Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 r. w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla poj´cie zw∏ok, sposób

post´powania ze zw∏okami i szczàtkami, warunki ekshumacji oraz przewozu zw∏ok i szczàtków.

§ 2. Za zw∏oki uwa˝a si´ cia∏a osób zmar∏ych i dzieci martwo urodzonych.

§ 3. 1. Niezw∏ocznie po zgonie zw∏oki umieszcza si´

w miejscu mo˝liwie ch∏odnym i zabezpiecza przed

mo˝liwoÊcià uszkodzenia.

2. W miejscowoÊciach, w których znajdujà si´ domy przedpogrzebowe lub kostnice, sk∏adanie zw∏ok

w budynkach koÊcio∏ów i innych zwiàzków wyznaniowych, po∏o˝onych poza cmentarzem, jest dozwolone

tylko na okres poprzedzajàcy pogrzeb. Nie dotyczy to

sytuacji, gdy budynki te posiadajà oddzielne pomieszczenia do sk∏adania zw∏ok a˝ do chwili pogrzebu.

3. W celu wstrzymania rozk∏adu zw∏ok dozwolone

jest stosowanie zabiegów utrwalajàcych.

§ 4. 1. Zw∏oki osób zmar∏ych na choroby zakaêne

okreÊlone w wykazie, o którym mowa w art. 9

ust. 3a ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach

i chowaniu zmar∏ych, zwanej dalej „ustawà”, niezw∏ocznie po stwierdzeniu zgonu zawija si´ w p∏ótno

nasycone p∏ynem dezynfekcyjnym, sk∏ada w trumnie,

a trumn´ szczelnie si´ zamyka i obmywa z zewnàtrz

p∏ynem dezynfekcyjnym. Nast´pnie na trumn´ zak∏ada

si´ worek foliowy z nieprzepuszczalnego tworzywa

sztucznego, odpornego na uszkodzenia mechaniczne.

Zw∏oki zawozi si´ bezpoÊrednio z miejsca zgonu na

cmentarz i dokonuje pochowania w ciàgu 24 godzin od

chwili zgonu. Po dostarczeniu trumny na cmentarz

worek zdejmuje si´ i spala.

2. W razie zgonu na choroby zakaêne, o których mowa w art. 9 ust. 3a ustawy, stosuje si´ ponadto nast´pujàce Êrodki ostro˝noÊci

1) w pomieszczeniu, w którym le˝à zw∏oki, nie mogà

zbieraç si´ ludzie,

2) dotykanie zw∏ok jest niedozwolone poza czynnoÊciami wymienionymi w ust. 1,

3) na dnie trumny umieszcza si´ warstw´ substancji

p∏ynoch∏onnej o gruboÊci 5 cm,

4) pomieszczenie, w którym osoba zmar∏a przebywa∏a, oraz wszystkie przedmioty, z którymi by∏a

w stycznoÊci, jak te˝ Êrodek transportu, którym

zw∏oki by∏y przewo˝one, poddaje si´ odka˝aniu.

§ 5. W razie zgonu na chorob´ zakaênà, nieobj´tà

wykazem, o którym mowa w art. 9 ust. 3a ustawy, lecz

powodujàcà obowiàzek przymusowej hospitalizacji,

zgodnie z przepisami o zwalczaniu chorób zakaênych

— do post´powania ze zw∏okami stosuje si´ odpowiednio przepisy § 4 ust. 2 pkt 3 i 4, a ponadto

1) dotykanie zw∏ok jest niedozwolone poza czynnoÊciami zwiàzanymi z obmyciem, ubraniem i u∏o˝eniem zw∏ok w trumnie,

2) do obmywania zw∏ok u˝ywa si´ p∏ynu dezynfekcyjnego,

3) niezw∏ocznie po z∏o˝eniu zw∏ok w trumnie, trumn´

zamyka si´ szczelnie i obmywa z zewnàtrz p∏ynem

dezynfekcyjnym.

§ 6. 1. W trumnie przeznaczonej dla zw∏ok osoby doros∏ej sk∏ada si´ zw∏oki tylko jednej osoby doros∏ej albo

zw∏oki matki z dzieckiem nowo narodzonym lub zw∏oki

dwojga dzieci w wieku do 6 lat. Trumna musi mieç dno

i Êciany boczne nieprzepuszczalne oraz szczelnie przylegajàce wieko. Zw∏oki sk∏ada si´ w trumnie na warstwie substancji p∏ynoch∏onnej o gruboÊci 5 cm.

2. Po z∏o˝eniu zw∏ok w trumnie i przymocowaniu

wieka trumny nie wolno otwieraç.

§ 7. Zw∏oki dzieci martwo urodzonych sà chowane

przez osoby uprawnione, o których mowa w art. 10

ust. 1 ustawy; na wniosek osób uprawnionych zw∏oki te

mogà byç spopielone przez zak∏ady opieki zdrowotnej

dysponujàce odpowiednimi urzàdzeniami do tego celu.

§ 8. 1. Do post´powania ze szczàtkami ludzkimi b´dàcymi

1) popio∏ami powsta∏ymi w wyniku spopielenia

zw∏ok,

2) pozosta∏oÊciami zw∏ok, wydobytych przy kopaniu

grobu lub w innych okolicznoÊciach,

3) cz´Êciami cia∏a ludzkiego, od∏àczonymi od ca∏oÊci

— stosuje si´ odpowiednio przepisy dotyczàce post´powania ze zw∏okami, z zastrze˝eniem ust. 2—6.

2. Do pochowania szczàtków, o których mowa

w ust. 1 pkt 1, wymagana jest karta zgonu, z zastrze˝eniem ust. 3.

3. Do pochowania szczàtków, o których mowa

w ust. 1 pkt 2 i 3, oraz szczàtków b´dàcych popio∏ami

powsta∏ymi w wyniku spopielenia zw∏ok dzieci martwo

urodzonych wymagane jest zaÊwiadczenie stwierdzajàce ich pochodzenie, wystawione odpowiednio przez

1) zarzàd cmentarza — w przypadku szczàtków, o których mowa w ust. 1 pkt 2,

2) lekarza zak∏adu opieki zdrowotnej lub lekarza wykonujàcego zawód w ramach indywidualnej praktyki

lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki

lekarskiej lub grupowej praktyki lekarskiej —

w przypadkach dotyczàcych szczàtków niewymienionych w pkt 1.

4. Pochowanie sprowadzonych z zagranicy szczàtków, o których mowa w ust. 1 pkt 1, nast´puje na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy.

5. Szczàtki, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, chowa

si´ w miejscach wskazanych przez zarzàd cmentarza.

6. Szczàtki, o których mowa w ust. 1 pkt 3, mogà byç

równie˝ spopielone przez zak∏ady opieki zdrowotnej

dysponujàce odpowiednimi urzàdzeniami do tego celu.

§ 9. 1. Przy ponownym u˝yciu grobu szczàtki poprzednio pochowanych zw∏ok lub resztki trumny nale˝y wydobyç i pochowaç na tym samym cmentarzu na

miejscu wskazanym przez zarzàd cmentarza.

2. Na wniosek osoby uprawnionej do pochowania

zw∏ok, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, mo˝na

szczàtków nie wydobywaç.

§ 10. Przewo˝enie zw∏ok jest dozwolone specjalnie

do tego celu przeznaczonymi Êrodkami przewozowymi.

§ 11. 1. Zw∏oki przewo˝one na obszarze paƒstwa na

odleg∏oÊç wi´kszà ni˝ 60 km sk∏ada si´ w szczelnej

drewnianej trumnie, wype∏nionej warstwà substancji

p∏ynoch∏onnej o gruboÊci 5 cm. Trumn´ zamyka si´

w obecnoÊci powiatowego lub portowego inspektora

sanitarnego, który nast´pnie dokonuje jej opiecz´towania. Trumn´ umieszcza si´ na czas przewozu

w szczelnie zamkni´tym worku z nieprzepuszczalnego

tworzywa sztucznego, odpornego na uszkodzenia mechaniczne. Po dostarczeniu trumny na miejsce przeznaczenia worek zdejmuje si´ i spala.

2. Zw∏oki wywo˝one za granic´ Rzeczypospolitej

Polskiej sk∏ada si´ w trumnie drewnianej wybitej blachà

lub posiadajàcej wk∏ad metalowy albo w trumnie metalowej. Dno trumny wype∏nia si´ warstwà substancji

p∏ynoch∏onnej o gruboÊci 5 cm. Trumn´ umieszcza si´

w szczelnej skrzyni drewnianej, uniemo˝liwiajàcej przemieszczanie si´ trumny, lub w innym pojemniku, wykonanym z nieprzepuszczalnego materia∏u. Powiatowy

lub portowy inspektor sanitarny mo˝e nakazaç zastosowanie ponadto innych Êrodków ostro˝noÊci przy przewozie zw∏ok, a w razie uznania, ˝e podj´te Êrodki sà dostateczne, dokonuje opiecz´towania trumny.

3. Po przewiezieniu zw∏ok na miejsce przeznaczenia

zw∏oki chowa si´ niezw∏ocznie bez otwierania trumny.

4. Szczàtki pozosta∏e w wyniku spopielenia zw∏ok,

przewo˝one na odleg∏oÊci okreÊlone w ust. 1 i 2,

umieszcza si´ w urnie.

Poz. 1783

§ 12. 1. Ekshumacja zw∏ok i szczàtków jest dopuszczalna w okresie od 16 paêdziernika do 15 kwietnia,

z zastrze˝eniem ust. 2 pkt 2; przeprowadza si´ jà we

wczesnych godzinach rannych.

2. O zamierzonej ekshumacji nale˝y zawiadomiç

w∏aÊciwego powiatowego lub portowego inspektora

sanitarnego, który

1) wykonuje nadzór nad ekshumacjà oraz

2) mo˝e dopuÊciç wykonanie ekshumacji w innym

czasie ni˝ okreÊlony w ust. 1, przy zachowaniu

ustalonych przez niego Êrodków ostro˝noÊci.

3. Zw∏oki ekshumowane przed up∏ywem okresu

mineralizacji wydobywa si´ wraz z trumnà, którà bez

otwierania umieszcza si´, na czas przewozu na obszarze paƒstwa, w skrzyni szczelnie wybitej blachà.

4. Na miejscu ponownego pochowania trumn´ wydobywa si´ ze skrzyni i chowa si´ bezzw∏ocznie na

cmentarzu bez jej otwierania.

5. W przypadku ekshumacji wykonywanej po up∏ywie okresu mineralizacji wydobyte szczàtki wraz

z resztkami trumny umieszcza si´ w nowej trumnie

i przygotowuje do przewozu zgodnie z wymaganiami

okreÊlonymi w § 11 ust. 1.

6. Zw∏oki lub szczàtki wywo˝one po ekshumacji za

granic´ Rzeczypospolitej Polskiej zamyka si´ w nowej

trumnie i przygotowuje si´ do przewozu zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 11 ust. 2.

7. O zamierzonej ekshumacji na cmentarzu zawiadamia si´ na piÊmie zarzàd cmentarza.

§ 13. W zakresie uregulowanym niniejszym rozporzàdzeniem traci moc rozporzàdzenie Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Ârodowiska oraz Zdrowia i Opieki Spo∏ecznej z dnia 20 paêdziernika 1972 r.

w sprawie urzàdzania cmentarzy, prowadzenia ksiàg

cmentarnych oraz chowania zmar∏ych (Dz. U. Nr 47,

poz. 299).

§ 14. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

3 miesi´cy od dnia og∏oszenia.

5. Przystosowaniem do przewozu zw∏ok i szczàtków

na odleg∏oÊç ponad 60 km zajmujà si´ wyspecjalizowane podmioty.

Minister Zdrowia: M. ¸apiƒski

Dziennik Ustaw i Monitor Polski dost´pne sà w Internecie pod adresem www.gpkprm.gov.pl

Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Redakcja: Rzàdowe Centrum Legislacji — Redakcja Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

i Dziennika Urz´dowego Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”,

ul. Bagatela 14, 00-585 Warszawa, tel. 622-66-56

Sk∏ad i kolporta˝: Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa, tel.: 694-67-50, 694-67-52, 694-64-77; fax 694-62-06, 694-64-77

Bezp∏atna infolinia: 0-800-287-581

www.gpkprm.gov.pl

e-mail: dziust@gpkprm.gov.pl

Druk w kooperacji: Wojskowe Zak∏ady Graficzne, ul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa

&







 





T∏oczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów,

ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa

Zam. 755/W/S/2001

ISSN 0867-3411

Cena brutto 32,00 z∏

1783

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA

z dnia 7 grudnia 2001 r.

w sprawie post´powania ze zw∏okami i szczàtkami ludzkimi.

Na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar∏ych (Dz. U.

z 2000 r. Nr 23, poz. 295 i Nr 120, poz. 1268) zarzàdza

si´, co nast´puje