Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków.

§ 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) ustawa o rachunkowoÊci — ustaw´ z dnia 29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci,

2) ekspozycje kredytowe

a) nale˝noÊci, z wy∏àczeniem odsetek, tak˝e skapitalizowanych,

b) udzielone zobowiàzania pozabilansowe o charakterze finansowym i gwarancyjnym,

3) ekspozycje kredytowe wobec Skarbu Paƒstwa —

po˝yczki i kredyty udzielone na podstawie umów

zawartych przez osoby uprawnione do ich podpisania w imieniu Skarbu Paƒstwa,

4) kredyty mieszkaniowe — kredyty udzielone na

a) nabycie, budow´, przebudow´, rozbudow´ lub

nadbudow´ domu albo lokalu mieszkalnego stanowiàcego odr´bnà nieruchomoÊç,

b) uzyskanie spó∏dzielczego prawa do lokalu

mieszkalnego lub prawa do domu jednorodzinnego w spó∏dzielni mieszkaniowej albo prawa

odr´bnej w∏asnoÊci lokalu mieszkalnego w spó∏dzielni mieszkaniowej,

c) remont domu albo lokalu, o których mowa

w lit. a) i b), z wyjàtkiem bie˝àcej konserwacji

i odnowienia mieszkania,

d) nabycie dzia∏ki budowlanej lub jej cz´Êci pod budow´ domu jednorodzinnego lub budynku

mieszkalnego, w którym jest lub ma byç po∏o˝ony lokal mieszkalny,

e) inne cele zwiàzane z zaspokajaniem potrzeb

mieszkaniowych, w szczególnoÊci na pokrycie

kosztów partycypacji w kosztach budowy mieszkaƒ przez towarzystwa budownictwa spo∏ecznego,

5) po˝yczki i kredyty konsumpcyjne — po˝yczki i kredyty udzielone osobom fizycznym na cele niezwiàzane z dzia∏alnoÊcià gospodarczà, w tym równie˝

z tytu∏u operacji z u˝yciem kart kredytowych,

a z wy∏àczeniem kredytów mieszkaniowych,

6) rezerwa na ryzyko ogólne — rezerw´ utworzonà

zgodnie z art. 130 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.

— Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140, poz. 939, z 1998 r.

Nr 160, poz. 1063 i Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 11,

poz. 95 i Nr 40, poz. 399, z 2000 r. Nr 93, poz. 1027,

Nr 94, poz. 1037, Nr 114, poz. 1191, Nr 116,

poz. 1216, Nr 119, poz. 1252 i Nr 122, poz. 1316 oraz

z 2001 r. Nr 8, poz. 64, Nr 100, poz. 1084, Nr 111,

poz. 1195 i Nr 130, poz. 1450 i 1452),

7) pierwotna wysokoÊç zabezpieczanej kwoty — wysokoÊç kwoty nale˝noÊci lub udzielonego zobowiàzania pozabilansowego, okreÊlonà w obowiàzujàcej umowie.

§ 2. 1. Banki tworzà rezerwy na ryzyko zwiàzane

z ich dzia∏alnoÊcià, zwane dalej „rezerwami celowymi”, w odniesieniu do ekspozycji kredytowych zaklasyfikowanych do

1) kategorii „normalne” — w zakresie po˝yczek i kredytów konsumpcyjnych,

2) kategorii „pod obserwacjà”,

3) grupy „zagro˝one” — w tym do kategorii „poni˝ej

standardu”, „wàtpliwe” lub „stracone”.

2. Szczegó∏owe kryteria klasyfikacji, klasyfikacj´

ekspozycji kredytowych i sposób zmiany kategorii ekspozycji kredytowych okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

3. Obowiàzek tworzenia rezerw celowych nie dotyczy niewykorzystanych kwot kredytów w przypadku,

gdy postanowienia umowy kredytowej

1) gwarantujà bankowi swobod´ w podj´ciu decyzji

o uruchomieniu Êrodków w ramach ka˝dej kolejnej

transzy lub

2) uzale˝niajà uruchomienie Êrodków w ramach ka˝dej kolejnej transzy od terminowej obs∏ugi ju˝ wykorzystanej cz´Êci i niebudzàcej obaw sytuacji ekonomiczno-finansowej d∏u˝nika, w przypadku gdy

wymagane jest stosowanie tego kryterium, lub

3) uzale˝niajà uruchomienie Êrodków w ramach ka˝dej kolejnej transzy od z∏o˝enia zabezpieczeƒ,

o których mowa w § 5 ust. 2, umo˝liwiajàcych pomniejszenie podstawy tworzenia rezerw celowych

o kwot´ odpowiadajàcà uruchamianej transzy.

§ 3. 1. Na podstawie prowadzonej ewidencji banki

przeprowadzajà przeglàdy ekspozycji kredytowych

i dokonujà ich klasyfikacji nie rzadziej ni˝ raz na kwarta∏, wed∏ug danych aktualnych na dzieƒ dokonywania

klasyfikacji, z zastrze˝eniem ust. 3.

2. Klasyfikacji ekspozycji kredytowych dokonuje si´

w oparciu o kryterium terminowoÊci sp∏aty kapita∏u

lub odsetek i kryterium sytuacji ekonomiczno-finansowej d∏u˝nika lub tylko kryterium terminowoÊci sp∏aty

kapita∏u lub odsetek.

3. Klasyfikacj´ w oparciu o kryterium sytuacji ekonomiczno-finansowej d∏u˝nika, w przypadku ekspozycji kredytowych stanowiàcych

1) nale˝noÊci z tytu∏u kredytów mieszkaniowych,

udzielonych osobom fizycznym nieprowadzàcym

dzia∏alnoÊci gospodarczej,

2) zobowiàzania pozabilansowe o charakterze gwarancyjnym, udzielone za osoby fizyczne nieprowadzàce dzia∏alnoÊci gospodarczej,

3) zobowiàzania pozabilansowe o charakterze finansowym, udzielone osobom fizycznym nieprowadzàcym dzia∏alnoÊci gospodarczej,

4) nale˝noÊci od prowadzàcych dzia∏alnoÊç gospodarczà lub gospodarstwo rolne osób fizycznych oraz

osobowych spó∏ek handlowych, które nie majà

obowiàzku stosowania zasad rachunkowoÊci okreÊlonych ustawà o rachunkowoÊci,

Poz. 1672

3) 50% podstawy tworzenia rezerw celowych —

w przypadku kategorii „wàtpliwe”,

4) 100% podstawy tworzenia rezerw celowych —

w przypadku kategorii „stracone”.

3. W szczególnie uzasadnionych przypadkach Komisja Nadzoru Bankowego, na wniosek banku, mo˝e

zezwoliç na utworzenie rezerw celowych w innej wysokoÊci ni˝ okreÊlona w ust. 1 i 2, w szczególnoÊci w oparciu o modele ryzyka kredytowego, informujàc Ministra

Finansów o udzielonym zezwoleniu.

4. Rezerwy celowe tworzy si´, aktualizuje co do wysokoÊci oraz rozwiàzuje najpóêniej w ostatnim dniu

miesiàca koƒczàcego kwarta∏, w którym dokonano

przeglàdu i klasyfikacji, o których mowa w § 3, je˝eli

odr´bne przepisy nie stanowià inaczej.

§ 5. 1. Podstaw´ tworzenia rezerw celowych stano-

5) zobowiàzania pozabilansowe o charakterze gwarancyjnym, udzielone za prowadzàce dzia∏alnoÊç

gospodarczà lub gospodarstwo rolne osoby fizyczne oraz osobowe spó∏ki handlowe, które nie majà

obowiàzku stosowania zasad rachunkowoÊci okreÊlonych ustawà o rachunkowoÊci,

wi

6) zobowiàzania pozabilansowe o charakterze finansowym, udzielone prowadzàcym dzia∏alnoÊç gospodarczà lub gospodarstwo rolne osobom fizycznym oraz osobowym spó∏kom handlowym, które

nie majà obowiàzku stosowania zasad rachunkowoÊci okreÊlonych ustawà o rachunkowoÊci

2) w przypadku pozosta∏ych ekspozycji kredytowych

— kwota niesp∏aconej cz´Êci ekspozycji.

— przeprowadza si´ na koniec roku obrotowego wed∏ug danych na dzieƒ koƒczàcy rok obrotowy; klasyfikacj´ t´ mo˝na równie˝ przeprowadzaç cz´Êciej —

wed∏ug danych aktualnych na dzieƒ dokonywania

klasyfikacji.

4. W szczególnie uzasadnionych przypadkach Komisja Nadzoru Bankowego, na wniosek banku, mo˝e

zezwoliç na innà klasyfikacj´ ekspozycji kredytowych,

w szczególnoÊci w oparciu o wewn´trzne systemy ratingów i metody szacowania potencjalnych strat, zwane dalej „modelami ryzyka kredytowego”, informujàc

Ministra Finansów o udzielonym zezwoleniu.

§ 4. 1. Rezerwy celowe na ryzyko zwiàzane z ekspozycjami kredytowymi, stanowiàcymi nale˝noÊci z tytu∏u po˝yczek i kredytów konsumpcyjnych, zaklasyfikowanymi do kategorii, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1,

tworzy si´ w wysokoÊci co najmniej wymaganego poziomu rezerw, stanowiàcego 1,5% podstawy tworzenia

rezerw celowych.

2. Rezerwy celowe na ryzyko zwiàzane z ekspozycjami kredytowymi zaklasyfikowanymi do kategorii,

o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 i 3, tworzy si´ na podstawie indywidualnej oceny ryzyka obcià˝ajàcego danà ekspozycj´, jednak w wysokoÊci co najmniej wymaganego poziomu rezerw, stanowiàcego

1) 1,5% podstawy tworzenia rezerw celowych —

w przypadku kategorii „pod obserwacjà”,

2) 20% podstawy tworzenia rezerw celowych —

w przypadku kategorii „poni˝ej standardu”,

1) w przypadku ekspozycji kredytowych stanowiàcych

nale˝noÊci z tytu∏u skupionych przez bank wierzytelnoÊci z prawem regresu, weksli i czeków — kwota poniesionego przez bank wydatku, w wysokoÊci

odpowiadajàcej niesp∏aconej cz´Êci ekspozycji,

2. Podstaw´ tworzenia rezerw celowych na ryzyko

zwiàzane z ekspozycjami kredytowymi, zakwalifikowanymi do kategorii „pod obserwacjà” lub grupy „zagro˝one” mo˝na pomniejszyç, z zastrze˝eniem § 6, o wartoÊç zabezpieczeƒ umo˝liwiajàcych prezentacj´ ekspozycji kredytowej jako ekspozycji kredytowej z zabezpieczonym albo ograniczonym ryzykiem.

3. Wykaz zabezpieczeƒ, o których mowa w ust. 2,

okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

4. Przeglàdów i aktualizacji wartoÊci zabezpieczeƒ,

o które pomniejszono podstaw´ tworzenia rezerw celowych, dokonuje si´, z zastrze˝eniem ust. 5, w trybie

obowiàzujàcym dla przeglàdów, o których mowa w § 3

ust. 1.

5. W przypadku zabezpieczeƒ w postaci hipoteki,

zastawu na statku morskim i zastawu na statku powietrznym wartoÊç zabezpieczenia ustala si´ na podstawie wyceny rzeczoznawcy lub — w okreÊlonych odr´bnymi przepisami przypadkach — na podstawie wyceny bankowo-hipotecznej, dokonanej w momencie

ustanowienia zabezpieczenia. Bank, w ramach przeglàdów i aktualizacji wartoÊci zabezpieczeƒ, dokonuje

analizy rynkowych cen zabezpieczeƒ na podstawie

bankowych baz danych, zgodnie z przyj´tà pisemnà

procedurà. JeÊli wynikajàcy z tej analizy spadek rynkowych cen tych zabezpieczeƒ, w okresie od dokonania

ostatniej wyceny przez rzeczoznawc´, mo˝e mieç znaczàcy wp∏yw na wartoÊç danego zabezpieczenia ekspozycji kredytowej, bank powinien zleciç ponownà wycen´ lub pisemnie uzasadniç odstàpienie od jej zlecenia.

§ 6. Kwota, o którà mo˝na pomniejszyç podstaw´

tworzenia rezerw celowych, w przypadku zabezpieczeƒ

w postaci

1) hipoteki — nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ wysokoÊç dokonanego wpisu do ksi´gi wieczystej i równoczeÊnie nie wy˝sza ni˝

a) 50% wartoÊci ustalonej na podstawie wyceny

rzeczoznawcy — pomniejszonej o powsta∏e

wczeÊniej obcià˝enia (je˝eli nie uwzgl´dnia tego

wycena rzeczoznawcy), lub

b) 60% bankowo-hipotecznej wartoÊci nieruchomoÊci, ustalonej przy odpowiednim zastosowaniu art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U.

Nr 140, poz. 940, z 1998 r. Nr 107, poz. 669,

z 2000 r. Nr 6, poz. 70 i Nr 60, poz. 702 oraz

z 2001 r. Nr 15, poz. 148 i Nr 39, poz. 459),

Poz. 1672

§ 10. Rezerwy celowe tworzy si´ w ci´˝ar kosztów.

§ 11. 1. Rezerwy celowe rozwiàzuje si´ po wygaÊni´ciu przyczyn ich utworzenia.

2. Rezerw´ celowà zmniejsza si´ odpowiednio do

1) zmniejszenia si´ kwoty ekspozycji kredytowej,

2) zmiany kategorii ekspozycji kredytowej na kategori´ o ni˝szym stopniu ryzyka w wyniku dokonanej

klasyfikacji,

3) wzrostu wartoÊci zabezpieczenia pomniejszajàcego

podstaw´ tworzenia rezerw celowych,

4) wzrostu wartoÊci rezerwy na ryzyko ogólne.

2) przeniesienia prawa w∏asnoÊci rzeczy ruchomej —

nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ 50% wartoÊci sprzeda˝y

netto danej rzeczy ruchomej i 50% pierwotnej wysokoÊci zabezpieczanej kwoty,

3. Ekspozycje kredytowe stanowiàce nale˝noÊci

umorzone, przedawnione lub nieÊciàgalne odpisuje

si´ w ci´˝ar utworzonych na nie rezerw celowych.

3) przeniesienia prawa w∏asnoÊci papierów wartoÊciowych, z wyjàtkiem emitowanych przez Skarb

Paƒstwa, Narodowy Bank Polski, banki centralne

lub rzàdy krajów b´dàcych cz∏onkiem Organizacji

Wspó∏pracy Gospodarczej i Rozwoju oraz inne

banki — nie mo˝e byç wy˝sza ni˝ 50% ich wartoÊci

godziwej,

§ 12. 1. Wniosek, o którym mowa w § 3 ust. 4 oraz

§ 4 ust. 3, powinien w szczególnoÊci zawieraç

4) zastawu na statku morskim lub powietrznym — nie

mo˝e byç wy˝sza ni˝ 50% wyceny rzeczoznawcy

i 50% pierwotnej wysokoÊci zabezpieczanej kwoty,

5) zastawu rejestrowego na prawach z papierów wartoÊciowych, o których mowa w pkt 3 — nie mo˝e

byç wy˝sza ni˝ 50% ich wartoÊci godziwej,

6) zastawu rejestrowego na rzeczy ruchomej — nie

mo˝e byç wy˝sza ni˝ 50% wartoÊci sprzeda˝y netto

danej rzeczy ruchomej i 50% pierwotnej wysokoÊci

zabezpieczanej kwoty.

§ 7. W przypadku umów kredytowych, w wyniku

których w banku powstaje zarówno nale˝noÊç bilansowa, jak i zobowiàzanie pozabilansowe, je˝eli warunki

umowy nie stanowià inaczej, posiadane zabezpieczenia uwzgl´dnia si´ w pierwszej kolejnoÊci w ustalaniu

podstawy tworzenia rezerwy celowej na nale˝noÊç bilansowà.

§ 8. Ekspozycje kredytowe stanowiàce nale˝noÊci

z tytu∏u Êrodków pieni´˝nych wp∏acanych na zabezpieczenie zobowiàzaƒ osób trzecich oraz inne instrumenty o podobnym charakterze, w przypadku których sp∏ata nale˝noÊci jest uzale˝niona od podmiotów innych

ni˝ d∏u˝nik, klasyfikuje si´ w odniesieniu zarówno do

d∏u˝nika, jak i tych podmiotów. Dla celów tworzenia rezerw celowych ekspozycji kredytowej przypisuje si´

najmniej korzystnà z tak wyznaczonych kategorii ryzyka.

§ 9. Wymagany poziom rezerw celowych na ryzyko

zwiàzane z ekspozycjami kredytowymi

1) stanowiàcymi nale˝noÊci z tytu∏u po˝yczek i kredytów konsumpcyjnych, zaklasyfikowanymi do kategorii „normalne” — pomniejsza si´ o kwot´ równà

25% rezerwy na ryzyko ogólne,

2) zaklasyfikowanymi do kategorii „pod obserwacjà”

— pomniejsza si´ o kwot´ równà 25% rezerwy na

ryzyko ogólne.

1) szczegó∏owy opis modelu ryzyka kredytowego,

2) specyfikacj´ i weryfikacj´ za∏o˝eƒ modelu ryzyka

kredytowego,

3) opis êróde∏ i metod aktualizacji wykorzystywanych

danych,

4) za∏o˝enia i opis przyj´tych zasad weryfikacji historycznej,

5) procedury

w banku,

zarzàdzania

ryzykiem

kredytowym

6) procedury wewn´trznej kontroli w zarzàdzaniu ryzykiem kredytowym,

7) przyk∏ad zastosowania modelu ryzyka kredytowego do klasyfikacji ekspozycji kredytowych oraz wyznaczania wymaganego poziomu rezerw celowych

za okres poprzedniego kwarta∏u.

2. Zezwolenia, o których mowa w § 3 ust. 4 oraz § 4

ust. 3, mogà byç wydane bezterminowo lub na czas

okreÊlony.

3. Zezwolenia mogà zostaç cofni´te, jeÊli bank nie

zapewnia w∏aÊciwego zarzàdzania ryzykiem kredytowym, a w szczególnoÊci jeÊli na podstawie przeprowadzonej weryfikacji stwierdzono, ˝e w okresie ostatnich

12 miesi´cy rzeczywiste straty sà wy˝sze od szacowanych na podstawie modelu ryzyka kredytowego.

§ 13. W razie utworzenia rezerw celowych w wysokoÊci ni˝szej ni˝ wymagany poziom rezerw celowych,

z zastrze˝eniem § 3 ust. 4 oraz § 4 ust. 3, zarzàd banku

niezw∏ocznie zawiadamia Komisj´ Nadzoru Bankowego o przyczynach takiego stanu i niezw∏ocznie uzupe∏nia brakujàce rezerwy celowe, przy czym uzupe∏nienie

nie mo˝e nastàpiç póêniej ni˝ do koƒca danego roku

obrotowego.

§ 14. 1. Przy dokonywaniu klasyfikacji ekspozycji

kredytowych wobec Skarbu Paƒstwa, udzielonych

przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, w przypadku których bank zawar∏ z reprezentantem Skarbu

Paƒstwa, na podstawie dotychczasowych przepisów,

umowy

1) potwierdzajàce bezspornoÊç i wymagalnoÊç ekspozycji kredytowej oraz

2) okreÊlajàce terminy (harmonogramy) sp∏at

— okres opóênienia w sp∏acie kapita∏u lub odsetek liczy si´ od terminów (harmonogramu) sp∏at okreÊlonych w tych umowach.

2. Je˝eli bank nie zawar∏ umów, o których mowa

w ust. 1 pkt 1, ekspozycje kredytowe wobec Skarbu

Paƒstwa, udzielone przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, klasyfikuje si´ jako „stracone”.

Poz. 1672

§ 15. Decyzje Komisji Nadzoru Bankowego, dotyczàce rezerw celowych, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowujà moc do czasu ich wygaÊni´cia albo cofni´cia.

§ 16. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 stycznia 2002 r.

Minister Finansów: M. Belka

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra

Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r.

(poz. 1672)

Za∏àcznik nr 1

SZCZEGÓ¸OWE KRYTERIA KLASYFIKACJI, KLASYFIKACJA EKSPOZYCJI KREDYTOWYCH I SPOSÓB ZMIANY

KATEGORII EKSPOZYCJI KREDYTOWYCH

Szczegó∏owe kryteria klasyfikacji

1. Ustalajàc skal´ ryzyka bankowego obcià˝ajàcego

ekspozycje kredytowe, bank wykorzystuje

1) w odniesieniu do

a) ekspozycji kredytowych wobec Skarbu Paƒstwa,

b) ekspozycji kredytowych w postaci nale˝noÊci

z tytu∏u po˝yczek i kredytów konsumpcyjnych

— kryterium terminowoÊci sp∏aty kapita∏u lub odsetek,

2) w odniesieniu do pozosta∏ych ekspozycji kredytowych — dwa niezale˝ne od siebie kryteria

a) terminowoÊç sp∏aty kapita∏u lub odsetek,

b) sytuacj´ ekonomiczno-finansowà d∏u˝nika.

2. Opóênienie w sp∏acie cz´Êci raty kapita∏owej lub

odsetkowej, w kwocie nieprzekraczajàcej 10 z∏, niemajàce bezpoÊredniego wp∏ywu na wzrost ryzyka zwiàzanego z danà nale˝noÊcià, nie wymaga przeklasyfikowania nale˝noÊci do wy˝szej kategorii ryzyka.

3. Ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej d∏u˝nika, odpowiednio do jego statusu, powinna w szczególnoÊci uwzgl´dniaç

1) mierniki iloÊciowe, do których zalicza si´ zw∏aszcza

a) wskaêniki efektywnoÊci dzia∏ania (np. rentownoÊç, zyskownoÊç kapita∏u),

b) wskaêniki p∏ynnoÊci,

c) wskaêniki rotacji majàtku obrotowego i zobowiàzaƒ bie˝àcych,

d) wskaêniki struktury bilansu (np. wskaêniki zad∏u˝enia i mo˝liwoÊci obs∏ugi d∏ugu),

e) wspó∏czynnik wyp∏acalnoÊci (w przypadku banków) i margines bezpieczeƒstwa (w przypadku

ubezpieczycieli),

2) mierniki jakoÊciowe, do których zalicza si´ zw∏aszcza

a) jakoÊç zarzàdzania (ocena kadry kierowniczej),

b) stopieƒ zale˝noÊci od rynku,

c) stopieƒ zale˝noÊci od dotacji rzàdowych, zamówieƒ rzàdowych, kilku du˝ych dostawców lub

odbiorców,

d) stopieƒ zale˝noÊci od innych podmiotów grupy,

3) dost´pne oceny uznanych agencji ratingowych, odnoszàce si´ zarówno do d∏u˝nika, jak i kraju jego

pochodzenia.

4. Oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej osoby

fizycznej nieprowadzàcej dzia∏alnoÊci gospodarczej

lub gospodarstwa rolnego dokonuje si´ w oparciu

o zaÊwiadczenie o pozostawaniu w stosunku pracy

i wysokoÊci osiàganych dochodów lub w oparciu o inny dokument Êwiadczàcy o mo˝liwoÊci dokonania terminowej sp∏aty zobowiàzaƒ wynikajàcych z umowy.

5. W przypadku nabycia przez bank czeków, weksli

oraz wierzytelnoÊci z prawem regresu, ocen´ sytuacji

ekonomiczno-finansowej d∏u˝nika mo˝na zastàpiç ocenà sytuacji ekonomiczno-finansowej wierzyciela.

6. W przypadku projektów inwestycyjnych, prowadzonych w ramach powo∏anych do tego celu odr´bnych spó∏ek prawa handlowego, ocen´ sytuacji ekonomiczno-finansowej d∏u˝nika mo˝na zastàpiç ocenà

struktury prawno-finansowej projektu inwestycyjnego, bioràc pod uwag´ zawarte i obowiàzujàce umowy

i wià˝àce oÊwiadczenia minimalizujàce poszczególne

ryzyka projektu, ze szczególnym uwzgl´dnieniem za∏o˝eƒ finansowych projektu, które stanowi∏y podstaw´

udzielenia kredytu.

Klasyfikacja ekspozycji kredytowych

7. Ekspozycje kredytowe klasyfikuje si´ do nast´pujàcych kategorii

1) w przypadku ekspozycji wobec Skarbu Paƒstwa

a) ekspozycje kredytowe „normalne” — obejmujàce ekspozycje kredytowe, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek w stosunku do terminu (harmonogramu) sp∏at okreÊlonego w momencie powstania zobowiàzania

Skarbu Paƒstwa nie przekracza roku,

b) ekspozycje kredytowe „wàtpliwe” — obejmujàce

— ekspozycje kredytowe, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek

w stosunku do terminu (harmonogramu)

sp∏at okreÊlonego w momencie powstania zobowiàzania Skarbu Paƒstwa przekracza rok

i nie przekracza 2 lat,

— ekspozycje kredytowe o nieokreÊlonym terminie (harmonogramie) p∏atnoÊci, dla których okres od momentu powstania zobowiàzania Skarbu Paƒstwa do momentu klasyfikacji nie przekracza roku,

c) ekspozycje kredytowe „stracone” — obejmujàce

— ekspozycje kredytowe, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek

w stosunku do terminu (harmonogramu)

sp∏at okreÊlonego w momencie powstania zobowiàzania Skarbu Paƒstwa przekracza 2 lata,

— ekspozycje kredytowe o nieokreÊlonym terminie (harmonogramie) p∏atnoÊci, dla których okres od momentu powstania zobowiàzania Skarbu Paƒstwa do momentu klasyfikacji przekracza rok,

— wszelkie ekspozycje kredytowe sporne,

2) w przypadku ekspozycji kredytowych stanowiàcych

nale˝noÊci z tytu∏u po˝yczek i kredytów konsumpcyjnych

a) ekspozycje kredytowe „normalne” — obejmujàce nale˝noÊci, w przypadku których opóênienie

w sp∏acie kapita∏u lub odsetek nie przekracza

miesiàca,

b) ekspozycje kredytowe „poni˝ej standardu” —

obejmujàce nale˝noÊci, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek przekracza miesiàc i nie przekracza 3 miesi´cy,

c) ekspozycje kredytowe „wàtpliwe” — obejmujàce nale˝noÊci, w przypadku których opóênienie

w sp∏acie kapita∏u lub odsetek przekracza 3 miesiàce i nie przekracza 6 miesi´cy,

d) ekspozycje kredytowe „stracone” — obejmujàce

— nale˝noÊci, w przypadku których opóênienie

w sp∏acie kapita∏u lub odsetek przekracza

6 miesi´cy,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników,

przeciwko którym bank z∏o˝y∏ wniosek

o wszcz´cie post´powania egzekucyjnego lub

rozpoczà∏ zaspokajanie si´ z przedmiotów zabezpieczeƒ w innym trybie,

— ekspozycje kredytowe kwestionowane przez

d∏u˝ników w post´powaniu sàdowym,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników,

których miejsce pobytu jest nieznane i których majàtek nie zosta∏ ujawniony,

Poz. 1672

3) w przypadku pozosta∏ych ekspozycji kredytowych

a) ekspozycje kredytowe „normalne” — obejmujàce ekspozycje kredytowe, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek nie

przekracza miesiàca, a sytuacja ekonomiczno-finansowa d∏u˝ników nie budzi obaw,

b) ekspozycje kredytowe „pod obserwacjà” —

obejmujàce ekspozycje kredytowe, w przypadku

których opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek nie przekracza miesiàca, a sytuacja ekonomiczno-finansowa d∏u˝ników nie budzi obaw,

które jednak ze wzgl´du na ryzyko regionu, kraju, bran˝y, grupy klientów, grupy produktów lub

innych ustalonych przez bank kryteriów wymagajà szczególnej uwagi,

c) ekspozycje kredytowe „poni˝ej standardu” —

obejmujàce

— ekspozycje kredytowe, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek

przekracza miesiàc i nie przekracza 3 miesi´cy,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników,

których sytuacja ekonomiczno-finansowa

mo˝e stanowiç zagro˝enie terminowej sp∏aty

ekspozycji,

d) ekspozycje kredytowe „wàtpliwe” — obejmujàce

— ekspozycje kredytowe, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek

przekracza 3 miesiàce i nie przekracza 6 miesi´cy,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników, których sytuacja ekonomiczno-finansowa ulega znacznemu pogorszeniu,

a zw∏aszcza gdy ponoszone straty naruszajà fundusz za∏o˝ycielski, kapita∏ zak∏adowy

lub fundusz udzia∏owy, z zastrze˝eniem

przypadku, gdy ekspozycja wynika z finansowania projektów inwestycyjnych, o których mowa w ust. 6, lub gdy ekspozycja wynika ze sfinansowania przedsi´wzi´cia inwestycyjnego majàcego stanowiç po jego

zrealizowaniu podstawowà i zasadniczà baz´ dzia∏alnoÊci d∏u˝nika, pod warunkiem ˝e

ponoszone straty nie przekraczajà poziomu

za∏o˝onego w projekcie, na podstawie którego oceniana by∏a zdolnoÊç kredytowa

d∏u˝nika; ograniczenie poziomu ponoszonej

straty do wysokoÊci za∏o˝onej w projekcie,

na podstawie którego oceniana by∏a zdolnoÊç kredytowa d∏u˝nika, dotyczy zarówno

projektu inwestycyjnego, jak i przedsi´wzi´cia finansowego,

e) ekspozycje kredytowe „stracone” — obejmujàce

— ekspozycje kredytowe, w przypadku których

opóênienie w sp∏acie kapita∏u lub odsetek

przekracza 6 miesi´cy,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników,

w stosunku do których og∏oszono upad∏oÊç

lub w stosunku do których nastàpi∏o otwarcie

likwidacji, z wyjàtkiem gdy nast´puje ona na

podstawie przepisów o komercjalizacji i prywatyzacji przedsi´biorstw paƒstwowych,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników,

przeciwko którym bank z∏o˝y∏ wniosek

o wszcz´cie post´powania egzekucyjnego lub

rozpoczà∏ zaspokajanie si´ z zabezpieczeƒ

w innym trybie,

— ekspozycje kredytowe kwestionowane przez

d∏u˝ników na drodze post´powania sàdowego,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników,

których miejsce pobytu jest nieznane i których majàtek nie zosta∏ ujawniony,

— ekspozycje kredytowe wzgl´dem d∏u˝ników,

których sytuacja ekonomiczno-finansowa pogorszy∏a si´ w sposób nieodwracalnie uniemo˝liwiajàcy sp∏acenie d∏ugu.

8. Ekspozycje kredytowe zaklasyfikowane do kategorii „pod obserwacjà” oraz ekspozycje kredytowe zaklasyfikowane do grupy „zagro˝one” („poni˝ej standardu”, „wàtpliwe” lub „stracone”) prezentuje si´

w podziale na

1) ekspozycje kredytowe z zabezpieczonym ryzykiem,

2) ekspozycje kredytowe z ograniczonym ryzykiem,

3) ekspozycje kredytowe pozosta∏e.

Poz. 1672

Zmiana kategorii

9. Ekspozycje kredytowe, w tym tak˝e ekspozycje

kredytowe, których warunki sp∏aty zosta∏y zmienione

w wyniku podpisania nowych umów, mogà byç, z zastrze˝eniem ust. 10, przeniesione do kolejnej kategorii

o ni˝szym stopniu ryzyka

1) po spe∏nieniu kryteriów, o których mowa w ust. 7

pkt 1 lit. b) — w przypadku ekspozycji kredytowych

zaklasyfikowanych do kategorii „pod obserwacjà”

przed lub po podpisaniu nowych umów,

2) po odzyskaniu przez d∏u˝nika pe∏nej zdolnoÊci kredytowej, mierzonej kryteriami stosowanymi przez

bank i wskazanymi w ust. 3—6, jednak nie wczeÊniej ni˝ po up∏ywie 3 miesi´cy terminowej obs∏ugi zad∏u˝enia (sp∏at rat kapita∏owych i odsetek) —

w przypadku ekspozycji kredytowych zaklasyfikowanych do kategorii „poni˝ej standardu”, „wàtpliwe” i „stracone” przed lub po podpisaniu nowych

umów.

10. Ekspozycje kredytowe stanowiàce nale˝noÊci

z tytu∏u po˝yczek i kredytów konsumpcyjnych oraz nale˝noÊci od Skarbu Paƒstwa mogà byç przeniesione

bezpoÊrednio do kategorii „normalne” po ca∏kowitym

sp∏aceniu wszystkich zapad∏ych rat kapita∏owych i odsetkowych.

Za∏àcznik nr 2

WYKAZ ZABEZPIECZE¡

1. Zabezpieczenia umo˝liwiajàce pomniejszenie

podstawy tworzenia rezerw celowych oraz wykazywanie zabezpieczonej cz´Êci jako ekspozycji kredytowej

z zabezpieczonym ryzykiem

1) gwarancja lub por´czenie Skarbu Paƒstwa, Narodowego Banku Polskiego lub Bankowego Funduszu Gwarancyjnego,

2) gwarancja lub por´czenie banku centralnego lub

rzàdu kraju b´dàcego cz∏onkiem Organizacji

Wspó∏pracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD),

3) gwarancja lub por´czenie banku majàcego siedzib´ w kraju b´dàcym cz∏onkiem OECD, w przypadku gdy sytuacja ekonomiczno-finansowa tego banku nie budzi obaw,

4) gwarancja lub por´czenie paƒstwowej osoby prawnej, z wy∏àczeniem banków i zak∏adów ubezpieczeƒ, uprawnionej na podstawie odr´bnych przepisów do ich udzielania w ramach realizacji powierzonych jej zadaƒ paƒstwowych, w przypadku gdy

w bud˝ecie paƒstwa okreÊlono êród∏a sfinansowania ewentualnych zobowiàzaƒ,

5) przelew wierzytelnoÊci z akredytywy zabezpieczajàcej (akredytywa typu stand-by) otwartej lub potwierdzonej przez bank kraju b´dàcego cz∏onkiem

OECD, w przypadku gdy sytuacja ekonomiczno-finansowa tego banku nie budzi obaw,

6) gwarancja ubezpieczeniowa Korporacji Ubezpieczeƒ Kredytów Eksportowych S.A. wydana na podstawie przepisów o gwarantowanych przez Skarb

Paƒstwa ubezpieczeniach eksportowych dla okreÊlonej umowy kredytowej lub zobowiàzania pozabilansowego do 100% wartoÊci ubezpieczenia, je˝eli koniecznoÊç tworzenia rezerwy celowej jest nast´pstwem zdarzeƒ obj´tych ubezpieczeniem,

7) gwarancja lub por´czenie Banku Gospodarstwa

Krajowego ze Êrodków Krajowego Funduszu Por´czeƒ Kredytowych wydana na podstawie przepisów o por´czeniach i gwarancjach udzielanych

przez Skarb Paƒstwa oraz niektóre osoby prawne,

8) gwarancja lub por´czenie jednostki samorzàdu terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej (gmin, powiatów i województw) o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, przy czym uwzgl´dniana kwota zabezpieczenia powinna wynikaç z uchwa∏y w∏aÊciwego organu jednostki samorzàdu terytorialnego w sprawie ustalania maksymalnej wysokoÊci

po˝yczek, gwarancji i por´czeƒ udzielanych przez

zarzàd w roku bud˝etowym,

9) wp∏ata okreÊlonej kwoty w z∏otych lub w innej walucie wymienialnej na rachunek banku, który zobowià˝e si´, ˝e zwróci t´ kwot´ po uzyskaniu sp∏aty

zad∏u˝enia wraz z nale˝nymi odsetkami i prowizjà,

do wysokoÊci tej kwoty, przy czym przeliczenia na

z∏ote nale˝y dokonaç wed∏ug kursu Êredniego ustalonego przez Narodowy Bank Polski na dzieƒ dokonywania klasyfikacji,

10) zastaw rejestrowy na wierzytelnoÊci z rachunku lokaty z∏o˝onej w

a) banku posiadajàcym ekspozycj´ kredytowà lub

b) banku majàcym siedzib´ w kraju b´dàcym

cz∏onkiem OECD, w przypadku gdy sytuacja ekonomiczno-finansowa tego banku nie budzi obaw

— wraz z oÊwiadczeniem o blokadzie lokaty oraz

pe∏nomocnictwem do pobrania Êrodków z rachunku lokaty,

11) przeniesienie na bank przez d∏u˝nika, do czasu

sp∏aty zad∏u˝enia wraz z nale˝nymi odsetkami

i prowizjà, prawa w∏asnoÊci

a) papierów wartoÊciowych emitowanych przez

Skarb Paƒstwa lub Narodowy Bank Polski,

b) papierów wartoÊciowych emitowanych przez

banki centralne lub rzàdy krajów b´dàcych

cz∏onkiem OECD,

c) bankowych papierów wartoÊciowych emitowanych przez inne banki

— wed∏ug ich wartoÊci godziwej,

12) zastaw rejestrowy na prawach z papierów wartoÊciowych, o których mowa w pkt 11, wed∏ug ich

wartoÊci godziwej,

13) hipoteka powsta∏a na

a) nieruchomoÊci,

b) u˝ytkowaniu wieczystym,

c) w∏asnoÊciowym spó∏dzielczym prawie do lokalu

mieszkalnego,

d) spó∏dzielczym prawie do lokalu u˝ytkowego,

e) prawie do domu jednorodzinnego w spó∏dzielni

mieszkaniowej,

f) prawie do lokalu mieszkalnego w domu budowanym przez spó∏dzielni´ mieszkaniowà w celu

przeniesienia jej w∏asnoÊci na cz∏onka.

2. Zabezpieczenia umo˝liwiajàce pomniejszenie

podstawy tworzenia rezerw celowych oraz wykazywanie zabezpieczonej cz´Êci jako ekspozycji kredytowej

z ograniczonym ryzykiem

1) gwarancja lub por´czenie podmiotu o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, je˝eli ∏àczna kwota

gwarancji i por´czeƒ udzielonych przez gwaranta

(por´czyciela) jednemu kredytobiorcy nie przekracza 15% aktywów netto tego gwaranta (por´czyciela), pomniejszonych o nale˝ne, lecz niewniesione

wk∏ady na poczet kapita∏ów (funduszy) podstawowych spó∏ek akcyjnych i spó∏dzielni,

Poz. 1672 i 1673

2) przeniesienie na bank przez d∏u˝nika, do czasu sp∏aty zad∏u˝enia wraz z nale˝nymi odsetkami i prowizjà, prawa w∏asnoÊci rzeczy ruchomej, na warunkach okreÊlonych przez strony w umowie,

3) przeniesienie na bank przez d∏u˝nika, do czasu

sp∏aty zad∏u˝enia wraz z nale˝nymi odsetkami

i prowizjà, prawa w∏asnoÊci papierów wartoÊciowych, niewymienionych w ust. 1 pkt 11, b´dàcych

w obrocie gie∏dowym w krajach b´dàcych cz∏onkiem OECD,

4) zastaw na statku morskim wpisanym do rejestru

okr´towego (hipoteka morska),

5) zastaw na statku powietrznym wpisanym do rejestru paƒstwowego statków powietrznych z odpowiednim zastosowaniem art. 10 ustawy z dnia

31 maja 1962 r. — Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 32,

poz. 153, z 1984 r. Nr 53, poz. 272, z 1987 r. Nr 33,

poz. 180, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 35,

poz. 192, z 1996 r. Nr 45, poz. 199, z 1997 r. Nr 88,

poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r.

Nr 120, poz. 1268),

6) zastaw rejestrowy na prawach z papierów wartoÊciowych, o których mowa w pkt 3,

7) zastaw rejestrowy na rzeczy ruchomej,

8) przelew wierzytelnoÊci z rachunku lokaty za∏o˝onej

w banku innym ni˝ bank posiadajàcy nale˝noÊç lub

udzielone zobowiàzanie pozabilansowe, wraz

z oÊwiadczeniem o blokadzie lokaty oraz pe∏nomocnictwem do pobrania Êrodków z rachunku lokaty,

9) oÊwiadczenia patronackie, zawierajàce zobowiàzanie wystawcy do podj´cia dzia∏aƒ wobec d∏u˝nika,

majàcych na celu utrzymanie terminowej obs∏ugi

ekspozycji kredytowej banku oraz utrzymanie niebudzàcej obaw sytuacji ekonomiczno-finansowej

d∏u˝nika, pod warunkiem ˝e

a) treÊç oÊwiadczenia zapewnia mo˝liwoÊç dochodzenia wobec wystawcy roszczeƒ w przypadku

koniecznoÊci utworzenia rezerwy celowej,

b) bank posiada opini´ prawnà dotyczàcà skutecznoÊci dochodzenia ewentualnych roszczeƒ wobec wystawcy oÊwiadczenia,

c) zobowiàzanie cià˝àce na wystawcy oÊwiadczenia jest uj´te w jego ksi´gach.

1673

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 10 grudnia 2001 r.

w sprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci banków.

Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 8 lit. a) ustawy z dnia

29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci (Dz. U. Nr 121,

poz. 591, z 1997 r. Nr 32, poz. 183, Nr 43, poz. 272, Nr 88,

poz. 554, Nr 118, poz. 754, Nr 139, poz. 933 i 934,

Nr 140, poz. 939 i Nr 141, poz. 945, z 1998 r. Nr 60,

poz. 382, Nr 106, poz. 668, Nr 107, poz. 669 i Nr 155,

poz. 1014, z 1999 r. Nr 9, poz. 75 i Nr 83, poz. 931,

z 2000 r. Nr 60, poz. 703, Nr 94, poz. 1037 i Nr 113,

poz. 1186 oraz z 2001 r. Nr 102, poz. 1117 i Nr 111,

poz. 1195) zarzàdza si´, co nast´puje

1672

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 10 grudnia 2001 r.

w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko zwiàzane z dzia∏alnoÊcià banków.

Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 8 lit. c) ustawy z dnia

29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci (Dz. U. Nr 121,

poz. 591, z 1997 r. Nr 32, poz. 183, Nr 43, poz. 272, Nr 88,

poz. 554, Nr 118, poz. 754, Nr 139, poz. 933 i 934,

Nr 140, poz. 939 i Nr 141, poz. 945, z 1998 r. Nr 60,

poz. 382, Nr 106, poz. 668, Nr 107, poz. 669 i Nr 155,

poz. 1014, z 1999 r. Nr 9, poz. 75 i Nr 83, poz. 931,

z 2000 r. Nr 60, poz. 703, Nr 94, poz. 1037 i Nr 113,

poz. 1186 oraz z 2001 r. Nr 102, poz. 1117 i Nr 111,

poz. 1195) zarzàdza si´, co nast´puje