Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie szczególnych warunków i wymagań sanitarnych przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych w opakowaniach jednostkowych.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla szczególne warunki

i wymagania sanitarne przy produkcji naturalnych wód

mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód

sto∏owych, przeznaczonych do obrotu w opakowaniach jednostkowych.

§ 2. 1. Do produkcji

1) naturalnych wód mineralnych wykorzystuje si´ wod´ pochodzàcà ze z∏o˝a podziemnego lub poziomu

wodonoÊnego o udokumentowanych zasobach,

pierwotnie czystà, o stabilnym sk∏adzie chemicznym i nast´pujàcych w∏aÊciwoÊciach od˝ywczych

lub dietetycznych

a) z zawartoÊcià w litrze w sumie co najmniej

1000 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych lub

b) z zawartoÊcià w litrze co najmniej 250 mg dwutlenku w´gla pochodzenia naturalnego—geologicznego, lub

c) z zawartoÊcià co najmniej jednego ze sk∏adników

mineralnych, wymienionych w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia, w ustalonym w tym

za∏àczniku st´˝eniu,

2) naturalnych wód êródlanych wykorzystuje si´ wod´ pochodzàcà ze z∏o˝a podziemnego lub poziomu

wodonoÊnego o udokumentowanych zasobach,

pierwotnie czystà, w której zawartoÊç sk∏adników

mineralnych o w∏aÊciwoÊciach od˝ywczych lub

dietetycznych wyst´puje w st´˝eniu ni˝szym od

okreÊlonego w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia,

3) wód sto∏owych wykorzystuje si´ naturalnà wod´

êródlanà lub innà wod´ podziemnà pierwotnie czystà, nie zawierajàcà sk∏adników mineralnych w st´˝eniu okreÊlonym w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do

rozporzàdzenia, przez zmieszanie z naturalnà wodà

mineralnà lub dodanie jednego albo wi´cej sk∏adników mineralnych w celu uzyskania co najmniej

st´˝enia okreÊlonego w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do

rozporzàdzenia.

2. Do produkcji wykorzystuje si´ wod´ tylko z jednego z∏o˝a podziemnego lub poziomu wodonoÊnego,

zgromadzonà w okreÊlonej strukturze i warunkach hydrogeologicznych, o jednorodnym sk∏adzie chemicznym.

3. Woda podziemna w stanie naturalnym musi byç

pierwotnie czysta, co oznacza, ˝e nie mo˝e zawieraç zanieczyszczeƒ chemicznych i mikroorganizmów szkodliwych dla zdrowia pochodzàcych ze Êrodowiska zewn´trznego.

§ 3. Naturalne wody mineralne, naturalne wody

êródlane i wody sto∏owe w opakowaniach jednostkowych muszà spe∏niaç wymagania organoleptyczne, fizyczne, chemiczne i mikrobiologiczne okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 4. 1. Do produkcji naturalnych wód mineralnych,

naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych

w opakowaniach jednostkowych mo˝e byç wykorzystywana woda, o której mowa w § 2, po dokonaniu

przez Paƒstwowy Zak∏ad Higieny oceny jakoÊci wody

i kwalifikacji rodzajowej wody, sporzàdzonych na podstawie danych geologicznych i aktualnych wyników

badaƒ chemiczno-fizycznych i mikrobiologicznych wody z uj´cia oraz tej wody przygotowanej do obrotu.

2. Ocena jakoÊci wody i kwalifikacja rodzajowa wody, o których mowa w ust. 1, sà wa˝ne przez okres 5 lat

od dnia ich dokonania.

3. Klasyfikacj´ naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych w opakowaniach jednostkowych zawiera za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

§ 5. 1. Do produkcji naturalnych wód mineralnych

lub naturalnych wód êródlanych woda mo˝e byç wydobywana z kilku otworów, studni lub êróde∏, pod warunkiem ˝e posiada jednakowy sk∏ad fizykochemiczny

i pochodzi z tego samego z∏o˝a podziemnego lub poziomu wodonoÊnego. Dopuszczalne odchylenia od zawartoÊci sk∏adników decydujàcych o stopniu mineralizacji, oznaczonych w badaniu chemiczno-fizycznym,

o którym mowa w § 4 ust. 1, wynoszà dla naturalnej

wody mineralnej i wody sto∏owej — do 10%, a dla naturalnej wody êródlanej — do 20%.

2. Woda do produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych

mo˝e byç czerpana wy∏àcznie z odwiertu, studni lub samowyp∏ywu.

3. System wydobywania wody podziemnej ze z∏o˝a wody i doprowadzania do rozlewni musi zapewniaç

zachowanie jej naturalnych w∏aÊciwoÊci i wykluczaç

mo˝liwoÊç zanieczyszczenia.

4. Ka˝de uj´cie naturalnej wody mineralnej i naturalnej wody êródlanej oznacza si´ w∏asnà nazwà.

5. Je˝eli z uj´cia, o którym mowa w ust. 4, korzysta

wi´cej ni˝ jeden przedsi´biorca, to wody w opakowaniach jednostkowych, przeznaczonych do obrotu,

oznacza si´ takà samà nazwà handlowà.

§ 6. 1. W toku produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych dopuszcza si´

1) usuwanie nietrwa∏ych zwiàzków ˝elaza, manganu

i arsenu przez napowietrzanie, dekantacj´ wytràconych osadów i filtracj´ oraz oddzielanie siarkowodoru, radonu i dwutlenku w´gla przez odgazowanie wody, pod warunkiem ˝e nie ulegnà zmianie

charakterystyczne w∏aÊciwoÊci danej wody,

2) nasycanie dwutlenkiem w´gla pochodzenia naturalnego—geologicznego lub innym o czystoÊci wymaganej dla Êrodków spo˝ywczych,

3) stosowanie promieniowania ultrafioletowego w

celu zabezpieczenia pod wzgl´dem mikrobiologicznym: powietrza stosowanego do napowietrzania wody, urzàdzeƒ i opakowaƒ oraz wody rozlewanej do opakowaƒ jednostkowych.

2. Woda zakwalifikowana jako naturalna mineralna

z zawartoÊcià dwutlenku w´gla pochodzenia naturalnego—geologicznego nie mo˝e byç odgazowana.

§ 7. 1. Rozlewni´ naturalnych wód mineralnych,

naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych lokalizuje si´ w odr´bnym budynku lub jego wydzielonej

cz´Êci, mo˝liwie jak najbli˝ej uj´cia.

2. Rozlewni´ wyposa˝a si´ w instalacj´ doprowadzajàcà wod´ z uj´cia i odr´bny ciàg technologiczny

przeznaczony do rozlewania w opakowania jednostkowe naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód

êródlanych oraz wód sto∏owych. Niedopuszczalne jest

dostarczanie wody z uj´cia do rozlewni w jakichkolwiek pojemnikach lub cysternach.

3. Woda doprowadzana z uj´cia mo˝e byç wykorzystywana równie˝ do innych celów ni˝ okreÊlone

w ust. 2, pod warunkiem rozdzia∏u instalacji w hydroforni.

4. Produkcja naprzemienna naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych z napojami wymaga zgody powiatowego inspektora sanitarnego.

§ 8. 1. Opakowania jednostkowe dla naturalnych

wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz

wód sto∏owych, z wyjàtkiem opakowaƒ szklanych, oraz

ich zamkni´cia muszà spe∏niaç wymagania w zakresie

materia∏ów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze

Êrodkami spo˝ywczymi, okreÊlone w odr´bnych przepisach.

2. WielkoÊç opakowaƒ jednostkowych naturalnych

wód mineralnych, zarówno niegazowanych, jak i nasyconych dwutlenkiem w´gla, a tak˝e opakowaƒ naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych nasyconych

dwutlenkiem w´gla nie mo˝e przekraczaç 2 l. Naturalne wody êródlane i wody sto∏owe niegazowane mogà

byç rozlewane do opakowaƒ jednostkowych ró˝nego

Poz. 38

typu i pojemnoÊci. Opakowania o pojemnoÊci wi´kszej

ni˝ 5 l zaopatruje si´ w urzàdzenie dozujàce.

3. W przypadku bezpoÊrednich dostaw do sta∏ych

odbiorców naturalnych wód êródlanych w opakowaniach jednostkowych o pojemnoÊci powy˝ej 5 l, dopuszcza si´ stosowanie etykiet nak∏adanych na zamkni´cie, nieusuwalnych do pierwszego otwarcia opakowania jednostkowego.

4. CzystoÊç opakowania pod wzgl´dem fizycznym,

chemicznym i mikrobiologicznym zapewnia si´ przez

mycie i dezynfekcj´ opakowaƒ jednostkowych.

§ 9. Wody, o których mowa w § 2, przeznaczone do

obrotu w opakowaniach jednostkowych, znakuje si´

w sposób okreÊlony w przepisach o znakowaniu Êrodków spo˝ywczych, a ponadto na opakowaniu podaje

si´

1) rodzaj wody zgodnie z cz´Êcià IV za∏àcznika nr 1 do

rozporzàdzenia i jej klasyfikacj´ zgodnie z za∏àcznikiem nr 2 do rozporzàdzenia,

2) informacj´ o zastosowaniu któregokolwiek z procesów, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1,

3) zawartoÊç charakterystycznych sk∏adników dla naturalnych wód mineralnych, a w przypadku wód

sto∏owych — rodzaj oraz iloÊç dodanych sk∏adników mineralnych,

4) nazw´ uj´cia wody i nazw´ miejscowoÊci, w której

znajduje si´ uj´cie,

5) nazw´ producenta i nazw´ handlowà wody,

6) w przypadku wód zawierajàcych wi´cej ni˝

2 mg/l fluorków — adnotacj´: „woda nie nadaje si´

do spo˝ycia przez dzieci poni˝ej 7 roku ˝ycia”.

§ 10. Wody, o których mowa § 2, przeznaczone do

obrotu w opakowaniach jednostkowych, przywo˝one

z zagranicy muszà spe∏niaç wymagania okreÊlone

w § 8 ust. 1—3, § 9 oraz za∏àcznikach nr 1 i 2 do rozporzàdzenia, a tak˝e posiadaç ocen´ i kwalifikacj´ wody

wydanà przez w∏aÊciwy organ sanitarny paƒstwa,

w którym wyprodukowano danà wod´.

§ 11. Przedsi´biorcy produkujàcy naturalne wody

mineralne, naturalne wody êródlane oraz wody sto∏owe w dniu wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia dostosujà

warunki i wymagania sanitarne produkcji wód do warunków i wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu

w terminie 6 miesi´cy od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia.

§ 12. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Zdrowia

i Opieki Spo∏ecznej z dnia 8 lipca 1997 r. w sprawie

szczególnych warunków sanitarnych przy produkcji

i w obrocie naturalnych wód mineralnych, mineralnych wód mieszanych, naturalnych wód êródlanych

oraz wód sto∏owych (Dz. U. Nr 85, poz. 544).

§ 13. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

30 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Zdrowia: G. Opala

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra

Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r.

(poz. 38)

Za∏àcznik nr 1

WYMAGANIA ORGANOLEPTYCZNE, FIZYCZNE, CHEMICZNE I MIKROBIOLOGICZNE, JAKIE MUSZÑ

SPE¸NIAå NATURALNE WODY MINERALNE, NATURALNE WODY èRÓDLANE I WODY STO¸OWE

W OPAKOWANIACH JEDNOSTKOWYCH

I. Wymagania organoleptyczne, fizyczne i chemiczne

Lp.

Wskaênik jakoÊci

Jednostka

Najwy˝sza dopuszczalna wartoÊç

1

Barwa (Pt)

mg/l

15

2

M´tnoÊç

mg/l

3

3

Zapach

niewyczuwalny obcy

4

Smak

niewyczuwalny obcy

5

Odczyn (pH)

4,5—8,5

6

UtlenialnoÊç (KMnO4)

7

Radionuklidy*

Ca∏kowita promieniotwórczoÊç α

Ca∏kowita promieniotwórczoÊç β

mg/l O2

3

Bq/l

Bq/l

0,1

1,0

* W przypadku przekroczenia podanych wartoÊci wymagane jest ustalenie rodzaju radionuklidu oraz okreÊlenie wielkoÊci obcià˝ajàcej dawki rocznej promieniowania w stosunku do dawki dopuszczalnej — 0,1 mSv/rok.

II. Substancje niepo˝àdane w nadmiernych st´˝eniach i toksyczne

Lp.

Wskaênik jakoÊci

Jednostka

Najwy˝sza dopuszczalna wartoÊç

1

2

3

4

mg/l

2,0

1

Amon

2

Antymon

mg/l

0,005

3

Azotany (III)

mg/l

0,02

4

Azotany (V)

mg/l

10,00b)/20,00a)

5

Arsen

mg/l

0,01

6

Bar

mg/l

1,00

7

Bor

mg/l

5,00

8

Chlorki

mg/l

300,0a)

9

Cyjanki

mg/l

0,01

10

Cynk

mg/l

1,00

11

Chrom (og.)

mg/l

0,01

12

Fluorki

mg/l

1,5a)/2,5b)

13

Glin

mg/l

0,10

14

Kadm

mg/l

0,003

15

Mangan

mg/l

0,5a)/2,00b)

16

Miedê

mg/l

1,00

17

Nikiel

mg/l

0,02

18

O∏ów

mg/l

0,01

19

Rt´ç

mg/l

0,001

20

Selen

mg/l

0,01

21

Siarczki (II)

mg/l

0,05

2

Poz. 38

3

4

22

Siarczany (VI)

mg/l

250,0a)

23

Sód

mg/l

200,0a)

24

˚elazo (II)

mg/l

0,5c)

25

Fenole

mg/l

0,002

26

Detergenty anionowe reagujàce

z b∏´kitem metylenowym

mg/l

0,01

27

DDT i jego metabolity

mg/l

0,0002

28

Benzo(a)piren

ng/l

10

29

Suma WWA*

ng/l

100

a) dla naturalnych wód êródlanych

b) dla naturalnych wód mineralnych i wód sto∏owych

c) dla wód od˝elazianych

* wielopierÊcieniowe w´glowodory aromatyczne: benzo(a)piren, benzo(k)fluoranten, benzo(b)fluoranten, benzo(g, h, i)perylen, indeno(1, 2, 3)-c, d piren

III. Wymagania mikrobiologiczne

Najwy˝sza dopuszczalna liczba bakterii

Woda w opakowaniu

jednostkowym

Lp.

Wskaênik jakoÊci

do 12 h od

nape∏nienia

po 12 h od

nape∏nienia

1

Bakterie grupy coli w 250 ml wody

0

0

2

Bakterie coli typu ka∏owego w 250 ml wody

0

0

3

Bakterie Pseudomonas aeruginosa w 250 ml wody

0

0

4

Paciorkowce ka∏owe w 250 ml wody

0

0

5

Clostridia redukujàce siarczyny w 50 ml wody

0

0

6

Ogólna liczba bakterii wyhodowanych w 1 ml wody na agarze

od˝ywczym

— w temp. 37°C po 24 godz.

— w temp. 20°C po 72 godz.

20

100

nie oznacza si´

IV. Kryteria chemiczne kwalifikacji wody jako naturalnej wody mineralnej

A.

Lp.

Rodzaj sk∏adnika mineralnego

Minimalne st´˝enie

mg/l

Rodzaj wody

1

2

3

4

1

Suma rozpuszczonych sk∏adników

mineralnych

1000

naturalna woda mineralna

2

Dwutlenek w´gla naturalnego

pochodzenia

250

naturalna woda mineralna z naturalnà

zawartoÊcià CO2

3

Magnez

50

naturalna woda mineralna zawierajàca

magnez

4

Wapƒ

150

naturalna woda mineralna zawierajàca

wapƒ

5

Wodorow´glany

naturalna woda mineralna zawierajàca

wodorow´glany (alkaliczna)

2

Poz. 38

3

4

6

Siarczany (VI)

250

naturalna woda mineralna zawierajàca

siarczany

7

Fluorki

1,5

naturalna woda mineralna zawierajàca

fluorki

8

Jodki

0,5

naturalna woda mineralna zawierajàca

jodki

9

˚elazo (II)

5,0

naturalna woda mineralna zawierajàca

˝elazo przyswajalne

10

Chlorek sodu

1000

naturalna woda mineralna zawierajàca

chlorek sodu

B.

Lp.

11

Rodzaj sk∏adnika mineralnego

Sód

Maksymalne

st´˝enie mg/l

20

Rodzaj wody

naturalna woda mineralna niskosodowa*

*— Do tej grupy zalicza si´ wy∏àcznie wody o mineralizacji ogólnej powy˝ej 500 mg/l.

Za∏àcznik nr 2

KLASYFIKACJA NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD èRÓDLANYCH ORAZ WÓD

STO¸OWYCH W OPAKOWANIACH JEDNOSTKOWYCH

I. Wed∏ug ogólnej zawartoÊci rozpuszczonych sk∏adników mineralnych

1. Woda niskozmineralizowana — naturalna woda mineralna, naturalna woda êródlana — woda zawierajàca w

1 l poni˝ej 500 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych.

2. Woda Êredniozmineralizowana — naturalna woda mineralna, naturalna woda êródlana i sto∏owa — woda

zawierajàca w 1 l od 500 do 1500 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych.

3. Woda wysokozmineralizowana — naturalna woda mineralna i sto∏owa — woda zawierajàca w 1 l powy˝ej

1500 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych.

II. Wed∏ug pochodzenia dwutlenku w´gla w wodzie

1. Wody z naturalnà zawartoÊcià dwutlenku w´gla.

2. Wody nasycone dwutlenkiem w´gla naturalnego pochodzenia.

3. Wody nasycone dwutlenkiem w´gla o jakoÊci wymaganej dla Êrodków spo˝ywczych.

4. Wody odgazowane i wtórnie nasycone dwutlenkiem w´gla naturalnego pochodzenia lub o jakoÊci

wymaganej dla Êrodków spo˝ywczych.

III. Wed∏ug stopnia nasycenia dwutlenkiem w´gla

1. Wody nie nasycone dwutlenkiem w´gla — niegazowane.

2. Wody niskonasycone dwutlenkiem w´gla — do st´˝enia 1500 mg/l CO2.

3. Wody Êrednionasycone dwutlenkiem w´gla od 1500 do 4000 mg/l CO2.

4. Wody wysokonasycone dwutlenkiem w´gla od 4000 do 6000 mg/l CO2.

38

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA

z dnia 27 grudnia 2000 r.

w sprawie szczególnych warunków i wymagaƒ sanitarnych przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych w opakowaniach jednostkowych.

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115,

z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r.

Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43,

poz. 272, Nr 60, Poz. 379 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r.

Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarzàdza si´, co nast´puje