Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych.

§ 2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio do

§ 1.1. Rozporzàdzenie okreÊla szczegó∏owe zasady

uznawania, metody wyceny, zakres ujawniania i sposób prezentacji instrumentów finansowych, z wy∏àczeniem

1) instrumentów kapita∏owych wyemitowanych lub

wystawionych przez jednostk´, w tym udzia∏ów,

opcji na akcje w∏asne, praw poboru lub warrantów,

praw do akcji i innych instrumentów finansowych,

które zgodnie z ustawà jednostka zalicza do kapita∏u w∏asnego,

2) udzia∏ów w jednostkach podporzàdkowanych,

3) praw i zobowiàzaƒ wynikajàcych z umów ubezpieczeniowych w rozumieniu ustawy z dnia 28 lipca

1990 r. o dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej (Dz. U.

z 1996 r. Nr 11, poz. 62, z 1997 r. Nr 43, poz. 272,

Nr 88, poz. 554, Nr 107, poz. 685, Nr 121, poz. 769

i 770 i Nr 139, poz. 934, z 1998 r. Nr 155, poz. 1015,

z 1999 r. Nr 49, poz. 483, Nr 101, poz. 1178 i Nr 110,

poz. 1255, z 2000 r. Nr 43, poz. 483, Nr 48, poz. 552,

Nr 70, poz. 819, Nr 114, poz. 1193 i Nr 116, poz. 1216

oraz z 2001 r. Nr 37, poz. 424, Nr 88, poz. 961,

Nr 100, poz. 1084 i Nr 110, poz. 1189),

4) praw i zobowiàzaƒ wynikajàcych z umów, o których mowa w art. 3 ust. 4 ustawy,

1) umów, których przedmiotem sà towary, takich jak

kontrakty towarowe, opcje i kontrakty swap, przewidujàcych dla jednej ze stron prawo do rozliczenia zobowiàzania poprzez wydanie Êrodków pieni´˝nych albo innych aktywów finansowych, z wyjàtkiem przypadku, gdy jednostka

a) zawar∏a umow´ w celu nabycia, sprzeda˝y lub

wykorzystania towarów i nie stwierdza zajÊcia

okolicznoÊci, które uniemo˝liwiajà wykonanie

postanowieƒ obj´tych umowà,

b) zawierajàc umow´, mia∏a zamiar nabycia, sprzeda˝y lub wykorzystania towarów,

c) oczekuje wykonania postanowieƒ umowy poprzez dostaw´ towarów,

2) zobowiàzaƒ, które na podstawie umowy mogà byç

rozliczone przez jednostk´ drogà wydania aktywów finansowych albo w∏asnych instrumentów

kapita∏owych, pod warunkiem ˝e iloÊç w∏asnych

papierów wartoÊciowych niezb´dnych dla rozliczenia zobowiàzania zmienia si´ wraz ze zmianà ich

wartoÊci godziwej.

§ 3. U˝yte w rozporzàdzeniu poj´cia oznaczajà

1) ustawa — ustaw´ z dnia 29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci,

2) Prawo o publicznym obrocie papierami wartoÊciowymi — ustaw´ z dnia 21 sierpnia 1997 r. — Prawo

o publicznym obrocie papierami wartoÊciowymi

(Dz. U. Nr 118, poz. 754 i Nr 141, poz. 945, z 1998 r.

Nr 107, poz. 669 i Nr 113, poz. 715, z 2000 r. Nr 22,

poz. 270, Nr 60, poz. 702 i 703, Nr 94, poz. 1037,

Nr 103, poz. 1099, Nr 114, poz. 1191, Nr 116,

poz. 1216 i Nr 122, poz. 1315 oraz z 2001 r. Nr 110,

poz. 1189 i Nr 123, poz. 1351),

3) krótki termin — okres do trzech miesi´cy,

4) instrument pochodny — instrument finansowy,

którego

a) wartoÊç jest zale˝na od zmiany wartoÊci instrumentu bazowego, to jest okreÊlonej stopy procentowej, ceny papieru wartoÊciowego lub towaru, kursu wymiany walut, indeksu cen lub

stóp, oceny wiarygodnoÊci kredytowej lub indeksu kredytowego albo innej podobnej wielkoÊci i

b) nabycie nie powoduje poniesienia ˝adnych wydatków poczàtkowych albo wartoÊç netto tych

wydatków jest niska w porównaniu do wartoÊci

innych rodzajów kontraktów, których cena podobnie zale˝y od zmiany warunków rynkowych, i

c) rozliczenie nastàpi w przysz∏oÊci.

Do instrumentów pochodnych zalicza si´ w szczególnoÊci transakcje terminowe, takie jak kontrakty

forward lub futures, opcje oraz kontrakty swap,

5) kontrakt forward — umowa nak∏adajàca na jednà

stron´ obowiàzek dostarczenia, a na drugà — odbioru aktywów o okreÊlonej iloÊci, w okreÊlonym

terminie w przysz∏oÊci i po okreÊlonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu,

6) kontrakt futures — umowa o okreÊlonej standardowej charakterystyce, b´dàca przedmiotem publicznego obrotu, nak∏adajàca na jednà stron´ obowiàzek dostarczenia, a na drugà — odbioru aktywów

o okreÊlonej iloÊci, w okreÊlonym terminie w przysz∏oÊci i po okreÊlonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu,

7) opcja — kontrakt, w wyniku którego jednostka nabywa prawo kupna — opcja kupna (call) lub sprzeda˝y — opcja sprzeda˝y (put) aktywów podstawowych po okreÊlonej z góry cenie i w okreÊlonym

czasie,

8) kontrakt swap — umowa zamiany przysz∏ych p∏atnoÊci na warunkach z góry okreÊlonych przez strony,

9) z∏o˝ony instrument finansowy — kontrakt sk∏adajàcy si´ z instrumentu kapita∏owego oraz zobowiàzania finansowego lub zobowiàzania o innym charakterze,

10) wbudowany instrument pochodny — wynikajàce

z zawartej umowy warunki powodujàce, ˝e cz´Êç

lub ca∏oÊç przep∏ywów pieni´˝nych uzyskiwanych

z umowy zmienia si´ w sposób podobny do tego,

jaki powodowa∏by samodzielnie instrument pochodny,

11) efektywna stopa procentowa — stop´, za pomocà

której nast´puje zdyskontowanie do bie˝àcej war-

Poz. 1674

toÊci zwiàzanych z instrumentem finansowym

przysz∏ych przep∏ywów pieni´˝nych oczekiwanych

w okresie do terminu wymagalnoÊci, a w przypadku instrumentów o zmiennej stopie procentowej —

do terminu nast´pnego oszacowania przez rynek

poziomu odniesienia. Efektywna stopa procentowa stanowi wewn´trznà stop´ zwrotu sk∏adnika aktywów lub zobowiàzania finansowego za dany

okres. Przy wyliczeniu skumulowanej kwoty dyskonta aktywów finansowych i zobowiàzaƒ finansowych za pomocà efektywnej stopy procentowej

uwzgl´dnia si´ wszelkie op∏aty p∏acone lub otrzymywane przez strony kontraktu,

12) skorygowana cena nabycia (zamortyzowany koszt)

aktywów finansowych i zobowiàzaƒ finansowych

— cen´ nabycia, w jakiej sk∏adnik aktywów finansowych lub zobowiàzaƒ finansowych zosta∏ po raz

pierwszy wprowadzony do ksiàg rachunkowych

(wartoÊç poczàtkowa), pomniejszonà o sp∏aty wartoÊci nominalnej (kapita∏u podstawowego), odpowiednio skorygowanà o skumulowanà kwot´ zdyskontowanej ró˝nicy mi´dzy wartoÊcià poczàtkowà

sk∏adnika i jego wartoÊcià w terminie wymagalnoÊci, wyliczonà za pomocà efektywnej stopy procentowej, a tak˝e pomniejszonà o odpisy aktualizujàce

wartoÊç,

13) koszty transakcji — koszty poniesione bezpoÊrednio w zwiàzku z przeniesieniem, nabyciem lub zbyciem aktywów finansowych oraz zobowiàzaƒ finansowych. Do kosztów transakcji zalicza si´

w szczególnoÊci prowizje maklerskie, w tym za poÊrednictwo w nabywaniu lub zbywaniu instrumentów finansowych, op∏aty gie∏dowe i inne na∏o˝one

przez uprawnione instytucje w zwiàzku z zawarciem transakcji, prowizje za doradztwo, podatki

i op∏aty wynikajàce z obowiàzujàcych przepisów,

14) uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie —

wià˝àce zobowiàzanie do wymiany w przysz∏ym

terminie lub terminach ustalonej iloÊci zasobów

wed∏ug ustalonej ceny,

15) umowa odkupu (odkup) — umow´, z której wynika

zobowiàzanie do wymiany z innà jednostkà aktywów finansowych w zamian za Êrodki pieni´˝ne

lub zap∏at´ w innej formie oraz jednoczesne zobowiàzanie do odkupienia tego aktywu w przysz∏ym

terminie za kwot´ stanowiàcà równowartoÊç otrzymanych Êrodków pieni´˝nych lub zap∏aty w innej

formie, powi´kszonà o odsetki,

16) pozycja zabezpieczana — aktywa, zobowiàzania,

w tym tak˝e uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie, lub planowana transakcja, z którymi wià˝e si´ ryzyko zmiany wartoÊci godziwej albo przysz∏ych przep∏ywów pieni´˝nych oczekiwanych

przez jednostk´, je˝eli spe∏niajà warunki okreÊlone

w rozporzàdzeniu,

17) instrument zabezpieczajàcy — instrument pochodny spe∏niajàcy warunki okreÊlone w art. 35a ust. 3

ustawy, a w uzasadnionych przypadkach tak˝e aktywa finansowe lub zobowiàzania finansowe nieb´dàce instrumentami pochodnymi, co do których

oczekuje si´, ˝e ich wartoÊç godziwa lub zwiàzane

z nimi przep∏ywy pieni´˝ne skompensujà zmiany

wartoÊci godziwej zabezpieczanej pozycji lub zwiàzanych z nià przep∏ywów pieni´˝nych,

Poz. 1674

1) aktywa finansowe i zobowiàzania finansowe przeznaczone do obrotu,

18) zabezpieczanie — wybór jednego lub wi´cej instrumentów zabezpieczajàcych, których zmiany wartoÊci godziwej kompensujà zmian´ wartoÊci godziwej zabezpieczanej pozycji lub zwiàzanych z takà

pozycjà przep∏ywów pieni´˝nych,

2) po˝yczki udzielone i nale˝noÊci w∏asne,

19) papiery wartoÊciowe — papiery wartoÊciowe,

o których mowa w art. 3 ust. 1 Prawa o publicznym

obrocie papierami wartoÊciowymi,

2. Jednostka obejmuje dokumentacj´, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, dokumentacj´ opisujàcà

przyj´te przez nià zasady klasyfikacji instrumentów finansowych do kategorii wymienionych w ust. 1.

20) prawa do akcji — prawa do akcji, o których mowa

w art. 4 pkt 22 Prawa o publicznym obrocie papierami wartoÊciowymi,

21) rynek regulowany — rynek regulowany, o którym

mowa w art. 4 pkt 14 Prawa o publicznym obrocie

papierami wartoÊciowymi, oraz gie∏da towarowa,

o której mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 paêdziernika 2000 r. o gie∏dach towarowych (Dz. U.

Nr 103, poz. 1099),

22) obrót pierwotny — obrót pierwotny, o którym mowa w art. 4 pkt 6 Prawa o publicznym obrocie papierami wartoÊciowymi,

23) obrót wtórny — obrót wtórny, o którym mowa

w art. 4 pkt 7 Prawa o publicznym obrocie papierami wartoÊciowymi,

24) pierwsza oferta publiczna — pierwszà ofert´ publicznà, o której mowa w art. 4 pkt 8 Prawa o publicznym obrocie papierami wartoÊciowymi,

25) wartoÊç rynkowa — mo˝liwà do uzyskania cen´

(wartoÊç) sprzeda˝y albo cen´ nabycia instrumentu finansowego, ustalonà na aktywnym rynku.

Rozdzia∏ 2

Zasady uznawania instrumentów finansowych

§ 4.1. Aktywa finansowe uznaje si´ za nabyte, a zobowiàzania finansowe za powsta∏e, w razie zawarcia

przez jednostk´ kontraktu, o którym mowa w art. 3 ust.

1 pkt 23 ustawy.

2. Aktywa finansowe oraz zobowiàzania finansowe,

w tym równie˝ zawarte transakcje terminowe, z których wynika zobowiàzanie lub prawo do nabycia lub

sprzeda˝y w przysz∏ym terminie ustalonej iloÊci okreÊlonych instrumentów finansowych po ustalonej cenie, wprowadza si´ do ksiàg rachunkowych pod datà

zawarcia kontraktu, bez wzgl´du na przewidziany

w umowie termin rozliczenia transakcji, z zastrze˝eniem ust. 3.

3. Aktywa finansowe nabyte w wyniku transakcji

dokonanych na rynku regulowanym wprowadza si´ do

ksiàg rachunkowych, w zale˝noÊci od przyj´tej przez

jednostk´ metody, pod datà zawarcia transakcji albo

na dzieƒ rozliczenia transakcji. Wybrana przez jednostk´ metoda ma zastosowanie równie˝ w przypadku

sprzeda˝y aktywów finansowych na rynku regulowanym.

§ 5.1. Jednostka klasyfikuje instrumenty finansowe

w dniu ich nabycia lub powstania do nast´pujàcych kategorii

3) aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalnoÊci,

4) aktywa finansowe dost´pne do sprzeda˝y.

§ 6. 1. Do aktywów finansowych przeznaczonych

do obrotu zalicza si´ aktywa nabyte w celu osiàgni´cia

korzyÊci ekonomicznych wynikajàcych z krótkoterminowych zmian cen oraz wahaƒ innych czynników rynkowych albo krótkiego czasu trwania nabytego instrumentu, a tak˝e inne aktywa finansowe, bez wzgl´du na

zamiary, jakimi kierowano si´ przy zawieraniu kontraktu, je˝eli stanowià one sk∏adnik portfela podobnych aktywów finansowych, co do którego jest du˝e prawdopodobieƒstwo realizacji w krótkim terminie zak∏adanych korzyÊci ekonomicznych.

2. Do aktywów finansowych lub zobowiàzaƒ finansowych przeznaczonych do obrotu zalicza si´ pochodne instrumenty finansowe, z wyjàtkiem przypadku, gdy

jednostka uznaje zawarte kontrakty za instrumenty zabezpieczajàce. Do zobowiàzaƒ finansowych przeznaczonych do obrotu zalicza si´ równie˝ zobowiàzanie do

dostarczenia po˝yczonych papierów wartoÊciowych

oraz innych instrumentów finansowych, w przypadku

zawarcia przez jednostk´ umowy sprzeda˝y krótkiej.

3. Aktywa finansowe zaliczone przez jednostk´ do

przeznaczonych do obrotu nie mogà byç przekwalifikowane do innych kategorii wymienionych w § 5 ust. 1.

Natomiast aktywa finansowe zaliczone do innych kategorii mo˝na przekwalifikowaç do przeznaczonych do

obrotu, pod warunkiem ˝e istnieje du˝e prawdopodobieƒstwo osiàgni´cia w krótkim terminie korzyÊci ekonomicznych wynikajàcych z zawartego kontraktu.

§ 7. 1. Do po˝yczek udzielonych i nale˝noÊci w∏asnych zalicza si´, niezale˝nie od terminu ich wymagalnoÊci (zap∏aty), aktywa finansowe powsta∏e na skutek

wydania bezpoÊrednio drugiej stronie kontraktu Êrodków pieni´˝nych, pod warunkiem ˝e zawarty kontrakt

spe∏nia wymagania okreÊlone w art. 3 ust. 1 pkt 23

ustawy, z zastrze˝eniem ust. 2 i 3.

2. Do po˝yczek udzielonych i nale˝noÊci w∏asnych

zalicza si´ tak˝e obligacje i inne d∏u˝ne instrumenty finansowe nabyte w zamian za wydane bezpoÊrednio

drugiej stronie kontraktu Êrodki pieni´˝ne, je˝eli z zawartego kontraktu jednoznacznie wynika, ˝e zbywajàcy nie utraci∏ kontroli nad wydanymi instrumentami finansowymi. W celu ustalenia, czy warunek ten jest

spe∏niony, stosuje si´ odpowiednio postanowienia

§ 11 ust. 2.

3. Po˝yczki udzielone i nale˝noÊci w∏asne, które jednostka przeznacza do sprzeda˝y w krótkim terminie, zalicza si´ do aktywów finansowych przeznaczonych do

obrotu.

4. Do po˝yczek udzielonych i nale˝noÊci w∏asnych

nie zalicza si´ nabytych po˝yczek ani nale˝noÊci, a tak˝e wp∏at dokonanych przez jednostk´ celem nabycia

instrumentów kapita∏owych nowych emisji, równie˝

wtedy, gdy nabycie nast´puje w pierwszej ofercie publicznej lub w obrocie pierwotnym, a w przypadku

praw do akcji — tak˝e w obrocie wtórnym.

§ 8.1. Do aktywów finansowych utrzymywanych do

terminu wymagalnoÊci zalicza si´ niezakwalifikowane

do po˝yczek udzielonych i nale˝noÊci w∏asnych aktywa

finansowe, dla których zawarte kontrakty ustalajà termin wymagalnoÊci sp∏aty wartoÊci nominalnej oraz

okreÊlajà prawo do otrzymania w ustalonych terminach korzyÊci ekonomicznych, na przyk∏ad oprocentowania, w sta∏ej lub mo˝liwej do ustalenia kwocie, pod

warunkiem ˝e jednostka zamierza i mo˝e utrzymaç te

aktywa do czasu, gdy stanà si´ one wymagalne.

2. Do aktywów utrzymywanych do terminu wymagalnoÊci mo˝na zaliczyç tak˝e nabyte d∏u˝ne instrumenty finansowe z opcjà sprzeda˝y (put) lub opcjà kupna (call), które odpowiednio dajà stronom kontraktu

prawo wykupu instrumentu przed up∏ywem terminu

wymagalnoÊci, pod warunkiem ˝e jednostka — pomimo posiadania opcji sprzeda˝y — zamierza i mo˝e

utrzymaç instrument do terminu wymagalnoÊci,

a w przypadku opcji kupna zwiàzanej z instrumentem

kwoty otrzymane od emitenta we wczeÊniejszym terminie nie b´dà istotnie odbiega∏y od wartoÊci tego instrumentu wynikajàcej z ksiàg rachunkowych.

3. Warunek, o którym mowa w ust. 1, nie jest

w szczególnoÊci spe∏niony, gdy

1) jednostka zamierza utrzymaç okreÊlone instrumenty przez pewien czas, lecz nie ustala, ˝e zakoƒczenie tego okresu nastàpi w terminie wymagalnoÊci,

2) kwota mo˝liwa do uzyskania od emitenta po wykonaniu przez niego opcji kupna, o której mowa

w ust. 2, znaczàco odbiega od wartoÊci instrumentu wynikajàcej z ksiàg rachunkowych,

3) jednostka nabywa d∏u˝ny instrument finansowy

z opcjà zamiany na instrumenty kapita∏owe, chyba

˝e wykonanie opcji jest mo˝liwe w terminie wymagalnoÊci ustalonym dla instrumentu d∏u˝nego albo

inne uzasadnione okolicznoÊci wskazujà na ma∏e

prawdopodobieƒstwo wykonania opcji,

4) jednostka nie dysponuje Êrodkami na finansowanie

aktywów do terminu wymagalnoÊci,

5) przepisy prawa, statut albo zawarte umowy ograniczajà mo˝liwoÊç utrzymania aktywów do terminu

wymagalnoÊci.

4. Je˝eli w bie˝àcym roku obrotowym albo w okresie dwóch poprzednich lat obrotowych aktywa finansowe uznane za utrzymywane do terminu wymagalnoÊci zosta∏y zbyte, wydane w zamian za inne aktywa, wykonana zosta∏a opcja sprzeda˝y lub przekwalifikowano

takie aktywa do innej kategorii, to transakcj´ takà uznaje si´ za naruszajàcà warunki okreÊlone w ust. 1, z zastrze˝eniem ust. 5. Od dnia wykonania takiej transakcji

jednostka nie mo˝e nabywanych aktywów zaliczaç do

tej kategorii instrumentów finansowych przez okres

pozosta∏y do koƒca bie˝àcego roku obrotowego oraz

Poz. 1674

przez dwa nast´pne lata obrotowe. Ponadto w dniu

wykonania takiej transakcji jednostka jest zobowiàzana

przekwalifikowaç wszystkie instrumenty finansowe

pozosta∏e w tym portfelu do aktywów finansowych

przeznaczonych do obrotu lub aktywów finansowych

dost´pnych do sprzeda˝y.

5. Zbycie, wydanie w zamian za inne aktywa, wykonanie opcji sprzeda˝y lub przekwalifikowanie do innej

kategorii aktywów zaliczonych do utrzymywanych do

terminu wymagalnoÊci nie narusza warunku okreÊlonego w ust.1, w przypadku gdy transakcja taka dotyczy∏a nieznaczàcej wartoÊci aktywów w skali ca∏ego

portfela albo nastàpi∏a

1) w dniu bliskim terminowi wymagalnoÊci,

2) po dniu, w którym co najmniej 90% wartoÊci nominalnej zosta∏o sp∏acone,

3) na skutek zdarzeƒ trudnych do przewidzenia w momencie zaliczenia instrumentu finansowego do aktywów utrzymywanych do terminu wymagalnoÊci.

6. Je˝eli zakoƒczy∏ si´ okres, przez który, zgodnie

z ust. 4, jednostka nie powinna zaliczaç aktywów finansowych do kategorii utrzymywanych do terminu wymagalnoÊci, a posiada instrumenty finansowe spe∏niajàce warunki okreÊlone w ust. 1, to mo˝e przekwalifikowaç takie aktywa.

§ 9. Pozosta∏e aktywa finansowe, niespe∏niajàce

warunków zaliczenia do kategorii wymienionych w § 5

ust. 1 pkt 1—3, zalicza si´ do aktywów finansowych dost´pnych do sprzeda˝y.

§ 10.1. W przypadku nabycia instrumentu finansowego, którego sk∏adnikiem jest wbudowany instrument pochodny, a ca∏oÊç lub cz´Êç przep∏ywów pieni´˝nych zwiàzanych z takim instrumentem finansowym zmienia si´ w sposób podobny do tego, jaki wbudowany instrument pochodny powodowa∏by samodzielnie, nale˝y wbudowany instrument pochodny wykazaç w ksi´gach rachunkowych odr´bnie od umowy

zasadniczej. Nast´puje to wtedy, gdy spe∏nione sà ∏àcznie nast´pujàce warunki

1) instrument finansowy nie jest zaliczany do aktywów przeznaczonych do obrotu lub dost´pnych do

sprzeda˝y, których skutki przeszacowania sà odnoszone do przychodów lub kosztów finansowych

okresu sprawozdawczego,

2) charakter wbudowanego instrumentu oraz ryzyka

z nim zwiàzane nie sà ÊciÊle powiàzane z charakterem umowy zasadniczej i ryzykami z niej wynikajàcymi,

3) odr´bny instrument, którego charakterystyka odpowiada cechom wbudowanego instrumentu pochodnego, spe∏nia∏by warunki okreÊlone w § 3

pkt 4,

4) mo˝liwe jest wiarygodne ustalenie wartoÊci godziwej wbudowanego instrumentu pochodnego.

2. Umow´ zasadniczà b´dàcà instrumentem finansowym, od której od∏àczono wbudowany instrument

pochodny, wykazuje si´ w ksi´gach odr´bnie i kwalifikuje do kategorii okreÊlonych w § 5 ust. 1.

3. Je˝eli jednostka przystàpi∏a do umowy nieb´dàcej instrumentem finansowym, której sk∏adnikiem jest

instrument spe∏niajàcy warunki okreÊlone w ust. 1

pkt 2—4, to wbudowany instrument pochodny zalicza

si´ do aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu, natomiast umow´ zasadniczà wykazuje si´ w ksi´gach rachunkowych, zgodnie z postanowieniami ustawy.

4. Je˝eli wiarygodne ustalenie wartoÊci godziwej

wbudowanego instrumentu pochodnego nie jest mo˝liwe w momencie nabycia albo w nast´pujàcych po

tym terminach wyceny, to instrument finansowy zalicza si´ do aktywów finansowych przeznaczonych do

obrotu.

5. Wbudowany instrument pochodny, wykazywany

w ksi´gach rachunkowych odr´bnie od umowy zasadniczej, mo˝e byç zaliczony do instrumentów zabezpieczajàcych, je˝eli spe∏nia on warunki okreÊlone

w art. 35a ust. 3 ustawy.

§ 11.1. Na dzieƒ, w którym jednostka utraci∏a kontrol´ nad sk∏adnikiem aktywów finansowych, jego wartoÊç wy∏àcza si´ w cz´Êci lub ca∏oÊci z ksiàg rachunkowych. Utrata kontroli nast´puje wtedy, gdy wynikajàce

z zawartego kontraktu prawa do korzyÊci ekonomicznych zosta∏y zrealizowane, wygas∏y albo jednostka

zrzek∏a si´ tych praw.

2. Nie stanowi utraty kontroli przez jednostk´ wydanie lub sprzeda˝ aktywów finansowych, je˝eli jednostka

1) ma prawo do odkupu takich aktywów lub jako

pierwsza mo˝e odmówiç odkupu, a cena odkupu

ró˝ni si´ od wartoÊci godziwej aktywów na dzieƒ

odkupu, albo aktywa takie nie sà ∏atwo dost´pne

na rynku,

2) ma prawo lub jest zobowiàzana do odkupu lub

umorzenia wydanych aktywów, na warunkach zapewniajàcych innej jednostce (przyjmujàcej aktywa) zwrot w wysokoÊci, jakà jednostka ta mog∏aby

uzyskaç, udzielajàc po˝yczki zabezpieczonej przyj´tymi aktywami,

3) zawar∏a kontrakt swap, w wyniku którego ponosi

zasadnicze ryzyko kredytowe i zachowuje prawo

do zasadniczej cz´Êci korzyÊci ekonomicznych

zwiàzanych z wydanymi aktywami, jakby by∏a ich

posiadaczem, w zamian za zobowiàzanie si´ do zap∏aty na rzecz jednostki przyjmujàcej aktywa kwoty okreÊlonej w kontrakcie. Je˝eli przedmiotem takiego kontraktu sà aktywa ∏atwo dost´pne na rynku, to uznaje si´, ˝e nastàpi∏a utrata kontroli,

4) ponosi zasadnicze ryzyko zwiàzane z wydanymi aktywami, jakby by∏a ich posiadaczem, w wyniku nabycia bezwarunkowej opcji sprzeda˝y (put) tych aktywów, a aktywa takie nie sà ∏atwo dost´pne na

rynku.

§ 12. 1. Zobowiàzanie finansowe wy∏àcza si´ z ksiàg

rachunkowych w ca∏oÊci lub cz´Êci na dzieƒ, w którym

jednostka spe∏ni∏a w ca∏oÊci lub cz´Êci wynikajàce z zawartego kontraktu Êwiadczenie, zosta∏a ze Êwiadczenia

zgodnie z obowiàzujàcym prawem zwolniona albo zobowiàzanie uleg∏o przedawnieniu.

Poz. 1674

2. Nie stanowi spe∏nienia w ca∏oÊci lub cz´Êci zobowiàzania ani zwolnienia z zobowiàzania finansowego

zawarcie umowy z osobà trzecià zobowiàzujàcà si´ do

spe∏nienia ca∏oÊci lub cz´Êci Êwiadczenia wobec wierzyciela ze Êrodków przekazywanych przez jednostk´,

z zastrze˝eniem ust. 3.

3. Jednostk´ uznaje si´ za zwolnionà z zobowiàzania finansowego w ca∏oÊci lub cz´Êci, je˝eli zawar∏a —

za zgodà wierzyciela — wa˝nà prawnie umow´ z osobà trzecià, w której osoba trzecia zobowiàza∏a si´ do

przej´cia d∏ugu odpowiednio w ca∏oÊci lub cz´Êci.

4. W przypadku gdy jednostka dokonuje z wierzycielem wymiany ca∏oÊci lub cz´Êci d∏u˝nego instrumentu finansowego, b´dàcego przedmiotem zobowiàzania finansowego, na inny d∏u˝ny instrument finansowy istotnie ró˝niàcy si´ od instrumentu przyjmowanego od wierzyciela, to uznaje si´ istniejàce na dzieƒ wymiany zobowiàzanie za spe∏nione, natomiast zobowiàzanie wynikajàce z wydanego w zamian instrumentu —

za powsta∏e w tym dniu.

5. Zobowiàzanie finansowe uznaje si´ za spe∏nione

równie˝ wtedy, gdy do obowiàzujàcej umowy, której

przedmiotem jest d∏u˝ny instrument finansowy, wprowadzono zmiany powodujàce powstanie co najmniej

10 % ró˝nicy mi´dzy zdyskontowanà bie˝àcà wartoÊcià

przep∏ywów pieni´˝nych wynikajàcych ze zmienionej

umowy a zdyskontowanà bie˝àcà wartoÊcià pozosta∏ych przep∏ywów pieni´˝nych ustalonych na podstawie umowy obowiàzujàcej dotychczas. Na dzieƒ, od

którego zmiany w umowie obowiàzujà, dotychczasowe zobowiàzanie powinno zostaç wy∏àczone z ksiàg rachunkowych, a nowe zobowiàzanie finansowe do nich

wprowadzone.

Rozdzia∏ 3

Metody wyceny instrumentów finansowych

§ 13. 1. Aktywa finansowe wprowadza si´ do ksiàg

rachunkowych na dzieƒ zawarcia kontraktu w cenie nabycia, to jest w wartoÊci godziwej poniesionych wydatków lub przekazanych w zamian innych sk∏adników

majàtkowych, zaÊ zobowiàzania finansowe — w wartoÊci godziwej uzyskanej kwoty lub wartoÊci otrzymanych innych sk∏adników majàtkowych. Przy ustalaniu

wartoÊci godziwej na ten dzieƒ uwzgl´dnia si´ poniesione przez jednostk´ koszty transakcji.

2. Sposób wyceny okreÊlony w ust. 1 stosuje si´

równie˝ wtedy, gdy aktywa finansowe nabyte na regulowanym rynku wprowadza si´ do ksiàg rachunkowych pod datà dnia rozliczenia transakcji, z zastrze˝eniem § 21 ust. 3.

3. Je˝eli wbudowany instrument pochodny wykazuje si´ w ksi´gach rachunkowych odr´bnie od umowy zasadniczej, to jego wartoÊç poczàtkowà stanowi

wartoÊç godziwa ustalona w sposób okreÊlony w § 15.

WartoÊç poczàtkowà umowy zasadniczej stanowi natomiast ró˝nica mi´dzy cenà nabycia instrumentu finansowego lub umowy nieb´dàcej instrumentem finansowym, o której mowa w § 10 ust. 3, a wartoÊcià godziwà wbudowanego instrumentu pochodnego. Przy

ustalaniu ceny nabycia instrumentu finansowego przepisy ust. 1 stosuje si´ odpowiednio.

4. Je˝eli jednostka udzieli∏a gwarancji, która spe∏nia warunki okreÊlone w art. 3 ust. 1 pkt 23 i pkt 27 ustawy, to na dzieƒ zawarcia kontraktu zalicza si´ jà do zobowiàzaƒ finansowych w wartoÊci ustalonej zgodnie

z postanowieniami ust. 1.

§ 14. 1. Aktywa finansowe, w tym zaliczone do aktywów instrumenty pochodne, wycenia si´ nie póêniej

ni˝ na koniec okresu sprawozdawczego, w wiarygodnie ustalonej wartoÊci godziwej bez jej pomniejszania

o koszty transakcji, jakie jednostka ponios∏aby, zbywajàc te aktywa lub wy∏àczajàc je z ksiàg rachunkowych

z innych przyczyn, chyba ˝e wysokoÊç tych kosztów by∏aby znaczàca.

2. Postanowienia ust. 1 nie dotyczà

1) po˝yczek udzielonych i nale˝noÊci w∏asnych, których jednostka nie przeznacza do sprzeda˝y,

2) aktywów finansowych utrzymywanych do terminu

wymagalnoÊci,

3) sk∏adników aktywów finansowych, dla których nie

istnieje cena rynkowa ustalona na aktywnym rynku regulowanym albo których wartoÊç godziwa nie

mo˝e byç ustalona w inny wiarygodny sposób,

4) sk∏adników aktywów finansowych obj´tych zabezpieczeniem (pozycji zabezpieczanych).

§ 15. Za wiarygodnà uznaje si´ wartoÊç godziwà

ustalonà w szczególnoÊci drogà

1) wyceny instrumentu finansowego po cenie ustalonej na aktywnym rynku regulowanym, na którym

nast´puje publiczny obrót instrumentami finansowymi, zaÊ informacje o tej cenie sà ogólnie dost´pne,

2) oszacowania d∏u˝nych instrumentów finansowych

przez wyspecjalizowanà, niezale˝nà jednostk´

Êwiadczàcà tego rodzaju us∏ugi, przy czym mo˝liwe jest rzetelne oszacowanie przep∏ywów pieni´˝nych zwiàzanych z tymi instrumentami,

3) zastosowania w∏aÊciwego modelu wyceny instrumentu finansowego, a wprowadzone do tego modelu dane wejÊciowe pochodzà z aktywnego regulowanego rynku,

4) oszacowania ceny instrumentu finansowego, dla

którego nie istnieje aktywny rynek, na podstawie

publicznie og∏oszonej, notowanej na aktywnym regulowanym rynku ceny nieró˝niàcego si´ istotnie,

podobnego instrumentu finansowego, albo cen

sk∏adników z∏o˝onego instrumentu finansowego,

5) oszacowania ceny instrumentu finansowego za pomocà metod estymacji powszechnie uznanych za

poprawne.

§ 16. Aktywa finansowe, do których nie stosuje si´

zasad okreÊlonych w § 14 ust. 1, wycenia si´ nie póêniej ni˝ na koniec okresu sprawozdawczego nast´pujàco

1) po˝yczki udzielone i nale˝noÊci w∏asne, z wyjàtkiem

zaliczonych do przeznaczonych do obrotu — w wy-

Poz. 1674

sokoÊci skorygowanej ceny nabycia oszacowanej

za pomocà efektywnej stopy procentowej, niezale˝nie od tego, czy jednostka zamierza utrzymaç je

do terminu wymagalnoÊci czy te˝ nie. Nale˝noÊci

o krótkim terminie wymagalnoÊci, dla których nie

okreÊlono stopy procentowej, mo˝na wyceniç

w kwocie wymaganej zap∏aty, je˝eli ustalona za pomocà stopy procentowej przypisanej tej nale˝noÊci

wartoÊç bie˝àca przysz∏ych przep∏ywów pieni´˝nych oczekiwanych przez jednostk´ nie ró˝ni si´

istotnie od kwoty wymaganej zap∏aty,

2) aktywa finansowe, dla których jest ustalony termin

wymagalnoÊci — w wysokoÊci skorygowanej ceny

nabycia oszacowanej za pomocà efektywnej stopy

procentowej,

3) aktywa finansowe, dla których nie jest ustalony termin wymagalnoÊci — w cenie nabycia ustalonej

w sposób okreÊlony w § 13.

§ 17. Wyra˝one w walutach obcych aktywa finansowe, z wyjàtkiem zaliczonych do instrumentów zabezpieczajàcych, jak równie˝ zobowiàzania finansowe wycenia si´ w sposób okreÊlony w art. 30 ust. 1—3 ustawy. Ró˝nice kursowe powsta∏e na dzieƒ wyceny aktywów i zobowiàzaƒ finansowych ujmuje si´ w ksi´gach

rachunkowych zgodnie z przepisami art. 30 ust. 4 ustawy, z tym ˝e ró˝nice kursowe dotyczàce aktywów pieni´˝nych zaliczonych do kategorii dost´pnych do

sprzeda˝y zalicza si´ do przychodów lub kosztów finansowych, bez wzgl´du na to, którà z metod okreÊlonych w § 21 ust. 2 jednostka stosuje.

§ 18. 1. Zobowiàzania finansowe, z wyjàtkiem pozycji zabezpieczanych, wycenia si´ nie póêniej ni˝ na

koniec okresu sprawozdawczego, w wysokoÊci skorygowanej ceny nabycia, z zastrze˝eniem ust. 2.

2. Zobowiàzania finansowe przeznaczone do obrotu oraz instrumenty pochodne o charakterze zobowiàzaƒ wycenia si´ w wartoÊci godziwej, którà ustala si´

w sposób okreÊlony w § 15. Nie podlega przeszacowaniu ustalona na dzieƒ wprowadzenia do ksiàg rachunkowych wartoÊç instrumentów pochodnych, których

rozliczenie nastàpi drogà wydania instrumentów kapita∏owych nienotowanych na regulowanym rynku papierów wartoÊciowych.

3. Udzielone przez jednostk´ gwarancje wycenia

si´, nie póêniej ni˝ na koniec okresu sprawozdawczego, do dnia ich wygaÊni´cia, w wartoÊci godziwej podj´tego zobowiàzania. Je˝eli nie mo˝na ustaliç wartoÊci

godziwej gwarancji w sposób okreÊlony w § 15, to wycenia si´ jà w kwocie okreÊlonej w § 13 ust. 1 lub w wysokoÊci rezerwy, jaka zosta∏aby utworzona zgodnie

z art. 35d ustawy, w zale˝noÊci od tego, która z nich jest

wy˝sza.

4. Na dzieƒ wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych ca∏oÊci lub cz´Êci zobowiàzania finansowego wynik z operacji ustala si´ jako ró˝nic´ mi´dzy kwotà zap∏aty

a wartoÊcià wy∏àczonego z ksiàg rachunkowych zobowiàzania, w tym nierozliczonego dyskonta lub premii.

Wynik ten zalicza si´ do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

§ 19.1. Na dzieƒ wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych

ca∏oÊci lub cz´Êci sk∏adnika aktywów finansowych wycenianych w wartoÊci godziwej lub cenie nabycia wynik z operacji ustala si´ jako ró˝nic´ mi´dzy kwotà osiàgni´tych wp∏ywów a wartoÊcià wydanych aktywów,

skorygowanà o odniesione do tego dnia na kapita∏

(fundusz) z aktualizacji wyceny odpisy aktualizujàce ich

wartoÊç. Wynik ten zalicza si´ odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego, z zastrze˝eniem ust. 2 i 3.

2. W przypadku wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych

tylko cz´Êci sk∏adnika aktywów finansowych, wartoÊç

danego aktywu finansowego oraz zwiàzane z nim odpisy aktualizujàce odniesione na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny rozlicza si´ mi´dzy cz´Êç wartoÊci tego sk∏adnika pozostajàcà w ksi´gach rachunkowych

i cz´Êç zbytà, proporcjonalnie do ustalonych na dzieƒ

zbycia wartoÊci godziwych tych cz´Êci.

3. Je˝eli nie mo˝na ustaliç wartoÊci godziwej cz´Êci sk∏adnika aktywów finansowych pozostajàcej

w ksi´gach rachunkowych w sposób okreÊlony w § 15,

to wartoÊç t´ ustala si´ w wysokoÊci równej zeru.

W przypadku takim wynik z operacji zbycia cz´Êci

sk∏adnika aktywów ustala si´ jako ró˝nic´ mi´dzy kwotà osiàgni´tych wp∏ywów a wartoÊcià ca∏oÊci danego

sk∏adnika aktywów finansowych, skorygowanà o ca∏oÊç odniesionych do tego dnia na kapita∏ (fundusz)

z aktualizacji wyceny odpisów aktualizujàcych jego

wartoÊç.

§ 20.1. W przypadku gdy zgodnie z zawartym kontraktem jednostka wy∏àcza z ksiàg rachunkowych

sk∏adnik aktywów finansowych, a w zamian wprowadza do ksiàg rachunkowych nowe aktywa finansowe

lub nowe zobowiàzanie finansowe, to nowo powsta∏e

aktywa i zobowiàzania wycenia si´ w ich wartoÊci godziwej ustalonej na dzieƒ tej zamiany. Wynik z operacji

zbycia aktywów ustala si´ jako ró˝nic´ mi´dzy osiàgni´tymi wp∏ywami a wynikajàcà z ksiàg rachunkowych wartoÊcià zbytego sk∏adnika aktywów, skorygowanà o odniesione do tego dnia na kapita∏ (fundusz)

z aktualizacji wyceny odpisy aktualizujàce jego wartoÊç, pomniejszonà o wartoÊç godziwà nowo powsta∏ego zobowiàzania finansowego lub powi´kszonà

o wartoÊç godziwà nowo powsta∏ych aktywów finansowych, z zastrze˝eniem ust. 2. Wynik ten zalicza si´ do

przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

2. Je˝eli nie mo˝na ustaliç wartoÊci godziwej nowo

powsta∏ych aktywów lub zobowiàzaƒ finansowych

w sposób okreÊlony w § 15, to do ksiàg rachunkowych

wprowadza si´

1) aktywa finansowe — w wartoÊci równej zeru, przy

czym wynik z operacji zbycia aktywów ustala si´

zgodnie z § 19 ust. 1,

2) zobowiàzania finansowe — w kwocie zysku, jaki zosta∏by osiàgni´ty ze zbycia aktywów, ustalonego

zgodnie z § 19 ust. 1. Je˝eli na operacji zbycia aktywów powsta∏aby strata, to wprowadza si´ jà do

ksiàg rachunkowych i zalicza do kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

Poz. 1674

3. Je˝eli w zamian za nowo powsta∏e aktywa finansowe lub zobowiàzania finansowe jednostka wy∏àcza

z ksiàg rachunkowych tylko cz´Êç sk∏adnika aktywów

finansowych, to zasady okreÊlone w ust. 1 stosuje si´

odpowiednio.

4. W przypadku gdy zgodnie z zawartym kontraktem jednostka wy∏àcza z ksiàg rachunkowych ca∏oÊç

lub cz´Êç zobowiàzania finansowego, a w zamian

wprowadza do nich nowe aktywa finansowe lub nowe

zobowiàzanie finansowe, przepisy ust. 1—3 stosuje si´

odpowiednio.

§ 21.1. Skutki okresowej wyceny (przeszacowania)

aktywów finansowych, w tym instrumentów pochodnych, oraz zobowiàzaƒ finansowych zakwalifikowanych do kategorii przeznaczonych do obrotu, z wy∏àczeniem pozycji zabezpieczanych i instrumentów zabezpieczajàcych, zalicza si´ odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego, w którym nastàpi∏o przeszacowanie.

2. Skutki przeszacowania aktywów finansowych zakwalifikowanych do kategorii dost´pnych do sprzeda˝y i wycenianych w wartoÊci godziwej, z wy∏àczeniem

pozycji zabezpieczanych, wykazuje si´ w sposób wybrany przez jednostk´ do uj´cia wszystkich takich aktywów, od dnia ich nabycia lub powstania do dnia ich

wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych. Jednostka mo˝e

wybraç nast´pujàce sposoby

1) zyski lub straty z przeszacowania zaliczyç odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych

okresu sprawozdawczego, w którym nastàpi∏o

przeszacowanie, albo

2) zyski lub straty z przeszacowania odnieÊç na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny, z zastrze˝eniem

§ 25 ust. 3.

3. Skutki przeszacowania aktywów finansowych,

które wprowadza si´ do ksiàg rachunkowych na dzieƒ

rozliczenia transakcji i wycenia w wartoÊci godziwej,

z wyjàtkiem pozycji zabezpieczanych i instrumentów

zabezpieczajàcych, ustala si´ od dnia zawarcia transakcji i odpowiednio zalicza si´ do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego, w którym

nastàpi∏o przeszacowanie, lub odnosi na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny.

§ 22. Skutki przeszacowania aktywów i zobowiàzaƒ

finansowych wycenianych w wysokoÊci skorygowanej

ceny nabycia (z wyjàtkiem pozycji zabezpieczanych

i zabezpieczajàcych), to jest odpisy z tytu∏u dyskonta

lub premii, jak równie˝ pozosta∏e ró˝nice ustalone na

dzieƒ ich wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych, zalicza si´

odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego, w którym nastàpi∏o

przeszacowanie.

§ 23.1. Aktywa finansowe zaliczone do utrzymywanych do terminu wymagalnoÊci, na dzieƒ przekwalifikowania ich w ca∏oÊci lub cz´Êci do innej kategorii aktywów, wycenia si´ w wartoÊci godziwej. Skutki przeszacowania ustalone jako ró˝nica mi´dzy wynikajàcà

z ksiàg rachunkowych wartoÊcià w skorygowanych cenach nabycia a wartoÊcià godziwà zalicza si´ odpo-

wiednio do przychodów lub kosztów finansowych

okresu sprawozdawczego lub odnosi na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny, zale˝nie od tego, który

z tych sposobów stosuje si´ do tej kategorii aktywów,

do której aktywa przeniesiono.

2. Je˝eli mo˝liwe staje si´ ustalenie wartoÊci godziwej aktywów finansowych, o których mowa w § 14

ust. 2 pkt 3, jednostka powinna wyceniç takie aktywa

w wartoÊci godziwej, a skutki przeszacowania zaliczyç

odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego lub odnieÊç na kapita∏

(fundusz) z aktualizacji wyceny.

3. W przypadkach uzasadniajàcych przeszacowanie

aktywów finansowych, dotychczas wykazywanych

w wartoÊci godziwej, do wysokoÊci skorygowanych

cen nabycia, jak równie˝ wtedy, gdy ustalanie wartoÊci

godziwej aktywów sta∏o si´ niemo˝liwe, wynikajàca

z ksiàg rachunkowych wartoÊç godziwa stanowi na

dzieƒ przeszacowania nowo ustalonà skorygowanà cen´ nabycia lub cen´ nabycia aktywów. Skutki przeszacowania tych aktywów, powsta∏e w okresach przesz∏ych, a odniesione na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji

wyceny, rozlicza si´ w nast´pujàcy sposób

1) zyski i straty z przeszacowania aktywów, dla których

nie jest okreÊlony termin wymagalnoÊci, pozostajà

w kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny do dnia

wy∏àczenia tych aktywów z ksiàg rachunkowych;

na dzieƒ wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych zalicza

si´ je odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych,

2) zyski i straty z przeszacowania aktywów, dla których

jest okreÊlony termin wymagalnoÊci, pozostajà

w kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny i rozlicza si´ je w okresie do terminu wymagalnoÊci za

pomocà efektywnej stopy procentowej; odpisy aktualizujàce zalicza si´ odpowiednio do przychodów

lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

W przypadku aktywów, dla których jest okreÊlony termin wymagalnoÊci, ró˝nic´ mi´dzy nowo ustalonà

skorygowanà cenà nabycia i wartoÊcià aktywów

w terminie wymagalnoÊci rozlicza si´ do dnia wymagalnoÊci przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej; odpisy aktualizujàce zalicza si´ do przychodów

lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

§ 24. 1. W razie trwa∏ej utraty wartoÊci aktywów finansowych aktualizuje si´ ich wartoÊç zgodnie z art. 28

ust. 7 i art. 35b ustawy, nie póêniej ni˝ na koniec okresu sprawozdawczego, stosujàc odpowiednio okreÊlone w ustawie zasady uj´cia odpisów z tytu∏u trwa∏ej

utraty wartoÊci w ksi´gach rachunkowych.

2. Odpisy aktualizujàce wartoÊç sk∏adnika aktywów

finansowych lub portfela podobnych sk∏adników aktywów finansowych ustala si´

1) w przypadku aktywów finansowych wycenianych

w wysokoÊci skorygowanej ceny nabycia — jako

ró˝nic´ mi´dzy wartoÊcià tych aktywów wynikajàcà z ksiàg rachunkowych na dzieƒ wyceny i mo˝liwà do odzyskania kwotà. Kwot´ mo˝liwà do odzyskania stanowi bie˝àca wartoÊç przysz∏ych przep∏y-

Poz. 1674

wów pieni´˝nych oczekiwanych przez jednostk´,

zdyskontowana za pomocà efektywnej stopy procentowej, którà jednostka stosowa∏a dotychczas,

wyceniajàc przeszacowywany sk∏adnik aktywów finansowych lub portfel podobnych sk∏adników aktywów finansowych,

2) w przypadku aktywów finansowych wycenianych

w wartoÊci godziwej, zgodnie z § 21 ust. 2 pkt 2 —

jako ró˝nic´ mi´dzy cenà nabycia sk∏adnika aktywów i jego wartoÊcià godziwà ustalonà na dzieƒ

wyceny, z tym ˝e przez wartoÊç godziwà d∏u˝nych

instrumentów finansowych na dzieƒ wyceny rozumie si´ bie˝àcà wartoÊç przysz∏ych przep∏ywów

pieni´˝nych oczekiwanych przez jednostk´ zdyskontowanà za pomocà bie˝àcej rynkowej stopy

procentowej stosowanej do podobnych instrumentów finansowych. Strat´ skumulowanà do tego dnia uj´tà w kapitale (funduszu) z aktualizacji

wyceny zalicza si´ do kosztów finansowych w kwocie nie mniejszej ni˝ wynosi odpis, pomniejszony

o cz´Êç bezpoÊrednio zaliczonà do kosztów finansowych,

3) w przypadku pozosta∏ych aktywów finansowych —

jako ró˝nic´ mi´dzy wartoÊcià sk∏adnika aktywów

wynikajàcà z ksiàg rachunkowych i bie˝àcà wartoÊcià przysz∏ych przep∏ywów pieni´˝nych oczekiwanych przez jednostk´, zdyskontowanà za pomocà

bie˝àcej rynkowej stopy procentowej stosowanej

do podobnych instrumentów finansowych.

3. Od dnia, w którym dokonano odpisu z tytu∏u

trwa∏ej utraty wartoÊci sk∏adnika aktywów finansowych lub portfela podobnych aktywów, zaprzestaje si´

naliczania przychodów z odsetek wed∏ug stopy dotychczas stosowanej. Od tego dnia przychody z odsetek nalicza si´ za pomocà stopy dyskontujàcej przysz∏e przep∏ywy pieni´˝ne przyj´tej w celu ustalenia mo˝liwej do

odzyskania wartoÊci w sposób okreÊlony w ust. 2.

4. Z chwilà ustania przyczyny, dla której dokonano

odpisu aktualizujàcego z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci,

stosuje si´ przepisy art. 35c ustawy, z tym ˝e pomniejszenie uprzednio dokonanego odpisu i zwi´kszenie

wartoÊci aktywów wycenianych przez jednostk´ w wysokoÊci skorygowanych cen nabycia mo˝e nastàpiç

o kwot´, której doliczenie spowoduje przyrost wartoÊci

aktywów finansowych nie wy˝szy od wysokoÊci skorygowanych cen nabycia, jakie by∏yby ustalone na ten

dzieƒ, gdyby trwa∏a utrata wartoÊci nie nastàpi∏a.

§ 25.1. Przychody z odsetek zwiàzane z d∏u˝nymi

instrumentami finansowymi ustala si´ proporcjonalnie do up∏ywu czasu, na poziomie efektywnej dochodowoÊci tych aktywów, do dnia wy∏àczenia ich z ksiàg

rachunkowych i zalicza do przychodów finansowych

poszczególnych okresów sprawozdawczych. Przychody z odsetek obejmujà naliczone odsetki wyliczone za

pomocà efektywnej stopy, jak równie˝ wszelkie odpisy dyskonta, premii lub innej ró˝nicy mi´dzy wartoÊcià aktywów wynikajàcà z ksiàg rachunkowych na

dzieƒ wyceny i ich wartoÊcià w terminie wymagalnoÊci.

2. Odsetek naliczonych przed dniem nabycia instrumentu finansowego nie zalicza si´ do przychodów

z odsetek nawet wtedy, gdy termin wyp∏aty takich odsetek przypada po dniu nabycia aktywu.

3. Zasady okreÊlone w ust. 1 stosuje si´ równie˝

wtedy, gdy d∏u˝ne instrumenty finansowe zaliczone do

kategorii dost´pnych do sprzeda˝y wycenia si´ w wartoÊci godziwej, a skutki przeszacowania wp∏ywajà na

kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny. W przypadku takim zysk lub strat´ odnoszonà na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny stanowi ró˝nica mi´dzy ustalonà na

dzieƒ wyceny wartoÊcià godziwà aktywów, pomniejszonà o odsetki naliczone do tego dnia za pomocà stopy okreÊlonej w zawartej umowie i wartoÊcià tych aktywów w skorygowanej cenie nabycia.

4. Je˝eli w wyniku oceny prawdopodobieƒstwa zap∏aty kwot zaliczonych do przychodów z odsetek konieczne jest dokonanie odpisów aktualizujàcych, to odpisy takie zalicza si´ do kosztów finansowych.

§ 26.1. Nale˝ne dywidendy zalicza si´ do przychodów finansowych na dzieƒ powzi´cia przez w∏aÊciwy

organ spó∏ki uchwa∏y o podziale zysku, chyba ˝e

w uchwale okreÊlono inny dzieƒ prawa do dywidendy.

2. Nale˝nà dywidend´ od kapita∏owych instrumentów finansowych, którym zosta∏o przyznane prawo do

dywidendy za lata obrotowe lub inaczej okreÊlone

okresy poprzedzajàce dzieƒ ich nabycia, odejmuje si´

od ceny nabycia instrumentu. Je˝eli wartoÊci przys∏ugujàcej dywidendy nie mo˝na wiarygodnie ustaliç albo

mo˝na przyjàç, i˝ kwota dywidendy stanowi zwrot cz´Êci zap∏aconej ceny nabycia instrumentu, to dywidend´ zalicza si´ do przychodów finansowych na dzieƒ,

o którym mowa w ust. 1.

3. Odpisy aktualizujàce nale˝noÊci z tytu∏u dywidendy zalicza si´ do kosztów finansowych.

4. Do zaliczki na poczet dywidendy stosuje si´ odpowiednio przepisy ust. 1—3.

Rozdzia∏ 4

Metody wyceny pozycji zabezpieczanych i zabezpieczajàcych

§ 27.1. Przepisy niniejszego rozdzia∏u stosuje si´ do

pozycji zabezpieczanych i zabezpieczajàcych, gdy celem jednostki jest

1) zabezpieczenie wartoÊci godziwej, to jest ograniczanie zagro˝enia wp∏ywu na wynik finansowy

zmian wartoÊci godziwej wynikajàcych z okreÊlonego ryzyka zwiàzanego z wprowadzonymi do

ksiàg rachunkowych aktywami i zobowiàzaniami

finansowymi lub okreÊlonà ich cz´Êcià,

2) zabezpieczenie przep∏ywów pieni´˝nych, to jest

ograniczanie zagro˝enia wp∏ywu na wynik finansowy zmian w przep∏ywach pieni´˝nych wynikajàcych z okreÊlonego ryzyka zwiàzanego z wprowadzonymi do ksiàg rachunkowych aktywami i zobowiàzaniami, uprawdopodobnionymi przysz∏ymi

zobowiàzaniami lub planowanymi transakcjami,

3) zabezpieczanie udzia∏ów w aktywach netto jednostek zagranicznych, których dzia∏alnoÊç nie stanowi integralnej cz´Êci dzia∏alnoÊci jednostki.

Poz. 1674

2. Zabezpieczenie planowanej transakcji oraz

uprawdopodobnionego przysz∏ego zobowiàzania jednostki do nabycia lub zbycia aktywów po ustalonej cenie, niewprowadzonych do ksiàg rachunkowych, jest

zabezpieczeniem przep∏ywów pieni´˝nych, tak˝e wtedy, gdy z planowanà transakcjà lub uprawdopodobnionym przysz∏ym zobowiàzaniem wià˝e si´ ryzyko zmian

wartoÊci godziwej.

3. Nie stosuje si´ postanowieƒ niniejszego rozdzia∏u do zabezpieczenia ogólnego ryzyka zwiàzanego

z dzia∏alnoÊcià jednostki, ryzyka utraty aktywów rzeczowych, wyw∏aszczenia, jak równie˝ wtedy, gdy nie

mo˝na wiarygodnie zmierzyç wp∏ywu ryzyka na wynik

finansowy jednostki.

4. Je˝eli z jakichkolwiek przyczyn, przy dokonywaniu zabezpieczenia, nie sà spe∏nione warunki okreÊlone w niniejszym rozdziale, to do pozycji uznanych za

zabezpieczane oraz instrumentów zabezpieczajàcych

te aktywa lub zobowiàzania stosuje si´ odpowiednie

przepisy rozdzia∏u 3.

§ 28.1. Przed rozpocz´ciem zabezpieczenia jednostka sporzàdza dokumentacj´, obejmujàcà co najmniej

okreÊlenie celu i strategii zarzàdzania ryzykiem, identyfikacj´ instrumentu zabezpieczajàcego oraz sk∏adników aktywów lub pasywów albo planowanej transakcji zabezpieczanych przez ten instrument, charakterystyk´ ryzyka zwiàzanego z zabezpieczanà pozycjà lub

planowanà transakcjà, okres zabezpieczenia, opis wybranej metody pomiaru efektywnoÊci zabezpieczenia

zmian wartoÊci godziwej lub przep∏ywów pieni´˝nych

pozycji zabezpieczanej zwiàzanych z okreÊlonym rodzajem ryzyka.

2. Stopieƒ pewnoÊci, o którym mowa w art. 35a ust. 3

pkt 3 ustawy, uwa˝a si´ za znaczny, je˝eli

1) planowana transakcja poddawana zabezpieczeniu

jest wysoce prawdopodobna, a z jej charakterystyki wynika, ˝e jest zagro˝ona zmianami w przep∏ywach pieni´˝nych, które mogà wp∏ynàç na wynik

finansowy jednostki,

2) efektywnoÊç zabezpieczenia mo˝e byç wiarygodnie

zmierzona, na podstawie wiarygodnie ustalonej

wartoÊci godziwej zabezpieczanej pozycji lub przep∏ywów pieni´˝nych z nià zwiàzanych oraz wartoÊci godziwej instrumentu zabezpieczajàcego, przy

czym postanowienia § 15 stosuje si´ odpowiednio,

3) w okresie sprawozdawczym efektywnoÊç zabezpieczenia jest mierzona bie˝àco i utrzymuje si´ na wysokim poziomie, a tak˝e nie ró˝ni si´ istotnie od za∏o˝eƒ przyj´tych w udokumentowanej strategii zarzàdzania ryzykiem.

3. Postanowienia ust. 2 pkt 2 i 3 stosuje si´ równie˝

wtedy, gdy celem jednostki jest zabezpieczenie wartoÊci godziwej lub zabezpieczenie udzia∏ów w aktywach

netto podmiotów zagranicznych.

4. Poziom efektywnoÊci zabezpieczenia ustala si´

z uwzgl´dnieniem wartoÊci pieniàdza w czasie. Poziom

efektywnoÊci uznaje si´ za wysoki wtedy, gdy w myÊl

przyj´tych za∏o˝eƒ przez ca∏y okres zabezpieczenia niemal ca∏a kwota zmian wartoÊci godziwej zabezpiecza-

nej pozycji lub zwiàzanych z nià przep∏ywów pieni´˝nych zostaje skompensowana zmianami wartoÊci godziwej lub przep∏ywów pieni´˝nych instrumentu zabezpieczajàcego, a rzeczywiÊcie osiàgni´ty poziom

efektywnoÊci zabezpieczenia mieÊci si´ w przedziale

od 80% do 125%.

§ 29.1. Instrumentem zabezpieczajàcym mo˝e byç

ka˝dy instrument pochodny, je˝eli jego wartoÊç godziwà mo˝na wiarygodnie ustaliç. Nie mogà stanowiç instrumentów zabezpieczajàcych wystawione przez jednostk´ opcje, z wyjàtkiem tych, które wystawiono w celu zamkni´cia pozycji nabytych opcji, w tym wbudowanych w inny instrument finansowy.

Poz. 1674

okresu obj´tego zabezpieczeniem, jednostka powinna

zaprzestaç stosowania postanowieƒ niniejszego rozdzia∏u w odniesieniu do ca∏ej grupy.

3. Je˝eli zabezpieczanà pozycj´ stanowià aktywa finansowe lub zobowiàzania finansowe jednostki lub ich

grupa, to zabezpieczenie mo˝e dotyczyç jednego

z czynników ryzyka zagra˝ajàcego zmianami wartoÊci

godziwej lub przep∏ywów pieni´˝nych, pod warunkiem

˝e efektywnoÊç zabezpieczenia takiego czynnika ryzyka

mo˝e byç wiarygodnie zmierzona.

4. Pozycjà zabezpieczanà nie mogà byç

1) instrumenty pochodne,

2. Aktywa finansowe lub zobowiàzania finansowe,

nieb´dàce instrumentami pochodnymi, mogà byç instrumentem zabezpieczajàcym wy∏àcznie wtedy, gdy

s∏u˝à zabezpieczeniu udzia∏ów w aktywach netto jednostki zagranicznej, zaÊ ich wartoÊç godziwà mo˝na

wiarygodnie ustaliç. Je˝eli ustalenie wartoÊci godziwej

takich aktywów lub zobowiàzaƒ finansowych nie jest

mo˝liwe, lecz sà one wyra˝one w walucie obcej, to

mo˝na uznaç je za instrumenty zabezpieczajàce ryzyko

zmiany kursu walut, je˝eli ich sk∏adnik walutowy mo˝na wiarygodnie wyceniç.

2) aktywa finansowe zaliczane do utrzymywanych do

terminu wymagalnoÊci — je˝eli celem zabezpieczania mia∏oby byç ryzyko zmiany stopy procentowej,

bez wzgl´du na to, czy ryzyko dotyczy zmiany wartoÊci godziwej instrumentów o sta∏ej stopie procentowej, czy te˝ zmiany przep∏ywów pieni´˝nych

zwiàzanych z instrumentami o zmiennej stopie

procentowej,

3. Za instrument zabezpieczajàcy ryzyko zmiany

kursu walut mo˝na uznaç aktywa finansowe zaliczone

do kategorii utrzymywanych do terminu wymagalnoÊci, wyceniane w skorygowanej cenie nabycia.

4) uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie do

przej´cia innej jednostki w wyniku ∏àczenia si´

spó∏ek handlowych, z wyjàtkiem zabezpieczania

ryzyka zmiany kursu walut zwiàzanego z tà transakcjà.

4. Pojedynczy instrument zabezpieczajàcy mo˝na

uznaç za zabezpieczenie przed wi´cej ni˝ jednym z rodzajów ryzyka zwiàzanego z tà samà pozycjà zabezpieczanà, je˝eli ka˝dy z tych rodzajów ryzyka mo˝e byç zidentyfikowany, mo˝liwy do ustalenia jest zwiàzek mi´dzy instrumentem zabezpieczajàcym i ka˝dym z rodzajów zabezpieczanego ryzyka, a efektywnoÊç zabezpieczenia ka˝dego rodzaju ryzyka mo˝na wiarygodnie

zmierzyç.

5. Za instrument zabezpieczajàcy mo˝na uznaç

okreÊlonà przez jednostk´ cz´Êç wybranych aktywów

lub zobowiàzaƒ, spe∏niajàcych wymagania okreÊlone

w niniejszym rozdziale. Nie mogà stanowiç instrumentu zabezpieczajàcego aktywa lub zobowiàzania, je˝eli

mia∏yby one s∏u˝yç zabezpieczeniu przejÊciowo tylko

przez pewien okres ich posiadania przez jednostk´.

§ 30.1. Pozycj´ zabezpieczanà mo˝e stanowiç pojedynczy sk∏adnik wprowadzonych do ksiàg rachunkowych jednostki aktywów lub zobowiàzaƒ bàdê niewprowadzone do ksiàg rachunkowych uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie lub planowana transakcja.

2. Pozycj´ zabezpieczanà mo˝e równie˝ stanowiç

grupa aktywów, zobowiàzaƒ, uprawdopodobnionych

przysz∏ych zobowiàzaƒ lub planowanych transakcji, je˝eli z ka˝dym ze sk∏adników tej grupy wià˝e si´ okreÊlone ryzyko o podobnej charakterystyce poddane zabezpieczeniu. Sk∏ad grupy ustala si´ i dokumentuje w sposób okreÊlony w § 28 ust. 1, przed rozpocz´ciem zabezpieczania. W przypadku wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych któregokolwiek ze sk∏adników grupy podczas

3) aktywa wyceniane metodà praw w∏asnoÊci — je˝eli celem mia∏oby byç zabezpieczenie wartoÊci godziwej,

5. Je˝eli z aktywami lub zobowiàzaniami niezaliczanymi do instrumentów finansowych wià˝e si´ ryzyko

zmiany kursu walut, to mo˝na je uznaç za pozycje zabezpieczane przed tym rodzajem ryzyka. W pozosta∏ych przypadkach zabezpieczenie pozycji nast´puje

przed wszystkimi rodzajami ryzyka ∏àcznie.

§ 31. WartoÊç godziwa instrumentu zabezpieczajàcego jest niepodzielna i rozlicza si´ jà w ca∏ej kwocie

w sposób okreÊlony w niniejszym rozdziale. Mo˝na

jednak rozdzielaç

1) wartoÊç wewn´trznà opcji i jej wartoÊç w czasie,

uznajàc za instrument zabezpieczajàcy tylko wartoÊç wewn´trznà opcji,

2) cen´ natychmiastowà (spot) i oprocentowanie kontraktu forward, uznajàc za instrument zabezpieczajàcy tylko cen´ natychmiastowà.

§ 32.1. W przypadku zabezpieczania wartoÊci godziwej, zyski lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczajàcego w wartoÊci godziwej ujmuje si´ w ksi´gach

rachunkowych bie˝àco, jako przychody lub koszty finansowe okresu sprawozdawczego. Skutki przeszacowania pozycji zabezpieczanej, spowodowane przez

okreÊlone ryzyko poddane zabezpieczeniu, odpowiednio podwy˝szajàce lub pomniejszajàce wartoÊç tej pozycji wykazanà w ksi´gach rachunkowych, zalicza si´

bie˝àco do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego. Dotyczy to równie˝ zwi´kszania

i zmniejszania wartoÊci pozycji zabezpieczanych, które

w innym przypadku, jako skutki przeszacowania, by∏yby odniesione na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyce-

ny, jak te˝ pozycji wycenianych przez jednostk´ w cenie nabycia.

kcja powoduje powstanie przychodów lub kosztów finansowych, z zastrze˝eniem ust. 4.

2. Skutki przeszacowania pozycji zabezpieczanej

w cz´Êci powodowanej przez ryzyko niepoddane zabezpieczeniu wykazuje si´ w ksi´gach rachunkowych

zgodnie z postanowieniami rozdzia∏u 3.

4. Je˝eli uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie lub planowana transakcja poddane zabezpieczeniu

powodujà powstanie aktywów lub zobowiàzaƒ, to na

dzieƒ wprowadzenia tych pozycji do ksiàg rachunkowych zyski lub straty z przeszacowania instrumentu zabezpieczajàcego uj´te do tego dnia w kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny odpisuje si´ i odpowiednio

dolicza do ceny nabycia lub inaczej okreÊlonej wartoÊci poczàtkowej wprowadzonych do ksiàg rachunkowych aktywów lub zobowiàzaƒ.

3. Wykazane w ksi´gach rachunkowych skutki przeszacowania oprocentowanego instrumentu finansowego, spowodowanego przez ryzyko poddane zabezpieczeniu, rozlicza si´ w pe∏ni w okresie od dnia, w którym jednostka zaprzestaje przeszacowywaç wartoÊç

tego instrumentu w zwiàzku ze zmianami wartoÊci godziwej powodowanymi przez to ryzyko, do terminu wymagalnoÊci.

4. Nie stosuje si´ postanowieƒ ust. 1—3 od dnia,

gdy

1) instrument zabezpieczajàcy wygas∏, zosta∏ zbyty,

wypowiedziany lub wykonany; nie uwa˝a si´ za

wygaÊni´cie lub wypowiedzenie kontraktu wymiany na inny instrument uznany za zabezpieczajàcy,

je˝eli dzia∏anie takie wynika z udokumentowanej

strategii zabezpieczania przyj´tej przez jednostk´,

2) zabezpieczanie nie spe∏nia warunków okreÊlonych

w niniejszym rozdziale.

§ 33.1. W przypadku zabezpieczania przep∏ywów

pieni´˝nych

1) zyski lub straty z wyceny wartoÊci godziwej instrumentu zabezpieczajàcego, w cz´Êci uznanej zgodnie z § 28 ust. 4 za efektywne zabezpieczenie przysz∏ych przep∏ywów pieni´˝nych zwiàzanych z zabezpieczanà pozycjà, odnosi si´ na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny; bezwzgl´dna wartoÊç

kwoty odniesionej na kapita∏, to jest w pe∏ni efektywnego zabezpieczenia, nie mo˝e byç jednak wy˝sza od wartoÊci godziwej skumulowanych od dnia

rozpocz´cia zabezpieczania zmian przysz∏ych przep∏ywów pieni´˝nych zwiàzanych z zabezpieczanà

pozycjà,

2) pozosta∏à cz´Êç skutków przeszacowania instrumentu zabezpieczajàcego, obejmujàcà kwot´ niestanowiàcà w pe∏ni efektywnego zabezpieczenia,

je˝eli instrumentem zabezpieczajàcym jest pochodny instrument finansowy, zalicza si´ do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego; w pozosta∏ych przypadkach stosuje si´

przepisy rozdzia∏u 3.

2. Je˝eli, zgodnie z udokumentowanà strategià zabezpieczania danej pozycji, jednostka wy∏àcza z pomiaru efektywnoÊci okreÊlony sk∏adnik zysków lub strat

z wyceny instrumentu zabezpieczajàcego lub zwiàzanych z nim przep∏ywów pieni´˝nych, to taki sk∏adnik

wykazuje si´ w ksi´gach rachunkowych w sposób

okreÊlony w rozdziale 3.

3. Wykazane w kapitale (funduszu) z aktualizacji

wyceny zyski lub straty z przeszacowania instrumentu

zabezpieczajàcego zalicza si´ odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych tego okresu sprawozdawczego, w którym zabezpieczone uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie lub planowana transa-

5. Nie stosuje si´ postanowieƒ ust. 1—4 od dnia,

gdy

1) instrument zabezpieczajàcy wygas∏, zosta∏ zbyty,

wypowiedziany lub wykonany; nie uwa˝a si´ za

wygaÊni´cie lub wypowiedzenie kontraktu wymiany na inny instrument uznany za zabezpieczajàcy,

je˝eli dzia∏anie takie wynika z udokumentowanej

strategii zabezpieczania przyj´tej przez jednostk´.

W przypadku takim skumulowane do tego dnia zyski lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczajàcego pozostajà na kapitale (funduszu) z aktualizacji

wyceny do dnia, kiedy uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie lub planowana transakcja zostanà wprowadzone do ksiàg rachunkowych zgodnie

z ust. 3 i 4,

2) zabezpieczanie nie spe∏nia warunków okreÊlonych

w niniejszym rozdziale. W przypadku takim skumulowane do tego dnia zyski lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczajàcego pozostajà na kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny do dnia, kiedy

uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie lub

planowana transakcja zostanà wprowadzone do

ksiàg rachunkowych zgodnie z ust. 3 i 4,

3) w ocenie jednostki planowana transakcja lub

uprawdopodobnione przysz∏e zobowiàzanie nie

b´dà wykonane. W przypadku takim skumulowane

zyski lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczajàcego, uj´te w kapitale (funduszu) z aktualizacji

wyceny, zalicza si´ odpowiednio do przychodów

lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

§ 34. W przypadku zabezpieczania udzia∏ów w aktywach netto jednostek zagranicznych

1) ró˝nice kursowe, ujemne i dodatnie, powsta∏e na

dzieƒ wyceny zabezpieczanych udzia∏ów odnosi

si´ na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny,

2) zyski lub straty z wyceny wartoÊci godziwej instrumentu zabezpieczajàcego, w cz´Êci uznanej zgodnie z § 28 ust. 4 za efektywne zabezpieczenie ryzyka zmiany kursu walut zwiàzanego z zabezpieczanà

pozycjà, odnosi si´ na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny; bezwzgl´dna wartoÊç kwoty odniesionej na kapita∏ nie mo˝e byç jednak wy˝sza od skumulowanych od dnia rozpocz´cia zabezpieczania

ró˝nic kursowych z wyceny zabezpieczanych udzia∏ów,

3) pozosta∏à cz´Êç skutków przeszacowania instrumentu zabezpieczajàcego, obejmujàcà kwot´ nie-

stanowiàcà efektywnego zabezpieczenia, je˝eli instrumentem zabezpieczajàcym jest pochodny instrument finansowy, zalicza si´ do przychodów lub

kosztów finansowych okresu sprawozdawczego.

W innym przypadku pozosta∏à cz´Êç skutków przeszacowania instrumentu zabezpieczajàcego wykazuje si´ w kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny

do dnia zbycia zabezpieczonych udzia∏ów; na ten

dzieƒ odnosi si´ je odpowiednio do przychodów

lub kosztów finansowych.

Rozdzia∏ 5

Prezentacja instrumentów finansowych

§ 35. Jednostka sporzàdzajàca sprawozdanie finansowe, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy, prezentuje w bilansie instrumenty finansowe w podziale na

d∏ugoterminowe i krótkoterminowe.

§ 36. WartoÊci aktywów finansowych i zobowiàzaƒ

finansowych w bilansie kompensuje si´ ze sobà i wykazuje w wartoÊci (kwocie) netto, je˝eli jednostka

1) posiada wa˝ny prawnie tytu∏ do kompensaty okreÊlonych aktywów i zobowiàzaƒ finansowych oraz

2) zamierza rozliczyç transakcj´ w wartoÊci netto poddanych kompensacie sk∏adników aktywów i zobowiàzaƒ finansowych lub jednoczeÊnie takie sk∏adniki aktywów wy∏àczyç z ksiàg rachunkowych, a zobowiàzanie finansowe rozliczyç.

§ 37.1. W bilansie wykazuje si´

1) skutki przeszacowania aktywów finansowych, odpisy aktualizujàce ich wartoÊç, jak równie˝ zwiàzane z tymi aktywami nabyte kupony odsetkowe

i przychody odsetkowe, o których mowa w § 25

ust. 1 — w pozycjach, do których zakwalifikowano

aktywa finansowe,

2) skutki przeszacowania zobowiàzaƒ finansowych,

odpisy amortyzacyjne oraz koszty odsetkowe zwiàzane z tymi zobowiàzaniami — w pozycjach, do

których zakwalifikowano zobowiàzania finansowe.

2. W rachunku zysków i strat wykazuje si´

1) skutki przeszacowania aktywów finansowych, odpisy aktualizujàce ich wartoÊç oraz przychody odsetkowe, o których mowa w § 25 ust. 1, które zalicza si´ do przychodów lub kosztów finansowych

a) w przypadku aktywów wycenianych w skorygowanej cenie nabycia — jako przychody lub koszty z tytu∏u odsetek,

b) w przypadku aktywów finansowych wycenianych w wartoÊci godziwej lub cenie nabycia —

jako przychody lub koszty z tytu∏u aktualizacji

wartoÊci inwestycji,

2) skutki przeszacowania zobowiàzaƒ finansowych zaliczonych do kategorii przeznaczonych do obrotu,

w tym koszty odsetkowe oraz wynik z operacji,

o którym mowa w § 18 ust. 4 — jako przychody lub

koszty z tytu∏u aktualizacji wartoÊci inwestycji;

w pozosta∏ych przypadkach wykazuje si´ je jako

przychody lub koszty z tytu∏u odsetek.

Poz. 1674

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje si´ odpowiednio do pozycji zabezpieczanych i pozycji zabezpieczajàcych,

z uwzgl´dnieniem przepisów rozdzia∏u 4.

§ 38.1. Wyniki ze sprzeda˝y oraz inne zyski i straty,

w tym tak˝e odniesione na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny, ustalone na dzieƒ wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych aktywów finansowych zaliczonych do kategorii dost´pnych do sprzeda˝y, wykazuje si´ w rachunku zysków i strat odpowiednio jako zysk lub strat´ ze zbycia inwestycji.

2. Wyniki ze sprzeda˝y oraz inne zyski i straty ustalone na dzieƒ wy∏àczenia z ksiàg rachunkowych aktywów finansowych zaliczonych do kategorii przeznaczonych do obrotu wykazuje si´ w rachunku zysków

i strat odpowiednio jako zysk lub strat´ ze zbycia inwestycji.

§ 39. 1. Je˝eli w aktywach bilansu wykazuje si´

d∏u˝ne instrumenty finansowe, po˝yczki udzielone lub

nale˝noÊci w∏asne, to bez wzgl´du na sposób ich wyceny w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaje si´ przychody z odsetek wyliczone za pomocà stóp

procentowych wynikajàcych z zawartych kontraktów,

przypadajàce na okres obj´ty sprawozdaniem finansowym, z podzia∏em na kategorie aktywów, których odsetki te dotyczà, przy czym odsetki naliczone i zrealizowane w danym okresie wykazuje si´ odr´bnie od odsetek naliczonych, lecz niezrealizowanych. Odsetki niezrealizowane wykazuje si´ z podzia∏em wed∏ug terminów zap∏aty

1) do trzech miesi´cy,

2) powy˝ej trzech do dwunastu miesi´cy,

3) powy˝ej dwunastu miesi´cy

— od dnia sporzàdzenia sprawozdania finansowego.

2. Je˝eli w okresie obj´tym sprawozdaniem dokonano odpisów aktualizujàcych wartoÊç po˝yczek udzielonych lub nale˝noÊci w∏asnych z tytu∏u trwa∏ej utraty

ich wartoÊci, to w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaje si´ naliczone od tych wierzytelnoÊci

odsetki, które do dnia sporzàdzenia sprawozdania finansowego nie zosta∏y zrealizowane.

3. Je˝eli w pasywach bilansu wykazuje si´ zobowiàzania finansowe, to, bez wzgl´du na sposób ich wyceny, w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaje si´ koszty obcià˝ajàce jednostk´ z tytu∏u odsetek

od tych zobowiàzaƒ, wyliczonych za pomocà stóp procentowych wynikajàcych z zawartych kontraktów,

przypadajàce na okres obj´ty sprawozdaniem finansowym, z podzia∏em na koszty odsetek zwiàzane z zobowiàzaniami zaliczonymi do przeznaczonych do obrotu,

pozosta∏ymi krótkoterminowymi zobowiàzaniami finansowymi oraz d∏ugoterminowymi zobowiàzaniami

finansowymi; koszty odsetek naliczone i zrealizowane

w danym okresie ujmuje si´ odr´bnie od kosztów odsetek naliczonych, lecz niezrealizowanych. Odsetki niezrealizowane wykazuje si´ z podzia∏em wed∏ug terminów zap∏aty

1) do trzech miesi´cy,

2) powy˝ej trzech do dwunastu miesi´cy,

3) powy˝ej dwunastu miesi´cy

— od dnia sporzàdzenia sprawozdania finansowego.

§ 40.1. W dodatkowych informacjach i objaÊnieniach zamieszcza si´ dla wszystkich grup aktywów finansowych wykazanych w bilansie w aktywach trwa∏ych i obrotowych oraz dla wszystkich zobowiàzaƒ finansowych wykazanych w bilansie jako d∏ugoterminowe i krótkoterminowe, w podziale co najmniej wed∏ug

kategorii okreÊlonych w § 5 ust. 1 i przy uwzgl´dnieniu

podstawowej charakterystyki instrumentów finansowych

1) podstawowà charakterystyk´, iloÊç i wartoÊç instrumentów finansowych, w tym opis istotnych

warunków i terminów, które mogà wp∏ywaç na

wielkoÊç, rozk∏ad w czasie oraz pewnoÊç przysz∏ych przep∏ywów pieni´˝nych,

2) opis metod i istotnych za∏o˝eƒ przyj´tych do ustalania wartoÊci godziwej aktywów i zobowiàzaƒ finansowych wycenianych w takiej wartoÊci,

3) opis sposobu ujmowania skutków przeszacowania

aktywów zaliczonych do kategorii dost´pnych do

sprzeda˝y, to jest, czy jednostka odnosi je do przychodów lub kosztów finansowych, czy te˝ do kapita∏u (funduszu) z aktualizacji wyceny, jak równie˝

kwoty odniesione na ten kapita∏ lub z niego odpisane w okresie sprawozdawczym,

4) objaÊnienie do ka˝dej kategorii aktywów finansowych, wyró˝nionych zgodnie z § 5 ust. 1, przyj´tych

zasad wprowadzania do ksiàg rachunkowych nabytych instrumentów finansowych, o których mowa w § 4 ust. 3,

5) okreÊlenie ryzyka zmiany stopy procentowej,

a w szczególnoÊci informacj´ o wczeÊniej przypadajàcym terminie wykupu lub wynikajàcym z umowy terminie przeszacowania wartoÊci, a tak˝e

o efektywnej stopie procentowej, je˝eli jej ustalenie jest zasadne,

6) okreÊlenie ryzyka kredytowego, a w szczególnoÊci

informacj´ o oszacowanej maksymalnej kwocie

straty, na jakà jednostka jest nara˝ona, bez

uwzgl´dnienia wartoÊci godziwej jakichkolwiek

przyj´tych lub poczynionych zabezpieczeƒ, w przypadku gdyby wierzyciel nie wywiàza∏ si´ ze Êwiadczenia, z podaniem informacji o koncentracji tego

ryzyka.

2. Je˝eli wartoÊç godziwa aktywów finansowych

zaliczonych do kategorii przeznaczonych do obrotu lub

dost´pnych do sprzeda˝y nie mo˝e byç wiarygodnie

zmierzona i dlatego wycenia si´ je w skorygowanej cenie nabycia, to w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaje si´ równie˝ ich wartoÊç wykazanà

w bilansie oraz przyczyny, dla których nie mo˝na wiarygodnie ustaliç wartoÊci godziwej tych aktywów,

a tak˝e, o ile to mo˝liwe, okreÊla si´ granice przedzia∏u, w którym wartoÊç godziwa tych instrumentów mo˝e si´ zawieraç.

3. Dla aktywów i zobowiàzaƒ finansowych, których

zgodnie z przepisami rozdzia∏u 3 nie wycenia si´

w wartoÊci godziwej, zarówno wprowadzonych, jak

Poz. 1674

i niewprowadzonych do ksiàg rachunkowych, zamieszcza si´ w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach

dane o ich wartoÊci godziwej na dzieƒ sporzàdzenia

sprawozdania finansowego. Je˝eli z uzasadnionych

przyczyn jednostka nie ustali∏a wartoÊci godziwej takich aktywów lub zobowiàzaƒ finansowych, to powinna fakt ten ujawniç oraz podaç podstawowà charakterystyk´ instrumentów finansowych, które w innym

przypadku by∏yby wycenione zgodnie z §15 pkt 1.

4. Je˝eli wartoÊç godziwa aktywów i zobowiàzaƒ finansowych, o których mowa w ust. 3, jest ni˝sza od ich

wartoÊci wykazanej w sprawozdaniu finansowym, to

w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach zamieszcza si´ dane o wartoÊci bilansowej i wartoÊci godziwej

danego sk∏adnika lub grupy sk∏adników, a tak˝e przedstawia przyczyny zaniechania odpisów aktualizujàcych

ich wartoÊç bilansowà oraz uzasadnia przekonanie

o mo˝liwoÊci odzyskania wykazanej wartoÊci w pe∏nej

kwocie.

5. Je˝eli w okresie sprawozdawczym jednostka by∏a stronà umowy, w wyniku której aktywa finansowe

przekszta∏ca si´ w papiery wartoÊciowe lub umowy odkupu, to w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach

przedstawia odr´bnie dla ka˝dej transakcji

1) charakter i wielkoÊç zawartych transakcji, w tym

opis przyj´tych lub udzielonych gwarancji i zabezpieczeƒ, dane przyj´te do wyliczenia wartoÊci godziwej przychodów odsetkowych zwiàzanych

z umowami zawartymi w okresie sprawozdawczym oraz transakcjami zawartymi w okresach poprzednich, zarówno zakoƒczonymi, jak i niezakoƒczonymi w okresie sprawozdawczym,

2) informacj´ o aktywach finansowych wy∏àczonych

z ksiàg rachunkowych w okresie sprawozdawczym.

6. W przypadku przekwalifikowania w okresie sprawozdawczym aktywów finansowych wycenianych

w wartoÊci godziwej do aktywów wycenianych w skorygowanej cenie nabycia, nale˝y w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaç powody zmiany zasady

wyceny.

7. Je˝eli w okresie sprawozdawczym dokonano odpisów aktualizujàcych z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci

aktywów finansowych albo w zwiàzku z ustaniem przyczyny, dla której dokonano takich odpisów, zwi´kszono

wartoÊç sk∏adnika aktywów, to w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach nale˝y zamieÊciç informacje

o kwotach odpisów obni˝ajàcych i zwi´kszajàcych wartoÊç aktywów finansowych, co najmniej z podzia∏em

wed∏ug kategorii, o których mowa w § 5 ust. 1.

§ 41. 1. Jednostka opisuje w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach przyj´te cele i zasady zarzàdzania

ryzykiem finansowym, w tym dotyczàce zabezpieczenia podstawowych rodzajów planowanych transakcji

oraz uprawdopodobnionych przysz∏ych zobowiàzaƒ.

2. W przypadku zabezpieczenia w okresie sprawozdawczym wartoÊci godziwej, przep∏ywów pieni´˝nych

lub udzia∏ów w aktywach netto jednostek zagranicznych, w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaje si´

Rozdzia∏ 6

1) rodzaj zabezpieczenia,

2) opis instrumentu zabezpieczajàcego oraz jego wartoÊç godziwà na dzieƒ sporzàdzenia sprawozdania

finansowego,

3) charakterystyk´ zabezpieczanego rodzaju ryzyka.

3. W przypadku zabezpieczenia w okresie sprawozdawczym planowanej transakcji lub uprawdopodobnionego przysz∏ego zobowiàzania, w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaje si´

Przepisy przejÊciowe i koƒcowe

§ 42. 1. Je˝eli zabezpieczenia dokonane przez jednostk´ przed dniem 1 stycznia 2002 r. nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozdziale 4, to do pozycji uznanych wówczas za zabezpieczane oraz instrumentów zabezpieczajàcych te aktywa lub zobowiàzania od tego

dnia stosuje si´ przepisy rozdzia∏u 3.

1) opis zabezpieczanej pozycji, w tym przewidywany

okres do jej zajÊcia,

2. Je˝eli przed dniem 1 stycznia 2002 r. dokonano

spe∏niajàcego wymogi rozdzia∏u 4

2) opis zastosowanych instrumentów zabezpieczajàcych,

1) zabezpieczenia przep∏ywów pieni´˝nych, a zyski

lub straty z wyceny instrumentu zabezpieczajàcego

wykazano jako przychody przysz∏ych okresów lub

rozliczenia mi´dzyokresowe, to na ten dzieƒ nale˝y

odnieÊç je odpowiednio na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny,

3) kwoty wszelkich odroczonych lub nienaliczonych

zysków lub strat i przewidywany termin uznania

ich za przychody lub koszty finansowe.

4. Je˝eli zyski lub straty z wyceny instrumentów zabezpieczajàcych, zarówno b´dàcych pochodnymi instrumentami finansowymi, jak i aktywami lub zobowiàzaniami o innym charakterze, w przypadku zabezpieczania przep∏ywów pieni´˝nych zosta∏y odniesione

na kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny, to w dodatkowych informacjach i objaÊnieniach podaje si´

1) kwoty odpisów zwi´kszajàcych i zmniejszajàcych

kapita∏ (fundusz) z aktualizacji wyceny w okresie

sprawozdawczym,

2) kwoty odpisane z kapita∏u (funduszu) z aktualizacji

wyceny i zaliczone do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego,

3) kwoty odpisane z kapita∏u (funduszu) z aktualizacji

wyceny i dodane do ceny nabycia lub inaczej ustalonej wartoÊci poczàtkowej na dzieƒ wprowadzenia do ksiàg rachunkowych sk∏adnika aktywów lub

zobowiàzaƒ, który do tego dnia by∏ obj´ty planowanà transakcjà lub stanowi∏ uprawdopodobnione

przysz∏e zobowiàzanie poddane zabezpieczeniu.

2) zabezpieczenia wartoÊci godziwej, to wykazanà

w ksi´gach rachunkowych wartoÊç zabezpieczanej

pozycji nale˝y na ten dzieƒ skorygowaç o wartoÊç

godziwà instrumentu zabezpieczajàcego, który od

tego dnia ujmuje si´ w ksi´gach odr´bnie.

3. Aktywów i zobowiàzaƒ nabytych lub powsta∏ych

przed dniem 1 stycznia 2002 r. nie uznaje si´ za pozycje

zabezpieczane lub instrumenty zabezpieczajàce, je˝eli

dotyczàce ich kontrakty na dzieƒ zawarcia nie spe∏nia∏y wymogów okreÊlonych w art. 35a ust. 3 ustawy.

4. Instrumenty pochodne nabyte lub powsta∏e

przed dniem 1 stycznia 2002 r., których jednostka do tego dnia nie ujmowa∏a w ksi´gach rachunkowych, nale˝y wprowadziç do ksiàg w wartoÊci godziwej ustalonej

na ten dzieƒ.

§ 43. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 stycznia 2002 r.

Minister Finansów: M. Belka

1675

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 12 grudnia 2001 r.

zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie warunków wykonywania czynnoÊci kontroli celnej.

Na podstawie art. 2776 ustawy z dnia 9 stycznia

1997 r. — Kodeks celny zarzàdza si´, co nast´puje

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 stycznia 2002 r.

§ 1. W rozporzàdzeniu Ministra Finansów z dnia

27 wrzeÊnia 1999 r. w sprawie warunków wykonywania czynnoÊci kontroli celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 909) za∏àcznik do rozporzàdzenia otrzymuje brzmienie okreÊlone w za∏àczniku do niniejszego rozporzàdzenia.

Minister Finansów: M. Belka

2) informacje na temat obcià˝enia ryzykiem kredytowym, w tym wartoÊç, która najlepiej odzwierciedla maksymalne obcià˝enie ryzykiem

kredytowym na dzieƒ bilansowy (nie uwzgl´dniajàc wartoÊci zabezpieczeƒ na majàtku)

w przypadku, gdyby kontrahent nie wype∏ni∏

warunków umowy dotyczàcej instrumentów finansowych,

Poz. 1673 i 1674

29. informacje o prowadzonej przez bank dzia∏alnoÊci

powierniczej,

30. informacje o sekurytyzacji aktywów banku, z wyszczególnieniem co najmniej

1) wartoÊci oraz rodzaju wierzytelnoÊci obj´tych

sekurytyzacjà,

2) wartoÊci oraz rodzaju otrzymanych papierów

wartoÊciowych.

1674

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 12 grudnia 2001 r.

w sprawie szczegó∏owych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych.

Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia

29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci (Dz. U. Nr 121,

poz. 591, z 1997 r. Nr 32, poz. 183, Nr 43, poz. 272, Nr 88,

poz. 554, Nr 118, poz. 754, Nr 139, poz. 933 i 934,

Nr 140, poz. 939 i Nr 141, poz. 945, z 1998 r. Nr 60,

poz. 382, Nr 106, poz. 668, Nr 107, poz. 669 i Nr 155,

poz. 1014, z 1999 r. Nr 9, poz. 75 i Nr 83, poz. 931,

z 2000 r. Nr 60, poz. 703, Nr 94, poz. 1037 i Nr 113,

poz. 1186 oraz z 2001 r. Nr 102, poz. 1117 i Nr 111,

poz. 1195) zarzàdza si´, co nast´puje

5) umów, z których wynika obowiàzek dokonania p∏atnoÊci zale˝nych od warunków klimatycznych, geologicznych lub innych czynników naturalnych.

Rozdzia∏ 1

2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ równie˝ do

instrumentów pochodnych wbudowanych w umowy,

o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, o ile nie sà zale˝ne

od czynników wymienionych w ust. 1 pkt 5, oraz do zasad wy∏àczania z ksiàg rachunkowych nale˝noÊci finansujàcego poddanych zamianie na papiery wartoÊciowe (sekuratyzacji) wynikajàcych z umów, o których

mowa w art. 3 ust. 4 ustawy.

Przepisy ogólne