Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie dopuszczania do stosowania w zakładach górniczych maszyn, urządzeń, materiałów oraz środków strzałowych i sprzętu strzałowego.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) wyroby, których stosowanie w zak∏adach górniczych wymaga dopuszczenia ze wzgl´du na potrzeb´ zapewnienia bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobów w warunkach zagro˝eƒ wyst´pujàcych w ruchu zak∏adu górniczego,

2) wymagania techniczne dla wyrobów, o których mowa w pkt 1,

3) warunki i tryb wydawania, cofania lub uniewa˝niania oraz terminy wa˝noÊci decyzji o dopuszczeniu

wyrobów do stosowania w zak∏adach górniczych,

zakres oraz koniecznoÊç i przyczyny ponownego

wydania decyzji i sposób przeprowadzania badaƒ

wyrobów, w tym prób wyrobów w ruchu zak∏adu

górniczego, jednostki upowa˝nione do przeprowadzania badaƒ wyrobów, rodzaje dokumentów wymaganych przed dopuszczeniem, znaki dopuszczenia oraz sposób oznaczania wyrobów tymi znakami.

§ 2. Wyroby, których stosowanie w zak∏adach górniczych wymaga dopuszczenia ze wzgl´du na potrzeb´

zapewnienia bezpieczeƒstwa u˝ytkowania w warunkach zagro˝eƒ wyst´pujàcych w ruchu zak∏adu górniczego, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 3. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania

w zak∏adach górniczych jest wydawana po przedstawieniu

1) certyfikatu zgodnoÊci uzyskanego dla danego wyrobu w trybie certyfikacji obowiàzkowej lub dobrowolnej, przewidzianym w przepisach ustawy o badaniach i certyfikacji,

2) Êwiadectwa weryfikacji certyfikatu zgodnoÊci wydanego na podstawie certyfikatu zgodnoÊci dla

wyrobu pochodzàcego z kraju, z którym Polska zawar∏a porozumienie w sprawie uznawania certyfikatów zgodnoÊci, a podlegajàcego na terenie Polski obowiàzkowi certyfikacji na znak bezpieczeƒstwa i oznaczania tym znakiem,

3) Êwiadectwa weryfikacji deklaracji zgodnoÊci producenta, wydanego na podstawie deklaracji zgodnoÊci wystawionej przez producenta dla wyrobu wyprodukowanego zarówno w Polsce, jak i w kraju,

z którym Polska zawar∏a porozumienie w sprawie

uznawania deklaracji zgodnoÊci, a podlegajàcego

na terenie Polski obowiàzkowi certyfikacji na znak

bezpieczeƒstwa i oznaczania tym znakiem,

4) wyniku badaƒ wraz z opinià, sporzàdzonych przez

jednostk´ upowa˝nionà do przeprowadzenia badaƒ wyrobów, gdy do oceny danego wyrobu brak

jest jednostki certyfikujàcej,

5) dokumentu stanowiàcego podstaw´ do stosowania wyrobu w zak∏adach górniczych w paƒstwach

cz∏onkowskich Unii Europejskiej — je˝eli wyrób zosta∏ wyprodukowany w tych paƒstwach.

§ 4. Jednostki upowa˝nione do przeprowadzania

badaƒ wyrobów, o których mowa w § 3 pkt 4, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia.

§ 5. Wymagania techniczne dla wyrobów, o których

mowa w § 1 pkt 1, sà okreÊlone w za∏àczniku nr 3 do

rozporzàdzenia.

§ 6. 1. Z zastrze˝eniem ust. 2 i 3, z wnioskiem o dopuszczenie wyrobów do stosowania w zak∏adach górniczych wyst´puje pisemnie dostawca (producent,

dystrybutor, importer) wyrobu.

2. W odniesieniu do maszyn i urzàdzeƒ sk∏adajàcych si´ z podzespo∏ów wykonywanych przez ró˝nych

producentów, z wnioskiem o dopuszczenie do stosowania w zak∏adach górniczych wyst´puje dostawca

wyrobu finalnego.

3. W odniesieniu do wyrobów wykonanych lub zakupionych jednostkowo, z wnioskiem o dopuszczenie

wyrobu wyst´puje przedsi´biorca, który wykona∏ lub

zakupi∏ wyrób i zamierza stosowaç go w obr´bie w∏asnego zak∏adu górniczego, lub inny podmiot, który wykona∏ lub zakupi∏ wyrób.

§ 7. 1. Wniosek o dopuszczenie wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych powinien zawieraç

1) okreÊlenie wyrobu,

2) oznaczenie podmiotu ubiegajàcego si´ o dopuszczenie i jego siedziby oraz wskazanie pe∏nomocników, je˝eli zostali ustanowieni,

3) okreÊlenie producenta wyrobu, jego siedziby i miejsca produkowania wyrobu.

2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, nale˝y do∏àczyç dokumentacj´ sporzàdzonà w j´zyku polskim,

zawierajàcà

1) ogólny opis wyrobu,

Poz. 1064

a) dane techniczne,

b) identyfikacj´ zagro˝eƒ powodowanych przez

wyrób w czasie jego u˝ytkowania,

c) instrukcje bezpiecznego u˝ytkowania wyrobu

i informacj´ o koniecznoÊci podejmowania

szczególnych Êrodków bezpieczeƒstwa,

d) warunki stosowania wyrobu uwzgl´dniajàce informacj´, kto jest upowa˝niony do przeprowadzania przeglàdów, konserwacji, napraw i regulacji,

e) okres wa˝noÊci, zakres i warunki stosowania, dopuszczalny czas sk∏adowania oraz warunki

transportu Êrodków strza∏owych oraz materia∏ów.

§ 8. Je˝eli wymagajà tego szczególne wzgl´dy bezpieczeƒstwa i higieny pracy oraz bezpieczeƒstwa po˝arowego w ruchu zak∏adu górniczego, dostawca powinien przeprowadziç próby wyrobu w ruchu zak∏adu

górniczego; sprawozdanie i wyniki z przeprowadzonych prób nale˝y do∏àczyç do wniosku, o którym mowa w § 7.

§ 9. 1. Wyrób dopuszczony do stosowania w zak∏adach górniczych powinien byç oznaczony przez dostawc´ znakiem dopuszczenia, jego numerem i rokiem

wydania.

2. Znak dopuszczenia, jego numer i rok wydania

powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny

na ka˝dej jednostce wyrobu, z wyjàtkiem wyrobów,

których w∏aÊciwoÊci fizyczne nie zezwalajà na takie

oznaczenie.

3. OkreÊla si´ nast´pujàce znaki dopuszczenia,

o których mowa w ust. 1

1) GX — dla maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych budowy

przeciwwybuchowej,

2) GE — dla maszyn i urzàdzeƒ elektrycznych w wykonaniu normalnym,

3) GM — dla maszyn i urzàdzeƒ mechanicznych oraz

materia∏ów,

2) niezb´dne obliczenia projektowe parametrów majàcych wp∏yw na bezpieczeƒstwo,

4) GG — dla Êrodków strza∏owych i sprz´tu strza∏owego, materia∏ów oraz obudów wyrobisk chodnikowych.

3) rysunki lub schematy dotyczàce maszyn i urzàdzeƒ,

uk∏adów oraz podzespo∏ów, od których zale˝y bezpieczeƒstwo i higiena pracy oraz bezpieczeƒstwo

po˝arowe,

§ 10. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych powinna w szczególnoÊci

zawieraç

4) deklaracj´ zgodnoÊci sporzàdzonà zgodnie z Polskà

Normà,

1) okreÊlenie wyrobu,

5) okreÊlone w § 3: certyfikat zgodnoÊci, Êwiadectwo

weryfikacji, wyniki badaƒ wraz z opinià albo dokument stanowiàcy podstaw´ do stosowania wyrobu

w zak∏adach górniczych w paƒstwach cz∏onkowskich Unii Europejskiej,

3) okreÊlenie znaku dopuszczenia, jego numeru, roku

wydania, sposobu trwa∏ego oznaczania wyrobu

znakiem dopuszczenia,

6) w razie produkcji seryjnej wyrobu — certyfikat systemu zarzàdzania jakoÊcià lub inny sposób udokumentowania powtarzalnoÊci cech wyrobu,

7) dokumentacj´ techniczno-ruchowà zawierajàcà nast´pujàce informacje wymagane do prawid∏owego

i bezpiecznego stosowania wyrobu

2) zakres stosowania wyrobu,

4) okreÊlenie rodzaju dokumentacji, jakà dostawca

powinien przekazaç u˝ytkownikowi,

5) czas przechowywania dokumentacji technicznej

przez dostawc´ oraz warunki jej udost´pniania.

§ 11. Decyzj´ o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych wydaje si´ na czas okreÊlony nie d∏u˝szy ni˝ 5 lat.

§ 12. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych podlega uniewa˝nieniu

w razie uniewa˝nienia certyfikatu, o którym mowa

w § 3.

§ 13. Decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych podlega cofni´ciu

1) w razie utraty wa˝noÊci certyfikatu,

2) w razie utraty wa˝noÊci Êwiadectwa weryfikacji,

3) je˝eli produkowany wyrób nie spe∏nia wymagaƒ,

4) je˝eli na skutek up∏ywu czasu lub z innych przyczyn

u˝ytkowany wyrób traci lub zmienia w∏aÊciwoÊci,

5) je˝eli nastàpi∏a zmiana wymagaƒ zawartych w odpowiednich Polskich Normach lub przepisach

prawnych, majàcych zasadniczy wp∏yw na poziom

bezpieczeƒstwa u˝ytkowania wyrobu

— w oparciu o które zosta∏a wydana decyzja o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych.

§ 14. Nast´pujàce wyroby

1) maszyny, urzàdzenia i sprz´t strza∏owy, w których

w okresie wa˝noÊci decyzji o dopuszczeniu wyrobu

do stosowania w zak∏adach górniczych producent

zamierza wprowadziç zmiany dotyczàce

a) obni˝enia wytrzyma∏oÊci poszczególnych elementów,

b) wymiarów, których zmiana mo˝e powodowaç

ograniczenie stosowania lub wymaga zmiany

warunków stosowania,

c) wyposa˝enia s∏u˝àcego do zwalczania zagro˝eƒ

naturalnych oraz zagro˝enia po˝arowego,

Poz. 1064

d) zabezpieczeƒ mechanicznych i elektrycznych,

e) miejsca obs∏ugi i jego zabezpieczeƒ oraz systemów sterowania,

f) os∏on cz´Êci ruchomych,

g) zakresu stosowania,

2) Êrodki strza∏owe i materia∏y, w których producent

zamierza wprowadziç zmiany w zakresie w∏asnoÊci

fizykochemicznych albo sk∏adu chemicznego

— podlegajà koniecznoÊci ponownego dopuszczenia

do stosowania w zak∏adach górniczych.

§ 15. 1. Decyzje o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zak∏adach górniczych, wydane na podstawie

dotychczasowych przepisów, zachowujà moc przez

okres 3 lat od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia.

2. Do spraw wszcz´tych, a niezakoƒczonych decyzjà ostatecznà przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, stosuje si´ przepisy dotychczasowe, z tym ˝e

decyzje o dopuszczeniu do stosowania wyrobów w zak∏adach górniczych wydaje si´ na okres 3 lat.

§ 16. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ od dnia

1 lipca 2002 r., z tym ˝e przepisy § 3

1) pkt 2 i 3 stosuje si´ do dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej,

2) pkt 5 stosuje si´ od dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej.

§ 17. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

og∏oszenia.

Prezes Rady Ministrów: L. Miller

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Rady Ministrów

z dnia 2 lipca 2002 r. (poz. 1064)

Za∏àcznik nr 1

WYROBY, KTÓRYCH STOSOWANIE W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH WYMAGA DOPUSZCZENIA ZE WZGL¢DU

NA POTRZEB¢ ZAPEWNIENIA BEZPIECZE¡STWA U˚YTKOWANIA W WARUNKACH ZAGRO˚E¡

WYST¢PUJÑCYCH W RUCHU ZAK¸ADU GÓRNICZEGO

1. Elementy górniczych wyciàgów szybowych

1) maszyny wyciàgowe,

2) naczynia wyciàgowe,

3) liny wyciàgowe,

4) ko∏a linowe,

5) zawieszenia lin wyciàgowych,

6) zawieszenia naczyƒ wyciàgowych,

7) wciàgarki wolnobie˝ne,

8) urzàdzenia sygnalizacji i ∏àcznoÊci szybowej,

9) wyodr´bnione zespo∏y elementów wymienionych

w pkt 1—8.

2. W zak∏adach górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi

1) urzàdzenia wiertnicze do wykonywania wierceƒ poszukiwawczych, rozpoznawczych i eksploatacyjnych: ropy naftowej, gazu ziemnego oraz metanu

ze z∏ó˝ w´gla kamiennego*),

2) g∏owice przeciwerupcyjne wraz z systemami sterowania, g∏owice eksploatacyjne z wyjàtkiem podmorskich*),

3) urzàdzenia budowy przeciwwybuchowej*),

4) kable, przewody oponowe, s∏u˝àce do zasilania maszyn oraz urzàdzeƒ przeznaczonych do zainstalowania w strefach zagro˝onych wybuchem*).

3. W odkrywkowych zak∏adach górniczych

1) podstawowe maszyny do urabiania, zwa∏owania,

transportu*),

2) wiertnice do wykonywania otworów strza∏owych*),

3) przewody oponowe do zasilania maszyn wymienionych w pkt 1 i 2*).

4. W wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych

1) maszyny i urzàdzenia urabiajàce, ∏adujàce, zgarniajàce, wiercàce, kotwiàce, odstawcze i transportujàce, pompy g∏ównego odwadniania, wentylatory

g∏ówne oraz lutniowe*),

2) kolejki podwieszone, kolejki spàgowe, ko∏owroty,

liny, uk∏ady zawieszeƒ oraz urzàdzenia sygnalizacji

i zabezpieczeƒ ruchu transportu w wyrobiskach poziomych i pochy∏ych o nachyleniu do 45°,

3) wozy do przewozu osób, wyrobów, p∏ynów oraz

Êrodków strza∏owych, z wyjàtkiem wozów do

transportu urobku,

4) pojazdy oponowe, maszyny z nap´dem spalinowym, lokomotywy bez wzgl´du na rodzaj nap´du*),

5) urzàdzenia dêwignicowe, urzàdzenia ciÊnieniowe,

które nie zosta∏y poddane procedurze dopuszczania do obrotu na podstawie ustawy o dozorze technicznym*),

Poz. 1064

13) maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura ∏àczeniowa lub sterownicza w wykonaniu normalnym

lub przeciwwybuchowym oraz kable i przewody

oponowe na napi´cie powy˝ej 1 kV,

14) urzàdzenia i systemy ∏àcznoÊci, bezpieczeƒstwa,

alarmowania w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym,

15) wyposa˝enie elektryczne zintegrowanej grupy maszyn przodkowych,

16) systemy ochronne, których zadaniem jest powstrzymanie wybuchu lub skuteczne ograniczenie

jego zasi´gu*).

5. Ârodki strza∏owe i sprz´t strza∏owy*).

6. Materia∏y chemiczne, wyroby z tworzyw sztucznych, z wyjàtkiem Êrodków ochrony indywidualnej,

stosowane w wyrobiskach podziemnych zak∏adów

górniczych

1) kleje, farby, ˝ywice, gumy, tkaniny powlekane, folie, rury, pojemniki i taÊmy przenoÊnikowe,

2) elastyczne przewody wentylacyjne,

3) spoiwa mineralne specjalnego przeznaczenia,

6) wiertnice, wiertarki górnicze*),

4) Êrodki impregnacyjne do drewna,

7) narz´dzia r´czne z nap´dem elektrycznym lub mechanicznym*),

5) Êrodki impregnujàce oraz smary stosowane w produkcji i eksploatacji lin wyciàgowych górniczych

wyciàgów szybowych,

8) sprz´t oraz urzàdzenia gaÊnicze specjalnego przeznaczenia*),

9) maszyny i urzàdzenia odpylajàce, klimatyzacyjne*),

6) trudno palne ciecze hydrauliczne typu HFAE i HFAS.

10) obudowy zmechanizowane*),

7. Sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego (oczyszczajàcy, izolujàcy)*).

11) obudowy wyrobisk podporowe stalowe (odrzwia,

stojaki, stropnice, strzemiona, rozpory), obudowy

kotwowe (kotwy, ∏adunki klejowe, spoiwa p∏ynne),

———————

12) maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura ∏àczeniowa lub sterownicza w wykonaniu normalnym

lub przeciwwybuchowym oraz kable i przewody

oponowe na napi´cie do 1 kV*),

*) Wyroby wymagajàce dopuszczenia do stosowania w zak∏adach górniczych do dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej, chyba ˝e wczeÊniej wejdzie w ˝ycie umowa mi´dzynarodowa mi´dzy

Rzeczàpospolità Polskà a Wspólnotà Europejskà i paƒstwami cz∏onkowskimi o ocenie zgodnoÊci.

Za∏àcznik nr 2

JEDNOSTKI UPOWA˚NIONE DO PRZEPROWADZANIA BADA¡ WYROBÓW

1. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie

— Wydzia∏ Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki — Katedra Telekomunikacji,

— Wydzia∏ Górniczy — Centralne Laboratorium

Techniki Strzelniczej i Materia∏ów Wybuchowych oraz Katedra Górnictwa Podziemnego,

— Wydzia∏ Wiertnictwa Nafty i Gazu — Laboratorium Badaƒ Atestacyjnych Urzàdzeƒ Wiertniczych i Eksploatacyjnych.

6. Centrum Badawczo-Projektowe Miedzi „CUPRUM”

Sp. z o.o. we Wroc∏awiu.

2. Biuro Badaƒ JakoÊci Stowarzyszenia Elektryków

Polskich w Warszawie.

10. G∏ówny Instytut Górnictwa w Katowicach.

3. Centralna Stacja Ratownictwa Górniczego w Bytomiu.

4. Centralny Instytut Ochrony Pracy w Warszawie.

5. Centrum Badaƒ i Dozoru Górnictwa Podziemnego

Sp. z o.o. w L´dzinach.

7. Centrum Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa

„EMAG” w Katowicach.

8. Centrum Innowacji Technicznych „INOVA” Sp.

z o.o. w Lubinie.

9. Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG w Gliwicach.

11. Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa

w Krakowie.

12. Instytut Górnictwa Odkrywkowego „Poltegor-Instytut” we Wroc∏awiu.

13. Instytut Technicznych Wyrobów W∏ókienniczych

„Moratex” w ¸odzi.

14. OÊrodek Badaƒ, Atestacji i Certyfikacji „OBAC” Sp.

z o.o. w Gliwicach.

Poz. 1064

17. Politechnika Wroc∏awska we Wroc∏awiu

— Wydzia∏ Elektryczny — Instytut Energoelektryki,

15. OÊrodek Badawczo-Rozwojowy Budownictwa Górniczego „BUDOKOP” w Mys∏owicach.

— Wydzia∏ Górnictwa — Instytut Górnictwa — Laboratorium Transportu TaÊmowego,

16. Politechnika Âlàska w Gliwicach — Wydzia∏ Górnictwa i Geologii

— Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa,

— Instytut Mechanizacji Górnictwa.

— Wydzia∏ Mechaniczny — Instytut Konstrukcji

i Eksploatacji Maszyn.

18. Polska Akademia Nauk — Instytut Mechaniki Górotworu w Krakowie.

Za∏àcznik nr 3

WYMAGANIA TECHNICZNE DLA WYROBÓW, KTÓRYCH STOSOWANIE W ZAK¸ADACH GÓRNICZYCH

WYMAGA DOPUSZCZENIA ZE WZGL¢DU NA POTRZEB¢ ZAPEWNIENIA BEZPIECZE¡STWA U˚YTKOWANIA

WYROBÓW W WARUNKACH ZAGRO˚E¡ WYST¢PUJÑCYCH W RUCHU ZAK¸ADU GÓRNICZEGO

1. Elementy górniczych wyciàgów szybowych.

1.1.*)

Maszyny wyciàgowe.

1.1.1.

Wymagania ogólne.

1.1.1.1.

Maszyny wyciàgowe powinny sprostaç obcià˝eniom ruchowym wyst´pujàcym w czasie rozruchu, jazdy ustalonej, dojazdu, a tak˝e w czasie hamowania.

1.1.1.2.

Linop´dnie (ko∏a p´dne, b´bny p´dne, b´bny nawojowe, bobiny) oraz ich wa∏y i ∏o˝yska, ∏àcznie z przynale˝nymi kotwieniami,

powinny byç tak zbudowane, aby w przypadku zerwania lin noÊnych nie uleg∏y

uszkodzeniu (trwa∏emu odkszta∏ceniu).

1.1.2.

Budowa nap´dów, wa∏ów g∏ównych, linop´dni, przek∏adni i uk∏adów smarowania.

1.1.2.1.

Nap´dy.

1.1.2.1.1. Silniki nap´dowe maszyn wyciàgowych powinny byç dobierane wed∏ug nast´pujàcych kryteriów

1) silniki elektryczne

a) ze wzgl´dów mechanicznych — z

uwzgl´dnieniem momentu rozruchowego, traktowanego jako obcià˝enie

wyst´pujàce ciàgle i rewersyjnie,

b) ze wzgl´du na nagrzewanie — z

uwzgl´dnieniem pràdu zast´pczego

i dopuszczalnego przyrostu temperatury dla cyklu pracy;

wed∏ug tych samych kryteriów powinny

byç równie˝ dobierane uk∏ady zasilajàce

silniki;

2) inne silniki — z uwzgl´dnieniem momentu rozruchowego zwi´kszonego o niezb´dnà rezerw´.

1.1.2.1.2. Pomi´dzy silnikiem nap´dowym i linop´dnià nie mogà si´ znajdowaç roz∏àczalne

sprz´g∏a lub mechanizmy rozsprz´glania.

Nie dotyczy to maszyn dwub´bnowych

i dwubobinowych z rozsprz´galnymi b´bnami oraz przek∏adni dwu- lub wielobiego-

wych, które mogà byç prze∏àczane jedynie

w czasie postoju maszyny.

1.1.2.1.3. W maszynach wyciàgowych z silnikiem

asynchronicznym pr´dkoÊci ruchu podczas

jazdy ludzi oraz transportu urobku i materia∏ów powinny byç sobie równe, a tak˝e wynikaç ze znamionowej pr´dkoÊci obrotowej

silnika. Nie dotyczy to nap´dów z silnikiem

o prze∏àczalnej liczbie biegunów lub wyposa˝onych w uk∏ady regulacji pr´dkoÊci zapewniajàce samoczynne ograniczenie pr´dkoÊci maksymalnej.

1.1.2.1.4. Nap´dy z asynchronicznymi silnikami pierÊcieniowymi powinny byç wyposa˝one

w urzàdzenia samoczynnie zwierajàce wirnik po przekroczeniu synchronicznej liczby

obrotów. Stan zwarcia wirnika powinien

byç sygnalizowany optycznie. Je˝eli nie zastosowano specjalnych urzàdzeƒ hamujàcych, to rozwarcie wirnika mo˝e nastàpiç

tylko w zerowym po∏o˝eniu dêwigni sterowniczej. Samoczynne zwieranie wirnika nie

mo˝e nast´powaç podczas hamowania dynamicznego pràdem sta∏ym.

1.1.2.1.5. W nap´dach z asynchronicznym silnikiem

pierÊcieniowym powinna byç stosowana

samoczynna kontrola w∏aÊciwego stanu

w∏àczenia stopni rezystora rozruchowo-regulacyjnego. Nie dotyczy to nap´dów sterowanych bezpoÊrednio nastawnikiem.

1.1.2.1.6. Maszyny wyciàgowe nap´dzane silnikiem

asynchronicznym powinny byç wyposa˝one w uk∏ad umo˝liwiajàcy elektryczne hamowanie w ca∏ym zakresie pr´dkoÊci.

1.1.2.1.7. Nap´dy hydrauliczne powinny byç wyposa˝one w dêwigni´ sterowniczà samopowracajàcà do pozycji zerowej.

1.1.2.1.8. Rozruch nap´dów pomp hydraulicznych

mo˝e nastàpiç tylko przy zerowej pozycji

dêwigni nap´du.

1.1.2.1.9. Nap´dy hydrauliczne powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia do samoczynnej kontroli ciÊnienia i temperatury oleju hydraulicznego.

1.1.2.1.10. Nap´dami hydraulicznymi maszyn wyciàgowych mogà byç wy∏àcznie nap´dy hydrostatyczne wyposa˝one w odpowiednie

urzàdzenia do hamowania silnikowego

w zakresie pe∏nej obcià˝alnoÊci nap´du.

1.1.2.1.11. Nap´dy pneumatyczne powinny byç wyposa˝one w zawór odcinajàcy dop∏yw energii

nap´dowej. Zawór ten, utrzymywany podczas jazdy w stanie otwarcia, w nap´dach

bez samoczynnego ograniczenia pr´dkoÊci,

po ustaniu si∏y podtrzymujàcej jego stan

otwarcia powinien si´ samoczynnie zamykaç.

1.1.2.1.12. Nap´d spalinowy maszyny wyciàgowej

mo˝e byç stosowany jedynie za poÊrednictwem hydrostatycznego lub elektrycznego

przeniesienia mocy.

1.1.2.2.

Wa∏y g∏ówne.

1.1.2.2.1. Wytrzyma∏oÊç i sztywnoÊç wa∏ów g∏ównych powinna uwzgl´dniaç zmienne obcià˝enia zginajàce i skr´cajàce, wyst´pujàce

w czasie rozruchu.

W maszynach wyciàgowych z bezpoÊrednim nap´dem pràdu sta∏ego powinny byç

tak˝e uwzgl´dnione obcià˝enia pochodzàce

od oddzia∏ywania pola magnetycznego na

wirnik silnika.

1.1.2.2.2. Wa∏y g∏ówne, a tak˝e wa∏y przek∏adni g∏ównej, powinny byç zabudowane zgodnie z zasadami budowy cz´Êci maszyn poddawanych obcià˝eniom zmiennym. Zmiany Êrednic powinny byç dokonywane po sto˝ku lub

z mo˝liwie du˝ym promieniem przejÊcia,

a powierzchnia przejÊç wykonana z du˝à

g∏adkoÊcià. W strefach obcià˝onych tych

wa∏ów niedozwolone jest istnienie karbów

i promieniowych nawierceƒ, z wyjàtkiem

rowków pod kliny i wpusty.

1.1.2.2.3. Wa∏y g∏ówne, a tak˝e wa∏y silników sztywno zwiàzanych z wa∏em g∏ównym, powinny

byç poddane badaniom defektoskopowym

w celu okreÊlenia równowa˝nych nieciàg∏oÊci wewn´trznych i wykrycia ewentualnych

wad powierzchni bàdê uszkodzeƒ.

1.1.2.2.4. Zaleca si´ stosowanie wa∏ów ∏o˝yskowanych w sposób umo˝liwiajàcy statyczne

wyznaczenie reakcji. Wa∏ powinien byç

ustalony w jednym ∏o˝ysku. Zaleca si´ stosowanie rozwiàzaƒ konstrukcyjnych umo˝liwiajàcych kasacj´ nadmiernych luzów

osiowych.

1.1.2.3.

Linop´dnie.

1.1.2.3.1. Stosunek Êrednicy linop´dni maszyny wyciàgowej do Êrednicy liny noÊnej powinien

wynosiç co najmniej

1) w odniesieniu do wyciàgów szybowych

du˝ych I i II klasy intensywnoÊci ruchu

oraz Êrednich I klasy intensywnoÊci ruchu

a) dla lin splotkowych — 80,

Poz. 1064

b) dla lin budowy zamkni´tej — 100,

2) w odniesieniu do wyciàgów szybowych

Êrednich II klasy intensywnoÊci ruchu

a) dla lin splotkowych — 60,

b) dla lin budowy zamkni´tej — 80,

3) w odniesieniu do ma∏ych maszyn wyciàgowych

a) dla lin splotkowych — 40,

b) dla lin budowy zamkni´tej — 50.

1.1.2.3.2. Naciski liny noÊnej na rowek linowy ko∏a lub

b´bna p´dnego nie mogà przekraczaç dopuszczalnych nacisków ustalonych dla stosowanej wyk∏adziny.

1.1.2.3.3. Linop´dnie powinny byç tak zbudowane,

aby mia∏y nieograniczonà trwa∏oÊç zm´czeniowà dla obcià˝eƒ wyst´pujàcych w linach

noÊnych podczas ruchu wyciàgu szybowego oraz aby nie uleg∏y trwa∏emu odkszta∏ceniu przy obcià˝eniach wyst´pujàcych

w przypadku zerwania lin noÊnych wyciàgu

szybowego. Zaleca si´ budowaç linop´dnie

charakteryzujàce si´ konstrukcjà pow∏okowà.

1.1.2.3.4. Rowki linowe linop´dni powinny byç wy∏o˝one wyk∏adzinà. Wyk∏adzina ta powinna

zapewniç w∏aÊciwe sprz´˝enie cierne lin noÊnych z linop´dnià tak˝e w przypadkach nasmarowanych lub mokrych lin ze wspó∏czynnikiem sprz´˝enia wi´kszym lub równym 0,25.

1.1.2.3.5. Mocowanie wyk∏adzin powinno byç tak wykonane, aby segmenty wyk∏adzin by∏y zawsze ciasno osadzone w ich siedlisku. Je˝eli takie osadzenie segmentów wyk∏adzin

jest realizowane przez kliny zaciskajàce, powinna istnieç mo˝liwoÊç dociÊni´cia klinów

w przypadku ich poluzowania. Dociskanie

klinów mocujàcych powinno si´ odbywaç

równomiernie z odpowiednio ograniczonà

si∏à docisku.

1.1.2.3.6. W maszynach wyciàgowych powinna byç

mo˝liwoÊç zabudowy urzàdzenia do obróbki rowków linowych w wyk∏adzinach linop´dni.

1.1.2.3.7. Obrze˝a b´bnów nawojowych powinny wystawaç ponad oÊ geometrycznà lin ostatniej

warstwy co najmniej o 1,5 Êrednicy liny.

1.1.2.3.8. B´bny nawojowe powinny mieç rowkowanà powierzchni´ nawojowà przystosowanà

do Êrednicy lin.

1.1.2.3.9. Zamocowanie koƒca liny w b´bnie nawojowym powinno byç wykonane za pomocà co

najmniej 5 zacisków i wykazywaç co najmniej pi´ciokrotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. Wspó∏czynnik ten wyznacza si´

jako stosunek ∏àcznej si∏y tarcia w zaciskach, zwielokrotnionej tarciem na ∏uku

opasania b´bna przez zwoje nieczynne, do

maksymalnego obcià˝enia statycznego w li-

nie. Jako wspó∏czynnik tarcia mi´dzy linà

i wyk∏adzinà b´bna powinna byç przyj´ta

wartoÊç 0,2.

1.1.2.3.10. Liczba zwojów nieczynnych na b´bnie nawojowym maszyny wyciàgowej powinna

wynosiç stale co najmniej 2, gdy naczynie

wyciàgowe znajduje si´ w swym najni˝szym dolnym po∏o˝eniu. Przy dwu- i wielowarstwowym nawijaniu lin liczba zwojów

nieczynnych powinna wynosiç co najmniej

3, a ponadto koniec liny w b´bnie oprócz zamocowania, o którym mowa w pkt 1.1.2.3.9,

powinien byç uchwycony w zacisku sto˝kowym lub zalany w sto˝ku.

1.1.2.3.11. Lina powinna byç wyprowadzona z wn´trza

b´bna w taki sposób, aby nie uleg∏a deformacji na kraw´dzi szczeliny, przez którà jest

wyprowadzona.

1.1.2.3.12. Ustawienie maszyny wyciàgowej z ko∏em

p´dnym, b´bnem p´dnym lub bobinà powinno byç takie, aby lina noÊna przemieszcza∏a si´ ÊciÊle w jednej p∏aszczyênie pionowej.

2) moment nap´dowy wyst´pujàcy w czasie rozruchu — dla wyznaczenia odpornoÊci na ∏uszczenie flanki z´ba (pitting).

1.1.2.5.

1.1.2.5.2. PrzejÊcia wa∏u g∏ównego przez pokrywy ∏o˝ysk g∏ównych powinny byç uszczelnione.

1.1.2.5.3. Fragmenty przewodów instalacji smarowniczej, których uszkodzenie mo˝e groziç zaolejeniem bie˝ni hamulcowych lub silnika

wyciàgowego, powinny byç os∏oni´te.

1.1.3.

Budowa uk∏adów sterowniczych i regulacyjnych.

1.1.3.1.

Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci powy˝ej

4 m/s powinny byç wyposa˝one w uk∏ad,

który zadaje pr´dkoÊç zgodnie z za∏o˝onym

diagramem jazdy i ogranicza pr´dkoÊç zadanà maszyny wyciàgowej w funkcji drogi

jazdy. Uk∏ad zadawania i ograniczania pr´dkoÊci powinien byç tak zbudowany, aby

zmiana pr´dkoÊci ruchu maszyny wyciàgowej odbywa∏a si´ z przyÊpieszeniem albo

opóênieniem nie wi´kszym ni˝ 1,2 m/s2,

a w maszynach wyciàgowych z ciernym

sprz´˝eniem liny noÊnej dodatkowo przyÊpieszenie i opóênienie nie przekracza∏o

85% wartoÊci krytycznych wyznaczonych

z warunków sprz´˝enia ciernego.

1.1.3.2.

Uk∏ad regulacji pr´dkoÊci nie mo˝e dopuÊciç do przekroczenia zaprogramowanej

pr´dkoÊci maksymalnej o wi´cej ni˝ 1 m/s,

niezale˝nie od rodzaju pracy wyciàgu szybowego, a ponadto powinien

1) zapewniona b´dzie symetria odchylenia

lin wzgl´dem pionowej p∏aszczyzny okreÊlonej przez oÊ geometrycznà rowka linowego,

1.1.2.3.14. Ustawienie maszyny b´bnowej o jednowarstwowym nawijaniu lin na b´ben powinno

zapewniç kàty odchylenia liny w obydwu jej

skrajnych po∏o˝eniach od p∏aszczyzny prostopad∏ej do osi b´bna nie wi´ksze ni˝

1°30∂. Dozwolone jest przekroczenie tego

kàta o 30∂ w maszynach o pr´dkoÊci do

6 m/s pod warunkiem, ˝e odnosi si´ on do

po∏o˝enia liny przy przeciwnym skraju b´bna wzgl´dem miejsca zamocowania koƒca

liny.

1.1.2.3.15. Ustawienie b´bnowej maszyny wyciàgowej

o dwu- lub wielowarstwowym nawijaniu liny powinno byç takie, aby lina w pozycji

przechodzenia do nast´pnej warstwy by∏a

odchylana od p∏aszczyzny prostopad∏ej do

osi b´bna w kierunku ko∏a linowego o kàt

nie mniejszy ni˝ 20∂ i nie wi´kszy ni˝ 1° 20∂.

1.1.2.4.

Przek∏adnie z´bate.

Jako obcià˝enia kó∏ z´batych przek∏adni

g∏ównych powinny byç przyjmowane

1) maksymalny moment nap´dowy lub

trzykrotny nominalny moment silnika —

dla wyznaczenia wytrzyma∏oÊci stopy z´ba,

Smarowanie.

1.1.2.5.1. Uk∏ady smarowania obiegowego ∏o˝ysk

wa∏u g∏ównego i przek∏adni g∏ównej, a tak˝e uk∏ady obiegowego smarowania kó∏ z´batych przek∏adni g∏ównej, powinny byç

wyposa˝one w urzàdzenie do samoczynnej

kontroli dzia∏ania tych uk∏adów.

1.1.2.3.13. Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.2.3.12 w zakresie ustawienia maszyn wyciàgowych

z ko∏em p´dnym nie dotyczà modernizowanych wyciàgów szybowych, pod warunkiem ˝e

2) kàt odchylenia ka˝dej z lin od p∏aszczyzny, o której mowa w ppkt 1, nie przekroczy 1°.

Poz. 1064

1) zapewniç na koƒcu drogi jazdy zwalnianie z opóênieniem wynikajàcym z dokumentacji, przejazd stacji koƒcowej z pr´dkoÊcià nie wi´kszà ni˝ 2 m/s przy wyciàgach klatkowych, a nie wi´kszà ni˝

1,5 m/s przy wyciàgach skipowych (jeÊli

inne warunki technologiczne nie wymagajà pr´dkoÊci ni˝szej) oraz realizowaç

ograniczenie pr´dkoÊci w innych punktach drogi jazdy, wynikajàce z wymagaƒ

technologicznych wyciàgu szybowego,

2) zadawaç diagram jazdy zgodnie z wymaganiami technologicznymi ustalonymi

przez urzàdzenia sygnalizacji szybowej,

3) w maszynach sterowanych automatycznie zapewniç ruch maszyny w kierunku

zgodnym z kierunkiem zadanym,

4) w celu ograniczenia pr´dkoÊci wp∏ywaç

na wartoÊç momentu elektrodynamicznego rozwijanego przez silnik, a w razie

potrzeby wywo∏aç hamowanie manewrowe hamulcem,

5) zapewniaç mo˝liwoÊç manewrowego hamowania elektrycznego z regulacjà momentu w pe∏nym zakresie, niezale˝nie od

pr´dkoÊci.

1.1.3.3.

1.1.3.4.

1.1.3.9.

Poz. 1064

Uk∏ad prze∏àczajàcy rodzaje pracy maszyny

wyciàgowej powinien

1) w odniesieniu do wyciàgów szybowych

wyposa˝onych w urzàdzenia sterowniczo-sygna∏owe — byç zgodny z wymaganiami dla tych urzàdzeƒ okreÊlonymi

w pkt 1.8,

Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych

nap´dzane od wa∏u linop´dni powinny byç

z nim po∏àczone za pomocà sprz´˝eƒ bezpoÊlizgowych.

2) w odniesieniu do pozosta∏ych wyciàgów

— byç wykonany tak, aby

Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych

powinny byç zgrupowane oddzielnie dla

ka˝dego kierunku jazdy. Powinna tak˝e istnieç mo˝liwoÊç ∏àcznego przestawienia obu

tych grup wzgl´dem siebie, a tak˝e mo˝liwoÊç ich oddzielnego nastawienia dla poszczególnych naczyƒ.

a) umo˝liwia∏ za∏àczenie tylko jednego

rodzaju pracy,

1.1.3.5.

Elementy uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàce drog´ naczyƒ wyciàgowych

oraz wskaênik g∏´bokoÊci mogà mieç

wspólne elementy nap´dowe.

1.1.3.6.

Po∏àczenia sprz´g∏owe w uk∏adzie przeniesieƒ nap´du elementów regulacji pr´dkoÊci, odwzorowujàcych po∏o˝enie naczyƒ

wyciàgowych, powinny byç zabezpieczone

przed samoczynnym roz∏àczeniem i samoczynnie kontrolowane.

Stan, który powsta∏ w wyniku niezrealizowanej trwa∏ej propozycji zmiany rodzaju

pracy, powinien byç sygnalizowany. Stan

za∏àczenia rodzaju pracy powinien byç samoczynnie kontrolowany.

1.1.3.7.

1.1.3.8.

b) prze∏àczenie rodzaju pracy by∏o niemo˝liwe po nadaniu sygna∏u startowego,

c) prze∏àczenie rodzaju pracy nast´powa∏o tylko przy zahamowanej maszynie

i ze stanowiska sterowniczego.

1.1.3.10.

1) jednoczeÊnie mo˝liwy by∏ wybór tylko

jednego rodzaju sterowania,

Maszyny wyciàgowe przeznaczone do automatycznego sterowania powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie do samoczynnej korekcji ustawienia elementów uk∏adu regulacji pr´dkoÊci odwzorowujàcych po∏o˝enie

naczyƒ, zgodnie z ich rzeczywistym po∏o˝eniem w szybie. Korekcja powinna si´ odbywaç na wszystkich docelowych poziomach.

Korekcja samoczynna mo˝e odbywaç si´

tylko przy zatrzymanej i zahamowanej maszynie oraz w∏aÊciwie ustawionych naczyniach wyciàgowych. Zakres korekcji powinien byç ograniczony do drogi, na której za∏o˝ono pr´dkoÊç mniejszà lub równà 2 m/s.

Cyfrowe uk∏ady regulacji pr´dkoÊci mogà

byç synchronizowane w czasie ruchu maszyny. JeÊli w czasie synchronizacji licznika

z po∏o˝eniem rzeczywistym naczynia wyciàgowego ró˝nica jest wi´ksza od 5 m, to powinien zadzia∏aç obwód bezpieczeƒstwa.

Uk∏ad regulacji powinien byç wyposa˝ony

w dwa nadajniki sygna∏u proporcjonalnego

do pr´dkoÊci jazdy, nap´dzane przez ró˝ne

ruchome elementy maszyny wyciàgowej

lub pozosta∏e elementy wyciàgu szybowego. Co najmniej jeden z tych elementów powinien byç

1) niezale˝ny od napi´cia sieci zasilajàcej,

2) nap´dzany bezpoÊrednio od linop´dni

lub wa∏u g∏ównego maszyny wyciàgowej.

Nadajniki te powinny si´ wzajemnie kontrolowaç. Jeden z tych nadajników mo˝e byç

wykorzystany w uk∏adach zabezpieczeƒ.

Uk∏ad wyboru rodzaju sterowania maszyny

wyciàgowej („sterowanie r´czne” albo

„sterowanie automatyczne”) powinien byç

tak zbudowany, aby

2) zmiana rodzaju sterowania by∏a mo˝liwa

tylko przy zatrzymanej i zahamowanej

maszynie wyciàgowej,

3) wybór odbywa∏ si´ tylko ze stanowiska

sterowniczego maszyny wyciàgowej,

4) wybór sterowania automatycznego by∏

mo˝liwy tylko w warunkach

a) w∏aÊciwie wybranych rodzajów pracy

maszyny wyciàgowej i sygnalizacji

szybowych,

b) ustawienia naczyƒ wyciàgowych na

poziomach technologicznych wybranych jako koƒcowe dla cyklu jazdy,

5) zmiana rodzaju sterowania na „sterowanie r´czne” by∏a mo˝liwa przy dowolnym

po∏o˝eniu naczyƒ w szybie.

Wybór rodzaju sterowania powinien byç realizowany za pomocà elementów niestabilnych. Stan za∏àczenia rodzaju sterowania

powinien byç samoczynnie kontrolowany.

1.1.4.

Budowa uk∏adów zabezpieczeƒ.

1.1.4.1.

Uk∏ad zabezpieczeƒ powinien byç tak zbudowany, aby elementy wyciàgu szybowego

by∏y samoczynnie kontrolowane. Kontrola

ta, w przypadku uszkodzenia, nieprawid∏owego po∏o˝enia lub wadliwego funkcjonowania elementu wyciàgu, stwarzajàcego zagro˝enie dla ˝ycia lub zdrowia ludzi albo te˝

gro˝àcego uszkodzeniem lub zniszczeniem

wyciàgu, powinna powodowaç zadzia∏anie

odpowiednich zabezpieczeƒ.

1.1.4.2.

Zadzia∏anie zabezpieczenia powinno, w zale˝noÊci od charakteru wyst´pujàcego zagro˝enia, spowodowaç awaryjne zatrzymanie maszyny wyciàgowej lub uniemo˝liwiç

jej uruchomienie. Awaryjne zatrzymanie

maszyny mo˝e polegaç na zahamowaniu

maszyny hamulcem mechanicznym (hamowanie bezpieczeƒstwa) lub na zatrzymaniu

maszyny za pomocà nap´du i hamowania

zatrzymujàcego, dzia∏ajàcego po obni˝eniu

pr´dkoÊci do okreÊlonej wartoÊci.

1.1.4.3.

Zadzia∏anie dowolnego zabezpieczenia nie

mo˝e powodowaç zmiany za∏àczonego rodzaju pracy wyciàgu szybowego.

1.1.4.4.

Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w wy∏àcznik bezpieczeƒstwa koloru

czerwonego wyró˝niajàcy si´ kszta∏tem i zawsze czynny. U˝ycie wy∏àcznika bezpieczeƒstwa powinno powodowaç bezpoÊrednie przerwanie obwodu bezpieczeƒstwa.

Je˝eli stanowisko sterownicze znajduje si´

poza pomieszczeniem maszyny wyciàgowej, przy maszynie powinien byç zainstalowany i oznakowany dodatkowy wy∏àcznik

bezpieczeƒstwa.

1.1.4.5.

Hamowanie bezpieczeƒstwa.

1.1.4.5.1. Hamowanie bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami wymagajàcymi bezwzgl´dnego, niezw∏ocznego zatrzymania i unieruchomienia wyciàgu

na mo˝liwie najkrótszej drodze. Ponadto

powinna istnieç mo˝liwoÊç spowodowania

hamowania bezpieczeƒstwa przez maszynist´ maszyn wyciàgowych. Przez rozpocz´cie hamowania bezpieczeƒstwa rozumie si´

przesterowanie elementów ∏àczeniowych

bezpoÊrednio inicjujàcych hamowanie mechaniczne.

1.1.4.5.2. Przesterowanie dowolnego elementu ∏àczeniowego inicjujàcego hamowanie mechaniczne powinno spowodowaç (zainicjowaç)

odci´cie dop∏ywu energii do silnika wyciàgowego. Ponowne za∏àczenie dop∏ywu

energii i przywrócenie stanu gotowoÊci do

hamowania bezpieczeƒstwa mo˝e nastàpiç

po usuni´ciu przyczyny uszkodzenia, które

spowodowa∏o hamowanie bezpieczeƒstwa.

1.1.4.5.3. Przebieg momentu elektrodynamicznego

nap´du maszyny wyciàgowej, wyst´pujàcy

w czasie jej hamowania bezpieczeƒstwa,

powinien zapewniç

1) w przypadku nap´dów pràdu sta∏ego zasilanych z przekszta∏tnika tyrystorowego

— spadek momentu silnika nap´du zbli˝ony w czasie do narastania mechanicznego momentu hamujàcego, z wyjàtkiem

przypadków, kiedy ze wzgl´du na mo˝liwoÊç uszkodzeƒ w uk∏adzie nap´dowym

lub zak∏óceƒ w uk∏adzie sterowania niezb´dne jest odci´cie zasilania silnika,

Poz. 1064

2) w przypadku nap´dów pràdu sta∏ego zasilanych w uk∏adzie Leonarda z nierozwieranym obwodem g∏ównym — taki

przebieg roz∏adowywania energii uzwojeƒ wzbudzenia silnika wyciàgowego

i pràdnicy sterujàcej, który zapewni maksymalnie szybki zanik momentu nap´dowego, z uwzgl´dnieniem dostatecznej

ochrony przepi´ciowej uzwojeƒ; dla t∏umienia zaburzeƒ dynamicznych hamowania bezpieczeƒstwa zbie˝ne w czasie

spadek momentu nap´dowego i narastanie mechanicznego momentu hamujàcego powinny byç rozciàgni´te do granic

przedzia∏ów czasowych okreÊlonych

w pkt 1.1.6.2.18.

1.1.4.5.4. Hamowanie bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç samoczynnie co najmniej w nast´pujàcych przypadkach

1) zaniku napi´ç zasilajàcych maszyn´ wyciàgowà,

2) przekroczenia granicy pràdowej przecià˝alnoÊci silnika nap´dowego, wyst´pujàcej w normalnych warunkach pracy,

3) przejazdu wy∏àczników kraƒcowych,

4) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed

sprawnym dzia∏aniem hamulca,

nie-

5) spadku pràdu wzbudzenia silnika wyciàgowego poni˝ej wartoÊci zadanej o 10%

wartoÊci znamionowej,

6) zadzia∏ania czujnika kontroli pr´dkoÊci

obrotowej przetwornic w maszynach wyciàgowych z nap´dem w uk∏adzie Leonarda,

7) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed przekroczeniem pr´dkoÊci,

8) nieskutecznego hamowania awaryjnego

za pomocà nap´du,

9) zaniku stanu za∏àczenia rodzaju pracy

w czasie jazdy maszyny,

10) zaniku stanu za∏àczenia rodzaju sterowania w czasie jazdy maszyny,

11) zadzia∏ania zabezpieczeƒ nap´du,

12) niewy∏àczenia hamowania generatorowego w odpowiedniej odleg∏oÊci od poziomu koƒcowego w nap´dach z silnikiem asynchronicznym,

13) odhamowania maszyny w stanie jej zablokowania,

14) niezamierzonego hamowania lub odhamowania maszyny,

15) zadzia∏ania elementów kontroli pracy nadajników sygna∏u proporcjonalnego do

pr´dkoÊci rzeczywistej,

16) przerwania ciàg∏oÊci nap´du elementów

odwzorowania drogi jazdy,

17) zadzia∏ania zabezpieczeƒ przeciwko nadmiernemu rozsynchronizowaniu cyfrowego uk∏adu regulacji pr´dkoÊci,

18) ruchu maszyny w kierunku przeciwnym

do zadanego, w przypadku sterowania

automatycznego.

1.1.4.6.

Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà

nap´du.

1.1.4.6.1. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà

jej nap´du powinno nastàpiç samoczynnie

w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ

przed uszkodzeniami wymagajàcymi zatrzymania maszyny, lecz niewymagajàcymi

hamowania bezpieczeƒstwa.

1.1.4.6.2. Przebieg awaryjnego zatrzymania maszyny

za pomocà jej nap´du powinien byç niezale˝ny od woli maszynisty maszyn wyciàgowych. Po zwolnieniu maszyny wyciàgowej

do pr´dkoÊci wlecznej za pomocà nap´du

zatrzymanie i unieruchomienie maszyny

powinno nastàpiç samoczynnie hamulcem

mechanicznym.

1.1.4.6.3. Awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà

jej nap´du powinno odbywaç si´ z opóênieniem równym opóênieniu ruchowemu lub

wy˝szym, pod warunkiem nieprzekroczenia

wartoÊci nastawionej na nadmiarowym zabezpieczeniu pràdowym nap´du. W maszynach z ko∏em/b´bnem p´dnym opóênienia

te nie mogà przekraczaç wartoÊci krytycznych, wyznaczonych z warunków sprz´˝enia ciernego liny z b´bnem p´dnym.

1.1.4.6.4. WartoÊci opóênieƒ wyst´pujàce w czasie

awaryjnego zatrzymywania wyciàgu za pomocà jego nap´du powinny byç niezale˝ne

od wielkoÊci i kierunku dzia∏ania statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej. Czas niezb´dny do wystàpienia opóênienia lub te˝ do wystàpienia opóênienia

z ruchowego do awaryjnego nie mo˝e przekroczyç 1,1 s.

1.1.4.6.5. Hamowanie awaryjne za pomocà nap´du

powinno wystàpiç co najmniej w nast´pujàcych przypadkach

1) zadzia∏ania zabezpieczeƒ wywo∏ujàcych

„sygna∏ alarmowy”, zgodnie z przepisami dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej,

2) zadzia∏ania zabezpieczeƒ kontrolujàcych

uk∏ady smarowania obiegowego mechanicznych elementów maszyny wyciàgowej,

3) przerwania podczas ruchu ciàg∏oÊci nap´du elementów odwzorowania drogi

jazdy.

1.1.4.6.6. Ponowne uruchomienie maszyny mo˝e nastàpiç po

1) prze∏àczeniu rodzaju sterowania na „sterowanie r´czne”,

Poz. 1064

2) usuni´ciu przyczyn, które wywo∏a∏y awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej

nap´du.

1.1.4.7.

Blokowanie maszyny wyciàgowej.

1.1.4.7.1. Blokowanie maszyny wyciàgowej powinno

nastàpiç samoczynnie w przypadku zadzia∏ania zabezpieczeƒ przed uszkodzeniami lub

niesprawnego dzia∏ania, niewymagajàcych

natychmiastowego awaryjnego zatrzymania maszyny, które jednak w razie kontynuowania ruchu maszyny po jej zatrzymaniu

mog∏yby stworzyç stan zagro˝enia. Ponadto powinna istnieç mo˝liwoÊç r´cznego zablokowania maszyny wyciàgowej ze stanowiska maszynisty maszyn wyciàgowych

oraz ze stanowisk okreÊlonych w przepisach

dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej.

1.1.4.7.2. Uk∏ad blokowania maszyny wyciàgowej powinien

1) uniemo˝liwiaç odhamowanie maszyny

i wysterowanie nap´du po za∏àczeniu

blokady,

2) posiadaç obwody blokad grupujàce odpowiednie ∏àczniki blokad i inne elementy kontrolne, wykrywajàce stany niepozwalajàce na ruch wyciàgu szybowego,

3) uniemo˝liwiaç samoczynne odhamowanie maszyny po zaniku przyczyny powstania sygna∏u blokady,

4) sygnalizowaç stan zablokowania lub odblokowania maszyny na stanowisku sterowniczym sygna∏ami optycznymi z odpowiednim napisem,

5) umo˝liwiaç awaryjne odblokowanie maszyny, które

a) powinno byç mo˝liwe tylko przy zahamowanej maszynie,

b) powinno umo˝liwiaç uruchomienie

maszyny tylko do pr´dkoÊci ustalonej

przepisami w sprawie bezpieczeƒstwa

i higieny pracy, prowadzenia ruchu

oraz specjalistycznego zabezpieczenia

przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych,

c) powinno byç sygnalizowane na stanowisku sterowniczym,

d) powinno byç zabezpieczone przed nieuzasadnionym u˝yciem, w szczególnoÊci przez plombowanie.

1.1.4.7.3. Blokowanie maszyny wyciàgowej powinno

nastàpiç co najmniej w nast´pujàcych przypadkach

1) zadzia∏ania zabezpieczeƒ lub powstania

stanów okreÊlonych w przepisach dla

urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, wymagajàcych blokowania maszyny wyciàgowej,

2) przekroczenia dopuszczalnej wartoÊci

skoku roboczego hamulców (powy˝ej

80% ca∏kowitego skoku),

3) podczas korekcji elementów odwzorowania drogi,

1) niezadzia∏anie czynnych styków elementów dysponujàcych,

4) braku wymaganej synchronizacji elementów odwzorowania drogi,

2) zawieszenie si´ elementów elektromagnetycznych,

5) roz∏àczenia sprz´gie∏ w uk∏adzie przeniesieƒ nap´du elementów odwzorowania

drogi podczas postoju maszyny,

3) zwarcie lub przerwa w elementach bezstykowych,

6) spadku rezystancji izolacji obwodu bezpieczeƒstwa poni˝ej dopuszczalnego poziomu,

7) wy∏àczenia aparatu rejestrujàcego,

8) w ka˝dym innym przypadku wymaganym odr´bnymi przepisami w sprawie

bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych.

1.1.4.8.

Poz. 1064

Obwody awaryjnego zatrzymania i blokowania maszyny wyciàgowej.

1.1.4.8.1. Zabezpieczenia powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà hamowania

bezpieczeƒstwa powinny byç zgrupowane

w jednym lub kilku obwodach bezpieczeƒstwa. Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych obwodów powinno spowodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa.

1.1.4.8.2. Zabezpieczenia powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du

powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach bezpieczeƒstwa. Zadzia∏anie

elementów wykonawczych tych obwodów

powinno spowodowaç zatrzymanie maszyny za pomocà jej nap´du.

1.1.4.8.3. Zabezpieczenia powodujàce blokowanie

maszyny wyciàgowej powinny byç zgrupowane w jednym lub kilku obwodach blokad.

Zadzia∏anie elementów wykonawczych tych

obwodów powinno spowodowaç blokowanie maszyny.

1.1.4.8.4. Do obwodów bezpieczeƒstwa i obwodów

blokowania maszyny wyciàgowej zalicza

si´

1) elementy dysponujàce (inicjujàce),

2) Êrodki przenoszenia (tory),

3) odbiorniki „poÊredniczàce”,

4) uzwojenia elementów wykonawczych.

1.1.4.8.5. Obwody bezpieczeƒstwa mogà byç budowane jako obwody na pràd ciàg∏y lub na

pràd roboczy. Przy zastosowaniu obwodu

na pràd roboczy powinna byç zapewniona

taka niezawodnoÊç pracy obwodu, jaka cechuje obwód na pràd ciàg∏y. Wymaganie to

stosuje si´ odpowiednio dla uk∏adów elektronicznych.

1.1.4.8.6. W celu zapewnienia wymaganej niezawodnoÊci obwody bezpieczeƒstwa i obwody

blokad powinny byç zabezpieczone przed

nast´pujàcymi zak∏óceniami

4) zwarcie lub przerwa wewnàtrz obudów,

przy czym nie dotyczy to

a) zwarcia wewnàtrz przewodów z p∏aszczem lub zewn´trznà os∏onà,

b) zwarcia w innych przewodach, je˝eli sà

one dodatkowo izolowane wzgl´dem

korpusu,

c) zwarcia na p∏ytkach drukowanych, je˝eli odst´p w powietrzu pomi´dzy znajdujàcymi si´ na nich elementami i droga wy∏adowaƒ pe∏zajàcych sà odpowiednie przy wyst´pujàcej wilgotnoÊci

powietrza,

5) zwarcie lub przerwa w kablach i przewodach na zewnàtrz obudów,

6) powsta∏ymi przy zaniku i powrocie napi´cia oraz przy wzroÊcie napi´cia.

Wystàpienie tych zak∏óceƒ powinno spowodowaç zadzia∏anie elementu wykonawczego zak∏óconego obwodu. WartoÊci

graniczne dla zak∏óceƒ, o których mowa

w pkt 1.1.4.8.6 ppkt 6), powinny byç podane przez producenta.

1.1.4.8.7. Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.4.8.6 dotyczà tak˝e obwodów zabezpieczeƒ reprezentowanych w obwodzie bezpieczeƒstwa

przez styki ich przekaêników lub styczników

poÊredniczàcych.

1.1.4.8.8. Jako jeden ze sposobów zapewnienia niezawodnej pracy powinna byç stosowana

nadmiarowoÊç, w szczególnoÊci podwójna

liczba styków wyjÊciowych urzàdzeƒ dysponujàcych i kontrola pracy w uk∏adzie ambiwalentnym (przeciwne po∏o˝enie kontrolowanych styków) lub w uk∏adzie ekwiwalentnym (zgodne po∏o˝enia kontrolowanych

styków). Utrata nadmiarowoÊci powinna

zablokowaç maszyn´ wyciàgowà lub uniemo˝liwiç za∏àczenie obwodu bezpieczeƒstwa.

1.1.4.8.9. Nast´pujàce kombinacje zabezpieczeƒ spe∏niajà wymagania nadmiarowoÊci

1) kontrola przejechania poziomów, realizowana przez ∏àczniki kraƒcowe w szybie

i ∏àczniki kraƒcowe na aparacie programujàcym lub elemencie odwzorowania

drogi nale˝àcym do uk∏adu regulacji

pr´dkoÊci,

2) kontrola pr´dkoÊci maksymalnej przez

wy∏àcznik odÊrodkowy lub inny czujnik

pr´dkoÊci, nap´dzany od g∏ównego wa∏u

maszyny i niezale˝ny uk∏ad kontroli pr´dkoÊci zawierajàcy element kontroli pr´dkoÊci maksymalnej,

3) kontrola zwalniania na koƒcu drogi jazdy

przez samoczynnà kontrol´ uk∏adu regulacji pr´dkoÊci i kontrol´ pr´dkoÊci od nadajników z szybu, przy czym w maszynach z b´bnami nawojowymi nadajniki

z szybu mogà byç zastàpione nadajnikami zainstalowanymi w elemencie odwzorowania drogi przynale˝nym do regulatora pr´dkoÊci.

1.1.4.8.10. Uk∏ady zabezpieczajàce powodujàce awaryjne zatrzymanie maszyny wyciàgowej powinny mieç mo˝liwoÊç kontrolowania ich

dzia∏ania. Mogà byç stosowane uk∏ady symulujàce uszkodzenia lub zak∏ócenia ich

dzia∏ania. Dozwolone jest stosowanie uk∏adów, które podczas przeprowadzania kontroli zabezpieczeƒ nie doprowadzajà do hamowania bezpieczeƒstwa lub zatrzymania

maszyny za pomocà jej nap´du.

1.1.4.8.11. Zak∏ócenia wyst´pujàce w obwodach bezpieczeƒstwa i obwodach blokad powinny

byç sygnalizowane.

1.1.4.9.

Zabezpieczenia przed przekroczeniem pr´dkoÊci.

1.1.4.9.1. Maszyny wyciàgowe, odpowiednio do wartoÊci dozwolonej pr´dkoÊci maksymalnej,

powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenia

przed przekroczeniem pr´dkoÊci. Zabezpieczenia te powinny byç sprawdzane, niezale˝nie od uk∏adu regulacji pr´dkoÊci,

i w przypadku zadzia∏ania powinny powodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa. Dozwolone jest stosowanie wspólnego dla regulacji i zabezpieczeƒ elementu odwzorowania drogi. Je˝eli uk∏ad kontroli pr´dkoÊci

nie dzia∏a, pr´dkoÊç ruchu maszyny wyciàgowej powinna zostaç ograniczona do wartoÊci nie wi´kszej ni˝ 2 m/s.

1.1.4.9.2. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci maksymalnej do 2 m/s powinny byç wyposa˝one

w zabezpieczenie, które nie pozwoli na przekroczenie tej pr´dkoÊci wi´cej ni˝ o 0,5 m/s.

1.1.4.9.3. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci maksymalnej 2—4 m/s powinny byç wyposa˝one

w zabezpieczenie, które nie pozwoli na przekroczenie pr´dkoÊci maksymalnej wi´cej

ni˝ o 1 m/s oraz nie pozwoli na przejazd poziomu koƒcowego z pr´dkoÊcià wi´kszà ni˝

2 m/s. Wzorzec pr´dkoÊci dojazdowej

2 m/s w maszynach z ko∏em p´dnym powinien byç za∏àczany nadajnikiem z szybu.

1.1.4.9.4. Zabezpieczenia,

o

których

mowa

w pkt 1.1.4.9.2 i 1.1.4.9.3, powinny byç powiàzane z linop´dnià lub z jej wa∏em za pomocà

sprz´˝eƒ bezpoÊlizgowych, z wyjàtkiem

1) nadajników impulsów, tworzàcych impulsy bezstykowe, je˝eli zastosowano

kontrol´ impulsów,

2) wy∏àczników odÊrodkowych bàdê tachopràdnic nap´dzanych dwoma równoleg∏ymi paskami klinowymi, a tak˝e tacho-

Poz. 1064

pràdnic nap´dzanych przez rolk´ toczàcà

si´ po obwodzie linop´dni.

1.1.4.9.5. Maszyny wyciàgowe o pr´dkoÊci powy˝ej

4 m/s powinny byç wyposa˝one w zabezpieczenie, które nie dopuÊci do przekroczenia

1) dopuszczalnej pr´dkoÊci maksymalnej

wi´cej ni˝ o 2m/s,

2) pr´dkoÊci na drodze zwalniania wi´cej

ni˝ o 2m/s,

3) pr´dkoÊci na drodze dojazdowej wi´cej

ni˝ o 1m/s.

1.1.4.9.6. Je˝eli do kontroli dojazdu do skrajnych poziomów technologicznych zastosowano tylko uk∏ad kontroli pr´dkoÊci wykorzystujàcy

element odwzorowujàcy drog´ i wchodzàcy

w sk∏ad uk∏adu kontroli pr´dkoÊci, to wartoÊç wzorca pr´dkoÊci powinna byç kontrolowana przez urzàdzenie sterowane od nadajnika sygna∏u po∏o˝enia naczynia wyciàgowego w szybie w punkcie programowego rozpocz´cia dojazdu. Wymaganie to nie

dotyczy maszyn z b´bnami nawojowymi.

1.1.4.9.7. Je˝eli kontrola pr´dkoÊci w czasie dojazdu

do skrajnych poziomów technologicznych

jest realizowana poprzez nadajniki sygna∏u

po∏o˝enia w szybie, liczba i sposób rozmieszczenia tych nadajników powinny byç

takie, aby w przypadku zadzia∏ania kontroli

nastàpi∏o zatrzymanie naczyƒ przed urzàdzeniami hamujàcymi zainstalowanymi

w wie˝y szybowej lub w g∏owicy szybu.

1.1.4.9.8. Wzajemna kontrola pracy nadajników sygna∏u proporcjonalnego do pr´dkoÊci rzeczywistej powinna spowodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa w przypadku wystàpienia ró˝nicy sygna∏ów odpowiadajàcej pr´dkoÊci 2,5 m/s.

1.1.4.10.

Zabezpieczenia przed przejazdem skrajnych

poziomów technologicznych.

1.1.4.10.1. Wyciàg szybowy dwunaczyniowy lub jednonaczyniowy z przeciwci´˝arem powinien

mieç oddzielnie dla ka˝dego naczynia i przeciwci´˝aru wy∏àczniki kraƒcowe, zainstalowane w szybie w odleg∏oÊci do 1 m powy˝ej górnego skrajnego po∏o˝enia naczynia

lub przeciwci´˝aru.

1.1.4.10.2. Niezale˝nie od wy∏àczników kraƒcowych,

o których mowa w pkt 1.1.4.10.1, maszyny

wyciàgowe powinny mieç wy∏àcznik kraƒcowy sterowany od elementu odwzorowujàcego drog´ naczyƒ, dzia∏ajàcych w odleg∏oÊci do 0,9 m powy˝ej górnego skrajnego

po∏o˝enia naczynia lub przeciwci´˝aru

w szybie.

1.1.4.10.3. Stacjonarny wyciàg jednokoƒcowy powinien byç wyposa˝ony w dwa wy∏àczniki

kraƒcowe w szybie dzia∏ajàce do 1m powy˝ej i poni˝ej skrajnych po∏o˝eƒ technologicznych naczynia oraz dwa wy∏àczniki

kraƒcowe sterowane od elementu odwzorowania drogi jazdy, dzia∏ajàce do 0,9 m powy˝ej i poni˝ej skrajnych po∏o˝eƒ technologicznych naczyƒ. W wyciàgach jednokoƒcowych u˝ywanych do budowy i naprawy szybów mo˝na nie stosowaç wy∏àcznika kraƒcowego w szybie dzia∏ajàcego poni˝ej dolnego po∏o˝enia technologicznego.

4) element operacyjny do blokowania maszyny, zgodnie z pkt 1.1.4.7,

1.1.4.10.4. W przypadkach gdy transport szybowy odbywa si´ do dwóch ró˝nych poziomów technologicznych w nadszybiu odleg∏ych od siebie co najmniej o 5 m, a dojazd jest kontrolowany z uwzgl´dnieniem poziomu skrajnego, powinny byç dodatkowo stosowane wy∏àczniki kraƒcowe dla ni˝szego poziomu

technologicznego, o których mowa w pkt

1.1.4.10.1. W przypadkach stosowania

w tym celu ∏àczników magnetycznych, ich

dzia∏anie powinno byç samoczynnie kontrolowane. NiesprawnoÊç ∏àczników magnetycznych powinna byç sygnalizowana i uniemo˝liwiç uprawnienie ni˝szego poziomu.

8) miernik pràdu obwodu g∏ównego, a dla

nap´dów pràdu sta∏ego równie˝ miernik

pràdu wzbudzenia silnika wyciàgowego,

1.1.4.10.5. Po najechaniu naczyniem wyciàgowym na

wy∏àczniki kraƒcowe powinna istnieç mo˝liwoÊç ich mostkowania. Urzàdzenie mostkujàce wy∏àczniki kraƒcowe szybowe powinno byç zabezpieczone przed u˝yciem przez

osoby nieuprawnione. Mostkowanie powinno byç samoczynnie zlikwidowane, kiedy naczynie wróci do po∏o˝enia normalnego. Stan mostkowania powinien byç sygnalizowany optycznie na stanowisku sterowniczym. Uk∏ad sterowania maszyny powinien byç tak rozwiàzany, aby po przejechaniu najwy˝szego wy∏àcznika kraƒcowego

przez naczynie uruchomienie maszyny by∏o

mo˝liwe tylko w kierunku odwrotnym.

1.1.4.10.6. Przy stosowaniu sterowników programowych b∏´dy w programie lub b∏´dy przetwarzania danych nie mogà doprowadziç do

niebezpiecznych stanów wyciàgu szybowego, w szczególnoÊci stanu mogàcego spowodowaç utrat´ kontroli nad ruchem wyciàgu szybowego. Programy i zmiany programów w tych sterownikach powinny byç

przetestowane i odpowiednio udokumentowane.

1.1.5.

Budowa stanowiska sterowniczego.

1.1.5.1.

Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w stanowisko sterownicze do r´cznego sterowania maszynà.

1.1.5.2.

Stanowisko sterownicze do r´cznego sterowania maszynà wyciàgowà powinno byç

wyposa˝one co najmniej w

5) wskaênik g∏´bokoÊci,

6) miernik pr´dkoÊci dla pr´dkoÊci nominalnej powy˝ej 1 m/s,

7) miernik ciÊnienia medium u˝ywanego

w hamulcach,

9) licznik wyciàgów, z wyjàtkiem wyciàgów

ma∏ych i wielozadaniowych,

10) element operacyjny bocznikowania wy∏àczników kraƒcowych,

11) miernik ciÊnienia medium u˝ywanego do

nap´dzania

silników

wyciàgowych

(w nap´dach nieelektrycznych),

12) elementy sygnalizacji, zgodnie z pkt

1.1.5.9.1,

13) elementy urzàdzeƒ sygnalizacji i ∏àcznoÊci szybowej, zgodnie z przepisami dla

tych urzàdzeƒ.

1.1.5.3.

Stanowisko sterownicze powinno spe∏niaç

ogólne wymogi ergonomiczne oraz powinno byç tak zabudowane i ustawione, aby

maszynista maszyn wyciàgowych nie by∏

nara˝ony na ha∏as, oÊlepienie, zapylenie,

dekoncentracj´ i niekorzystne wp∏ywy klimatyczne.

1.1.5.4.

Kierunki ruchu dêwigni sterowniczej powinny odpowiadaç kierunkom ruchu linop´dni.

Kierunkowi wychylenia dêwigni sterowniczej do przodu powinien odpowiadaç

1) w pionowym wskaêniku g∏´bokoÊci —

ruch prawego wskaênika w dó∏,

2) w tarczowym wskaêniku g∏´bokoÊci —

ruch wskaênika zgodny z ruchem wskazówek zegara,

3) ruch naczynia zawieszonego na linie nasi´biernej w dó∏.

1.1.5.5.

Mierniki pr´dkoÊci dla maszyn wyciàgowych o maksymalnej pr´dkoÊci jazdy powy˝ej 4 m/s powinny byç klasy dok∏adnoÊci co

najmniej 2,5 i mieç zakres wskazaƒ

o 2,5 m/s do 4 m/s wi´kszy od maksymalnej

pr´dkoÊci jazdy. Mierniki pr´dkoÊci dla maszyn wyciàgowych o maksymalnej pr´dkoÊci jazdy do 4 m/s powinny byç klasy dok∏adnoÊci co najmniej 5 i mieç zakres wskazaƒ o 1 m/s do 2 m/s wi´kszy od maksymalnej pr´dkoÊci jazdy. Na mierniku powinny

byç zaznaczone pr´dkoÊci dozwolone dla

wydobycia i transportu materia∏ów oraz dla

jazdy ludzi.

1.1.5.6.

Mierniki pràdu obwodu g∏ównego i obwodu wzbudzenia silnika wyciàgowego powinny mieç zaznaczone wartoÊci znamionowe mierzonych pràdów.

1) elementy operacyjne do przyÊpieszania,

zwalniania i rewersji ruchu maszyny,

2) elementy operacyjne do sterowania hamulca manewrowego,

3) elementy operacyjne do wyzwalania hamowania bezpieczeƒstwa i przywracania

gotowoÊci do ponownego hamowania,

1.1.5.7.

dzielnej regulacji wskazaƒ po∏o˝enia ka˝dego naczynia. W przypadku wskaêników elektrycznych wymaganie to dotyczy odbiorników. W maszynie wyciàgowej z ciernym

sprz´˝eniem liny wskaênik g∏´bokoÊci powinien umo˝liwiaç ∏àczne oraz równe korygowanie wskazaƒ po∏o˝enia naczyƒ w szybie.

Samoczynne korygowanie wskaênika g∏´bokoÊci powinno mieç ograniczony zakres,

tak jak element odwzorowania drogi uk∏adu

regulacji pr´dkoÊci, i powinno byç z nim powiàzane w sposób okreÊlony w pkt 1.1.5.8.7.

Sterowanie zdalne.

1.1.5.7.1. Maszyny wyciàgowe mogà byç sterowane

zdalnie spoza budynku lub komory maszyny za pomocà urzàdzeƒ elektrycznych, hydraulicznych lub pneumatycznych.

1.1.5.7.2. W ma∏ych maszynach wyciàgowych dozwolone jest zdalne sterowanie na drodze

przeniesieƒ mechanicznych, je˝eli odleg∏oÊç stanowiska sterowniczego od maszyny nie przekracza 15 m.

1.1.5.7.3. NiesprawnoÊç uk∏adu zdalnego sterowania

powinna spowodowaç zatrzymanie maszyny wyciàgowej.

1.1.5.7.4. Maszyna wyciàgowa, majàca wi´cej ni˝ jedno stanowisko sterownicze, powinna byç

wyposa˝ona w uk∏ad pozwalajàcy na

uprawnienie sterowania maszyny wy∏àcznie z jednego stanowiska i dokonanie prze∏àczenia wy∏àcznie podczas postoju.

1.1.5.8.

Wskaênik g∏´bokoÊci.

1.1.5.8.1. Wskaênik g∏´bokoÊci powinien zapewniç

czytelne odwzorowanie i wskazywanie

chwilowego po∏o˝enia ka˝dego naczynia

w szybie. B∏àd wskazania, wynikajàcy z charakterystyki technicznej wskaênika g∏´bokoÊci i nieuwzgl´dniajàcy b∏´dów wynikajàcych z poÊredniego pomiaru drogi naczyƒ,

pe∏zania i spr´˝ystoÊci lin noÊnych, nie mo˝e przekraczaç 2,5%. W maszynach wyciàgowych ze sterowaniem r´cznym wskaênik

g∏´bokoÊci powinien byç wyposa˝ony

w dodatkowy wskaênik strefowy o dok∏adniejszej skali.

1.1.5.8.2. Wskaênik g∏´bokoÊci powinien byç nap´dzany od linop´dni, przy czym nap´d

wskaênika powinien byç bezpoÊlizgowy.

W odniesieniu do elektrycznych wskaêników g∏´bokoÊci wymagania te dotyczà nap´du nadajnika. Dozwolone jest stosowanie

bezstykowych nadajników impulsów pod

warunkiem realizacji kontroli impulsów.

W maszynach bobinowych lub b´bnowych

z wi´cej ni˝ dwoma warstwami nawijania liny, nadajniki wskaêników g∏´bokoÊci mogà

byç nap´dzane równie˝ od liny, pod warunkiem kontroli poÊlizgu liny co najmniej

w górnym po∏o˝eniu naczynia wyciàgowego. Nap´dy wskaêników g∏´bokoÊci powinny umo˝liwiaç korekcj´ wp∏ywu wycierania

si´ wyk∏adzin kó∏ p´dnych dla zachowania

zgodnoÊci wskazaƒ przy górnym po∏o˝eniu

naczynia wyciàgowego.

1.1.5.8.3. W maszynach wyciàgowych z przestawialnymi b´bnami lub bobinami wskaênik g∏´bokoÊci ka˝dego naczynia powinien byç nap´dzany od przynale˝nego b´bna lub bobiny. W przypadku stosowania elektrycznych

wskaêników g∏´bokoÊci wymaganie to dotyczy nadajników.

1.1.5.8.4. W urzàdzeniach wyciàgowych dwunaczyniowych powinna istnieç mo˝liwoÊç od-

Poz. 1064

1.1.5.8.5. W maszynach wyciàgowych z przestawialnymi b´bnami lub bobinami dozwolone

jest stosowanie jednego, wspólnego urzàdzenia nadawczego, nap´dzanego od wa∏u

g∏ównego, pod warunkiem ˝e unieruchomienie b´bna luênego (lub luênej bobiny)

nast´puje za pomocà jednego z dwóch odr´bnych zespo∏ów roboczych hamulca

g∏ównego, nap´dzanego odr´bnym zespo∏em nap´dowym, a odr´bne wskaêniki g∏´bokoÊci sà zwiàzane elektrycznà blokadà

z mechanizmem wysprz´glania b´bnów.

1.1.5.8.6. Je˝eli nie ma mo˝liwoÊci korzystania ze znaków wizualnych umieszczonych na linie,

dok∏adnoÊç wskaênika g∏´bokoÊci powinna

umo˝liwiaç w∏aÊciwe ustawianie naczynia

wyciàgowego w po∏o˝eniach za∏adowczych

i wy∏adowczych lub te˝ powinno byç przewidziane specjalne urzàdzenie wskazujàce

w∏aÊciwe po∏o˝enie naczynia.

1.1.5.8.7. Elementy wskaêników g∏´bokoÊci powinny

byç tak powiàzane z innymi elementami odwzorowania drogi, aby przestawienie jednych wymusza∏o przestawienie pozosta∏ych. Elementy wskaênika g∏´bokoÊci i uk∏adu regulacji pr´dkoÊci mogà byç wspólne.

1.1.5.8.8. Je˝eli wskaênik g∏´bokoÊci posiada oddzielny element odwzorowania drogi, to powinien on spe∏niaç wymagania stawiane w zakresie nap´du i zabezpieczeƒ elementom

odwzorowania drogi uk∏adu regulacji pr´dkoÊci.

1.1.5.8.9. Elektryczne wskaêniki g∏´bokoÊci, po zaniku

i ponownym pojawieniu si´ napi´cia zasilajàcego, powinny prawid∏owo wskazywaç

po∏o˝enie naczyƒ. Je˝eli wymaganie to nie

jest spe∏nione, powinno nastàpiç ograniczenie pr´dkoÊci jazdy do 2 m/s do chwili

uzyskania zgodnoÊci po∏o˝enia naczyƒ ze

wskazaniami wskaênika.

1.1.5.9.

Uk∏ady sygnalizacyjne.

1.1.5.9.1. Na stanowisku sterowniczym maszyny wyciàgowej powinny byç sygnalizowane wizualnie co najmniej

1) rodzaj sterowania maszyny wyciàgowej,

2) rodzaj sterowania innych elementów wyciàgu szybowego — w przypadku gdy

maszyna wyciàgowa lub inne elementy

mogà pracowaç automatycznie,

3) rodzaj pracy wyciàgu szybowego,

4) stan zablokowania maszyny wyciàgowej,

Poz. 1064

1.1.5.10.3. Aparaty rejestrujàce powinny rejestrowaç

co najmniej

1) przebieg pr´dkoÊci — rejestracja pr´dkoÊci podczas rewizji szybu i prac szybowych powinna si´ odbywaç przy powi´kszonej skali,

5) stan hamowania awaryjnego silnikiem,

6) stan zahamowania hamulcem bezpieczeƒstwa,

7) za∏àczenie obejÊcia blokad,

2) stan zahamowania maszyny hamulcem

manewrowym,

8) za∏àczenie obejÊcia wy∏àczników kraƒcowych w szybie,

9) stan pracy elementów wykonawczych

obwodu bezpieczeƒstwa, obwodu hamowania awaryjnego nap´dem i blokad,

3) stan zahamowania maszyny hamulcem

bezpieczeƒstwa,

4) stan zablokowania maszyny (zaryglowania dêwigni hamulca manewrowego),

10) stan urzàdzeƒ dysponujàcych obwodów

bezpieczeƒstwa, obwodu hamowania

awaryjnego nap´dem i blokad,

5) awaryjne odblokowanie (hamulca manewrowego oraz za∏àczenia obejÊcia blokad),

11) w nap´dach asynchronicznych, pierÊcieniowych — stan zwarcia wirnika,

6) wy∏àczenie zabezpieczeƒ ruchu wyciàgu

szybowego,

12) dzia∏anie uk∏adu korekcji elementów odwzorowujàcych drog´ naczyƒ, z wyjàtkiem uk∏adu cyfrowego odwzorowania

drogi,

13) stan zgodnoÊci ustawienia elementów

odwzorowujàcych drog´ naczyƒ w szybie z rzeczywistym po∏o˝eniem tych naczyƒ, po ich ustawieniu w skrajnych po∏o˝eniach technologicznych.

Sygnalizacja wizualna powinna posiadaç

uk∏ad kontrolujàcy sprawnoÊç jej dzia∏ania.

7) kierunek ruchu wyciàgu szybowego,

8) za∏àczony rodzaj sterowania maszyny

wyciàgowej,

9) za∏àczony rodzaj pracy wyciàgu szybowego,

10) za∏àczony rodzaj pracy sygnalizacji szybowej,

11) nadanie sygna∏u „gotów”,

12) nadanie sygna∏ów jednouderzeniowych

— wykonawczych i porozumiewawczych,

1.1.5.9.2. Maszyny wyciàgowe powinny byç wyposa˝one w samoczynny akustyczny sygna∏

ostrzegawczy, sygnalizujàcy, ˝e naczynie/przeciwci´˝ar znajduje si´ w miejscu,

w którym wed∏ug diagramu jazdy ma nastàpiç rozpocz´cie dojazdu. W maszynach wyciàgowych o pr´dkoÊci znamionowej do

2 m/s sygna∏ ten powinien nastàpiç w odleg∏oÊci równej dwukrotnej d∏ugoÊci obwodu

linop´dni.

1.1.5.10.4. Obwody sygna∏ów przesy∏anych do aparatów rejestrujàcych instalowanych poza pomieszczeniem maszyny wyciàgowej powinny byç galwanicznie izolowane.

1.1.5.10.

1.1.6.

Budowa hamulców.

1.1.6.1.

Struktura.

Aparat rejestrujàcy.

1.1.5.10.1. Wszystkie maszyny wyciàgowe, z wyjàtkiem maszyn wyciàgowych pomocniczych

wyciàgów szybowych, powinny byç wyposa˝one w aparaty rejestrujàce.

1.1.5.10.2. Aparaty rejestrujàce powinny

1) rejestrowaç ∏àcznie w funkcji czasu: sygna∏y, stany i przebiegi ruchowe okreÊlone w pkt 1.1.5.10.3 oraz w przepisach

okreÊlajàcych wymagania techniczne dla

urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej,

2) rejestrowaç przebieg pr´dkoÊci w taki

sposób, aby w czasie prowadzenia rewizji szybu i prac szybowych odczyt pr´dkoÊci mo˝liwy by∏ z dok∏adnoÊcià co najmniej 0,1 m/s,

3) uniemo˝liwiç uruchomienie maszyny

wyciàgowej w przypadku utraty zdolnoÊci do rejestrowania,

4) rejestrowaç sygna∏y akustyczne wykonawcze za poÊrednictwem przetworników elektroakustycznych.

13) nadanie sygna∏u alarmowego,

14) nadanie sygna∏u gotowoÊci pomocniczych stanowisk sygna∏owych.

1.1.6.1.1. Maszyna wyciàgowa powinna byç wyposa˝ona w hamulec s∏u˝àcy do mechanicznego

hamowania ruchu wyciàgu szybowego,

a tak˝e do jego utrzymania w spoczynku.

Hamulec, o którym mowa, sk∏ada si´ z nast´pujàcych zespo∏ów

1) roboczego, przez który rozumie si´ szcz´ki dociskane bezpoÊrednio lub poÊrednio

— za pomocà uk∏adu przeniesieƒ si∏owych — do bie˝ni hamulcowej,

2) nap´dowego, dzia∏ajàcego na zespó∏ roboczy za pomocà si∏owników pneumatycznych lub hydraulicznych, obcià˝ników lub zespo∏u ÊciÊni´tych spr´˝yn,

3) sterowniczego, dzia∏ajàcego za poÊrednictwem okreÊlonego medium sterujàcego zespo∏em nap´dowym.

Zespo∏y 1) i 2) oraz 2) i 3) mogà wyst´powaç

∏àcznie w postaci scalonej.

1.1.6.1.2. Hamulec maszyny wyciàgowej powinien

realizowaç hamowanie manewrowe oraz

hamowanie bezpieczeƒstwa. W warunkach

automatycznego sterowania maszyny wyciàgowej powinien ponadto realizowaç hamowanie zatrzymujàce (STOP).

na obcià˝ników lub energia ÊciÊni´tych

spr´˝yn. Dozwolone jest stosowanie innych

êróde∏ energii przy wspólnym i niesumujàcym si´ oddzia∏ywaniu energii potencjalnej

obcià˝ników lub energii ÊciÊni´tych spr´˝yn.

1.1.6.1.3. Hamulce z dêwigniowym uk∏adem przeniesieƒ si∏owych powinny byç wyposa˝one

w dwie pary g∏ównych szcz´k hamulcowych zwieranych osobnymi ci´gnami

i dêwigniami dzia∏ajàcymi na dwa oddzielne

wieƒce hamulcowe linop´dni/b´bnów nawojowych. W maszynach wyciàgowych wyciàgów pomocniczych dozwolone jest stosowanie jednej pary szcz´k hamulcowych.

1.1.6.1.10. W maszynach wyciàgowych z dwoma lub

wi´kszà iloÊcià tarcz hamulcowych podzia∏

par si∏owników dzia∏ajàcych na ka˝dà tarcz´

powinien byç równy. Je˝eli podzia∏ ten nie

jest równy, ró˝nica mi´dzy iloÊcià par si∏owników dzia∏ajàcych na poszczególne tarcze

powinna byç najmniejsza z mo˝liwych.

1.1.6.1.4. W maszynach z dwoma b´bnami nawojowymi ka˝da z dwu par szcz´k mo˝e dzia∏aç

na jeden b´ben. Moment hamowania bezpieczeƒstwa powinien oddzia∏ywaç na obydwa b´bny.

1.1.6.1.5. Hamulce bez dêwigniowego uk∏adu przeniesieƒ si∏owych powinny si´ sk∏adaç co

najmniej z czterech par si∏owników hamulcowych. Si∏owniki powinny dzia∏aç co najmniej na dwie tarcze hamulcowe linop´dni/b´bnów nawojowych. W maszynach wyciàgowych ma∏ych wyciàgów szybowych

dozwolone jest stosowanie dwóch par si∏owników dzia∏ajàcych na dwie tarcze hamulcowe. W maszynach wyciàgowych wyciàgów pomocniczych dozwolone jest stosowanie dwóch par si∏owników dzia∏ajàcych na jednà tarcz´.

1.1.6.1.6. W maszynach z dwoma b´bnami nawojowymi na ka˝dy b´ben powinny dzia∏aç co

najmniej dwie pary si∏owników na jednà

tarcz´. W maszynach wyciàgowych wyciàgów pomocniczych dozwolone jest stosowanie po jednej parze si∏owników na jeden

b´ben.

1.1.6.1.7. W hamulcach z dêwigniowym uk∏adem

przeniesieƒ si∏owych momenty hamowania

manewrowego i hamowania bezpieczeƒstwa powinny mieç ró˝ne êród∏a si∏y hamowania, obydwa wykorzystywane w procesie

hamowania bezpieczeƒstwa. Si∏y mogà byç

przenoszone przez wspólny uk∏ad dêwigni,

szcz´ki i wieƒce hamulcowe, przy czym zak∏ócenia w sterowaniu hamowania manewrowego nie mogà uniemo˝liwiaç zatrzymania maszyny za pomocà hamowania bezpieczeƒstwa.

1.1.6.1.11. Na jednà tarcz´ hamulcowà mogà dzia∏aç

pary si∏owników zgrupowane na jednym

lub dwóch stojakach hamulcowych.

1.1.6.2.

FunkcjonalnoÊç.

1.1.6.2.1. Hamulec maszyny wyciàgowej powinien

umo˝liwiaç hamowanie manewrowe. Nie

mo˝e ono utraciç zdolnoÊci do dzia∏ania

w czasie hamowania bezpieczeƒstwa.

W przypadkach okreÊlonych w pkt

1.1.6.2.17 przebieg hamowania nie mo˝e

byç zale˝ny od woli maszynisty maszyn wyciàgowych. Hamowanie manewrowe powinno s∏u˝yç wy∏àcznie do unieruchomienia wyciàgu. W przypadku automatycznego

sterowania maszyny wyciàgowej hamowanie manewrowe, polegajàce na hamowaniu

zatrzymujàcym (STOP), powinno s∏u˝yç do

samoczynnego zatrzymania naczyƒ wyciàgowych w pozycjach skrajnych.

1.1.6.2.2. Hamulec maszyny wyciàgowej powinien

umo˝liwiaç hamowanie bezpieczeƒstwa

s∏u˝àce do awaryjnego zatrzymania wyciàgu szybowego, które powinno byç inicjowane przez maszynist´ maszyn wyciàgowych

albo przez samoczynne przerwanie obwodu

bezpieczeƒstwa. Si∏a hamowania — sta∏a

lub zmienna w czasie wed∏ug za∏o˝onego

programu lub samoczynnie regulowana —

nie mo˝e byç zale˝na od woli maszynisty

maszyn wyciàgowych.

1.1.6.2.3. Odhamowanie manewrowe maszyny wyciàgowej, a tak˝e uruchomienie nap´du

maszyny powinno byç mo˝liwe pod warunkiem gotowoÊci hamulca do hamowania

bezpieczeƒstwa.

1.1.6.2.4. Moment hamowania bezpieczeƒstwa powinien oddzia∏ywaç bezpoÊrednio na linop´dni´.

1.1.6.1.8. W hamulcach bez dêwigniowego uk∏adu

przeniesieƒ si∏owych dozwolone jest pochodzenie momentów hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa z tego samego

êród∏a si∏y hamowania, jeÊli êród∏em tym

jest energia ÊciÊni´tych spr´˝yn. W takim

przypadku powinny istnieç odr´bne uk∏ady

sterowania.

1.1.6.2.5. Momenty hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa nie mogà si´ samoczynnie sumowaç.

1.1.6.1.9. èród∏em si∏y hamowania bezpieczeƒstwa

powinny byç co najmniej energia potencjal-

1.1.6.2.7. Przywrócenie stanu gotowoÊci do hamowania bezpieczeƒstwa powinno byç mo˝liwe

1.1.6.2.6. Przy∏o˝enie si∏y hamowania bezpieczeƒstwa po uprzednim przy∏o˝eniu si∏y hamowania manewrowego nie mo˝e powodowaç obni˝enia uprzednio wyst´pujàcego

momentu hamujàcego.

tylko w stanie zahamowania maszyny pe∏nym momentem hamowania manewrowego.

1.1.6.2.8. Przez ca∏y okres u˝ytkowania maszyny wyciàgowej hamulce powinny zapewniç w warunkach postoju wyciàgu szybowego momenty hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa ze wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa co najmniej

1) trzykrotnym — w stosunku do maksymalnej nadwagi statycznej lub obcià˝enia

statycznego wyst´pujàcej przy jeêdzie ludzi,

2) dwuipó∏krotnym — w stosunku do maksymalnej nadwagi statycznej wyst´pujàcej w warunkach ciàgnienia urobku

i transportu materia∏ów,

3) dwukrotnym — w stosunku do maksymalnego obcià˝enia statycznego w wyciàgach szybowych jednokoƒcowych.

Przez ca∏y okres u˝ytkowania maszyny wyciàgowej wyciàgu szybowego z przeciwci´˝arem powinny byç zapewnione w warunkach postoju momenty hamowania manewrowego i bezpieczeƒstwa maszyny wyciàgowej ze wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa co najmniej trzykrotnym w stosunku

do maksymalnej nadwagi wyst´pujàcej

przy jeêdzie ludzi oraz w warunkach ciàgnienia urobku i transportu materia∏ów.

1.1.6.2.9. Hamowanie manewrowe i bezpieczeƒstwa

powinno przez ca∏y okres u˝ytkowania maszyny wyciàgowej byç zdolne do nadawania opóênienia co najmniej 1,5 m/s2. Nie dotyczy to maszyn z ciernym nap´dem liny, je˝eli zachodzi niebezpieczeƒstwo poÊlizgu.

W takich przypadkach opóênienie hamowania podczas ruchu w kierunku dzia∏ania

maksymalnego statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej (w najbardziej niekorzystnych warunkach obcià˝enia)

nie mo˝e byç mniejsze ni˝ 1,2 m/s2.

1.1.6.2.10. Opóênienie hamowania bezpieczeƒstwa

w warunkach obcià˝eƒ w∏aÊciwych dla

transportu urobku i materia∏ów podczas ruchu w kierunku dzia∏ania maksymalnego

statycznego momentu obcià˝enia maszyny

wyciàgowej nie mo˝e byç wi´ksze od

2,5 m/s2. W wyciàgach szybowych do g∏´bienia i zbrojenia szybów opóênienie to nie

mo˝e przekraczaç 4 m/s2.

1.1.6.2.11. Opóênienie hamowania bezpieczeƒstwa

w warunkach obcià˝enia zachodzàcych

podczas jazdy ludzi w dó∏, gdy naczynia wyciàgowe nie sà zrównowa˝one, nie mo˝e

byç wi´ksze od 4 m/s2.

1.1.6.2.12. Opóênienie hamowania bezpieczeƒstwa

podczas ruchu w kierunku przeciwnym do

kierunku dzia∏ania maksymalnego statycznego momentu obcià˝enia maszyny wyciàgowej nie mo˝e byç wi´ksze od 5 m/s2. Nie

Poz. 1064

dotyczy to maszyn wyciàgowych wyciàgów

szybowych o pr´dkoÊci jazdy do 2 m/s.

1.1.6.2.13. Opóênienia spowodowane hamowaniem

bezpieczeƒstwa w maszynach wyciàgowych z ciernym nap´dem lin nie mogà przekraczaç wartoÊci krytycznych.

1.1.6.2.14. Dla wyciàgów skipowych bez jazdy ludzi

graniczne wartoÊci opóênieƒ hamowania

mogà byç równe krytycznym, z równoczesnym ograniczeniem pr´dkoÊci ruchu

w czasie przejazdu pustymi naczyniami,

uwzgl´dniajàcym zagro˝enie poÊlizgiem

lin.

1.1.6.2.15. W wyciàgach szybowych z b´bnami nawojowymi z mo˝liwoÊcià wzajemnego ich

przestawiania, zarówno moment hamowania manewrowego dzia∏ajàcy na b´ben stale po∏àczony z wa∏em, jak i hamulec ustalajàcy b´ben luêny powinny zapewniaç co

najmniej pó∏torakrotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do nadwagi wyst´pujàcej przy najni˝szym technologicznym

po∏o˝eniu pustego naczynia lub przeciwci´˝aru. Ten sam wspó∏czynnik powinien zapewniç moment hamowania bezpieczeƒstwa w czasie ruchu b´bna stale po∏àczonego z wa∏em, je˝eli w czasie hamowania bezpieczeƒstwa nie ma mo˝liwoÊci niezw∏ocznego przy∏o˝enia pe∏nej si∏y hamowania

manewrowego.

1.1.6.2.16. W maszynach wyciàgowych z przek∏adnià

nap´dowà i hamulcem wspomagajàcym na

wale silnika hamulec ten powinien dzia∏aç

równoczeÊnie z hamulcem g∏ównym.

1.1.6.2.17. Moment hamowania manewrowego powinien byç regulowany, z wyjàtkiem

1) hamowania zatrzymujàcego (STOP) podczas automatycznego sterowania maszyny,

2) maszyn wyciàgowych ze skojarzonym

sterowaniem nap´du maszyny i hamulca, wyposa˝onych w urzàdzenia do wyboru startowego momentu nap´dowego,

3) maszyn wyciàgowych ma∏ych wyciàgów

materia∏owych oraz wyciàgów ratowniczych.

1.1.6.2.18. Przebieg narastania si∏y hamowania bezpieczeƒstwa powinien si´ odbywaç w nast´pujàcych przedzia∏ach czasowych

1) w hamulcach z nap´dem pneumatycznym i mechanicznym uk∏adem przeniesieƒ sterowniczych

a) czas od chwili impulsu wyzwalajàcego

do chwili prze∏àczenia rozdzielaczy

pneumatycznych, w tym równie˝ regulatora ciÊnienia, jeÊli ma zastosowanie

ciÊnieniowe hamowanie wyprzedzajàce — do 0,3 s,

podtrzymujàcymi obcià˝nik hamulcowy lub

odwodzàcymi zespó∏ Êciskanych spr´˝yn,

powinny byç zasilane spr´˝onym powietrzem o stabilizowanym ciÊnieniu. WartoÊç

tego ciÊnienia mo˝e wynosiç co najwy˝ej

110% ciÊnienia koniecznego do podniesienia obcià˝nika lub odwodzenia zespo∏u

spr´˝yn. Nie dotyczy to przypadku, kiedy cylinder w czasie hamowania bezpieczeƒstwa

staje si´ chwilowym êród∏em zasilania si∏ownika pneumatycznego b´dàcego êród∏em si∏y hamowania bezpieczeƒstwa lub

przy pneumatycznym sterowaniu odwzbudzania. W przypadkach tych dozwolone jest

zasilanie cylindra stabilizowanym ciÊnieniem o wartoÊci podyktowanej po˝àdanym

ciÊnieniem wyprzedzenia pneumatycznego

w si∏owniku b´dàcym êród∏em hamowania

bezpieczeƒstwa bàdê ciÊnieniem koniecznym dla przesterowania odwzbudzania maszyn Ward-Leonarda.

b) czas narastania si∏y od chwili impulsu

wyzwalajàcego do chwili osiàgni´cia

66% si∏y hamowania — do 0,7 s,

2) w hamulcach z nap´dem pneumatycznym i elektrycznym uk∏adem sterowania

a) czas od chwili impulsu wyzwalajàcego

do chwili prze∏àczenia rozdzielacza

elektropneumatycznego lub regulatora ciÊnienia — do 0,15 s,

b) czas od chwili impulsu wyzwalajàcego

do chwili osiàgni´cia 66% si∏y hamujàcej — do 0,5 s,

3) w hamulcach z hydraulicznie odwodzonymi zespo∏ami spr´˝yn si∏owników

a) czas od chwili impulsu wyzwalajàcego

do chwili prze∏àczenia rozdzielaczy

elektrohydraulicznych — do 0,1 s,

b) czas od chwili impulsu wyzwalajàcego

do chwili osiàgni´cia 66% si∏y hamujàcej, sk∏adajàcy si´ z czasu dobiegu

szcz´k i czasu w∏aÊciwego narastania

si∏y — do 0,5 s, przy czym czasy te powinny byç nastawialne.

1.1.6.2.19. JeÊli hamowanie bezpieczeƒstwa powoduje

znaczne oscylacje lin, dozwolone jest wyd∏u˝enie do 0,7 s czasu narastania si∏y hamujàcej do 66% si∏y nominalnej. W tych przypadkach, a tak˝e gdy wyd∏u˝enie czasu narastania tej si∏y do 0,7 s jest wynikiem cech strukturalnych zespo∏u sterowniczego, diagram

pr´dkoÊci powinien byç tak zaprogramowany, aby pomimo zw∏oki w hamowaniu by∏o

zapewnione skuteczne dzia∏anie uk∏adu kontroli pr´dkoÊci w strefie kraƒcowej.

1.1.6.2.20. W hamulcach, w których wy∏àcznym êród∏em si∏y hamowania bezpieczeƒstwa jest

energia potencjalna obcià˝nika, czas od

chwili impulsu wyzwalajàcego do chwili

przy∏o˝enia szcz´k nie mo˝e byç d∏u˝szy ni˝

1) 0,8 s — w nap´dach z mechanicznym (gilotynowym) uwalnianiem obcià˝nika,

2) 1 s — w nap´dach z pneumatycznym

podtrzymaniem i uwalnianiem obcià˝nika.

W przypadkach kiedy czas ten jest d∏u˝szy

ni˝ 0,5 s, diagram pr´dkoÊci powinien byç

zaprogramowany w sposób okreÊlony

w pkt 1.1.6.2.19.

1.1.6.2.21. Narastanie si∏y hamowania bezpieczeƒstwa

od wartoÊci okreÊlonej ograniczeniami wynikajàcymi z warunków sprz´˝enia ciernego

lub ograniczeniami dynamiki hamowania

do wartoÊci maksymalnej mo˝e si´ rozpoczàç bezpoÊrednio przed zatrzymaniem wyciàgu, przy pr´dkoÊci poni˝ej 1 m/s, lub niezw∏ocznie po jego zatrzymaniu.

1.1.6.2.22. W maszynach wyciàgowych o pr´dkoÊci

powy˝ej 4 m/s cylindry pneumatyczne zespo∏u nap´dowego, b´dàce si∏ownikami

Poz. 1064

1.1.6.2.23. Je˝eli zastosowano hamulce o dwóch êród∏ach si∏ hamowania, a podczas hamowania bezpieczeƒstwa wykorzystuje si´ obydwa te êród∏a, po up∏ywie czasu do 2 s od

chwili zadzia∏ania obwodu bezpieczeƒstwa

powinny wyst´powaç dwie bliskie co do

wielkoÊci i niesumujàce si´ si∏y, z których

ka˝da jest zdolna samodzielnie zahamowaç

wyciàg.

Wymagania okreÊlone w pkt 1.1.6.2.18—

1.1.6.2.20 stosuje si´ tylko do jednej z tych

si∏.

1.1.6.2.24. Budowa hamulców maszyn wyciàgowych

powinna zapewniaç spe∏nienie warunków

technicznych okreÊlonych w pkt 1.1.6.2.8—

1.1.6.2.12 przez ca∏y okres ich eksploatacji.

1.1.6.3.

Konstrukcja.

1.1.6.3.1. Przeguby dêwigniowego uk∏adu przeniesieƒ si∏owych hamulca z bie˝nià cylindrycznà powinny byç wyposa˝one w tuleje Êlizgowe z mo˝liwoÊcià ich smarowania. Dozwolone jest stosowanie tulei samosmarowych.

1.1.6.3.2. ¸o˝yska stopy szcz´ki hamulcowej powinny

byç dost´pne z mo˝liwoÊcià ich demonta˝u.

¸o˝ysko i jego Êruby mocujàce powinny byç

chronione przed czynnikami korozyjnymi.

1.1.6.3.3. Gwinty ci´gie∏ i popychaczy, przynale˝nych

do dêwigniowego uk∏adu przeniesieƒ si∏owych obcià˝onych si∏à zmiennà z cz´stotliwoÊcià cyklu pracy wyciàgu i wi´kszà, powinny mieç profil okràg∏y (∏ukowy).

1.1.6.3.4. Ukszta∏towanie nakr´tek regulacyjnych

(rzymskich) i koƒcówek ci´gie∏ w sposób

okreÊlony w pkt 1.1.6.3.3 powinno uwzgl´dniaç ogólne zasady budowy maszyn w zakresie kszta∏towania elementów poddawanych dzia∏aniu obcià˝eƒ zmiennych dla minimalizacji dzia∏ania karbu — koncentracji

napr´˝eƒ.

1.1.6.3.5. Stosowanie po∏àczeƒ spawanych w ci´g∏ach/popychaczach uk∏adu przeniesieƒ si∏owych i ich koƒcówkach jest niedozwolone.

1.1.6.3.6. Po∏àczenia nitowane i na Êruby pasowane

ci´gie∏, o których mowa w pkt 1.1.6.3.3, nie

mogà byç wykonywane za pomocà nitów

bàdê Êrub z ∏bem wpuszczonym.

1.1.6.3.7. Kliny i wpusty w uk∏adzie przeniesieƒ si∏owych powinny byç zabezpieczone przed

wypadni´ciem.

1.1.6.3.8. Sworznie przegubów w dêwigniowym uk∏adzie przeniesieƒ si∏owych powinny byç zabezpieczone przed wysuni´ciem si´, przy

czym zabezpieczenie powinno byç dost´pne i sprawdzalne.

1.1.6.3.9. Graniczny skok roboczy si∏ownika pneumatycznego nie mo˝e przekraczaç 80% mo˝liwego suwu t∏oka. W przypadku wynurzenia

si´ t∏oka z cylindra, w pozycji maksymalnego wysuwu, co najmniej 66% pobocznicy

t∏oka powinno pozostawaç w cylindrze jako

prowadzenie.

1.1.6.3.10. Dràg t∏okowy lub t∏ok si∏ownika podtrzymujàcego obcià˝nik hamulcowy powinien

mieç amortyzowane ograniczenie górnej

pozycji.

1.1.6.3.11. Ci´g∏o obcià˝nika powinno byç odkute

w ca∏oÊci. Niedozwolone jest wykonywanie

dolnego czopa oporowego dla elementów

obcià˝nika w postaci oddzielnej cz´Êci ∏àczonej z ci´g∏em za pomocà po∏àczenia

gwintowanego.

1.1.6.3.12. Zespó∏ nap´dowy powinien byç wyposa˝ony w czujniki kontroli granicznych po∏o˝eƒ

t∏oków.

1.1.6.3.13. W maszynach dwub´bnowych lub dwubobinowych z mechanizmem wysprz´glania

jednego z b´bnów lub bobin dzia∏anie mi´dzy mechanizmem sprz´g∏owym a hamulcem ustalajàcym powinno byç wzajemnie

uzale˝nione, z wyjàtkiem maszyn wyposa˝onych w r´czny system rozsprz´glania.

1.1.6.3.14. Zespó∏ sterowniczo-zasilajàcy powinien byç

tak zbudowany, aby zapewnia∏

1) przygotowanie medium zasilajàcego

o odpowiednich parametrach,

2) regulacj´ si∏y hamowania w pe∏nym zakresie, z wyjàtkiem przypadków, w których dozwolono stosowanie hamowania

manewrowego o nieregulowanym docisku,

3) niezawodnoÊç hamowania bezpieczeƒstwa równorz´dnà co najmniej niezawodnoÊci w∏aÊciwej dla zastosowania

dwóch niezale˝nych od siebie rozdzielaczy tak po∏àczonych, aby w przypadku

niezadzia∏ania jednego z nich nie zosta∏

zak∏ócony przebieg hamowania bezpieczeƒstwa,

Poz. 1064

4) zasygnalizowanie na stanowisku maszynisty wyciàgowego niezadzia∏ania któregokolwiek z rozdzielaczy i uniemo˝liwienie przywrócenia stanu gotowoÊci hamulca, warunkujàcego uruchomienie

maszyny,

5) kontrol´ nastaw ciÊnieƒ medium zasilajàcego i kontrol´ efektów sterowania.

1.1.6.3.15. Technologiczne przecieki medium hydraulicznego wyst´pujàce w elementach sterowniczych i si∏ownikach hamulca powinny

byç ujmowane i odprowadzane. Niedozwolone jest powstawanie przecieków na zewnàtrz uk∏adu hydraulicznego hamulca.

1.1.6.3.16. Po∏o˝enie szcz´ki si∏ownika hamulca tarczowego powinno byç kontrolowane czujnikiem pozycyjnym.

1.1.6.3.17. Jednoznacznie okreÊlone, stabilne po∏o˝enie w pe∏ni odwiedzionej szcz´ki si∏ownika

hamulca tarczowego powinno byç osiàgane przez oparcie si´ szcz´ki w korpusie si∏ownika.

1.1.6.3.18. T∏ok cylindra si∏ownika hamulca tarczowego nie mo˝e przenosiç si∏ stycznych.

1.1.6.3.19. Tarcze hamulcowe maszyny wyciàgowej

nie mogà wykazywaç bicia osiowego wi´kszego od dopuszczalnego dla si∏ownika hamulcowego.

1.1.6.3.20. Maksymalny skok szcz´ki si∏ownika hamulca tarczowego nie mo˝e byç mniejszy od

sumy dwuipó∏krotnej nominalnej szczeliny

i maksymalnej wartoÊci osiowych luzów

wewn´trznych si∏ownika.

1.1.6.3.21. Maksymalny osiowy luz wewn´trzny si∏ownika hamulca tarczowego nie mo˝e byç

wi´kszy od 1/3 wartoÊci nominalnej szczeliny.

1.1.6.3.22. Sprawdzenie wytrzyma∏oÊci stojaka dla si∏owników hamulca tarczowego powinno

byç przeprowadzone dla normalnego obcià˝enia ruchowego. W przypadkach kiedy

zamkni´cie przewodów zasilajàcych si∏owników tej samej pary nast´puje za pomocà

odr´bnie zamykanych zaworów odcinajàcych, stojak powinien byç dodatkowo

sprawdzony wytrzyma∏oÊciowo dla obcià˝enia stojaka przez skrajny górny si∏ownik.

Napr´˝enia w przekroju wyznaczonym

przez p∏aszczyzn´ symetrii sàsiedniego si∏ownika nie mogà powodowaç trwa∏ych odkszta∏ceƒ stojaka.

1.1.6.3.23. Hamulce tarczowe maszyn wyciàgowych

o pr´dkoÊci jazdy powy˝ej 4 m/s powinny

byç wyposa˝one w uk∏ady samoczynnej

kontroli temperatury powierzchni bie˝ni hamulcowych.

1.1.6.3.24. Uk∏ad samoczynnej kontroli temperatury

powierzchni bie˝ni hamulcowej powinien

1) unieruchomiç maszyn´ wyciàgowà za

pomocà awaryjnego hamowania nap´-

dem w przypadku przekroczenia temperatury dopuszczalnej,

2) blokowaç ruch maszyny na czas stygni´cia bie˝ni.

1.1.6.4.

NiezawodnoÊç.

1.1.6.4.1. Dzia∏anie hamulca powinno byç samoczynnie kontrolowane. W przypadku niezamierzonego hamowania, si∏a hamujàca nie mo˝e byç wi´ksza od si∏y hamowania bezpieczeƒstwa.

1.1.6.4.2. Uk∏ady elektrycznego sterowania hamulca

powinny byç tak wykonane, aby

1) ich uszkodzenie w czasie ruchu maszyny

nie powodowa∏o samoczynnego wystàpienia si∏y hamujàcej wi´kszej ni˝ dopuszczalna,

2) ich uszkodzenie w czasie postoju maszyny nie powodowa∏o jej samoczynnego

odhamowania,

3) umo˝liwia∏y bezpieczne przeprowadzenie pomiarów i prób hamulca.

1.1.6.4.3. Niezgodna ze stanem wysterowania pozycja t∏oków rozdzielaczy pneumatycznego

lub hydraulicznego zespo∏u sterowniczo-zasilajàcego, po wystàpieniu hamowania bezpieczeƒstwa, powinna uniemo˝liwiç przywrócenie stanu gotowoÊci do hamowania

bezpieczeƒstwa. W przypadkach kiedy rozdzielacze te sà tak˝e prze∏àczane w czasie

hamowania manewrowego lub hamowania

zatrzymujàcego (STOP), niew∏aÊciwa pozycja t∏oków rozdzielaczy powinna spowodowaç zablokowanie ruchu maszyny.

1.1.6.4.7. W przypadku stosowania hamowania bezpieczeƒstwa momentem hamujàcym regulowanym, powinien byç kontrolowany przebieg opóênienia hamowania. Uszkodzenia

uk∏adu kontroli opóênieƒ hamowania powinny byç wykrywane i powodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa.

1.1.6.4.8. Przebieg

hamowania

zatrzymujàcego

(STOP) oraz odwodzenia szcz´k w maszynach wyciàgowych sterowanych automatycznie powinny byç samoczynnie kontrolowane.

1.1.6.4.9. Zu˝ycie ok∏adzin ciernych szcz´k hamulcowych powinno byç samoczynnie kontrolowane. Kontrola powinna zapewniç utrzymanie skoku szcz´k w granicach okreÊlonych

1) dopuszczalnym skokiem roboczym ruchomych elementów nap´du hamulca

lub szcz´k,

2) dopuszczalnym spadkiem docisku szcz´k

w hamulcach z nap´dem spr´˝ynowym,

3) dopuszczalnym skokiem szcz´k okreÊlonym wzgl´dami funkcjonalnymi.

1.1.6.4.10. W polu widzenia maszynisty maszyn wyciàgowych powinny si´ znajdowaç wskaêniki

ciÊnienia z oznakowaniem nast´pujàcych

charakterystycznych wskazaƒ

1) minimalnego ciÊnienia zasilania pneumatycznego si∏owników b´dàcych êród∏em si∏y hamowania,

2) ciÊnienia wyprzedzenia pneumatycznego

si∏owników b´dàcych êród∏em jednej z si∏

hamowania bezpieczeƒstwa,

1.1.6.4.4. Niew∏aÊciwe parametry zasilania pneumatycznego w hamulcach z pneumatycznym

êród∏em si∏y (nap´d hamulca o dzia∏aniu naporowym) powinny spowodowaç hamowanie awaryjne nap´dem lub hamowanie bezpieczeƒstwa.

1.1.6.4.5. W przypadku stosowania hamowania manewrowego o nieregulowanym docisku

w r´cznie sterowanych maszynach wyciàgowych o pr´dkoÊci jazdy powy˝ej 4 m/s,

sterowanie hamulca powinno byç kojarzone ze sterowaniem nap´du (sterowanie jednosterowe), a uk∏ad sterowania nap´du powinien umo˝liwiç wybór startowego momentu nap´dowego do przewidywanego

obcià˝enia wyciàgu.

1.1.6.4.6. W przypadku stosowania zró˝nicowanego

hamowania bezpieczeƒstwa, wybór wariantu hamowania powinien byç dokonywany w powiàzaniu z odpowiednimi uk∏adami w zakresie wyboru rodzaju pracy maszyny, a w maszynach wyciàgów jednokoƒcowych wybór wariantu hamowania powinien nast´powaç tak˝e samoczynnie w zale˝noÊci od kierunku obrotów b´bna.

Uszkodzenia uk∏adu wyboru momentu powinny byç wykrywane i powodowaç hamowanie bezpieczeƒstwa.

Poz. 1064

3) minimalnego ciÊnienia zasilania si∏owników odwodzàcych obcià˝nik lub zespó∏

ÊciÊni´tych spr´˝yn,

4) ciÊnienia resztkowego, zmniejszajàcego

chwilowo si∏´ dzia∏ania obcià˝nika lub zespo∏u ÊciÊni´tych spr´˝yn nap´du hamulcowego.

1.1.6.4.11. W instalacji zasilania pneumatycznego lub

hydraulicznego powinny si´ znajdowaç zaÊlepione przy∏àcza pomiarowe dla czujników s∏u˝àcych do okresowej rejestracji ciÊnieƒ.

1.1.6.5.

Wytrzyma∏oÊç.

1.1.6.5.1. Wszystkie elementy hamulca przenoszàce

si∏y i momenty wynikajàce z procesu hamowania, z wyjàtkiem wskazanych w pkt

1.1.6.5.3, powinny wykazywaç takà wytrzyma∏oÊç, aby maksymalne obcià˝enia statyczne nie powodowa∏y w nich napr´˝eƒ

przekraczajàcych 20% wytrzyma∏oÊci doraênej, okreÊlonej w Polskiej Normie dla danego materia∏u.

1.1.6.5.2. W hamulcach, w których pewne elementy

mogà byç obcià˝one przez sumaryczne si∏y

pochodzàce z obu êróde∏ si∏y hamujàcej,

maksymalne obcià˝enie statyczne tych ele-

mentów nie mo˝e powodowaç napr´˝eƒ

przekraczajàcych 30% wytrzyma∏oÊci doraênej okreÊlonej w Polskiej Normie dla danego materia∏u. Elementy obcià˝one si∏ami

wynikajàcymi z dzia∏ania tej spoÊród si∏ hamujàcych, która powoduje wi´kszy moment hamowania, powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.1.6.5.1 oraz

1.1.6.5.3.

1.1.6.5.3. Zamocowania ∏o˝ysk wspierajàcych stopy

szcz´k hamulcowych oraz te elementy, od

których wytrzyma∏oÊci zale˝y w ca∏oÊci

zdolnoÊç hamowania maszyny, powinny

wykazywaç takà wytrzyma∏oÊç, aby maksymalne obcià˝enie statyczne nie powodowa∏o w nich napr´˝eƒ o wartoÊci przekraczajàcej 15% wytrzyma∏oÊci doraênej okreÊlonej

w Polskiej Normie dla danego materia∏u.

1.1.6.5.4.

1.1.7.8.

Dzia∏anie hamulca manewrowego i bezpieczeƒstwa powinno byç od siebie niezale˝ne,

zarówno co do sterowania, jak i sposobu

wyzwalania.

1.1.7.9.

Hamowanie hamulcem manewrowym powinno byç sterowane przez maszynist´ maszyn wyciàgowych.

1.1.7.10.

Moment hamowania hamulca bezpieczeƒstwa powinien byç niezale˝ny od maszynisty maszyn wyciàgowych.

1.1.7.11.

Hamowanie bezpieczeƒstwa w maszynach

wyciàgowych z nap´dem elektrycznym powinno wystàpiç samoczynnie co najmniej

w nast´pujàcych przypadkach

1) zaniku dop∏ywu energii,

2) przecià˝enia silnika nap´dowego,

3) przejazdu górnego poziomu skrajnego

przez naczynie wyciàgowe i wyzwolenia

hamulca bezpieczeƒstwa przez szybowy

w∏àcznik kraƒcowy,

4) przejazdu poziomów skrajnych powodujàcego wyzwolenie hamulca bezpieczeƒstwa przez wy∏àczniki kraƒcowe na

wskaêniku g∏´bokoÊci,

5) przekroczenia o 15% pr´dkoÊci nominalnej.

Ci´g∏a i sworznie uk∏adu przeniesieƒ si∏owych hamulca powinny byç wykonane ze

stali posiadajàcej

1) udokumentowany sk∏ad chemiczny,

2) wynik próby wytrzyma∏oÊci.

Stal na sworznie powinna posiadaç wyniki

próby udarnoÊci. Spe∏nienie tego wymogu

powinno byç udokumentowane w Êwiadectwie wytwórcy maszyny lub hamulca maszyny wyciàgowej.

1.1.7.

Maszyny wyciàgowe pomocniczych wyciàgów szybowych.

1.1.7.1.

Stosunek Êrednicy b´bna do Êrednicy liny

nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 40 dla lin splotkowych, a 50 dla lin zamkni´tych.

1.1.7.2.

Obrze˝e b´bna nawojowego powinno wystawaç ponad oÊ geometrycznà liny warstwy ostatniej co najmniej o 1,5 Êrednicy liny.

1.1.7.3.

Przy wielowarstwowym nawijaniu liny powinna byç zapewniona w∏aÊciwa geometria

nawijania.

Poz. 1064

1.1.7.12.

RównoczeÊnie z wyzwoleniem hamulca

bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç przerwanie dop∏ywu energii elektrycznej do silnika

nap´dowego.

1.1.7.13.

Hamulec bezpieczeƒstwa w maszynach wyciàgowych z nap´dem pneumatycznym lub

hydraulicznym powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.1.7.11 ppkt 1) i 3)—5)

oraz pkt 1.1.7.12.

1.1.7.14.

Pr´dkoÊç naczynia wyciàgu ratowniczego

powinna byç regulowana i wynosiç nie wi´cej ni˝ 1 m/s.

1.1.7.15.

Maszyny wyciàgowe wyciàgów ratowniczych powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.1.7.2—1.1.7.4 oraz 1.1.7.6—

1.1.7.9, a stosunek Êrednicy ko∏a linowego

do Êrednicy liny powinien wynosiç co najmniej 25.

1.1.7.4.

Zamocowanie koƒca liny w b´bnie powinno

wykazywaç co najmniej pi´ciokrotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do najwi´kszego obcià˝enia statycznego liny.

1.1.7.5.

Maszyny wyciàgowe wyciàgów awaryjno-rewizyjnych powinny byç wyposa˝one we

wskaênik g∏´bokoÊci. Maszyny wyciàgowe

wyciàgów awaryjno-rewizyjnych przy pr´dkoÊci powy˝ej 1 m/s powinny byç wyposa˝one we wskaênik pr´dkoÊci.

1.1.7.16.

Maszyna wyciàgowa przeznaczona do u˝ycia liny z przewodami elektrycznymi powinna mieç na wale b´bna odpowiednio izolowane pierÊcienie zbiorcze, zapewniajàce

ciàg∏oÊç po∏àczenia elektrycznego w czasie

ruchu wyciàgu.

1.1.7.6.

Maszyny wyciàgowe wyciàgów awaryjno-rewizyjnych powinny byç wyposa˝one

w hamulec manewrowy i hamulec bezpieczeƒstwa. Hamulec bezpieczeƒstwa powinien dzia∏aç na noÊnik liny.

1.1.7.17.

Wyciàg ratowniczy powinien byç wyposa˝ony w zestaw aparatów do ∏àcznoÊci radiowej.

1.1.7.18.

W maszynach wyciàgowych ma∏ych wyciàgów materia∏owych stosunek Êrednicy ko∏a

linowego do Êrednicy liny powinien wynosiç co najmniej 25.

1.1.7.19.

Maszyny wyciàgowe ma∏ych wyciàgów

materia∏owych powinny spe∏niaç wymaga-

1.1.7.7.

Ka˝dy z hamulców powinien utrzymywaç

w spoczynku najwi´kszà nadwag´ statycznà, co najmniej z dwukrotnym wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa.

nia okreÊlone w pkt 1.1.7.2, 1.1.7.4, 1.1.7.7—

1.1.7.9 oraz 1.1.7.11 ppkt 1)—3).

1.2.

Naczynia wyciàgowe.

1.2.1.

OkreÊlenia.

1.2.1.1.

W górniczym wyciàgu szybowym przeciwci´˝ar stanowi naczynie wyciàgowe.

1.2.1.2.

Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa okreÊla si´

stosunkiem wytrzyma∏oÊci doraênej Rm materia∏u do obliczonych napr´˝eƒ przynale˝nych odpowiednim przypadkom obcià˝eƒ

elementów noÊnych naczyƒ wyciàgowych.

1.2.2.

Budowa.

1.2.2.1.

Wytrzyma∏oÊç elementów noÊnych naczynia wyciàgowego powinna byç sprawdzana

w zakresie

1) maksymalnego ruchowego obcià˝enia

statycznego,

2) obcià˝enia awaryjnego wynikajàcego

z si∏y zrywajàcej lin´ wyciàgowà noÊnà,

1.2.2.3.

Wytrzyma∏oÊç elementów g∏owicy powinna

byç sprawdzona na obcià˝enie awaryjne

wynikajàce z si∏y zrywajàcej lin´ wyciàgowà

noÊnà. Wytrzyma∏oÊç elementów g∏owicy

powinna byç sprawdzona na obcià˝enia

wynikajàce z si∏ wyst´pujàcych w czasie hamowania naczynia w urzàdzeniach hamowania awaryjnego na drogach przejazdu

w wie˝y i rzàpiu. Wytrzyma∏oÊç ta powinna

byç taka, aby napr´˝enia materia∏ów g∏owicy nie przekroczy∏y granicy plastycznoÊci.

1.2.2.4.

Wytrzyma∏oÊç elementów naczynia przenoszàcych si∏y wyst´pujàce podczas hamowania naczynia na drogach przejazdu w wie˝y i rzàpiu powinna byç sprawdzona

z uwzgl´dnieniem obcià˝eƒ wynikajàcych

z tych si∏. Wytrzyma∏oÊç ta powinna wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa co najmniej 1,8.

1.2.2.5.

Wytrzyma∏oÊç pojemników naczyƒ przeznaczonych do transportu urobku luzem powinna byç sprawdzona z uwzgl´dnieniem

obcià˝enia awaryjnego, wywo∏anego parciem urobku z wodà. Dla obliczeƒ przyjmuje si´ ci´˝ar usypowy urobku, zanieczyszczonego ska∏à p∏onnà, zawierajàcy 20% wody. Nie uwzgl´dnia si´ obcià˝enia wynikajàcego z masy wody do obliczeƒ wytrzyma∏oÊci pojemników naczyƒ przeznaczonych do

transportu soli i rud metali. Wytrzyma∏oÊç

ta powinna wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa wynoszàcy co najmniej 1,8.

1.2.2.6.

Wytrzyma∏oÊç elementów naczyƒ wyciàgowych przenoszàcych obcià˝enia od lin wyrównawczych powinna byç tak dobrana,

aby w czasie awaryjnego zaczepienia lin

wyrównawczych w szybie nie wystàpi∏o

zniszczenie tych elementów oraz ich po∏àczeƒ.

1.2.2.7.

Elementy noÊne naczyƒ wyciàgów pomocniczych powinny wykazywaç co najmniej 7-krotny

wspó∏czynnik

bezpieczeƒstwa

w stosunku do maksymalnego statycznego

obcià˝enia ruchowego.

1.2.2.8.

Elementy konstrukcyjne kub∏ów urobkowych i do transportu mieszaniny betonowej, w szczególnoÊci p∏aszcz, dno, konstrukcja wsporcza i zamkni´cia, powinny wykazywaç co najmniej 7-krotny wspó∏czynnik

bezpieczeƒstwa w stosunku do maksymalnego obcià˝enia statycznego.

1.2.2.9.

Elementy noÊne kub∏ów, w szczególnoÊci

kab∏àki, ucha, sworznie, po∏àczenia nitowane lub Êrubowe z p∏aszczem kub∏a, powinny

wykazywaç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa w stosunku do

maksymalnego obcià˝enia statycznego.

1.2.2.10.

W naczyniach wyciàgowych prowadzonych

po prowadnikach sztywnych powinny byç

stosowane prowadnice toczne przymocowane do g∏owicy i ramy dolnej naczynia.

W przypadkach uzasadnionych wymaga-

3) si∏y wyst´pujàcej w czasie hamowania

naczynia w urzàdzeniach hamowania

awaryjnego na drogach przejazdu w wie˝y i rzàpiu,

4) obcià˝enia awaryjnego wynikajàcego

z si∏y zrywajàcej lin´ wyrównawczà.

1.2.2.2.

Wytrzyma∏oÊç elementów naczyƒ wyciàgowych powinna byç sprawdzona w zakresie

maksymalnego ruchowego obcià˝enia statycznego; elementy te powinny wykazywaç

nast´pujàce wspó∏czynniki bezpieczeƒstwa

1) elementy noÊne naczynia wyciàgowego

— co najmniej 7,

2) elementy naczyƒ przenoszàce obcià˝enie

przy opadni´ciu pe∏nego naczynia na

podchwytach — co najmniej 5,

3) elementy ∏àczàce wielolinowe zawieszenie jedno- i wielopunktowe z g∏owicà naczynia wyciàgowego

a) ∏àczàce z g∏owicà za pomocà po∏àczenia nitowego — co najmniej 12,5,

b) ∏àczàce z g∏owicà za pomocà innych

po∏àczeƒ — co najmniej 10,

4) elementy wymienione w ppkt 3) w przekroju przy wyjÊciu z g∏owicy naczynia

a) gdy l wi´ksze od 4d — co najmniej 18,

b) gdy l mniejsze lub równe 4d — co najmniej 15,

gdzie

l — odleg∏oÊç od górnej kraw´dzi g∏owicy od osi otworu sworznia w blasze

∏àcznikowej,

d — Êrednica otworu sworznia w blasze

∏àcznikowej dla po∏àczenia jej z nast´pnym elementem zawieszenia.

niami konstrukcyjnymi naczynia prowadnice toczne mogà byç zamocowane pomi´dzy

g∏owicà a ramà dolnà naczynia. Naczynia

wyciàgowe prowadzone po prowadnikach

sztywnych powinny byç ponadto wyposa˝one w prowadnice Êlizgowe zabezpieczajàce. Minimalny luz na stron´ mi´dzy prowadnicà Êlizgowà zabezpieczajàcà a prowadnikiem sztywnym powinien wynosiç co

najmniej 5 mm.

1.2.2.11.

1.2.2.12.

Naczynia wyciàgowe prowadzone po linach

prowadniczych powinny byç wyposa˝one

w prowadnice toczne lub Êlizgowe tulejowe. Dla ka˝dej liny prowadniczej powinny

byç co najmniej dwie prowadnice Êlizgowe,

przymocowane do g∏owicy i ramy dolnej

naczynia wyciàgowego lub dwie prowadnice toczne, przymocowane jak Êlizgowe, przy

czym ka˝da z nich dwoma krà˝kami powinna obejmowaç lin´ prowadniczà obustronnie. Przy stosowaniu prowadnic tocznych

ka˝de naczynie wyciàgowe powinno byç

wyposa˝one w dodatkowe, zabezpieczajàce

prowadnice Êlizgowe tulejowe, co najmniej

po jednej dla ka˝dej liny prowadniczej. Wewn´trzna Êrednica otworów prowadnicy Êlizgowej tulejowej w stanie nowym powinna

byç o 10 mm wi´ksza od Êrednicy liny prowadniczej. GruboÊç Êcianki prowadnicy powinna byç tak dobrana, aby pozwala∏a

w okresie eksploatacji na jednostronne zu˝ycie do 5 mm. Kraw´dzie zbli˝one do liny

powinny byç zaokràglone. Naczynie wyciàgowe przeznaczone do stosowania w szybie

z linami odbojowymi powinno byç wyposa˝one co najmniej w dwa Êlizgi dla ka˝dej liny odbojowej, umocowane na g∏owicy i ramie dolnej naczynia. Robocza p∏aszczyzna

ka˝dego Êlizgu powinna wystawaç poza obrys konstrukcji naczynia (∏àcznie z prowadnicami) co najmniej o po∏ow´ Êrednicy liny

odbojowej. Dopuszczalne zu˝ycie Êlizgu powinno wynosiç 0,4 Êrednicy liny odbojowej.

Krà˝ki prowadnic tocznych powinny stale

przylegaç do prowadnika/liny prowadniczej. Konstrukcja prowadnic powinna

umo˝liwiaç regulacj´ po∏o˝enia krà˝ków

prowadnic.

1.2.2.13.

Naczynia wyciàgów szybowych o pr´dkoÊci

jazdy nieprzekraczajàcej 2 m/s mogà byç

prowadzone po prowadnikach prowadnicami Êlizgowymi bez prowadzenia tocznego.

1.2.2.14.

Na przerwach prowadników sztywnych naczynia wyciàgowe powinny byç prowadzone w dodatkowych prowadzeniach kàtowych lub bocznych.

1.2.2.15.

W miejscach za∏adunku i roz∏adunku naczyƒ

wyciàgowych prowadzonych po prowadnikach linowych powinny byç zabudowane

dodatkowe prowadzenia kàtowe lub inne

urzàdzenia stabilizujàce naczynia wyciàgowe.

Poz. 1064

1.2.2.16.

Luzy mi´dzy Êlizgiem a prowadnikiem kàtowym lub bocznym na kraƒcowych poziomach za∏adowczych i wy∏adowczych nie

mogà przekraczaç 5 mm.

1.2.2.17.

Naczynia wyciàgowe przeznaczone do jazdy ludzi powinny byç wyposa˝one w ∏apad∏a zabezpieczajàce przed swobodnym opadaniem naczyƒ w szybie. Dozwolony jest

brak ∏apade∏ w naczyniach wyciàgowych do

jazdy ludzi pod warunkiem zawieszania ich

na linach noÊnych zrywanych w ca∏oÊci

przed na∏o˝eniem.

1.2.2.18.

PrzeÊwit pi´tra naczynia wyciàgowego do

jazdy ludzi powinien wynosiç co najmniej

1,75 m.

WielkoÊç powierzchni pod∏ogi pi´tra przypadajàca na jednà osob´ powinna wynosiç

co najmniej 0,18 m2, a naczyƒ wyciàgów ratowniczych — co najmniej 0,23 m2. Do ustalenia dopuszczalnej liczby osób w naczyniu

wyciàgowym powinno byç przyj´te 90 kg

masy przypadajàcej na jednà osob´.

1.2.2.19.

Ka˝de pi´tro powinno byç wyposa˝one

w uchwyty dla transportowanych ludzi oraz

zabezpieczone drzwiami o konstrukcji uniemo˝liwiajàcej ich otwieranie na zewnàtrz,

a tak˝e zabezpieczone przed samootwieraniem oraz wypadni´ciem z zawiasów i zamykane zasuwà z zewnàtrz naczynia.

1.2.2.20.

Konstrukcja naczyƒ do jazdy ludzi, w tym

awaryjnych i ratowniczych, powinna zapewniaç ochron´ jadàcych przed spadajàcymi drobnymi przedmiotami, wypadni´ciem oraz zetkni´ciem si´ z obudowà szybu

i elementami wyposa˝enia szybu.

1.2.2.21.

Naczynia wyciàgów rewizyjnych, przeznaczonych do kontroli obudowy szybu niewyposa˝onego w wyciàgi szybowe oraz naczynia wyciàgów ratowniczych mogà nie posiadaç prowadzenia, pod warunkiem ˝e zastosowano lin´ noÊnà nieodkr´tnà.

1.2.2.22.

Pojemniki naczyƒ przeznaczonych do transportu urobku luzem powinny posiadaç

pewnie dzia∏ajàce zamkni´cia przed samoroz∏adunkiem urobku w szybie.

1.2.2.23.

Pojemniki lub kosze wychylne naczyƒ wyciàgowych do transportu materia∏ów powinny byç zabezpieczone przed wychylaniem si´ w czasie jazdy naczynia. Konstrukcja zamkni´cia klapy pojemnika (kosza) powinna uniemo˝liwiaç otwarcie klapy w czasie jazdy naczynia oraz podczas wychylania

pojemnika.

1.2.2.24.

Pomosty wysuwane powinny posiadaç zabezpieczenia uniemo˝liwiajàce ruch pomostu podczas za∏adunku i wy∏adunku oraz jazdy naczynia w szybie.

1.2.2.25.

Naczynia przystosowane do transportu

urobku lub materia∏ów w wozach powinny

posiadaç zabezpieczenia wozów przed ich

wysuni´ciem z pomostów pi´ter.

1.2.2.26.

1.2.2.27.

1.2.2.28.

— 8078 —

G∏owica ka˝dego naczynia wydobywczego,

materia∏owego oraz do jazdy ludzi powinna

byç przystosowana do rewizji szybu i badania zawieszenia lin noÊnych oraz wyposa˝ona w por´cze o wysokoÊci co najmniej

1,10 m z kraw´˝nikiem wysokoÊci 0,15 m,

przymocowane na sta∏e do g∏owicy. Por´cze powinny byç wyposa˝one w zak∏adany

na czas rewizji daszek ochronny. S∏upki

daszka ochronnego i por´czy powinny byç

tak rozmieszczone, aby nie uderza∏y o belki

odbojowe w czasie awaryjnego dojazdu do

nich naczynia. W szybach wydechowych

por´cz mo˝e byç zdejmowana. W przypadku gdy por´cz z daszkiem ochronnym przymocowana jest trwale do g∏owicy, s∏upki

por´czy powinny byç sprawdzone na obcià˝enia wyst´pujàce przy podnoszeniu klapy

uszczelniajàcej. Wymaganie to nie dotyczy

g∏owic przeciwci´˝arów, których szerokoÊç

jest mniejsza od 0,6 m.

Konstrukcja ramy dolnej naczyƒ skipowych

powinna uwzgl´dniaç mo˝liwoÊç wykonywania kontroli i napraw urzàdzeƒ szybowych.

W przypadku gdy rodzaj uszczelnienia szybu wymaga stosowania fartucha uszczelniajàcego, rama dolna naczyƒ wyciàgowych powinna byç wyposa˝ona w fartuch.

Elementy fartucha powinny przylegaç do

p∏aszcza uszczelniajàcego w szybie i prowadników, natomiast metalowe elementy

fartucha powinny byç oddalone o co najmniej 30 mm od tego p∏aszcza. W bezpoÊredniej bliskoÊci prowadników stalowe

elementy fartucha powinny zapewniaç co

najmniej 10 mm luzu w stosunku do maksymalnych wymiarów prowadnika zgrubionego urzàdzeƒ hamowania naczynia na drogach przejazdu w rzàpiu.

1.2.2.29.

Obcià˝niki przeciwci´˝arów powinny byç

zabezpieczone przed przemieszczeniem.

1.2.2.30.

Naczynie kub∏a urobkowego s∏u˝àcego do

przewozu ludzi powinno mieç kszta∏t beczkowy lub sto˝kowo-cylindryczny, a naczynie

kub∏a do transportu mieszanki betonowej

powinno mieç w górnej cz´Êci kszta∏t sto˝kowo-cylindryczny, natomiast w dolnej —

kszta∏t sto˝ka stanowiàcego lej z otworem

do opró˝niania.

1.2.2.31.

GruboÊç blach p∏aszcza naczynia nie mo˝e

byç mniejsza ni˝ 6 mm, a gruboÊç blach dna

kub∏a — ni˝ 8 mm.

1.2.2.32.

Kube∏ powinien mieç odpowiednie elementy podporowe, w szczególnoÊci podpory dla

kab∏àka, zaczepy do przechylnego opró˝niania, a w przypadku kub∏a do mieszanki betonowej — konstrukcj´ wsporczà i sworznie.

1.2.2.33.

Kube∏ powinien posiadaç powierzchni´ dna

co najmniej 0,18 m2 przypadajàcà na jednà

osob´.

Poz. 1064

1.2.2.34.

Naczynia wyciàgów pomocniczych powinny byç wyposa˝one w elementy odpowiednie do przeznaczenia.

1.2.3.

Budowa saƒ prowadniczych dla kub∏ów.

1.2.3.1.

Elementami sk∏adowymi saƒ prowadniczych dla kub∏a sà: kad∏ub (rama), daszek

ochronny, prowadnica liny noÊnej oraz prowadnica saƒ po linach prowadniczych.

1.2.3.2.

Zasady projektowania.

1.2.3.2.1. Obcià˝enie saƒ zwiàzane jest z fazami ich

pracy, z których najbardziej charakterystyczne sà dwie: opró˝nianie kub∏a na pomoÊcie

wysypowym oraz osiadanie saƒ jednà stopà na pomoÊcie wiszàcym.

1.2.3.2.2. W czasie opró˝niania kub∏a na pomoÊcie

wysypowym sanie spoczywajà na podchwytach i obcià˝ane sà w sposób statyczny masà w∏asnà i sk∏adowà poziomà si∏y

w linie noÊnej obcià˝onej kub∏em wychylonym poziomo.

1.2.3.2.3. W czasie osiadania saƒ jednà stopà na pomoÊcie wiszàcym wyst´puje obcià˝enie dynamiczne wynikajàce z masy w∏asnej saƒ

siadajàcych z pr´dkoÊcià v = 1 m/s.

1.2.3.2.4. Przekroje saƒ powinny byç wymiarowane

metodà napr´˝eƒ dopuszczalnych, przyjmujàc 7-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa.

1.2.3.2.5. Do obliczeƒ wytrzyma∏oÊciowych powinny

byç przyjmowane wartoÊci maksymalne

wyst´pujàce w danym przekroju.

1.2.3.3.

Wymagania konstrukcyjne i materia∏owe.

1.2.3.3.1. Stosunek pionowego do poziomego rozstawienia prowadnic prowadzàcych po linach

prowadniczych powinien wynosiç co najmniej 1,15. W∏aÊciwe po∏o˝enie saƒ prowadniczych wzgl´dem kub∏a powinno podlegaç ciàg∏ej kontroli. Brak w∏aÊciwego po∏o˝enia saƒ prowadniczych wzgl´dem kub∏a

powinien spowodowaç wywo∏anie rozró˝nianego sygna∏u alarmowego, a po zatrzymaniu ruchu maszyny wyciàgowej powinna nastàpiç blokada ruchu.

1.2.3.3.2. Prowadzenie saƒ po linie noÊnej powinno

byç wykonane w kszta∏cie prowadnicy tulejowej o Êrednicy otworu równej co najmniej

1,5 Êrednicy liny i tak skonstruowanej, aby

nie by∏o mo˝liwoÊci jej wypadni´cia z saƒ.

1.2.3.3.3. Prowadzenie saƒ po linach prowadniczych

powinno byç wykonane w kszta∏cie prowadnicy nietulejowej o promieniu otworu

równym co najmniej 0,75 Êrednicy liny.

1.2.3.3.4. Ârednica daszka ochronnego nie mo˝e byç

mniejsza od Êrednicy kub∏a.

1.2.3.3.5. Kad∏ub (rama) i daszek ochronny mogà byç

wykonane ze stali zwyk∏ej jakoÊci lub stali

niskostopowej.

1.2.3.3.6. Prowadnice tulejowe powinny byç wykonane ze stopów aluminium lub tworzyw

sztucznych, a prowadnice kab∏àkowe mogà

byç wykonane ze stali zwyk∏ej jakoÊci lub

bràzu kutego.

1.3.

Liny wyciàgowe.

1.3.1.

OkreÊlenia.

1.3.1.1.

Obcià˝enie statyczne liny wyciàgowej noÊnej jest to oddzia∏ywanie si∏ na przekrój liny w czasie postoju wyciàgu szybowego.

Poz. 1064

4) dla lin stalowych p∏askich noÊnych i wyrównawczych — ηon = 0,75,

5) dla lin wyrównawczych stalowo-gumowych — ηon = 0,82.

Dla liny nowej konstrukcji producent powinien okreÊliç rzeczywistà si∏´ zrywajàcà.

1.3.1.11.

Za liny nieodkr´tne uwa˝a si´ liny, których

wartoÊç wzgl´dnego wspó∏czynnika odkr´tnoÊci zawiera si´ w granicach od 0 do 0,4.

WartoÊç tego wspó∏czynnika, okreÊlajàcego

stopieƒ oraz mo˝liwoÊç zrównowa˝enia danej konstrukcji, oblicza si´ wed∏ug wzoru

1.3.1.2.

Nadwaga statyczna jest to ró˝nica si∏ wyst´pujàcych w linach wyciàgowych noÊnych

w czasie postoju wyciàgu szybowego.

1.3.1.3.

Lina wyciàgowa noÊna jest to lina s∏u˝àca

do ciàgnienia naczyƒ wyciàgowych i przeciwci´˝arów w pionowych oraz pochy∏ych

szybach i szybikach.

1.3.1.4.

Lina wyciàgowa wyrównawcza jest to lina

∏àczàca dna naczyƒ wyciàgowych lub naczynia i przeciwci´˝aru, przeznaczona do

wyrównania masy liny noÊnej.

gdzie

1.3.1.5.

Lina noÊna urzàdzeƒ technologicznych jest

to lina s∏u˝àca do zawieszenia przemieszczanych urzàdzeƒ technologicznych w g∏´bionym lub pog∏´bianym szybie lub szybiku.

1.3.1.6.

Lina prowadnicza jest to lina s∏u˝àca do prowadzenia naczynia wyciàgowego lub koƒca

liny wyciàgowej noÊnej za pomocà odpowiedniego urzàdzenia prowadzàcego.

Cmax — maksymalna wartoÊç sztywnoÊci liny wspó∏zwitej o tej samej liczbie

drutów i przekroju poprzecznym;

wartoÊç wspó∏czynnika C liny jest

sumà wspó∏czynników sztywnoÊci

poszczególnych jej drutów; wartoÊç

t´ oblicza si´ wed∏ug wzoru

1.3.1.7.

Lina prowadniczo-noÊna jest to lina noÊna

przestawnego urzàdzenia technologicznego b´dàca jednoczeÊnie linà prowadniczà.

1.3.1.8.

Liny do urzàdzeƒ pomocniczych sà to liny

ko∏owrotów/wciàgarek do zawieszania kabli, rurociàgów, lutniociàgów oraz chwytaków ∏adowarek.

1.3.1.9.

Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa okreÊla si´

stosunkiem rzeczywistej si∏y zrywajàcej lin´, okreÊlonej przez producenta lub wyznaczonej w sposób okreÊlony w pkt 1.3.1.10,

do maksymalnego obcià˝enia statycznego.

1.3.1.10.

C

1.3.2.

Liny wyciàgowe noÊne.

1.3.2.1.

Ka˝da lina wyciàgowa noÊna w urzàdzeniach wyciàgowych jednolinowych powinna wykazywaç przy jej za∏o˝eniu co najmniej wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n wyznaczony nast´pujàco

1) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia do 400 m

a) n = 7,5 — dla jazdy ludzi,

b) n = 6,5 — dla wydobycia,

2) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia od 400 m do

1200 m

WartoÊç rzeczywistej si∏y zrywajàcej lin´ powinna byç przyj´ta zgodnie z danymi okreÊlonymi przez producenta liny. W przypadku braku tych danych si∏a zrywajàca powinna byç obliczona w oparciu o wyniki zrywania liny lub w wyjàtkowych przypadkach —

w oparciu o nast´pujàce wartoÊci nominalnej sprawnoÊci wytrzyma∏oÊciowej, wyra˝onej stosunkiem rzeczywistej si∏y zrywajàcej lin´ do nominalnej si∏y zrywajàcej lin´

1) dla lin konstrukcji zamkni´tej i pó∏zamkni´tej

a) jednozwitych — ηon = 0,9,

b) wielozwitych — ηon = 0,86,

2) dla lin dwuzwitych jednowarstwowych

— ηon = 0,86,

3) dla lin dwuzwitych wielowarstwowych —

ηon = 0,79,

— wartoÊç sztywnoÊci na skr´canie dla

analizowanej liny,

a) n = 7,5 — 0,001 (H–400) — dla jazdy ludzi,

b) n = 6,5 — 0,001 (H–400) — dla wydobycia,

gdzie H oznacza d∏ugoÊç liny od kó∏ linowych, b´bna lub ko∏a p´dnego do naczynia w najni˝szym po∏o˝eniu (wyra˝onà

w metrach).

1.3.2.2.

Ka˝da lina wyciàgowa noÊna w urzàdzeniach wyciàgowych wielolinowych powinna wykazywaç przy jej za∏o˝eniu co najmniej wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n wyznaczony nast´pujàco

1) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia do 400 m

a) n = 7,2 — dla jazdy ludzi,

b) n = 6,2 — dla wydobycia,

2) dla g∏´bokoÊci ciàgnienia od 400 m do

1200 m

1 m liny wyrównawczej do ci´˝aru liny noÊnej, na podstawie obliczeƒ nap´du i sprz´˝enia ciernego liny z ko∏em/b´bnem p´dnym maszyny wyciàgowej.

a) n = 7,2 — 0,001 (H–400) — dla jazdy ludzi,

b) n = 6,2 — 0,001 (H–400) — dla wydobycia,

gdzie H oznacza d∏ugoÊç liny od kó∏ linowych, b´bna lub ko∏a p´dnego do naczynia w najni˝szym po∏o˝eniu (wyra˝onà

w metrach).

1.3.2.3.

1.3.2.4.

Ka˝da lina wyciàgowa noÊna w urzàdzeniach, o których mowa w pkt 1.3.2.1

i 1.3.2.2, powinna, dla g∏´bokoÊci ciàgnienia

wi´kszej od 1200 m, wykazywaç przy jej za∏o˝eniu co najmniej wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa n obliczony jak dla g∏´bokoÊci

1200 m.

Przekrój noÊno-obliczeniowy (Fo) liny noÊnej w wyciàgach jednolinowych lub sum´

przekrojów lin w wyciàgach wielolinowych

oblicza si´ w mm2 wed∏ug wzorów

Poz. 1064

1.3.2.7.

Dla wybranej liny noÊnej powinien byç

sprawdzony wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa

n dla transportu urobku i materia∏ów,

a w urzàdzeniach przeznaczonych do jazdy

ludzi równie˝ wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa

n dla jazdy ludzi wed∏ug wzorów

— dla wyciàgów bez liny wyrównawczej,

— dla wyciàgów bez liny wyrównawczej

w szybach g∏´bionych,

— bez liny wyrównawczej,

— dla wyciàgów, w których ci´˝ar 1 m liny

wyrównawczej jest równy ci´˝arowi

1 m liny noÊnej,

— dla wyciàgów bez lin wyrównawczych

w szybach g∏´bionych,

— dla wyciàgów, w których ci´˝ar 1 m liny

wyrównawczej jest wi´kszy od ci´˝aru

1 m liny noÊnej,

— dla wyciàgów z linà wyrównawczà o ci´˝arze 1 m równym ci´˝arowi 1 m liny noÊnej,

— dla wyciàgów z linà wyrównawczà o ci´˝arze 1 m ró˝nym ni˝ ci´˝ar 1 m liny noÊnej.

1.3.2.5.

1.3.2.6.

Po obliczeniu przekroju noÊnego liny (Fo)

powinna byç wybrana odpowiednia lina

o przekroju noÊnym F najbli˝szym, nie

mniejszym od obliczonego.

Dla liny noÊnej powinna byç dobrana lina

wyrównawcza, przyjmujàc stosunek ci´˝aru

— dla wyciàgów, których ci´˝ar 1 m liny wyrównawczej jest mniejszy od ci´˝aru

1 m liny noÊnej.

Uwaga: Je˝eli znana jest rzeczywista si∏a

zrywajàca lin´ w ca∏oÊci, powinna

byç w ca∏oÊci wstawiona w miejsce

licznika powy˝szych wzorów.

ObjaÊnienie oznaczeƒ

F

— przekrój noÊny dobranej liny — mm2,

Rm — nominalna wytrzyma∏oÊç drutów noÊnych na rozciàganie w dobranej linie

— Mpa,

Qu — najwi´kszy ci´˝ar u˝yteczny zawieszony na jednym koƒcu liny — N,

Qm — najwi´kszy ci´˝ar martwy zawieszony na jednym koƒcu liny — N,

qn

qw

— 8081 —

— ci´˝ar 1 m dobranej liny noÊnej — N,

— ci´˝ar 1 m dobranej liny wyrównawczej — N,

n

— wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa,

ηon — wspó∏czynnik nominalnej sprawnoÊci wytrzyma∏oÊciowej,

γ

— ci´˝ar 1 m liny noÊnej przypadajàcy

na 1 mm2 przekroju noÊnego liny —

N/mm2 (dla lin noÊnych mo˝na

przyjàç wartoÊç 0,095 N/mm2),

H1 — odleg∏oÊç od osi kó∏ linowych do

g∏owicy naczynia w rejonie najni˝szego

poziomu

za∏adowczego

w podszybiu — m,

Poz. 1064

H2

— odleg∏oÊç od osi kó∏ linowych do

g∏owicy naczynia w rejonie nadszybia — m,

H3

— odleg∏oÊç od poziomu za∏adowczego w podszybiu do nawrotu liny

wyrównawczej w rzàpiu — m,

H4

— odleg∏oÊç od najwy˝szego poziomu

wy∏adowczego na nadszybiu do nawrotu liny wyrównawczej w rzàpiu

— m,

H5

— odleg∏oÊç od osi kó∏ linowych lub

osi ko∏a p´dnego do najni˝szego

poziomu g∏´bienia szybu — m.

Oznaczenia wymiarowe przedstawia rysunek.

1.3.3.

Liny wyrównawcze.

1.3.3.1.

Lina wyrównawcza powinna mieç przy na∏o˝eniu co najmniej 6-krotny wspó∏czynnik

bezpieczeƒstwa.

1.3.3.2.

Powinny byç stosowane liny wyrównawcze: okràg∏e nieodkr´tne, dwuzwite, wielowarstwowe oraz p∏askie.

1.3.3.3.

Przy dobieraniu lin wyrównawczych powinna byç równie˝ brana pod uwag´ ich wspó∏praca ze stacjà zwrotnà.

Poz. 1064

nie wyk∏adzin na ko∏ach linowych wyciàgów szybowych pomocniczych oraz wyciàgów szybowych o cechach konstrukcyjnych

wyciàgów do g∏´bienia i zbrojenia szybów.

1.4.8.

Ko∏a linowe sztywno osadzone na osi dla

wyciàgów wielolinowych powinny posiadaç suport do wyrównywania rowków linowych. Suport powinien byç ustawiony równolegle do osi kó∏ linowych.

1.4.9.

Ko∏a kierujàce powinny odpowiednio spe∏niaç wymagania dla kó∏ linowych. Kàt opasania kó∏ odciskowych powinien zapewniaç

sprz´˝enie cierne ko∏a z linà.

1.3.4.

Liny prowadnicze i odbojowe.

1.3.4.1.

Jako liny prowadnicze powinny byç stosowane liny budowy pó∏zamkni´tej lub zamkni´tej.

1.4.10.

Ka˝da lina prowadnicza lub odbojowa przy

za∏o˝eniu powinna wykazywaç co najmniej

5-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa.

Punkty kontroli wieƒców kó∏ linowych powinny byç w sposób trwa∏y oznakowane

i ponumerowane.

1.5.

Zawieszenia lin wyciàgowych.

1.5.1.

Wymagania okreÊlone w pkt 1.5.1.1—

1.5.2.3.3 dotyczà zawieszeƒ lin wyrównawczych oraz zawieszeƒ lin prowadniczych

i odbojowych. Zawieszenia pozosta∏ych lin

wyciàgowych powinny byç zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

1.5.1.1.

Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa stanowi stosunek wartoÊci napr´˝enia niszczàcego do

maksymalnego napr´˝enia statycznego.

1.5.2.

Budowa.

1.5.2.2.

Zawieszenia lin wyrównawczych.

1.3.4.2.

1.3.5.

Liny do urzàdzeƒ pomocniczych.

1.3.5.1.

Liny noÊne urzàdzeƒ technologicznych oraz

liny prowadniczo-noÊne powinny wykazywaç co najmniej 7-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa. WartoÊç tego wspó∏czynnika

mo˝e byç obni˝ona do 5-krotnego, pod warunkiem przeprowadzania okresowych badaƒ metodà magnetycznà oraz zapewnienia

równomiernego naciàgu lin, sprawdzanego

w ustalonych okresach.

1.3.5.2.

1.4.

1.4.1.

Ka˝da z lin do zawieszania urzàdzeƒ pomocniczych powinna wykazywaç przy za∏o˝eniu

co najmniej 5-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa.

Ko∏a linowe.

Ko∏a linowe i ich osie powinny wykazywaç

takà wytrzyma∏oÊç, aby napr´˝enia pod

dzia∏aniem si∏y zrywajàcej lin´ nie spowodowa∏y ich trwa∏ych odkszta∏ceƒ. Wieniec

ko∏a linowego powinien spe∏niaç ten warunek w stanie maksymalnego dopuszczalnego zu˝ycia.

1.4.2.

Jako si∏´ zrywajàcà lin´ w warunkach obcià˝eƒ awaryjnych przyjmuje si´ rzeczywistà

si∏´ zrywajàcà lin´.

1.4.3.

Wszystkie z∏àcza spawane ko∏a linowego

powinny byç obliczone na wytrzyma∏oÊç

zm´czeniowà dla obcià˝enia ruchowego.

1.4.4.

Osie kó∏ linowych powinny byç dodatkowo

obliczone na wytrzyma∏oÊç zm´czeniowà

dla obcià˝enia ruchowego ze wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa nie ni˝szym od 1,5.

1.4.5.

1.4.6.

1.4.7.

Ukszta∏towanie osi na odcinkach zmiany

Êrednic i g∏adkoÊç powierzchni powinny

uwzgl´dniaç warunki minimalnej koncentracji napr´˝eƒ.

Dobór ∏o˝ysk powinien byç dokonywany

przy za∏o˝eniu maksymalnych obcià˝eƒ ruchowych. U∏o˝yskowanie kó∏ linowych mo˝e byç toczne lub Êlizgowe.

Ko∏a linowe powinny byç wyposa˝one

w wyk∏adziny. Dozwolone jest niestosowa-

1.5.2.2.1. Elementy noÊne zawieszenia liny wyrównawczej powinny mieç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa.

1.5.2.2.2. Zawieszenie liny wyrównawczej p∏askiej

powinno mieç co najmniej jeden przegub

umo˝liwiajàcy wychylenie si´ jego elementów w kierunku prostopad∏ym do powierzchni szerokoÊci liny p∏askiej.

1.5.2.3.

Zawieszenia lin prowadniczych i odbojowych.

1.5.2.3.1. Elementy noÊne zawieszeƒ lin prowadniczych i odbojowych powinny posiadaç co

najmniej 6-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa.

1.5.2.3.2. Po∏àczenie liny prowadniczej i odbojowej

z zawieszeniem powinno zapewniç nieroz∏àczenie liny z zawieszeniem równie˝

w przypadku obcià˝enia go si∏à zrywajàcà lin´.

1.5.2.3.3. Zawieszenie liny prowadniczej w wie˝y powinno zapewniç przenoszenie drgaƒ poprzecznych liny.

1.6.

Zawieszenia naczyƒ wyciàgowych.

1.6.1.

OkreÊlenia.

1.6.1.1.

W sk∏ad zawieszeƒ naczyƒ wyciàgowych

wchodzà: zaciski linowe, ∏àczniki krzy˝owe,

trzony g∏ówne lub roz∏àczne blachy trzonowe, sworznie, ∏àczniki zmiennej d∏ugoÊci,

dêwignie kàtowe wraz z oprzyrzàdowaniem

lub ich odpowiedniki.

1.6.1.2.

Zawieszenia kub∏owych naczyƒ wyciàgowych charakteryzujà si´ dodatkowo: sercówkà mimoÊrodowà, zapadkà, trawersà,

∏ubkami, wrzecionem, pierÊcieniem dwudzielnym oraz ∏o˝yskiem oporowym.

1.6.2.

Budowa.

1.6.2.1.

Wytrzyma∏oÊç elementów noÊnych zawieszeƒ powinna byç sprawdzana z uwzgl´dnieniem maksymalnego ruchowego obcià˝enia statycznego. Wytrzyma∏oÊç ta powinna wykazywaç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa, wyra˝ony stosunkiem wartoÊci napr´˝enia niszczàcego

i maksymalnego napr´˝enia statycznego.

Ponadto wytrzyma∏oÊç trzonu g∏ównego

w przekroju przy wyjÊciu z g∏owicy naczynia

wyciàgowego powinna wykazywaç co najmniej

w przypadku obcià˝enia go si∏à zrywajàcà lin´.

1.6.2.5.

W zawieszeniu z napr´˝onà linà odleg∏oÊç

pomi´dzy powierzchniami czo∏owymi sercówki i szcz´k zacisku linowego nie mo˝e

byç mniejsza ni˝ 4 mm.

1.7.

Wciàgarki wolnobie˝ne.

1.7.1.

Wciàgarki b´bnowe wolnobie˝ne.

1.7.1.1.

Wciàgarki b´bnowe wolnobie˝ne powinny

posiadaç hamulec manewrowy oraz dzia∏ajàcy na b´ben hamulec postojowy lub zapadk´. W przypadku stosowania nap´du

elektrycznego powinno byç zainstalowane

zabezpieczenie przecià˝eniowe.

1.7.1.2.

Ka˝dy z hamulców powinien utrzymywaç

w spoczynku maksymalne obcià˝enie statyczne co najmniej z 2-krotnym wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa. W przypadku zastosowania zespo∏u wciàgarek, hamulce manewrowe lub hamulce postojowe wszystkich wciàgarek powinny utrzymaç jednoczeÊnie w spoczynku maksymalne obcià˝enie statyczne co najmniej z 2-krotnym

wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa.

1.7.1.3.

Stosunek Êrednicy b´bna wciàgarki do

Êrednicy liny nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 20.

1.7.1.4.

Pr´dkoÊç obwodowa b´bna nie mo˝e przekraczaç 0,25 m/s.

1.7.1.5.

Obrze˝e b´bna nawojowego powinno wystawaç ponad oÊ geometrycznà lin ostatniej

warstwy co najmniej o 1,5 Êrednicy liny.

1.7.1.6.

W przypadku ca∏kowitego odwini´cia lin na

b´bnie powinno pozostawaç nie mniej ni˝

pi´ç zwojów zapasowych. Brak zapasu liny

powinien byç sygnalizowany.

1.7.1.7.

W przypadku wspó∏pracy dwóch lub wi´cej

wciàgarek ruch ich powinien byç sterowany

centralnie. Powinna istnieç mo˝liwoÊç sterowania indywidualnego poszczególnych

wciàgarek.

1.7.1.8.

W przypadku dwóch lub wi´cej wciàgarek,

wy∏àczenie normalne lub awaryjne jednej

z wciàgarek powinno spowodowaç wy∏àczenie (zatrzymanie) wszystkich wciàgarek.

1) 18-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa,

je˝eli l jest wi´ksze lub równe 4d,

2) 15-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa,

je˝eli l mniejsze od 4d,

gdzie

l — oznacza odleg∏oÊç osi otworu w trzonie g∏ównym, s∏u˝àcego do po∏àczenia z nast´pnymi elementami zawieszenia, od górnej kraw´dzi g∏owicy

naczynia wyciàgowego,

d — oznacza Êrednic´ otworu w trzonie.

1.6.2.2.

Wszystkie elementy noÊne zawieszeƒ kub∏owych naczyƒ wyciàgowych powinny posiadaç co najmniej 10-krotny wspó∏czynnik

bezpieczeƒstwa w stosunku do maksymalnego ruchowego obcià˝enia statycznego.

Gwintowany trzon wrzeciona powinien posiadaç co najmniej 15-krotny wspó∏czynnik

bezpieczeƒstwa. Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dla przekroju haka pod uchem powinien byç co najmniej 12-krotny, a dla ucha

co najmniej 10-krotny.

Przy obliczaniu zamocowania koƒca liny na

sercówce zawieszenia powinny byç przyjmowane nast´pujàce wspó∏czynniki tarcia

i oporów

1) 0,2 — mi´dzy linà i sercówkà oraz mi´dzy linà i szcz´kami zacisków,

2) 0,14 — przy wyznaczeniu momentów dokr´cania nakr´tek zacisków.

1.6.2.3.

1.6.2.4.

Rozwiàzanie konstrukcyjne zawieszenia naczynia wyciàgowego w momencie napr´˝ania liny, powsta∏ym po zluzowaniu liny wyciàgowej, powinno wykluczyç mo˝liwoÊç

wystàpienia innych ni˝ podczas ciàgnienia

dodatkowych rodzajów obcià˝eƒ w przemieszczonych wzgl´dem siebie elementach

zawieszenia.

Po∏àczenie liny wyciàgowej z zawieszeniem

naczynia wyciàgowego powinno zapewniç

nieroz∏àczenie liny z zawieszeniem, równie˝

Poz. 1064

1.7.2.

Windy frykcyjne.

1.7.2.1.

Konstrukcja windy frykcyjnej powinna

umo˝liwiaç jej pewne mocowanie, odpowiadajàce kierunkowi i wielkoÊci obcià˝eƒ.

Mocowanie windy powinno wykazywaç co

najmniej 3-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa, liczony jako stosunek si∏y charakterystycznej dla granicy plastycznoÊci materia∏u do 1,2-krotnej nominalnej si∏y pociàgowej windy.

1.7.2.2.

Wytrzyma∏oÊç elementów windy powinna

byç obliczona z zachowaniem dopuszczalnych napr´˝eƒ dla przypadków obcià˝eƒ,

uwzgl´dniajàcych zasady wytrzyma∏oÊci

zm´czeniowej.

1.7.2.3.

Stosunek Êrednicy b´bnów ciernych windy

do Êrednicy lin nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 15

i ma uwzgl´dniaç zalecenia producenta lin.

1.7.2.4.

Winda powinna byç wyposa˝ona w dwa

niezale˝ne od siebie hamulce, z których jeden powinien spe∏niaç rol´ hamulca bezpieczeƒstwa. Je˝eli obydwa hamulce nie dzia∏ajà na b´bny, lecz na inne elementy windy,

to wszystkie elementy na drodze przenoszenia si∏ hamowania powinny byç sprawdzone obliczeniowo na nominalny moment obcià˝enia windy.

1.7.2.5.

1.7.2.6.

1.7.2.8.

Stosowanie zapadek jako urzàdzeƒ blokujàcych b´bny jest niedozwolone.

1.7.2.9.

Sprz´g∏a zastosowane w ciàgu nap´dowym

powinny byç sprz´g∏ami sta∏ymi oraz bezpoÊlizgowymi.

1.7.2.10.

Z´bniki (ma∏e ko∏a z´bate) i ko∏a z´bate mi´dzy b´bnami i hamulcem przek∏adni powinny byç wykonane ze stali; pozosta∏e ko∏a z´bate przek∏adni mogà byç wykonane ze staliwa. Je˝eli ko∏a z´bate nie sà obrobione,

powinny byç podwójne, a ka˝de ko∏o z´bate powinno byç sprawdzone dla nominalnego momentu obcià˝enia.

1.7.2.12.

1.7.2.13.

1.7.2.14.

2) licznik d∏ugoÊci przewini´tej liny,

3) sygnalizacj´ przyczyn przerwania obwodu bezpieczeƒstwa.

1.8.

Urzàdzenia sygnalizacji i ∏àcznoÊci szybowej.

1.8.1.

Wymagania dla elektrycznych urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej górniczych wyciàgów

szybowych stanowiàcych sta∏e urzàdzenia

transportowe w szybach czynnych.

Urzàdzenie sygnalizacji szybowej powinno

umo˝liwiaç

1) nadanie sygna∏u alarmowego,

2) zablokowanie maszyny

w stanie zahamowanym,

WartoÊç si∏y naciàgu ∏aƒcuchów dociskajàcych lin´ do b´bnów powinna byç wyznaczona obliczeniowo dla indywidualnych

warunków przewijania liny i stanowiç minimalnà wartoÊç naciàgu rzeczywistego.

Hamowanie bezpieczeƒstwa w windach

frykcyjnych z nap´dem elektrycznym powinno wystàpiç samoczynnie co najmniej

w przypadkach: zaniku dop∏ywu energii,

przecià˝enia silnika nap´dowego i przekroczenia o 15% pr´dkoÊci nominalnej.

RównoczeÊnie z zadzia∏aniem hamulca bezpieczeƒstwa powinno nastàpiç przerwanie

dop∏ywu energii do silnika nap´dowego.

Winda powinna posiadaç blokad´ uniemo˝liwiajàcà zazbrojenie hamulca bezpieczeƒstwa przy niew∏aÊciwej pozycji dêwigni steru.

wyciàgowej

3) r´czne lub automatyczne wytworzenie

sygna∏u do jazdy i zatrzymywania maszyny wyciàgowej,

Dêwignie hamulcowe powinny wykazywaç

co najmniej 3-krotny wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa liczony jako stosunek si∏ charakterystycznych dla granicy plastycznoÊci materia∏u do maksymalnych si∏ wyst´pujàcych

w czasie hamowania.

Hamulce, po ich wyzwoleniu, powinny si´

samoczynnie zamykaç.

Winda powinna byç wyposa˝ona co najmniej w nast´pujàce urzàdzenia

1) urzàdzenia kontroli doziemienia obwodów sterowniczych i zabezpieczeƒ,

Ka˝dy z hamulców powinien mieç mo˝liwoÊç utrzymania obcià˝enia statycznego co

najmniej z 2-krotnym wspó∏czynnikiem bezpieczeƒstwa. Wspó∏czynnik ten oblicza si´

jako stosunek maksymalnych si∏ obwodowych na wieƒcu hamulcowym do wyst´pujàcych ka˝dorazowo obcià˝eƒ, zak∏adajàc

wspó∏czynnik tarcia mi´dzy wyk∏adzinà

ciernà a bie˝nià hamulca µ=0,4.

1.7.2.7.

1.7.2.11.

1.7.2.15.

Poz. 1064

4) zdalne uruchamianie i zatrzymywanie

maszyny w celu przeprowadzenia rewizji

szybu i prac szybowych, rewizji lin, kó∏ linowych lub odciskowych oraz naczyƒ

wyciàgowych,

5) przekazywanie informacji za pomocà sygnalizacji jednouderzeniowej,

6) ustalenia rodzaju pracy wyciàgu szybowego i przynale˝nego sposobu sterowania maszyny wyciàgowej,

7) kontrol´ pracy wyciàgu szybowego oraz

elementów urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych,

8) informacj´ o pracy i stanie wyciàgu szybowego,

9) dwukierunkowà ∏àcznoÊç fonicznà pomi´dzy stanowiskami sygna∏owymi i stanowiskiem maszynisty.

1.8.1.1.

Ka˝dy wyciàg szybowy powinien byç wyposa˝ony w elektryczne urzàdzenia sygnalizacji szybowej, obejmujàce co najmniej nast´pujàce uk∏ady

1) zasilania,

2) sygnalizacji jednouderzeniowej,

3) sygnalizacji alarmowej,

4) sygnalizacji rewizji szybu,

5) ∏àcznoÊci szybowej,

6) blokowania hamulca manewrowego,

7) sygnalizacji jazdy ludzi,

8) sygnalizacji poÊpiesznej bàdê pomocniczej, je˝eli jazda ludzi prowadzona jest

z zastosowaniem stanowisk pomocniczych.

Wymagania okreÊlone w ppkt 7) i 8) nie dotyczà wyciàgów bez jazdy ludzi.

1.8.1.2.

Dodatkowymi uk∏adami elektrycznego urzàdzenia sygnalizacji szybowej, które powinny spe∏niç wymagania okreÊlone w tej cz´Êci za∏àcznika, sà

sygna∏ów wst´pnych, mogàcych sugerowaç przedwczeÊnie sygna∏ do odjazdu.

1.8.1.6.

Urzàdzenie sygnalizacji szybowej powinno

umo˝liwiaç sterowanie ryglowaniem wrót

szybowych na warunkach okreÊlonych

w pkt 1.8.1.32.

1.8.1.7.

Sygnalizacja jednouderzeniowa, s∏u˝àca do

nadawania sygna∏ów akustycznych, powinna byç wykonana jako

1) sygnalizacja poÊpieszna,

2) sygnalizacja pomocnicza,

3) sygnalizacja automatyczna,

4) inna ni˝ wymienione w pkt 1—3 sygnalizacja, stosownie do potrzeb.

1.8.1.3.

1) poÊrednia — dla dwunaczyniowych wyciàgów szybowych,

Urzàdzenia sygnalizacji szybowej powinny

1) mieç dwa zasilania pràdu sta∏ego, do których nie mo˝e byç do∏àczony ˝aden odbiornik niewchodzàcy w sk∏ad sygnalizacji szybowej,

2) posiadaç obwody sygnalizacji szybowej

galwanicznie odizolowane od innych sieci,

2) bezpoÊrednia — dla jednonaczyniowych

wyciàgów szybowych lub dwunaczyniowych o ró˝nych naczyniach, w których

przewidziana jest praca ka˝dym naczyniem oddzielnie.

1.8.1.8.

W sygnalizacji jednouderzeniowej jako sygnalizatory powinny byç stosowane dzwony jednouderzeniowe lub inne przetworniki

elektroakustyczne o jednoznacznie wyró˝nionym tonie.

1.8.1.9.

Sygnalizacja jednouderzeniowa poÊrednia

s∏u˝y do nadawania sygna∏ów porozumiewawczych ze stanowiska sygna∏owego

uprawnionego poziomu do g∏ównego stanowiska sygna∏owego, skàd jedynie nadawane sà sygna∏y wykonawcze do stanowiska maszynisty maszyn wyciàgowych, bàdê

zwrotne do poziomów. Sygna∏y akustyczne

sygnalizacji porozumiewawczej i wykonawczej na g∏ównym stanowisku sygna∏owym

powinny si´ wyraênie ró˝niç tonem.

1.8.1.10.

G∏ówne stanowisko sygna∏owe urzàdzenia

sygnalizacji szybowej, w którym zastosowano sygnalizacj´ poÊrednià, powinno byç

urzàdzone na nadszybiu lub innym poziomie pe∏niàcym funkcj´ nadszybia.

1.8.1.11.

W uzasadnionych przypadkach mo˝e byç

urzàdzone dodatkowe g∏ówne stanowisko

sygna∏owe na zr´bie szybu lub innym poziomie, pod warunkiem ˝e

3) posiadaç urzàdzenia samoczynnie wskazujàce maszyniÊcie, ˝e sygnalizacja szybowa jest pod napi´ciem,

4) posiadaç urzàdzenia kontrolujàce w sposób ciàg∏y stan izolacji sieci sygna∏owej,

sygnalizujàce (akustycznie i optycznie)

doziemienie przy spadku rezystancji izolacji poni˝ej wartoÊci okreÊlonej w Polskich Normach,

5) zapewniaç niezawodnà prac´ przy spadku napi´cia zasilajàcego, nie wi´cej ni˝

o 10% jego wartoÊci znamionowej,

6) posiadaç urzàdzenie, które przy spadku

napi´cia zasilajàcego wi´kszym od 10%

napi´cia znamionowego

a) od∏àczy samoczynnie sygnalizacj´ szybowà od zasilania, przy czym od∏àczenie to powinno byç sygnalizowane

(akustycznie i optycznie) na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych;

sygna∏ akustyczny powinien byç wywo∏any buczkiem zasilanym napi´ciem z obwodu bezpieczeƒstwa maszyny wyciàgowej, dzia∏ajàcym tylko

przy jej odhamowaniu,

1) uprawnienie zr´bu szybu lub poziomu,

jako g∏ówne stanowisko sygna∏owe, b´dzie si´ odbywa∏o na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych,

b) spowoduje samoczynne zatrzymanie

ruchu maszyny wyciàgowej w przypadku jej sterowania automatycznego.

2) wykluczona b´dzie mo˝liwoÊç równoczesnego uprawnienia dwóch lub wi´cej

g∏ównych stanowisk sygna∏owych do

Wymagania zawarte w ppkt 1) i 2) nie majà

zastosowania do urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, której funkcje realizowane sà w systemie sterowników programowalnych,

wspólnym dla innych elementów wyciàgu

szybowego.

1.8.1.4.

1.8.1.5.

Uk∏ady sygnalizacji wymienione w pkt

1.8.1.2 i 1.8.1.3 powinny byç tak wykonane,

aby nadany sygna∏ by∏ s∏yszalny równie˝

w miejscu nadania.

Urzàdzenie sygnalizacji szybowej powinno

wykluczyç mo˝liwoÊç wytworzenia na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych

Poz. 1064

a) nadawania sygna∏ów wykonawczych

i zwrotnych,

b) zapowiadania jazdy ludzi,

c) uprawnienia poziomów do nadawania

sygna∏ów porozumiewawczych.

1.8.1.12.

Uprawnione g∏ówne stanowisko sygna∏owe powinno byç wskazane za pomocà sygna∏ów optycznych z odpowiednim napisem na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych, na nadszybiu i aktualnie uprawnionym g∏ównym stanowisku sygna∏owym.

1.8.1.13.

Sygnalizacja jednouderzeniowa poÊrednia

powinna byç tak wykonana, aby

1) nadanie sygna∏u porozumiewawczego

by∏o mo˝liwe tylko z uprawnionego poziomu,

2) uprawnienie stanowiska sygna∏owego

na danym poziomie do nadawania sygna∏ów porozumiewawczych odbywa∏o

si´ za poÊrednictwem prze∏àcznika poziomów na uprawnionym g∏ównym stanowisku sygna∏owym,

nadania sygna∏u porozumiewawczego z poziomu, a gasnàç samoczynnie z chwilà

nadania sygna∏u wykonawczego, zwrotnego lub alarmowego.

1.8.1.16.3. Je˝eli w pomieszczeniu znajdujà si´ stanowiska maszynistów maszyn wyciàgowych

wi´cej ni˝ jednego wyciàgu szybowego, powinien byç na tych stanowiskach stosowany sygna∏ optyczny, informujàcy o nadaniu

sygna∏u wykonawczego do danej maszyny

wyciàgowej.

3) prze∏àcznik poziomów zapewnia∏ od∏àczenie uprawnienia stanowisk sygna∏owych wszystkich poziomów równoczeÊnie,

Sygna∏ ten powinien gasnàç samoczynnie

z chwilà

4) uprawniony poziom by∏ wskazany za pomocà sygna∏ów optycznych z napisem

okreÊlajàcym poziom, na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych, na g∏ównych stanowiskach sygna∏owych i na aktualnie uprawnionym stanowisku sygna∏owym poziomu.

3) up∏ywu 6 s od nadania sygna∏u wykonawczego.

1.8.1.14.

W szybach wielopoziomowych z cz´stà

zmianà uprawnienia poziomów zaleca si´

stosowanie dzwonka informujàcego maszynist´ maszyn wyciàgowych o zmianie

uprawnionego poziomu.

1.8.1.15.

Sygnalizacja jednouderzeniowa bezpoÊrednia powinna byç tak wykonana, aby

1) odhamowania maszyny wyciàgowej,

2) nadania sygna∏u alarmowego,

1.8.1.17.

2) postanowienia zawarte w ppkt 1) stosuje

si´ równie˝ do stanowisk po drugiej stronie szybu wyposa˝onej we wrota szybowe,

3) w sygnalizacji alarmowej jako sygnalizatory powinny byç stosowane buczki lub

inne przetworniki elektroakustyczne

o jednoznacznie wyró˝nionym tonie; wymóg ten powinien byç zachowany równie˝ w przypadku zastosowania wspólnych przetworników elektroakustycznych

dla wytworzenia sygna∏ów jednouderzeniowych i alarmowych,

2) uprawnienie by∏o wskazane za pomocà

sygna∏ów optycznych z napisem okreÊlajàcym poziom na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych oraz aktualnie

uprawnionym stanowisku sygna∏owym.

Uk∏ad

sygnalizacji

jednouderzeniowej

w szybach, w których pracuje jednoczeÊnie

wi´cej ni˝ jedno urzàdzenie wyciàgowe.

4) stosowanie sygnalizatorów alarmowych

na pomocniczych stanowiskach nie jest

wymagane, jeÊli s∏yszalny jest sygna∏

alarmowy z innego stanowiska sygna∏owego,

1.8.1.16.1. W szybach, w których pracuje równoczeÊnie wi´cej ni˝ jeden wyciàg szybowy, sygna∏y akustyczne sygnalizacji jednouderzeniowej przynale˝ne do urzàdzenia sygnalizacji szybowej danego przedzia∏u powinny

si´ wyraênie ró˝niç od sygna∏ów przynale˝nych do pozosta∏ych sygnalizacji szybowych.

1.8.1.16.2. W przypadku gdy w którymkolwiek z urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej stosowana jest

sygnalizacja poÊrednia, powinien byç dodatkowo przewidziany sygna∏ optyczny

okreÊlajàcy przedzia∏ szybu, do którego odnosi si´ nadany sygna∏. Sygna∏ ten powinien si´ rozÊwietlaç na uprawnionym g∏ównym stanowisku sygna∏owym z chwilà

Sygnalizacja alarmowa s∏u˝àca do nadawania sygna∏u alarmowego powinna odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

1) na wszystkich stanowiskach sygna∏owych urzàdzenia sygnalizacji szybowej

powinny byç zainstalowane nadajniki

alarmowe, umo˝liwiajàce nadanie sygna∏u alarmowego bezpoÊrednio do stanowiska maszynisty maszyn wyciàgowych i wszystkich stanowisk sygna∏owych,

1) uprawnienie stanowisk sygna∏owych do

nadawania sygna∏ów wykonawczych dokonywane by∏o prze∏àcznikiem uruchamianym wskaênikiem g∏´bokoÊci lub

w inny sposób, tak by ka˝dorazowo

uprawniony by∏ tylko poziom, na którym

znajduje si´ naczynie wyciàgowe,

1.8.1.16.

Poz. 1064

5) na stanowisku maszynisty oprócz sygna∏u akustycznego powinien byç wytworzony sygna∏ optyczny z napisem

„Alarm”,

6) sygna∏ alarmowy powinien po uruchomieniu dzia∏aç przynajmniej przez 5 s.

1.8.1.18.

Uk∏ad sygnalizacji alarmowej powinien byç

tak powiàzany z elementami mechanicznymi wyciàgu szybowego, aby powstanie bezpoÊredniego zagro˝enia wymagajàcego natychmiastowego zatrzymania ruchu wyciàgu szybowego samoczynnie spowodowa∏o

wytworzenie sygna∏u alarmowego.

Do przypadków tych zalicza si´

1) takie po∏o˝enie cyklicznie przemieszczanego

elementu

technologicznego,

w szczególnoÊci pomostu wahad∏owego,

uszczelniacza, które powoduje zmniejszenie odst´pów eksploatacyjnych okreÊlonych, dla ruchu naczyƒ wyciàgowych,

w przepisach w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu

oraz specjalistycznego zabezpieczenia

przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych,

2) niew∏aÊciwe po∏o˝enie elementów prowadniczych bàdê kierujàcych naczynie

wyciàgowe, w szczególnoÊci prowadników uchylnych i wysuwanych, zwrotnic

kosza drzewnego,

nione mo˝e byç tylko jedno sta∏e stanowisko rewizyjne,

2) w czasie uprawnienia sta∏ego stanowiska

rewizyjnego nie mo˝e byç uprawnione

˝adne inne stanowisko sygna∏owe.

1.8.1.23.

W przypadku automatycznego sterowania

maszyny wyciàgowej wytworzenie sygna∏u

alarmowego powinno spowodowaç jej samoczynne zatrzymanie.

1.8.1.20.

Uk∏ad sygnalizacji alarmowej powinien byç

tak wykonany, aby jego wy∏àczenie mog∏o

nastàpiç jedynie przy ca∏kowitym od∏àczeniu urzàdzenia sygnalizacji szybowej spod

napi´cia.

1.8.1.21.

Za∏àczenie sygnalizacji „rewizja szybu” powinno odbywaç si´ zgodnie z nast´pujàcymi zasadami

1.8.1.23.2. Lokalny system ∏àcznoÊci powinien spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) posiadaç niezale˝ne êród∏a zasilania,

2) umo˝liwiaç dobre porozumienie si´

w warunkach pracy urzàdzeƒ na przyszybiach,

3) w urzàdzeniach sygnalizacji szybowej

z sygnalizacjà poÊrednià, umo˝liwiaç porozumienie si´

a) maszynisty maszyn wyciàgowych z sygnalistà nadszybia i odwrotnie,

b) sygnalisty g∏ównego z sygnalistami

poziomów i odwrotnie, a po prze∏àczeniu na nadszybiu — umo˝liwiaç porozumienie si´ sygnalisty ka˝dego poziomu i stanowisk rewizyjnych wprost

z maszynistà maszyn wyciàgowych

i odwrotnie; w uzasadnionych technicznie przypadkach dozwolone jest

niestosowanie prze∏àcznika telefonów,

1) zapowiedê na stanowisku sygna∏owym

przewidzianym do rozpoczynania rewizji

szybu, przy obecnoÊci naczynia na tym

stanowisku, powinna upowa˝niç stanowisko maszynisty maszyn wyciàgowych

do potwierdzenia tego rodzaju pracy,

2) za∏àczenie sygnalizacji „rewizja szybu”

powinno nastàpiç z chwilà potwierdzenia

przyj´cia zapowiedzi na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych,

3) za∏àczenie sygnalizacji „rewizja szybu”

powinno spowodowaç wy∏àczenie spod

napi´cia wszystkich innych sygnalizacji,

z wyjàtkiem sygnalizacji alarmowej.

Wy∏àczenie sygnalizacji „rewizja szybu” mo˝e nastàpiç na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych po rezygnacji z tego rodzaju pracy na stanowisku sygna∏owym spoÊród stanowisk przewidzianych do wysiadania brygad rewizyjnych, na którym obecne

jest naczynie wyciàgowe.

1.8.1.22.

Sygnalizacja s∏u˝àca do nadawania sygna∏ów wykonawczych (jednouderzeniowych)

ze sta∏ych stanowisk rewizyjnych, jeÊli takie

sà wyodr´bnione, powinna byç wykonana

tak, aby

1) uprawnienie tych stanowisk dokonywane by∏o przez maszynist´ maszyn wyciàgowych, przy czym równoczeÊnie upraw-

Lokalny system ∏àcznoÊci.

1.8.1.23.1. W celu zapewnienia porozumienia si´ maszynisty maszyn wyciàgowych z obs∏ugà

stanowisk sygna∏owych oraz porozumienia

si´ pomi´dzy sobà i obs∏ugi tych stanowisk

powinien byç stosowany lokalny system

∏àcznoÊci.

3) zadzia∏anie sygnalizacji stacji nawrotu liny wyrównawczej.

1.8.1.19.

Poz. 1064

4) w urzàdzeniach sygnalizacji szybowej

z sygnalizacjà bezpoÊrednià, umo˝liwiaç

porozumienie si´ sygnalistów wszystkich

stanowisk sygna∏owych, z wyjàtkiem stanowisk pomocniczych mi´dzy sobà oraz

maszynistà maszyn wyciàgowych.

1.8.1.24.

Uk∏ad blokowania powinien spowodowaç

zablokowanie hamulca manewrowego zahamowanej maszyny wyciàgowej, co najmniej w nast´pujàcych przypadkach

1) po za∏àczeniu jazdy ludzi, wydobycia lub

transportu materia∏ów — od momentu

otwarcia którychkolwiek wrót szybowych

do czasu ich zamkni´cia,

2) od chwili za∏àczenia sygnalizacji „rewizja

szybu” lub „jazda osobista”, a nast´pnie

po ka˝dym zatrzymaniu si´ naczynia wyciàgowego, do chwili nadania z szybu sygna∏ów „dwa uderzenia” lub „trzy uderzenia”; odblokowanie spowodowane

nadaniem tego sygna∏u nie mo˝e trwaç

d∏u˝ej ni˝ 6 s,

3) takiego po∏o˝enia cyklicznie przemieszczanego elementu technologicznego,

w szczególnoÊci pomostu wahad∏owego,

uszczelniaczy, które powoduje zmniejszenie odst´pów eksploatacyjnych obowiàzujàcych dla ruchu naczyƒ wyciàgowych,

4) niew∏aÊciwego po∏o˝enia iglic (zwrotnic)

wychylajàcych, w szczególnoÊci kosza

drzewnego,

wyciàgowych, w szczególnoÊci w nadszybiu i najni˝szym poziomie.

1.8.1.34.

5) wy∏àczenia aparatu rejestrujàcego.

1.8.1.25.

Dozwolone jest przemieszczanie klatki przy

otwartych wrotach uprawnionego poziomu

dla przestawienia pi´ter podczas wydobycia, a w czasie za∏adunku materia∏ów d∏ugich i wielkogabarytowych — tak˝e przy

opuszczonym pomoÊcie wahad∏owym.

1.8.1.26.

Dozwolone jest przemieszczanie naczynia

wyciàgowego przy otwartych wrotach

uprawnionego stanowiska sygna∏owego

podczas rewizji naczynia i lin.

1.8.1.27.

Stan zablokowania lub odblokowania powinien byç sygnalizowany na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych sygna∏ami

optycznymi z odpowiednim napisem.

1.8.1.29.

Stan zablokowania powinien byç sygnalizowany odpowiednim sygna∏em optycznym

tylko na tych stanowiskach sygna∏owych,

z których spowodowano zablokowanie hamulca manewrowego.

1.8.1.30.

Uk∏ad blokowania powinien dzia∏aç na zasadzie pràdu ciàg∏ego.

1.8.1.31.

W uk∏adzie blokowania powinna byç przewidziana mo˝liwoÊç awaryjnego odblokowania hamulca manewrowego za pomocà

prze∏àcznika zabezpieczonego plombà.

Awaryjne odblokowanie powinno byç sygnalizowane sygna∏em optycznym z odpowiednim napisem w maszynowni, na g∏ównych stanowiskach, stanowiskach poziomów oraz powinno ograniczyç pr´dkoÊç

jazdy do 2 m/s.

1.8.1.32.

Uk∏ad ryglowania wrót szybowych powinien uniemo˝liwiaç ich otwarcie od strony

stanowiska sygna∏owego, je˝eli

1) naczynie wyciàgowe znajduje si´ poza

strefà danego poziomu,

2) stanowisko sygna∏owe nie jest uprawnione do nadawania sygna∏ów,

2) sygna∏ wykonawczy „gotów” powinien

byç sygna∏em optyczno-akustycznym; jako sygnalizatory powinny byç stosowane, oprócz sygnalizatora optycznego

z napisem „gotów”, dzwonek grzechotkowy lub inny przetwornik elektroakustyczny o jednoznacznie wyró˝nionym

tonie,

3) uprawnienie nadajników „gotów” powinno byç ÊciÊle zwiàzane z uprawnieniem danego stanowiska sygna∏owego,

za∏àczonym rodzajem pracy wyciàgu szybowego oraz wybranym rodzajem jazdy

ludzi,

4) nadanie impulsu nadajnikiem „gotów”

powinno byç sygnalizowane w miejscu

nadania optycznym sygna∏em kontrolnym.

5) sygna∏y (impulsy) przekazane nadajnikami „gotów” do maszynowni, jak równie˝

sygna∏y kontrolne w miejscu nadania,

powinny byç kasowane z chwilà

a) up∏ywu okresu nie d∏u˝szego ni˝ 6 s od

momentu nadania ostatniego impulsu

nadajnikiem „gotów”,

b) odhamowania maszyny wyciàgowej,

c) powstania sygna∏u alarmowego,

d) zmiany pozycji prze∏àcznika dyspozycyjnego lub poziomów,

e) zmiany pozycji ∏àcznika zapowiadajàcego lub potwierdzajàcego jazd´ ludzi,

f) nadania sygna∏u wykonawczego jednouderzeniowego.

1.8.1.35.

W przypadku gdy do obs∏ugi naczynia wyciàgowego wykorzystywane sà pomocnicze

stanowiska sygna∏owe, powinny byç one

równie˝ wyposa˝one w nadajniki „gotów”.

1.8.1.36.

W przypadku automatycznego sterowania

maszyny wyciàgowej sygna∏ wykonawczy

„gotów” mo˝e byç wykorzystany do jej uruchomienia.

1.8.1.37.

W przypadku gdy do obs∏ugi naczynia wyciàgowego wykorzystywane sà pomocnicze

stanowiska sygna∏owe, a nie mo˝e byç zastosowana sygnalizacja pospieszna, powinna byç stosowana, niezale˝nie od sygnalizacji jednouderzeniowej, sygnalizacja pomocnicza.

3) maszyna wyciàgowa nie jest zahamowana.

1.8.1.33.

W wyciàgach szybowych z sygnalizacjà poÊrednià dozwolone jest, niezale˝nie od sygnalizacji jednouderzeniowej, stosowanie

sygnalizacji pospiesznej. Sygnalizacja ta

mo˝e byç stosowana wy∏àcznie na stanowiskach sygna∏owych bezpoÊrednio ze sobà

wspó∏pracujàcych, na których istnieje mo˝liwoÊç równoczesnej obs∏ugi obu naczyƒ

Sygnalizacja pospieszna powinna odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

1) sygna∏ wykonawczy „gotów” mo˝e byç

wytworzony dopiero po nadaniu impulsów nadajnikami „gotów” ze wszystkich

stanowisk

sygna∏owych,

bioràcych

udzia∏ w obs∏udze naczyƒ wyciàgowych

w danym cyklu i tylko po odblokowaniu

hamulca manewrowego maszyny wyciàgowej,

Na g∏ównym stanowisku sygna∏owym oraz

na stanowiskach sygna∏owych poziomów,

a tak˝e na sta∏ych stanowiskach rewizyjnych powinien byç zainstalowany ∏àcznik

blokujàcy, którego uruchomienie spowoduje zadzia∏anie uk∏adu blokowania hamulca

manewrowego maszyny wyciàgowej.

1.8.1.28.

1.8.1.38.

Sygnalizacja pomocnicza, za której poÊrednictwem zostaje wytworzony na stanowisku sygna∏owym sygna∏ optyczny informujàcy o gotowoÊci pomocniczych stanowisk

sygna∏owych (odpowiednio na nadszybiu

i poziomie), powinna odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

3) przekazanie sygna∏u z poziomu po zakoƒczeniu cyklu ∏adowania lub z nadszybia

po roz∏adowaniu skipu powinno byç sygnalizowane w miejscu nadania sygna∏em optycznym z odpowiednim napisem,

4) sygna∏ wykonawczy „gotów” na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych

i kontrolny w miejscu nadania powinien

byç kasowany z chwilà

a) up∏ywu okresu nie d∏u˝szego ni˝ 6 s od

momentu jego wytworzenia,

b) odhamowania maszyny wyciàgowej,

c) powstania sygna∏u alarmowego,

d) zmiany pozycji prze∏àcznika dyspozycyjnego lub poziomów, je˝eli wydobycie skipem odbywa si´ z dwu lub wi´cej poziomów.

1) sygna∏ optyczny z odpowiednim napisem

mo˝e byç wytworzony dopiero po nadaniu impulsów nadajnikami pomocniczymi ze wszystkich stanowisk pomocniczych danego poziomu bàdê nadszybia,

bioràcych udzia∏ w obs∏udze naczynia

wyciàgowego w danym cyklu,

2) uprawnienie nadajników pomocniczych

stanowisk sygna∏owych powinno byç ÊciÊle zwiàzane z uprawnieniem stanowiska

poziomu bàdê nadszybia i wybranym rodzajem pracy urzàdzenia wyciàgowego,

1.8.1.41.

3) nadanie impulsu nadajnikiem pomocniczym powinno byç w miejscu nadania sygnalizowane optycznym sygna∏em kontrolnym,

W urzàdzeniach z wyciàgami skipowymi

dozwolone jest, niezale˝nie od sygnalizacji

jednouderzeniowej, stosowanie sygnalizacji automatycznej za∏àczanej prze∏àcznikiem

dyspozycyjnym. Równoczesne za∏àczenie

sygnalizacji pospiesznej jest niedozwolone.

1.8.1.40.

Sygnalizacja automatyczna powinna odpowiadaç co najmniej nast´pujàcym wymaganiom

1) sygna∏ wykonawczy „gotów” mo˝e nastàpiç dopiero po

a) ca∏kowitym zakoƒczeniu cyklu ∏adowania i roz∏adowania skipów,

b) za∏adowaniu skipu na podszybiu lub

po roz∏adowaniu skipu na nadszybiu

— w wyciàgach jednoskipowych,

c) odblokowaniu hamulca manewrowego maszyny wyciàgowej w sytuacjach,

o których mowa w lit. a) i b),

2) sygna∏ wykonawczy „gotów” powinien

byç sygna∏em optyczno-akustycznym, jako sygnalizatory powinny byç stosowane

elementy okreÊlone w pkt 1.8.1.34

ppkt 2), wspólne dla sygnalizacji automatycznej i pospiesznej,

Uk∏ad sygnalizacji dla jazdy ludzi i wydobycia powinien spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) na wybranym g∏ównym stanowisku sygna∏owym powinna istnieç mo˝liwoÊç

zapowiedzi za∏àczenia rodzaju pracy „jazda ludzi” lub „wydobycie”,

4) sygna∏ przekazany nadajnikami pomocniczymi do stanowiska poziomu bàdê

nadszybia, jak równie˝ sygna∏y kontrolne

w miejscu nadania, powinny byç kasowane z chwilà

a) powstania sygna∏u alarmowego,

b) zmiany pozycji prze∏àcznika dyspozycyjnego lub poziomów,

c) zmiany pozycji ∏àcznika jazdy ludzi lub

zapowiadajàcego, wzgl´dnie potwierdzajàcego jazd´ ludzi,

d) odhamowania maszyny wyciàgowej.

1.8.1.39.

Poz. 1064

2) na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych powinna istnieç mo˝liwoÊç

potwierdzenia zapowiadanych rodzajów

pracy; za∏àczenie wybranego rodzaju pracy powinno nastàpiç z chwilà potwierdzenia zapowiedzianego rodzaju pracy,

3) stan braku potwierdzenia zapowiadanego rodzaju pracy powinien spowodowaç

wytworzenie na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych ciàg∏ego sygna∏u

akustycznego, natomiast stan potwierdzenia powinien spowodowaç wytworzenie sygna∏u optycznego o za∏àczonym

rodzaju pracy

a) „wydobycie” — na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych i stanowisku sygna∏owym wybranym do zapowiadania rodzaju pracy „jazda ludzi”

lub „wydobycie”,

b) „jazda ludzi” — na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych, stanowiskach g∏ównych i poziomów oraz na

uprawnionych stanowiskach pomocniczych.

1.8.1.42.

Za∏àczenie sygnalizacji „jazda osobista” powinno odbywaç si´ zgodnie z nast´pujàcymi zasadami

1) zapowiedê „jazdy osobistej” na stanowisku sygna∏owym przewidzianym do rozpocz´cia jazdy osobistej, przy obecnoÊci

naczynia na tym stanowisku, powinna

uprawniç stanowisko maszynisty maszyn wyciàgowych do za∏àczenia tego rodzaju pracy,

2) za∏àczenie sygnalizacji „jazda osobista”

powinno nastàpiç z chwilà potwierdzenia

zapowiedzi na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych,

3) wy∏àczenie sygnalizacji „jazda osobista”

mo˝e nastàpiç na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych po rezygnacji z tego rodzaju pracy na stanowisku sygna∏owym spoÊród stanowisk przewidzianych

do zakoƒczenia jazdy osobistej, na którym obecne jest naczynie wyciàgowe.

1.8.1.43.

1.8.1.44.

W wyciàgu szybowym, w którym jazda ludzi

mo˝e byç prowadzona z zastosowaniem

stanowisk pomocniczych, zapowiadanie

jazdy ludzi powinno umo˝liwiaç wybór sposobu jazdy z zastosowaniem stanowisk pomocniczych lub bez ich zastosowania. Wybrany sposób jazdy powinien byç uwidoczniony za pomocà sygna∏ów optycznych

z odpowiednim napisem na stanowisku

maszynisty maszyn wyciàgowych oraz stanowiskach g∏ównych i poziomów, przystosowanych do jazdy ze stanowiskami pomocniczymi.

1) umo˝liwia∏o wy∏àczenie wszystkich rodzajów sygnalizacji, z wyjàtkiem sygnalizacji alarmowej,

2) rodzaj pracy by∏ sygnalizowany, z wyjàtkiem stanu wy∏àczenia, sygna∏em optycznym na stanowisku maszynisty maszyn

wyciàgowych i g∏ównym stanowisku sygna∏owym.

1.8.1.48.

W urzàdzeniach sygnalizacji szybowej, posiadajàcych wi´cej ni˝ jedno stanowisko

maszynisty maszyn wyciàgowych, prze∏àczanie rodzaju pracy powinno byç mo˝liwe

na ka˝dym z nich. Za∏àczenie ˝àdanego rodzaju pracy powinno byç mo˝liwe tylko na

uprawnionym stanowisku sygna∏owym.

1.8.2.

Wymagania dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej szybów g∏´bionych i zbrojonych.

1.8.2.1.

Przy budowie szybu od rozpocz´cia g∏´bienia lub przy prowadzeniu prac o zbli˝onej

technologii na odcinku do g∏´bokoÊci

70 m wymaga si´ stosowania

Sygnalizacja s∏u˝àca do nadawania sygna∏ów w czasie rewizji szybów lub napraw szybowych oraz jazdy osobistej powinna byç

wykonana tak, aby

1) co najmniej mechanicznych urzàdzeƒ sygnalizacyjnych, umo˝liwiajàcych nadawanie sygna∏ów akustycznych z dna szybu do zr´bu szybu lub wysypu,

1) nadawanie sygna∏ów odbywa∏o si´ za

poÊrednictwem urzàdzenia bezprzewodowego,

2) elektrycznej sygnalizacji wykonawczej ze

zr´bu szybu lub wysypu do maszyny wyciàgowej, je˝eli sygnalizator mechaniczny, o którym mowa w ppkt 1), nie znajduje si´ przy stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych,

2) nadawany sygna∏ by∏ przekazywany bezpoÊrednio do stanowiska maszynisty maszyn wyciàgowych,

3) elektrycznej sygnalizacji alarmowej,

umo˝liwiajàcej nadanie bezpoÊrednio do

maszynisty maszyn wyciàgowych sygna∏u alarmowego z ka˝dego miejsca w szybie; sygnalizacja alarmowa powinna

spe∏niaç

wymagania

okreÊlone

w pkt 1.8.1.17 ppkt 3)—6) i pkt 1.8.1.19,

3) jej za∏àczenie by∏o sygnalizowane sygna∏em optycznym z odpowiednim napisem

w maszynowni oraz stanowiskach sygna∏owych g∏ównych i poziomów.

1.8.1.45.

Poz. 1064

Za∏àczenie ˝àdanego rodzaju pracy powinno si´ odbywaç na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych. Powinna istnieç

mo˝liwoÊç wybiórczego

4) Êrodków ∏àcznoÊci zapewniajàcych porozumienie foniczne w relacji dno szybu —

zr´b szybu lub wysyp — maszyna wyciàgowa.

1) uprawnienia ˝àdanego g∏ównego stanowiska sygna∏owego,

2) za∏àczenia sygnalizacji prac rewizyjnych

lub szybowych;

1.8.2.2.

Mechaniczne urzàdzenia sygnalizacyjne

wymienione w pkt 1.8.2.1 ppkt 1) powinny

byç tak wykonane, aby nadawanie sygna∏u

z dna szybu by∏o mo˝liwe poprzez pociàganie linkà na ca∏ej d∏ugoÊci szybu.

1.8.2.3.

Elektryczna sygnalizacja powinna odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

w szybach dwuprzedzia∏owych za∏àczenie

w jednym z przedzia∏ów sygnalizacji

— jazdy ludzi — powinno umo˝liwiç prowadzenie w sàsiednim przedziale wy∏àcznie

jazdy ludzi,

— rewizji szybu, prac rewizyjnych lub szybowych — powinno umo˝liwiaç prowadzenie w sàsiednim przedziale rewizji

szybu, prac rewizyjnych lub szybowych.

1) posiadaç zasilanie pràdu sta∏ego, do którego nie mo˝e byç do∏àczony ˝aden odbiornik niewchodzàcy w sk∏ad sygnalizacji szybowej,

1.8.1.46.

Je˝eli w uk∏adzie sterowania maszyn wyciàgowych zastosowano odr´bny sposób wyboru rodzaju pracy, wybór rodzaju sygnalizacji powinien byç mu podporzàdkowany.

2) obwody sygnalizacji szybowej powinny

byç galwanicznie odizolowane od innych

sieci,

1.8.1.47.

Prze∏àczenie rodzaju pracy powinno byç tak

wykonane, aby

3) posiadaç urzàdzenia samoczynnie wskazujàce maszyniÊcie maszyn wyciàgowych, ˝e sygnalizacja jest pod napi´ciem.

1.8.2.4.

Po osiàgni´ciu g∏´bokoÊci 70 m wymaga si´

stosowania urzàdzenia sygnalizacji wyposa˝onej w nast´pujàce uk∏ady

1.8.2.10.

Uprawnione g∏ówne stanowisko sygna∏owe powinno byç wskazane za pomocà sygna∏ów optycznych z odpowiednim napisem na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych i aktualnie uprawnionym oraz

g∏ównym stanowisku sygna∏owym.

1.8.2.11.

W urzàdzeniach sygna∏owych przy g∏´bieniu szybów stosuje si´ odpowiednio wymagania okreÊlone w pkt 1.8.1.16.

1.8.2.12.

Sygnalizacja alarmowa przy g∏´bieniu szybu powinna spe∏niaç odpowiednio wymagania okreÊlone w pkt 1.8.1.17—1.8.1.20,

przy czym za bezpoÊrednie zagro˝enie w rozumieniu pkt 1.8.1.18 uznaje si´ równie˝ dojazd naczynia z do∏u do zamkni´tych klap

szybowych.

1.8.2.13.

Dozwolone jest niestosowanie sygnalizatorów alarmowych na stanowiskach sygna∏owych dna szybu.

1.8.2.14.

Sygnalizacja rewizji szybu przy g∏´bieniu

powinna spe∏niaç wymagania okreÊlone

w pkt 1.8.1.21.

1.8.2.15.

W przypadku wyodr´bnienia sta∏ych stanowisk rewizyjnych stosuje si´ wymagania

okreÊlone w pkt 1.8.1.22.

1.8.2.16.

Uk∏ad ∏àcznoÊci szybowej przy g∏´bieniu

szybu powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.8.1.23.1 i 1.8.1.23.2.

1.8.2.17.

Uk∏ad, o którym mowa w pkt 1.8.2.16, powinien umo˝liwiaç porozumiewanie si´ sygnalistów wszystkich stanowisk sygna∏owych mi´dzy sobà oraz z maszynistà maszyn wyciàgowych.

1.8.2.18.

Uk∏ad blokowania hamulca manewrowego

zahamowanej maszyny wyciàgowej powinien zadzia∏aç co najmniej

1) w przypadkach okreÊlonych w pkt 1.8.1.24

ppkt 2) oraz pkt 1.8.1.27,

2) podczas przemieszczania pomostu wiszàcego i ramy napinajàcej,

3) po ka˝dym zatrzymaniu naczynia wyciàgowego w obr´bie pomostu wiszàcego,

jak równie˝ na odcinku pomost wiszàcy

— dno szybu, do momentu nadania sygna∏u wykonawczego; odblokowanie

spowodowane nadaniem tego sygna∏u

nie mo˝e trwaç d∏u˝ej ni˝ 6 s; wymaganie

to nie dotyczy jazdy osobistej kub∏em.

1.8.2.19.

Na ka˝dym g∏ównym stanowisku sygna∏owym oraz na sta∏ych stanowiskach rewizyjnych powinien byç zainstalowany ∏àcznik

blokujàcy, którego uruchomienie spowoduje zablokowanie hamulca manewrowego.

1.8.2.20.

Uk∏ad blokowania hamulca manewrowego

powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone

w pkt 1.8.1.28—1.8.1.31, z wy∏àczeniem wymagania dotyczàcego sygnalizacji awaryjnego odblokowania sygna∏em optycznym

z odpowiednim napisem na stanowiskach

poziomów.

1) zasilania,

2) sygnalizacji jednouderzeniowej,

3) sygnalizacji alarmowej,

4) sygnalizacji rewizji szybu,

5) ∏àcznoÊci szybowej,

6) blokowania hamulca manewrowego,

7) sygnalizacji jazdy ludzi,

8) sygnalizacji do przemieszczania urzàdzeƒ

pomocniczych.

1.8.2.5.

1.8.2.6.

1.8.2.7.

1.8.2.8.

1.8.2.9.

Urzàdzenie sygnalizacji szybowej wymienionej w pkt 1.8.2.4 powinno odpowiadaç

wymaganiom okreÊlonym w pkt 1.8.1.3

ppkt 1)—6) i pkt 1.8.1.4, tylko w odniesieniu

do g∏ównych stanowisk sygna∏owych, oraz

w pkt 1.8.1.5.

Sygnalizacja jednouderzeniowa, s∏u˝àca do

nadawania sygna∏ów akustycznych, powinna byç wykonana jako poÊrednia. W przypadkach uzasadnionych wzgl´dami technologicznymi dozwolone jest stosowanie sygnalizacji bezpoÊredniej z zachowaniem

wymagaƒ okreÊlonych w pkt 1.8.1.15.

W sygnalizacji jednouderzeniowej jako sygnalizatory powinny byç stosowane dzwony jednouderzeniowe bàdê inne przetworniki elektroakustyczne o jednoznacznie wyró˝nianym tonie.

Sygnalizacja jednouderzeniowa poÊrednia

s∏u˝y do nadawania sygna∏ów porozumiewawczych ze stanowisk sygna∏owych na

dnie szybu lub na pomoÊcie wiszàcym do

g∏ównego stanowiska sygna∏owego, skàd

jedynie nadawane sà sygna∏y wykonawcze

do stanowiska maszynisty maszyn wyciàgowych. Sygna∏y akustyczne sygnalizacji

porozumiewawczej i wykonawczej na g∏ównym stanowisku sygna∏owym powinny si´

wyraênie ró˝niç tonem. G∏ówne stanowisko

sygna∏owe powinno byç urzàdzone na zr´bie szybu lub na innym poziomie pe∏niàcym

t´ rol´.

W uzasadnionych przypadkach mo˝e byç

urzàdzone dodatkowo g∏ówne stanowisko

sygna∏owe, w szczególnoÊci na wysypie,

pod warunkiem ˝e

1) uprawnienie zr´bu szybu lub dodatkowego g∏ównego stanowiska sygna∏owego

b´dzie si´ odbywa∏o przez prze∏àczenie

prze∏àcznika dyspozycyjnego na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych,

2) wykluczona b´dzie mo˝liwoÊç równoczesnego uprawnienia dwóch lub wi´cej

g∏ównych stanowisk sygna∏owych do

nadawania sygna∏ów wykonawczych

i zapowiadania jazdy ludzi.

1.8.2.21.

Uk∏ad sygnalizacji „jazdy ludzi”, „wydobycia” i „jazdy osobistej” powinien spe∏niaç

wymagania okreÊlone w

1) pkt 1.8.1.41, z wy∏àczeniem wymagania

dotyczàcego spowodowania — przez

stan potwierdzenia zapowiadanego rodzaju pracy — wytworzenia sygna∏u

optycznego o za∏àczonym rodzaju pracy

„jazda ludzi” na stanowiskach poziomów

oraz na uprawnionych stanowiskach pomocniczych,

ratowniczym a stanowiskiem sterowania

wciàgarki oraz stanowiskiem na zr´bie.

1.8.3.2.

1) z wciàgarkà przewoênà — powinny byç

wyposa˝one co najmniej w uk∏ady rewizji

szybów okreÊlone w pkt 1.8.1.21 oraz

w pkt 1.8.1.24 ppkt 2); powinny byç stosowane urzàdzenia zapewniajàce ∏àcznoÊç

pomi´dzy naczyniem wyciàgowym a stanowiskiem maszynisty wciàgarki,

Dozwolone jest równie˝ zadysponowanie

za∏àczenia „jazdy osobistej” z g∏ównego

stanowiska sygna∏owego pod warunkiem

kontroli obecnoÊci naczynia w miejscu rozpocz´cia jazdy osobistej.

1.8.2.23.

Za∏àczenie ˝àdanego rodzaju pracy powinno si´ odbywaç na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych i spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.8.1.45—1.8.1.48.

Sygnalizacja s∏u˝àca do nadawania sygna∏ów przy przemieszczaniu w szybie ko∏owrotami szybowymi urzàdzeƒ pomocniczych, w szczególnoÊci pomostu wiszàcego,

szalunku lub kabli, powinna byç wykonana

jako jednouderzeniowa bezpoÊrednia i powinna spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) za∏àczenie jej powinno byç sygnalizowane optycznie na stanowiskach maszynistów maszyn wyciàgowych,

2) do odbierania sygna∏ów wykonawczych

mo˝e byç uprawnione ka˝dorazowo tylko

jedno stanowisko sterowania ko∏owrotów szybowych; uprawnienie to powinno

byç sygnalizowane optycznie na tym stanowisku oraz w miejscu zabudowy prze∏àcznika uprawniajàcego.

1.8.2.24.

W czasie przemieszczania w szybie urzàdzeƒ pomocniczych sygnalizacja alarmowa

urzàdzeƒ wyciàgowych powinna byç czynna. Sygna∏ alarmowy powinien byç s∏yszalny równie˝ na stanowiskach sterowania ko∏owrotami szybowymi.

1.8.2.25.

Dozwolone jest stosowanie wspólnego

dzwonu wykonawczego dla po∏o˝onych

obok siebie stanowisk sterowania ko∏owrotów ró˝nych urzàdzeƒ pomocniczych.

1.8.2.26.

W miejscu zainstalowania ko∏owrotów s∏u˝àcych do przemieszczania urzàdzenia pomocniczego w szybie powinien byç s∏yszalny dzwon kontrolny sygna∏u wykonawczego.

Zakres wyposa˝enia urzàdzeƒ sygnalizacji

szybowej wyciàgów awaryjno-rewizyjnych

powinien byç uzale˝niony od ich przeznaczenia.

1.8.3.2.1. Urzàdzenia sygnalizacji szybowej wyciàgów awaryjnych

2) pkt 1.8.1.42.

1.8.2.22.

Poz. 1064

2) z wciàgarkà sta∏à — powinny byç wyposa˝one w uk∏ady sygnalizacji w zale˝noÊci od indywidualnych warunków pracy

oraz dodatkowych funkcji wyciàgu.

1.8.3.2.2. Urzàdzenia sygnalizacji szybowej wyciàgów rewizyjnych zgodnie z pkt 1.8.3.2.1.

1.8.3.3.

Urzàdzenia sygnalizacji szybowej ma∏ych

wyciàgów materia∏owych bez jazdy ludzi

powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia

umo˝liwiajàce nadawanie sygna∏ów jednouderzeniowych i alarmowych oraz w uk∏ad

∏àcznoÊci szybowej.

1.8.4.

Wykonywanie instalacji urzàdzenia sygnalizacji szybowej.

1.8.4.1.

We wszystkich zak∏adach górniczych powinny byç stosowane urzàdzenia sygnalizacji szybowej budowy przeciwwybuchowej.

W zak∏adach górniczych eksploatujàcych

kopaliny niepalne i nieposiadajàcych pól

metanowych mogà byç stosowane urzàdzenia budowy normalnej.

1.8.4.2.

W szybach wydechowych metanowych zak∏adów górniczych dla lokalnego systemu

∏àcznoÊci powinny byç stosowane aparaty

telefoniczne w wykonaniu iskrobezpiecznym.

1.8.4.3.

Po∏àczenia poszczególnych elementów

urzàdzenia sygnalizacji szybowej powinny

byç wykonane za pomocà oddzielnej sieci

kablowej. Sieç ta mo˝e byç wykorzystywana wy∏àcznie dla sygnalizacji danego wyciàgu szybowego.

1.8.4.4.

Dozwolone jest powiàzanie sygnalizacji szybowej z innymi uk∏adami sterowania i automatyki pod warunkiem

1) galwanicznego odizolowania tych uk∏adów od obwodów sygnalizacji szybowej,

1.8.3.

Wymagania dla urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej wyciàgów szybowych pomocniczych.

2) wyraênego oznaczenia wszystkich punktów powiàzaƒ w dokumentacji i na ∏àczówkach.

1.8.3.1.

Urzàdzenia sygnalizacji szybowej wyciàgów ratowniczych powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie umo˝liwiajàce co najmniej

ustne porozumienie pomi´dzy naczyniem

Warunki okreÊlone w ppkt 1) i 2) nie majà zastosowania do urzàdzeƒ sygnalizacji szybowej, której funkcje realizowane sà w systemie

sterowników

programowalnych,

wspólnym dla innych elementów wyciàgu

szybowego.

1.8.4.5.

1.8.4.6.

1.8.4.7.

1.8.4.8.

by∏y widoczne zarówno dla osób wchodzàcych do naczynia wyciàgowego, jak

i wychodzàcych z niego,

Elementy urzàdzenia sygnalizacji szybowej

powinny byç tak rozmieszczane na stanowiskach, aby nie zagra˝a∏y bezpieczeƒstwu

pracy oraz nie powodowa∏y ograniczenia

widocznoÊci.

5) sygna∏y optyczne informujàce o zablokowaniu hamulca manewrowego maszyny

wyciàgowej by∏y widoczne zarówno od

strony przyszybia, jak i z naczynia wyciàgowego,

Na ka˝dym stanowisku sygna∏owym z jazdà

ludzi, w miejscu widocznym dla wsiadajàcych, powinna byç umieszczona tablica informacyjna „Jazda ludzi dozwolona”, a na

stanowiskach bez jazdy ludzi tablice informacyjne „Jazda ludzi zabroniona”. Tablica

„Jazda ludzi dozwolona” powinna byç koloru zielonego, tablica „Jazda ludzi zabroniona” — koloru czerwonego, a napis w obydwu przypadkach — koloru bia∏ego.

6) lampki kontrolne nadajników „gotów”

by∏y umieszczone w nadajnikach „gotów”,

7) sygna∏y optyczne na wszystkich stanowiskach sygna∏owych, z wyjàtkiem sygna∏u

wymienionego w ppkt 4), informujàcego

o jeêdzie ludzi, zamiast napisu by∏y opatrzone jednoznacznie ustalonym skrótem,

Kodowanie wskaêników i elementów manipulacyjnych powinno byç zgodne z wymaganiami Polskiej Normy dotyczàcej zasad

wspó∏dzia∏ania cz∏owieka z maszynà.

8) nadajniki sygna∏owe o ró˝nym przeznaczeniu by∏y zaopatrzone w wyró˝niajàce

si´ przyciski, ci´g∏a lub uchwyty, jednolite dla danego zak∏adu górniczego; nadajniki alarmowe i ich przyciski, ci´g∏a lub

uchwyty powinny byç dodatkowo wyró˝nione kolorem czerwonym,

Instalacja urzàdzenia sygnalizacji szybowej

w pomieszczeniu maszyny wyciàgowej powinna spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) sygnalizatory optyczne powinny byç

umieszczone w polu widzenia maszynisty

maszyn wyciàgowych i w taki sposób,

aby nie utrudnia∏y równoczesnej obserwacji innych elementów wyciàgu szybowego, a w szczególnoÊci wskaêników g∏´bokoÊci i pr´dkoÊci oraz organu p´dnego,

9) ∏àcznik blokujàcy posiada∏ wyraênie rozró˝nione i oznaczone pozycje odpowiadajàce odblokowaniu lub zablokowaniu

hamulca manewrowego maszyny wyciàgowej,

10) na stanowiskach sygna∏owych, na których widocznoÊç naczynia wyciàgowego

jest ograniczona, by∏ instalowany sygna∏

optyczny, informujàcy o obecnoÊci naczynia wyciàgowego i zahamowaniu maszyny wyciàgowej.

2) sygnalizatory optyczne mogà byç instalowane w pulpicie sterowniczym, lecz

w sposób wyraênie odró˝niajàcy je od

pozosta∏ej aparatury kontrolno-pomiarowej maszyny wyciàgowej,

3) dla wykluczenia pomy∏ek, sygna∏y akustyczne powinny si´ wyraênie ró˝niç tonem.

1.8.4.10.

Zapowiadanie za∏àczenia rodzaju pracy wymagajàcego potwierdzenia powinno spowodowaç za∏àczenie na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych i na stanowiskach sygna∏owych, na których sygnalizowany jest dany rodzaj pracy, pulsujàcego

Êwiat∏a lamp sygnalizacyjnych tego rodzaju

pracy. Âwiat∏o pulsujàce powinno Êwieciç

a˝ do chwili za∏àczenia danego rodzaju pracy. Po za∏àczeniu zadysponowanego rodzaju pracy Êwiat∏o pulsujàce powinno przejÊç

na Êwiat∏o ciàg∏e. Do zapowiadania i rezygnacji z jazdy osobistej oraz rewizji powinny byç stosowane ∏àczniki niestabilne.

1.8.5.

Urzàdzenia sterowniczo-sygna∏owe.

1.8.5.1.

Budowa urzàdzeƒ sterowniczo-sygna∏owych. Wymagania w zakresie funkcjonalnym.

1.8.4.9. Instalacja urzàdzeƒ na stanowiskach sygna∏owych powinna byç tak wykonana, aby

1) g∏ówne stanowiska sygna∏owe oraz stanowiska sygna∏owe poziomów by∏y instalowane zarówno od strony wsiadania

ludzi, jak i zapychania wozów, oraz by∏y

tak umieszczone, by obs∏ugujàcy je sygnalista szybowy mia∏ zapewnionà dobrà

widocznoÊç w stron´ wrót szybowych

i urzàdzeƒ przyszybowych,

2) sygnalista szybowy w czasie obs∏ugi

urzàdzenia sygna∏owego nie by∏ nara˝ony na potràcenie przez zapychane wozy

lub inne urzàdzenie,

3) w przypadku równoleg∏ego ∏àczenia nadajników sygnalizacji pospiesznej lub

jednouderzeniowej sygnalista szybowy

mia∏ mo˝liwoÊç kontrolowania dost´pu

do nich innych osób niepowo∏anych,

4) sygna∏y optyczne z odpowiednim napisem informujàce o za∏àczeniu jazdy ludzi

Poz. 1064

1.8.5.1.1. Urzàdzenie sterowniczo-sygna∏owe, zwane

dalej „USS”, powinno umo˝liwiaç

1) nadanie sygna∏u alarmowego,

2) zablokowanie maszyny

w stanie zahamowanym,

wyciàgowej

3) nadanie sygna∏u startowego oraz uruchamianie maszyny wyciàgowej przy automatycznym sterowaniu maszyny,

4) zdalne uruchamianie i zatrzymywanie

maszyny w celu przeprowadzenia rewizji

lin, kó∏ linowych/odciskowych lub naczyƒ,

5) przekazywanie informacji za pomocà sygnalizacji jednouderzeniowej, jak w urzàdzeniu sygnalizacji szybowej,

6) nadawanie sygna∏ów akustycznych lub

zdalnego uruchamiania i zatrzymywania

maszyny w celu przeprowadzenia rewizji

szybu i prac szybowych,

7) ustalenia rodzaju pracy wyciàgu szybowego i przynale˝nego sposobu sterowania maszyny wyciàgowej,

8) kontrol´ pracy wyciàgu szybowego oraz

elementów urzàdzeƒ wspó∏pracujàcych,

9) informacj´ o pracy i stanie wyciàgu szybowego,

10) dwukierunkowà ∏àcznoÊç fonicznà pomi´dzy stanowiskami sygna∏owymi i stanowiskiem maszynisty maszyn wyciàgowych.

1.8.5.1.2. USS powinno odpowiadaç nast´pujàcym

wymaganiom ogólnym

1) powinno mieç dwa zasilania pràdu sta∏ego, do których nie mo˝e byç do∏àczony

˝aden odbiornik niewchodzàcy w sk∏ad

USS,

2) obwody USS powinny byç galwanicznie

odizolowane od innych sieci,

3) powinno posiadaç urzàdzenie samoczynnie wskazujàce maszyniÊcie, ˝e USS jest

pod napi´ciem,

4) powinno posiadaç urzàdzenia kontrolujàce w sposób ciàg∏y stan izolacji sieci sygna∏owej, sygnalizujàce (akustycznie

i optycznie) doziemienie przy spadku rezystancji izolacji poni˝ej wartoÊci okreÊlonej w Polskich Normach,

5) powinno zapewniç niezawodnà prac´

przy spadku napi´cia zasilajàcego, nie

wi´cej ni˝ o 10% jego wartoÊci znamionowej,

6) powinno posiadaç urzàdzenie, które przy

spadku napi´cia wi´kszym od 10% napi´cia znamionowego

a) od∏àczy samoczynnie USS od zasilania, przy czym od∏àczenie to powinno

byç

sygnalizowane

(akustycznie

i optycznie) na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych,

b) spowoduje samoczynne zatrzymanie

ruchu maszyny wyciàgowej.

Wymagania zawarte w ppkt 1) i 2) nie majà

zastosowania do urzàdzeƒ sygnalizacji szy-

Poz. 1064

bowej, której funkcje realizowane sà w systemie sterowników programowalnych

wspólnym dla innych elementów wyciàgu

szybowego.

1.8.5.1.3. USS powinno wykluczyç mo˝liwoÊç wytworzenia na stanowisku maszynisty maszyn

wyciàgowych sygna∏ów wst´pnych, mogàcych sugerowaç przedwczeÊnie sygna∏ do

odjazdu.

1.8.5.1.4. USS do jazdy ludzi powinno posiadaç wyposa˝enie zgodnie z wymaganiami dla tego

rodzaju pracy.

1.8.5.1.5. Uk∏ad alarmowy s∏u˝àcy do awaryjnego zatrzymania maszyny wyciàgowej przez wytworzenie sygna∏u alarmowego powinien

odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

1) powinien posiadaç obwody alarmowe

tak grupujàce nadajniki alarmowe i inne

elementy kontrolne wykrywajàce stany

bezpoÊredniego zagro˝enia ruchu wyciàgu szybowego, aby inicjowane przez nie

sygna∏y alarmowe powodowa∏y awaryjne zatrzymanie odpowiednio tylko maszyny wyciàgowej macierzystego przedzia∏u bàdê maszyn wyciàgowych obydwu przedzia∏ów szybu,

2) powinien posiadaç obwody uk∏adu alarmowego, dzia∏ajàce na zasadzie pràdu

ciàg∏ego, a przerwa obwodu powinna

spowodowaç samoczynne wytworzenie

sygna∏u alarmowego,

3) powinien byç tak wykonany, aby jego wy∏àczenie mog∏o nastàpiç wy∏àcznie przy

ca∏kowitym od∏àczeniu USS spod napi´cia.

1.8.5.1.6. Sygna∏ alarmowy powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.8.5.1.5 ppkt 1) oraz

odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

1) powinien byç akustyczny i optyczny,

2) do wytworzenia sygna∏u akustycznego

powinny byç stosowane buczki lub inne

przetworniki elektroakustyczne o jednoznacznie wyró˝nionym tonie,

3) sygna∏ akustyczny powinien byç s∏yszalny na ka˝dym stanowisku w szybie

i w pomieszczeniu maszyny wyciàgowej,

4) sygna∏ akustyczny na stanowisku w pomieszczeniu maszyny wyciàgowej powinien trwaç do czasu skasowania, na pozosta∏ych stanowiskach — co najmniej

przez okres 5 s,

5) kasowanie sygna∏u optycznego mo˝e nastàpiç po usuni´ciu przyczyny jego wywo∏ania.

1.8.5.1.7. Sygna∏ alarmowy powodujàcy awaryjne zatrzymanie maszyn wyciàgowych obydwu

przedzia∏ów w szybach dwuprzedzia∏owych

powinien powstaç co najmniej w nast´pujàcych przypadkach

1) po u˝yciu nadajników alarmowych w jednym z przedzia∏ów,

2) po zadzia∏aniu kontroli pracy lin wyrównawczych w jednym z przedzia∏ów.

1.8.5.1.8. Sygna∏ alarmowy powodujàcy awaryjne zatrzymanie maszyny wyciàgowej tylko macierzystego przedzia∏u powinien powstaç

co najmniej w nast´pujàcych przypadkach

Poz. 1064

2) na stanowiskach sterowniczo-sygna∏owych, z których spowodowano zablokowanie maszyny.

1.8.5.1.13. W uk∏adzie blokad powinna byç przewidziana mo˝liwoÊç awaryjnego odblokowania

maszyny, które powinno

1) byç mo˝liwe tylko przy zahamowanej

maszynie,

1) zmniejszeniu si´ odst´pów eksploatacyjnych, okreÊlonych, dla ruchu naczyƒ na

skutek zmiany po∏o˝enia cyklicznie przemieszczanych elementów technologicznych w stanie niezahamowanej maszyny

wyciàgowej, w przepisach w sprawie

bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych,

2) umo˝liwiaç uruchomienie maszyny wyciàgowej tylko przy: wydobyciu i sygnalizacji jednouderzeniowej, jazdach niewydobywczych, sygnalizacji jednouderzeniowej i ograniczonej pr´dkoÊci do 2 m/s,

2) powstaniu innych nieprawid∏owoÊci mogàcych stwarzaç zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa ruchu urzàdzenia wyciàgowego.

1.8.5.1.14. Uk∏ad blokad powinien uniemo˝liwiç uruchomienie maszyny co najmniej w nast´pujàcych przypadkach

1.8.5.1.9. Uk∏ad blokad maszyny wyciàgowej, uniemo˝liwiajàcy odhamowanie hamulca manewrowego oraz nadanie sygna∏u zdalnego

uruchamiania i sygna∏u startowego, powinien odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

1) posiadaç obwody blokad grupujàce odpowiednio ∏àczniki blokad i inne elementy kontrolne, wykrywajàce stany niepozwalajàce na ruch urzàdzenia wyciàgowego, których zadzia∏anie powoduje wystàpienie blokady,

2) obwody uk∏adu blokad powinny dzia∏aç

na zasadzie pràdu ciàg∏ego, a przerwa

obwodu powinna spowodowaç samoczynnie stan uniemo˝liwiajàcy ruch maszyny wyciàgowej,

3) zadzia∏anie uk∏adu blokady w stanie odhamowania hamulca manewrowego powinno spowodowaç stan jego zablokowania po zahamowaniu maszyny wyciàgowej,

4) przy r´cznym sterowaniu maszyny wyciàgowej cofni´cie blokady nie mo˝e

spowodowaç samoczynnego odhamowania maszyny wyciàgowej.

a) przy nieroz∏adowaniu skipu na nadszybiu, z wyjàtkiem pracy przy sygnalizacji jednouderzeniowej,

1.8.5.1.10. Na ka˝dym stanowisku, z którego mo˝na

nadawaç sygna∏y jednouderzeniowe, powinien byç zainstalowany ∏àcznik blokujàcy.

1.8.5.1.11. Stan zablokowania lub odblokowania powinien byç sygnalizowany na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych sygna∏ami

optycznymi z odpowiednim napisem.

1.8.5.1.12. Stan zablokowania powinien byç sygnalizowany sygna∏em optycznym

1) na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych z wyró˝nieniem stanowiska,

z którego zablokowano maszyn´,

3) byç sygnalizowane na stanowisku maszynisty maszyn wyciàgowych,

4) byç zabezpieczone przed nadu˝yciem

przez za∏o˝enie plomby.

1) po za∏àczeniu wydobycia

b) przy nieczynnej odstawie urobku i nieroz∏adowanym zbiorniku wy∏adowczym, z wyjàtkiem pracy przy sygnalizacji jednouderzeniowej,

c) od chwili otwarcia którychkolwiek wrót

szybowych do czasu ich zamkni´cia,

2) po rozpocz´ciu si´ procesu za∏adowania,

z wyjàtkiem pracy przy sygnalizacji jednouderzeniowej,

3) po∏o˝enia cyklicznie przemieszczanego

elementu technologicznego, w szczególnoÊci uszczelniaczy, pomostu, który powoduje zmniejszenie odst´pów eksploatacyjnych, obowiàzujàcych dla ruchu

naczyƒ wyciàgowych,

4) po za∏àczeniu rewizji szybu od chwili

prze∏àczenia USS na ten rodzaj pracy,

a nast´pnie po ka˝dym zahamowaniu

maszyny do chwili nadania sygna∏u z szybu do jazdy; odblokowanie spowodowane nadaniem tego sygna∏u nie mo˝e

trwaç d∏u˝ej ni˝ 6 s,

5) po wy∏àczeniu urzàdzenia rejestrujàcego.

1.8.5.1.15. Dozwolone jest przemieszczenie naczynia

wyciàgowego przy otwartych wrotach

z uprawnionego stanowiska sterowniczo-sygna∏owego podczas rewizji naczynia

i lin.

1.8.5.1.16. Zdalne uruchomienie maszyny wyciàgowej

przy prowadzeniu wydobycia mo˝e byç realizowane po nadaniu sygna∏u startowego.

1.8.5.1.17. Powstanie sygna∏u startowego mo˝e nastàpiç po spe∏nieniu nast´pujàcych warunków

1) uprawnieniu nadajników lub uk∏adu zdalnego uruchomienia przy wydobyciu dla

nast´pujàcych rodzajów pracy

a) zdalnego

uruchamiania

maszyny

zgodnie z pkt 1.8.5.1.28 ppkt 1),

b) sygnalizacji startowej zgodnie z pkt

1.8.5.1.28 ppkt 1),

2) zakoƒczeniu za∏adunku i roz∏adunku przy

pracy dwoma skipami lub tylko odpowiednio za∏adunku czy roz∏adunku przy

pracy jednym skipem,

3) gdy maszyna wyciàgowa jest zahamowana hamulcem manewrowym,

4) gdy przemieszczane elementy technologiczne znajdujà si´ w po∏o˝eniu okreÊlonym dla ruchu naczyƒ w przepisach

w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych,

5) obecnoÊci skipu na stanowisku za∏adowczym przy pracy dwoma skipami lub odpowiednio obecnoÊci na stanowisku za∏adowczym czy roz∏adowczym przy pracy

jednym skipem,

6) gdy maszyna nie jest zablokowana ∏àcznikami blokad,

7) gdy czynna jest odstawa urobku na nadszybiu, lub przy nieczynnej odstawie jest

pusty zbiornik roz∏adowczy.

1.8.5.1.18. Sygna∏ startowy powinien byç sygna∏em

kierunkowym.

1.8.5.1.19. Sygna∏ startowy powinien byç kasowany

z chwilà wykonania programu lub przerwania obwodu bezpieczeƒstwa.

1.8.5.1.20. Sygna∏ startowy na stanowisku maszynisty

maszyn wyciàgowych powinien byç sygna∏em akustycznym, ró˝niàcym si´ wyraênie

od sygna∏u akustycznego wykonawczego

jednouderzeniowego, i optycznym z napisem „Start”.

1.8.5.1.21. Nadanie sygna∏u startowego powinno byç

sygnalizowane w miejscu nadania sygna∏em optycznym.

1.8.5.1.22. Zdalne uruchomienie maszyny przy rewizji

lin, naczyƒ lub kó∏ linowych/odciskowych

mo˝e si´ odbywaç pod nast´pujàcymi warunkami

1) uprawnienie nadajników do zdalnego

uruchomienia maszyny przy prowadzeniu rewizji lin, naczyƒ i kó∏ powinno byç

dokonane dla rodzaju pracy okreÊlonego

w pkt 1.8.5.1.28 ppkt 3),

2) uprawnienie nadajników do zdalnego

uruchomienia powinno nastàpiç po potwierdzeniu uprawnienia ∏àcznikiem

uprawnienia na stanowisku rewizji lin,

naczyƒ lub kó∏ i trwaç do czasu jego skasowania tym ∏àcznikiem,

Poz. 1064

3) uprawnione mo˝e byç tylko jedno stanowisko,

4) maszyna wyciàgowa nie jest zablokowana,

5) strefa jazdy, zabezpieczajàca przed wjechaniem na wy∏àczniki kraƒcowe regulatora jazdy, jest ograniczona,

6) w przypadku rewizji lin noÊnych przeprowadzanych ze zr´bu szybu — po ograniczeniu strefy jazdy naczyƒ poni˝ej zr´bu;

przekroczenie strefy powinno wywo∏aç

sygna∏ alarmu,

7) w przypadku rewizji naczyƒ — po stwierdzeniu obecnoÊci kontrolowanego naczynia na poziomie zr´bu,

8) powinno byç sygnalizowane sygna∏em

optycznym w miejscu jego uruchamiania.

1.8.5.1.23. Spe∏nienie funkcji okreÊlonej w pkt 1.8.5.1.1

ppkt 5) wymaga stosowania sygnalizacji

jednouderzeniowej.

1.8.5.1.24. Sygnalizacja jednouderzeniowa s∏u˝àca do

nadawania sygna∏ów akustycznych powinna byç wykonana jako sygnalizacja

1) poÊrednia dla urzàdzeƒ wyciàgowych

dwunaczyniowych,

2) bezpoÊrednia dla urzàdzeƒ wyciàgowych

jednonaczyniowych oraz urzàdzeƒ wyciàgowych dwunaczyniowych, w których

przewidziana jest praca ka˝dym naczyniem oddzielnie.

1.8.5.1.25. Sygnalizacja poÊrednia i bezpoÊrednia powinna byç wykonana zgodnie z wymaganiami dla tego rodzaju sygnalizacji.

1.8.5.1.26. Sygnalizacja rewizyjna s∏u˝àca do nadawania sygna∏ów w czasie rewizji lub napraw

szybowych powinna byç wykonana zgodnie

z wymaganiami okreÊlonymi w pkt 1.8.1.44.

1.8.5.1.27. Prze∏àczenie rodzaju pracy powinno odbywaç si´ ze stanowiska maszynisty maszyn

wyciàgowych.

1.8.5.1.28. Uk∏ad prze∏àczajàcy powinien umo˝liwiç

wybór nast´pujàcych rodzajów pracy

1) wydobycia — zdalne uruchomienie maszyny wyciàgowej, sygnalizacja startowa

lub sygnalizacja jednouderzeniowa,

2) jazdy niewydobywczej — sygnalizacja

jednouderzeniowa,

3) rewizji lin, naczyƒ i kó∏ linowych/odciskowych,

4) rewizji szybu,

5) jazdy manewrowej (stanowisko sterowniczo-sygnalizacyjne nieuprawnione).

1.8.5.1.29. Uk∏ad prze∏àczajàcy powinien byç tak wykonany, aby

1) zapewnia∏ za∏àczanie tylko jednego rodzaju pracy,

2) prze∏àczanie rodzaju pracy nastàpi∏o tylko przy zahamowanej maszynie,

1.8.5.1.33. USS powinno byç tak skonstruowane, aby

1) prze∏àczanie maszyny ze sterowania r´cznego na automatyczne mog∏o si´ odbywaç tylko w skrajnych po∏o˝eniach naczyƒ wyciàgowych przy zahamowanej

maszynie, przed nadaniem sygna∏u startowego lub sygna∏u do zdalnego uruchomienia,

3) prze∏àczanie wydobycia na jazdy niewydobywcze mog∏o nastàpiç tylko po zakoƒczeniu wydobycia, to jest przy pustych skipach i unieruchomionych urzàdzeniach za∏adowczych,

4) prze∏àczanie z rewizji lin, kó∏ linowych/odciskowych i naczyƒ na pozosta∏e

rodzaje pracy by∏o mo˝liwe po skasowaniu uprawnienia stanowisk rewizji lin, kó∏

i naczyƒ dokonanego na tych stanowiskach,

5) prze∏àczanie rodzaju pracy by∏o niemo˝liwe po nadaniu sygna∏u startowego,

6) za∏àczanie rodzaju pracy by∏o sygnalizowane optycznie na odpowiednich stanowiskach,

7) powodowa∏ prze∏àczanie rodzaju sterowania maszyny odpowiednio do przyj´tego rodzaju pracy wyciàgu szybowego.

1.8.5.1.30. USS powinno posiadaç uk∏ady kontrolujàce

1) roz∏adowania naczyƒ wydobywczych,

2) zamkni´cia naczyƒ wydobywczych,

3) zamkni´cia i otwarcia urzàdzeƒ za∏adowczych,

4) nape∏nienia zbiornika na nadszybiu,

5) pracy odstawy urobku na nadszybiu,

6) zamkni´cia wrót szybowych.

1.8.5.1.31. Urzàdzenie za∏adowcze mo˝e byç uruchomione przy

1) zahamowanej maszynie wyciàgowej,

2) ustawieniu pustego naczynia wydobywczego w strefie pozwalajàcej na za∏adunek,

3) w∏aÊciwym rodzaju pracy wyciàgu szybowego okreÊlonym w pkt 1.8.5.1.28 ppkt

1)—3).

Powy˝sze warunki powinny byç uwzgl´dnione w USS.

1.8.5.1.32. USS powinno wspó∏pracowaç tylko z maszynami wyciàgowymi, które realizujà

1) uniemo˝liwianie odhamowania maszyn

w przypadku braku sygna∏u startowego

do jazdy przy

a) zdalnym uruchamianiu maszyny wyciàgowej,

b) rewizji szybu,

c) u˝yciu sygnalizacji startowej,

2) uniemo˝liwianie samoczynnego odhamowania maszyny przy odblokowaniu

maszyny,

3) uniemo˝liwienie prowadzenia ruchu maszyny wyciàgowej niezgodnego z rodzajem pracy ustalonym w USS.

Poz. 1064

2) prze∏àczanie maszyny wyciàgowej ze sterowania automatycznego na r´czne by∏o

mo˝liwe tylko przy zahamowanej maszynie i nie mog∏o spowodowaç samoczynnego odhamowania maszyny wyciàgowej.

1.8.5.1.34. W przypadku pe∏nego zbiornika na nadszybiu i postoju odstawy urobku ze zbiornika

powinno nastàpiç zablokowanie startu maszyny, natomiast w przypadku pe∏nego

zbiornika podczas ruchu maszyny — zatrzymanie maszyny przed punktem wy∏adowczym.

1.8.5.1.35. USS powinno posiadaç uk∏ad sygnalizacyjny optyczno-akustyczny, informujàcy obs∏ug´ o stanie pracy urzàdzeƒ oraz o przekazywanych sygna∏ach.

1.8.5.1.36. Dla porozumienia si´ maszynisty maszyn

wyciàgowych z obs∏ugà stanowisk oraz porozumienia si´ pomi´dzy sobà obs∏ugi tych

stanowisk powinien byç stosowany niezale˝ny lokalny system ∏àcznoÊci.

1.8.5.1.37. Lokalny system ∏àcznoÊci powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 1.8.1.23.2.

1.8.5.2.

Wykonanie instalacji.

1.8.5.2.1. We wszystkich zak∏adach górniczych powinny byç stosowane USS budowy przeciwwybuchowej. W zak∏adach górniczych

eksploatujàcych kopaliny niepalne i nieposiadajàce pól metanowych mogà byç stosowane USS budowy normalnej.

1.8.5.2.2. Po∏àczenia poszczególnych elementów

USS powinny byç wykonane za pomocà oddzielnej sieci kablowej. Sieç ta mo˝e byç

wykorzystywana wy∏àcznie dla USS danego wyciàgu szybowego.

1.8.5.2.3. Dozwolone jest powiàzanie USS z innymi

uk∏adami sterowania i automatyki pod warunkiem

1) galwanicznego odizolowania tych uk∏adów od obwodu USS,

2) wyraênego oznaczenia wszystkich punktów powiàzaƒ w dokumentacji i na ∏àczówkach.

Wymagania okreÊlone w ppkt 1) i 2) nie majà zastosowania do urzàdzeƒ sygnalizacji

szybowej, której funkcje realizowane sà

w systemie sterowników programowalnych wspólnym dla innych elementów wyciàgu szybowego.

1.8.5.2.4. Elementy urzàdzenia sterowniczo-sygna∏owego powinny byç tak rozmieszczane na

stanowiskach, aby nie zagra˝a∏y bezpieczeƒstwu pracy oraz nie powodowa∏y ograniczenia widocznoÊci.

1.8.5.2.5. Na ka˝dym stanowisku sterowniczo-sygna∏owym z jazdà ludzi w miejscu widocznym

dla wsiadajàcych powinna byç umieszczona tablica informacyjna „Jazda ludzi dozwolona”, a na stanowiskach bez jazdy ludzi

tablice informacyjne „Jazda ludzi zabroniona”. Tablica „Jazda ludzi dozwolona” powinna byç koloru zielonego, tablica „Jazda

ludzi zabroniona” — koloru czerwonego,

a napis w obu przypadkach — koloru bia∏ego.

1.8.5.2.6. Kodowanie wskaêników i elementów manipulacyjnych powinno byç zgodne z wymaganiami Polskiej Normy dotyczàcej zasad

wspó∏dzia∏ania cz∏owieka z maszynà.

1.8.5.2.7. ¸àczniki kontrolujàce po∏o˝enie elementów

mechanicznych, w szczególnoÊci po∏o˝enie,

od którego zale˝y bezpieczna praca wyciàgu szybowego, powinny byç zabudowane

tak, aby dzia∏anie ich nast´powa∏o ju˝ przy

minimalnej zmianie kontrolowanego po∏o˝enia.

1.8.5.2.8. Instalacja USS w pomieszczeniu maszyny

wyciàgowej powinna spe∏niaç nast´pujàce

wymagania

1) sygnalizatory optyczne powinny byç zainstalowane na pulpicie sterowniczym

maszyny wyciàgowej; rozmieszczenie ich

powinno zapewniç w∏aÊciwy odbiór sygna∏ów i w szczególnoÊci wyró˝niç spoÊród innych sygna∏ów sygna∏ startowy,

Poz. 1064

zu ziemnego oraz metanu ze z∏ó˝ w´gla kamiennego.

2.1.1.

Konstrukcja masztu lub wie˝y przekraczajàca 18 m powinna byç wyposa˝ona w ogranicznik maksymalnej wysokoÊci podniesienia wielokrà˝ka ruchomego.

2.1.2.

Konstrukcje masztów, wie˝ i podbudów

oraz ich po∏àczeƒ powinny uniemo˝liwiaç

trwa∏e gromadzenie si´ wody opadowej

w ich elementach.

2.1.3.

Maszty i wie˝e powinny byç wyposa˝one

w bezpieczne dojÊcia na pomost, koron´

i pod∏og´ podbudowy.

2.1.4.

Konstrukcje masztów i wie˝ do wierceƒ

otworów ukoÊnych lub wyposa˝onych

w g∏owic´ obrotowà powinny posiadaç

urzàdzenie prowadnikowe dla sprz´tu wyciàgowego.

2.1.5.

Konstrukcja drabin, schodów, wind i pomostów, wytrzyma∏oÊç i sztywnoÊç ich elementów powinny zapewniaç bezpieczne

i wygodne u˝ytkowanie.

2.1.6.

Górny pomost masztu i wie˝y powinien byç

wyposa˝ony w urzàdzenie do szybkiej i bezpiecznej ewakuacji.

2.1.7.

Wyciàg wiertniczy powinien byç zaopatrzony w podwójny hamulec mechaniczny

o konstrukcji pozwalajàcej na skuteczne

utrzymanie na haku ci´˝aru równego maksymalnemu udêwigowi.

2.1.8.

Wyciàg wiertniczy o udêwigu na haku równym i wi´kszym od 800 kN powinien posiadaç hamulec wspomagajàcy.

2.1.9.

2) elementy manipulacyjne wchodzàce

w sk∏ad USS powinny byç tak zainstalowane na pulpicie sterowniczym lub w jego pobli˝u, aby maszynista maszyn wyciàgowych móg∏ je obs∏ugiwaç bez

opuszczania miejsca obs∏ugi,

Stó∏ wiertniczy powinien przenosiç obcià˝enie pochodzàce od przewodu wiertniczego

na podbudow´ wiertnicy.

2.1.10.

G∏owica obrotowa powinna umo˝liwiaç

przenoszenie obcià˝enia pochodzàcego od

przewodu wiertniczego na wielokrà˝ek ruchomy.

3) sygnalizatory akustyczne powinny wyraênie ró˝niç si´ mi´dzy sobà tonem,

2.1.11.

Budowa g∏owicy p∏uczkowej powinna zabezpieczaç przenoszenie obcià˝enia z obracajàcego si´ przewodu wiertniczego na hak

wiertniczy.

2.1.12.

Kab∏àk g∏owicy p∏uczkowej powinien posiadaç dostateczne wychylenie umo˝liwiajàce

zapi´cie g∏owicy na haku wiertniczym.

2.1.13.

Budowa wielokrà˝ka ruchomego z hakiem

trójro˝nym powinna zabezpieczaç przenoszenie obcià˝enia z uk∏adu linowego na zawiesia elewatorowe i kab∏àk g∏owicy p∏uczkowej.

2. Maszyny i urzàdzenia w zak∏adach

górniczych wydobywajàcych kopaliny otworami wiertniczymi.

2.1.14.

Mechanizm zatrzaskowy zamykajàcy elewator powinien byç zabezpieczony przed jego

niezamierzonym otwarciem.

2.1.

2.1.15.

Zawiesia elewatorowe, a w szczególnoÊci

ich ucha górne i dolne, powinny byç wykonane technologià kucia matrycowego.

4) w przypadku wyst´powania dwóch maszyn wyciàgowych we wspólnej maszynowni zaleca si´ stosowaç kabiny dla

wzajemnego oddzielenia stanowisk obydwu maszynistów maszyn wyciàgowych;

sygna∏y akustyczne powinny byç tak wykonane, aby nie przeszkadza∏y w pracy.

1.8.5.2.9. Instalacja urzàdzeƒ na stanowiskach sygna∏owych powinna byç wykonana zgodnie

z wymaganiami okreÊlonymi w pkt 1.8.4.9.

Urzàdzenia wiertnicze do wykonywania

wierceƒ poszukiwawczych, rozpoznawczych i eksploatacyjnych: ropy naftowej, ga-

2.1.16.

Liny wielokrà˝kowe i odciàgowe powinny

byç dobierane w sposób uwzgl´dniajàcy zabezpieczenia przed osiàgni´ciem napr´˝eƒ

zrywajàcych.

2.2.

G∏owice przeciwerupcyjne wraz z systemami sterowania, g∏owice eksploatacyjne,

z wyjàtkiem podmorskich.

2.2.1.

G∏owica przeciwerupcyjna wraz z systemem sterowania powinna zapewniaç bezpieczne prowadzenie prac wiertniczych

w strefach zagro˝onych niekontrolowanym

wyp∏ywem p∏ynu z otworu wiertniczego

oraz powinna umo˝liwiaç szybkie zamkni´cie otworu wiertniczego w przypadku erupcji cieczy lub gazu.

2.2.2.

2.2.3.

2.2.4

2.2.5.

2.2.6.

Poz. 1064

2.2.12.

Zasuwa powinna byç przystosowana do

wymiany uszczelnieƒ d∏awika trzpienia pod

ciÊnieniem.

2.2.13.

Zamykanie zasuwy powinno odbywaç si´

przy obracaniu ko∏em sterowym w prawo,

a ko∏o sterowe powinno mieç wyraêne

oznakowanie

kierunku

„zamkni´cie”

i „otwarcie”.

2.2.14.

Trzpieƒ zasuwy powinien byç wyposa˝ony

w element zabezpieczajàcy przed przecià˝eniem przy nadmiernej sile obracajàcej ko∏o

sterowe.

2.2.15.

Poszczególne elementy sk∏adowe g∏owicy

powinny byç odporne na dzia∏anie czynników z∏o˝owych, z którymi stykajà si´ podczas jej u˝ytkowania.

2.3.

Urzàdzenia budowy przeciwwybuchowej.

2.3.1.

Systemy sterowania powinny umo˝liwiaç

sterowanie g∏owicami przeciwerupcyjnymi

z miejsca znajdujàcego si´ w bezpiecznej

odleg∏oÊci od otworu wiertniczego oraz ze

stanowiska wiertacza.

Urzàdzenia budowy przeciwwybuchowej

powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone

w Polskich Normach i w przepisach dotyczàcych urzàdzeƒ przeznaczonych do u˝ytku

w przestrzeniach zagro˝onych wybuchem.

2.4.

Konstrukcja systemu sterowania powinna

zapewniaç sygnalizacj´ automatycznego

zamkni´cia szcz´k g∏owicy przeciwerupcyjnej na pulpicie przy stanowisku wiertacza.

Kable, przewody oponowe s∏u˝àce do zasilania maszyn oraz urzàdzeƒ przeznaczonych

do zainstalowania w strefach zagro˝onych

wybuchem.

2.4.1.

Kable i przewody oponowe powinny byç

wykonane zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

2.4.2.

Os∏ony, opony lub pow∏oki zewn´trzne kabli

i przewodów powinny byç co najmniej trudno palne.

G∏owica przeciwerupcyjna powinna byç

wyposa˝ona w dwa niezale˝ne systemy sterowania oparte na ró˝nych zasadach dzia∏ania, zapewniajàce niezawodne w∏àczanie

i wy∏àczanie urzàdzeƒ zamykajàcych.

Konstrukcja nap´du r´cznego zamykania

szcz´k powinna mieç pewne mocowanie

i czytelne oznakowanie, przedstawiajàce rodzaj szcz´k zamykajàcych, kierunek zamykania i iloÊç obrotów potrzebnych do pe∏nego

zamkni´cia.

G∏owica eksploatacyjna powinna umo˝liwiaç prowadzenie operacji zwiàzanych

z eksploatacjà odwiertów przy zapewnieniu

szczelnego zamkni´cia odwiertu podczas

ca∏ego okresu u˝ytkowania.

2.2.7.

Konstrukcja g∏owicy powinna pozwalaç na

∏atwà wymian´ zasuw.

2.2.8.

G∏owica powinna zagwarantowaç mo˝liwoÊç instalacji urzàdzeƒ do regulacji wyp∏ywu p∏ynu z∏o˝owego, w szczególnoÊci zw´˝ki i zaworu d∏awiàcego.

2.2.9.

G∏owica powinna umo˝liwiaç pomiar ciÊnienia w ostatniej kolumnie rur ok∏adzinowych i w kolumnie rur wydobywczych.

2.2.10.

G∏owica powinna zapewniç mo˝liwoÊç zapuszczania wg∏´bnych przyrzàdów pomiarowych oraz pobór próbek p∏ynu z∏o˝owego.

2.2.11.

Zasuwa suwakowa ko∏nierzowa powinna

umo˝liwiaç równomierne, bez zahamowaƒ,

zamykanie i otwieranie przy zastosowaniu

si∏y na kole sterowym (ramieniu), nie wi´kszej ni˝ 200 N.

3. Maszyny i urzàdzenia

w odkrywkowych zak∏adach górniczych

3.1.

Podstawowe maszyny do urabiania, zwa∏owania i transportu.

3.1.1.

Elementy ustroju noÊnego powinny byç tak

skonstruowane i wykonane, aby zapewnia∏y wystarczajàcà wytrzyma∏oÊç i trwa∏oÊç,

w tym zm´czeniowà.

3.1.2.

Je˝eli g∏ówne mechanizmy majà podwójne

ograniczenie dopuszczalnego momentu, to

wytrzyma∏oÊç ustroju noÊnego powinna

odpowiadaç tym ograniczeniom, w przeciwnym wypadku powinna odpowiadaç

maksymalnemu momentowi silników nap´du.

3.1.3.

Maszyny, ich wyposa˝enie i cz´Êci sk∏adowe, ze szczególnym uwzgl´dnieniem obrotnic koparek i zwa∏owarek, powinny byç

skonstruowane i wykonane w taki sposób,

aby by∏y wystarczajàco stateczne podczas

pracy i postoju, a tak˝e podczas wszystkich

etapów transportu, monta˝u i demonta˝u,

w przewidywanych warunkach dzia∏ania,

bez ryzyka wywrócenia si´ maszyny lub nieoczekiwanego przemieszczenia.

3.1.4.

WielkoÊci liczbowe granicznych kàtów pochylenia w czasie pracy i przemieszczania

powinny byç uwidocznione w sposób pewny w kabinie operatora.

Poz. 1064

3.3.

3.3.1.

3.1.5.

Koparka powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia zabezpieczajàce przed wywróceniem nadwozia w przypadku oparcia wysi´gnika urabiajàcego o skarp´.

3.1.6.

Uk∏ad zwodzenia elementów wa˝nych ze

wzgl´du na statecznoÊç maszyny powinien

mieç budow´ podwójnà i byç tak skonstruowany, aby w przypadku awarii jednego

z nich mo˝liwe by∏o utrzymanie zwodzonego elementu przez drugi.

3.3.2.

3.1.7.

Uk∏ady zwodzenia z wykorzystaniem lin powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia zabezpieczajàce przed poluzowaniem lin.

4.1.

3.1.8.

Liny noÊne powinny byç dobierane w sposób uwzgl´dniajàcy zabezpieczenie przed

osiàgni´ciem napr´˝eƒ zrywajàcych.

3.1.9.

Maszyna powinna byç wyposa˝ona w odpowiednie urzàdzenia zabezpieczajàce przed

niepo˝àdanymi pozycjami bàdê kolizjami zespo∏ów maszyny oraz blokady zapewniajàce

w∏aÊciwà kolejnoÊç w∏àczeƒ poszczególnych elementów ciàgu transportowego.

3.1.10.

Maszyna powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia sygnalizujàce przekroczenie dopuszczalnych warunków pracy oraz w ∏atwo dost´pne wy∏àczniki umo˝liwiajàce wy∏àczenie poszczególnych urzàdzeƒ oraz zatrzymujàce wszystkie mechanizmy (wy∏àczniki

„wszystko stop”).

3.1.11.

Koparka powinna mieç zabezpieczenie

przed przecià˝eniem w mechanizmie nap´du ko∏a czerpakowego, nap´du obrotu

i uk∏adu zwodzenia, a budowa mechanizmu

jazdy powinna umo˝liwiç szybkà ucieczk´

maszyny w przypadku zagro˝enia obsuwem skarpy.

3.1.12.

Osprz´t noÊny powinien byç oznakowany

parametrem udêwigu, a w przypadku wiertnic — dodatkowo w zale˝noÊci od kàta nachylenia masztu.

3.1.13.

W przypadku zainstalowania na maszynie

wi´cej ni˝ jednej kabiny operatora powinna

byç zapewniona bezpoÊrednia ∏àcznoÊç

mi´dzy kabinami.

3.2.

Wiertnice do wykonywania otworów strza∏owych.

3.2.1.

Konstrukcja wiertnicy powinna zapewniaç

statecznoÊç wynikajàcà z obliczeƒ w najbardziej niekorzystnym po∏o˝eniu mas,

z uwzgl´dnieniem si∏ bezw∏adnoÊci,

w szczególnoÊci hamowania i zapuszczania

˝erdzi.

3.2.2.

Mechanizm posuwu w wiertnicy powinien

posiadaç zabezpieczenie przed przekroczeniem skrajnych po∏o˝eƒ g∏owicy nap´dowej.

Przewody oponowe do zasilania maszyn

wymienionych w pkt 3.1 oraz 3.2.

Przewody oponowe przeznaczone do zasilania maszyn urabiajàcych, transportujàcych

i zwa∏ujàcych oraz wiertnic przeznaczonych

do wykonywania otworów strza∏owych powinny byç wykonane zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

Opony zewn´trzne powinny byç co najmniej trudno palne.

4. Maszyny i urzàdzenia

w podziemnych zak∏adach górniczych

4.1.1.

4.1.1.1.

4.1.1.2.

4.1.1.3.

4.1.1.4.

Maszyny urabiajàce, ∏adujàce, zgarniajàce,

wiercàce, kotwiàce, odstawcze, transportujàce, pompy g∏ównego odwadniania, wentylatory g∏ówne oraz lutniowe.

Wymagania ogólne.

Maszyny, o których mowa w pkt 4.1, powinny byç zaprojektowane w taki sposób, aby

ich demonta˝ do transportu lub naprawy,

a nast´pnie monta˝ nie wymaga∏y stosowania techniki spawalniczej.

Materia∏y u˝yte do wykonania maszyn,

o których mowa w pkt 4.1, nie mogà stwarzaç zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa i zdrowia osób zatrudnionych w podziemnych zak∏adach górniczych. Elementy maszyn przeznaczonych do pracy w wyrobiskach i pomieszczeniach ze stopniem „b” lub „c” niebezpieczeƒstwa wybuchu powinny byç wykonane z materia∏u niepowodujàcego powstawania iskier mogàcych zainicjowaç

wybuch gazu w wyniku uderzenia o inne

przedmioty lub powinny byç zabezpieczone

przed zaiskrzeniem przez skuteczne ich

os∏oni´cie. Zastosowane w maszynach materia∏y z tworzyw sztucznych powinny spe∏niaç wymogi trudnopalnoÊci, antyelektrostatycznoÊci, antytoksycznoÊci, a produkty

ich termicznego rozk∏adu nie powinny pogarszaç w∏aÊciwoÊci ochronnych poch∏aniaczy i sprz´tu ratowniczego.

Maszyna lub ka˝da jej cz´Êç powinna byç

zaprojektowana

1) w sposób umo˝liwiajàcy jej bezpieczne

transportowanie, ze szczególnym uwzgl´dnieniem statecznoÊci ∏adunku,

2) wraz z odpowiednio dobranym lub zaprojektowanym Êrodkiem transportowym umo˝liwiajàcym bezpieczny transport podzespo∏ów lub ca∏ych maszyn

o du˝ych masach i gabarytach, w szczególnoÊci poprzez zapewnienie odpowiedniej statecznoÊci.

W przypadku gdy masa, wielkoÊç lub kszta∏t

samej maszyny bàdê jej ró˝nych cz´Êci sk∏adowych uniemo˝liwiajà jej r´czne przemieszczanie, maszyna lub ka˝da z jej cz´Êci

sk∏adowych powinna

1) byç wyposa˝ona w elementy umo˝liwiajàce zamocowanie do urzàdzenia podnoszàcego lub

1) ponownego uruchomienia maszyny po

jej zatrzymaniu, niezale˝nie od przyczyny

zatrzymania,

2) byç zaprojektowana w sposób umo˝liwiajàcy wyposa˝enie w elementy, o których mowa w ppkt 1), w szczególnoÊci

przez zaprojektowanie otworów gwintowanych, lub

2) wystàpienia istotnych zmian w warunkach pracy maszyny, w szczególnoÊci

zmiany pr´dkoÊci lub ciÊnienia.

4.1.1.9.

3) mieç kszta∏t umo˝liwiajàcy ∏atwe zamocowanie do typowych urzàdzeƒ podnoszàcych.

4.1.1.5.

2) mieç wyraênie rozpoznawalne i widoczne

oraz szybko dost´pne elementy sterownicze,

2) mog∏y wytrzymywaç obcià˝enia wynikajàce z normalnego u˝ywania i dzia∏ania

czynników zewn´trznych,

3) b∏´dy logiczne lub defekt logicznych uk∏adów sterowania nie doprowadza∏y do

niebezpiecznych sytuacji,

4) uniemo˝liwia∏y za∏àczenie przy innym ni˝

neutralne po∏o˝eniu dêwigni sterujàcej

ruchem maszyny.

3) mo˝liwie jak najszybciej zatrzymaç niebezpieczny proces, bez stwarzania dodatkowego zagro˝enia.

4.1.1.10.

Stan zadzia∏ania wy∏àcznika awaryjnego

powinien byç podtrzymany poprzez zablokowanie tego wy∏àcznika, a˝ do chwili,

w której zaryglowanie zostanie w sposób

zamierzony odblokowane. Odblokowanie

mo˝e nastàpiç wy∏àcznie poprzez wykonanie odpowiedniej czynnoÊci, przy czym odblokowanie to nie mo˝e ponownie uruchomiç maszyny, a tylko umo˝liwiç jej uruchomienie.

4.1.1.11.

Producent powinien uwzgl´dniç rodzaj, cz´stotliwoÊç kontroli i konserwacji maszyny

oraz wskazaç cz´Êci, które ulegajà zu˝yciu,

i okreÊliç kryteria ich wymiany.

4.1.1.12.

Je˝eli pomimo podj´tych Êrodków ostro˝noÊci istnieje prawdopodobieƒstwo zablokowania ruchomych elementów, producent

powinien przewidzieç Êrodki lub czynnoÊci

w celu przeprowadzenia bezpiecznego odblokowania tych elementów.

4.1.1.13.

Maszyny generujàce py∏y, gazy lub inne podobne czynniki powinny byç wyposa˝one

w systemy ochrony przed emisjà tych czynników, takie jak urzàdzenia separujàce, odpylajàce, uk∏ady zraszania wodà, lub powinny byç przystosowane do wspó∏pracy z innymi systemami ochrony przed emisjà tych

czynników.

4.1.2.

Maszyny urabiajàce, ∏adujàce, zgarniajàce.

4.1.2.1.

Kombajn Êcianowy powinien byç dostosowany do przymusowego prowadzenia

wzd∏u˝ drogi ruchu.

4.1.2.2.

Kombajn powinien zachowywaç statecznoÊç wzd∏u˝nà i poprzecznà przy najbardziej niekorzystnym rozk∏adzie masy w czasie pracy.

4.1.2.3.

Konstrukcja kombajnu Êcianowego powinna umo˝liwiaç wy∏àcznie jego bezci´gnowe

prowadzenie.

Elementy sterownicze powinny byç

1) wyraênie

widoczne,

rozpoznawalne

i w koniecznych przypadkach odpowiednio oznakowane,

2) rozmieszczone w sposób zapewniajàcy

bezpieczne, bezzw∏oczne i jednoznaczne

pos∏ugiwanie si´ nimi,

3) zaprojektowane w taki sposób, aby kierunek ruchu by∏ zgodny z efektem sterowania,

4) umiejscowione poza strefami niebezpiecznymi, z wyjàtkiem elementów szczególnych, takich jak wy∏àcznik awaryjny,

5) tak umieszczone, aby obs∏uga elementów sterowniczych nie powodowa∏a dodatkowego ryzyka,

6) zaprojektowane albo zabezpieczone w taki sposób, aby po˝àdany efekt, je˝eli wià˝e si´ z nim ryzyko, nie móg∏ wystàpiç bez

zamierzonego dzia∏ania,

7) wykonane w taki sposób, aby wytrzyma∏y dajàce si´ przewidzieç obcià˝enia.

4.1.1.7.

4.1.1.8.

Je˝eli elementy sterownicze sà projektowane i wykonywane w celu spe∏niania kilku

ró˝nych funkcji, przy braku wzajemnie jednoznacznej relacji, dzia∏anie, które ma byç

wykonywane, powinno byç wyraênie zasygnalizowane i w razie potrzeb potwierdzone.

Uruchomienie maszyny powinno byç mo˝liwe tylko poprzez zamierzone w∏àczenie jej

urzàdzeniem sterujàcym do tego przeznaczonym. Wymaganie to powinno byç spe∏nione podczas

Maszyna powinna byç wyposa˝ona co najmniej w jeden wy∏àcznik awaryjny w celu

wyeliminowania istniejàcego lub potencjalnego niebezpieczeƒstwa. Wy∏àcznik awaryjny powinien

1) mieç pierwszeƒstwo w dzia∏aniu przed

innymi funkcjami i operacjami we

wszystkich trybach pracy,

Uk∏ady sterowania powinny byç zaprojektowane i wykonywane w taki sposób, aby

1) by∏y bezpieczne i niezawodne,

4.1.1.6.

4.1.2.4.

Kombajn Êcianowy powinien byç przystosowany do sterowania bezprzewodowego.

4.1.2.5.

Konstrukcja kombajnu Êcianowego powinna umo˝liwiaç zabudow´ skutecznie dzia∏ajàcej instalacji zraszajàcej wewn´trznej.

4.1.2.6.

Kombajn chodnikowy powinien byç wyposa˝ony w blokad´ unieruchamiajàcà organ.

4.1.2.7.

Kombajn chodnikowy powinien byç wyposa˝ony w blokad´ unieruchamiajàcà podawark´ i pierwszy przenoÊnik odbierajàcy

urobek.

4.1.2.8.

Konstrukcja kombajnu chodnikowego powinna umo˝liwiaç zabudow´ urzàdzenia do

podnoszenia elementów obudowy chodnikowej i pomostu roboczego do zabudowy

i skr´cania tych ∏uków.

4.1.2.9.

Kombajn chodnikowy powinien byç wyposa˝ony w dwa niezale˝ne uk∏ady hamulcowe uniemo˝liwiajàce jego samostoczenie

si´.

4.1.2.10.

os∏on wzd∏u˝ taÊmy od strony przejÊcia dla

ludzi.

4.1.4.5.

2) urzàdzenia umo˝liwiajàce kotwienie lub

rozparcie nap´du i stacji zwrotnej,

3) uchwyty umo˝liwiajàce zabudow´ zastawek.

4.1.4.6.

Konstrukcja przenoÊnika powinna umo˝liwiaç wspó∏prac´ z urzàdzeniami do jego

przemieszczania. Do przemieszczania nap´du lub trasy przenoÊnika powinno byç przewidziane stosowanie wy∏àcznie urzàdzeƒ

bezci´gnowych.

4.1.4.7.

Konstrukcja przenoÊnika podÊcianowego

powinna umo˝liwiaç zabudow´ os∏on zakrywajàcych rynnociàg na odcinku mi´dzy

jego zwrotnià a przenoÊnikiem Êcianowym.

4.1.4.8.

PrzenoÊnik Êcianowy powinien byç przystosowany do wspó∏pracy z kombajnem i obudowà zmechanizowanà.

4.1.4.9.

Konstrukcja przenoÊnika powinna umo˝liwiaç prawid∏owy przesyp urobku na przenoÊnik odbierajàcy.

4.1.4.10.

Konstrukcja przenoÊnika powinna umo˝liwiaç bezpieczne usuwanie przepadów

urobku z rejonu nap´du lub zwrotni.

4.1.4.11.

PrzenoÊnik Êcianowy powinien byç przystosowany do wspó∏pracy z kombajnem Êcianowym i obudowà zmechanizowanà. Przy

nachyleniu poprzecznym wyrobiska Êcianowego powy˝ej 10° trasa przenoÊnika Êcianowego powinna byç przystosowana do

podwójnego prowadzenia kombajnu.

4.1.4.12.

PrzenoÊnik przeznaczony do pracy w wyrobiskach o nachyleniu powy˝ej 18° i wysokoÊci powy˝ej 1,7 m powinien byç wyposa˝ony w podwy˝szone zastawki chroniàce za∏og´ przed uderzeniami bry∏ w´gla.

2) urzàdzenie oÊwietlajàce czo∏o przodka.

4.1.3.

Maszyny wiercàce i kotwiàce.

4.1.3.1.

Maszyny wiercàce i kotwiàce powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w Polskich Normach dla maszyn i urzàdzeƒ górniczych.

4.1.4.

Maszyny odstawcze i transportujàce.

4.1.4.1.

Konstrukcja przenoÊników taÊmowych powinna zapewniaç mo˝liwoÊç zabudowy

1) czujników kontrolujàcych prac´ przenoÊnika,

2) hamulca — w przypadku przeznaczenia

przenoÊnika do pracy w wyrobisku o nachyleniu ponad 5°,

3) samoczynnych urzàdzeƒ gaÊniczych,

4) os∏on cz´Êci wirujàcych,

5) urzàdzeƒ napinajàcych,

6) przesypów,

7) przejÊç,

8) urzàdzeƒ czyszczàcych.

4.1.4.2.

4.1.4.3.

4.1.4.4.

Konstrukcje taÊmy i przenoÊnika powinny

umo˝liwiaç uzyskanie w∏aÊciwego wspó∏czynnika sprz´˝enia ciernego pomi´dzy taÊmà a b´bnami nap´dowymi, w zale˝noÊci

od obcià˝enia i nachylenia.

Hamulce powinny zapewniç zatrzymanie

nap´du i taÊmy bez spowodowania poÊlizgu pomi´dzy b´bnami nap´du a tà taÊmà.

Konstrukcja trasy przenoÊnika taÊmowego

powinna zapewniç ukszta∏towanie niecki taÊmy umo˝liwiajàce p∏ynne, bez poÊlizgu

i staczania si´, przemieszczanie lub hamowanie urobku. W przypadku prowadzenia

taÊmy na wysokoÊci powy˝ej 1,5 m nad spàgiem powinna byç przewidziana zabudowa

PrzenoÊniki zgrzeb∏owe powinny byç wyposa˝one w

1) urzàdzenia s∏u˝àce do wst´pnego napinania ∏aƒcucha oraz do sprawdzenia napi´cia wst´pnego,

Kombajn chodnikowy powinien posiadaç

1) uk∏ad zraszania i odpylania,

Poz. 1064

4.1.5.

Pompy g∏ównego odwadniania.

4.1.5.1.

Pompy g∏ównego odwadniania powinny

spe∏niaç wymagania okreÊlone w Polskich

Normach dla maszyn i urzàdzeƒ górniczych.

4.1.6.

Wentylatory g∏ówne oraz lutniowe.

4.1.6.1.

Wentylatory g∏ówne oraz lutniowe powinny

spe∏niaç wymagania okreÊlone dla nich

w Polskich Normach.

4.2.

Kolejki podwieszone, kolejki spàgowe, ko∏owroty, liny, uk∏ady zawieszeƒ oraz urzàdzenia sygnalizacji i zabezpieczeƒ ruchu

transportu w wyrobiskach poziomych i pochy∏ych o nachyleniu do 45°.

4.2.1.

Maszyny nap´dowe przewozu linowego do

transportu materia∏ów w wyrobiskach pochy∏ych powinny byç wyposa˝one w urzà-

dzenia hamulcowe, zaciskajàce si´ samoczynnie w przypadku zaniku energii nap´dowej.

4.2.2.

4.2.3.

Maszyny nap´dowe transportu linowego

ludzi powinny byç wyposa˝one w

1) szybkoÊciomierz,

2) wskaênik przebytej drogi przez zestaw

transportowy,

3) urzàdzenie sterujàco-hamujàce ruch liny,

4) wskaênik obcià˝enia nap´du,

5) samoczynnie dzia∏ajàcy hamulec w przypadku zaniku zasilania.

Kolejki podwieszone i spàgowe powinny

byç projektowane na obcià˝enia odpowiadajàce ich zamierzonemu u˝ytkowaniu oraz

innym dajàcym si´ racjonalnie przewidzieç

warunkom eksploatacyjnym. W szczególnoÊci powinny byç uwzgl´dniane nast´pujàce czynniki

3) w urzàdzeniach, które w ramach badaƒ

nieniszczàcych sà poddawane wy∏àcznie

ogl´dzinom: n = 0,7.

4.2.6.

Z∏àcza materia∏ów oraz przyleg∏e obszary

powinny byç wolne od wszelkich powierzchniowych lub wewn´trznych wad

szkodliwych dla bezpieczeƒstwa urzàdzenia.

4.2.7.

W przypadku urzàdzeƒ transportowych do

przewozu ludzi, po∏àczenia spawane pomi´dzy elementami sk∏adowymi, które

przyczyniajà si´ do wytrzyma∏oÊci urzàdzenia na dzia∏anie si∏y ciàgnàcej lub si∏ masowych, a tak˝e elementami przy∏àczonymi

bezpoÊrednio do nich, powinny byç wykonywane przez odpowiednio wykwalifikowany personel zgodnie z odpowiednimi procedurami roboczymi (instrukcjami technologicznymi).

4.2.8.

W przypadku wyst´powania ryzyka, ˝e proces wytwarzania zmieni w∏asnoÊci materia∏u w stopniu mogàcym zaszkodziç bezpieczeƒstwu urzàdzenia transportowego, powinna byç w odpowiednim stadium wytwarzania zastosowana w∏aÊciwa obróbka

cieplna i przestrzegane odpowiednie procedury dla identyfikowania, poprzez odpowiednie Êrodki, materia∏ów u˝ytych do wytwarzania elementów zapewniajàcych wymaganà wytrzyma∏oÊç. Mo˝liwoÊç identyfikacji powinna byç zapewniona poczàwszy

od odbioru materia∏u, poprzez produkcj´, a˝

do ostatecznych badaƒ wytworzonych urzàdzeƒ transportowych.

4.2.9.

Ocena koƒcowa urzàdzeƒ transportowych

powinna obejmowaç kontrol´ przejazdu po

torze próbnym zbudowanym z odcinków

prostych, ∏ukowych w poziomie i pionie

oraz nachylonych, zestawem transportowym obcià˝onym masà o wartoÊci 1,25 obcià˝enia nominalnego.

4.2.10.

JeÊli przeprowadzenie obcià˝eniowej próby

przejazdu jest szkodliwe lub niewykonalne,

mo˝na przeprowadzaç inne próby uznane

za równorz´dne. Przed wykonaniem takich

prób, innych ni˝ obcià˝eniowe, powinny

byç przeprowadzone dodatkowe badania

nieniszczàce lub przedsi´wzi´te inne Êrodki

uznane za równorz´dne.

4.2.11.

Sprz´gi, haki i liny zabezpieczajàce powinny

wykazywaç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa

co najmniej równy wspó∏czynnikowi bezpieczeƒstwa dla liny ciàgnàcej, dla danego

rodzaju transportu.

4.2.12.

Po∏àczenie koƒca liny z hakiem lub sprz´giem powinno byç wykonane przez zaplecenie liny lub za pomocà zalania koƒca liny

odpowiednim stopem w tulejce sto˝kowej

lub przy u˝yciu zacisków.

4.2.13.

Do p´tli na po∏àczeniu z hakiem lub sprz´giem powinna byç wprowadzona sercówka

1) obcià˝enie nominalne nap´du,

2) temperatury otoczenia i pracy nap´du,

3) ci´˝ar w∏asny oraz ci´˝ar ∏adunku w warunkach pracy i próby,

4) obcià˝enia dynamiczne spowodowane

ruchem urzàdzenia,

5) si∏y reakcji i momenty wynikajàce z dzia∏ania zawieszeƒ i podpór, z korozji, erozji,

zm´czenia materia∏u.

Powinny byç rozpatrywane ró˝ne obcià˝enia, które mogà si´ pojawiç w tym samym

czasie, i uwzgl´dniane prawdopodobieƒstwo ich jednoczesnego wystàpienia.

4.2.4.

Dla ustanowienia bezpiecznych warunków

dla danego urzàdzenia transportowego powinny byç stosowane w∏aÊciwe obliczenia

projektowe. W szczególnoÊci

1) w obliczeniach powinny byç uwzgl´dniane wszelkie mo˝liwe statyczne i dynamiczne kombinacje oddzia∏ywania ∏adunku i jego bezw∏adnoÊci, które mog∏yby

mieç miejsce w danym urzàdzeniu w dajàcych si´ racjonalnie przewidzieç warunkach eksploatacyjnych,

2) najwy˝sze napr´˝enia i szczyty koncentracji napr´˝eƒ powinny byç utrzymywane w granicach bezpieczeƒstwa.

4.2.5.

Wspó∏czynniki wytrzyma∏oÊciowe z∏àczy

skr´canych, lutowanych, klejonych powinny byç przyjmowane zgodnie z zasadami

techniki, natomiast wspó∏czynnik wytrzyma∏oÊci z∏àcza spawanego nie mo˝e przekraczaç wartoÊci

1) w urzàdzeniach transportowych poddawanych badaniom niszczàcym i nieniszczàcym, które potwierdzajà, ˝e ca∏a seria

z∏àczy nie wykazuje istotnych wad: n = 1,

2) w urzàdzeniach poddawanych wyrywkowym badaniom nieniszczàcym: n = 0,85,

4.2.17.

Kolejki podwieszone i spàgowe oraz wyciàgi krzese∏kowe.

4.2.17.1.

Kolejka przystosowana do jazdy ludzi powinna posiadaç mo˝liwoÊç zatrzymania zestawu transportowego z ka˝dego miejsca

trasy.

4.2.17.2.

Zestaw transportowy do jazdy ludzi kolejkà

podwieszonà powinien byç wyposa˝ony

w dwa wózki hamulcowe.

4.2.17.3.

Wózki hamulcowe powinny dzia∏aç samoczynnie

po

przekroczeniu

pr´dkoÊci

3,0±0,2 m/s i posiadaç wspó∏czynnik statycznej pewnoÊci hamowania co najmniej

1,5 w stosunku do maksymalnej si∏y staczajàcej transportowany zestaw.

4.2.17.4.

W zestawie transportowym przeznaczonym

do jazdy ludzi powinna istnieç mo˝liwoÊç

uruchomienia hamulców przez jadàcych.

W uk∏adach transportu z nap´dem w∏asnym

powinna istnieç mo˝liwoÊç nadania sygna∏u do maszynisty.

4.2.17.5.

Elementy zestawu transportowego powinny byç po∏àczone w sposób pewny ci´g∏ami

o wspó∏czynniku bezpieczeƒstwa równym

co najmniej 4 w odniesieniu do ich wytrzyma∏oÊci doraênej, odpowiadajàcej wyst´pujàcemu rodzajowi napr´˝eƒ i zabezpieczone przed rozpi´ciem przez po∏àczenie linà bezpieczeƒstwa.

4.2.17.6.

W kolejkach spàgowych, w których stosowane sà zaczepy samozaciskowe liny, a poszczególne elementy zestawu po∏àczone sà

mi´dzy sobà sprz´gami konstrukcji specjalnej oraz po∏àczone dodatkowo linà bezpieczeƒstwa, wystarczajàce jest stosowanie

jednego wózka hamulcowego.

4.2.17.7.

2) maksymalne opóênienie hamowania nie

wi´ksze ni˝ 10 m/s2.

Wspó∏czynniki bezpieczeƒstwa poszczególnych elementów kolejek i wyciàgów z maszynà nap´dowà linowà dla transportu materia∏ów i jazdy ludzi powinny byç nast´pujàce

1) lina ciàgnàca — 4,

2) lina ciàgnàco-noÊna i napinajàca — 5,

3) szyny toru podwieszonego — 3,

4) z∏àcza szyn i ich zawiesia — 4,

5) elementy zestawu transportowego — 3,

6) rami´ zestawu ciàgnàcego i ci´g∏o — 4,

7) Êrodki transportu — 3,

8) zwrotnie, odciàg zwrotni, elementy kotwienia — 4,

9) oÊ ko∏a zwrotnego, wa∏ ko∏a nap´dowego

w wyciàgach krzese∏kowych — 5.

Ârodki transportu przeznaczone do jazdy ludzi w wyrobiskach nachylonych powinny

byç przystosowane do nachylenia tego wyrobiska i wyposa˝one w urzàdzenie umo˝liwiajàce jego zahamowanie przez jadàcych

oraz ich zabezpieczenie przed wypadni´ciem.

Wspó∏czynniki bezpieczeƒstwa lin powinny

byç obliczone w odniesieniu do minimalnej

si∏y zrywajàcej lin´. Wspó∏czynniki bezpieczeƒstwa dla pozosta∏ych elementów powinny byç wyznaczone w odniesieniu do

wytrzyma∏oÊci doraênej odpowiadajàcej

wyst´pujàcemu rodzajowi napr´˝eƒ.

zabezpieczajàca lin´ przed uszkodzeniami.

Sercówka powinna byç ocynkowana, a ˝∏obek sercówki powinien obejmowaç nie

mniej ni˝ 1/3 obwodu liny.

4.2.14.

P´tla wykonana za pomocà zacisków powinna odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

1) wzajemna odleg∏oÊç zacisków nie mo˝e

byç wi´ksza ni˝ szeÊciokrotna Êrednica liny,

2) powinny byç na∏o˝one co najmniej trzy

zaciski,

3) zaciski powinny byç umieszczone w taki

sposób, aby ich nakr´tki znajdowa∏y si´

od strony d∏u˝szego koƒca liny,

4) pierwszy zacisk powinien byç na∏o˝ony

bezpoÊrednio za sercówkà,

5) zaciski powinny byç zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w Polskiej Normie.

4.2.15.

Uk∏ad transportu linowego powinien byç

wyposa˝ony w sygnalizacj´

1) umo˝liwiajàcà obustronne porozumiewanie si´ operatora maszyny nap´dowej

z obs∏ugà stacji nadawczo-odbiorczych,

2) zakazujàcà wchodzenia do wyrobisk

z uk∏adem transportu linowego na czas

ruchu uk∏adu, przy u˝yciu sygna∏ów

optycznych umieszczonych na wszystkich drogach dojÊcia do wyrobiska transportowego.

4.2.16.

Urzàdzenia do jazdy ludzi oraz transportu

urobku i materia∏ów po torach u∏o˝onych

na spàgu.

4.2.16.1.

Wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa wyznaczony

jako stosunek minimalnej si∏y zrywajàcej lin´ do maksymalnej wartoÊci si∏y pociàgowej urzàdzenia nap´dowego, wyznaczonej

z jego nominalnej mocy i nominalnych obrotów, nie mo˝e byç mniejszy ni˝ 6 dla

transportu urobku i materia∏ów oraz 8 dla

jazdy ludzi w transporcie po torach u∏o˝onych na spàgu.

4.2.16.2.

Maszyny nap´dowe transportu linowego

ludzi powinny wykazywaç

1) wspó∏czynnik pewnoÊci hamowania —

wyznaczony jako stosunek maksymalnej

si∏y hamowania do maksymalnej wartoÊci si∏y pociàgowej maszyny nap´dowej,

wyznaczonej z jej nominalnej mocy i nominalnych obrotów — równy co najmniej 1,3,

4.2.16.3.

4.4.1.

Pojazdy i maszyny powinny byç wyposa˝one w urzàdzenie holujàce bàdê sprz´gajàce

o konstrukcji, wykonaniu i umiejscowieniu

zapewniajàcym ∏atwe i bezpieczne po∏àczenie i roz∏àczenie oraz zapobiegajàce przypadkowemu roz∏àczaniu w czasie przemieszczania.

4.4.2.

4.2.17.10. Rozga∏´zienie tras kolejek podwieszonych

transportu linowego powinno byç wyposa˝one w urzàdzenia sygnalizujàce stan po∏o˝enia rozjazdów do operatora maszyny nap´dowej.

Typ rzeêby bie˝nika opony, iloÊç przek∏adek,

ciÊnienie powietrza powinny zapewniaç

bezpieczeƒstwo przy dopuszczalnych pr´dkoÊciach jazdy pojazdu, bioràc pod uwag´

rodzaj ska∏ spàgowych, ich zawodnienie

oraz pochylenia wyrobisk.

4.4.3.

4.2.17.11. Elementy trasy kolejki spàgowej w miejscach lokalnego nachylenia spàgu powy˝ej

10° powinny byç obustronnie kotwione na

ca∏ej d∏ugoÊci tego nachylenia.

Konstrukcja obr´czy sposobu zabezpieczenia pierÊcienia spr´˝ystego oraz jej noÊnoÊç

powinny zapewniaç bezpieczeƒstwo ruchu

pojazdu.

4.4.4.

Uk∏ad skr´tu pojazdu powinien mieç priorytet zasilania uk∏adu kierowniczego, a przewody hydrauliczne powinny posiadaç wytrzyma∏oÊç czterokrotnie wi´kszà od ciÊnienia pracy.

4.4.5.

Uk∏ad skr´tu pojazdu powinien zapewniaç

zgodnoÊç kierunków i proporcjonalnoÊç

przemieszczeƒ elementów sterowniczych

z przemieszczeniem maszyny, a si∏y na elemencie sterowniczym podczas skr´tu

w czasie jazdy oraz na postoju powinny

spe∏niaç wymagania okreÊlone w Polskich

Normach.

4.4.6.

Uk∏ad skr´tu pojazdu powinien zapewniaç

kàt obrotu ko∏a kierowniczego do momentu

zadzia∏ania uk∏adu (60°) i iloÊci obrotów dla

osiàgni´cia pe∏nego skr´tu (4—6).

4.4.7.

Pojazdy i maszyny powinny byç tak zaprojektowane i wykonane, aby wymagania statecznoÊci by∏y spe∏nione zarówno w czasie

pracy, jak i w czasie postoju, w czasie trwania wszystkich faz transportu, monta˝u i demonta˝u, jak równie˝ w czasie mo˝liwych

do przewidzenia uszkodzeƒ podzespo∏ów

oraz podczas prób.

4.4.8.

W pojazdach i maszynach mogà byç stosowane tylko silniki z zap∏onem samoczynnym (wysokopr´˝ne), wyposa˝one w zamkni´ty uk∏ad odpowietrzania skrzyni korbowej. Wylot spalin powinien byç tak usytuowany, aby operator oraz przewo˝one

osoby nie by∏y nara˝one na bezpoÊrednie

dzia∏anie spalin. Wystajàce elementy uk∏adu wydechowego nie mogà naraziç obs∏ugi

na poparzenie i powinny byç zabezpieczone

przed przypadkowym dotkni´ciem. Uk∏ad

zasilania silnika spalinowego powinien byç

szczelny, a jego elementy — zabudowane

na sztywno w sposób uniemo˝liwiajàcy

wzajemne tarcie oraz zabezpieczone przed

nadmiernym nagrzewaniem.

4.4.9.

Zbiornik paliwa pojazdu i maszyny powinien byç trwale po∏àczony z konstrukcjà maszyny i zabezpieczony przed uszkodzeniami

4.2.17.8.

Elementy zawiesi Êrodków transportu kolejek do jazdy ludzi powinny byç wykonane

z materia∏ów metalowych posiadajàcych

dokument kontroli zgodny z Polskà Normà.

4.2.17.9.

Z∏àcza elementów urzàdzeƒ do przewozu

ludzi, obcià˝ane si∏à ciàgnàcà lub si∏ami

masowymi, powinny byç poddane badaniu

nieniszczàcemu. Wyniki tych badaƒ powinny byç przechowywane u producenta.

4.2.17.12. Jezdnie kolejek powinny byç zakoƒczone

odbojnicami. Przed odbojnicami kolejek linowych zabudowanymi przed nap´dem

i stacjà zwrotnà powinny byç zainstalowane

wy∏àczniki kraƒcowe. Konstrukcja wy∏àcznika kraƒcowego powinna byç taka, aby ponowne uruchomienie nap´du i ruch zestawu transportowego by∏y mo˝liwe tylko

w kierunku przeciwnym do chronionego

przez wy∏àcznik kraƒcowy.

4.2.17.13. W przypadku stosowania kolejek linowych

przeznaczonych zarówno do transportu materia∏ów, jak i jazdy ludzi, wybrany tryb pracy kolejki powinien uruchamiaç dzia∏anie

odpowiednich urzàdzeƒ zabezpieczajàcych,

w tym wy∏àczników kraƒcowych oraz sygnalizacji ostrzegawczej.

4.2.17.14. Ka˝dy wózek noÊny kolejki przeznaczonej

do transportu materia∏ów powinien mieç

napis okreÊlajàcy maksymalny udêwig u˝yteczny.

4.2.17.15. W wyciàgach krzese∏kowych powinno byç

zabudowane urzàdzenie wy∏àczajàce maszyn´ nap´dowà, w przypadku gdy pasa˝er

przejedzie miejsce przeznaczone do wysiadania. Wymaganie to nie dotyczy kolejek

krzese∏kowych, w których krzese∏ka sà wyprz´gane z liny.

4.2.17.16. Stacja zwrotna wyciàgu krzese∏kowego powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenie samoczynnie wy∏àczajàce maszyn´ nap´dowà,

gdy urzàdzenie napinajàce lin´ znajdzie si´

w swoim skrajnym po∏o˝eniu.

4.3.

Wozy do przewozu osób, wyrobów, p∏ynów

oraz Êrodków strza∏owych, z wyjàtkiem wozów do transportu urobku.

4.3.1.

Wozy do przewozu osób, wyrobów, p∏ynów

oraz Êrodków strza∏owych powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone dla nich w Polskich Normach.

4.4.

Pojazdy oponowe, maszyny z nap´dem

spalinowym, lokomotywy bez wzgl´du na

rodzaj nap´du.

oraz powinien posiadaç wskaênik poziomu

paliwa, a tak˝e byç wyposa˝ony w urzàdzenia wyrównawcze ciÊnienia. W przypadku

przelania lub uszkodzenia zbiornika oraz

uszkodzenia przewodów paliwowych paliwo nie mo˝e Êciekaç na elementy uk∏adu

wydechowego lub z∏àcza elektryczne.

4.4.10.

4.4.11.

Przewody paliwowe pojazdu i maszyny powinny byç wykonane z metalu z wyjàtkiem

miejsc, w których ze wzgl´du na wibracj´

mogà byç stosowane przewody elastyczne,

spe∏niajàce warunki co najmniej trudnopalnoÊci i antyelektrostatycznoÊci.

strukcja ochronna stanowiska operatora

powinna zapewniç nienaruszenie przestrzeni chronionej podczas obcià˝enia dynamicznego energià co najmniej 11,6 kJ.

4.4.19.

Pozosta∏e wymagania dla pojazdów oponowych i maszyn z nap´dem spalinowym

okreÊlajà Polskie Normy.

4.4.20.

Lokomotywy z nap´dem elektrycznym powinny spe∏niaç wymaganie okreÊlone dla

nich w Polskiej Normie.

4.4.21.

Lokomotywy z nap´dem spalinowym powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone

w Polskiej Normie z zakresu maszyn i urzàdzeƒ górniczych. Wymagania dla nap´du

spalinowego okreÊla Polska Norma dla tych

nap´dów.

4.5.

Urzàdzenia dêwignicowe, urzàdzenia ciÊnieniowe, które nie zosta∏y poddane procedurze dopuszczania do obrotu na podstawie ustawy o dozorze technicznym.

4.5.1.

Urzàdzenia ciÊnieniowe powinny byç projektowane na obcià˝enia odpowiadajàce ich

zamierzonemu u˝ytkowaniu oraz innym dajàcym si´ racjonalnie przewidzieç warunkom eksploatacyjnym. W szczególnoÊci powinny byç uwzgl´dniane nast´pujàce czynniki

Uk∏ad wydechowy pojazdu i maszyny powinien byç wyposa˝ony

1) w króçce pomiarowe

a) do pomiaru zadymienia,

b) do pomiaru toksycznoÊci gazów spalinowych,

2) w urzàdzenie zapewniajàce rozrzedzenie

spalin w stosunku 1:20.

4.4.12.

Pojazd powinien byç wyposa˝ony w dzia∏ajàcy na wszystkie ko∏a przedniej i tylnej osi

hamulec zasadniczy i dzia∏ajàce przynajmniej na jednà oÊ hamulec awaryjny i postojowy.

4.4.13.

Zespo∏y hamulców pojazdów powinny byç

wykonane w systemie dwuobwodowym.

4.4.14.

Uk∏ad hamulcowy pojazdu powinien byç

wyposa˝ony w

1) ciÊnienie wewn´trzne i zewn´trzne,

2) temperatury otoczenia i pracy,

3) ciÊnienie statyczne oraz ci´˝ar zawartoÊci

w warunkach pracy i próby wodnej,

1) manometr wskazujàcy aktualne ciÊnienie

w zbiornikach lub akumulatorach,

4) si∏y reakcji i momenty wynikajàce z dzia∏ania podpór, zawieszeƒ, przewodów,

2) czujniki i lampki kontrolne spadku ciÊnienia z progiem zadzia∏ania wymaganej

wartoÊci do rozwini´cia niezb´dnej skutecznoÊci hamowania,

5) korozj´, erozj´, zm´czenie materia∏u,

6) rozk∏ad nietrwa∏ych p∏ynów.

Powinny byç rozpatrywane ró˝ne obcià˝enia, które mogà si´ pojawiç w tym samym

czasie, oraz uwzgl´dniane prawdopodobieƒstwo ich jednoczesnego zadzia∏ania.

3) lampk´ kontrolnà dzia∏ania hamulca postojowego.

4.4.15.

Pojazd i maszyna powinny byç wyposa˝one

w urzàdzenie emitujàce ostrzegawczy sygna∏ akustyczny w celu alarmowania osób

nara˝onych.

Poz. 1064

4.5.2.

Dla zapewnienia odpowiedniej wytrzyma∏oÊci projektowanie powinno byç oparte o

4.4.16.

Pojazd i maszyna powinny byç wyposa˝one

w uruchamianà ze stanowiska operatora

sta∏à instalacj´ gaÊniczà.

1) metod´ obliczeniowà, która w razie potrzeby powinna byç uzupe∏niona o metod´ eksperymentalnà,

4.4.17.

Dyfuzory instalacji gaÊniczej powinny byç

skierowane na nast´pujàce miejsca po˝arowo czu∏e

2) metod´ eksperymentalnà bez obliczeƒ

(doÊwiadczalnà), je˝eli iloczyn najwy˝szego dopuszczalnego ciÊnienia PS i obj´toÊci V jest mniejszy ni˝ 0,6 MPa•m3 lub

je˝eli iloczyn najwy˝szego dopuszczalnego ciÊnienia PS i Êrednicy nominalnej DN

jest mniejszy ni˝ 300 MPa•m.

1) elementy uk∏adu paliwowego (pompa

paliwowa lub wtryskowa),

2) rozrusznik,

3) alternator lub pràdnic´.

4.4.18.

Konstrukcja ochronna stanowiska operatora pojazdu powinna spe∏niaç wymagania

okreÊlone dla niej w Polskiej Normie.

W przypadku pojazdów adaptowanych (samochody powierzchniowe terenowe) kon-

4.5.3.

Obs∏uga urzàdzenia ciÊnieniowego powinna wykluczaç wszelkie dajàce si´ racjonalnie przewidzieç zagro˝enia w trakcie tej eksploatacji. W zale˝noÊci od przypadku szczególna uwaga powinna byç zwracana na

1) zamkni´cia i otwory,

4.5.9.

Urzàdzenia ciÊnieniowe powinny byç poddawane ocenie koƒcowej, na którà sk∏ada

si´

2) niebezpieczne zrzuty z urzàdzeƒ zabezpieczajàcych przed wzrostem ciÊnienia,

3) urzàdzenia uniemo˝liwiajàce dost´p ludzi przy dzia∏aniu ciÊnienia lub pró˝ni,

1) kontrola koƒcowa majàca na celu przeprowadzenie ogl´dzin oraz sprawdzenie

dokumentów towarzyszàcych dla oceny

zgodnoÊci z niniejszymi wymaganiami;

mogà byç uwzgl´dniane badania wykonane podczas produkcji; w ka˝dym przypadku, gdy jest to wymagane wzgl´dami

bezpieczeƒstwa, kontrola koƒcowa powinna byç przeprowadzona w formie rewizji zewn´trznej i wewn´trznej ka˝dej

cz´Êci urzàdzenia, a tam, gdzie jest to konieczne, kontrola powinna byç rozpocz´ta w trakcie wytwarzania, w szczególnoÊci w przypadkach, gdy jakieÊ badanie nie

jest ju˝ mo˝liwe na etapie kontroli koƒcowej,

4) temperatur´ na powierzchni, z uwzgl´dnieniem zamierzonego u˝ytkowania,

5) rozk∏ad niestabilnych p∏ynów.

W szczególnoÊci urzàdzenia ciÊnieniowe

wyposa˝one w drzwiczki (pokrywy) w∏azowe powinny posiadaç r´czne lub automatyczne urzàdzenie umo˝liwiajàce u˝ytkownikowi sprawdzenie, czy ich otwarcie nie

spowoduje ˝adnego zagro˝enia.

4.5.4.

4.5.5

4.5.6.

4.5.7.

4.5.8.

JeÊli w dajàcych si´ racjonalnie przewidzieç

warunkach dopuszczalne parametry graniczne mog∏yby zostaç przekroczone, urzàdzenie ciÊnieniowe powinno byç wyposa˝one w odpowiednie urzàdzenia zabezpieczajàce lub przy∏àcza do pod∏àczenia takich

urzàdzeƒ. Odpowiednie urzàdzenie zabezpieczajàce lub uk∏ad takich urzàdzeƒ powinno byç dobrane stosownie do specyfiki

urzàdzenia ciÊnieniowego lub zespo∏u takich urzàdzeƒ.

2) próba kontrolna w formie próby ciÊnienia

hydrostatycznego, przy czym ciÊnienie

próbne powinno byç co najmniej równe,

w odpowiednich przypadkach, wartoÊci

a) ciÊnienia odpowiadajàcego najwy˝szemu obcià˝eniu, któremu urzàdzenie

mo˝e byç poddane w czasie eksploatacji, z uwzgl´dnieniem najwy˝szego ciÊnienia dopuszczalnego oraz najwy˝szej temperatury dopuszczalnej, pomno˝onego przez wspó∏czynnik 1,25,

W koniecznych przypadkach urzàdzenie ciÊnieniowe powinno byç tak zaprojektowane

oraz, je˝eli to mo˝liwe, tak wyposa˝one

w odpowiedni osprz´t lub przy∏àcza dla takiego osprz´tu, aby spe∏niç wymagania dotyczàce ograniczeƒ uszkodzenia urzàdzenia

w przypadku zewn´trznego po˝aru. Powinna byç przy tym zwrócona szczególna uwaga na sposób zamierzonego u˝ytkowania

urzàdzenia.

b) najwy˝szego dopuszczalnego ciÊnienia pomno˝onego przez wspó∏czynnik

1,43.

Dla produkowanych seryjnie urzàdzeƒ ciÊnieniowych próba taka mo˝e byç przeprowadzana statystycznie.

Wytwórca urzàdzeƒ ciÊnieniowych powinien wykazaç, ˝e podjà∏ odpowiednie dzia∏ania dla zapewnienia, ˝e u˝yty materia∏ odpowiada

wymaganiom

technicznym.

W szczególnoÊci dla wszystkich materia∏ów

powinna byç sporzàdzona i dostarczona dokumentacja wykonana przez ich wytwórc´

i stwierdzajàca zgodnoÊç z niniejszymi wymaganiami technicznymi.

W procesie wytwarzania urzàdzenia ciÊnieniowego powinny byç ustanowione i przestrzegane odpowiednie procedury dla identyfikowania, poprzez odpowiednie Êrodki,

materia∏ów u˝ytych do wytwarzania elementów zapewniajàcych wymaganà wytrzyma∏oÊç. Mo˝liwoÊç identyfikacji powinna byç zapewniona poczàwszy od odbioru

materia∏u, poprzez produkcj´, a˝ do ostatecznych badaƒ wytworzonych urzàdzeƒ ciÊnieniowych.

W przypadku wyst´powania ryzyka, ˝e proces wytwarzania zmieni w∏asnoÊci materia∏u w stopniu mogàcym zaszkodziç bezpieczeƒstwu urzàdzenia ciÊnieniowego, powinna byç w odpowiednim stadium wytwarzania zastosowana w∏aÊciwa obróbka

cieplna.

JeÊli przeprowadzenie próby ciÊnieniowej

jest szkodliwe lub niewykonalne, mogà byç

przeprowadzane inne próby uznane za równorz´dne.

Przed przeprowadzeniem prób innych ni˝

ciÊnieniowe powinny byç przeprowadzone

dodatkowo badania nieniszczàce lub przedsi´wzi´te inne Êrodki uznane za równorz´dne.

4.5.10.

W przypadku zespo∏ów urzàdzeƒ ciÊnieniowych ocena koƒcowa powinna równie˝

obejmowaç sprawdzenie urzàdzeƒ zabezpieczajàcych w celu stwierdzenia pe∏nej

zgodnoÊci z wymaganiami.

4.5.11.

Urzàdzenia transportu bliskiego, ich podzespo∏y i osprz´t powinny byç tak zaprojektowane i wykonane, aby zapewnia∏y wystarczajàcà stabilnoÊç bez zagro˝enia wywróceniem, spadni´ciem lub gwa∏townym przemieszczeniem w przewidywanych warunkach eksploatacji, transportu, monta˝u i demonta˝u, a tak˝e podczas awarii podzespo∏ów i podczas testów i badaƒ przeprowadzanych zgodnie z instrukcjà obs∏ugi. Je˝eli

kszta∏t dêwignicy lub jej przewidzianej insta-

lacji nie zapewnia wystarczajàcej stabilnoÊci, powinno byç w instrukcji obs∏ugi (monta˝u) przewidziane i uwzgl´dnione jej odpowiednie zakotwiczenie.

4.5.12.

Dêwignice przejezdne powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia uniemo˝liwiajàce wykolejenie z prowadnic lub toru jezdnego.

Awaryjne wykolejenie wskutek uszkodzenia

szyny lub elementu jezdnego nie mo˝e spowodowaç upadku elementu, podzespo∏u

lub ∏adunku albo wywrócenia dêwignicy.

4.5.13.

Nap´dy nier´czne urzàdzeƒ dêwignicowych

powinny byç projektowane z uwzgl´dnieniem specyficznych w∏aÊciwoÊci i wymagaƒ dla danego nap´du. Nap´dy elektryczne, hydrauliczne i pneumatyczne powinny

spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny

pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych i Polskich

Normach z zakresu maszyn i urzàdzeƒ dla

górnictwa podziemnego.

4.5.14.

b) dla pozosta∏ych — 1,25,

2) dynamicznà prób´ obcià˝eniowà, której

celem jest sprawdzenie, czy dêwignica

gotowa do eksploatacji, przy obcià˝eniu

maksymalnym

pomno˝onym

przez

wspó∏czynnik przecià˝enia dynamicznego o wartoÊci 1,1, zapewnia bezawaryjne

dzia∏anie przy jednoczesnym wykonywaniu kilku ruchów w najmniej sprzyjajàcych warunkach,

3) w przypadkach gdy wyst´puje ryzyko

zm´czenia materia∏u — odpowiednie badania okreÊlone w oparciu o warunki eksploatacyjne ustalone dla urzàdzenia, takie jak iloÊç cykli przy wyznaczonych poziomach napr´˝eƒ (obcià˝eƒ),

4) dodatkowe testy obejmujàce czynniki takie jak korozja, Êrodowisko u˝ytkowania,

je˝eli jest to konieczne.

4.5.16.

Urzàdzenia transportu bliskiego powinny

byç projektowane na obcià˝enia odpowiadajàce ich zamierzonemu u˝ytkowaniu oraz

innym dajàcym si´ racjonalnie przewidzieç

warunkom eksploatacyjnym. W szczególnoÊci powinny byç uwzgl´dniane nast´pujàce czynniki

Je˝eli w dajàcych si´ racjonalnie przewidzieç warunkach dopuszczalne parametry

graniczne mog∏yby zostaç przekroczone,

urzàdzenie dêwignicowe powinno byç wyposa˝one w odpowiednie urzàdzenia (podzespo∏y) zabezpieczajàce lub w przy∏àcza do

pod∏àczenia takich urzàdzeƒ.

Odpowiednie urzàdzenia zabezpieczajàce

lub uk∏ady takich urzàdzeƒ powinny obejmowaç

1) obcià˝enie nominalne,

1) osprz´t bezpieczeƒstwa,

2) temperatury otoczenia i pracy,

2) w uzasadnionych przypadkach — odpowiednie przyrzàdy kontrolne, takie jak

wskaêniki lub uk∏ady alarmowe, które

umo˝liwiajà podj´cie odpowiedniego

dzia∏ania albo automatycznie albo r´cznie dla utrzymywania parametrów dêwignicy w dopuszczalnych granicach.

3) ci´˝ar w∏asny oraz ci´˝ar ∏adunku w warunkach pracy i próby,

4) obcià˝enia dynamiczne spowodowane

ruchem urzàdzenia,

5) si∏y reakcji i momenty wynikajàce z dzia∏ania zawieszeƒ i podpór,

4.5.17.

6) korozja, erozja, zm´czenie materia∏u.

Powinny byç rozpatrywane ró˝ne obcià˝enia, które mogà si´ pojawiç w tym samym

czasie, i uwzgl´dniane prawdopodobieƒstwo ich jednoczesnego wystàpienia.

4.5.15.

Poz. 1064

Projekt urzàdzenia dêwignicowego powinien zostaç sprawdzony i potwierdzony,

w ca∏oÊci lub w cz´Êci przez wykonanie odpowiednich badaƒ. Program badaƒ powinien obejmowaç

1) statycznà prób´ obcià˝eniowà, której celem jest sprawdzenie, czy pod wp∏ywem

okreÊlonego obcià˝enia, przy okreÊlonym wspó∏czynniku przecià˝enia statycznego w odniesieniu do najwy˝szego obcià˝enia roboczego, urzàdzenie nie wykazuje trwa∏ych odkszta∏ceƒ lub widocznych uszkodzeƒ; powinny byç przyjmowane nast´pujàce wartoÊci wspó∏czynnika przecià˝enia

a) dla dêwignic i osprz´tu dêwigowego

nap´dzanych r´cznie — 1,5,

Urzàdzenia do ograniczenia obcià˝enia powinny byç tak projektowane, aby uniemo˝liwione by∏o sta∏e przekroczenie najwy˝szego obcià˝enia roboczego, jednak powinny

umo˝liwiaç przeprowadzenie próby obcià˝eniowej. Urzàdzenia ograniczajàce przekroczenie noÊnoÊci lub udêwigu urzàdzenia

dêwignicowego powinny umo˝liwiaç podniesienie noÊnoÊci lub udêwigu do wielkoÊci próbnej, jednak nie wi´cej ni˝

1) 1,25 wielkoÊci nominalnej – dla wciàgarek i wciàgników, suwnic, dêwigników

i podnoÊników,

2) 1,15 wielkoÊci nominalnej — dla ka˝dego

punktu charakterystyki udêwigów ˝urawia,

3) 1,5 wielkoÊci nominalnej — dla podestów

ruchomych.

4.5.18.

Urzàdzenia do ograniczenia pr´dkoÊci ruchów roboczych powinny byç tak projektowane i wykonane, aby uniemo˝liwia∏y przekroczenie pr´dkoÊci ka˝dego ruchu roboczego oraz kombinacji tych ruchów. Urzà-

dzenia takie sà bezwzgl´dnie wymagane

w dêwignicach, których konstrukcja umo˝liwia w szczególnoÊci rozbieganie przy

opuszczaniu ∏adunku.

4.5.19.

4.5.24.

Wspó∏czynniki bezpieczeƒstwa dla osprz´tu

powinny mieç nast´pujàce wartoÊci

2) przejazd po torze próbnym z obcià˝eniem

o wartoÊci 1,10 obcià˝enia nominalnego,

2) lina w∏ókienna i jej koƒcówka — n=7,

3) kontrol´ szybkoÊci ruchów roboczych

przy obcià˝eniu o wartoÊci 1,00 obcià˝enia nominalnego,

3) ∏aƒcuch i jego koƒcówka — n=4,

4) elementy zaczepowe (haki, szekle) — n=4.

Wspó∏czynniki wytrzyma∏oÊciowe z∏àczy

skr´canych, lutowanych i klejonych powinny byç przyjmowane zgodnie z zasadami

techniki, natomiast wspó∏czynniki wytrzyma∏oÊciowe z∏àcza spawanego nie mogà

przekraczaç nast´pujàcych wartoÊci

4) ogl´dziny elementów i podzespo∏ów po

próbach obcià˝eniowych oraz sprawdzenie umieszczonych na dêwignicy napisów informacyjnych, ostrzegawczych,

oznaczeƒ i tabliczki fabrycznej,

5) sprawdzenie dzia∏ania

g∏ównego i STOP,

1) w urzàdzeniach dêwignicowych poddawanych badaniom niszczàcym i nieniszczàcym, które potwierdzajà, ˝e ca∏a seria

z∏àczy nie wykazuje istotnych wad — n=1,

7) zatrzymanie ruchu mechanizmów przy

obcià˝eniu 1,0÷1,15 wartoÊci obcià˝enia

nominalnego,

3) w urzàdzeniach, które w ramach badaƒ

nieniszczàcych sà poddawane wy∏àcznie

ogl´dzinom — n=0,7.

4.5.22.

4.5.23.

Przygotowanie oraz wykonanie elementów

i podzespo∏ów urzàdzenia dêwignicowego

nie mo˝e powodowaç ich uszkodzenia lub

zmian w∏asnoÊci mechanicznych.

wy∏àczników

6) dzia∏anie sygnalizacji ostrzegawczej przy

obcià˝eniu 0,9÷1,0 wartoÊci obcià˝enia

nominalnego,

2) w urzàdzeniach poddawanych wyrywkowym badaniom nieniszczàcym — n=0,85,

4.5.21.

Ocena koƒcowa urzàdzeƒ dêwignicowych

powinna obejmowaç

1) kontrol´ podnoszenia przy obcià˝eniu

masà o wartoÊci 1,25 obcià˝enia nominalnego; czas próby powinien wynosiç

nie mniej ni˝ 10 min,

1) lina stalowa i jej koƒcówka — n=5,

4.5.20.

Poz. 1064

8) sprawdzenie szczelnoÊci uk∏adów hydraulicznych lub pneumatycznych i nastaw zaworów bezpieczeƒstwa, przelewowych, zabezpieczajàcych przed skutkami p´kni´ç przewodów.

4.6.

Wiertnice i wiertarki górnicze.

W∏asnoÊci po∏àczeƒ spawanych powinny

wykazywaç minimalne w∏asnoÊci wymagane dla materia∏ów ∏àczonych, o ile projekt

nie przewiduje specjalnie innych w∏asnoÊci.

4.6.1.

Wiertnice i wiertarki górnicze powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w Polskich Normach z zakresu maszyn i urzàdzeƒ górniczych.

Po∏àczenia spawane w urzàdzeniach dêwignicowych przeznaczonych do przewozu ludzi powinny byç poddane badaniu nieniszczàcemu.

4.7.

Narz´dzia r´czne z nap´dem elektrycznym

i mechanicznym.

4.7.1.

Narz´dzia r´czne z nap´dem elektrycznym

i mechanicznym powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone dla nich w Polskich Normach.

4.8.

Sprz´t oraz urzàdzenia gaÊnicze specjalnego przeznaczenia.

4.8.1.

Urzàdzenie gaÊnicze specjalnego przeznaczenia powinno zawieraç w∏asny zapas

Êrodka gaÊniczego i byç wyposa˝one

w uk∏ad przechowywania i podawania tego

Êrodka, zapewniajàcy skuteczne gaszenie

po˝aru.

Uruchamianie urzàdzenia gaÊniczego zarówno automatyczne, jak i r´czne powinno

odbywaç si´ we wczesnej fazie rozwoju po˝aru.

Stosowane Êrodki gaÊnicze powinny byç

zgodne z Polskimi Normami, a w warunkach podziemnych wyrobisk w szczególnoÊci nie obni˝aç sprawnoÊci i nie powodowaç uszkodzenia sprz´tu oczyszczajàcego

i izolujàcego, wybuchu oraz nie wydzielaç

substancji toksycznych.

W przypadku mo˝liwoÊci zmiany w∏asnoÊci

materia∏u w toku procesu wykonywania

urzàdzenia dêwignicowego, powinny byç

stosowane w∏aÊciwa obróbka cieplna

i identyfikacja materia∏ów u˝ytych do wytworzenia urzàdzenia.

Urzàdzenia dêwignicowe powinny byç poddane kontroli koƒcowej w zakresie przeprowadzenia ogl´dzin, prób oraz sprawdzenia

dokumentów towarzyszàcych dla oceny

zgodnoÊci z niniejszymi wymaganiami. Mogà byç uwzgl´dnione badania wykonane

podczas produkcji. W ka˝dym przypadku,

gdy jest to wymagane wzgl´dami bezpieczeƒstwa, kontrola koƒcowa powinna byç

przeprowadzona w formie rewizji zewn´trznej i wewn´trznej ka˝dej cz´Êci urzàdzenia,

a tam, gdzie jest to konieczne — kontrola

powinna byç rozpocz´ta w trakcie wytwarzania, w szczególnoÊci w przypadkach, gdy

jakieÊ badanie nie jest ju˝ mo˝liwe na etapie

kontroli koƒcowej.

4.8.2.

4.8.3.

4.9.

Maszyny oraz urzàdzenia odpylajàce i klimatyzacyjne.

4.9.1.

Urzàdzenie klimatyzacyjne powinno umo˝liwiaç ustalenia mikroklimatu na stanowisku pracy. Powinno byç zabudowane w taki

sposób, aby nie utrudniaç sterowania oraz

nie pogarszaç widocznoÊci ze stanowiska

pracy.

4.9.2.

W urzàdzeniach klimatyzacyjnych powinien

byç stosowany niewybuchowy, niepalny,

nietoksyczny i nieoddzia∏ywajàcy negatywnie na Êrodowisko czynnik ch∏odniczy.

4.9.3.

Nadmuch powietrza do kabin i pomieszczeƒ

klimatyzowanych powinien umo˝liwiaç

ustalenie jego kierunku oraz nat´˝enia dla

dostosowania iloÊci powietrza do potrzeb.

4.9.4.

Obudowy zmechanizowane.

4.10.1.

Sekcja obudowy zmechanizowanej powinna umo˝liwiaç instalowanie oÊwietlenia sieciowego. Przewody elektryczne powinny

byç prowadzone w taki sposób, aby uniemo˝liwiç ich uszkodzenie.

4.10.3.

Od∏àczanie poszczególnych zespo∏ów i elementów uk∏adu hydraulicznego obudowy

od przewodów magistralnych w czasie remontu lub wymiany powinno byç mo˝liwe

przy równoczesnym utrzymaniu wymaganego ciÊnienia w magistrali zasilajàcej.

Elementy z∏àczne sekcji powinny posiadaç

odpowiednie zabezpieczenie antykorozyjne

oraz byç odporne na deformacje.

4.10.4.

Stropnica powinna posiadaç uchwyty lub

otwory umo˝liwiajàce podnoszenie trasy

przenoÊnika zgrzeb∏owego.

4.10.5.

Os∏ona odzawa∏owa wraz z ∏àcznikami lemniskatowymi powinny skutecznie zabezpieczaç

przestrzeƒ roboczà wyrobiska przed przedostawaniem si´ gruzowiska zawa∏owego.

4.10.6.

Sekcja obudowy powinna charakteryzowaç

si´ w miar´ równomiernym rozk∏adem nacisków na spàg.

4.10.7.

Obudowa zmechanizowana powinna spe∏niaç ponadto wymagania okreÊlone

w pkt 4.1.1.3 — 4.1.1.6 oraz pkt 4.1.1.11,

a tak˝e wymagania okreÊlone w Polskiej

Normie.

4.11.

Obudowy wyrobisk podporowe stalowe

(odrzwia, stojaki, stropnice, strzemiona,

rozpory), obudowy kotwowe (kotwy, ∏adunki klejowe, spoiwa p∏ynne).

4.11.1.

Obudowy wyrobisk podporowe metalowe.

4.11.1.1.

Elementy obudowy wyrobisk podporowe

stalowe powinny byç wykonane ze stali

o w∏aÊciwoÊciach mechanicznych okreÊlonych w Polskich Normach.

Elementy odrzwi stosowane do obudowy

podporowej stalowej.

Wymagania w zakresie parametrów wytrzyma∏oÊciowych oraz dok∏adnoÊci wykonania

stawiane elementom odrzwi oraz odrzwiom

obudowy podporowej metalowej okreÊlajà

Polskie Normy.

4.11.1.3.

Stojaki.

Wymagania w zakresie wykonania elementów stojaka, jego masy, podpornoÊci, przecià˝alnoÊci nieosiowej i odpornoÊci na obcià˝enia dynamiczne okreÊlajà Polskie Normy.

4.11.1.4.

Stropnice.

Stropnica powinna posiadaç miejsca podparcia, a jej konstrukcja powinna uniemo˝liwiç wzd∏u˝ne przesuni´cie g∏owicy stojaka.

Urzàdzenie klimatyzacyjne powinno zapewniaç w kabinach i pomieszczeniach wymaganà krotnoÊç wymiany powietrza oraz

utrzymanie jego nadciÊnienia 0,5 hPa.

4.10.

4.10.2.

4.11.1.2.

Poz. 1064

Parametry wytrzyma∏oÊciowe stropnicy, zestawu oraz z∏àczy powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w Polskich Normach.

4.11.1.5.

Strzemiona do ∏àczenia elementów odrzwi

obudowy podporowej stalowej i stojaków.

Strzemiona oraz ich elementy powinny

spe∏niaç wymagania w zakresie parametrów wytrzyma∏oÊciowych i wymiarowych

okreÊlone w Polskich Normach.

4.11.1.6.

Rozpory.

Wymagania w zakresie konstrukcji rozpory,

geometrycznych wymiarów, stabilnoÊci

i noÊnoÊci okreÊlajà Polskie Normy.

4.11.2.

Obudowy kotwowe.

4.11.2.1.

Kotwy.

4.11.2.1.1. Wymagania ogólne

1) kotwy powinny byç wykonane z materia∏u o odpowiednich parametrach wytrzyma∏oÊciowych i posiadaç wymaganà noÊnoÊç,

2) konstrukcja kotew powinna umo˝liwiç ∏atwe i skuteczne zamocowanie kotwy

w otworze — poprzez w szczególnoÊci

skuteczne rozparcie g∏owicy, odpowiednie ∏adunki klejowe lub pewnie zabudowane kliny,

3) konstrukcja kotew powinna zapewniç

pewne i trwa∏e zamocowanie kotwy

w otworze oraz uzyskanie wymaganego

naciàgu wst´pnego kotwy,

4) budowa kotew powinna uniemo˝liwiç

wyciekanie spoiwa na zewnàtrz otworu

oraz umo˝liwiç dok∏adne wymieszanie

sk∏adników zawartych w ∏adunku klejowym na ca∏ej d∏ugoÊci wklejenia,

5) kotwy z tworzyw sztucznych powinny

spe∏niaç wymagania w zakresie co najmniej trudnopalnoÊci i antyelektrostatycznoÊci stawiane wyrobom z tworzyw

sztucznych.

kotew i sposobu ich zamocowania zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskiej Normie dotyczàcej kotew górniczych,

4.11.2.1.2. Wymagania szczegó∏owe.

Kotwy w zakresie prostoliniowoÊci ˝erdzi,

stanu powierzchni, parametrów wytrzyma∏oÊciowych oraz w∏asnoÊci fizycznych powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone

w Polskich Normach.

2) nakr´tki powinny byç wykonane w odpowiedniej klasie w∏asnoÊci mechanicznych zgodnej z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

4.11.2.1.3. Kotwy urabialne

1) powinny byç wykonane z materia∏u niepowodujàcego — podczas ich urabiania

— powstawania iskier mogàcych zainicjowaç wybuch gazu,

4.11.2.2.

1) ∏adunki klejowe stosowane do zamocowania ˝erdzi w otworze kotwowym powinny charakteryzowaç si´ szybkim przyrostem wytrzyma∏oÊci; powinny one zapewniç wymaganà noÊnoÊç kotwy po

up∏ywie czasu nie d∏u˝szym ni˝ 10 min,

a) ˝erdê kotwowa powinna byç wykonana z materia∏u o wytrzyma∏oÊci na zginanie nie mniejszej ni˝ 250 MPa oraz

zapewniç noÊnoÊç kotwy nie mniejszà

ni˝ 30 kN,

2) wytrzyma∏oÊç na Êciskanie kleju (dojrzewajàcego w temperaturze 20—30°C) powinna wynosiç, po up∏ywie 10 min od

wymieszania sk∏adników, nie mniej ni˝

10 MPa,

b) podk∏adka kotwy powinna przenieÊç

obcià˝enie niszczàce nie mniejsze ni˝

30 kN,

3) ∏adunki klejowe powinny spe∏niaç wymagania techniczne stawiane materia∏om

chemicznym oraz wyrobom z tworzyw

sztucznych stosowanym w podziemnych

wyrobiskach zak∏adów górniczych, a tak˝e wymagania okreÊlone w Polskich Normach.

3) klinowe, stosowane jako elementy obudowy ociosów wyrobisk górniczych, powinny spe∏niaç nast´pujàce wymagania

4.11.2.3.

b) podk∏adka kotwy klinowej z tworzyw

sztucznych powinna przenieÊç obcià˝enie niszczàce nie mniejsze ni˝ 30 kN,

a podk∏adka kotwy klinowej z drewna

— nie mniejsze ni˝ 10 kN,

2) wytrzyma∏oÊç na Êciskanie zapraw cementowych oraz innych spoiw mineralnych (dojrzewajàcych w temperaturze

20°C) powinna wynosiç

4.11.2.1.4. Inne kotwy

1) zespó∏ elementów kotew wstrzàsoodpornych powinien przenieÊç obcià˝enie dynamiczne udarem masy o energii kinetycznej 25 kJ bez zniszczenia ich elementów sk∏adowych, a maksymalne przemieszczenie (wyd∏u˝enie wraz z wysuwem z otworu) przy tym udarze nie mo˝e

byç wi´ksze ni˝ 0,5 m,

a) po up∏ywie 5 godzin — co najmniej

5 MPa,

b) po up∏ywie 3 dni — co najmniej

10 MPa,

c) po up∏ywie 28 dni — co najmniej

25 MPa,

3) ∏adunki cementowe, na bazie cementu

portlandzkiego lub cementu glinowego,

stosowane do mocowania ˝erdzi w otworze, powinny osiàgnàç wymaganà noÊnoÊç po up∏ywie czasu nie d∏u˝szym ni˝

24 godziny.

2) kotwy linowe powinny byç wykonane z liny o Êrednicy nie mniejszej ni˝ 15 mm

i przenieÊç si∏´ rozciàgajàcà nie mniejszà

ni˝ 150 kN,

4.12.

Maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura

∏àczeniowa i sterownicza w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym oraz kable i przewody oponowe na napi´cie do 1 kV.

4.12.1.

Wymagania dotyczà maszyn i urzàdzeƒ

elektrycznych, aparatury ∏àczeniowej, apa-

4.11.2.1.5. Podk∏adki i nakr´tki

1) podk∏adki i nakr´tki powinny przenieÊç

si∏´ niszczàcà odpowiednià dla rodzaju

Spoiwa do mocowania kotew w otworze

1) wytrzyma∏oÊç na Êciskanie spoiwa ˝ywicznego mocujàcego kotwy (dojrzewajàcego w temperaturze 20—25°C) powinna wynosiç, po up∏ywie 2 godzin od wymieszania sk∏adników, nie mniej ni˝

10 MPa,

4) w zakresie pozosta∏ych parametrów powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone

w Polskich Normach.

3) kotwy cierne rurowe dzia∏ajàce na zasadzie tarcia, wykonane jako rozci´ta

wzd∏u˝ rura, powinny posiadaç noÊnoÊç

co najmniej 80 kN.

¸adunki klejowe.

¸adunki klejowe s∏u˝àce do osadzania kotew powinny spe∏niaç nast´pujàce wymagania

2) wklejane z tworzyw sztucznych, stosowane jako elementy obudowy ociosów wyrobisk górniczych, powinny spe∏niaç nast´pujàce wymagania

a) ˝erdê kotwy wykonana z tworzyw

sztucznych powinna zapewniç noÊnoÊç co najmniej 30 kN, a wykonana

z drewna — co najmniej 20 kN,

4.12.2.

4.12.3.

4.12.4.

4.12.5.

4.12.6.

4.12.7.

4.12.8.

— 8112 —

ratury sterowniczej oraz kabli i przewodów

oponowych, zwanych dalej „sprz´tem elektrycznym”, przeznaczonych do u˝ytkowania

w wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych.

4.12.10.

Sprz´t elektryczny przeznaczony do pracy

w atmosferze niebezpiecznej pod wzgl´dem wybuchowym powinien mieç budow´

przeciwwybuchowà zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

Sprz´t elektryczny powinien byç tak wykonany, aby po w∏aÊciwym jego zainstalowaniu i u˝ytkowaniu zgodnie z przeznaczeniem nie zagra˝a∏ bezpieczeƒstwu osób

i mienia.

4.12.11.

Kable i przewody oponowe powinny byç

wykonane zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

4.12.12.

Os∏ony i opony kabli oraz przewodów powinny byç co najmniej trudno palne.

Sprz´t elektryczny powinien byç tak wykonany, aby by∏a zapewniona

1) ochrona ludzi przed niebezpieczeƒstwem

urazu mogàcego powstaç w wyniku bezpoÊredniego lub poÊredniego dotyku

sprz´tu elektrycznego,

2) ochrona przed powstaniem temperatury,

∏uku lub promieniowania, mogàcych

spowodowaç niebezpieczeƒstwo,

3) ochrona ludzi i mienia przed niebezpieczeƒstwem o charakterze nieelektrycznym, spowodowanym przez ten sprz´t,

4) odpowiednia izolacja dla wyst´pujàcych

w podziemnych wyrobiskach warunków

klimatycznych.

4.13.

Maszyny i urzàdzenia elektryczne, aparatura ∏àczeniowa i sterownicza w wykonaniu

normalnym lub przeciwwybuchowym oraz

kable i przewody oponowe na napi´cie powy˝ej 1 kV.

4.13.1.

Wymagania dotyczà maszyn i urzàdzeƒ

elektrycznych, aparatury ∏àczeniowej, aparatury sterowniczej oraz kabli i przewodów

oponowych, zwanych dalej „sprz´tem elektrycznym”, przeznaczonych do u˝ytkowania

w wyrobiskach podziemnych zak∏adów górniczych.

4.13.2.

Sprz´t elektryczny powinien spe∏niç wymagania okreÊlone w pkt 4.12.2, 4.12.3, 4.12.5,

4.12.7—4.12.10 oraz okreÊlone w Polskich

Normach dotyczàcych wyrobów na napi´cie powy˝ej 1 kV.

4.13.3.

Sprz´t elektryczny powinien byç przystosowany do pracy w warunkach klimatycznych

okreÊlonych w Polskich Normach dotyczàcych elektroenergetyki kopalnianej.

4.13.4.

Kable i przewody oponowe powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w pkt 4.12.11

i 4.12.12.

4.14.

Urzàdzenia i systemy ∏àcznoÊci, bezpieczeƒstwa, alarmowania w wykonaniu normalnym lub przeciwwybuchowym.

4.14.1.

System ∏àcznoÊci telefonicznej, niezale˝nie

od przyj´tej struktury (zastosowanie koncentratorów i modu∏ów wyniesionych) powinien byç zbudowany tak, aby

Sprz´t elektryczny powinien byç przystosowany do pracy w warunkach klimatycznych

okreÊlonych w Polskiej Normie dotyczàcej

ochrony pracy w górnictwie.

Sprz´t elektryczny powinien byç odporny

na oddzia∏ywanie czynników zewn´trznych

w miejscu przewidywanego u˝ytkowania

oraz nie mo˝e nara˝aç ludzi oraz mienia na

niebezpieczeƒstwo zwiàzane z mo˝liwymi

do przewidzenia warunkami przecià˝enia.

Sprz´t elektryczny powinien spe∏niaç wymagania zawarte w Polskich Normach dotyczàcych ochrony pracy w górnictwie i elektroenergetyki kopalnianej.

Obudowa sprz´tu elektrycznego powinna

byç wykonana z materia∏ów niepalnych lub

co najmniej trudno zapalnych. Materia∏y

u˝yte na obudowy powinny byç odporne na

dzia∏anie czynników chemicznych, mechanicznych i elektrycznych.

Obudowa sprz´tu elektrycznego powinna

zabezpieczaç przed

1) dotkni´ciem cz´Êci czynnych,

2) wnikaniem takiej iloÊci py∏u, która zak∏óca∏aby prawid∏owe dzia∏anie lub zmniejszy∏a bezpieczeƒstwo,

1) z punktu widzenia abonenta funkcjonowa∏ jak system z jednà centralà,

2) abonenci do∏owi po podniesieniu s∏uchawki nie spotkali si´ ze zjawiskiem zaj´toÊci centrali,

3) aparaty telefoniczne do∏owe posiada∏y

przyciski bezpoÊredniej ∏àcznoÊci z dyspozytorem i ze stanowiskiem „awizo”,

4) niepo˝àdanym otwarciem sprz´tu.

4) podniesienie s∏uchawki w aparacie telefonicznym do∏owym przy braku innych

czynnoÊci powodowa∏o zg∏oszenie stanowiska „awizo”,

Zak∏ócenia elektryczne generowane przez

sprz´t elektryczny nie mogà przekraczaç poziomów okreÊlonych w odpowiedniej Polskiej Normie dla wyrobu. Sprz´t elektryczny

powinien byç odporny na zak∏ócenia emitowane przez inny sprz´t elektryczny.

5) poprzez zastosowanie u dyspozytora

specjalnego aparatu dyspozytorskiego

system pozwala∏ równoczeÊnie na realizacj´ ∏àcznoÊci dyspozytorskiej zarówno

z wyznaczonymi stanowiskami pracy

w podziemnych wyrobiskach, jak i z od-

3) bryzgami wody,

4.12.9.

powiednimi s∏u˝bami i osobami kierownictwa na powierzchni zak∏adu górniczego,

lub optycznym albo obydwoma jednoczeÊnie, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskiej Normie dla sygna∏ów,

6) centrala systemu ∏àcznoÊci ogólnokopalnianej by∏a wyposa˝ona co najmniej

w dwa stanowiska ∏àczeniowe „awizo”

pozwalajàce na r´czne zestawianie po∏àczeƒ w przypadku prowadzenia akcji lub

w innych niezb´dnych okolicznoÊciach,

3) dawaç mo˝liwoÊç upewnienia si´, czy

w strefie, w której mo˝e zaistnieç niebezpieczeƒstwo zwiàzane z za∏àczeniem lub

wy∏àczeniem urzàdzenia nie znajdujà si´

ludzie; wymaganie to mo˝e byç spe∏nione w szczególnoÊci przez zastosowanie

podglàdu telewizyjnego lub oczujnikowania,

7) w przypadkach awaryjnych restart systemu nie powodowa∏ przerwy w ∏àcznoÊci

d∏u˝szej ni˝ 2 min.

4.14.2.

4) osoba, która znalaz∏a si´ w strefie zagro˝onej, mia∏a mo˝liwoÊç w ka˝dym momencie, z miejsca, w którym si´ znajduje,

wstrzymania rozruchu lub zatrzymania

i zablokowania urzàdzenia,

System ∏àcznoÊci alarmowej powinien

przede wszystkim umo˝liwiaç przes∏anie do

wszystkich stanowisk pracy sygna∏ów lub

komunikatów ewakuacyjnych, ostrzegawczych i informacyjnych o ewentualnych zagro˝eniach, a ponadto

5) informacja o r´cznym zatrzymaniu lub

zablokowaniu urzàdzenia by∏a zwrotnie

przekazana do osoby sterujàcej.

1) pozwalaç na przes∏anie sygna∏u alarmowego o powsta∏ym zagro˝eniu z ka˝dego

sygnalizatora,

4.14.6.

2) sygna∏y i komunikaty powinny byç przesy∏ane na jeden sygnalizator bàdê na ich

grup´, przy czym powinna istnieç mo˝liwoÊç równoczesnego wysy∏ania kilku komunikatów,

Je˝eli system realizuje wymagania zawarte

w pkt 4.14.4, to czas zadzia∏ania od momentu podania na wejÊcie skokowej zmiany parametru lub sygna∏u dwustanowego nie

mo˝e byç d∏u˝szy od 15 s.

4.14.7.

Systemy s∏u˝àce do lokalizacji i ewidencji

pracowników w podziemnych wyrobiskach

powinny byç tak zaprojektowane, aby

3) powinna istnieç mo˝liwoÊç r´cznego lub

automatycznego sterowania wysy∏aniem

komunikatów,

1) pozwala∏y na operatywne zarzàdzanie

przemieszczaniem pracowników zarówno w stanach normalnej pracy, jak i w stanach zagro˝enia,

4) sygna∏y, komunikaty i rozmowy przekazywane w trybie alarmowym powinny

byç rejestrowane w funkcji czasu.

4.14.3.

Poz. 1064

2) rejestrowa∏y przejÊcia pracownika przez

punkty kontrolne systemu,

Systemy bezpieczeƒstwa powinny pozwalaç na gromadzenie i przetwarzanie danych

z czujników kontrolujàcych sk∏ad atmosfery

kopalnianej oraz z innych czujników okreÊlonych przepisami w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu

oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach górniczych.

4.14.4.

Systemy bezpieczeƒstwa powinny mieç

mo˝liwoÊç automatycznego wy∏àczenia

energii elektrycznej, sterowania niektórych

urzàdzeƒ, w szczególnoÊci tam, dodatkowych wentylatorów, pomp oraz nadania komunikatów ewakuacyjnych i ostrzegawczych dla zagro˝onych rejonów w przypadkach okreÊlonych przepisami w sprawie

bezpieczeƒstwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w zak∏adach

górniczych.

4.14.5.

Uk∏ady zdalnego sterowania maszyn oraz

urzàdzeƒ, o których mowa w pkt 4.14.4, powinny byç tak zaprojektowane, aby

3) informowa∏y dyspozytora w trybie alarmowym o tym, ˝e pracownik wszed∏ do

strefy zakazanej lub przekroczy∏ okreÊlony limit czasu przebywania w strefie,

4) pozwala∏y na zwrotne powiadomienie

pracownika o zaistnia∏ej sytuacji.

4.14.8.

Poszczególne systemy bezpieczeƒstwa powinny zapewniaç mo˝liwoÊç rejestrowania

danych oraz przedstawiania ich dyspozytorowi. W przypadku gdy moc obliczeniowa

systemu jest zbyt ma∏a lub konieczne jest

przedstawianie danych z kilku systemów,

mo˝e byç zainstalowany dodatkowo system wspomagania dyspozytora sk∏adajàcy

si´ z urzàdzeƒ i oprogramowania, s∏u˝àcych

dyspozytorowi bezpoÊrednio do nadzorowania ruchu zak∏adu górniczego.

4.14.9.

1) przy automatycznym zdalnym wy∏àczaniu lub za∏àczaniu nie spowodowaç dodatkowego niebezpieczeƒstwa,

Systemy ∏àcznoÊci, alarmowania, bezpieczeƒstwa i wspomagania pracy s∏u˝b dyspozytorskich funkcjonujàce w oparciu

o uk∏ady informatyczne powinny byç tak

skonstruowane, aby zapewnia∏y ochron´

zainstalowanego oprogramowania oraz rejestrowanych danych, w szczególnoÊci

2) ostrzec pracowników znajdujàcych si´

w strefie, w której mo˝e wystàpiç zagro˝enie, wyraênym sygna∏em akustycznym

1) w przypadku koniecznoÊci nadzoru serwisowego producenta nad eksploatowanym w zak∏adach górniczych sprz´tem

komputerowym — system powinien byç

skonstruowany tak, aby kana∏ dost´pu

by∏ konfigurowany r´cznie przez pracowników obs∏ugi zak∏adu górniczego po telefonicznym uzgodnieniu przez serwis

producenta; powy˝szy fakt powinien byç

odnotowany samoczynnie, a ∏àcze powinno byç przerwane natychmiast po zakoƒczeniu us∏ug serwisowych,

4.15.3.

Wyposa˝enie elektryczne maszyn wchodzàcych w sk∏ad zintegrowanej grupy maszyn

przodkowych powinno byç wzajemnie kompatybilne.

4.15.4.

Urzàdzenia wchodzàce w sk∏ad wyposa˝enia elektrycznego zintegrowanej grupy maszyn przodkowych powinny byç dostosowane do transportu w wyrobiskach podziemnych oraz do monta˝u w przesuwnych

zestawach zasilajàcych.

4.15.5.

Obwody sterowania i funkcje sterownicze

wyposa˝enia elektrycznego powinny spe∏niaç wymagania najwy˝szej mo˝liwej do

uzyskania kategorii bezpieczeƒstwa okreÊlonej w Polskiej Normie z zakresu bezpieczeƒstwa maszyn.

4.15.6.

Zabezpieczenia maszyn majàce wp∏yw na

bezpieczeƒstwo powinny powodowaç po

ich zadzia∏aniu bezzw∏oczne wy∏àczenie zasilania.

4.15.7.

Terminale abonenckie systemów oraz

osprz´t sieciowy, przeznaczone do pracy

w wyrobiskach podziemnych, powinny byç

tak skonstruowane, aby spe∏nia∏y wymagania okreÊlone w Polskich Normach dla urzàdzeƒ automatyki i telekomunikacji górniczej.

Wyposa˝enie elektryczne zintegrowanej

grupy maszyn przodkowych powinno byç

tak skonstruowane, aby urzàdzenie zatrzymujàce maszyn´ zatrzymywa∏o równie˝

wszelkie maszyny zainstalowane przed i za

maszynà, je˝eli ich dalsze dzia∏anie mog∏oby stwarzaç niebezpieczeƒstwo.

4.15.8.

Urzàdzenia i instalacje systemów powinny

byç tak skonstruowane, zgodnie z zasadami

kompatybilnoÊci elektromagnetycznej, aby

Maszyny i urzàdzenia wchodzàce w sk∏ad

wyposa˝enia elektrycznego zintegrowanej

grupy maszyn przodkowych o napi´ciu zasilania powy˝ej 1 kV powinny byç budowy

przeciwwybuchowej.

4.15.9.

Zadzia∏anie wy∏àcznika awaryjnego kombajnu Êcianowego powinno spowodowaç

wy∏àczenie zasilania kombajnu oraz przenoÊnika Êcianowego.

4.16.

Systemy ochronne, których zadaniem jest

powstrzymanie wybuchu lub skuteczne

ograniczenie jego zasi´gu.

4.16.1.

Systemy ochronne powinny spe∏niaç wymagania zintegrowanego bezpieczeƒstwa

przeciwwybuchowego, poprzez

2) w przypadku gdy przewiduje si´ udost´pnianie danych dla innych u˝ytkowników

na terenie zak∏adu górniczego, systemy

powinny zawieraç wydzielony serwer

„lustrzany”, na który te systemy b´dà

przesy∏aç informacje w uk∏adzie jednokierunkowym bez mo˝liwoÊci dost´pu do

systemów podstawowych,

3) dost´p do systemów oprogramowania,

w zakresie przewidzianym przez producenta, powinien byç mo˝liwy jedynie ze

stanowisk utrzymaniowych zabudowanych wewnàtrz sieci systemu, a wszystkie logowania powinny byç automatycznie rejestrowane.

4.14.10.

4.14.11.

Poz. 1064

1) by∏y odporne na zak∏ócenia emitowane

przez urzàdzenia elektroenergetyczne

pracujàce w podziemnych zak∏adach górniczych,

2) nie emitowa∏y zak∏óceƒ mogàcych zak∏óciç prac´ innych urzàdzeƒ i systemów telekomunikacyjnych w podziemnych zak∏adach górniczych,

3) by∏y odporne na zak∏ócenia pochodzàce

od innych urzàdzeƒ telekomunikacyjnych

wykorzystujàcych t´ samà sieç kablowà.

1) zapobieganie wytwarzaniu lub uwalnianiu atmosfery wybuchowej przez same

systemy ochronne,

4.14.12.

Urzàdzenia i systemy przeznaczone do u˝ytku w przestrzeniach zagro˝onych wybuchem powinny mieç budow´ przeciwwybuchowà zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w Polskich Normach.

2) zapobieganie zapaleniu atmosfery wybuchowej, uwzgl´dniajàc charakter ka˝dego êród∏a zap∏onu (elektryczne lub nieelektryczne),

4.15.

Wyposa˝enie elektryczne zintegrowanej

grupy maszyn przodkowych.

4.15.1.

Wymagania dotyczà wyposa˝enia elektrycznego zintegrowanej grupy maszyn

przodkowych o napi´ciu do 6 kV pràdu przemiennego i 1,5 kV pràdu sta∏ego.

4.15.2.

Wyposa˝enie elektryczne powinno spe∏niç

odpowiednio

wymagania

okreÊlone

w pkt 4.12.2—4.12.10 oraz 4.13.2.

3) powstrzymywanie lub ograniczanie zasi´gu p∏omienia wybuchu i ciÊnienia wybuchu do wystarczajàcego poziomu bezpieczeƒstwa,

4) uwzgl´dnianie mo˝liwych

podczas u˝ytkowania.

4.16.2.

uszkodzeƒ

Materia∏y stosowane do budowy systemów

ochronnych nie mogà inicjowaç wybuchu,

przy uwzgl´dnieniu przewidywanych nara˝eƒ podczas dzia∏ania.

4.16.3.

Systemy ochronne powinny byç tak wykonane, aby mog∏y bezpiecznie funkcjonowaç w ciàgu ca∏ego przewidywanego okresu trwa∏oÊci, nawet w obecnoÊci zmiennych warunków otoczenia i wewn´trznych

napi´ç, wilgoci, wibracji, zanieczyszczeƒ

i innych oddzia∏ywaƒ zewn´trznych,

z uwzgl´dnieniem ograniczeƒ warunków

pracy ustalonych przez producenta.

4.16.4.

Systemy ochronne przeznaczone do stosowania w przestrzeniach zapylonych powinny zapobiegaç zapaleniu si´ py∏u osiad∏ego

na powierzchni obudowy tego urzàdzenia.

4.16.5.

Systemy ochronne powinny byç tak wykonane, aby wyrównywanie si´ ciÊnieƒ przez

niewywo∏anych nie powodowa∏o fal uderzeniowych lub spr´˝eƒ mogàcych doprowadziç do zap∏onu.

4.16.6.

Systemy ochronne, w których uszkodzenie

zasilania mo˝e pociàgnàç za sobà powstanie dodatkowych zagro˝eƒ, powinny umo˝liwiaç utrzymanie ich w stanie bezpiecznego dzia∏ania niezale˝nie od reszty instalacji.

4.16.7.

Systemy ochronne powinny zredukowaç

skutek wybuchu do wystarczajàcego poziomu bezpieczeƒstwa.

Systemy ochronne powinny byç umieszczone w taki sposób, aby uniemo˝liwiaç

rozprzestrzenienie si´ wybuchu poprzez

niebezpieczne reakcje ∏aƒcuchowe lub

przez wyrzuty p∏omieni oraz aby powstajàce wybuchy nie przechodzi∏y w detonacje.

W przypadku uszkodzenia zasilania, systemy

ochronne powinny nadal zachowywaç swà

zdolnoÊç dzia∏ania przez okres wystarczajàcy

na unikni´cie sytuacji niebezpiecznych.

Systemy ochronne powinny byç odporne

na dzia∏anie zewn´trznych wp∏ywów zak∏ócajàcych.

Systemy ochronne zastosowane dla odparcia lub zatrzymania wybuchu powinny byç

zdolne do wytrzymania powsta∏ej fali uderzeniowej bez utraty integralnoÊci systemu.

4.16.8.

4.16.9.

1) w normalnych i przewidywalnych warunkach, zw∏aszcza pod wzgl´dem przepisów bezpieczeƒstwa eksploatacji i stanu

techniki, w∏àcznie z okresem czasu do jego u˝ycia, stanowi∏ mo˝liwie najmniejsze

ryzyko dla ˝ycia i zdrowia osób, nienaruszalnoÊci dóbr materialnych i Êrodowiska,

2) osiàga∏ sprawnoÊç dzia∏ania podanà

przez producenta oraz zapewni∏ mo˝liwie

najwi´kszy stopieƒ bezpieczeƒstwa i niezawodnoÊci,

3) przy zastosowaniu odpowiednich metod

technicznych móg∏ byç likwidowany

w sposób mo˝liwie najmniej ucià˝liwy

dla Êrodowiska.

5.1.2.

Ârodek strza∏owy i sprz´t strza∏owy powinien byç zbadany (testowany) w laboratorium w warunkach, w jakich b´dzie stosowany przez u˝ytkownika. JeÊli nie jest mo˝liwe przeprowadzenie badaƒ w laboratorium, badania powinny byç przeprowadzone w rzeczywistych warunkach, w jakich b´dzie stosowany przez u˝ytkownika.

5.2.

Wymagania szczegó∏owe dla materia∏ów

wybuchowych i przedmiotów nimi wype∏nionych.

Materia∏y i przedmioty nimi wype∏nione powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone

w Polskich Normach w zakresie

1) wyglàdu zewn´trznego, wymiarów, masy i g´stoÊci,

2) sk∏adu chemicznego,

3) w∏aÊciwoÊci strza∏owych,

4) bezpieczeƒstwa wobec py∏u w´glowego

i metanu, o ile sà przewidziane do stosowania w takich warunkach,

5) wodoodpornoÊci, jeÊli sà przeznaczone

do stosowania w wilgotnym lub mokrym

otoczeniu i gdy bezpieczeƒstwo ich stosowania mo˝e ulec pogorszeniu pod

wp∏ywem wody,

Osprz´t pod∏àczony do systemów ochronnych powinien wytrzymywaç maksymalne

spodziewane ciÊnienie wybuchu, bez utraty

swej zdolnoÊci dzia∏ania.

Systemy odcinajàce przewidziane do oddzielenia okreÊlonych urzàdzeƒ w przypadku powstajàcego wybuchu powinny byç tak

wykonane, aby zapewnia∏y zabezpieczenie

przed przeniesieniem wybuchu i zachowywa∏y swà wytrzyma∏oÊç mechanicznà w warunkach dzia∏ania.

5. Ârodki strza∏owe i sprz´t strza∏owy

5.1.

Wymagania ogólne.

5.1.1.

Ârodek strza∏owy i sprz´t strza∏owy powinien byç tak zaprojektowany, wykonany

i dostarczony, aby

Poz. 1064

6) odpornoÊci na czynniki termiczne,

7) odpornoÊci na czynniki mechaniczne

(wra˝liwoÊç na uderzenie i tarcie),

8) odpornoÊci na niskie i wysokie temperatury, o ile przechowywanie i stosowanie

w takich temperaturach jest przewidziane.

5.3.

Wymagania szczegó∏owe dla zapalników

elektrycznych i nieelektrycznych.

Zapalniki elektryczne i nieelektryczne powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone

w Polskich Normach w zakresie

1) wyglàdu zewn´trznego ∏uski, wymiarów

i barwy przewodów (dla zapalników elektrycznych) lub rurki detonujàcej (dla zapalników nieelektrycznych),

2) w∏aÊciwoÊci strza∏owych,

2) obecnoÊci substancji toksycznych w produktach rozk∏adu termicznego w aspekcie ich analizy jakoÊciowej i iloÊciowej

z uwzgl´dnieniem Êrodków zapewniajàcych bezpieczeƒstwo pracowników oraz

Êrodowiska,

3) bezpieczeƒstwa wobec py∏u w´glowego

i metanu, o ile sà przewidziane do stosowania w takich warunkach,

4) wodoodpornoÊci, jeÊli sà przeznaczone

do stosowania w wilgotnym lub mokrym

otoczeniu i gdy bezpieczeƒstwo ich stosowania mo˝e ulec pogorszeniu pod

wp∏ywem wody,

3) w∏aÊciwoÊci elektrostatycznych — rezystancji powierzchniowej, skroÊnej, potencja∏u oraz energii wy∏adowania iskrowego w aspekcie mo˝liwoÊci zainicjowania wybuchu mieszaniny gazów,

5) odpornoÊci na niskie i wysokie temperatury, o ile przechowywanie i stosowanie

w takich temperaturach jest przewidziane,

4) wytrzyma∏oÊci zapewniajàcej bezpieczne

stosowanie,

5) trwa∏oÊci w warunkach do∏owych

w aspekcie wymywalnoÊci oraz wra˝liwoÊci na dzia∏anie wód kopalnianych

oraz mikroorganizmów,

6) w∏aÊciwoÊci elektrycznych (dla zapalników elektrycznych),

7) odpornoÊci na czynniki mechaniczne.

5.4.

Wymagania szczegó∏owe dla lontów detonujàcych, prochowych i rurek detonujàcych.

Lonty detonujàce, prochowe i rurki detonujàce powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w Polskich Normach dotyczàce materia∏ów wybuchowych i przedmiotów nimi wype∏nionych oraz dodatkowo wymagania

w zakresie

6) oddzia∏ywania na zdrowie cz∏owieka oraz

zwiàzanej z tym profilaktyki,

okreÊlone w Polskich Normach oraz przepisach dotyczàcych ochrony Êrodowiska

i ochrony zdrowia.

6.2.

Wymagania szczegó∏owe.

6.2.1.

Kleje, farby, ˝ywice, gumy, tkaniny powlekane, folie, rury, pojemniki i taÊmy przenoÊnikowe powinny spe∏niaç wymagania

w zakresie

1) wytrzyma∏oÊci mechanicznej,

2) parametrów czasów palenia si´ (dla lontów prochowych),

5.5.

1) trudnopalnoÊci i temperatury zap∏onu,

3) zdolnoÊci do pewnego zap∏onu (dla lontów i rurek detonujàcych).

2) obecnoÊci substancji toksycznych w produktach rozk∏adu termicznego,

Wymagania szczegó∏owe dla sprz´tu strza∏owego.

3) rezystancji powierzchniowej i skroÊnej

oraz potencja∏u i energii wy∏adowania

iskrowego w aspekcie mo˝liwoÊci zainicjowania wybuchu mieszaniny gazów,

Sprz´t strza∏owy powinien spe∏niaç wymagania pozwalajàce na prawid∏owe i bezpieczne jego stosowanie okreÊlone w przepisach dotyczàcych nabywania, przechowywania i u˝ywania Êrodków strza∏owych

w zak∏adach górniczych oraz w Polskich

Normach.

4) parametrów wytrzyma∏oÊciowych,

okreÊlone w Polskich Normach oraz przepisach dotyczàcych ochrony Êrodowiska

i ochrony zdrowia.

6.2.2.

6. Materia∏y chemiczne oraz wyroby

z tworzyw sztucznych, z wyjàtkiem Êrodków

ochrony indywidualnej, stosowane

w podziemnych wyrobiskach górniczych

6.1.

Poz. 1064

1) wytrzyma∏oÊci

podczas

wspó∏pracy

z dwoma wentylatorami o najwy˝szych

parametrach pracy z uwzgl´dnieniem fazy rozruchu,

Materia∏y chemiczne oraz wyroby z tworzyw sztucznych, z wyjàtkiem Êrodków

ochrony indywidualnej, stosowane w podziemnych wyrobiskach górniczych, powinny spe∏niaç wymagania w zakresie

1) trudnopalnoÊci w odniesieniu do warunków i miejsca stosowania (minimalna

iloÊç tlenu podtrzymujàcego palenie, zachowanie si´ materia∏u w przypadku zadzia∏ania dodatkowego impulsu cieplnego, rozprzestrzenianie si´ p∏omienia

i szybkoÊç palenia w porównaniu z innymi materia∏ami obj´tymi p∏omieniem, zachowanie si´ po usuni´ciu êród∏a ciep∏a),

Elastyczne przewody wentylacyjne powinny spe∏niaç wymagania w zakresie

2) wspó∏czynnika nieszczelnoÊci lutniociàgu i kryteriów jego uszczelnienia,

3) oporu jednostkowego i oporu lutniociàgu,

okreÊlone w Polskich Normach.

6.2.3.

Spoiwa mineralne specjalnego przeznaczenia powinny spe∏niaç wymagania w zakresie

1) parametrów wytrzyma∏oÊciowych,

2) czasu wiàzania,

3) analizy termicznej,

4) rozlewnoÊci, wymywalnoÊci oraz zawartoÊci pierwiastków Êladowych i promieniotwórczych,

okreÊlone w Polskich Normach oraz przepisach dotyczàcych ochrony Êrodowiska

i ochrony zdrowia.

6.2.4.

5) jego u˝ytkowanie by∏o mo˝liwe w bardzo

niebezpiecznych sytuacjach.

7.1.2.

2) elementy chroniàce twarz, oczy i drogi

oddechowe — je˝eli Polska Norma przewiduje je dla danego rodzaju sprz´tu,

1) w∏aÊciwoÊci grzybobójczych,

2) g∏´bokoÊci penetracji i trwa∏oÊci,

3) urzàdzenia alarmowe — je˝eli Polska

Norma przewiduje je dla danego rodzaju

sprz´tu — uruchamiane w przypadku

braku normalnie przewidzianego poziomu ochrony; urzàdzenia te powinny byç

umieszczone w taki sposób, aby u˝ytkownik zauwa˝a∏ je w warunkach u˝ytkowania, do których sà przeznaczone.

3) wp∏ywu na palnoÊç drewna,

4) emisji szkodliwych substancji do atmosfery kopalnianej,

6.2.5.

6.2.6.

7.1.3.

Sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego powinien umo˝liwiaç dostarczenie u˝ytkownikowi powietrza nadajàcego si´ do oddychania

wówczas, gdy znajduje si´ on w zanieczyszczonej atmosferze lub w atmosferze o niedostatecznej zawartoÊci tlenu. Powietrze do

oddychania dostarczane u˝ytkownikowi

przez ten sprz´t powinno byç otrzymywane

odpowiednimi metodami.

7.1.4.

Materia∏y, z których jest zbudowany sprz´t

ochrony uk∏adu oddechowego, i ich cz´Êci

sk∏adowe, powinny byç tak dobrane, zaprojektowane, wykonane i po∏àczone, aby zapewni∏y u˝ytkownikowi w∏aÊciwe oddychanie i w∏aÊciwà higien´ oddychania przez ca∏y czas ich noszenia w przewidywanych warunkach u˝ytkowania. U˝yte materia∏y powinny byç mo˝liwie antyelektrostatyczne

w stopniu okreÊlonym przez Polskà Norm´.

Producent powinien do∏àczyç do wyrobu

oÊwiadczenie o nieszkodliwoÊci stosowanych materia∏ów.

7.2.

Wymagania dodatkowe.

7.2.1.

Sprz´t oczyszczajàcy w zakresie: masy, odpornoÊci mechanicznej, oporów oddychania, pojemnoÊci sorpcyjnej, penetracji, po∏àczeƒ, znakowania powinien byç zgodny

z Polskà Normà. SzczelnoÊç cz´Êci twarzowej, spadek ciÊnienia przy wdychaniu, a tak˝e skutecznoÊç filtrowania powinna byç taka, aby utrzymaç przenikanie zanieczyszczeƒ z atmosfery na dostatecznie niskim poziomie nieszkodliwym dla zdrowia i higieny

u˝ytkownika.

7.2.2.

Aparaty regeneracyjne w zakresie: oceny

zewn´trznej, masy, po∏àczeƒ, zaworów

wdechowych i wydechowych, eksploatacji,

odpornoÊci termicznej, niezawodnoÊci dzia∏ania, butli, reduktorów ciÊnienia, manometrów, urzàdzeƒ ostrzegawczych, w´˝y elastycznych, doprowadzenia tlenu, dawkowania sta∏ego i dawkowania zmiennego, urzàdzeƒ przep∏ukujàcych, zaworów dodaw-

7. Sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego

(oczyszczajàcy i izolujàcy).

7.1.

Wymagania ogólne.

7.1.1.

Sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego powinien byç zaprojektowany i wykonany w taki

sposób, aby

1) w przewidywanych warunkach u˝ytkowania, do których jest przeznaczony, ich

u˝ytkownik móg∏ wykonywaç swoje

czynnoÊci, korzystajàc równoczeÊnie

z odpowiedniej ochrony na mo˝liwie najwy˝szym osiàgalnym poziomie,

2) wyklucza∏ zagro˝enia i inne niedogodnoÊci w przewidywanych warunkach u˝ytkowania,

3) mo˝liwe by∏o ∏atwe i prawid∏owe jego zak∏adanie oraz u˝ytkowanie w przewidzianym okresie u˝ytkowania, z uwzgl´dnieniem panujàcych warunków (w tym przestrzeni zagro˝onych wybuchem) i wykonywanych ruchów; powinien byç mo˝liwie jak najl˝ejszy przy zachowaniu odpowiedniej wytrzyma∏oÊci i skutecznoÊci jego dzia∏ania; ponadto powinien byç odporny na dzia∏anie czynników otoczenia

wyst´pujàcych w przewidywanych warunkach u˝ytkowania,

4) jego u˝ytkowanie by∏o mo˝liwe w nag∏ych wypadkach do szybkiego zak∏adania i zdejmowania,

Sprz´t ochrony uk∏adu oddechowego powinien byç wyposa˝ony w

1) systemy regulacji — je˝eli Polska Norma

przewiduje je dla danego rodzaju sprz´tu,

Ârodki impregnacyjne do drewna powinny

spe∏niaç wymagania w zakresie

5) analizy termicznej oraz obecnoÊci substancji toksycznych w przypadku stosowania

do impregnacji Êrodków organicznych,

okreÊlone w Polskich Normach oraz przepisach dotyczàcych ochrony Êrodowiska

i ochrony zdrowia.

Ârodki impregnujàce oraz smary stosowane w produkcji i eksploatacji lin wyciàgowych górniczych wyciàgów szybowych powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone

w Polskiej Normie.

Trudno palne ciecze hydrauliczne typu

HFAE i HFAS powinny spe∏niaç wymagania

okreÊlone w Polskiej Normie.

czych tlenu, szczelnoÊci, wymagaƒ fizjologicznych, znakowania, powinny byç zgodne

z Polskà Normà.

7.2.3.

7.2.4.

7.2.5.

Aparaty powietrzne butlowe w zakresie

oceny zewn´trznej, materia∏ów, masy, po∏àczeƒ, ∏àczników cz´Êci twarzowej, elementów noÊnych, funkcjonowania, odpornoÊci

termicznej, zabezpieczenia przed czàstkami,

uk∏adów wysokiego ciÊnienia, po∏àczeƒ wysokiego i niskiego ciÊnienia, butli, zaworów

butli, ∏àczenia butli z aparatem, parametrów

reduktora ciÊnienia, parametrów manometrów, urzàdzeƒ ostrzegawczych, przewodów i w´˝y, automatów oddechowych, cz´Êci nastawnych, cz´Êci twarzowych, oporów oddychania, znakowania powinny byç

zgodne z Polskà Normà.

2) transport naramienny drewna (klocków

drewnianych o d∏ugoÊci oko∏o 1,5 m i masie 8—10 kg) po poziomej powierzchni na

odleg∏oÊç 300 m,

3) ci´cie drewnianego klocka o Êrednicy

oko∏o 200 mm,

4) skr´canie i rozkr´canie dwóch rur (minimum szeÊç Êrub skr´canych),

5) marsz w pozycji wyprostowanej po

wzniosie i po upadzie o nachyleniu oko∏o

15% na odleg∏oÊç 200 m,

6) wymian´ butli tlenowej w funkcjonujàcym aparacie — w przypadku aparatów

regeneracyjnych ze spr´˝onym tlenem.

7.2.6.

Maski twarzowe w zakresie: materia∏ów,

oceny zewn´trznej, obcià˝enia ró˝nicà ciÊnieƒ i wytrzyma∏oÊci po∏àczeƒ, po∏àczeƒ

∏àcznika maski, po∏àczeƒ komory zaworu

wydechowego, funkcjonowania zaworów

oddechowych, przecieków przez zawory,

ograniczenia pola widzenia, odpornoÊci

udarowej wizjera, odpornoÊci na zapalenie,

zawartoÊci dwutlenku w´gla we wdychanym powietrzu, oporów oddychania, u˝ytkowania, odpornoÊci termicznej, znakowania powinny byç zgodne z Polskà Normà.

Aparat regeneracyjny (powietrzny butlowy)

do u˝ycia w akcji ratowniczej powinien zapewniç prawid∏owe dzia∏anie po przeprowadzeniu, w czasie oko∏o 30 min w temperaturze 20—30°C i przy wilgotnoÊci wzgl´dnej 60—80%, próby obejmujàcej

1) noszenie osoby poszkodowanej na noszach po poziomej powierzchni na odleg∏oÊç 300 m,

Poz. 1064 i 1065

Aparat regeneracyjny ucieczkowy (powietrzny butlowy) i sprz´t oczyszczajàcy

ucieczkowy powinien zapewniaç prawid∏owe jego dzia∏anie po przeprowadzeniu,

w temperaturze 20—30°C i przy wilgotnoÊci

wzgl´dnej 60—80%, próby w zadymieniu

i bez zadymienia, obejmujàcej marsz z aparatem na drodze po wzniosie i po upadzie

o nachyleniu oko∏o 15%, dla której czas

przejÊcia powinien zostaç okreÊlony jako

50% nominalnego czasu ochronnego dzia∏ania. Trasa marszu powinna uwzgl´dniaç

równie˝

1) poziomy odcinek trasy o

20 m i wysokoÊci 1,3±0,2 m,

d∏ugoÊci

2) poziomy odcinek trasy o

20 m i wysokoÊci 0,7±0,2 m.

d∏ugoÊci

———————

*)

Oznaczenia cyfrowe zapisów w niniejszym za∏àczniku,

okreÊlajàcych wymagania techniczne, odpowiadajà co do zasady kolejnoÊci oznaczeƒ wyrobów wymienionych w za∏àczniku nr 1 i sà rozwijane dalszymi oznaczeniami cyfrowymi

w zale˝noÊci od iloÊci wymagaƒ technicznych przewidzianych dla poszczególnych wyrobów.

1065

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 1 sierpnia 2002 r.

zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie podatku akcyzowego.

Na podstawie art. 6 ust. 10, art. 32 ust. 5, art. 36

ust. 5, art. 37 ust. 2, ust. 3 pkt 1 lit. a)—c) i e) oraz pkt 2,

art. 38 ust. 2 oraz art. 47 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r.

o podatku od towarów i us∏ug oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, Nr 28, poz. 127

i Nr 129, poz. 599, z 1994 r. Nr 132, poz. 670, z 1995 r. Nr

44, poz. 231 i Nr 142, poz. 702 i 703, z 1996 r.

Nr 137, poz. 640, z 1997 r. Nr 111, poz. 722, Nr

123, poz. 776 i 780, Nr 137, poz. 926, Nr 141,

poz. 943 i Nr 162, poz. 1104, z 1998 r. Nr 139,

poz. 905 i Nr 161, poz. 1076, z 1999 r. Nr 50,

poz. 499, Nr 57, poz. 596 i Nr 95, poz. 1100, z 2000 r.

Nr 68, poz. 805 i Nr 105, poz. 1107, z 2001 r.

Nr 12, poz. 92, Nr 39, poz. 459, Nr 56, poz. 580,

Nr 63, poz. 639, Nr 80, poz. 858, Nr 90, poz. 995,

Nr 106, poz. 1150 i Nr 122, poz. 1324 oraz z 2002 r.

Nr 19, poz. 185, Nr 41, poz. 365 i Nr 86, poz. 794) zarzàdza si´, co nast´puje

Nr 157, poz. 1028), minister w∏aÊciwy do

spraw gospodarki, po przeprowadzeniu

zgodnie z przepisami niniejszej ustawy post´powania przeglàdowego, weryfikacyjnego lub rewizyjnego, mo˝e, w drodze rozporzàdzenia, zmieniç t´ decyzj´.”

Rozdzia∏ 2

Przepisy przejÊciowe i koƒcowe

Art. 77. Do dnia 31 grudnia 2002 r. kwota subsydium jest uznawana za minimalnà, je˝eli nie przekracza

3% wartoÊci towaru okreÊlonej na podstawie jednostkowej wartoÊci towaru, je˝eli towar pochodzi z kraju

1) rozwijajàcego si´, wymienionego w Za∏àczniku VII

Porozumienia w sprawie subsydiów i Êrodków wyrównawczych, lub

Poz. 1063 i 1064

2) rozwijajàcego si´, który ca∏kowicie zniós∏ subsydia,

o których mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1; zasad´ t´ stosuje si´ od dnia powiadomienia przez dany kraj Komitetu subsydiów i Êrodków wyrównawczych

o zniesieniu tych subsydiów, przez okres, w jakim

nie sà one udzielane.

Art. 78. Traci moc art. 106f ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. — Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71,

poz. 312, z 1995 r. Nr 85, poz. 427 i Nr 87, poz. 434,

z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 6, poz. 31, Nr 64,

poz. 407 i Nr 80, poz. 498 oraz z 2000 r. Nr 30, poz. 380).

Art. 79. Ustawa wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 3 miesi´cy od dnia og∏oszenia.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski

1064

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 2 lipca 2002 r.

w sprawie dopuszczania do stosowania w zak∏adach górniczych maszyn, urzàdzeƒ, materia∏ów

oraz Êrodków strza∏owych i sprz´tu strza∏owego.

Na podstawie art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego

1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27,

poz. 96, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88,

poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r.

Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120,

poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229

i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984

i Nr 117, poz. 1007) zarzàdza si´, co nast´puje