób okreÊlony w odr´bnych przepisach.

2. Kierownik dzia∏u energomechanicznego ustala

okresy sprawdzania urzàdzeƒ pomiarowych niepodlegajàcych legalizacji lub uwierzytelnieniu z uwzgl´dnieniem warunków ich u˝ytkowania.

§ 438. 1. Dla urzàdzeƒ ciÊnieniowych, dêwignicowych i transportowych specjalnych w wyrobiskach

prowadzi si´ ewidencj´; urzàdzenia te powinny byç badane przez rzeczoznawców.

2. Zakres i cz´stotliwoÊç badaƒ urzàdzeƒ, o których

mowa w ust. 1, okreÊla za∏àcznik nr 4.

§ 439. W wyrobiskach obok maszyn i urzàdzeƒ wykonuje si´ i utrzymuje przejÊcia o wymiarach okreÊlonych w projekcie technicznym, jednak nie mniejszych

ni˝ o szerokoÊci 0,7 m i wysokoÊci 1,8 m, o ile przepisy

rozporzàdzenia nie stanowià inaczej.

Rozdzia∏ 2

Obudowy zmechanizowane i maszyny urabiajàce

§ 440. 1. Obudowy zmechanizowane powinny spe∏niaç wymagania bezpieczeƒstwa i ergonomii okreÊlone w Polskiej Normie.

Poz. 1169

2. W Êcianach zagro˝onych tàpaniami z obudowà

zmechanizowanà ze stojakami dwuteleskopowymi

o Êciankach cylindrów os∏abionych otworami wzd∏u˝nymi wymagane jest stosowanie elementów upodatniajàcych.

3. SzerokoÊç przejÊcia wzd∏u˝ Êciany w obudowach

zmechanizowanych powinna byç nie mniejsza ni˝ 0,6 m.

4. Obudow´ zmechanizowanà, przeznaczonà do

pracy w wyrobiskach Êcianowych o wysokoÊci powy˝ej 2,4 m, wyposa˝a si´ w urzàdzenia chroniàce pracowników przed uderzeniami bry∏ w´gla spadajàcych

z czo∏a Êciany.

5. Obudow´ zmechanizowanà, przeznaczonà do

pracy w Êcianach o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 18°

i wysokoÊci powy˝ej 1,7 m, wyposa˝a si´ w hydraulicznie sterowane os∏ony oddzielajàce pole maszynowe

od przejÊcia przeznaczonego dla ludzi.

6. Przedzia∏ obudowy zmechanizowanej, przeznaczony do przejÊcia pracowników w Êcianach o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 25°, wyposa˝a si´ w przegrody, stopnie i uchwyty. Odst´py mi´dzy przegrodami

nie powinny byç wi´ksze ni˝ 10 m.

7. W Êcianie stosuje si´ obudowy zmechanizowane tego samego typu.

8. Dopuszcza si´ stosowanie ró˝nych typów obudów zmechanizowanych w jednej Êcianie, pod warunkiem uzyskania pozytywnej opinii rzeczoznawcy.

9. Wymagania bezpieczeƒstwa i kryteria oceny

stopnia zu˝ycia elementów obudowy zmechanizowanej okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia.

§ 441. 1. W Êcianach o nachyleniu pod∏u˝nym powy˝ej 12° kombajny zabezpiecza si´ przed zsuwaniem si´, przez zastosowanie dwóch niezale˝nych

uk∏adów hamulcowych albo innych urzàdzeƒ zabezpieczajàcych wprowadzonych do stosowania w zak∏adach górniczych na podstawie odr´bnych przepisów.

2. Kombajny Êcianowe powinny spe∏niaç wymagania bezpieczeƒstwa i ergonomii okreÊlone w Polskiej

Normie.

3. W wyrobiskach Êcianowych przy nachyleniu powy˝ej 18° oraz w Êcianach prowadzonych w pok∏adach

zaliczonych do II i III stopnia zagro˝enia tàpaniami

kombajny powinny byç, po za∏àczeniu zasilania, sterowane zdalnie bezprzewodowo.

4. Niedopuszczalne jest przemieszczanie kombajnu

Êcianowego przy u˝yciu ∏aƒcucha.

5. W wyrobiskach Êcianowych, o nachyleniu poprzecznym do 10°, kombajny powinny mieç wymuszone prowadzenie po przenoÊniku zgrzeb∏owym wzd∏u˝

drogi ruchu po stronie obudowy lub ociosu, natomiast

w wyrobiskach Êcianowych o nachyleniu poprzecznym

powy˝ej 10° prowadzenie kombajnu powinno byç wymuszone od strony obudowy i ociosu.

§ 442. 1. Kombajn wyposa˝a si´ w urzàdzenia zapewniajàce ograniczenie zapylenia powietrza oraz

urzàdzenia gaÊnicze, je˝eli w uk∏adzie hydraulicznym

nie zastosowano oleju spe∏niajàcego warunki trudnopalnoÊci.

gotowanà drogà na ni˝szy poziom, na którym znajdujà

si´ urzàdzenia odwadniajàce i dostatecznej pojemnoÊci zbiorniki wodne, zapewniajàce równie˝ zmagazynowanie wody sprowadzanej z wy˝szych poziomów,

mo˝na nie instalowaç zbiorników wodnych.

2. Kombajny przeznaczone do pracy w Êcianach

o wysokoÊci powy˝ej 2 m wyposa˝a si´ w nastawne

os∏ony ochraniajàce stanowisko kombajnisty przed

bry∏ami spadajàcymi z czo∏a Êciany.

5. PojemnoÊç czynnych zbiorników wodnych powinna wystarczyç co najmniej na 12-godzinny dop∏yw

do wyrobisk wody pochodzàcej z dop∏ywu naturalnego i podsadzki.

3. Kombajny wyposa˝a si´ w ∏àcznik awaryjny, dost´pny z ka˝dego miejsca wzd∏u˝ kombajnu od strony

obs∏ugi; ∏àcznik po zadzia∏aniu powinien powodowaç

wy∏àczenie kombajnu oraz wspó∏pracujàcych z nimi

urzàdzeƒ, pozostajàc w pozycji wy∏àczonej; odblokowanie ∏àcznika awaryjnego powinno nast´powaç po

wykonaniu dodatkowych czynnoÊci.

6. W razie gdy uk∏ady g∏ównego odwadniania

umo˝liwiajà odprowadzenie najwy˝szego dobowego

dop∏ywu wody w czasie krótszym ni˝ 20 godzin, pojemnoÊç zbiorników wodnych okreÊlona w ust. 5 mo˝e

byç odpowiednio zmniejszona za zgodà kierownika ruchu zak∏adu górniczego. O zmniejszeniu pojemnoÊci

zbiorników wodnych zawiadamia si´ w∏aÊciwy organ

nadzoru górniczego.

4. Za∏àczenie zasilania nie mo˝e spowodowaç posuwu kombajnu.

5. Uk∏ad hydrauliczny zmiany po∏o˝enia organu

urabiajàcego powinien mieç urzàdzenie zabezpieczajàce organ przed opadaniem w przypadku zaniku zasilania.

§ 443. Przy pracy kombajnu chodnikowego nachylenia pod∏u˝ne i poprzeczne wyrobiska nie mogà przekraczaç wartoÊci, przy których mo˝e nastàpiç zsuni´cie

kombajnu.

§ 444. 1. Strugi wyposa˝a si´ w urzàdzenia

1) pozwalajàce na zatrzymanie i zablokowanie nap´dów struga i przenoÊnika z miejsc odleg∏ych od siebie, nie wi´cej ni˝ 10 m wzd∏u˝ Êciany,

2) zapobiegajàce wjechaniu g∏owicy strugowej na nap´d.

2. Wymagania okreÊlone w ust. 1 nie majà zastosowania do strugów, których g∏owice poruszajà si´ ruchem innym ni˝ posuwisto-zwrotny.

3. Nowo instalowane strugi wyposa˝a si´ w urzàdzenia zraszajàce zabudowane wzd∏u˝ trasy przenoÊnika.

Rozdzia∏ 3

Urzàdzenia g∏ównego odwadniania

§ 445. 1. Urzàdzenia, wraz z uk∏adami g∏ównego odwadniania, powinny umo˝liwiaç odprowadzenie najwy˝szego dobowego dop∏ywu wody w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 20 godzin.

2. Komory pomp i rozdzielni zasilajàcych urzàdzenia g∏ównego odwadniania lokalizuje si´ w pobli˝u

szybów.

3. W rejonie komory pomp g∏ównego odwadniania

powinien znajdowaç si´ system zbiorników wodnych

(chodników), sk∏adajàcy si´ co najmniej z dwóch niezale˝nych zbiorników.

4. W rejonie komory pomp na tych poziomach,

z których mo˝na sprowadziç wod´ odpowiednio przy-

7. Zbiorniki wodne utrzymuje si´ w stanie zapewniajàcym funkcjonalnoÊç odwadniania.

§ 446. 1. Komory pomp g∏ównego odwadniania na

poziomach o dop∏ywie wody ponad 1 m3/min wyposa˝a si´ co najmniej w 3 pompy.

2. Je˝eli komora pomp jest wyposa˝ona w zespo∏y

pomp, liczba pomp w tych zespo∏ach wynosi co najmniej

1) 5 pomp — przy 2 pompach pracujàcych w zespole,

2) 7 pomp — przy 3 pompach pracujàcych w zespole.

3. W komorze pomp g∏ównego odwadniania powinny stale znajdowaç si´ w pe∏nej gotowoÊci ruchowej nast´pujàce liczby pomp

1) 2 pompy, w komorach wyposa˝onych w 3 pompy,

2) dwa zespo∏y pomp, w komorach wyposa˝onych

w zespo∏y pomp, o których mowa w ust. 2.

§ 447. 1. W komorach pomp oraz rozdzielni zasilajàcych pompy g∏ównego odwadniania zapewnia si´

1) bezpoÊrednià ∏àcznoÊç telefonicznà z dyspozytorem ruchu, w sposób uniemo˝liwiajàcy nastàpienie przerwy w ∏àcznoÊci w razie zatapiania poziomu, na którym zlokalizowana jest komora g∏ównego odwadniania,

2) sygnalizacj´ alarmowà zagro˝enia wodnego — lokalnà i zdalnà do miejsca ze sta∏à obs∏ugà, dzia∏ajàcà w razie przekroczenia najwy˝szego dopuszczalnego poziomu wody w rzàpiu komory pomp

lub w zbiorniku wodnym.

2. Komory, o których mowa w ust. 1, zabezpiecza

si´ przed mo˝liwoÊcià wdarcia si´ wody powodujàcej

unieruchomienie rozdzielni i pompowni.

§ 448. 1. Urzàdzenia g∏ównego odwadniania powinny mieç co najmniej dwa rurociàgi t∏oczne o ∏àcznej przepustowoÊci nie mniejszej ni˝ ∏àczna wydajnoÊç znamionowa wymaganej liczby zainstalowanych

pomp, przy pr´dkoÊci przep∏ywu nie wi´kszej ni˝

3 m/s.

2. Ka˝da pompa powinna mieç mo˝liwoÊç niezale˝nego t∏oczenia co najmniej do dwóch rurociàgów

t∏ocznych.

§ 449. Nie mo˝na eksploatowaç zaworów bezpieczeƒstwa, zaworów zwrotnych, rurociàgów t∏ocznych

i zasuw, je˝eli ich zu˝ycie przekracza wartoÊci dopuszczalne.

§ 450. 1. W zak∏adach prowadzàcych roboty podziemne z zastosowaniem techniki górniczej oraz likwidowanych zak∏adach górniczych urzàdzenia g∏ównego

odwadniania mogà stanowiç pompy g∏´binowe zainstalowane w szybach.

2. W warunkach, o których mowa w ust. 1, zapewnia si´

1) zabudow´ w szybie pomp g∏´binowych wraz z rurociàgami na 1 miesiàc przed osiàgni´ciem docelowego poziomu zwierciad∏a wody,

2) odprowadzenie najwy˝szego dobowego dop∏ywu

wody w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 20 godzin,

3) zbiornik (chodniki, zroby) wody o pojemnoÊci

umo˝liwiajàcej zmagazynowanie dop∏ywu wody

w czasie przewidywanej najd∏u˝szej awarii urzàdzeƒ odwadniajàcych lub ich wymiany, aby poziom zwierciad∏a wody w szybie nie przekroczy∏ poziomu dopuszczalnego,

4) mo˝liwoÊç przewietrzania, dokonywania pomiarów

sk∏adu powietrza oraz iloÊci odpompowywanej

wody,

5) mo˝liwoÊç dokonywania kontroli poziomu zwierciad∏a wody dwoma niezale˝nymi czujnikami o ró˝nych konstrukcjach,

6) niezb´dnà rezerw´ pomp, rurociàgów t∏ocznych

oraz urzàdzenia do ich wymiany, przeglàdów i kontroli.

3. Odwadnianie zlikwidowanych zak∏adów górniczych oraz zak∏adów prowadzàcych roboty górnicze

z zastosowaniem techniki górniczej przy u˝yciu pomp

g∏´binowych prowadzi si´ na podstawie projektu technicznego uwzgl´dniajàcego warunki hydrogeologiczne wyst´pujàce w ca∏ym rejonie obj´tym wp∏ywami

odwodnienia na sàsiednie kopalnie czynne i zlikwidowane oraz na powierzchni´ terenu.

Rozdzia∏ 4

Transport pionowy i w wyrobiskach o nachyleniu

powy˝ej 45°

§ 451. 1. Przepisy niniejszego rozdzia∏u okreÊlajà

warunki prowadzenia ruchu górniczych wyciàgów szybowych, zwanych dalej „wyciàgami szybowymi”,

przeznaczonych do

1) jazdy ludzi,

2) ciàgnienia urobku,

3) transportu materia∏ów i urzàdzeƒ,

4) transportu pomocniczego.

2. Przepisy ust. 1 dotyczà

Poz. 1169

1) czynnych wyciàgów szybowych stanowiàcych sta∏e urzàdzenia transportowe w szybach,

2) czynnych wyciàgów szybowych pomocniczych

w szybach,

3) wyciàgów szybowych u˝ytkowanych podczas g∏´bienia oraz zbrojenia szybów,

4) wind frykcyjnych,

5) innego wyposa˝enia szybów.

3. Przepisy niniejszego rozdzia∏u dotyczà równie˝

urzàdzeƒ wymienionych w ust. 2, zainstalowanych

w szybikach.

§ 452. Wyciàgi szybowe, urzàdzenia wspó∏pracujàce oraz wyposa˝enie szybów obs∏uguje si´, kontroluje

oraz demontuje, zgodnie z wymaganiami prowadzenia

ruchu uk∏adów transportu w wyrobiskach o nachyleniu

powy˝ej 45°, okreÊlonymi w za∏àczniku nr 4 do rozporzàdzenia.

§ 453. Oddanie do ruchu wyciàgu szybowego wymaga

1) zezwolenia w∏aÊciwego organu nadzoru górniczego, po wprowadzeniu w czynnych wyciàgach

zmian dotyczàcych

a) zwi´kszenia ustalonych parametrów obcià˝enia

i pr´dkoÊci jazdy,

b) g∏´bokoÊci ciàgnienia lub uruchomienia nowych

poziomów,

c) funkcji wyciàgu,

d) typu maszyny wyciàgowej,

e) uk∏adu hamulcowego w zakresie sposobu dzia∏ania i sterowania,

f) uk∏adów nap´dowych, sterowania, zasilania

i zabezpieczeƒ ruchu wyciàgów lub wprowadzenia zmian sposobu ich dzia∏ania,

g) urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej,

h) konstrukcji zbrojenia szybowego,

2) zezwolenia kierownika ruchu zak∏adu górniczego

dla czynnych wyciàgów, po wprowadzeniu innych

zmian ni˝ okreÊlone w pkt 1.

§ 454. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego powiadamia w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego o zakresie

planowanych robót i posiadaniu kompletnej dokumentacji technicznej, co najmniej na miesiàc przed rozpocz´ciem budowy lub dokonywania zmian, o których

mowa w § 453 pkt 1.

§ 455. 1. Zezwolenie, o którym mowa w § 30

ust. 1 oraz w § 453 pkt 1, wydaje si´ na podstawie dokumentacji górniczego wyciàgu szybowego lub dodatku do dokumentacji górniczego wyciàgu szybowego

oraz protoko∏u komisyjnego odbioru technicznego, je˝eli warunki dopuszczenia urzàdzeƒ lub uk∏adów nie

stanowià inaczej.

2. Dokumentacja górniczego wyciàgu szybowego

zawiera

1) arkusz opisowy (charakterystyk´ technicznà) wyciàgu szybowego z wyszczególnieniem dokumen-

tacji technicznej, na podstawie której sporzàdzono

dokumentacj´ górniczego wyciàgu szybowego,

2) arkusz opisowy (charakterystyk´ technicznà) lin

oraz zestawienie obcià˝eƒ lin wyciàgowych noÊnych, wyrównawczych i prowadniczych,

3) plan, z uwidocznieniem na nim po∏o˝enia szybu,

wie˝y wyciàgowej i budynku maszyny wyciàgowej, dróg dojazdowych oraz innych obiektów znajdujàcych si´ w pobli˝u szybu,

4) rysunek rzutu pionowego wyciàgu szybowego

z okreÊleniem danych charakterystycznych oraz

wymiarów zasadniczych dotyczàcych

a) po∏o˝enia maszyny wyciàgowej wzgl´dem wie˝y szybowej i kó∏ linowych, z uwzgl´dnieniem

kàtów nabiegania i odchylenia lin przy ko∏ach linowych i maszynie wyciàgowej,

b) belek odbojowych i podchwytów samoczynnych

z okreÊleniem wysokoÊci spadku naczynia wyciàgowego na podchwyty,

c) elementów nadszybia i poszczególnych podszybi, z zaznaczeniem pomostów do wsiadania

i wysiadania oraz poziomów za∏adowczych i wy∏adowczych,

d) skrajnych po∏o˝eƒ technologicznych naczyƒ wyciàgowych,

e) dróg przejazdu naczyƒ wyciàgowych w wie˝y

i w rzàpiu oraz urzàdzeƒ hamujàcych zabudowanych na tych drogach,

5) rysunek rzutu poziomego maszyny wyciàgowej

i wie˝y szybowej, z zaznaczeniem ich usytuowania

wzgl´dem szybu,

6) rysunek tarczy szybowej, ze szczegó∏owym naniesieniem wyposa˝enia, odst´pów ruchowych

i g∏ównych wymiarów zbrojenia szybowego,

7) rysunek tarczy szybowej dla ka˝dego z przekrojów,

w przypadku zmiennych przekrojów szybów,

8) rysunek mocowania dêwigarów do obmurza szybu

oraz prowadników do dêwigarów,

9) uproszczonà dokumentacj´ technicznà nap´du maszyny wyciàgowej,

10) uproszczonà dokumentacj´ technicznà sygnalizacji

szybowej,

11) obliczenia krytycznych i dopuszczalnych przyspieszeƒ i opóênieƒ dla maszyny wyciàgowej z ko∏em

p´dnym,

12) schemat uk∏adu hamulcowego maszyny wyciàgowej oraz schemat uk∏adu sterowania, zasilania i zabezpieczeƒ hamulców,

13) obliczenia skutecznoÊci dzia∏ania hamulców, a przy

maszynach z ko∏em p´dnym — dodatkowo wynik

sprawdzenia hamulca ze wzgl´du na mo˝liwoÊç

poÊlizgu liny,

14) zestawienie wyników obliczeƒ skutecznoÊci dzia∏ania urzàdzeƒ hamujàcych na drogach przejazdu

w wie˝y i rzàpiu,

15) decyzje dopuszczajàce do stosowania elementy

wyciàgu szybowego,

16) zezwolenia na odst´pstwa od wymagaƒ przepisów,

17) szczegó∏owy schemat sposobów przewietrzania

i odwadniania rzàpia wraz z sygnalizacjà stanów.

Poz. 1169

3. Dodatek do dokumentacji górniczego wyciàgu

szybowego, sporzàdzony w zwiàzku ze zmianami

wprowadzonymi w wyciàgu szybowym, zawiera dokumenty wymienione w ust. 2, które dotyczà wprowadzonych zmian.

4. Dokumentacje, o których mowa w ust. 2 i 3

1) podpisuje kierownik jednostki organizacyjnej, która je sporzàdzi∏a, lub osoba przez niego upowa˝niona,

2) zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 456. 1. Zezwolenie, o którym mowa w § 453 pkt 2,

wydaje si´ na podstawie dokumentacji wprowadzonych zmian, sporzàdzonej w formie karty zmian i protoko∏u odbioru technicznego.

2. Karta zmian, sporzàdzona w zwiàzku ze zmianami wprowadzonymi w wyciàgu szybowym, zawiera

dokumenty wymienione w § 455 ust. 2, które dotyczà

wprowadzonych zmian.

3. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wraz z protoko∏em odbioru i kartà zmian do∏àcza si´ do dokumentacji górniczego wyciàgu szybowego.

§ 457. 1. Wyciàg szybowy, wraz z urzàdzeniami towarzyszàcymi, utrzymuje si´ w sposób okreÊlony

w dokumentacji technicznej.

2. Elementy wyciàgu szybowego, urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych oraz wyposa˝enia szybu mogà byç eksploatowane tylko pod warunkiem pe∏nej sprawnoÊci technicznej.

3. Naprawy noÊnych elementów wyciàgów szybowych wykonuje si´ po przeprowadzeniu badaƒ przez

w∏aÊciwego rzeczoznawc´.

§ 458. 1. Pod wzgl´dem wielkoÊci lub funkcji wyciàgi szybowe dzielà si´ na

1) du˝e, o pr´dkoÊci ruchu powy˝ej 4 m/s i ci´˝arze

u˝ytecznym przekraczajàcym 50 kN,

2) Êrednie, w których pr´dkoÊç i ci´˝ar u˝yteczny nie

przekraczajà odpowiednio 4 m/s i 50 kN,

3) ma∏e, w których liczba osób w klatce nie przekracza 10, a pr´dkoÊç i ci´˝ar u˝yteczny nie przekracza

odpowiednio 2 m/s i 20 kN,

4) pomocnicze

a) awaryjno-rewizyjne,

b) ratownicze,

c) ma∏e wyciàgi materia∏owe.

2. Kierownik ruchu zak∏adu górniczego dokonuje

podzia∏u wyciàgów szybowych na klasy intensywnoÊci

ruchu, zgodnie z nast´pujàcymi kryteriami

1) klasa I, w której liczba cykli na dob´ przekracza 100,

2) klasa II, w której liczba cykli na dob´ nie przekracza

— i zapewnia warunki ich kontroli okreÊlone w za∏àczniku nr 4 do rozporzàdzenia.

§ 459. Zu˝ycie elementów wie˝y szybowej nie mo˝e przekroczyç stanu granicznego, przy którym napr´˝enia w elementach noÊnych przekroczà wartoÊci dopuszczalne dla warunków obcià˝eƒ ruchowych i awaryjnych okreÊlonych w dokumentacji technicznej.

§ 460. Elementy konstrukcji stalowych wyposa˝enia szybu wymienia si´, je˝eli

1) ich zu˝ycie przekroczy wartoÊci dopuszczalnego zu˝ycia lub 50% pierwotnego wymiaru nominalnego,

okreÊlonej w dokumentacji technicznej,

2) nastàpi trwa∏e odkszta∏cenie w stopniu uniemo˝liwiajàcym dalsze u˝ytkowanie.

§ 461. Ciàgi komunikacyjne dla pieszych utrzymuje

si´ w stanie zapewniajàcym bezpieczne i swobodne

przejÊcie.

§ 462. 1. Zbrojenie szybu utrzymuje si´ w taki sposób, aby odst´py ruchowe nie by∏y mniejsze ni˝

1) przy prowadzeniu naczyƒ wyciàgowych po prowadnikach sztywnych

a) 100 mm — mi´dzy naczyniami na odcinku ich

mijania si´ w szybie,

b) 80 mm — mi´dzy naczyniem a obudowà szybu

lub konstrukcjami zabudowanymi w szybie,

c) 30 mm — mi´dzy naczyniem a dêwigarami szybowymi, do których mocowany jest prowadnik

lub elementy mocowania prowadnika do dêwigarów,

2) przy prowadzeniu naczyƒ wyciàgowych po prowadnikach linowych

a) 300 mm — mi´dzy naczyniami na odcinku ich

mijania si´ w szybie bez lin odbojowych lub

200 mm w szybie z linami odbojowymi mi´dzy

naczyniami,

b) 240 mm — mi´dzy naczyniem a obudowà szybów oraz mi´dzy naczyniem a konstrukcjami zabudowanymi w szybie bez lin odbojowych lub

150 mm z linami odbojowymi.

2. W szybach, w których pr´dkoÊç przep∏ywu powietrza, okreÊlona w obszarze tarczy szybowej bez naczyƒ wyciàgowych, jest wi´ksza ni˝ 8 m/s, odst´py ruchowe okreÊlone w ust. 1 pkt 2 powi´ksza si´ o 50%.

§ 463. 1. Przy prowadzeniu naczyƒ, po prowadnikach stalowych, styki dwóch sàsiednich prowadników

nie mogà mieç

1) przesuni´ç w p∏aszczyznach czo∏owych i bocznych

wi´kszych ni˝ 2 mm,

2) szczelin mi´dzy prowadnikami wi´kszych ni˝ 5 mm.

2. W przypadku prowadników drewnianych tolerancje okreÊlone w ust. 1 pkt 1 powinny wynosiç 4 mm,

a okreÊlone w ust. 1 pkt 2 powinny wynosiç 8 mm.

Poz. 1169

§ 465. 1. Dla ka˝dego szybu kierownik dzia∏u energomechanicznego opracowuje instrukcj´ bezpiecznej

ewakuacji ludzi z szybu; instrukcj´ zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

2. Instrukcja, o której mowa w ust. 1, w szczególnoÊci okreÊla sposoby prowadzenia ewakuacji, w zale˝noÊci od przyczyn i miejsca uwi´zienia ludzi w szybie,

sprz´t i urzàdzenia s∏u˝àce do ewakuacji wraz ze wskazaniem miejsca ich przechowywania.

§ 466. 1. Wycieki wody w szybie ujmuje si´ i odprowadza do rzàpia lub innego zbiornika.

2. Rzàpie odwadnia si´ i utrzymuje bez zanieczyszczeƒ dla wyciàgów szybowych

1) bez liny wyciàgowej wyrównawczej, co najmniej na

odcinku wolnej drogi przejazdu, ∏àcznie z dêwigarem podporowym prowadników zgrubionych,

2) z linà wyciàgowà wyrównawczà, tak aby odleg∏oÊç

od ∏uku nawrotu tej liny w jej najni˝szym po∏o˝eniu

do najwy˝szego poziomu wody lub zanieczyszczenia wynosi∏a co najmniej 2 m,

3) z linowym prowadzeniem naczyƒ, tak aby odleg∏oÊç od konstrukcji zamocowania prowadników

linowych lub lin odbojowych od dolnej kraw´dzi

ich obcià˝ników do najwy˝szego poziomu wody

lub zanieczyszczenia wynosi∏a co najmniej 2 m.

3. Poziom wody w rzàpiu sygnalizuje si´ do stanowiska maszynisty wyciàgowego lub stanowiska sygnalisty na najni˝szym poziomie.

4. Je˝eli rzàpie nie jest odwadniane grawitacyjnie,

pompy w nim zabudowane utrzymuje si´ w stanie

sprawnoÊci, tak aby zachowane by∏o 100% rezerwy

wydajnoÊci w stosunku do nominalnego dop∏ywu wody.

§ 467. 1. Odleg∏oÊç ∏uku nawrotu lin wyciàgowych

wyrównawczych od belki stacji zwrotnej nie mo˝e

przekraczaç 2,5 m w warunkach postoju nieobcià˝onych naczyƒ wyciàgowych.

2. Ka˝da nieprawid∏owoÊç pracy lin wyciàgowych

wyrównawczych w nawrocie, zasygnalizowana do stanowiska maszynisty wyciàgowego, wymaga przeprowadzenia kontroli stacji nawrotu lin.

§ 468. Na drodze jazdy naczynia wyciàgowego oraz

w wolnych drogach przejazdu nie mogà znajdowaç si´

˝adne urzàdzenia lub konstrukcje stanowiàce przeszkod´.

§ 464. 1. Liny prowadnicze i odbojowe u˝ytkuje si´

w stanie sta∏ego napr´˝enia si∏ami okreÊlonymi w dokumentacji technicznej.

§ 469. 1. Wychylenie wie˝y szybowej z pionu podczas jej eksploatacji nie mo˝e byç wi´ksze ni˝ 1/500 wysokoÊci wie˝y, zmierzonej od osi górnego ko∏a linowego lub osi ko∏a albo b´bna p´dnego maszyny wyciàgowej na wie˝y szybowej do belek podtrzonowych wie˝y

szybowej.

2. Tuleje stabilizujàce liny prowadnicze i odbojowe

powinny zapewniaç swobodne przemieszczanie si´ liny w kierunku pionowym.

2. Os∏ony pod ko∏ami linowymi na wie˝y szybowej

utrzymuje si´ w stanie zapewniajàcym swobodny odp∏yw wody.

§ 470. 1. Pomieszczenia maszyn wyciàgowych na

wie˝y szybowej wyposa˝a si´ i utrzymuje w sposób

umo˝liwiajàcy ewakuacj´ ludzi z tych pomieszczeƒ

w razie powstania zagro˝enia po˝arowego.

2. Na wie˝y szybowej nie mogà znajdowaç si´ elementy konstrukcyjne lub inne urzàdzenia, których odleg∏oÊç od lin wyciàgowych by∏aby mniejsza ni˝

100 mm.

3. Przepis ust. 2 nie dotyczy odleg∏oÊci lin wyciàgowych od przyrzàdów pomiarowo-kontrolnych.

§ 471. Zanieczyszczenie powierzchni roboczych

urzàdzeƒ hamujàcych Êrodkami mogàcymi spowodowaç zmian´ skutecznoÊci hamowania jest niedopuszczalne.

§ 472. Po ka˝dym przejechaniu technologicznych

poziomów kraƒcowych naczyniami wyciàgowymi

wstrzymuje si´ ruch wyciàgu szybowego do czasu zbadania skutków i ustalenia przyczyn tego zdarzenia oraz

doprowadzenia urzàdzeƒ hamujàcych do stanu zapewniajàcego ich skuteczne dzia∏anie.

§ 473. 1. Zamkni´cia przeciwpo˝arowe zr´bu szybu

wdechowego powinny umo˝liwiaç zamkni´cie wlotu

do szybu w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 15 min.

2. Wszystkie po∏àczenia szybu z powierzchnià,

w tym kana∏y rurowe lub kablowe i otwory przepustowe, zabezpiecza si´ przed wdarciem wody.

§ 474. Temperatura powietrza przep∏ywajàcego

przez szyb nie mo˝e byç ni˝sza ni˝ +1°C.

§ 475. ¸o˝yska toczne kó∏ linowych lub ich osie

okresowo obraca si´ w korpusach ∏o˝ysk w terminach

ustalonych przez kierownika dzia∏u energomechanicznego.

§ 476. 1. Prowadnice toczne naczyƒ wyciàgowych

powinny byç tak wyregulowane, aby nie wyst´powa∏o

stykanie si´ prowadnic Êlizgowych zabezpieczajàcych

z prowadnikami szybowymi podczas ruchu naczynia

wyciàgowego.

2. Luz z ka˝dej strony mi´dzy prowadnicami Êlizgowymi a nowo zabudowanym sztywnym prowadnikiem, odniesiony do symetrycznego po∏o˝enia naczyƒ,

nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 3 mm przy prowadniku stalowym i 6 mm przy prowadniku drewnianym.

3. Podczas eksploatacji naczyƒ wyciàgowych najwi´kszy dopuszczalny luz mi´dzy prowadnicami Êlizgowymi zabezpieczajàcymi a prowadnikami przy stosowaniu prowadnic tocznych nie powinien przekraczaç

Poz. 1169

wych bez prowadnic tocznych nie powinien przekraczaç przy prowadnikach

1) stalowych — 10 mm z ka˝dej strony,

2) drewnianych o wymiarach poprzecznych

a) do 150 mm x 170 mm — 10,0 mm z ka˝dej strony,

b) do 190 mm x 210 mm — 12,5 mm z ka˝dej strony,

c) powy˝ej 190 mm x 210 mm — 15,0 mm z ka˝dej

strony.

§ 477. 1. Zawieszenia naczyƒ wyciàgowych i lin wyciàgowych utrzymuje si´ w takim stanie, aby nie nastàpi∏o

1) roz∏àczenie z linami wyciàgowymi, nawet w przypadku obcià˝enia zawieszeƒ obliczeniowymi si∏ami zrywajàcymi te liny,

2) zatarcie elementów przegubowych, sworzniowych

lub nadmierny wzrost oporu w ∏o˝yskach.

2. Zawieszenia poddaje si´ okresowo regeneracji

zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 4

do rozporzàdzenia.

§ 478. 1. Liny wyciàgowe noÊne w wyciàgach szybowych wielolinowych powinny przenosiç obcià˝enia

wynikajàce z podzia∏u ca∏kowitego obcià˝enia. Powinien byç utrzymywany mo˝liwie równomierny rozk∏ad

obcià˝eƒ lin wyciàgowych noÊnych.

2. Ka˝da lina wyciàgowa powinna byç zgodna z dokumentacjà górniczego wyciàgu szybowego i posiadaç

Êwiadectwo wytwórcy.

3. Z ka˝dej nowej liny wyciàgowej, przed jej za∏o˝eniem, odcina si´ 3-metrowy odcinek, z którego po∏ow´

przeznacza si´ do badaƒ, a pozosta∏à cz´Êç z tabliczkà

zawierajàcà dane techniczne przechowuje w pomieszczeniu maszyny wyciàgowej jako odcinek porównawczy.

4. Badania, o których mowa w ust. 3, polegajà na

przeprowadzeniu prób wytrzyma∏oÊciowych na rozciàganie, zginanie lub skr´canie poszczególnych drutów.

5. Wyniki badaƒ, o których mowa w ust. 4, dokumentuje si´.

6. Badaƒ, o których mowa w ust. 4, mo˝na nie przeprowadzaç, je˝eli okres magazynowania liny wyciàgowej nie by∏ d∏u˝szy ni˝ 2 lata.

7. Badania, o których mowa w ust. 4, przeprowadza

si´ zgodnie z Polskimi Normami, pod nadzorem osoby

dozoru ruchu energomechanicznego.

2) 25 mm z ka˝dej strony, przy prowadnicach tocznych

elastycznie po∏àczonych z naczyniem wyciàgowym.

8. D∏ugoÊç liny wyciàgowej wyrównawczej powinna byç taka, aby wielkoÊç jej zwisu pod naczyniem wyciàgowym w jego najni˝szym technologicznym po∏o˝eniu by∏a równa co najmniej wolnej drodze przejazdu

w wie˝y szybowej, z uwzgl´dnieniem zwisu poni˝ej

stacji nawrotu.

4. Najwi´kszy dopuszczalny luz mi´dzy prowadnicami Êlizgowymi a prowadnikami naczyƒ wyciàgo-

§ 479. 1. Po za∏o˝eniu nowej liny wyciàgowej noÊnej wykonuje si´ co najmniej 30 jazd próbnych przy

1) 15 mm z ka˝dej strony, przy prowadnicach tocznych

zamocowanych sztywno do naczynia,

stopniowo wzrastajàcym obcià˝eniu i pr´dkoÊci w czasie nie krótszym ni˝ 3 godziny. Po za∏o˝eniu nowej liny

wyciàgowej wyrównawczej, liny prowadniczej lub odbojowej wykonuje si´ co najmniej 10 jazd próbnych,

przy stopniowo wzrastajàcej pr´dkoÊci w czasie nie

krótszym ni˝ 1 godzina.

2. Próbne jazdy przeprowadza si´ pod nadzorem

osoby wy˝szego dozoru ruchu energomechanicznego.

3. Po przeprowadzeniu jazd próbnych i wykonaniu

kontroli za∏o˝onej liny oraz elementów z nià wspó∏pracujàcych nadzorujàca osoba wy˝szego dozoru ruchu,

o której mowa w ust. 2, zezwala na ruch wyciàgu szybowego i potwierdza wpisem w ksià˝ce okresowych

kontroli wyciàgu szybowego.

§ 480. 1. Liny wyciàgowe, w okresie ich eksploatacji, konserwuje si´ zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w dokumentacji techniczno-ruchowej.

2. Eksploatacji liny wyciàgowej noÊnej nie mo˝na

kontynuowaç, je˝eli

1) jej os∏abienie na skutek starcia, korozji, p´kni´ç,

rozluênieƒ, uszkodzeƒ drutów, okreÊlone na podstawie badaƒ wszystkimi dost´pnymi metodami,

spowoduje obni˝enie wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa o ponad 20% w porównaniu z wartoÊcià tego

wspó∏czynnika, wyznaczonà dla nowej liny zgodnie z za∏àcznikiem nr 4 do rozporzàdzenia,

2) wystàpi∏a liczba p´kni´ç drutów zewn´trznych

wi´ksza od dopuszczalnej liczby p´kni´ç dla konstrukcji ekspoloatowanej liny w warunkach jej pracy, liczona na odcinku liny o d∏ugoÊci równej jej

40 Êrednicom dla oceny ogólnego os∏abienia lub

d∏ugoÊci równej jej 8 Êrednicom, dla oceny os∏abienia miejscowego, i wyniki badania liny przez rzeczoznawc´ sà negatywne,

3) wystàpi∏ gwa∏towny przyrost p´kni´ç drutów,

4) wystàpi∏o miejscowe wyd∏u˝enie, skrócenie lub

nienormalne odkszta∏cenie liny,

5) wystàpi∏o awaryjne obcià˝enie i wyniki badania liny przez rzeczoznawc´ sà negatywne,

6) w urzàdzeniach b´bnowych nie jest spe∏niony warunek okreÊlony w § 485 ust. 3.

3. Eksploatacja liny wyciàgowej wyrównawczej nie

mo˝e byç kontynuowana, je˝eli jej os∏abienie, o którym

mowa w ust. 2, spowoduje obni˝enie wspó∏czynnika

bezpieczeƒstwa o wi´cej ni˝ 30% jego wartoÊci okreÊlonej dla nowej liny.

4. Eksploatacji liny prowadniczej i odbojowej nie

mo˝na kontynuowaç, je˝eli

1) jej os∏abienie okreÊlone w ust. 2 pkt 1 spowoduje

obni˝enie wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa o 20%

wartoÊci okreÊlonej dla nowej liny,

2) zu˝ycie drutów zewn´trznych przekroczy 25% ich

pierwotnego wymiaru,

3) nastàpi p´kni´cie i wyplecenie si´ drutu zewn´trznego liny.

Poz. 1169

§ 481. Urzàdzenia zabezpieczajàce i kontrolujàce

ruch maszyny wyciàgowej powinny byç sprawne i nie

mogà byç wy∏àczane lub blokowane.

§ 482. 1. Je˝eli uk∏ad regulacji pr´dkoÊci lub kontroli pr´dkoÊci nie dzia∏a, pr´dkoÊç ruchu wyciàgu szybowego powinna zostaç ograniczona do wartoÊci nie

wi´kszej ni˝ 2 m/s.

2. Zmiana pr´dkoÊci ruchu maszyny wyciàgowej,

z wy∏àczeniem zmiany pr´dkoÊci spowodowanej dzia∏aniem hamulca bezpieczeƒstwa, mo˝e odbywaç si´

z przyspieszeniem i opóênieniem nie wi´kszym ni˝

1,2 m/s2.

3. W maszynach wyciàgowych z ciernym sprz´˝eniem liny noÊnej zmiana pr´dkoÊci ruchu maszyny wyciàgowej, z wy∏àczeniem zmiany pr´dkoÊci spowodowanej dzia∏aniem hamulca bezpieczeƒstwa, mo˝e odbywaç si´ z przyspieszeniem i opóênieniem nie wi´kszym ni˝ 85% bezwzgl´dnej wartoÊci opóênienia krytycznego, wyznaczonego z warunków sprz´˝enia ciernego, z zachowaniem warunków okreÊlonych w ust. 2.

§ 483. 1. Przejechanie skrajnych po∏o˝eƒ naczyƒ

wyciàgowych powinno spowodowaç zahamowanie

maszyny wyciàgowej hamulcem bezpieczeƒstwa.

2. Przycisku s∏u˝àcego do chwilowego bocznikowania zabezpieczenia kraƒcowego w wie˝y szybowej

mo˝na u˝ywaç wy∏àcznie dla umo˝liwienia powrotu

naczyƒ do skrajnego po∏o˝enia technologicznego.

3. Przycisk, o którym mowa w ust. 2, zabezpiecza

si´, a ka˝dorazowe jego u˝ycie odnotowuje w ksià˝ce

ewidencji pracy maszyny wyciàgowej.

§ 484. 1. Ruch maszyny wyciàgowej nie mo˝e byç

prowadzony, je˝eli hamulce nie zapewniajà wymaganej skutecznoÊci dzia∏ania.

2. Ka˝de ze êróde∏ si∏ hamowania maszyny wyciàgowej powinno, podczas postoju, zapewniaç moment

hamujàcy ze wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa

1) 3-krotnym w stosunku do maksymalnej nadwagi

statycznej wyst´pujàcej przy jeêdzie ludzi,

2) 2,5-krotnym w stosunku do maksymalnej nadwagi

statycznej wyst´pujàcej w warunkach ciàgnienia

urobku i transportu materia∏ów,

3) 2-krotnym w stosunku do maksymalnego obcià˝enia statycznego w wyciàgach szybowych jednokoƒcowych.

3. Ka˝de ze êróde∏ si∏ hamowania maszyny wyciàgowej wyciàgu szybowego z przeciwci´˝arem powinno podczas postoju zapewniaç moment hamujàcy ze

wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa 3-krotnym w stosunku do maksymalnej nadwagi wyst´pujàcej przy jeêdzie ludzi oraz w warunkach ciàgnienia urobku i transportu materia∏u.

4. Hamowanie hamulcem bezpieczeƒstwa maszyn

wyciàgowych powinno spowodowaç opóênienie co

najmniej 1,5 m/s2.

5. W maszynach wyciàgowych z ciernym sprz´˝eniem liny opóênienie powodowane przez hamulec bezpieczeƒstwa mo˝e byç mniejsze ni˝ 1,5 m/s2, ale nie

mniejsze ni˝ 1,2 m/s2, gdyby opóênienie 1,5 m/s2 spowodowa∏o przekroczenie opóênieƒ krytycznych, wyznaczonych z warunków sprz´˝enia ciernego.

§ 491. Wyciàg szybowy mo˝e byç uruchomiony wy∏àcznie po otrzymaniu sygna∏u do jazdy lub sygna∏u

„naczynie wolne”.

6. Hamowanie hamulcem bezpieczeƒstwa, w warunkach podnoszenia nadwagi, nie mo˝e odbywaç si´

z opóênieniem wi´kszym ni˝ 5 m/s2.

§ 493. 1. Podczas stosowania sygnalizacji jednouderzeniowej u˝ywa si´ sygna∏ów zapowiadajàcych

i wykonawczych, okreÊlonych na tablicy umieszczonej

na ka˝dym stanowisku sygna∏owym i w pomieszczeniu

maszyny wyciàgowej.

§ 485. 1. Przy wielowarstwowym nawijaniu liny wyciàgowej noÊnej na b´ben maszyny wyciàgowej przejÊcie liny na nast´pnà warstw´ powinno odbywaç si´

bez nadmiernych drgaƒ oraz zb´dnych wypi´trzeƒ.

2. U∏o˝enie liny wyciàgowej noÊnej na b´bnie nie

mo˝e powodowaç jej zakleszczeƒ.

3. Liczba zwojów nieczynnych, okreÊlona przy najni˝szym dolnym po∏o˝eniu naczynia wyciàgowego,

powinna wynosiç co najmniej 2 przy nawijaniu jednowarstwowym i co najmniej 3 przy nawijaniu wielowarstwowym.

§ 486. 1. W wyciàgach szybowych wielolinowych

osie geometryczne odpowiadajàcych sobie rowków

linowych, na b´bnie p´dnym, ko∏ach odciskowych

lub ko∏ach linowych, powinny le˝eç w jednej p∏aszczyênie pionowej prostopad∏ej do osi obrotu b´bna

p´dnego.

2. Dopuszcza si´ przesuni´cie w kierunku poprzecznym 0°5’, jednak nie wi´cej ni˝ 10 mm dla maszyn wyciàgowych usytuowanych na wie˝y szybowej oraz

100 mm dla maszyn wyciàgowych usytuowanych na

zr´bie szybu.

§ 487. 1. Podczas automatycznego sterowania wyciàgiem szybowym na stanowisku sterowania maszynà wyciàgowà jest obecny maszynista wyciàgowy.

2. Przy kompleksowej automatyzacji wyciàgów szybowych mo˝na odstàpiç od wymagania okreÊlonego

w ust. 1 poza czasem prowadzenia jazdy ludzi.

§ 488. Po stwierdzeniu zmiany parametrów pracy

lub po zadzia∏aniu hamulca bezpieczeƒstwa wyciàgu

szybowego sterowanego automatycznie, prze∏àcza

si´ uk∏ad sterowania na r´czny. Ponowne prze∏àczenie sterowania na automatyczne mo˝e nastàpiç po

stwierdzeniu prawid∏owej pracy uk∏adów maszyny

wyciàgowej i dokonaniu jazd próbnych przy sterowaniu r´cznym.

§ 489. Pierwszà jazd´ wyciàgu szybowego, po postoju d∏u˝szym ni˝ 8 godzin, przeprowadza si´ przy sterowaniu r´cznym.

§ 490. 1. Ka˝dy, kto spostrze˝e niebezpieczeƒstwo

dla ludzi lub ruchu wyciàgu szybowego, powinien

nadaç sygna∏ alarmowy.

2. Osobom nieupowa˝nionym niedozwolone jest

nadawanie sygna∏ów sygnalizacji szybowej, z wy∏àczeniem okolicznoÊci okreÊlonej w ust. 1.

§ 492. Ruch wyciàgu szybowego powinien byç

zgodny z wybranym rodzajem pracy.

2. Nie jest wymagane umieszczanie tablicy, o której

mowa w ust. 1, na pomoÊcie wiszàcym i dnie szybu

g∏´bionego.

3. Ustala si´ nast´pujàce podstawowe sygna∏y wykonawcze

1) 1 uderzenie — „stój”,

2) 2 uderzenia — „do góry”,

3) 3 uderzenia — „w dó∏”.

4. Sygna∏y, o których mowa w ust. 3, mogà byç uzupe∏nione o dodatkowe sygna∏y dotyczàce powolnego

podnoszenia lub powolnego opuszczania naczynia wyciàgowego.

5. W wyciàgu szybowym dwunaczyniowym sygna∏y wykonawcze „do góry” i „w dó∏” odnoszà si´ do naczynia znajdujàcego si´ ni˝ej. W razie wykorzystywania

w wyciàgu szybowym dwunaczyniowym jednego naczynia, sygna∏y odnoszà si´ do tego naczynia.

6. Sygna∏y nadaje si´ w sposób zrozumia∏y.

§ 494. Zmiana rodzaju pracy wyciàgu szybowego

mo˝e nastàpiç podczas sterowania r´cznego zahamowanej maszyny wyciàgowej oraz po zapowiedzi zakoƒczenia dotychczasowego rodzaju pracy.

§ 495. Podczas zapowiadania jazdy ludzi powinny

byç spe∏nione nast´pujàce warunki

1) w wyciàgach szybowych, majàcych na stanowiskach sygna∏owych prze∏àczniki zapowiadajàce,

jazd´ ludzi, rozpocz´cie i zakoƒczenie jazdy ludzi

zapowiada si´ za poÊrednictwem tych prze∏àczników,

2) je˝eli na stanowiskach sygna∏owych nie ma prze∏àczników zapowiadajàcych jazd´ ludzi, sygnaliÊci

przed nadaniem sygna∏u zapowiadajàcego t´ jazd´

informujà telefonicznie maszynist´ wyciàgowego

lub sygnalist´ na stanowisku g∏ównym o zamiarze

prowadzenia jazdy ludzi,

3) zamiar prowadzenia jazdy osobistej z nadawaniem

sygna∏ów wykonawczych ze stanowiska sygna∏owego dodatkowo zapowiada si´ sygna∏em „jazda

osobista”.

§ 496. Sygna∏ „naczynie wolne” nadaje si´ po zakoƒczeniu ka˝dego rodzaju pracy wyciàgu szybowego

oraz opuszczeniu przez sygnalist´ szybowego stanowiska sygna∏owego poziomu, na którym znajduje si´ naczynie wyciàgowe.

§ 497. 1. Podczas prowadzenia jazdy ludzi, wydobycia lub transportu materia∏ów wyciàgiem szybowym

dwunaczyniowym i korzystania z sygnalizacji jednouderzeniowej, sygna∏y wykonawcze do maszynisty

wyciàgowego mo˝e nadawaç tylko sygnalista ze stanowiska g∏ównego na nadszybiu lub ze stanowiska

spe∏niajàcego t´ funkcj´.

2. W razie jazdy mi´dzy poziomami sygna∏y wykonawcze do maszynisty wyciàgowego mo˝e nadawaç

tylko sygnalista poziomu le˝àcego wy˝ej.

3. W wyciàgach szybowych jednonaczyniowych sygna∏y wykonawcze mogà byç nadawane bezpoÊrednio

do maszynisty wyciàgowego tylko z poziomu, na którym znajduje si´ naczynie.

4. Przy zdalnym uruchamianiu maszyny wyciàgowej lub stosowaniu sygnalizacji poÊpiesznej wszystkie

stanowiska sygna∏owe uwa˝a si´ za równorz´dne.

§ 498. 1. Podczas prowadzenia jazdy ludzi równoczeÊnie z kilku pomostów na jednym poziomie i korzystaniu z sygnalizacji jednouderzeniowej wraz z sygnalizacjà pomocniczà, sygna∏y wykonawcze mogà nadawaç wy∏àcznie sygnaliÊci g∏ówni poziomu. Sygnalista

g∏ówny podszybia nadaje sygna∏y do sygnalisty g∏ównego nadszybia, a sygnalista g∏ówny nadszybia do maszynisty wyciàgowego.

2. Sygnalista g∏ówny poziomu mo˝e nadawaç sygna∏ wykonawczy o gotowoÊci do ruchu dopiero po

otrzymaniu sygna∏ów od sygnalistów poszczególnych

pomostów.

§ 499. 1. Jazd´ osobistà prowadzi si´ z zastosowaniem sygnalizacji szybowej do tego przystosowanej.

Jazd´ osobistà wyciàgiem szybowym bez sygnalizacji

„jazda osobista” prowadzi si´ zgodnie z instrukcjà zatwierdzonà przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

2. Jazdà osobistà jest jazda sygnalisty szybowego

do dowolnie wybranego poziomu i z tego poziomu;

mo˝e byç ona prowadzona wy∏àcznie dla

1) innych sygnalistów,

2) osób, którym powierzono kontrol´ wyciàgów szybowych,

3) osób dozoru ruchu odpowiedzialnych za ruch wyciàgów szybowych,

4) osób upowa˝nionych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 500. 1. Urzàdzenia przyszybowe utrzymuje si´

w sposób uniemo˝liwiajàcy

1) wpadni´cie do szybów osób, Êrodków transportowych i transportowanych materia∏ów,

2) otwarcie wrót szybowych przez osoby postronne,

3) wy∏adunek urobku ze zbiorników odmiarowych bez

obecnoÊci skipu w po∏o˝eniu za∏adowczym.

2. Zamkni´cia wlotów szybowych powinny byç pomalowane farbà koloru czerwonego.

Poz. 1169

§ 501. Miejsca wsiadania ludzi do naczyƒ wyciàgowych, przejÊcia oraz miejsca oczekiwania powinny byç

oÊwietlone w sposób okreÊlony w Polskich Normach.

§ 502. 1. Jazda ludzi wyciàgiem szybowym mo˝e

byç prowadzona wy∏àcznie na warunkach ustalonych

w zezwoleniu na oddanie do ruchu wyciàgu szybowego.

2. Jazd´ ludzi wyciàgiem szybowym, w tym jazd´

ludzi prowadzonà poza czasem ustalonym dla jazdy ludzi w dobowym harmonogramie pracy (doraêna jazda

ludzi), o którym mowa w § 507 ust. 1 pkt 1, prowadzi

si´ zgodnie z regulaminem jazdy ludzi, ustalonym

przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

3. Regulamin, o którym mowa w ust. 2, podaje si´

do wiadomoÊci wszystkim korzystajàcym z wyciàgu

szybowego.

4. Regulamin jazdy ludzi, regulujàcy przypadki doraênej jazdy ludzi, okreÊla techniczne i organizacyjne

warunki bezpiecznego jej prowadzenia.

5. Jazda ludzi wyciàgiem szybowym nie mo˝e odbywaç si´ z pr´dkoÊcià wi´kszà ni˝ 12 m/s.

§ 503. 1. Przed ka˝dà jazdà ludzi sygnalizacj´ szybowà prze∏àcza si´ na jazd´ ludzi, a drzwi pi´tra w naczyniu wyciàgowym i wrota szybowe powinny byç ka˝dorazowo, równie˝ przy przestawieniu pi´ter, zamykane

z zewnàtrz przez sygnalist´.

2. Podczas jazdy ludzi poszczególne pi´tra naczyƒ

wyciàgowych z jadàcymi ludêmi powinny byç oÊwietlone, przy czym oÊwietlenie to mogà stanowiç lampy

osób jadàcych.

3. Jazda ludzi mo˝e byç prowadzona wy∏àcznie do

jednego i z jednego poziomu.

4. Na nadszybiu i podszybiach wywiesza si´ tablice

informacyjne, pouczajàce pracowników o sposobie zachowania si´ podczas jazdy ludzi.

5. Je˝eli jazda ludzi nie odbywa si´ bezpoÊrednio

po ciàgnieniu urobku lub transporcie materia∏u, to

uprzednio przeprowadza si´ jazd´ próbnà do góry

i w dó∏, z pr´dkoÊcià i obcià˝eniem odpowiadajàcym

parametrom stosowanym przy jeêdzie ludzi.

6. Jazdy próbne przeprowadza si´ po ka˝dym wzajemnym przestawieniu b´bnów albo bobin maszyny

wyciàgowej.

7. Podczas jazdy próbnej wykonuje si´ pe∏ny cykl

jazdy naczyniami wyciàgowymi w szybie oraz przeprowadza korekt´ wskazaƒ wskaêników g∏´bokoÊci maszyny wyciàgowej.

8. W pomieszczeniu maszyny wyciàgowej powinno

znajdowaç si´ rezerwowe oÊwietlenie.

§ 504. 1. Na nadszybiach, podszybiach i w pomieszczeniu maszyny wyciàgowej umieszcza si´ tablice, na

których podaje

1) obowiàzujàce sygna∏y sygnalizacji szybowej,

2) dopuszczalnà liczb´ osób, która mo˝e znajdowaç

si´ równoczeÊnie na pi´trze naczynia wyciàgowego,

3) czas zjazdów i wyjazdów ludzi,

4) nazwiska sygnalistów, osób dozoru ruchu nadzorujàcych jazd´ ludzi, kierownika dzia∏u energomechanicznego i osób dozoru ruchu odpowiedzialnych za ruch wyciàgów szybowych.

2. Jazda ludzi odbywa si´ pod nadzorem osób dozoru ruchu zgodnie z regulaminem, o którym mowa

w § 502 ust. 2.

3. Osoba dozoru ruchu sprawujàca nadzór nad jazdà ludzi jest odpowiedzialna za

1) wydanie polecenia rozpocz´cia jazdy ludzi, po uzyskaniu od sygnalisty potwierdzenia o stanie gotowoÊci wyciàgu szybowego do jazdy ludzi,

2) utrzymanie porzàdku i dyscypliny podczas wsiadania ludzi do naczynia wyciàgowego,

3) nieprzekroczenie dopuszczalnej liczby osób na pi´trach naczynia wyciàgowego,

4) utrzymanie porzàdku i dyscypliny wÊród osób

oczekujàcych na jazd´ oraz zapewnienie oczekiwania na jazd´ wy∏àcznie w wyznaczonych miejscach.

4. W zakresie dyscypliny i organizacji jazdy ludzi

osoba dozoru, o której mowa w ust. 3, jest prze∏o˝onym sygnalisty.

5. W razie naruszenia dyscypliny ze strony osób jadàcych, mogàcego groziç zak∏óceniem porzàdku jazdy,

sygnalista szybowy wstrzymuje dalszà jazd´ ludzi

przez nadanie sygna∏u alarmowego. Wznowienie jazdy

ludzi mo˝e nastàpiç, gdy jadàcy zastosujà si´ do poleceƒ sygnalisty lub osoby dozoru ruchu sprawujàcej

nadzór nad jazdà ludzi.

6. Sygnalista wstrzymuje jazd´ ludzi oraz powiadamia bezzw∏ocznie osob´ dozoru ruchu odpowiedzialnà

za stan wyciàgu szybowego, w razie spostrze˝enia zagro˝enia bezpieczeƒstwa ludzi lub wyciàgu szybowego.

7. Sygnalista odmawia prowadzenia jazdy ludzi

1) urzàdzeniami niemajàcymi zezwolenia na jazd´ ludzi,

2) do poziomów lub z poziomów niewymienionych

w zezwoleniu,

3) w razie niezastosowania si´ do jego poleceƒ,

4) na pi´trach naczyƒ wyciàgowych za∏adowanych

urobkiem lub materia∏em.

8. Niedozwolone jest przewo˝enie wraz z ludêmi

niezabezpieczonych ostrych lub d∏ugich przedmiotów,

a tak˝e innych przedmiotów, których przemieszczenie

mo˝e zagra˝aç jadàcym osobom.

9. Podczas zjazdu i wyjazdu ludzi niedopuszczalne

jest prowadzenie transportu pozosta∏ymi urzàdzeniami w szybie — wyciàgami szybowymi, którymi nie jest

prowadzona jazda ludzi, rurociàgami podsadzkowymi

i zsuwniami.

Poz. 1169

10. Podczas prowadzenia jazdy ludzi przy stanowisku maszynisty wyciàgowego powinien znajdowaç si´

drugi maszynista lub inna osoba upowa˝niona przez

kierownika ruchu zak∏adu górniczego, która w razie zas∏abni´cia maszynisty wyciàgowego obs∏ugujàcego

maszyn´ wyciàgowà zatrzymuje maszyn´ wyciàgowà

hamulcem bezpieczeƒstwa i powiadamia osob´ dozoru ruchu.

11. Zadanie, o którym mowa w ust. 10, mo˝e wykonywaç jedna osoba dla dwóch maszyn wyciàgowych,

je˝eli maszyny sà w jednym pomieszczeniu i pulpity

sterowania maszynami wyciàgowymi sà wzajemnie

w zasi´gu wzroku.

12. Przepisu ust. 10 nie stosuje si´, je˝eli jazda ludzi

odbywa si´ przy kompleksowym sterowaniu automatycznym wyciàgiem szybowym lub gdy maszyna wyciàgowa wyposa˝ona jest w czuwak.

13. Przepisów ust. 2—4 i 10 nie stosuje si´, je˝eli

prowadzona jest doraêna jazda ludzi.

§ 505. Osoby wykonujàce kontrol´ lub napraw´

wyciàgu szybowego nieprzystosowanego do jazdy ludzi mogà korzystaç z wyciàgu szybowego.

§ 506. 1. Nie mo˝na prowadziç jazdy ludzi, gdy

w wyciàgu szybowym zostanà zauwa˝one nieprawid∏owoÊci lub usterki techniczne mogàce zagra˝aç bezpieczeƒstwu jazdy.

2. Osoba dozoru ruchu odpowiedzialna za ruch wyciàgów szybowych, w porozumieniu z kierownikiem

dzia∏u energomechanicznego, po usuni´ciu zagro˝eƒ

decyduje o wznowieniu jazdy.

3. Na nadszybiu, podszybiach i pulpicie sterowania

maszynà wyciàgowà zawiesza si´ tablice informujàce

o wstrzymaniu ruchu wyciàgu szybowego oraz dokonuje odpowiednich wpisów w ksi´dze wyciàgu szybowego.

§ 507. 1. Dla ka˝dego wyciàgu szybowego powinien byç opracowany

1) dobowy harmonogram pracy, uwzgl´dniajàcy podzia∏ czasu przewidzianego na ruch funkcjonalny

(wydobycie, jazda ludzi, transport materia∏ów)

oraz naprawy, konserwacje i kontrole,

2) roczny harmonogram napraw.

2. Harmonogramy, o których mowa w ust. 1, opracowuje kierownik dzia∏u energomechanicznego, a zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

§ 508. 1. Prac´ wyciàgu szybowego tak si´ organizuje, aby zapewniony by∏ czas na czynnoÊci pomocnicze, w szczególnoÊci przeprowadzenie niezb´dnych

napraw, konserwacji, kontroli wszystkich elementów

wyciàgu szybowego, urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych oraz

wyposa˝enia szybu.

2. Czas trwania czynnoÊci pomocniczych, dla ka˝dego wyciàgu szybowego, ustala kierownik dzia∏u

energomechanicznego na podstawie

1) chronometra˝u czynnoÊci kontrolnych ustalonych

szczegó∏owymi instrukcjami,

2) bilansu czasu niezb´dnego dla wykonania konserwacji oraz usuni´cia bie˝àcych usterek,

3) bilansu czasu niezb´dnego do wykonania napraw,

uj´tych w rocznym harmonogramie napraw.

3. Roczny harmonogram napraw okreÊla prace

zwiàzane z planowanà wymianà elementów wyciàgu

szybowego, urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych oraz wyposa˝enia szybu.

4. Planowana wymiana elementów powinna wynikaç z prognozy ich zu˝ycia.

5. Przerwy w pracy wyciàgu szybowego, majàce

wp∏yw na planowanà wymian´ jego elementów oraz

wyposa˝enia szybu i urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych, wymagajà aktualizacji rocznego harmonogramu napraw.

6. Odst´pstwo od dobowego harmonogramu pracy, o którym mowa w § 507 ust. 1 pkt 1, i rocznego harmonogramu napraw wyciàgu szybowego wymaga

zgody kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 509. 1. W ramach kontroli stanu technicznego wyciàgu szybowego, poszczególnych elementów, urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych oraz wyposa˝enia szybu wykonuje si´ rewizje i badania.

2. Przez rewizje rozumie si´ kontrole oparte na

wzrokowej ocenie stanu technicznego i funkcjonalnoÊci, wykonywane przez kontrolerów oraz osoby dozoru

ruchu energomechanicznego.

Poz. 1169

§ 510. 1. Kontrol´ szybu i jego wyposa˝enia z naczynia wyciàgowego prowadzi si´ wy∏àcznie przy za∏àczonej sygnalizacji szybowej „rewizja szybu”.

2. W wyciàgach szybowych wyposa˝onych w sygnalizacj´ szybowà „rewizja szybu” dla elementów

wyciàgu szybowego, do kontroli tych elementów u˝ywa si´ w∏aÊciwego rodzaju sygnalizacji rewizji.

§ 511. Wymagania kwalifikacyjne dla osób zatrudnionych przy obs∏udze i kontroli wyciàgów szybowych

okreÊlajà odr´bne przepisy.

§ 512. Maszynista wyciàgowy, po uzyskaniu upowa˝nienia do obs∏ugi maszyny wyciàgowej okreÊlonego wyciàgu szybowego, mo˝e rozpoczàç swoje czynnoÊci po z∏o˝eniu oÊwiadczenia na piÊmie, ˝e przyjmuje odpowiedzialnoÊç za bezpieczeƒstwo ruchu.

§ 513. 1. Maszynista wyciàgowy, który w okresie

d∏u˝szym ni˝ 6 miesi´cy nie obs∏ugiwa∏ maszyn wyciàgowych, przyst´puje do egzaminu praktycznego w zakresie obs∏ugi maszyny wyciàgowej okreÊlonego wyciàgu szybowego przed kierownikiem dzia∏u energomechanicznego.

2. Je˝eli powodem przerwy w obs∏udze maszyn

wyciàgowych by∏y wzgl´dy zdrowotne, maszynista

poddaje si´ badaniom psychologicznym.

§ 514. 1. Uruchomienie w szybie wyciàgu szybowego pomocniczego wymaga zgody kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

2. Zgod´, o której mowa w ust. 1, wydaje si´ na

podstawie

3. Badania, o których mowa w ust. 1, oparte sà na

wynikach pomiarów wykonywanych za pomocà specjalistycznej aparatury przez rzeczoznawców lub kierownika dzia∏u energomechanicznego.

1) zezwolenia na oddanie do ruchu,

4. Zakres i cz´stotliwoÊç kontroli stanu technicznego pracujàcego wyciàgu szybowego i jego elementów

oraz sposób dokumentowania wyników kontroli okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia.

3. Warunki uruchomienia wyciàgu szybowego pomocniczego ustala kierownik dzia∏u energomechanicznego i zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

5. Podczas przerw w pracy wyciàgu szybowego kierownik dzia∏u energomechanicznego ustala, a kierownik ruchu zak∏adu górniczego zatwierdza

1) warunki bezpieczeƒstwa wyciàgu

urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych i szybu,

szybowego,

2) zakres i cz´stotliwoÊç kontroli wyciàgu szybowego,

urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych i szybu,

2) dokumentacji górniczego wyciàgu szybowego,

3) protoko∏u komisyjnego odbioru technicznego.

§ 515. 1. Uruchomienie wyciàgu szybowego ratowniczego, podczas akcji ratowniczej, wymaga zgody kierownika akcji ratowniczej.

2. Zgod´, o której mowa w ust. 1, wydaje si´ na

podstawie zezwolenia na oddanie do ruchu wyciàgu

ratowniczego oraz dokumentacji górniczego wyciàgu

szybowego.

4) warunki wznowienia pracy wyciàgu szybowego

oraz urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych.

3. Warunki uruchomienia wyciàgu szybowego ratowniczego podczas akcji ratowniczej ustala kierownik

dzia∏u energomechanicznego i zatwierdza kierownik

akcji ratowniczej.

6. W przypadku gdy przerwa w pracy wyciàgu szybowego przekroczy∏a okres szeÊciu miesi´cy, kierownik ruchu zak∏adu górniczego, w terminie nie krótszym

ni˝ 14 dni przed wznowieniem pracy, powiadamia

o tym w∏aÊciwy organ nadzoru górniczego, informujàc

jednoczeÊnie o warunkach wznowienia pracy wyciàgu

szybowego, o których mowa w ust. 5 pkt 4.

§ 516. Dokumentacje techniczno-ruchowe wciàgarek przewoênych do wyciàgów szybowych awaryjno-rewizyjnych oraz dokumentacje techniczno-ruchowe

wyciàgów szybowych ratowniczych okreÊlajà w szczególnoÊci warunki: obcià˝enia i stabilizacji wzgl´dem

pod∏o˝a, ustawienia wzgl´dem ko∏a linowego wyciàgu

szybowego oraz warunki ich przechowywania.

3) sposób dokumentowania wyników kontroli,

§ 517. 1. Miejsce ustawienia wciàgarki przewoênej

do wyciàgu szybowego awaryjno-rewizyjnego powinno uwzgl´dniaç ograniczenia odchylenia liny w jej

skrajnych po∏o˝eniach na b´bnie wzgl´dem p∏aszczyzny prostopad∏ej do wa∏u b´bnowego do 1°20’.

2. Parametry, o których mowa w ust. 1, potwierdza

operat mierniczy.

3. W razie prowadzenia naczynia wyciàgu szybowego awaryjnego po prowadnikach wyciàgu g∏ównego lub po prowadniku i linie wyciàgowej noÊnej wyciàgu g∏ównego, przesiadanie osób odbywa si´ po drabinkach z ubezpieczeniem szelkami bezpieczeƒstwa

i asekuracjà przez pracownika szybowego.

4. ZdolnoÊç transportowa wyciàgu szybowego

awaryjnego powinna byç taka, aby osoby uwi´zione

w naczyniach wyciàgowych mog∏y byç ewakuowane

na powierzchni´ lub do poziomów majàcych po∏àczenie z powierzchnià przed up∏ywem 10 godzin.

§ 518. Do wyciàgów szybowych s∏u˝àcych do g∏´bienia i zbrojenia szybów majà zastosowanie przepisy

§ 452—461, § 464 i 465, § 468, § 470 i § 472, § 475, § 477,

§ 478 ust. 2—7, § 479 i 480 ust. 2 i 4, § 481 i § 482 ust. 1

i 2, § 483 i § 484 ust. 1—4 i 6, § 485, § 490—495, § 497

ust. 1 i 3, § 499, § 504 ust. 1 i 5—8, § 505 i 506, § 508

ust. 1 i 2 oraz § 509—513.

§ 519. 1. Nie wymaga si´ stosowania prowadników

dla kub∏ów na odcinku 70 m od dna szybu do ramy napinajàcej, przy zastosowaniu lin noÊnych p∏askich lub

nieodkr´tnych, i na odcinku 40 m od dna szybu do ramy napinajàcej, przy zastosowaniu lin noÊnych innych

konstrukcji.

2. Nie wymaga si´ stosowania prowadników linowych dla kub∏ów na odcinku 70 m od dna szybu do klap

pomostu roboczego na zr´bie szybu, przy zastosowaniu lin noÊnych p∏askich lub nieodkr´tnych.

3. Przy u˝yciu lin noÊnych innych konstrukcji, odcinek, o którym mowa w ust. 1, powinien zostaç skrócony do 40 m, je˝eli maszyna wyciàgowa wyposa˝ona

jest w uk∏ad blokady hamulca manewrowego maszyny

wyciàgowej dla niew∏aÊciwego po∏o˝enia klap pomostu roboczego i pomostu wysypowego oraz w sygnalizacj´ dojazdu kub∏a do klap pomostu roboczego i odjazdu kub∏a do szybu przy otwartych klapach tego pomostu.

4. Kube∏ prowadzi si´ za pomocà saƒ prowadniczych lub prowadnic bezpoÊrednio zwiàzanych z kub∏em.

§ 520. 1. Podczas eksploatacji wyciàgu szybowego

odleg∏oÊç mi´dzy kub∏ami a obudowà szybu lub innymi elementami wyposa˝enia szybu powinna wynosiç

co najmniej

1) przy g∏´bokoÊci do 500 m — 250 mm,

2) przy g∏´bokoÊci powy˝ej 500 m — 400 mm.

2. Odleg∏oÊç mi´dzy poruszajàcymi si´ elementami

wyciàgów szybowych na ca∏ej drodze jazdy nie mo˝e

byç mniejsza od 300 mm.

Poz. 1169

3. Odleg∏oÊç, o której mowa w ust. 2, dobiera si´

wed∏ug wzoru

250 mm + 1/4H w mm,

gdzie H oznacza g∏´bokoÊç szybu w metrach.

4. W miejscu przejazdu kub∏a przez pomost: wysypowy, roboczy, ochronny, wiszàcy i ram´ napinajàcà,

odleg∏oÊç, o której mowa w ust. 1, mo˝e byç zmniejszona

1) do 100 mm, przy ograniczeniu pr´dkoÊci jazdy do

1 m/s,

2) do 50 mm, przy zastosowaniu, w miejscach przew´˝onych, blach odbojowo-Êlizgowych i ograniczeniu pr´dkoÊci do 0,5 m/s.

§ 521. 1. Pr´dkoÊç jazdy kub∏a z ludêmi nie mo˝e

przekroczyç 6 m/s.

2. Podczas jazdy ludzi kub∏y lub sanie prowadnicze

kub∏a powinny byç wyposa˝one w daszki ochronne.

3. Wsiadanie i wysiadanie ludzi z kub∏a odbywa si´

wy∏àcznie na pomostach do tego celu przystosowanych lub na dnie szybu.

4. Niedozwolone jest wsiadanie i wysiadanie ludzi

na pomoÊcie wysypowym.

§ 522. Sygna∏ „naczynie wolne” nadaje si´ ka˝dorazowo

1) po zakoƒczeniu jazdy ludzi do ka˝dego z poziomów

poÊrednich w g∏´bionym szybie,

2) po zakoƒczeniu jazdy osobistej,

3) przez sygnalist´ odbierajàcego kube∏ na dnie szybu

w celu umo˝liwienia ruchu drugiego kub∏a powy˝ej zr´bu, w przypadku wyciàgów dwukoƒcowych.

§ 523. Niedozwolone jest

1) przewo˝enie ludzi w kuble majàcym mo˝liwoÊç

otwarcia dna lub w kuble majàcym punkt zawieszenia poni˝ej Êrodka jego ci´˝koÊci,

2) prowadzenie jazdy w za∏adowanym kuble lub na jego kraw´dzi,

3) aby jedna osoba zje˝d˝a∏a do szybu, w którym nikt

nie pracuje.

§ 524. Je˝eli podczas g∏´bienia lub zbrojenia szybu

zachodzi koniecznoÊç dokonania zmian konstrukcyjnych w wyciàgu szybowym wynikajàcych z technologii

robót, doraênej jazdy ludzi takim wyciàgiem nie uwa˝a

si´ za jazd´ ludzi w rozumieniu rozporzàdzenia. W takim przypadku zgod´ na jazd´ ludzi wydaje kierownik

dzia∏u energomechanicznego, dokonujàc wpisu do

ksi´gi wyciàgu szybowego.

§ 525. 1. Przy ka˝dorazowym ruchu kub∏a z dna szybu maszynista wyciàgowy podciàga kube∏ do wysokoÊci oko∏o 1,5 m od dna szybu, w celu umo˝liwienia

oczyszczenia spodu kub∏a z urobku i ustabilizowania jego drgaƒ i wahaƒ. Przy opuszczaniu kub∏a maszynista

zatrzymuje kube∏ na wysokoÊci 10—20 m od dna szy-

bu, pomostu lub innego miejsca pracy w szybie. Na

dalszà jazd´ maszynista powinien otrzymaç sygna∏ do

jazdy.

2. Podczas ka˝dorazowego uruchomienia kub∏a bez

prowadzenia w kierunku do góry, z pomostu wiszàcego lub innego miejsca pracy w szybie, maszynista wyciàgowy podciàga kube∏ do wysokoÊci ok. 1,5 m dla

ustabilizowania drgaƒ i wahaƒ oraz zatrzymuje kube∏

w odleg∏oÊci 10—20 m przed klapami pomostu roboczego na zr´bie szybu.

§ 526. 1. Podczas opuszczania do miejsc pracy

w szybie materia∏ów i elementów konstrukcyjnych lub

urzàdzeƒ mocowanych do zawiesia kub∏owego za pomocà linek lub uchwytów do tego celu przeznaczonych, na dnie szybu oraz pomostach mogà przebywaç

wy∏àcznie pracownicy zatrudnieni przy pracach transportowych.

2. Podczas ruchu wyciàgu szybowego pracownicy,

o których mowa w ust. 1, powinni przebywaç w miejscu, które zabezpiecza ich przed skutkami ewentualnego wpadni´cia do szybu transportowanych elementów

konstrukcyjnych lub urzàdzeƒ mocowanych do zawiesia kub∏owego.

§ 527. 1. Z kub∏a mo˝na wykonywaç w szybie

1) roboty zwiàzane z monta˝em lub demonta˝em pomostów,

2) prace miernicze do stabilizacji i kontroli punktów

pomiarowych,

3) kontrole wyposa˝enia szybu,

4) sporadyczne lub awaryjne naprawy oraz konserwacje wyposa˝enia szybu, w szczególnoÊci usuwanie

nieszczelnoÊci rurociàgów, dokr´canie po∏àczeƒ

Êrubowych konstrukcji.

Poz. 1169

mieszczanych powinno byç mo˝liwe sterowanie indywidualne.

§ 530. 1. Otwory bez klap w pomostach wiszàcych

dla przejazdu kub∏a zaopatruje si´ w os∏ony, których

wysokoÊç powinna wynosiç co najmniej 1,8 m.

2. Pomosty w szybie, których odleg∏oÊç od kraw´dzi do obudowy jest wi´ksza od 200 mm lub które majà otwory przelotowe dla kub∏ów zamykane klapami,

wyposa˝a si´ w por´cze ochronne oraz kraw´˝niki,

zgodnie z odr´bnymi przepisami.

3. Pomosty wiszàce, podczas wykonywania z nich

robót, powinny byç zawsze unieruchomione w stosunku do obudowy szybu.

4. Pomost wiszàcy b´dàcy ramà napinajàcà lin prowadniczo-noÊnych unieruchamia si´ po odpowiednim

napr´˝eniu tych lin.

§ 531. Nadawanie sygna∏ów, dla przemieszczania

urzàdzeƒ pomocniczych, mo˝e odbywaç si´ przy u˝yciu istniejàcej sygnalizacji szybowej wyciàgu szybowego i ustalonych w tym zakresie sygna∏ów.

§ 532. Przed ka˝dym przemieszczeniem urzàdzeƒ,

przy pomocy wciàgarek wolnobie˝nych, dokonywane

sà ogl´dziny wciàgarek i urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej przez osob´ upowa˝nionà do samodzielnego przeprowadzania kontroli urzàdzeƒ stosowanych przy g∏´bieniu i zbrojeniu szybów.

§ 533. 1. Podczas przemieszczania pomostu wiszàcego, na pomoÊcie mo˝e znajdowaç si´ tylko taka liczba ludzi, która jest niezb´dna do kierowania pomostem

w czasie jego przemieszczania.

2. Liczb´ ludzi potrzebnà do przemieszczania pomostu okreÊla instrukcja przemieszczania pomostu.

2. CzynnoÊci, o których mowa w ust. 1, mo˝na wykonywaç wy∏àcznie przy za∏àczonej sygnalizacji szybowej „rewizja szybu”.

3. Ludzi znajdujàcych si´ na pomoÊcie, podczas jego przemieszczania, zabezpiecza si´ szelkami bezpieczeƒstwa.

3. Prowadzenie z kub∏a czynnoÊci wymienionych

w ust. 1 wymaga okreÊlenia, przez osob´ dozoru ruchu

prowadzàcà zmian´, sposobu i warunków bezpiecznego wykonania danej pracy, opisania w ksi´dze wyciàgu szybowego z uwzgl´dnieniem aktualnej sytuacji

w szybie.

§ 534. 1. Pr´dkoÊç przemieszczania pomostu wiszàcego nie mo˝e przekraczaç 0,25 m/s.

4. Pracowników wykonujàcych prac´ z kub∏a zabezpiecza si´ szelkami bezpieczeƒstwa odpowiednio przymocowanymi do zawieszenia kub∏a.

§ 528. 1. Urzàdzenia pomocnicze, przy g∏´bieniu

i zbrojeniu szybów, zainstalowane w szybie i w obr´bie

szybu, wykonuje si´ zgodnie z dokumentacjà technicznà wed∏ug ustalonej technologii budowy.

2. Oddanie do ruchu urzàdzeƒ pomocniczych wymaga uzyskania zezwolenia kierownika ruchu zak∏adu

górniczego.

§ 529. W razie wspó∏pracy dwóch lub wi´cej wciàgarek wolnobie˝nych ich ruchem steruje si´ centralnie,

przy czym dla celów korekcji po∏o˝enia urzàdzeƒ prze-

2. Przemieszczanie pomostu wiszàcego odbywa si´

pod nadzorem osoby dozoru ruchu.

3. Podczas przemieszczania pomostu wiszàcego,

oprócz osoby upowa˝nionej do sterowania wciàgarek

wolnobie˝nych, przy ka˝dej wciàgarce lub grupie wciàgarek zlokalizowanych obok siebie, powinna byç obecna osoba zaznajomiona z obs∏ugà wciàgarek celem obserwacji uk∏adania si´ lin na b´bnach wciàgarek.

§ 535. 1. Przemieszczanie pomostu wiszàcego

w szybie mo˝e si´ odbywaç, je˝eli

1) poni˝ej pomostu podczas przemieszczania nie znajdujà si´ ludzie,

2) obcià˝enie i pr´dkoÊç podczas przemieszczania pomostu nie b´dzie przekracza∏a wielkoÊci okreÊlonych dla warunków przemieszczania,

3) stosowane b´dà sygna∏y ustalone dla danego pomostu.

2. Podczas przemieszczania pomostu wiszàcego

lub urzàdzeƒ pomocniczych ruch wyciàgów szybowych oraz innych urzàdzeƒ w szybie wstrzymuje si´.

§ 539. Roboty na drogach przewozowych mogà byç

wykonywane tylko po zabezpieczeniu i oznakowaniu

miejsca pracy oraz uzyskaniu zgody dysponenta.

Rozdzia∏ 5

§ 540. Na stacjach osobowych, stanowiskach obs∏ugi ko∏owrotów, stacjach za∏adowczych, roz∏adowczych i poÊrednich oraz na drogach transportowych

nie mogà byç gromadzone przedmioty lub materia∏y

utrudniajàce transport i obs∏ug´.

Transport w wyrobiskach poziomych oraz pochy∏ych

o nachyleniu do 45°

§ 536. 1. Oddanie do ruchu uk∏adu transportu, po

zakoƒczeniu jego budowy oraz dokonaniu zmian warunków eksploatacji, wymaga zezwolenia na eksploatacj´ kierownika ruchu zak∏adu górniczego, z zastrze˝eniem § 30 ust. 1.

2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje si´

na podstawie dokumentacji uk∏adu transportu lub

zmian, o których mowa w ust. 1, oraz protoko∏u odbioru technicznego.

3. Skracanie lub wyd∏u˝anie uk∏adu transportu, o którym mowa w ust. 1, mo˝e byç dokonywane w sposób

ustalony przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 537. 1. Dokumentacja uk∏adu transportu, o której

mowa w § 536 ust. 2, zawiera

1) arkusz opisowy,

2) plan sytuacyjny wyrobisk transportowych z uwidocznieniem zwiàzanych z nim funkcjonalnie sàsiednich wyrobisk oraz podaniem nazw wyrobisk

i oznaczeniem kierunku transportu, a tak˝e innych

Êrodków transportowych znajdujàcych si´ w wyrobiskach,

3) schematy dróg transportowych z oznaczeniem nachyleƒ, punktów charakterystycznych, takich jak

stacje nadawczo-odbiorcze, rozjazdy,

4) charakterystyk´ technicznà maszyn i urzàdzeƒ

transportowych obejmujàcà

a) parametry eksploatacyjne,

b) cechy charakteryzujàce Êrodki transportowe

oraz trakcje,

§ 541. Uruchomienie uk∏adu transportu poprzedza

si´ ostrzegawczym sygna∏em, zgodnie z Polskà Normà.

§ 542. Liczb´ pracujàcych równoczeÊnie w wyrobisku maszyn z nap´dem spalinowym ustala si´ tak, aby

zawartoÊç szkodliwych gazów w powietrzu nie przekroczy∏a dopuszczalnych wartoÊci okreÊlonych w § 187

ust. 2.

§ 543. Osoba dozoru ruchu odpowiedzialna za

transport uzgadnia warunki planowanego transportu

z osobami dozoru ruchu oddzia∏ów, przez których rejony transport b´dzie prowadzony, lub z dysponentem

ruchu przewozu lokomotywowego.

§ 544. 1. Przesuwanie przedmiotów i materia∏ów

mo˝e nastàpiç tylko po takich drogach, które zapewniajà samohamownoÊç Êrodka transportowego lub

przedmiotu transportowanego.

2. Przetaczanie wozów po torach oraz wózków noÊnych po jezdniach szynowych kolei podwieszanych

i spàgowych mo˝na prowadziç po drogach o nachyleniu nieprzekraczajàcym 4°, z zachowaniem odleg∏oÊci

co najmniej 10 m mi´dzy transportowanymi ∏adunkami. Odleg∏oÊç ta nie dotyczy przetaczania wozów na

stacjach za∏adowczych i nadawczo-odbiorczych.

3. Ârodki transportowe nie mogà byç puszczane

swobodnym biegiem.

5) schematy zabezpieczeƒ ruchu, sygnalizacji i ∏àcznoÊci,

§ 545. Droga transportu r´cznego lub jej odcinek

powinny byç zamkni´te dla innego rodzaju transportu,

z wyjàtkiem transportu urobku przenoÊnikami taÊmowymi.

6) obliczenia trakcyjne

a) dróg hamowania,

b) maksymalnych transportowanych ci´˝arów u˝ytecznych,

c) maksymalnych nachyleƒ,

§ 546. 1. Przejechanie Êrodków transportowych poza kraƒce stacji nadawczo-odbiorczych górnych i dolnych oraz rejonu maszyny nap´dowej, okreÊlone w dokumentacji uk∏adu transportu, powinno spowodowaç

wy∏àczenie tego nap´du.

7) regulamin transportu.

2. Dokumentacj´ uk∏adu transportu oraz dokumentacj´ zmian warunków eksploatacji zatwierdza kierownik ruchu zak∏adu górniczego.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do dolnych stacji

nadawczo-odbiorczych przy transporcie ko∏owym linà

otwartà, je˝eli granice tych stacji wyznaczone sà zaporami torowymi.

§ 538. 1. Ârodki transportowe zabezpiecza si´ przed

staczaniem lub zsuni´ciem.

§ 547. 1. Dla przewozu ludzi urzàdza si´ stacje osobowe.

2. Ârodki transportowe stanowiàce sk∏ad pociàgu

lub zestawu transportowego powinny byç ze sobà

sprz´gni´te.

2. Stacje osobowe tak si´ utrzymuje, aby ludzie

wsiadali i wysiadali ze Êrodków transportowych na

p∏aszczyzn´, która ma nachylenie pod∏u˝ne w jednym

kierunku nie wi´ksze ni˝ 4°, a odst´p mi´dzy Êrodkiem transportowym a obudowà wyrobiska wynosi

co najmniej 0,8 m, natomiast wysokoÊç wyrobiska od

3. R´czne sprz´ganie i rozprz´ganie Êrodków transportowych w czasie ruchu jest niedopuszczalne.

strony wysiadania i wsiadania wynosi co najmniej

1,8 m.

2) wystàpi∏o miejscowe wyd∏u˝enie lub inne nienormalne zniekszta∏cenie liny,

§ 548. Przewóz ludzi Êrodkami transportowymi

przeznaczonymi wy∏àcznie do transportu przedmiotów

i materia∏ów jest niedozwolony.

3) przy transporcie linà otwartà liczba zwojów nieczynnych na b´bnie ko∏owrotu jest mniejsza od 3.

§ 549. 1. Tory albo Êrodki transportowe w wyrobiskach o nachyleniu ponad 4° zabezpiecza si´ tak, aby

w przypadku zerwania liny ciàgnàcej lub roz∏àczenia

Êrodków transportowych nie nastàpi∏o ich samostoczenie lub zsuni´cie.

2. W wyrobiskach pochy∏ych stacje nadawczo-odbiorcze tak si´ zabezpiecza, aby nie nastàpi∏o stoczenie

si´ z nich Êrodka transportowego.

3. Urzàdzenia zabezpieczajàce stacje, o których mowa w ust. 2, powinny byç obs∏ugiwane z bezpiecznego

miejsca.

4. Dolnà stacj´ nadawczo-odbiorczà wyrobiska pochy∏ego po∏àczonà z czynnym wyrobiskiem wykonuje

si´ w sposób zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracujàcych lub przechodzàcych.

§ 550. 1. W wyrobiskach, w których jest prowadzony transport linowy, niedozwolone jest przebywanie

ludzi.

2. Dopuszcza si´ przebywanie w wyrobiskach,

o których mowa w ust. 1, ludzi niezwiàzanych z transportem, je˝eli ca∏kowicie wstrzymany jest ruch i zabezpieczono stacj´ zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi

w § 549 ust. 2.

3. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç przebywania w wyrobisku transportu linowego pracowników sta∏ej obs∏ugi

uk∏adu transportu urobku, pod warunkiem ˝e przebywajà oni we wn´kach wyposa˝onych w sygnalizacj´

ostrzegawczà, majà bezpoÊrednià ∏àcznoÊç z operatorem maszyny nap´dowej i mo˝liwoÊç natychmiastowego zatrzymania uk∏adu transportu urobku.

4. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç przebywania pracowników obs∏ugi uk∏adu transportu linowego w rozcinkach Êcianowych i w Êcianach, w sekcjach obudowy

zmechanizowanej podczas zbrojeƒ i likwidacji Êcian, na

warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

5. W wyrobiskach, w których prowadzony jest

transport maszynami z w∏asnym nap´dem, przebywanie ludzi dozwolone jest tylko w uzasadnionych przypadkach i na zasadach okreÊlonych przez kierownika

ruchu zak∏adu górniczego.

§ 551. 1. Lin ciàgnàcych i noÊnych, w uk∏adach

transportu przeznaczonych do jazdy ludzi, nie mo˝na

eksploatowaç, je˝eli

1) na skutek starcia, korozji, p´kni´ç, rozluênieƒ,

uszkodzeƒ drutów nastàpi∏o obni˝enie wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa o ponad 20% w porównaniu

z wartoÊcià tego wspó∏czynnika wyznaczonà dla

nowej liny,

2. Lin ciàgnàcych i noÊnych, w urzàdzeniach przeznaczonych do transportu materia∏ów i urzàdzeƒ, nie

mo˝na eksploatowaç, je˝eli

1) zu˝ycie drutów warstwy zewn´trznej b´dzie przekracza∏o 50% Êrednicy drutu,

2) wystàpi liczba p´kni´ç drutów zewn´trznych wi´ksza od dopuszczalnej dla danej konstrukcji liny

i warunków jej pracy,

3) wystàpià okolicznoÊci, o których mowa w ust. 1

pkt 2 i 3.

§ 552. Transport linowy mo˝e byç rozpocz´ty po

sprawdzeniu

1) stanu technicznego lin, nap´dów i drogi transportowej,

2) dzia∏ania sygnalizacji ostrzegawczej, porozumiewawczej i ∏àcznoÊci,

3) dzia∏ania sygnalizacji zakazujàcej wejÊcia osób postronnych do wyrobisk transportowych,

4) oÊwietlenia stanowisk obs∏ugi.

§ 553. 1. Odst´p mi´dzy kraw´dziami Êrodka transportowego a obudowà wyrobiska, ociosem lub

odrzwiami oraz mi´dzy dwoma mijajàcymi si´ Êrodkami transportowymi powinien wynosiç co najmniej

0,25 m.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do wyciàgów krzese∏kowych, gdzie odst´p mi´dzy najbardziej wysuni´tymi cz´Êciami krzese∏ek powinien wynosiç co najmniej 0,4 m.

3. Odst´p mi´dzy kraw´dziami najszerszego Êrodka transportowego kolei podwieszanych i kolei spàgowych a obudowà wyrobiska, ociosem, odrzwiami lub

maszynami i urzàdzeniami powinien wynosiç co najmniej 0,4 m. W miejscach prze∏adunku odleg∏oÊç ta powinna wynosiç co najmniej 0,8 m.

§ 554. 1. Podczas przewozu ludzi w wyrobisku

transportowym nie mo˝na prowadziç innego transportu, z wyjàtkiem transportu urobku przenoÊnikami.

2. W zak∏adach górniczych rud miedzi, cynku i o∏owiu zasady przewozu ludzi i innego transportu w wyrobisku transportowym okreÊla kierownik ruchu zak∏adu

górniczego.

§ 555. 1. Pr´dkoÊç przewozu ludzi Êrodkami transportu linowego i z nap´dem w∏asnym nie mo˝e przekraczaç 2 m/s.

2. Przewóz ludzi mo˝e byç prowadzony tylko pod

nadzorem wyznaczonej osoby dozoru ruchu, zgodnie

z regulaminem zatwierdzonym przez kierownika ruchu

zak∏adu górniczego.

§ 556. Transport po torach mo˝e byç prowadzony

pod warunkiem, ˝e transportowane ∏adunki sà zabez-

pieczone przed przemieszczaniem si´ na Êrodku transportowym.

§ 557. 1. Ârodki transportowe do przewozu ludzi

powinny zapewniaç

1) pozycj´ siedzàcà ludzi,

2) zabezpieczenie ludzi przed wypadni´ciem,

3) mo˝liwoÊç zahamowania w ka˝dym miejscu trasy,

4) mo˝liwoÊç wysy∏ania przez osoby jadàce sygna∏ów

do maszynisty.

2. Przepisów ust. 1 pkt 4 nie stosuje si´ do transportu kolejkami linowymi.

§ 558. 1. Przewóz ludzi wyciàgami krzese∏kowymi

mo˝e byç wykonywany w wyrobiskach o nachyleniu

do 25°.

2. W wyrobiskach, w których odbywa si´ przewóz

ludzi wyciàgami krzese∏kowymi, nie mogà byç instalowane inne uk∏ady transportu.

§ 559. 1. Na odcinku pracy liny uk∏adu transportu

tor powinien mieç pochylenie w jednym kierunku.

2. Przepisów ust. 1 nie stosuje si´ w przypadku

transportu linà bez koƒca.

§ 560. W przypadku transportu przedmiotów i materia∏ów w wyrobiskach o zmiennych kierunkach nachylenia

1) po spàgu,

2) po torach w rozcinkach Êcianowych i w chodnikach

dla zbrojenia i likwidacji Êcian

— dopuszcza si´ transport dwoma pracujàcymi równoczeÊnie ko∏owrotami, których liny doczepiane sà

do Êrodka transportowego, na warunkach okreÊlonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 561. 1. Podczas ruchu Êrodków transportowych

po torach o nachyleniu ponad 4° stosuje si´ zabezpieczenia uniemo˝liwiajàce roz∏àczenie si´ tych Êrodków.

2. Zabezpieczenia, o których mowa w ust. 1, nie sà

wymagane przy transporcie po spàgu przy nachyleniach zapewniajàcych samohamownoÊç Êrodka transportowego.

3. Ârodki transportowe w transporcie linà bez koƒca lub ich zestawy doczepia si´ do liny ciàgnàcej w sposób wykluczajàcy ich samoistne rozprz´gni´cie.

4. Zestaw Êrodków transportowych kolejki podwieszanej lub spàgowej, poruszajàcy si´ po torach o nachyleniach jednokierunkowych, powinien mieç wózek

hamulcowy lub inne urzàdzenie hamowania awaryjnego, umieszczone na koƒcu tego zestawu od strony upadu.

5. W wypadku dwukierunkowego nachylenia trasy

wózki hamulcowe i inne urzàdzenia hamowania awaryjnego umieszcza si´ na poczàtku i na koƒcu zestawu

Êrodków transportowych, o ile dokumentacja techniczno-ruchowa nie stanowi inaczej.

Poz. 1169

§ 562. 1. Podczas prowadzenia transportu zestaw

Êrodków transportowych kolejki podwieszanej i spàgowej znakuje si´ Êwiat∏em bia∏ym z przodu i Êwiat∏em

czerwonym z ty∏u lub Êwiat∏em czerwonym z przodu

i z ty∏u.

2. Zestaw Êrodków transportowych z w∏asnym nap´dem wyposa˝a si´ w reflektor z bia∏ym Êwiat∏em,

Êwiecàcy w kierunku jazdy, zapewniajàcy widocznoÊç

na odleg∏oÊç co najmniej 30 m.

§ 563. Za∏adunek i roz∏adunek Êrodków transportowych kolejki odbywa si´ tylko w miejscach do tego

przeznaczonych.

§ 564. 1. Wszystkie stacje nadawczo-odbiorcze

w wyrobiskach pochy∏ych powinny mieç odcinki toru

odpowiedniej d∏ugoÊci u∏o˝one w linii prostej o nachyleniu pod∏u˝nym nie wi´kszym ni˝ 4°.

2. D∏ugoÊç odcinków torów na stacjach dobiera si´

tak, aby zestaw Êrodków transportowych mieÊci∏ si´ na

d∏ugoÊci stacji i by∏a mo˝liwoÊç swobodnej obs∏ugi

tych Êrodków.

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do przemieszczanych stacji roz∏adunku i za∏adunku przedmiotów i materia∏ów dla wyrobisk b´dàcych w drà˝eniu, zbrojeniu

lub likwidacji oraz wyrobisk przyÊcianowych Êcian b´dàcych w eksploatacji. Szczególne warunki za∏adunku

i roz∏adunku okreÊla dokumentacja uk∏adu transportu.

§ 565. 1. Zatrzymanie przenoÊnika taÊmowego powinno byç mo˝liwe z ka˝dego miejsca trasy, gdzie mogà przebywaç ludzie podczas ruchu przenoÊnika.

2. Przy przenoÊnikach przeznaczonych do jazdy ludzi zatrzymanie przenoÊnika powinno byç tak˝e mo˝liwe z pomostów do wsiadania i wysiadania.

§ 566. 1. Zatrzymanie przenoÊnika zgrzeb∏owego

powinno byç mo˝liwe z ka˝dego miejsca trasy przebywania ludzi podczas ruchu przenoÊnika.

2. PrzenoÊniki zgrzeb∏owe, na których trasie zabudowano kruszarki k´sów, powinny mieç dodatkowà

mo˝liwoÊç zatrzymania nap´dów przenoÊnika i kruszarki co najmniej przez pociàgni´cie linki rozciàgni´tej w poprzek trasy, w odleg∏oÊci od 5 m do 8 m od kruszarki w zale˝noÊci od nachylenia wyrobiska, od strony podawania urobku.

3. Transport d∏ugich i ci´˝kich przedmiotów przenoÊnikami zgrzeb∏owymi mo˝e byç prowadzony wy∏àcznie na warunkach ustalonych przez kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 567. Transport urobku przenoÊnikami mo˝e byç

prowadzony tylko przy takich nachyleniach, przy których nie wystàpi samostaczanie si´ urobku.

§ 568. 1. Wyrobiska, w których zabudowane sà

przenoÊniki taÊmowe i zgrzeb∏owe, powinny byç tak

utrzymane, aby wzd∏u˝ trasy zapewnione by∏y co najmniej nast´pujàce odleg∏oÊci

1) 0,25 m od ociosu, obudowy lub innych sta∏ych elementów urzàdzeƒ i instalacji do konstrukcji trasy

przenoÊnika,

2) 0,7 m od ociosu, obudowy lub innych sta∏ych elementów urzàdzeƒ lub instalacji, po stronie przejÊcia dla ludzi do konstrukcji trasy przenoÊnika,

3) 0,6 m od stropu wyrobiska lub innych sta∏ych elementów urzàdzeƒ i instalacji zabudowanych pod

stropem do taÊmy górnej lub zgrzeb∏a.

2. Odleg∏oÊç nap´du przenoÊnika taÊmowego

i zgrzeb∏owego od obudowy wyrobiska lub zainstalowanych maszyn i urzàdzeƒ powinna wynosiç co najmniej 0,7 m po obu jego stronach.

3. Przechodzenie przez przenoÊniki dozwolone jest

tylko w miejscach do tego przeznaczonych i odpowiednio zabezpieczonych, na warunkach ustalonych przez

kierownika ruchu zak∏adu górniczego.

§ 569. 1. R´czne usuwanie zanieczyszczeƒ z przenoÊnika podczas ruchu taÊmy jest niedozwolone.

2. Miejsca zsypów i przesypów przenoÊników taÊmowych i zgrzeb∏owych powinny mieç os∏ony zabezpieczajàce ludzi przed spadajàcymi bry∏ami urobku.

§ 570. Transport przedmiotów i materia∏ów przenoÊnikami pracujàcymi w ciàgach dozwolony jest tylko

po prze∏àczeniu uk∏adu na sterowanie lokalne.

§ 571. Dla jazdy ludzi przenoÊnikami taÊmowymi

opracowuje si´ regulamin okreÊlajàcy warunki kontroli trasy przenoÊników; regulamin zatwierdza kierownik