Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości zakładów ubezpieczeń.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla szczególne zasady rachunkowoÊci zak∏adów ubezpieczeƒ, w tym

1) tworzenie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych,

2) szczegó∏owe warunki stosowania dyskonta,

3) zakres informacji wykazywanych w informacji dodatkowej, zasady sporzàdzania sprawozdania finansowego jednostek powiàzanych, w tym zakres

informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym jednostek powiàzanych oraz w sprawozdaniach z dzia∏alnoÊci.

§ 2. 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) ustawa — ustaw´ z dnia 29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci,

2) ustawa o dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej — ustaw´

z dnia 28 lipca 1990 r. o dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej (Dz. U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62, z 1997 r.

Nr 43, poz. 272, Nr 88, poz. 554, Nr 107, poz. 685,

Nr 121, poz. 769 i 770 i Nr 139, poz. 934, z 1998 r.

Nr 155, poz. 1015, z 1999 r. Nr 49, poz. 483, Nr 101,

poz. 1178 i Nr 110, poz. 1255, z 2000 r. Nr 43,

poz. 483, Nr 48, poz. 552, Nr 70, poz. 819, Nr 114,

poz. 1193 i Nr 116, poz. 1216 oraz z 2001 r. Nr 37,

poz. 424, Nr 88, poz. 961, Nr 100, poz. 1084 i Nr 110,

poz. 1189),

3) cedenci — inne zak∏ady ubezpieczeƒ, którym zak∏ad

ubezpieczeƒ udziela ochrony reasekuracyjnej (cedenci i retrocedenci),

4) reasekuratorzy — inne zak∏ady ubezpieczeƒ udzielajàce ochrony reasekuracyjnej (reasekuratorzy

i retrocesjonariusze),

5) koasekurator wiodàcy — koasekuratora dokonujàcego rozliczeƒ pomi´dzy stronami zawartej umowy koasekuracji,

6) sk∏adki przypisane — kwoty sk∏adek

a) z tytu∏u umów ubezpieczenia nale˝ne w okresie

sprawozdawczym, niezale˝nie od tego, czy kwoty te op∏acono — w przypadku grup dzia∏u I,

b) nale˝nych za ca∏y okres odpowiedzialnoÊci, niezale˝nie od jego d∏ugoÊci, z tytu∏u zawartych

w okresie sprawozdawczym umów ubezpieczenia, niezale˝nie od tego, czy kwoty te op∏acono

— w przypadku grup dzia∏u II, o ile d∏ugoÊç okresu odpowiedzialnoÊci jest okreÊlona,

c) z tytu∏u umów ubezpieczenia, nale˝ne w okresie

sprawozdawczym, niezale˝nie od tego, czy kwoty te op∏acono — w przypadku grup dzia∏u II, o ile

d∏ugoÊç okresu odpowiedzialnoÊci nie jest okreÊlona,

7) sk∏adka zarobiona — sk∏adk´ przypisanà w okresie

sprawozdawczym pomniejszonà o stan rezerwy

Poz. 1671

sk∏adek na koniec okresu sprawozdawczego i powi´kszonà o stan rezerwy sk∏adek na poczàtek

okresu sprawozdawczego,

8) sk∏adki brutto, sk∏adki przypisane brutto, sk∏adki zarobione brutto, odszkodowania i Êwiadczenia brutto, inne przychody brutto, inne koszty techniczne

brutto, rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe brutto, wspó∏czynnik szkodowoÊci brutto — odpowiednio pozycje przed uwzgl´dnieniem udzia∏u reasekuratorów,

9) sk∏adki na udziale w∏asnym, sk∏adki przypisane na

udziale w∏asnym, sk∏adki zarobione na udziale w∏asnym, odszkodowania i Êwiadczenia na udziale

w∏asnym, inne przychody na udziale w∏asnym, inne koszty techniczne na udziale w∏asnym, rezerwy

techniczno-ubezpieczeniowe na udziale w∏asnym

— odpowiednio pozycje po uwzgl´dnieniu udzia∏u

reasekutarotów,

10) koszty akwizycji — koszty zwiàzane z zawieraniem

umów ubezpieczenia obejmujàce

a) koszty bezpoÊrednie, w tym

— prowizje poÊredników ubezpieczeniowych

obejmujàce w szczególnoÊci prowizje akwizycyjne wyp∏acane dopiero po zainkasowaniu

sk∏adek przez zak∏ad ubezpieczeƒ,

— wynagrodzenia wraz z narzutami pracowników zajmujàcych si´ akwizycjà,

— koszty badaƒ lekarskich,

— koszty atestów i ekspertyz przy ocenie ryzyka

ubezpieczeniowego,

— koszty wystawienia polis,

— koszty w∏àczenia umowy do portfela,

b) koszty poÊrednie, w tym

— koszty reklamy i promocji produktów ubezpieczeniowych,

— koszty ogólne zwiàzane z badaniem wniosków i wystawianiem polis,

11) koszty likwidacji szkód — bezpoÊrednie i poÊrednie

koszty zwiàzane z wykonywaniem czynnoÊci okreÊlonych w art. 1a ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy o dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej, w tym: wynagrodzenia likwidatorów szkód, koszty ekspertyz i atestów zwiàzanych z ocenà zaistnia∏ej szkody, koszty obs∏ugi procesu likwidacji szkody i wyp∏aty odszkodowania

oraz koszty ich windykacji,

12) koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej — wewn´trzne i zewn´trzne koszty wynikajàce z prowadzonej przez

zak∏ad ubezpieczeƒ dzia∏alnoÊci lokacyjnej, w tym

koszty utrzymania nieruchomoÊci, koszty zarzàdzania lokatami, prowizje bankowe, prowizje biur maklerskich,

13) koszty administracyjne — koszty dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej niezaliczone do kosztów akwizycji,

odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ lub kosztów dzia∏alnoÊci

lokacyjnej zwiàzane z inkasem sk∏adek, zarzàdzaniem portfelem umów ubezpieczenia, umów reasekuracji oraz ogólnym zarzàdzaniem zak∏adem

ubezpieczeƒ, w tym: koszty utrzymania biur, koszty

pocztowe i telekomunikacyjne, koszty us∏ug obcych, koszty zu˝ycia energii, materia∏ów, amortyza-

cja Êrodków trwa∏ych i wartoÊci niematerialnych

i prawnych, wynagrodzenia wraz z narzutami,

koszty podró˝y s∏u˝bowych oraz koszty reklamy,

14) stopa techniczna — stop´ oprocentowania stosowanà we wzorach aktuarialnych dotyczàcych obliczeƒ zwiàzanych z kalkulacjà rezerw w dziale ubezpieczeƒ na ˝ycie lub rezerw na skapitalizowanà

wartoÊç rent,

15) suma kapita∏u, z zastrze˝eniem ust. 2

a) dla ubezpieczenia na ca∏e ˝ycie — sum´ ubezpieczenia,

b) dla ubezpieczeƒ, gdzie Êwiadczenie jest p∏atne

na koniec okresu ubezpieczenia — sum´ ubezpieczenia w wysokoÊci p∏atnej na koniec okresu

ubezpieczenia,

c) dla rent odroczonych — skapitalizowanà wartoÊç

renty w momencie rozpocz´cia p∏atnoÊci renty,

d) dla ubezpieczeƒ z funduszem inwestycyjnym niewymienionych wczeÊniej mniejszà z wartoÊci

— sum´ ubezpieczenia na wypadek Êmierci,

— wartoÊç jednostek uczestnictwa wynikajàcà

z danej umowy ubezpieczenia, powi´kszonà

o sum´ sk∏adek, które zostanà zap∏acone do

koƒca trwania umowy ubezpieczenia, jednak

nie d∏u˝ej ni˝ do 75 roku ˝ycia ubezpieczonego,

16) wspó∏czynnik szkodowoÊci — stosunek odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ, z uwzgl´dnieniem zmiany stanu

rezerw na niewyp∏acone odszkodowania i Êwiadczenia, do sk∏adki zarobionej; przy kalkulacji wskaênika uwzgl´dnia si´ koszty likwidacji szkód,

17) klasy rachunkowe — w przypadku

a) dzia∏u I — ∏àcznie wszystkie grupy ubezpieczeƒ,

b) dzia∏u II — odpowiednio nast´pujàce klasy rachunkowe

— 01 nast´pstwa wypadków i choroba (grupa 1

i 2),

— 02 komunikacyjne — odpowiedzialnoÊç cywilna (grupa 10),

— 03 komunikacyjne pozosta∏e (grupa 3),

— 04 morskie, lotnicze i transportowe (grupy 4,

5, 6, 7),

— 05 od ognia i innych szkód majàtkowych (grupy 8, 9),

— 06 odpowiedzialnoÊç cywilna (grupy 11, 12,

13),

— 07 kredyt i gwarancje (grupy 14, 15),

— 08 Êwiadczenie pomocy (grupa 18),

— 09 ochrona prawna (grupa 17),

— 10 pozosta∏e (grupa 16).

2. Dla wszystkich przypadków, o których mowa

w ust. 1 pkt 15, nie uwzgl´dnia si´ przyznawanych premii. Umowy ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1

pkt 15, w których okres op∏acania sk∏adki jest krótszy

ni˝ okres trwania umowy ubezpieczenia, suma kapita∏u oznacza wartoÊç rezerwy matematycznej dla ryzyka

Êmierci lub do˝ycia wyliczonej na koniec okresu op∏acania sk∏adki.

Poz. 1671

§ 3. 1. Przepisy rozporzàdzenia dotyczàce ubezpieczeƒ na ˝ycie (grupy 1—5 dzia∏u I) stosuje si´ równie˝

do ubezpieczeƒ uj´tych w grupach 1, 2, 10, 11, 12 lub

13 dzia∏u II, z uwzgl´dnieniem istniejàcych ró˝nic wynikajàcych z istoty tych ubezpieczeƒ.

2. W przypadku gdy z umów ubezpieczenia zaliczanych do dzia∏u II powstanà Êwiadczenia p∏atne okresowo w formie rent, rezerw´ na skapitalizowanà wartoÊç

rent ustala si´ przy zastosowaniu metody aktuarialnej

w trybie przewidzianym dla ubezpieczeƒ na ˝ycie (grupy 1—5 dzia∏u I) zgodnie z § 35.

Rozdzia∏ 2

Prowadzenie ksiàg rachunkowych zak∏adu ubezpieczeƒ i dokumentacja ubezpieczeniowa

§ 4. 1. Ksi´gi rachunkowe zak∏adu ubezpieczeƒ nale˝y aktualizowaç co najmniej na koniec ka˝dego miesiàca.

2. W ramach dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej zak∏ad

ubezpieczeƒ rejestruje w szczególnoÊci

1) zawarte umowy ubezpieczenia,

2) zawarte umowy reasekuracji czynnej,

3) zawarte umowy cesji ochrony ubezpieczeniowej

(reasekuracji biernej),

4) zg∏oszone szkody,

5) nale˝ne regresy i odzyski z tytu∏u zawartych umów

ubezpieczenia,

6) lokaty ubezpieczeniowych funduszy inwestycyjnych.

§ 5. 1. Rejestr zawartych umów ubezpieczenia nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie

o umowie ubezpieczenia co najmniej nast´pujàcych informacji

1) grup´ i rodzaj ubezpieczeƒ, których umowa ubezpieczenia dotyczy,

2) dane identyfikujàce umow´ ubezpieczenia (numer

polisy, data rejestracji polisy, data wystawienia polisy, data zawarcia umowy),

3) dane identyfikujàce ubezpieczajàcego, zaÊ w przypadku umów indywidualnych równie˝ dane identyfikujàce ubezpieczonego i uposa˝onych z umowy

ubezpieczenia,

4) dane identyfikujàce poÊrednika ubezpieczeniowego, je˝eli umowa ubezpieczenia zosta∏a zawarta za

jego poÊrednictwem,

5) okres ubezpieczenia, nale˝na sk∏adka lub sposób jej

obliczenia oraz suma ubezpieczenia lub suma gwarancyjna, zaÊ w przypadku umów ubezpieczenia

z funduszem inwestycyjnym — wartoÊci jednostek

funduszu lub funduszy przys∏ugujàcych ubezpieczonemu.

2. Zawarte umowy koasekuracji podlegajà odr´bnej rejestracji, a rejestry powinny zawieraç co najmniej

informacje, o których mowa w ust. 1, oraz dane identyfikujàce koasekuratora wiodàcego.

§ 6. 1. Podstaw´ ewidencji sk∏adki przypisanej stanowi kopia polisy ubezpieczeniowej lub inny dokument potwierdzajàcy zawarcie umowy ubezpieczenia,

w tym aneksy do zawieranych umów ubezpieczenia zawierajàce obliczenie sk∏adki, zwane dalej „dokumentami ubezpieczeniowymi”. Dokumenty ubezpieczeniowe

okreÊlajà co najmniej: strony umowy ubezpieczenia,

zakres odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ, okres

ubezpieczenia, wysokoÊç sumy ubezpieczenia lub

gwarancyjnej oraz wysokoÊç nale˝nej sk∏adki.

2. Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpieczeniowych mogà mieç zastosowanie

1) w przypadku gdy dokument ubezpieczenia wydawany jest z chwilà op∏acenia ca∏ej sk∏adki,

2) w rozliczeniach z poÊrednikami ubezpieczeniowymi

— w odniesieniu do ka˝dego poÊrednika oddzielnie,

3) w rozliczeniach z ubezpieczajàcymi z tytu∏u ubezpieczeƒ obj´tych umowami generalnymi — w odniesieniu do ka˝dego ubezpieczajàcego oddzielnie.

3. Zestawienia zbiorcze dokumentów ubezpieczenia sporzàdza si´ wed∏ug grup i rodzajów ubezpieczeƒ.

4. Polisy lub inne dokumenty potwierdzajàce zawarcie umowy ubezpieczenia wraz z wszelkimi za∏àcznikami oraz dodatkowymi dokumentami zwiàzanymi

z umowà ubezpieczenia nale˝y wystawiaç w sposób

chronologiczny, uniemo˝liwiajàcy ich podwójnà rejestracj´.

Poz. 1671

2) danych identyfikujàcych reasekuratora oraz danych

identyfikujàcych brokera, je˝eli umowa zosta∏a zawarta za jego poÊrednictwem,

3) daty zawarcia umowy reasekuracji, daty rejestracji

umowy, daty wejÊcia w ˝ycie umowy oraz okresu

obowiàzywania umowy,

4) grup i rodzajów ubezpieczeƒ obj´tych umowà reasekuracji,

5) danych umo˝liwiajàcych ustalenie maksymalnej

odpowiedzialnoÊci reasekuratora.

§ 9. Podstaw´ zapisów w rejestrach, o których mowa w § 7 i 8, stanowi umowa reasekuracji oraz wystawiane na jej podstawie odpowiednie dokumenty rozliczeniowe (rachunki techniczne) lub inne dokumenty

okreÊlajàce co najmniej: strony umowy, rodzaje ryzyk

obj´tych umowà, okres obowiàzywania umowy, dane

umo˝liwiajàce ustalenie zakresu ochrony reaskuracyjnej oraz wszelkie niezb´dne dane umo˝liwiajàce ustalenie udzia∏u zak∏adu ubezpieczeƒ w umowie, w szczególnoÊci w zakresie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, jak równie˝ w zakresie podzia∏u zysku z umowy,

je˝eli wynika to z warunków umowy.

§ 10. 1. Rejestry w zakresie szkód (roszczeƒ) zg∏oszonych prowadzone sà w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie dla ka˝dej szkody oddzielnie co najmniej nast´pujàcych informacji

1) daty i numeru rejestracji szkody, daty wystàpienia

szkody oraz daty zg∏oszenia szkody,

2) danych identyfikujàcych umow´ ubezpieczenia,

której szkoda dotyczy,

5. Niewykorzystane druki polis oraz inne druki Êcis∏ego zarachowania potwierdzajàce zawarcie umowy

ubezpieczenia nale˝y inwentaryzowaç co najmniej raz

w roku obrotowym, a ewentualne ró˝nice w iloÊci

tych druków — rozliczaç w tym samym roku obrotowym.

3) grupy i rodzaju ubezpieczenia, którego szkoda dotyczy,

6. Ewidencj´ sk∏adki przypisanej nale˝y prowadziç

w sposób umo˝liwiajàcy identyfikacj´ umowy ubezpieczenia, której sk∏adka dotyczy.

6) wartoÊci wyp∏aconego odszkodowania i daty wyp∏aty,

§ 7. Rejestr zawartych umów reasekuracji czynnej

nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie

co najmniej nast´pujàcych informacji

1) danych identyfikujàcych umow´ reasekuracji (rodzaj umowy, numer umowy, dat´ zawarcia umowy, dat´ rejestracji umowy i okres obowiàzywania

umowy),

2) danych identyfikujàcych cedenta oraz danych identyfikujàcych brokera, je˝eli umowa zosta∏a zawarta

za jego poÊrednictwem,

3) grup i rodzajów ubezpieczeƒ obj´tych umowà,

4) danych umo˝liwiajàcych ustalenie maksymalnej

odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ.

§ 8. Rejestr zawartych umów cesji ochrony ubezpieczeniowej nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie co najmniej nast´pujàcych informacji

1) okreÊlenia rodzaju umowy reasekuracji oraz numeru umowy, je˝eli wyst´puje,

4) danych identyfikujàcych osob´ trzecià, je˝eli jest

sprawcà szkody,

5) wartoÊci roszczenia odszkodowawczego,

7) wartoÊci niewyp∏aconego odszkodowania uj´tego

w rezerwie.

2. Rejestry nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy sporzàdzenie wykazu szkód zg∏oszonych do zak∏adu

ubezpieczeƒ w podziale na lata kalendarzowe zg∏oszenia szkody oraz w podziale na lata zaistnienia szkody.

§ 11. 1. Dla ka˝dej szkody tworzona jest dokumentacja szkodowa opatrzona numerem rejestracji szkody.

2. Dokumentacja szkodowa zawiera ponumerowane dokumenty dotyczàce zdarzenia i zwiàzanego z nim

zg∏oszenia szkody, dokumenty przedstawiajàce opis

elementów szkody, szczegó∏y wp∏at i wyp∏at zwiàzanych ze szkodà.

3. Na dzieƒ bilansowy, dla ka˝dej grupy ubezpieczeƒ oddzielnie sporzàdza si´, z zastrze˝eniem ust. 5

1) wykaz szkód zg∏oszonych w okresie sprawozdawczym obejmujàcy dla ka˝dej szkody: numer rejestracji szkody, dat´ zg∏oszenia szkody, dat´ zajÊcia

szkody, kwoty wyp∏acone w bie˝àcym okresie spra-

wozdawczym z tytu∏u tej szkody, wartoÊç utworzonej na koniec okresu sprawozdawczego rezerwy na

szkod´ zg∏oszonà,

2) wykaz szkód zg∏oszonych w poprzednich okresach

sprawozdawczych, a niezlikwidowanych do koƒca

poprzedniego okresu sprawozdawczego, obejmujàcy dla ka˝dej szkody: numer rejestracji szkody,

dat´ zg∏oszenia szkody, dat´ zajÊcia szkody, wartoÊç utworzonej na koniec poprzedniego okresu

sprawozdawczego rezerwy na szkod´ zg∏oszonà,

kwoty wyp∏acone w bie˝àcym okresie sprawozdawczym oraz wartoÊç utworzonej na koniec

okresu sprawozdawczego rezerwy na szkod´

zg∏oszonà.

4. Zak∏ady ubezpieczeƒ, które nie ustalajà rezerwy

na niewyp∏acone odszkodowania metodà indywidualnà w wykazie szkód zg∏oszonych, odpowiednio zamiast wartoÊci rezerwy na szkod´ zg∏oszonà dla ka˝dej

szkody oddzielnie przedstawiajà ∏àcznà wartoÊç utworzonej dla tych szkód rezerwy na szkody zg∏oszone.

Poz. 1671

4. W przypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie, gdzie ryzyko

lokaty ponosi ubezpieczajàcy, rejestry funduszu prowadzi si´ w sposób umo˝liwiajàcy ustalenie wartoÊci

lokaty, o której mowa w § 36.

5. Rejestry prowadzi si´ w sposób umo˝liwiajàcy

co najmniej ustalenie dla ka˝dego funduszu

1) wartoÊci sk∏adek otrzymanych przez zak∏ad ubezpieczeƒ i przeznaczonych na fundusz (przed potràceniem op∏at) oraz wartoÊci przychodów z lokat —

w ramach przychodów funduszu,

2) wartoÊci op∏at potràcanych ze sk∏adek wymienionych w pkt 1, wartoÊci op∏at potràcanych ze Êrodków funduszu, wartoÊci kosztów zarzàdzania lokatami funduszu — w ramach kosztów funduszu,

3) szczegó∏owej struktury lokat — w ramach aktywów

i zobowiàzaƒ obcià˝ajàcych fundusz,

4) wartoÊci aktywów zak∏adu ubezpieczeƒ przeznaczonych na zwi´kszenie ubezpieczeniowego funduszu

inwestycyjnego w przypadku, gdy gwarantowana

stopa zwrotu z lokat funduszu jest wy˝sza od faktycznie osiàgni´tej przez zak∏ad ubezpieczeƒ

w okresie sprawozdawczym.

5. Na dzieƒ bilansowy sporzàdza si´, oprócz wykazu okreÊlonego w ust. 3, wykaz szkód, z tytu∏u których

zak∏ad ubezpieczeƒ odmówi∏ wyp∏aty cz´Êci lub ca∏oÊci

odszkodowania, wierzyciel zaÊ wystàpi∏ na drog´ post´powania sàdowego. Powy˝szy wykaz obejmuje dla

ka˝dej szkody oddzielnie: numer rejestracji szkody, dat´ zg∏oszenia szkody, dat´ zaistnienia szkody, wartoÊç

spornej kwoty roszczenia, koszty procesu sàdowego,

zaÊ ∏àcznie dla szkód, z tytu∏u których zak∏ad ubezpieczeƒ odmówi∏ wyp∏aty cz´Êci lub ca∏oÊci odszkodowania — wartoÊç rezerwy na sprawy sporne z tytu∏u szkód

zg∏oszonych.

6. Rejestry nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy ustalenie wartoÊci nabycia jednostek uczestnictwa

przydzielonych ka˝demu ubezpieczonemu, wartoÊci

bie˝àcej tych˝e jednostek oraz wartoÊci jednostek, po

której sà one umarzane.

§ 12. 1. Rejestry nale˝nych regresów i odzysków

nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy uzyskanie

co najmniej nast´pujàcych informacji: numeru rejestracji szkody oraz wartoÊci szkody, której regres lub

odzysk dotyczy, danych identyfikujàcych d∏u˝nika —

w przypadku regresów, zaÊ w przypadku odzysków —

danych identyfikujàcych przedmiot odzysku, jak równie˝ okreÊlenia wartoÊci nale˝nych oraz faktycznie

otrzymanych regresów i odzysków.

2. Przeniesione na przysz∏e okresy sprawozdawcze

koszty akwizycji, o których mowa w ust. 1, ujmowane

sà w aktywach bilansu.

2. Rejestry nale˝y prowadziç w sposób umo˝liwiajàcy ustalenie wartoÊci regresów i odzysków zwiàzanych z danà szkodà, jak równie˝ ustalenie wartoÊci regresów i odzysków w podziale na lata zg∏oszenia szkody oraz lata zaistnienia szkody, których regresy i odzyski dotyczà.

§ 13. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy dzia∏alnoÊç w grupie 3 dzia∏u I ubezpieczenia z funduszem inwestycyjnym prowadzi rejestry funduszy odr´bnie dla

ka˝dego ubezpieczeniowego funduszu inwestycyjnego.

2. Rejestry funduszy s∏u˝à ustaleniu wartoÊci przychodów i kosztów oraz aktywów i pasywów poszczególnych ubezpieczeniowych funduszy inwestycyjnych.

3. Zarówno przychody i koszty oraz aktywa i pasywa danego funduszu nie mogà byç kompensowane

z innymi przychodami i kosztami oraz aktywami i pasywami zak∏adu ubezpieczeƒ.

§ 14. 1. W ubezpieczeniach dzia∏u II poniesione

w okresie sprawozdawczym koszty akwizycji w cz´Êci

przypadajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze podlegajà rozliczeniu w czasie, na zasadach obowiàzujàcych przy tworzeniu rezerwy sk∏adek.

3. W przypadku rozwiàzania umowy ubezpieczenia,

aktywowane koszty akwizycji dotyczàce tej umowy ujmowane sà w koszty w tym samym miesiàcu, w którym nast´puje rozwiàzanie umowy ubezpieczenia.

§ 15. 1. W ubezpieczeniach dzia∏u I poniesione

w okresie sprawozdawczym koszty akwizycji w cz´Êci

przypadajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze podlegajà rozliczeniu w czasie.

2. Przeniesione na przysz∏e okresy sprawozdawcze

koszty akwizycji, o których mowa w ust. 1, ujmowane

sà w aktywach bilansu, pod warunkiem ˝e nie zosta∏y

uwzgl´dnione w wyliczeniu rezerwy w dziale ubezpieczeƒ na ˝ycie lub rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli

ryzyko lokaty ponosi ubezpieczajàcy.

3. W ubezpieczeniach dzia∏u I koszty akwizycji podlegajà rozliczeniu w czasie wy∏àcznie przy zastosowaniu metod aktuarialnych.

4. W przypadku rozwiàzania umowy ubezpieczenia

przed terminem, aktywowane koszty akwizycji dotyczàce tej umowy ujmowane sà w koszty w tym samym

miesiàcu, w którym nast´puje rozwiàzanie umowy

ubezpieczenia.

do realizacji w okresie krótszym ni˝ rok oraz które zak∏ad ubezpieczeƒ zamierza w tym okresie zrealizowaç.

Rozdzia∏ 3

2. Do lokat d∏ugoterminowych zalicza si´ lokaty inne ni˝ wymienione w ust. 1.

Szczególne zasady rachunkowoÊci w zakresie lokat

§ 16. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ dokonuje, z zachowaniem zasady ostro˝noÊci, wyceny na dzieƒ bilansowy,

z zastrze˝eniem ust. 3

1) akcji, jednostek uczestnictwa, certyfikatów inwestycyjnych oraz innych instrumentów finansowych

notowanych na rynku regulowanym — wed∏ug

wartoÊci godziwej,

2) d∏u˝nych papierów wartoÊciowych oraz innych instrumentów finansowych o zagwarantowanej stopie dochodu nienotowanych na rynku regulowanym — wed∏ug wartoÊci nabycia skorygowanej

o naliczone odsetki, dyskonto, premi´, jednak nie

wy˝szej od ceny sprzeda˝y netto, z uwzgl´dnieniem trwa∏ej utraty wartoÊci,

3) po˝yczek — w kwocie wymaganej zap∏aty, z zachowaniem ostro˝nej wyceny z uwzgl´dnieniem trwa∏ej utraty wartoÊci tych po˝yczek,

4) lokat terminowych w instytucjach kredytowych —

wed∏ug wartoÊci nominalnej,

5) instrumentów finansowych innych ni˝ wymienione

w pkt 1—4 — wed∏ug wartoÊci nabycia z uwzgl´dnieniem trwa∏ej utraty wartoÊci,

6) nieruchomoÊci — wed∏ug wartoÊci nabycia lub

kosztu wytworzenia, pomniejszonej o wartoÊç dotychczasowego umorzenia,

7) pozosta∏ych lokat — wed∏ug wartoÊci nabycia lub

kosztu wytworzenia z uwzgl´dnieniem trwa∏ej

utraty wartoÊci.

2. Depozyty nieprawid∏owe wycenia si´ tak jak po˝yczki.

3. Lokaty, których ryzyko ponosi ubezpieczajàcy,

wyceniane sà przez zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy

dzia∏alnoÊç w dziale ubezpieczeƒ na ˝ycie wed∏ug wartoÊci godziwej.

§ 17. 1. Przy ustalaniu wartoÊci godziwej d∏ugoterminowych instrumentów finansowych notowanych na

rynku regulowanym uwzgl´dnia si´ kursy notowaƒ

z trzech kolejnych miesi´cy przed dniem bilansowym.

2. Przy ustalaniu trwa∏ej utraty wartoÊci instrumentów finansowych nienotowanych na rynkach regulowanych uwzgl´dnia si´ sytuacj´ finansowà emitenta

tych instrumentów, odpowiednio spadek wartoÊci aktywów netto emitenta tych instrumentów, zaistnia∏y

pomi´dzy dniem ich nabycia a dniem bilansowym,

przypadajàcy na posiadane przez zak∏ad ubezpieczeƒ

instrumenty finansowe. W przypadku instrumentów finansowych obj´tych gwarancjami przy ustalaniu trwa∏ej utraty wartoÊci uwzgl´dnia si´ równie˝ sytuacj´ finansowà gwaranta.

§ 18. 1. Do lokat krótkoterminowych zalicza si´ lokaty, które ze wzgl´du na stopieƒ p∏ynnoÊci sà mo˝liwe

§ 19. W przypadku nabycia przez zak∏ad ubezpieczeƒ d∏u˝nych papierów wartoÊciowych z naliczonymi

odsetkami wartoÊç ustalonà w stosunku do ich wartoÊci nominalnej i wartoÊç skumulowanych odsetek ujmuje si´ odr´bnie.

§ 20. 1. W przypadku realizacji lokat jednakowych

lub uznanych za jednakowe ze wzgl´du na podobieƒstwo ich rodzaju lub przeznaczenie, rozchód tych sk∏adników wycenia si´ kolejno po cenach (kosztach) tych

sk∏adników aktywów, które zak∏ad ubezpieczeƒ naby∏

(wytworzy∏) najwczeÊniej.

2. Dokonujàc wyceny lokat, zak∏ad ubezpieczeƒ stosuje zasady wyceny w ramach danego portfela lokat

jednakowych lub uznanych za jednakowe ze wzgl´du

na podobieƒstwo ich rodzaju, uwzgl´dniajàc jednoczeÊnie ich charakter (krótkoterminowy lub d∏ugoterminowy).

§ 21. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy dzia∏alnoÊç w dziale ubezpieczeƒ na ˝ycie ujmuje zarówno

zrealizowane jak i niezrealizowane przychody z lokat

w technicznym rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie, z zastrze˝eniem ust. 2 i 4.

2. Przychody z lokat niestanowiàcych pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych sà przenoszone

z technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie do ogólnego rachunku zysków i strat i ujmowane w pozycji

„przychody z lokat netto po uwzgl´dnieniu kosztów,

przeniesione z technicznego rachunku ubezpieczeƒ na

˝ycie”, z zastrze˝eniem ust. 4.

3. Przychody, o których mowa w ust. 2, pomniejszane sà o koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zwiàzane z tymi

przychodami.

4. Ró˝nice z tytu∏u aktualizacji wyceny lokat d∏ugoterminowych niestanowiàcych pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych ujmowane sà bezpoÊrednio w kapita∏ach w∏asnych w pozycji „kapita∏ z aktualizacji wyceny”.

§ 22. 1. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy dzia∏alnoÊç w dziale ubezpieczeƒ pozosta∏ych osobowych

i majàtkowych ujmuje zarówno zrealizowane jak i niezrealizowane przychody z lokat w ogólnym rachunku

zysków i strat, z zastrze˝eniem ust. 2 i 4.

2. Przychody z lokat aktywów stanowiàcych pokrycie rezerwy na skapitalizowanà wartoÊç rent oraz rezerw na premie i rabaty sà przenoszone do technicznego rachunku ubezpieczeƒ i ujmowane w pozycji „Przychody z lokat netto po uwzgl´dnieniu kosztów, przeniesione z ogólnego rachunku zysków i strat”.

3. Przychody, o których mowa w ust. 2, pomniejszane sà o koszty dzia∏alnoÊci lokacyjnej zwiàzane z tymi

przychodami.

4. Ró˝nice z tytu∏u aktualizacji wyceny lokat d∏ugoterminowych innych ni˝ lokaty rezerwy na skapitalizowanà wartoÊç rent oraz rezerw na premie i rabaty ujmowane sà bezpoÊrednio w kapita∏ach w∏asnych w pozycji „kapita∏ z aktualizacji wyceny”.

§ 23. Zarówno zrealizowane jak i niezrealizowane

ró˝nice kursowe zwiàzane z dzia∏alnoÊcià lokacyjnà ujmuje si´ w sposób analogiczny jak zrealizowane i niezrealizowane przychody i koszty z lokat.

§ 24. Zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzi ewidencj´ lokat

zak∏adu ubezpieczeƒ oraz zwiàzanych z nimi przychodów i kosztów w sposób umo˝liwiajàcy ustalenie

1) wartoÊci poszczególnych rodzajów lokat stanowiàcych pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz pozosta∏ych lokat,

2) wartoÊci poszczególnych rodzajów lokat krótkoterminowych i d∏ugoterminowych,

3) okreÊlenie poszczególnych rodzajów przychodów

i kosztów dzia∏alnoÊci zwiàzanych z lokatami, o których mowa w pkt 1 i 2, ujmowanych odpowiednio

w technicznym rachunku ubezpieczeƒ, ogólnym

rachunku zysków i strat oraz w kapitale w∏asnym

zak∏adu ubezpieczeƒ.

§ 25. 1. Ârodki funduszu organizacyjnego traktuje

si´ tak jak Êrodki innych funduszy specjalnych i utrzymuje si´ na odr´bnym rachunku bankowym. Ârodki te

mogà byç wykorzystane jedynie na wydatki zwiàzane

z utworzeniem administracji zak∏adu ubezpieczeƒ oraz

ze zorganizowaniem sieci jego przedstawicielstw.

2. Sposób tworzenia funduszu oraz sposób wydatkowania Êrodków tego funduszu okreÊla statut zak∏adu

ubezpieczeƒ.

§ 26. Ârodki z tytu∏u wniesionej przez zagraniczny

zak∏ad ubezpieczeƒ kaucji na rzecz oddzia∏u ujmowane

sà pozabilansowo.

Rozdzia∏ 4

Szczególne zasady tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych

§ 27. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe obejmujà nast´pujàce rodzaje rezerw

1) rezerw´ sk∏adek,

2) rezerw´ na ryzyka niewygas∏e,

3) rezerwy na niewyp∏acone odszkodowania i Êwiadczenia, w tym rezerw´ na skapitalizowanà wartoÊç

rent,

4) rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka),

5) rezerw´ ubezpieczeƒ na ˝ycie,

6) rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko lokaty

ponosi ubezpieczajàcy,

7) rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych,

8) pozosta∏e rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe

przewidziane w statucie zak∏adu ubezpieczeƒ.

Poz. 1671

§ 28. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe tworzy

si´, stosujàc metody

1) indywidualnà — polegajàcà na ustalaniu odr´bnie

dla ka˝dej umowy ubezpieczenia lub ka˝dej szkody

dok∏adnej wielkoÊci rezerwy, a w przypadku niemo˝noÊci ustalenia dok∏adnej wielkoÊci rezerwy —

zastosowanie jej wiarygodnego oszacowania,

2) rycza∏towà — polegajàcà na ustalaniu rezerwy

zbiorczo dla ca∏ego portfela ubezpieczeƒ lub jego

cz´Êci, jako ustalonego procentu (wskaênik rycza∏towy) sk∏adki lub wartoÊci wyp∏aconych odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ; metoda rycza∏towa mo˝e byç stosowana tylko wtedy, je˝eli uzyskane przy jej u˝yciu

wyniki b´dà zbli˝one do wyników uzyskanych przy

u˝yciu metody indywidualnej; wskaênik rycza∏towy

powinien byç ustalany przy zachowaniu zasady

ciàg∏oÊci; nieuzasadnione zmiany wielkoÊci wskaênika sà niedopuszczalne,

3) aktuarialnà — polegajàcà na ustalaniu rezerwy przy

zastosowaniu matematyki ubezpieczeniowej, finansowej i statystyki.

§ 29. 1. Rezerw´ sk∏adek tworzy si´ jako sk∏adk´

przypisanà przypadajàcà na nast´pne okresy sprawozdawcze, proporcjonalnie do okresu, na jaki sk∏adka zosta∏a przypisana, przy czym w przypadku umów ubezpieczenia, których ryzyko nie jest roz∏o˝one równomiernie w okresie trwania ubezpieczenia, rezerw´ tworzy si´ proporcjonalnie do przewidywanego ryzyka

w nast´pnych okresach sprawozdawczych.

2. Zak∏ady ubezpieczeƒ na ˝ycie mogà uwzgl´dniaç

rezerw´ sk∏adek w rezerwie ubezpieczeƒ na ˝ycie z zastrze˝eniem ust. 3.

3. Zak∏ady ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzà odr´bnie

rezerw´ sk∏adek dla tych umów ubezpieczenia, w których uwzgl´dnienie rezerwy sk∏adek w rezerwie ubezpieczeƒ na ˝ycie nie jest mo˝liwe.

§ 30. 1. W ubezpieczeniach dzia∏u II rezerw´ na pokrycie ryzyka niewygas∏ego tworzy si´ jako uzupe∏nienie rezerwy sk∏adek. Powy˝szà rezerw´ przeznacza si´

na pokrycie przysz∏ych szkód, Êwiadczeƒ i kosztów wynikajàcych z zawartych umów ubezpieczenia.

2. Rezerwa na pokrycie ryzyka niewygas∏ego stanowi ró˝nic´ pomi´dzy przewidywanà wartoÊcià przysz∏ych odszkodowaƒ, Êwiadczeƒ i kosztów a sumà

wielkoÊci rezerwy sk∏adek oraz ewentualnych, przewidywanych, zgodnie z ju˝ zawartymi umowami ubezpieczenia, przysz∏ych sk∏adek.

§ 31. 1. Rezerw´ na niewyp∏acone odszkodowania

i Êwiadczenia tworzy si´ w wysokoÊci odpowiadajàcej

ustalonej lub przewidywanej ostatecznej wartoÊci

przysz∏ych wyp∏at odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ zwiàzanych z zaistnia∏ymi, do dnia, na który ustala si´ rezerw´, szkodami, powi´kszonej o koszty likwidacji szkód.

W szczególnoÊci dotyczy to szkód, które

1) zosta∏y zg∏oszone zak∏adowi ubezpieczeƒ do dnia,

na który tworzona jest rezerwa i dla których zosta∏a ustalona wysokoÊç odszkodowania i Êwiadczenia bàdê gdy posiadane informacje pozwalajà na

ocen´ wysokoÊci odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ,

2) zosta∏y zg∏oszone zak∏adowi ubezpieczeƒ do dnia,

na który tworzona jest rezerwa, a posiadane informacje nie pozwalajà na ocen´ wysokoÊci odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ,

3) zaistnia∏y, lecz nie zosta∏y zg∏oszone zak∏adowi

ubezpieczeƒ do dnia, na który tworzona jest rezerwa.

2. Cz´Êç rezerwy, która dotyczy kosztów likwidacji

szkód, powinna byç utworzona odr´bnie dla ka˝dej

grupy ubezpieczeƒ.

3. Przy ustalaniu wartoÊci rezerwy na szkody,

o których mowa w ust. 1 pkt 3, zak∏ad ubezpieczeƒ

uwzgl´dnia dotychczasowy przebieg procesu likwidacji szkód w danej grupie ubezpieczeƒ, w tym liczb´

i wielkoÊç szkód zg∏aszanych w nast´pnych okresach

sprawozdawczych, po okresie, na który tworzona by∏a rezerwa.

4. Przy ustalaniu wartoÊci rezerwy, o której mowa

w ust. 1, nie wolno stosowaç dyskont lub odpisów wynikajàcych z przyj´cia wartoÊci bie˝àcej szkody, gdy zak∏ad ubezpieczeƒ przewiduje, i˝ ostateczny koszt likwidacji szkody i wyp∏aty odszkodowania b´dzie wy˝szy,

z zastrze˝eniem § 3 ust. 2.

5. Rezerw´ na Êwiadczenia z tytu∏u rent w grupach

ubezpieczeƒ 1—4 dzia∏u I tworzy si´ jako cz´Êç rezerwy

ubezpieczeƒ na ˝ycie.

§ 32. W przypadku ubezpieczeƒ na ˝ycie kwota rezerwy na niewyp∏acone odszkodowania i Êwiadczenia

powinna byç równa kwocie nale˝nej ubezpieczonym,

uprawnionym lub uposa˝onym, powi´kszonej o koszty zwiàzane z wyp∏atà Êwiadczeƒ.

§ 33. 1. Rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka) tworzy si´ w wysokoÊci majàcej zapewniç wyrównanie przysz∏ych wahaƒ wspó∏czynnika szkodowoÊci na udziale w∏asnym.

2. Rezerwa na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka)

tworzona jest dla grup ubezpieczeƒ, z zastrze˝eniem

§ 34, w których wyst´pujà istotne wahania wspó∏czynnika szkodowoÊci na udziale w∏asnym. Wahanie

wspó∏czynnika szkodowoÊci uznaje si´ za istotne, je˝eli w ciàgu 5 kolejnych lat obrotowych poprzedzajàcych

rok utworzenia rezerwy co najmniej dwukrotnie wystàpi zmniejszenie z roku na rok wspó∏czynnika szkodowoÊci na udziale w∏asnym o wi´cej ni˝ 20% jego wartoÊci lub jego zwi´kszenie o wi´cej ni˝ 25% jego wartoÊci.

3. Rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka)

tworzy si´ dla ka˝dej grupy ubezpieczeƒ osobno na

ostatni dzieƒ roku obrotowego, pod warunkiem ˝e

w ka˝dym z ostatnich 5 lat obrotowych poprzedzajàcych dany rok sk∏adka zarobiona w tej grupie by∏a

wi´ksza od zera. Rezerw´ dla danej grupy ubezpieczeƒ tworzy si´ w takiej wysokoÊci, aby przy zmianie

stanu rezerwy wspó∏czynnik szkodowoÊci dla danego

roku obrotowego — obliczany dla kwoty odszkodowaƒ skorygowanej o zmian´ tej rezerwy — by∏ równy

Êredniej arytmetycznej ze wspó∏czynników szkodowoÊci w danej grupie ubezpieczeƒ z ostatnich 5 lat ob-

Poz. 1671

rotowych, poprzedzajàcych dany rok, obliczonych bez

uwzgl´dnienia zamian rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka). W przypadku gdy zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzi dzia∏alnoÊç krócej ni˝ 6 lat, dla danej

grupy ubezpieczeƒ nie tworzy si´ rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka). Dla danej grupy ubezpieczeƒ wielkoÊç zmniejszenia rezerwy nie mo˝e przekroczyç jej aktualnej wysokoÊci, a wielkoÊç zwi´kszenia rezerwy nie mo˝e przekroczyç 5% sk∏adki na udziale w∏asnym w tej grupie, dla której rezerwa jest tworzona. WielkoÊç rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci

nie mo˝e ponadto przekroczyç 30% wyp∏at odszkodowaƒ na udziale w∏asnym w danym roku obrotowym

w danej grupie ubezpieczeƒ. Je˝eli w danej grupie

ubezpieczeƒ sk∏adka zarobiona w roku obrotowym

by∏a równa zeru, rezerw´ w tej grupie rozwiàzuje si´

ca∏kowicie w tym roku.

4. W przypadku reasekuracji czynnej zak∏ady ubezpieczeƒ tworzà rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci

na zasadach okreÊlonych w ust. 1—3 odpowiednio dla

klas rachunkowych okreÊlonych w § 2 pkt 17, z zastrze˝eniem § 34.

5. Rezerwa na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka)

tworzona jest przez zak∏ady ubezpieczeƒ prowadzàce

dzia∏alnoÊç ubezpieczeniowà w dziale II.

§ 34. 1. W przypadku prowadzenia ubezpieczeƒ

w grupie 14 dzia∏u II zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany tworzyç rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka) przeznaczonà na pokrycie ujemnego wyniku technicznego osiàgni´tego w tej grupie ubezpieczeƒ w roku obrotowym lub na wyrównanie wy˝szego ni˝ przeci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci w tej grupie w roku

obrotowym, przed uwzgl´dnieniem zmiany stanu rezerw na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka).

2. Rezerw´ tworzy si´ wed∏ug jednej z metod przedstawionych w za∏àczniku nr 6, wybranej przez kierownika jednostki.

3. Wyboru metody tworzenia rezerwy nale˝y dokonaç w oparciu o dost´pne w jednostce zasoby informacji statystycznych, z tym ˝e zak∏ad ubezpieczeƒ prowadzàcy ubezpieczenia w grupie 14 dzia∏u II przez okres

krótszy ni˝ 5 lat obrotowych tworzy rezerw´, o której

mowa w ust. 1 — metodà nr 1 lub nr 2, przedstawionà

w za∏àczniku nr 6, z zastosowaniem odpowiednio Êrednich narastajàcych stosownie do okresu prowadzenia

tych ubezpieczeƒ.

§ 35. 1. Rezerw´ ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzy si´,

z zachowaniem zasady ostro˝noÊci, w wysokoÊci ustalonej prospektywnà metodà aktuarialnà, z mo˝liwoÊcià

uwzgl´dnienia kosztów obs∏ugi umów i kosztów zwiàzanych z wyp∏atà odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ, z zastrze˝eniem ust. 4.

2. Rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie tworzy si´ indywidualnie dla ka˝dej umowy ubezpieczenia. Rezerwy mogà byç ustalone sumarycznie dla okreÊlonych grup

umów ubezpieczenia, pod warunkiem ˝e dajà one

w przybli˝eniu ten sam rezultat, co metoda indywidualna.

3. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany, co najmniej

raz na 5 lat, ustaliç dla wszystkich umów ubezpieczenia

bezpoÊredniego wielkoÊç rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie brutto oraz na udziale w∏asnym metodà indywidualnà wed∏ug stanu na ten sam dzieƒ.

4. Dopuszcza si´ stosowanie metody retrospektywnej, pod warunkiem ˝e daje ona wartoÊç rezerwy nie

ni˝szà od wartoÊci rezerwy ustalonej metodà prospektywnà lub gdy dla danej umowy ubezpieczenia nie jest

mo˝liwe zastosowanie metody prospektywnej.

§ 36. Rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczajàcy, tworzy si´ w wysokoÊci

wartoÊci lokaty dokonanej zgodnie z postanowieniami

zawartej umowy ubezpieczenia na ˝ycie.

§ 37. Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych tworzy si´ w wysokoÊci kwot, o które powi´kszane sà przysz∏e Êwiadczenia lub pomniejszane przysz∏e

sk∏adki, zgodnie z zawartà umowà ubezpieczenia.

§ 38. Obliczenia rezerw ubezpieczeƒ na ˝ycie mogà

byç dokonywane jedynie przez aktuariusza, a zak∏ad

ubezpieczeƒ jest zobowiàzany posiadaç dokumentacj´, pozwalajàcà na odtworzenie odpowiednich obliczeƒ.

§ 39. 1. Stopy techniczne stosowane przez zak∏ad

ubezpieczeƒ nie mogà byç wy˝sze ni˝ 60% Êredniej stopy zwrotu z 10-letnich obligacji emitowanych przez

Skarb Paƒstwa, z ostatnich 3 lat.

2. WysokoÊç maksymalnej stopy technicznej og∏asza organ nadzoru na poczàtku ka˝dego roku obrotowego.

3. Zak∏ady ubezpieczeƒ mogà stosowaç ni˝sze stopy techniczne ni˝ stopa techniczna og∏oszona przez organ nadzoru.

4. Stosowane stopy techniczne przez zak∏ady ubezpieczeƒ mogà si´ ró˝niç w zale˝noÊci od waluty, w której wyra˝one jest zobowiàzanie wynikajàce z umowy

ubezpieczenia, pod warunkiem ˝e nie stanowi wi´cej

ni˝ 60% Êredniej stopy zwrotu obligacji z ostatnich

3 lat, emitowanych przez paƒstwo, w którego walucie

wyra˝one zosta∏o zobowiàzanie.

§ 40. Przyj´te zasady tworzenia i metody ustalania

rezerw techniczno-ubezpieczeniowych powinny byç

stosowane w sposób ciàg∏y; nieuzasadnione zmiany

zasad i metod sà niedopuszczalne.

§ 41. WielkoÊç rezerw techniczno-ubezpieczeniowych na udziale reasekuratora powinna byç ustalona

zgodnie z uregulowaniami odpowiednich umów reasekuracyjnych.

§ 42. 1. Do wszystkich typów umów ubezpieczenia,

gdzie mo˝liwe jest wyliczenie rezerwy ubezpieczeƒ na

˝ycie przy u˝yciu sk∏adki netto, mo˝na stosowaç metod´ Zillmera, z wyjàtkiem umów ubezpieczenia terminowego na wypadek Êmierci oraz wszystkich umów ubezpieczeƒ wypadkowych i chorobowych.

2. Rozliczeniu w czasie metodà Zillmera podlegajà

koszty bezpoÊrednie i poÊrednie zwiàzane z pozyska-

Poz. 1671

niem i zawarciem umowy ubezpieczenia oraz koszty

zwiàzane z wykorzystaniem przez ubezpieczajàcego

mo˝liwoÊci nieobowiàzkowego podwy˝szenia sk∏adki

w trakcie umowy ubezpieczenia.

3. Maksymalny poziom narzutu, o który mo˝na

podwy˝szyç sk∏adk´ netto, jest równowartoÊcià 3,5%

sumy kapita∏u roz∏o˝onà na ca∏y okres op∏acania sk∏adek przy u˝yciu za∏o˝eƒ wykorzystanych przy kalkulacji

rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie.

4. Sk∏adka podwy˝szona, o której mowa w ust. 3, nie

mo˝e byç wy˝sza od sk∏adki op∏acanej przez klienta.

5. Koszty akwizycji rozliczane przy zastosowaniu

metody Zillmera nie mogà byç wy˝sze ni˝ wartoÊç

sk∏adki przypisanej brutto w pierwszym roku polisowym.

6. Je˝eli w wyniku zillmeryzacji rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie otrzymuje si´ wynik ujemny, to przyjmuje si´ wartoÊç tej rezerwy równà „0”.

§ 43. Je˝eli przy ustalaniu wysokoÊci rezerw techniczno-ubezpieczeniowych otrzymuje si´ w trakcie obliczania rezerw wartoÊci ujemne, to dla dalszych obliczeƒ przyjmuje si´ wartoÊç rezerwy równà „0”.

Rozdzia∏ 5

Szczególne zasady sporzàdzania sprawozdaƒ finansowych zak∏adu ubezpieczeƒ

§ 44. 1. Techniczny rachunek ubezpieczeƒ na ˝ycie

oraz techniczny rachunek ubezpieczeƒ majàtkowych

i osobowych jest sporzàdzany dla grup ubezpieczeƒ

bezpoÊrednich.

2. Techniczny rachunek ubezpieczeƒ w zakresie reasekuracji czynnej sporzàdza si´ w podziale na klasy

rachunkowe.

§ 45. 1. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci operacyjnej

wykazuje si´ odr´bnie wp∏ywy i wydatki z dzia∏alnoÊci

bezpoÊredniej i reasekuracji czynnej, odr´bnie wp∏ywy

i wydatki z reasekuracji biernej oraz odr´bnie wp∏ywy

i wydatki z pozosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej.

2. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci lokacyjnej wykazuje si´ wp∏ywy i wydatki z poszczególnych rodzajów lokat zak∏adu ubezpieczeƒ. Wp∏ywy i wydatki zwiàzane

z nabyciem, realizacjà innych aktywów ni˝ lokat ujmuje si´ odpowiednio we wp∏ywach i wydatkach z pozosta∏ej dzia∏alnoÊci operacyjnej lub w przep∏ywach

z dzia∏alnoÊci finansowej.

3. W przep∏ywach z dzia∏alnoÊci finansowej ujmuje

si´ wp∏ywy i wydatki zwiàzane z finansowaniem dzia∏alnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ zarówno wewn´trznym

(wp∏ywy z emisji akcji, dop∏at do kapita∏u), jak i zewn´trznym (kredyty, po˝yczki, emisja d∏u˝nych papierów wartoÊciowych).

§ 46. Integralnà cz´Êç sprawozdania finansowego

stanowi informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego, sporzàdzana zgodnie z za∏àcznikiem nr 4

do rozporzàdzenia.

§ 47. 1. ObjaÊnienia do zakresu informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym, okreÊlonym

w za∏àczniku nr 3 do ustawy, sà przedstawione odpowiednio w za∏àcznikach do rozporzàdzenia

1) noty objaÊniajàce do bilansu — w za∏àczniku nr 1,

2) noty objaÊniajàce do technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie, technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz ogólnego rachunku zysków i strat — w za∏àczniku nr 2,

3) noty objaÊniajàce do rachunku przep∏ywów pieni´˝nych — w za∏àczniku nr 3.

2. Zakres informacji do sprawozdania z dzia∏alnoÊci

zak∏adu ubezpieczeƒ okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia.

§ 48. Korporacja Ubezpieczeƒ Kredytów Eksportowych S.A. do sprawozdania finansowego do∏àcza sprawozdanie o stanie wyodr´bnionego rachunku bankowego — o którym mowa w art. 16 ust. 2 ustawy z dnia

7 lipca 1994 r. o gwarantowanych przez Skarb Paƒstwa

ubezpieczeniach eksportowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 59,

poz. 609).

Rozdzia∏ 6

Sprawozdanie finansowe jednostek powiàzanych

§ 49. Zak∏ad ubezpieczeƒ b´dàcy jednostkà dominujàcà, majàcà siedzib´ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sporzàdza roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe.

§ 50. 1. Skonsolidowane sprawozdanie finansowe

sk∏ada si´, z zastrze˝eniem ust. 4, z

Poz. 1671

niczny rachunek ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz techniczny

rachunek ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych.

4. Wzór sprawozdania finansowego tworzy odpowiednio wzór sprawozdania finansowego okreÊlony

w ustawie, z zastrze˝eniem ˝e

1) w sprawozdaniu finansowym, w bilansie, wyodr´bnia si´ dodatkowo pozycje: w aktywach — „wartoÊç firmy jednostek podporzàdkowanych”, zaÊ

w pasywach — odpowiednio pozycje: „ujemna

wartoÊç firmy jednostek podporzàdkowanych”,

„kapita∏ w∏asny mniejszoÊci”, w pozycji A pasywów „kapita∏ w∏asny” odpowiednio pozycje: „ró˝nice kursowe z przeliczenia” oraz „odpisy z zysku

netto w ciàgu roku obrotowego (wielkoÊç ujemna)”,

2) w technicznym rachunku wyników wyodr´bnia si´

odpowiednio — przychody i koszty jednostek podporzàdkowanych, zaÊ w pozycji wynik techniczny

odpowiednio „wynik techniczny jednostek podporzàdkowanych”,

3) w ogólnym rachunku wyników — odpowiednio

przychody i koszty jednostek podporzàdkowanych,

zaÊ w pozycji zysk/strata netto „zysk/strata” oraz

wyodr´bnia si´ dodatkowo pozycje „odpis wartoÊci firmy jednostek podporzàdkowanych” oraz

„odpis ujemnej wartoÊci firmy jednostek podporzàdkowanych”, „zysk/strata z udzia∏ów w jednostkach podporzàdkowanych wycenianych metodà

praw w∏asnoÊci” oraz „zysk/strata udzia∏owców

(akcjonariuszy) mniejszoÊciowych”,

4) w zestawieniu zmian w skonsolidowanym kapitale

w∏asnym odpowiednio pozycje „ró˝nice kursowe

z przeliczenia” oraz „odpisy z zysku netto w ciàgu

roku obrotowego (wielkoÊç ujemna)”.

1) skonsolidowanego bilansu oraz pozycji pozabilansowych (z wy∏àczeniem informacji o Êrodkach w∏asnych, marginesie wyp∏acalnoÊci oraz pokryciu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych odpowiednimi aktywami),

§ 51. 1. Dane jednostki zale˝nej prowadzàcej dzia∏alnoÊç ubezpieczeniowà konsoliduje si´ metodà konsolidacji pe∏nej.

2) skonsolidowanego technicznego rachunku ubezpieczeƒ,

2. Dane jednostki wspó∏zale˝nej prowadzàcej dzia∏alnoÊç ubezpieczeniowà konsoliduje si´ metodà konsolidacji proporcjonalnej.

3) skonsolidowanego ogólnego rachunku zysków

i strat,

4) skonsolidowanego rachunku przep∏ywów pieni´˝nych,

5) zestawienia zmian w skonsolidowanym kapitale

w∏asnym,

6) informacji dodatkowej, obejmujàcej wprowadzenie

do skonsolidowanego sprawozdania finansowego

oraz dodatkowe informacje i objaÊnienia.

2. Do rocznego skonsolidowanego sprawozdania

finansowego do∏àcza si´ sprawozdanie z dzia∏alnoÊci

sporzàdzone odpowiednio wed∏ug zasad okreÊlonych

w art. 49 ust. 2 ustawy.

3. Je˝eli jednostka dominujàca i jednostki od niej

zale˝ne i wspó∏zale˝ne prowadzà dzia∏alnoÊç w ró˝nych dzia∏ach ubezpieczeƒ, w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym sporzàdza si´ odr´bnie tech-

3. Jednostki inne ni˝ wymienione w ust. 1 i 2 wykazuje si´ w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym metodà praw w∏asnoÊci.

§ 52. 1. Zak∏ady ubezpieczeƒ obj´te skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym, a w szczególnoÊci

jednostki zale˝ne i wspó∏zale˝ne powinny stosowaç

jednakowe metody wyceny aktywów i pasywów oraz

sporzàdzania sprawozdaƒ finansowych zgodnie z przyj´tymi zasadami (politykà) rachunkowoÊci zak∏adu

ubezpieczeƒ b´dàcego jednostkà dominujàcà.

2. Do zasad sporzàdzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego jednostek powiàzanych, w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale, stosuje si´ odpowiednio zasady okreÊlone w rozporzàdzeniu Ministra Finansów w sprawie szczegó∏owych zasad

sporzàdzania przez jednostki inne ni˝ banki i zak∏ady

ubezpieczeƒ sprawozdania finansowego jednostek po-

wiàzanych, w tym zakresu informacji wykazywanych

w sprawozdaniu finansowym jednostek powiàzanych

oraz w sprawozdaniu z dzia∏alnoÊci.

Rozdzia∏ 7

Przepisy przejÊciowe i koƒcowe

§ 53. 1. Do dnia 31 grudnia 2002 r. rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka) tworzy si´ w wysokoÊci majàcej zapewniç wyrównanie wahaƒ wspó∏czynnika szkodowoÊci w przysz∏oÊci.

2. Rezerwa na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka)

tworzona jest dla grup ubezpieczeƒ, z wyjàtkiem rezerwy dla grupy 14 dzia∏u II, w których wyst´pujà lub mogà wystàpiç istotne wahania wspó∏czynnika szkodowoÊci.

3. Rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka)

tworzy si´ na ostatni dzieƒ roku obrotowego. Rezerw´

tworzy si´ w takiej wysokoÊci, aby przy zmianie stanu

rezerwy wspó∏czynnik szkodowoÊci dla danego roku

obrotowego — obliczany dla kwoty odszkodowaƒ skorygowanej o zmian´ tej rezerwy — by∏ równy Êredniemu wspó∏czynnikowi szkodowoÊci w grupach ubezpieczeƒ w ostatnich 5 latach obrotowych, z wy∏àczeniem

danego roku, obliczanemu bez uwzgl´dnienia zmian

rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci. W przypadku

gdy ubezpieczyciel prowadzi dzia∏alnoÊç krócej ni˝

5 lat, nie tworzy si´ rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci. WielkoÊç zmniejszenia rezerwy nie mo˝e przekroczyç jej aktualnej wysokoÊci, a wielkoÊç zwi´kszenia rezerwy nie mo˝e przekroczyç 5% sk∏adki na udziale w∏asnym w grupach, w których rezerwa jest tworzona.

Poz. 1671

WielkoÊç rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci nie mo˝e ponadto przekroczyç 30% wyp∏at odszkodowaƒ na

udziale w∏asnym w danym roku obrotowym w danych

grupach ubezpieczeƒ.

4. Przy obliczaniu rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka) nie ustala si´ udzia∏u reasekuratora,

chyba ˝e umowy reasekuracyjne przewidujà inaczej.

§ 54. 1. W sprawach nieuregulowanych przepisami

rozporzàdzenia stosuje si´ odpowiednio przepisy ustawy oraz przepisy w zakresie szczegó∏owych zasad

uznawania metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych.

2. Zak∏ady ubezpieczeƒ majà obowiàzek dostosowaç

swojà dzia∏alnoÊç do zapisów okreÊlonych w § 4—13

w terminie od dnia 31 grudnia 2002 r.

3. Przepisów § 29 ust. 1 nie stosuje si´ do sk∏adek

przypisanych przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia; w stosunku do tych sk∏adek stosuje si´ dotychczasowe przepisy a˝ do dnia ca∏kowitego rozwiàzania

rezerwy sk∏adek.

§ 55. Przepisy rozporzàdzenia majà zastosowanie

po raz pierwszy do sprawozdaƒ finansowych sporzàdzanych za okresy sprawozdawcze rozpoczynajàce si´

od dnia 1 stycznia 2002 r.

§ 56. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 stycznia 2002 r., z wyjàtkiem przepisu § 33, który

wchodzi w ˝ycie z dniem 1 stycznia 2003 r.

Minister Finansów: M. Belka

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r.

(poz. 1671)

Za∏àcznik nr 1

NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO POZYCJI BILANSU

1. W pozycji B.I aktywów — „nieruchomoÊci” nie

ujmuje si´ tej cz´Êci nieruchomoÊci, która jest wykorzystywana na w∏asne potrzeby zak∏adu ubezpieczeƒ;

zaÊ w przypadku inwestycji rozpocz´tych nie uwzgl´dnia si´ tej cz´Êci nieruchomoÊci, która jest planowana

do wykorzystania na w∏asne potrzeby zgodnie z decyzjà kierownika jednostki.

2. W pozycji B.III.2 aktywów — „d∏u˝ne papiery

wartoÊciowe i inne papiery wartoÊciowe o sta∏ej kwocie dochodu” ujmuje si´ papiery wartoÊciowe emitowane przez instytucje kredytowe, inne instytucje prywatne lub instytucje publiczne o zagwarantowanej stopie dochodu, niezale˝nie od tego, czy oprocentowanie

tych˝e papierów jest ustalone wed∏ug stopy sta∏ej czy

zmiennej. W pozycji tej nie ujmuje si´ d∏u˝nych papierów wartoÊciowych oraz innych papierów wartoÊciowych o sta∏ej kwocie dochodu emitowanych przez jed-

nostki powiàzane. Papiery te wykazuje si´ w pozycji

B.II.2 aktywów bilansu.

3. W pozycji B.III.3 aktywów — „udzia∏y we wspólnych przedsi´wzi´ciach lokacyjnych” ujmuje si´

w przypadku powierzenia Êrodków zak∏adu ubezpieczeƒ innym podmiotom do wspólnego inwestowania.

W przypadku powierzenia Êrodków zak∏adu ubezpieczeƒ podmiotom powiàzanym z zak∏adem ubezpieczeƒ

udzia∏y te ujmuje si´ odpowiednio w pozycji B.II.3 aktywów bilansu.

4. W pozycji B.III.4 aktywów — „po˝yczki zabezpieczone hipotecznie” ujmuje si´ po˝yczki, dla których

g∏ównym zabezpieczeniem jest ustanowiona hipoteka.

W pozycji tej uwzgl´dnia si´ po˝yczki zabezpieczone

hipotekà, nawet je˝eli sà zabezpieczone dodatkowo polisami.

5. W pozycji B.III.5 aktywów — „pozosta∏e po˝yczki” ujmuje si´ po˝yczki, w tym po˝yczki dla ubezpieczonych, których g∏ównym zabezpieczeniem jest polisa.

6. W pozycji B.III.6 aktywów — „lokaty terminowe

w instytucjach kredytowych” — ujmuje si´ w depozyty terminowe w bankach i innych instytucjach przyjmujàcych depozyty i udzielajàcych kredytów. W pozycji tej

nie ujmuje si´ bankowych tytu∏ów wierzytelnoÊciowych do depozytów, np. certyfikatów depozytowych,

bonów oszcz´dnoÊciowych — papiery te ujmuje si´

odpowiednio w pozycji II.2 lub w pozycji III.2 aktywów

bilansu, w zale˝noÊci, czy stanowià one lokat´ w jednostkach powiàzanych czy te˝ nie. Ârodki na rachunkach bankowych niezdeponowane na okreÊlony termin wykazuje si´ w pozycji E.II aktywów bilansu, nawet

je˝eli sà oprocentowane.

7. W pozycji B.III.7 aktywów bilansu „pozosta∏e lokaty” ujmuje si´ lokaty, które nie zosta∏y uwzgl´dnione

w pozycjach B.III od 1 do 6. W pozycji tej ujmuje si´

m.in. depozyty nieprawid∏owe niestanowiàce lokaty

w jednostce powiàzanej. Je˝eli wartoÊç lokat wykazanych w pozycji B.III.7 aktywów bilansu przekracza 5%

ogó∏em pozycji B aktywów bilansu „lokaty”, powinna

byç ona wyszczególniona w informacji dodatkowej do

sprawozdania finansowego z uwzgl´dnieniem ich wartoÊci i struktury rodzajowej.

8. W pozycji B.IV aktywów „depozyty u cedentów”

— zak∏ad ubezpieczeƒ przyjmujàcy ryzyko wykazuje

Êrodki finansowe zdeponowane u cedentów tytu∏em

gwarancji wykonania zobowiàzaƒ wynikajàcych z zawartych umów reasekuracji czynnej. Depozyty u cedentów nie mogà byç ∏àczone z innymi kwotami nale˝nymi zak∏adowi ubezpieczeƒ przyjmujàcemu ryzyko od

cedenta, jak równie˝ kompensowane z zobowiàzaniami zak∏adu ubezpieczeƒ przyjmujàcego ryzyko wobec

cedenta. Papiery wartoÊciowe lub inne aktywa finansowe, zdeponowane u cedentów lub osób trzecich tytu∏em zabezpieczenia wykonania zobowiàzaƒ z tytu∏u zawartych umów reasekuracji czynnej, a pozostajàce

w∏asnoÊcià zak∏adu ubezpieczeƒ przyjmujàcego ryzyko, wykazywane sà przez ten zak∏ad w bilansie z wyodr´bnieniem ich charakteru.

9. W pozycji C aktywów bilansu „lokaty Êrodków

z tytu∏u ubezpieczeƒ na ˝ycie, gdzie ryzyko lokaty ponosi ubezpieczajàcy” — ujmuje si´ lokaty na rachunek

i ryzyko ubezpieczajàcego.

10. W pozycji D.I.3 aktywów — „inne nale˝noÊci”

ujmuje si´ m.in. nale˝noÊci z tytu∏u roszczeƒ regresowych.

11. W pozycji D.III.2 aktywów — „pozosta∏e nale˝noÊci” ujmuje si´ oddzielnie nale˝noÊci powsta∏e

w zwiàzku z czynnoÊciami komisarza awaryjnego, wykonywanymi na zlecenie innych zak∏adów ubezpieczeƒ.

12. Salda rozrachunków z tytu∏u koasekuracji ujmuje si´ ∏àcznie z rozrachunkami z tytu∏u ubezpieczeƒ bezpoÊrednich, dokonujàc stosownego wyodr´bnienia

w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego.

Poz. 1671

13. W pozycji E.II aktywów — „Êrodki pieni´˝ne” ujmuje si´ równie˝ weksle, czeki obce itp. Êrodki pieni´˝ne w drodze, oznaczajàce Êrodki pomi´dzy kasà a w∏asnym rachunkiem bankowym zak∏adu ubezpieczeƒ albo pomi´dzy dwoma w∏asnymi rachunkami bankowymi, czeki obce przekazywane do realizacji przez bank

do czasu uznania z tego tytu∏u rachunku bankowego

ubezpieczyciela lub weksle.

14. W pozycji F.II aktywów — „aktywowane koszty

akwizycji” ujmuje si´ koszty akwizycji, w cz´Êci przypadajàcej na przysz∏e okresy sprawozdawcze.

15. W pozycji F.III aktywów — „zarachowane odsetki i czynsze” ujmuje si´ odsetki i czynsze naliczone na

dzieƒ bilansowy, które nie sà zapadalne lub nale˝ne.

16. W pozycji A.I pasywów „kapita∏ podstawowy”

— oddzia∏y zagranicznych zak∏adów ubezpieczeƒ wykazujà kapita∏y wyodr´bnione z kapita∏u w∏asnego zagranicznego zak∏adu ubezpieczeƒ i uznane przez ten zak∏ad jako kapita∏ podstawowy oddzia∏u.

17. W pozycji A.V pasywów „kapita∏ z aktualizacji

wyceny” ujmuje si´ m.in. powsta∏à na skutek aktualizacji wyceny ró˝nic´ wartoÊci netto Êrodków trwa∏ych.

18. W pozycji B pasywów — „zobowiàzania podporzàdkowane” ujmuje si´ zobowiàzania, które w razie likwidacji lub upad∏oÊci zak∏adu ubezpieczeƒ sà sp∏acane po zaspokojeniu wszystkich innych wierzycieli zak∏adu ubezpieczeƒ.

19. W pozycji C pasywów „rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe” ujmuje si´ rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe przed uwzgl´dnieniem udzia∏u reasekuratora w tych rezerwach.

20. W pozycji C.I pasywów — „rezerwa sk∏adek i rezerwa na ryzyka niewygas∏e” ujmuje si´ osobno rezerw´ na ryzyka niewygas∏e, a jeÊli jej wartoÊç przekracza

5% rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, to wykazuje si´ w informacji dodatkowej. Zak∏ady ubezpieczeƒ

na ˝ycie ujmujà w tej pozycji wartoÊç rezerwy sk∏adek

nieuwzgl´dnionej w pozycji C.II pasywów bilansu.

21. W pozycji C.IV pasywów — „rezerwy na premie

i rabaty dla ubezpieczonych” ujmuje si´ kwoty przewidziane dla ubezpieczonych lub uposa˝onych z umowy

ubezpieczenia w formie udzia∏u w zyskach lub zwrotach, w cz´Êci nieuj´tej w pozycji I.1 pasywów „zobowiàzania wobec ubezpieczonych” lub w pozycji C.II pasywów „rezerwy ubezpieczeƒ na ˝ycie”.

22. W pozycji C.V pasywów — „rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci (ryzyka)” wykazuje si´ rezerwy na

wyrównanie szkodowoÊci majàce na celu zabezpieczenie przed wahaniami wskaênika szkodowoÊci w przysz∏ych latach obrotowych.

23. W pozycji C.VI pasywów — „pozosta∏e rezerwy

techniczno-ubezpieczeniowe” wykazuje si´ pozosta∏e

rezerwy nieuj´te w poprzednich pozycjach.

24. W pozycji C.VII pasywów — „rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla ubezpieczeƒ na ˝ycie, je˝eli ry-

zyko lokaty ponosi ubezpieczajàcy” wykazuje si´ rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe utworzone w celu pokrycia zobowiàzaƒ wynikajàcych z umów ubezpieczenia na ˝ycie, których wartoÊç jest okreÊlona w wartoÊci

lokat, których ryzyko ponosi ubezpieczajàcy. Inne dodatkowe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla

ubezpieczeƒ na ˝ycie, utworzone w celu pokrycia ryzyka Êmierci, kosztów operacyjnych oraz innych rodzajów ryzyka (takiego jak premie p∏atne w terminie zapadalnoÊci lub gwarantowane kwoty stanowiàce ekwiwalent za zrzeczenie si´ przez ubezpieczonego praw

wynikajàcych z umowy ubezpieczenia) sà wykazywane

w pozycji C.II pasywów.

25. W pozycji F.III pasywów — „inne rezerwy” wykazuje si´ wszelkie inne rezerwy nieobj´te poprzednimi pozycjami, w∏àczywszy fundusz prewencyjny.

26. W pozycji G pasywów — „zobowiàzania z tytu∏u depozytów reasekuratorów” — zak∏ad ubezpieczeƒ

b´dàcy cedentem ujmuje zobowiàzania w wysokoÊci

Êrodków finansowych otrzymanych od zak∏adu ubezpieczeƒ przyjmujàcego ryzyko lub potràconych mu na

podstawie umów reasekuracji. Kwoty te nie mogà byç

∏àczone z innymi zobowiàzaniami wobec tego zak∏adu

ubezpieczeƒ, jak równie˝ kompensowane z nale˝noÊciami od niego. Gwarancje gotówkowe zak∏adu ubezpieczeƒ przyjmujàcego ryzyko i pozostajàce jego w∏asnoÊcià podlegajà ewidencji w ksi´gach cedenta na

koncie pozabilansowym i wykazywane sà w sprawoz-

Poz. 1671

daniu finansowym w pozycji pozabilansowej „otrzymane gwarancje i por´czenia”.

27. W pozycji H pasywów — „pozosta∏e zobowiàzania i fundusze specjalne”, z wyjàtkiem pozycji H.VI pasywów — „fundusze specjalne”, zobowiàzania wykazuje si´ w informacji dodatkowej w podziale na zobowiàzania okreÊlone w walucie polskiej oraz w walutach

obcych.

28. W pozycji H.V.2 pasywów — „pozosta∏e zobowiàzania” wykazuje si´ w informacji dodatkowej równie˝ zobowiàzania powsta∏e w zwiàzku z czynnoÊciami

komisarza awaryjnego, wykonywanymi na zlecenie innych zak∏adów ubezpieczeƒ.

29. W pozycji H.VI pasywów — „fundusze specjalne” wykazuje si´ wszelkie fundusze dla pracowników,

tworzone zarówno na mocy przepisów prawa, jak i na

mocy uchwa∏ walnego zgromadzenia.

30. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (pozycja C pasywów), udzia∏ reasekuratora w rezerwach

techniczno-ubezpieczeniowych (pozycja D pasywów),

pozosta∏e rezerwy (pozycja F pasywów), zobowiàzania

z tytu∏u depozytów wobec reasekuratorów (pozycja G pasywów) oraz zobowiàzania z tytu∏u reasekuracji (pozycja H.II pasywów) wykazuje si´ w informacji

dodatkowej z wyszczególnieniem waluty, w której rezerwa lub zobowiàzanie jest ustalane.

Za∏àcznik nr 2

NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO TECHNICZNEGO RACHUNKU UBEZPIECZE¡ NA ˚YCIE,

TECHNICZNEGO RACHUNKU UBEZPIECZE¡ MAJÑTKOWYCH I OSOBOWYCH

ORAZ OGÓLNEGO RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT

1. We wszystkich pozycjach technicznych rachunków ubezpieczeƒ oraz ogólnego rachunku zysków

i strat muszà byç przedstawione dane porównawcze za

analogiczny okres sprawozdawczy poprzedniego roku

obrotowego.

2. W pozycji I.1 „sk∏adki przypisane brutto”, uj´te

w technicznym rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz

w technicznym rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych

i osobowych, ujmowane sà kwoty nale˝ne w trakcie

okresu sprawozdawczego z tytu∏u zawartych umów

ubezpieczenia, bez wzgl´du na to, czy kwoty takie odnoszà si´ w ca∏oÊci lub w cz´Êci do nast´pnych okresów sprawozdawczych. W tej pozycji nale˝y uwzgl´dniaç mi´dzy innymi

a) sk∏adki zarachowane tytu∏em Êwiadczonej w okresie sprawozdawczym ochrony ubezpieczeniowej,

których faktyczne rozliczenie nastàpi w nast´pnych

okresach sprawozdawczych,

b) sk∏adki jednorazowe, ∏àcznie ze sk∏adkami na ubezpieczenie rentowe, w zakresie ubezpieczeƒ na ˝ycie, sk∏adki jednorazowe wynikajàce z rezerw na

premie i rabaty, jeÊli wynika to z umów ubezpieczenia,

c) dodatkowe sk∏adki w przypadku p∏atnoÊci pó∏rocznych, kwartalnych lub miesi´cznych oraz dodatkowych p∏atnoÊci ze strony posiadaczy polis na wydatki poniesione przez zak∏ad ubezpieczeƒ,

d) w przypadku koasekuracji, cz´Êç sk∏adek przypadajàcà na zak∏ad ubezpieczeƒ,

e) sk∏adki reasekuracyjne nale˝ne od zak∏adów ubezpieczeƒ b´dàcych cedentami lub retrocedentami,

w tym tak˝e pozycje portfela po potràceniu sk∏adek, przypisanych z ubezpieczeƒ, wycofanych

z portfela na rzecz zak∏adów ubezpieczeƒ b´dàcych

cedentami lub retrocedentami oraz pozycji anulowanych.

Sk∏adki wykazuje si´ ∏àcznie z wszystkimi dodatkami i uzupe∏nieniami za okresy zaleg∏e, po potràceniu

storn, zwrotów, upustów oraz wszelkich zni˝ek i bonifikat okreÊlonych w taryfie sk∏adek. W przypadku udzielania zni˝ek i bonifikat nieprzewidzianych w taryfie

sk∏adek, np. zni˝ek marketingowych, wielkoÊç tych zni˝ek ujmuje si´ odpowiednio w kosztach dzia∏alnoÊci

ubezpieczeniowej.

3. W pozycji I.2 „udzia∏ reasekuratorów w sk∏adce

przypisanej” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na

˝ycie oraz technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych ujmowane sà sk∏adki reasekuracyjne zap∏acone lub przypadajàce do zap∏aty nale˝ne

reasekuratorowi w okresie sprawozdawczym na podstawie umów reasekuracji biernej proporcjonalnej

i nieproporcjonalnej, zawartych przez zak∏ad ubezpieczeƒ. Pozycje portfela przypadajàce do zap∏aty w momencie zawarcia lub zmiany umowy reasekuracyjnej

zwi´kszajà t´ kwot´, podczas gdy pozycje nale˝ne z tytu∏u wycofania z portfela zmniejszajà t´ kwot´.

4. W pozycji I.3 „zmiana stanu rezerw sk∏adek i rezerwy na ryzyko niewygas∏e” technicznego rachunku

ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie ujmuje si´ ró˝nice pomi´dzy stanem rezerwy sk∏adek i rezerwy na pokrycie ryzyka niewygas∏ego na koniec okresu sprawozdawczego a stanem na poczàtek okresu w uj´ciu brutto, wynikajàce z ubezpieczeƒ bezpoÊrednich i reasekuracji czynnej. W pozycji tej ujmuje si´ zmian´ stanu rezerw uj´tych w pozycji C.I pasywów bilansu.

5. W pozycji I.4 „udzia∏ reasekuratorów w zmianie

stanu rezerw sk∏adek” technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie ujmuje si´ ró˝nice pomi´dzy stanem rezerwy sk∏adek i rezerwy na pokrycie ryzyka niewygas∏ego na koniec okresu sprawozdawczego a stanem na poczàtek okresu w uj´ciu na udziale reasekuratora, wynikajàce z ubezpieczeƒ bezpoÊrednich

i reasekuracji czynnej. W pozycji tej ujmuje si´ zmian´

stanu rezerw uj´tych w pozycji D.I pasywów bilansu.

6. W pozycji II.4 „wynik dodatni z rewaloryzacji lokat” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz

ogólnego rachunku zysków i strat ujmuje si´ przychody tytu∏em rozwiàzania wczeÊniej utworzonych odpisów z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci lokat wycenianych

wed∏ug wartoÊci nabycia pomniejszonej o trwa∏à utrat´ wartoÊci.

7. W pozycji III „niezrealizowane zyski z lokat” technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz ogólnego rachunku zysków i strat ujmuje si´ w szczególnoÊci,

z zastrze˝eniem pkt 6

a) zarachowane przychody z lokat, które nie sà jeszcze

wymagalne,

b) dodatnià ró˝nic´ pomi´dzy wartoÊcià bie˝àcà

a wartoÊcià nabycia (kosztem wytworzenia) lokat,

z wyjàtkiem dodatniej ró˝nicy z rewaloryzacji lokat

ujmowanej w kapitale w∏asnym.

8. W pozycji IV.1 technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych lub w pozycji V.1 technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „odszkodowania i Êwiadczenia wyp∏acone na udziale w∏asnym”

ujmuje si´ wszelkie wyp∏aty i obcià˝enia (rozliczenia

w kompensacie z nale˝noÊciami) dokonywane w okresie sprawozdawczym z tytu∏u odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ za szkody i wypadki powsta∏e w okresie sprawozdawczym i w okresach ubieg∏ych (w tym równie˝

Êwiadczenia rentowe i wykupy w ubezpieczeniach na

˝ycie), ∏àcznie z wszelkimi bezpoÊrednimi i poÊrednimi,

zewn´trznymi i wewn´trznymi kosztami likwidacji

szkód i windykacji regresów, zmniejszone o zwroty, re-

Poz. 1671

gresy i wszelkie odzyski (w tym równie˝ odzyski ze

sprzeda˝y pozosta∏oÊci po szkodach). Koszty likwidacji

szkód i windykacji regresów obejmujà równie˝ koszty

post´powania spornego. Pozycja obejmuje równie˝

odszkodowania i Êwiadczenia z tytu∏u koasekuracji,

w cz´Êci przypadajàcej na udzia∏ zak∏adu ubezpieczeƒ,

oraz rozliczone przez cedentów odszkodowania

i Êwiadczenia przypadajàce na zak∏ad ubezpieczeƒ z tytu∏u reasekuracji czynnej.

9. W pozycji IV.1.2 technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji V.1.2

technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „udzia∏

reasekuratorów w odszkodowaniach i Êwiadczeniach

wyp∏aconych” ujmuje si´ odszkodowania i Êwiadczenia wyp∏acone w okresie sprawozdawczym przypadajàce na udzia∏ reasekuratorów w ramach reasekuracji

biernej.

10. W pozycji VI technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji VII technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „premie i rabaty na udziale w∏asnym ∏àcznie ze zmianà stanu rezerw” wykazuje si´ premie, rabaty, wyp∏acane lub zaliczane osobom ubezpieczonym, uprawnionym lub uposa˝onym zgodnie z umowà ubezpieczenia. W tej pozycji wykazuje si´ równie˝ kwoty zaliczone do wyp∏aty

w okresie sprawozdawczym, wyp∏acone lub przypadajàce do wyp∏aty na rzecz ubezpieczonego, uprawnionego lub uposa˝onego, w∏àczajàc w to kwoty przeznaczone do zwi´kszenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych lub przeznaczone do zmniejszenia przysz∏ych

sk∏adek, w stopniu, w jakim te kwoty stanowià przeniesienie nadwy˝ki lub zysku osiàgni´tego z ca∏ej dzia∏alnoÊci lub jej cz´Êci, po odpisaniu kwot uwzgl´dnionych

w poprzednich okresach sprawozdawczych, które nie

sà ju˝ wymagane. Rabaty (bonifikaty) obejmujà ulgi

lub cz´Êciowy zwrot sk∏adek wynikajàcych z przebiegu

poszczególnych umów ubezpieczenia. WielkoÊç premii

i rabatów (bonifikat) nale˝y ujmowaç osobno, jeÊli sà

to wartoÊci znaczàce.

11. W pozycji VII.1 technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji VIII.1

technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „koszty

akwizycji” ujmuje si´ poniesione w okresie sprawozdawczym koszty akwizycji skorygowane o zmian´ stanu aktywowanych kosztów akwizycji oraz skorygowane o wartoÊç kosztów akwizycji jeszcze nieponiesionych, a dotyczàcych sk∏adki zarobionej w okresie sprawozdawczym.

12. W pozycji VIII.3 technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz w pozycji VII.3 technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych „prowizje reasekuracyjne oraz udzia∏y w zyskach reasekuratorów” wykazuje si´ wartoÊç tej pozycji — jako wielkoÊç ujemnà. Prowizje reasekuracyjne podlegajà rozliczeniu w czasie analogicznie do rozliczanych w czasie

kosztów akwizycji ponoszonych z tytu∏u zawarcia

umów ubezpieczenia odpowiednio obj´tych umowami

reasekuracyjnymi.

13. W pozycji VIII technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych oraz w pozycji XI technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie „pozosta∏e

koszty techniczne na udziale w∏asnym” ujmuje si´

w szczególnoÊci

ró˝nicy z rewaloryzacji lokat ujmowanej w kapitale

w∏asnym.

a) nale˝ne wp∏aty na Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny,

16. Dla sporzàdzania technicznych rachunków

ubezpieczeƒ wed∏ug poszczególnych grup lub klas

ubezpieczeƒ koszty administracyjne podlegajà odpowiedniemu rozliczeniu wed∏ug zasad okreÊlonych

w zak∏adowym planie kont.

b) nale˝ne wp∏aty na koszty nadzoru nad dzia∏alnoÊcià

ubezpieczeniowà,

c) nale˝ne wp∏aty cz∏onkowskie dla Polskiej Izby Ubezpieczeƒ,

d) odpisy na fundusz prewencyjny bàdê koszty prowadzenia dzia∏alnoÊci prewencyjnej, je˝eli zak∏ad

ubezpieczeƒ nie tworzy funduszu prewencyjnego,

e) nale˝ne wp∏aty na rzecz Zwiàzku Ochotniczych

Stra˝y Po˝arnych Rzeczypospolitej Polskiej,

f) inne koszty na udziale w∏asnym uwzgl´dniane przy

kalkulacji sk∏adki.

14. W pozycji IX.3 technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz w pozycji V.3 ogólnego rachunku zysków i strat „wynik ujemny z rewaloryzacji lokat” ujmuje si´ wartoÊç utworzonej w okresie sprawozdawczym rezerwy na trwa∏à utrat´ wartoÊci z tytu∏u lokat

wycenianych wed∏ug wartoÊci nabycia pomniejszonej

o odpisy z tytu∏u trwa∏ej utraty wartoÊci.

15. W pozycji X technicznego rachunku ubezpieczeƒ na ˝ycie oraz w pozycji VI ogólnego rachunku zysków i strat „niezrealizowane straty na lokatach” ujmuje si´ z zastrze˝eniem pkt 14, w szczególnoÊci ujemnà

ró˝nic´ pomi´dzy wartoÊcià bie˝àcà a wartoÊcià nabycia (kosztem wytworzenia) lokat, z wyjàtkiem ujemnej

17. W pozycji VIII „pozosta∏e przychody operacyjne” ogólnego rachunku zysków i strat wykazuje si´

w szczególnoÊci

a) przychody finansowe,

b) przychody z tytu∏u pe∏nienia czynnoÊci komisarza

awaryjnego,

c) przychody z tytu∏u prowadzenia dzia∏alnoÊci akwizycyjnej na rzecz Otwartych Funduszy Emerytalnych,

d) pozosta∏e przychody operacyjne.

18. W pozycji IX „pozosta∏e koszty operacyjne”

ogólnego rachunku zysków i strat wykazuje si´

w szczególnoÊci

a) koszty finansowe,

b) koszty zwiàzane z pe∏nieniem czynnoÊci komisarza

awaryjnego,

c) koszty zwiàzane z prowadzeniem dzia∏alnoÊci akwizycyjnej na rzecz Otwartych Funduszy Emerytalnych,

d) pozosta∏e koszty operacyjne.

Za∏àcznik nr 3

NOTY OBJAÂNIAJÑCE DO RACHUNKU PRZEP¸YWÓW PIENI¢˚NYCH

Wp∏ywy z tytu∏u sk∏adek brutto obejmujà wp∏ywy

uzyskane w okresie sprawozdawczym z tytu∏u ubezpieczeƒ bezpoÊrednich oraz z tytu∏u reasekuracji czynnej

przypadajàcej na udzia∏ zak∏adu ubezpieczeƒ bez

uwzgl´dnienia zwrotów sk∏adek, które ujmuje si´ w pozycji A.II.1.1 rachunku przep∏ywów pieni´˝nych.

Wp∏ywy z tytu∏u sk∏adek brutto (poz. A.I.1.1) oraz

wydatki z tytu∏u akwizycji (poz. A.II.1.3) nale˝y wykazywaç odr´bnie, nawet je˝eli rozliczenia z poÊrednikami

ubezpieczeniowymi dokonywane sà per saldo.

W pozycji A.I.1.2 wp∏ywy z tytu∏u regresów i zwrotów odszkodowaƒ brutto wykazuje si´ wartoÊç wp∏ywów z tytu∏u regresów i zwrotów odszkodowaƒ brutto

po pomniejszeniu o koszty dochodzenia tych regresów

i zwrotów odszkodowaƒ.

W pozycji A.I.2.1 „wp∏aty reasekuratorów z tytu∏u

udzia∏u w odszkodowaniach” ujmuje si´ kwoty faktycznie otrzymane od reasekuratorów z tytu∏u ich udzia∏u

w likwidacji szkód wraz z kwotami przeznaczonymi na

rekompensat´ kosztów likwidacji szkód, chyba ˝e stanowià one cz´Êç prowizji reasekuracyjnej.

Wp∏aty reasekuratorów z tytu∏u udzia∏u w odszkodowaniach (poz. A.I.2.1) oraz wp∏ywy z tytu∏u prowizji reasekuracyjnych i udzia∏u w zyskach reasekuratora

(poz. A.I.2.2) nale˝y wykazywaç odr´bnie, nawet je˝eli

rozliczenia z reasekuratorami dokonywane sà per saldo.

W pozycji A.II.1.2 „odszkodowania i Êwiadczenia

wyp∏acone brutto” ujmuje si´ kwoty faktycznie wyp∏acone przez zak∏ad ubezpieczeƒ tytu∏em likwidacji szkód

(Êwiadczeƒ) i innych zdarzeƒ obj´tych umowà ubezpieczenia wraz z wydatkami zwiàzanymi z likwidacjà tych

szkód (Êwiadczeƒ).

Wp∏ywy z emisji akcji (poz. C.I.1) oznaczajà kwoty

uzyskane netto — po potràceniu kosztów emisji — niezale˝nie od daty rejestracji podwy˝szenia kapita∏u podstawowego; towarzystwa ubezpieczeƒ wzajemnych

wykazujà w tej pozycji wp∏aty na poczet udzia∏ów w kapitale zak∏adowym.

Za∏àcznik nr 4

ZAKRES INFORMACJI DODATKOWEJ DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego obejmuje w szczególnoÊci

1) nazw´ (firm´) i siedzib´, podstawowy przedmiot

dzia∏alnoÊci jednostki oraz wskazanie w∏aÊciwego

sàdu lub innego organu prowadzàcego rejestr,

2) wskazanie czasu trwania dzia∏alnoÊci jednostki, je˝eli jest ograniczony,

3) wskazanie okresu obj´tego sprawozdaniem finansowym,

4) wskazanie, ˝e sprawozdanie finansowe zawiera dane ∏àczne, je˝eli w sk∏ad jednostki wchodzà wewn´trzne jednostki organizacyjne sporzàdzajàce

samodzielne sprawozdania finansowe,

5) wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zosta∏o

sporzàdzone przy za∏o˝eniu kontynuowania dzia∏alnoÊci gospodarczej przez jednostk´ w dajàcej si´

przewidzieç przysz∏oÊci oraz czy nie istniejà okolicznoÊci wskazujàce na zagro˝enie kontynuowania

przez nià dzia∏alnoÊci,

6) w przypadku sprawozdania finansowego sporzàdzonego za okres, w ciàgu którego nastàpi∏o po∏àczenie, wskazanie, ˝e jest to sprawozdanie finansowe sporzàdzone po po∏àczeniu spó∏ek, oraz wskazanie zastosowanej metody rozliczenia po∏àczenia

(nabycia, ∏àczenia udzia∏ów),

7) omówienie przyj´tych zasad (polityki) rachunkowoÊci, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (tak˝e amortyzacji, walut obcych) oraz innych przychodów i kosztów w zakresie, w jakim ustawa pozostawia jednostce prawo wyboru,

8) dokonane w stosunku do poprzedniego okresu

sprawozdawczego zmiany sposobu sporzàdzania

sprawozdania finansowego, wraz z uzasadnieniem

i skutkami finansowymi w postaci zmian w sytuacji

majàtkowej i finansowej oraz rentownoÊci jednostki.

Dodatkowe informacje i objaÊnienia

Uwzgl´dniajàc przyj´te zasady rachunkowoÊci nale˝y okreÊliç metod´

1) uznawania przychodów ze sk∏adek,

2) obcià˝ania kosztami odszkodowaƒ i Êwiadczeƒ,

3) ustalania metod rozliczenia przychodów z lokat,

4) rozliczania kosztów akwizycji,

5) wyceny lokat (osobno dla ka˝dej znaczàcej pozycji

lokat, jeÊli sà odmienne),

6) tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych

okreÊlonych w regulaminie tworzenia i rozwiàzywania rezerw techniczno-ubezpieczeniowych zatwierdzonym i zaktualizowanym przez kierownika

jednostki.

II. Informacje dodatkowe do bilansu

1. W odniesieniu do lokat

a) szczegó∏owy zakres zmian wartoÊci poszczególnych rodzajów lokat, zawierajàcy stan tych lokat na

poczàtek okresu sprawozdawczego, zwi´kszenia

i zmniejszenia w okresie sprawozdawczym oraz

stan na koniec okresu sprawozdawczego,

b) wartoÊç nabycia (koszt wytworzenia) lokat —

w przypadku gdy lokaty wykazywane sà w bilansie

wartoÊci godziwej, wartoÊç godziwà lokat — w przypadku gdy lokaty wykazywane sà w bilansie wed∏ug

wartoÊci nabycia, w przypadku lokat, których wartoÊç uleg∏a cz´Êciowo umorzeniu — tak˝e wartoÊç

dotychczasowych odpisów umorzeniowych,

c) przedstawiç lokaty w podziale na lokaty d∏ugoterminowe i krótkoterminowe,

d) przedstawiç lokaty z wykazaniem waluty, je˝eli lokaty sà dokonywane w walutach obcych,

e) przedstawiç lokaty w podziale na lokaty dopuszczone i niedopuszczone do publicznego obrotu na rynku regulowanym,

f) wykazaç osobno lokaty w instrumenty finansowe

emitowane lub gwarantowane przez Skarb Paƒstwa lub organizacje mi´dzynarodowe, których

cz∏onkiem jest Rzeczpospolita Polska,

g) wykazaç osobno lokaty w instrumenty finansowe

emitowane lub gwarantowane przez samorzàd terytorialny lub zwiàzek tych jednostek lub miasto

sto∏eczne Warszawa,

h) przedstawiç lokaty z terminem zapadalnoÊci w podziale na terminy zapadalnoÊci do 3 miesi´cy

w∏àcznie, od 3 miesi´cy do 1 roku w∏àcznie, od 1 roku do 5 lat w∏àcznie oraz powy˝ej 5 lat,

i) wyszczególniç lokaty uj´te w pozycji „pozosta∏e lokaty”, je˝eli ich udzia∏ w lokatach ogó∏em zak∏adu

ubezpieczeƒ przekracza 5%.

2. W odniesieniu do depozytów u cedentów nale˝y

wykazaç depozyty w walucie polskiej i w walutach obcych odpowiednio w podziale na depozyty

a) u cedentów b´dàcych jednostkami powiàzanymi

z zak∏adem ubezpieczeƒ,

b) u pozosta∏ych cedentów.

3. W odniesieniu do nale˝noÊci i zobowiàzaƒ w informacji dodatkowej do bilansu nale˝y wykazaç

a) wartoÊç rezerw innych ni˝ techniczno-ubezpieczeniowe wed∏ug celu ich utworzenia, zmiany stanu

tych rezerw w okresie sprawozdawczym (zmniejszenia i zwi´kszenia), ze wskazaniem tych, które korygujà stan nale˝noÊci,

b) podzia∏ nale˝noÊci i zobowiàzaƒ wed∏ug pozycji bilansu o pozosta∏ym na dzieƒ bilansowy przewidywanym umowà okresie sp∏aty do 3 miesi´cy

(w∏àcznie), powy˝ej 3 miesi´cy do 1 roku (w∏àcznie), powy˝ej 1 roku do 5 lat (w∏àcznie), ponad 5 lat,

c) podzia∏ nale˝noÊci i zobowiàzaƒ wed∏ug walut,

d) wykaz zobowiàzaƒ zabezpieczonych na majàtku zak∏adu ubezpieczeƒ ze wskazaniem jego rodzaju,

e) wartoÊç zobowiàzaƒ warunkowych, w tym udzielonych przez jednostk´ por´czeƒ i gwarancji pozaubezpieczeniowych.

— sk∏adek ubezpieczeƒ grupowych,

4. W odniesieniu do innych sk∏adników aktywów

nale˝y wykazaç

— sk∏adek z umów ubezpieczenia bezpremiowych,

a) rodzaje rzeczowych sk∏adników aktywów w podziale na sk∏adniki w∏asne i obce, zwi´kszenia i zmniejszenia w okresie sprawozdawczym — podobne

przedstawienie stanów i tytu∏ów zmian dotychczasowej amortyzacji (umorzenia),

b) wartoÊç gruntów w u˝ytkowaniu wieczystym niewykorzystywanych na w∏asne potrzeby,

c) zobowiàzania wobec bud˝etu paƒstwa lub gminy

z tytu∏u uzyskania prawa w∏asnoÊci budynków i budowli.

5. W odniesieniu do rozliczeƒ mi´dzyokresowych

nale˝y przedstawiç czynne i bierne rozliczenia mi´dzyokresowe oraz przychody przysz∏ych okresów, je˝eli sà

istotne.

6. W odniesieniu do kapita∏ów w∏asnych nale˝y wykazaç w informacji dodatkowej

a) dane o strukturze w∏asnoÊci kapita∏u podstawowego oraz liczbie i wartoÊci nominalnej subskrybowanych akcji, z wyszczególnieniem akcji uprzywilejowanych,

b) propozycje podzia∏u zysku lub pokrycia straty za

rok obrotowy.

7. W odniesieniu do zobowiàzaƒ z tytu∏u depozytów

reasekuratorów nale˝y wykazaç zobowiàzania okreÊlone

w walucie polskiej oraz w walutach obcych w podziale na

— sk∏adek okresowych,

— sk∏adek jednorazowych,

— sk∏adek z umów ubezpieczenia premiowych,

— sk∏adek z umów ubezpieczenia, je˝eli ryzyko lokaty

ponosi ubezpieczajàcy,

jak równie˝ wartoÊç Êwiadczeƒ wyp∏aconych brutto

w okresie sprawozdawczym, saldo rozliczeƒ z tytu∏u

reasekuracji biernej oraz koszty dzia∏alnoÊci w podziale na ubezpieczenia bezpoÊrednie i poÊrednie.

2. W odniesieniu do ubezpieczeƒ majàtkowych

i osobowych sk∏adki brutto przypisane w okresie sprawozdawczym, sk∏adki brutto zarobione w okresie sprawozdawczym, odszkodowania i Êwiadczenia wyp∏acone brutto (w tym oddzielnie koszty likwidacji szkód),

salda rozliczeƒ z tytu∏u reasekuracji oraz koszty dzia∏alnoÊci w podziale na ubezpieczenia bezpoÊrednie i poÊrednie wed∏ug nast´pujàcych klas rachunkowych

— nast´pstwa wypadków i choroba (grupa 1 i 2),

— komunikacyjne — odpowiedzialnoÊç cywilna (grupa 10),

— komunikacyjne pozosta∏e (grupa 3),

— morskie, lotnicze i transportowe (grupy 4, 5, 6, 7),

— od ognia i innych szkód majàtkowych (grupy 8, 9),

— odpowiedzialnoÊç cywilna (grupy 11, 12, 13),

— kredyt i gwarancje (grupy 14, 15),

— ochrona prawna (grupa 17),

— Êwiadczenie pomocy (grupa 18),

a) zobowiàzania wobec jednostek powiàzanych,

— pozosta∏e (grupa 16),

b) zobowiàzania wobec pozosta∏ych jednostek.

jak równie˝ kwoty sk∏adek otrzymanych z obowiàzkowych ubezpieczeƒ OC wed∏ug grup ubezpieczeƒ.

8. W odniesieniu do rezerw techniczno-ubezpieczeniowych nale˝y wykazaç

a) odr´bnie wartoÊç rezerwy na ryzyka niewygas∏e,

niezale˝nie od jej wysokoÊci,

b) rezerw´ na niewyp∏acone odszkodowania i Êwiadczenia w podziale na grupy ubezpieczeƒ, je˝eli wyst´puje istotna ró˝nica pomi´dzy

— stanem tej rezerwy na poczàtku okresu sprawozdawczego z tytu∏u szkód powsta∏ych w poprzednich okresach sprawozdawczych a

— wielkoÊcià odszkodowaƒ wyp∏aconych w ciàgu

okresu sprawozdawczego z tytu∏u tych szkód

oraz stanem rezerwy na koniec okresu sprawozdawczego tytu∏em tych szkód.

III. Informacje dodatkowe do technicznego rachunku ubezpieczeƒ i ogólnego rachunku

zysku i strat

1. W odniesieniu do ubezpieczeƒ na ˝ycie wartoÊç

sk∏adek przypisanych brutto w okresie sprawozdawczym w podziale na ubezpieczenia bezpoÊrednie oraz

poÊrednie, ze wskazaniem

— sk∏adek indywidualnych,

3. W ramach kosztów akwizycji

— wartoÊç kosztów akwizycji poniesionych w okresie

sprawozdawczym, w tym wartoÊç prowizji akwizycyjnych z ubezpieczeƒ bezpoÊrednich,

— wartoÊç kosztów akwizycji przeniesionych na przysz∏e okresy sprawozdawcze.

4. W ramach rozliczeƒ z tytu∏u reasekuracji

— kwoty sk∏adek ubezpieczeniowych otrzymane z zagranicy,

— kwoty sk∏adek reasekuracyjnych przekazane za granic´,

— saldo z tytu∏u rozliczeƒ reasekuracji biernej,

— saldo z tytu∏u rozliczeƒ reasekuracji czynnej,

— wartoÊç nale˝noÊci i zobowiàzaƒ z tytu∏u reasekuracji biernej, w tym wartoÊç nale˝noÊci od reasekuratorów zabezpieczonych gwarancjami instytucji

finansowych,

— wartoÊç nale˝noÊci i zobowiàzaƒ z tytu∏u reasekuracji czynnej, w tym wartoÊç zobowiàzaƒ wobec cedentów i retrocedentów zabezpieczonych gwarancjami zak∏adu ubezpieczeƒ.

5. W zakresie rozliczeƒ podatkowych wykaz g∏ównych pozycji ró˝niàcych podstaw´ opodatkowania podatkiem dochodowym od wyniku finansowego brutto.

6. W zakresie kosztów administracyjnych

a) zu˝ycie materia∏ów i energii,

b) us∏ugi obce,

c) wynagrodzenia,

d) ubezpieczenia i inne Êwiadczenia,

e) amortyzacja,

Poz. 1671

wej spó∏ki przej´tej na dzieƒ po∏àczenia, wartoÊç

firmy lub ujemnà wartoÊç firmy i opis zasad jej

amortyzacji, lub

— w przypadku rozliczenia metodà ∏àczenia udzia∏ów — nazw´ i opis przedmiotu dzia∏alnoÊci spó∏ek, które w wyniku po∏àczenia zosta∏y wykreÊlone z rejestru, liczb´, wartoÊç nominalnà i rodzaj

akcji wyemitowanych w celu po∏àczenia, przychody i koszty, zyski i straty oraz zmiany w kapita∏ach w∏asnych po∏àczonych spó∏ek za okres od

poczàtku roku obrotowego, w ciàgu którego nastàpi∏o po∏àczenie, do dnia po∏àczenia.

f) inne.

7. W przypadku gdy wielkoÊci i kwoty sà istotne

(znaczàce liczby lub konsekwencje dla zak∏adu ubezpieczeƒ), nale˝y podaç informacje o przychodach,

kosztach i wynikach dzia∏alnoÊci zaniechanej w roku

obrotowym lub przewidzianej do zaprzestania w roku

nast´pnym.

8. Informacja dodatkowa dotyczàca poszczególnych pozycji skonsolidowanego sprawozdania jednostek powiàzanych powinna zawieraç

a) nazw´ i siedzib´ jednostki dominujàcej, sporzàdzajàcej skonsolidowane sprawozdanie finansowe,

b) dane o strukturze w∏asnoÊci kapita∏u podstawowego jednostki dominujàcej z wyodr´bnieniem liczby

i wartoÊci akcji (udzia∏ów) posiadanych przez jednostk´ dominujàcà i jednostki powiàzane; wykaz

ten powinien zawieraç tak˝e informacje o procencie udzia∏ów lub akcji i informacj´ o udziale w zarzàdzaniu oraz o zysku lub stracie tych spó∏ek za

ostatni okres sprawozdawczy,

c) wartoÊç firmy oraz ujemnà wartoÊç firmy dla ka˝dej

jednostki obj´tej konsolidacjà osobno, ze wskazaniem sposobu ich ustalenia oraz wysokoÊci dotychczas dokonywanych odpisów amortyzacyjnych,

d) informacje liczbowe zapewniajàce porównywalnoÊç danych sprawozdania finansowego za rok poprzedzajàcy ze sprawozdaniem finansowym za rok

obrotowy,

e) dane liczbowe dotyczàce spó∏ek powiàzanych kapita∏owo z jednostkà o

— trwa∏ych lokatach finansowych w tych spó∏kach,

— wzajemnych nale˝noÊciach i zobowiàzaniach,

— kosztach i przychodach z wzajemnych transakcji,

— pozycjach pozabilansowych zwiàzanych z jednostkami powiàzanymi,

— oraz innych, niezb´dnych do sporzàdzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego,

f) w przypadku skonsolidowanego sprawozdania finansowego sporzàdzanego za okres, w ciàgu którego nastàpi∏o po∏àczenie jednostki powiàzanej

— w przypadku rozliczenia metodà nabycia — nazw´ i opis przedmiotu dzia∏alnoÊci spó∏ki przej´tej, liczb´, wartoÊç nominalnà i rodzaj akcji wyemitowanych w celu po∏àczenia, cen´ przej´cia,

wartoÊç aktywów netto wed∏ug wartoÊci godzi-

9. W informacji dodatkowej dotyczàcej poszczególnych pozycji sprawozdania grupy kapita∏owej nale˝y

przedstawiç informacje o

1) wspólnych przedsi´wzi´ciach, które nie podlegajà

konsolidacji metodà pe∏nà lub praw w∏asnoÊci,

w tym

a) nazwie, zakresie dzia∏alnoÊci wspólnego przedsi´wzi´cia,

b) procentowym udziale,

c) cz´Êciach wspólnie posiadanych rzeczowych

sk∏adników aktywów trwa∏ych, wartoÊciach niematerialnych i prawnych,

d) zobowiàzaniach zaciàgni´tych na potrzeby

przedsi´wzi´cia lub zakupu rzeczowych sk∏adników aktywów trwa∏ych,

e) cz´Êci zobowiàzaƒ wspólnie zaciàgni´tych,

f) dochodach otrzymanych ze wspólnego przedsi´wzi´cia i kosztach zwiàzanych z nimi,

g) zobowiàzaniach warunkowych i inwestycyjnych

dotyczàcych wspólnego przedsi´wzi´cia,

2) wynagrodzeniach, ∏àcznie z wynagrodzeniem z zysku, wyp∏aconych cz∏onkom zarzàdu i organów

nadzorczych spó∏ek kapita∏owych,

3) po˝yczkach udzielonych cz∏onkom zarzàdu i organów nadzorczych spó∏ek kapita∏owych,

4) transakcjach

a) z cz∏onkami zarzàdu i organów nadzorczych zak∏adu ubezpieczeƒ oraz osobami pozostajàcymi

z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym,

b) z jednostkami, w których udzia∏owcami (akcjonariuszami) lub wspólnikami sà osoby wymienione pod lit. a), je˝eli dysponujà one, bezpoÊrednio lub poÊrednio, prawem g∏osu wynoszàcym co najmniej 33% wszystkich praw g∏osu na

zgromadzeniu wspólników (walnym zgromadzeniu akcjonariuszy),

5) transakcjach ze spó∏kami powiàzanymi kapita∏owo,

które nie sà obj´te skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym.

10. W informacji dodatkowej nale˝y ponadto przedstawiç

a) informacje o znaczàcych zdarzeniach, jakie nastàpi∏y po dniu bilansowym, a nie zosta∏y uwzgl´dnione w bilansie oraz rachunku zysków i strat,

b) informacje o znaczàcych zdarzeniach dotyczàcych

lat ubieg∏ych, uj´tych w sprawozdaniu finanso-

wym roku obrotowego,

c) informacje o zobowiàzaniach warunkowych (wykaz

zobowiàzaƒ zabezpieczonych na majàtku jednostki, ze wskazaniem ich rodzaju, w tym równie˝

udzielone przez jednostk´ gwarancje i por´czenia,

tak˝e wekslowe),

d) informacje o zobowiàzaniach kapita∏owych,

Poz. 1671

one, bezpoÊrednio lub poÊrednio, prawem g∏osu

wynoszàcym co najmniej 33% wszystkich praw

g∏osu na zgromadzeniu wspólników (walnym zgromadzeniu akcjonariuszy),

h) informacje o transakcjach ze spó∏kami powiàzanymi kapita∏owo.

f) informacje o transakcjach z cz∏onkami zarzàdu i organów nadzorczych zak∏adu ubezpieczeƒ oraz osobami pozostajàcymi z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym,

11. Informacja dodatkowa powinna zapewniaç porównywalnoÊç informacji finansowych zawartych

w sprawozdaniu za rok obrotowy z informacjami zawartymi w sprawozdaniu finansowym za poprzedni

rok obrotowy. Informacje finansowe powinny byç

przedstawione z zachowaniem porzàdku wyznaczonego numeracjà rzymskà, stosownie do kolejnoÊci prezentacji wed∏ug poszczególnych cz´Êci sprawozdania

finansowego.

g) informacje o transakcjach z jednostkami, w których

udzia∏owcami (akcjonariuszami) lub wspólnikami

sà osoby wymienione pod lit. f), je˝eli dysponujà

Wszelkie dodatkowe informacje, niewynikajàce lub

niezwiàzane w sposób bezpoÊredni z wymienionymi

wy˝ej sprawozdaniami, powinny byç przedstawione

e) informacje o wynagrodzeniach, ∏àcznie z wynagrodzeniem z zysku, wyp∏aconych cz∏onkom zarzàdu

i organów nadzorczych zak∏adu ubezpieczeƒ, a tak˝e o po˝yczkach udzielonych tym osobom,

Za∏àcznik nr 5

ZAKRES INFORMACJI DO SPRAWOZDANIA Z DZIA¸ALNOÂCI ZAK¸ADU UBEZPIECZE¡

Sprawozdanie z dzia∏alnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ

powinno obejmowaç

1) informacje o wydarzeniach zaistnia∏ych w roku obrotowym, które w sposób istotny wp∏yn´∏y na stan

majàtkowy i sytuacj´ finansowà zak∏adu ubezpieczeƒ,

2) informacje o przewidywanym rozwoju zak∏adu

ubezpieczeƒ,

3) wskazanie czynników ryzyka prowadzonej dzia∏alnoÊci i opis mo˝liwych jej zagro˝eƒ,

4) przedstawienie aktualnej i przewidywanej sytuacji

finansowej zak∏adu ubezpieczeƒ dotyczàcej struktury sprzeda˝y produktów ubezpieczeniowych,

rentownoÊci dzia∏alnoÊci lokacyjnej, wielkoÊci

kosztów prowadzenia dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej, wielkoÊci utworzonych na koniec roku obrotowego rezerw techniczno-ubezpieczeniowych, stanu pokrycia marginesu wyp∏acalnoÊci oraz kapita∏u gwarancyjnego Êrodkami w∏asnymi, jak równie˝

stanu pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych odpowiednimi aktywami.

Za∏àcznik nr 6

METODY TWORZENIA REZERWY NA WYRÓWNANIE SZKODOWOÂCI W UBEZPIECZENIACH

GRUPY 14 DZIA¸U II

Metoda nr 1

1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç

rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z grupy 14. Rezerwa ta jest przeznaczona na pokrycie ujemnego wyniku technicznego w grupie 14 w danym roku

obrotowym.

2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku

obrotowym o 75% dodatniego wyniku technicznego

w grupie 14, nie wi´cej jednak ni˝ o wielkoÊç równà 12% sk∏adki przypisanej na udziale w∏asnym w grupie 14, a˝ do osiàgni´cia wielkoÊci 150% najwi´kszego

zbioru sk∏adki na udziale w∏asnym w grupie 14 w ciàgu

roku obrotowego w ostatnich 5 latach obrotowych.

py 14. Jest ona przeznaczona na pokrycie ujemnego

wyniku technicznego w grupie 14 w danym roku obrotowym.

2. Minimalna wielkoÊç powy˝szej rezerwy wynosi

134% Êredniego zbioru sk∏adki na udziale w∏asnym

z ubezpieczeƒ bezpoÊrednich i poÊrednich w grupie 14

w ciàgu roku obrotowego w ostatnich 5 latach obrotowych.

3. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku

obrotowym o 75% dodatniego wyniku technicznego

w grupie 14, a˝ do osiàgni´cia wielkoÊci opisanej

w ust. 2.

Metoda nr 3 (metoda aktuarialna)

Metoda nr 2

1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç

rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z gru-

1. Zak∏ad ubezpieczeƒ jest obowiàzany utworzyç

rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk z grupy 14. Jest ona przeznaczona na pokrycie wy˝szego ni˝

przeci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci w grupie 14

w danym roku obrotowym.

2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku

obrotowym, w którym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest

mniejszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci

w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi

sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowoÊci

w okresie odniesienia oraz wspó∏czynnikiem szkodowoÊci w danym roku, a˝ do osiàgni´cia wymaganej

wielkoÊci tej rezerwy.

3. Wymagana wielkoÊç rezerwy na wyrównanie

szkodowoÊci równa jest iloczynowi szeÊciokrotnoÊci

standardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika

szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu

odniesienia przez kwot´ sk∏adki zarobionej w danym

roku w grupie 14.

4. Powy˝szà rezerw´ zmniejsza si´ w ka˝dym roku obrotowym, w którym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest wi´kszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci w okresie

odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi sk∏adki zarobionej

w danym roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy wspó∏czynnikiem szkodowoÊci w danym roku oraz Êrednim

wspó∏czynnikiem szkodowoÊci w okresie odniesienia.

5. Niezale˝nie od przebiegu szkodowoÊci oraz

przed uwzgl´dnieniem korekty rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci w danym roku, rezerw´ zwi´ksza si´

w ka˝dym roku obrotowym o 3,5% wymaganej wielkoÊci tej rezerwy, a˝ do osiàgni´cia wymaganej wielkoÊci

tej rezerwy.

6. Okres odniesienia wynosi nie mniej ni˝ 15 lat

oraz nie wi´cej ni˝ 30 lat. Rezerwy na wyrównanie

szkodowoÊci dla ryzyk grupy 14 nie tworzy si´, jeÊli

w ka˝dym roku w okresie odniesienia zak∏ad ubezpieczeƒ nie wykaza∏ ujemnego wyniku technicznego

w grupie 14.

7. Wymagana wielkoÊç rezerwy na wyrównanie

szkodowoÊci oraz kwoty jej zmniejszeƒ powinny byç

zredukowane, jeÊli z analizy Êredniego wspó∏czynnika

szkodowoÊci i wspó∏czynnika kosztów w okresie odniesienia wynika, ˝e w sk∏adce skalkulowany jest narzut

bezpieczeƒstwa.

8. Wszystkie obliczenia odnoszà si´ do wp∏ywów

i kosztów na udziale w∏asnym.

9. Przez poj´cie „wspó∏czynnik kosztów” rozumie

si´ stosunek kosztów dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej

i pozosta∏ych kosztów technicznych na udziale w∏asnym (poz. VII i VIII technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych — za∏àcznik nr 3 do

ustawy) do sk∏adki zarobionej.

Metoda nr 4 (metoda aktuarialna)

1. Zak∏ad ubezpieczeƒ ma obowiàzek utworzyç rezerw´ na wyrównanie szkodowoÊci dla ryzyk grupy 14.

Jest ona przeznaczona na pokrycie wy˝szego ni˝ przeci´tny wspó∏czynnika szkodowoÊci w grupie 14 w danym roku obrotowym.

Poz. 1671

2. Powy˝szà rezerw´ zwi´ksza si´ w ka˝dym roku

obrotowym, w którym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest

mniejszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci

w okresie odniesienia, o kwot´ równà iloczynowi

sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowoÊci

w okresie odniesienia oraz wspó∏czynnikiem szkodowoÊci w danym roku, a˝ do osiàgni´cia wymaganej

wielkoÊci tej rezerwy.

3. Maksymalna wymagana wielkoÊç rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci równa jest iloczynowi szeÊciokrotnoÊci standardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika szkodowoÊci w okresie odniesienia przez kwot´ sk∏adki zarobionej w danym roku w grupie 14.

4. Powy˝szà rezerw´ zmniejsza si´ w ka˝dym roku

obrotowym, w którym wspó∏czynnik szkodowoÊci jest

wi´kszy od Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci

w kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia,

o kwot´ równà iloczynowi sk∏adki zarobionej w danym

roku w grupie 14 przez ró˝nic´ mi´dzy wspó∏czynnikiem

szkodowoÊci w danym roku oraz Êrednim wspó∏czynnikiem szkodowoÊci w okresie odniesienia, a˝ do osiàgni´cia minimalnej wymaganej wielkoÊci tej rezerwy.

5. Minimalna wymagana wieloÊç rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci równa jest iloczynowi trzykrotnoÊci standardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu

odniesienia przez kwot´ sk∏adki zarobionej w danym

roku w grupie 14.

6. Okres odniesienia wynosi nie mniej ni˝ 15 lat

oraz nie wi´cej ni˝ 30 lat. Rezerwy na wyrównanie

szkodowoÊci dla ryzyk grupy 14 nie tworzy si´, jeÊli

w ka˝dym roku w okresie odniesienia zak∏ad ubezpieczeƒ nie wykaza∏ ujemnego wyniku technicznego

w grupie 14.

7. Obie wymagane wielkoÊci, maksymalna i minimalna, rezerwy na wyrównanie szkodowoÊci oraz kwoty jej zmniejszeƒ powinny byç zredukowane, jeÊli

z analizy Êredniego wspó∏czynnika szkodowoÊci

i wspó∏czynnika kosztów w okresie odniesienia wynika, ˝e w sk∏adce skalkulowany jest narzut bezpieczeƒstwa oraz ˝e wspó∏czynnik narzutu bezpieczeƒstwa jest

równy co najmniej pó∏torakrotnoÊci standardowego

odchylenia z próby wspó∏czynnika szkodowoÊci w kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia. Wymienione wielkoÊci powinny byç zredukowane poprzez pomno˝enie ich przez iloraz pó∏torakrotnoÊci standardowego odchylenia z próby wspó∏czynnika szkodowoÊci

w kolejnych latach obrotowych okresu odniesienia

i wspó∏czynnika narzutu bezpieczeƒstwa.

8. Wszystkie obliczenia odnoszà si´ do wp∏ywów

i kosztów na udziale w∏asnym.

9. Przez poj´cie „wspó∏czynnik kosztów” rozumie

si´ stosunek kosztów dzia∏alnoÊci ubezpieczeniowej

i pozosta∏ych kosztów technicznych na udziale w∏asnym (poz. VII i VIII technicznego rachunku ubezpieczeƒ majàtkowych i osobowych — za∏àcznik nr 3 do

ustawy) do sk∏adki zarobionej.

g) mo˝liwoÊci wczeÊniejszego rozliczenia — okres

lub dzieƒ — jeÊli istniejà,

h) ceny lub przedzia∏u cen realizacji instrumentu,

i) mo˝liwoÊci wymiany lub zamiany na inny sk∏adnik aktywów lub pasywów,

j) ustalonej stopy lub kwoty odsetek, dywidendy

lub innych przychodów oraz terminu ich p∏atnoÊci,

k) dodatkowych zabezpieczeƒ zwiàzanych z tym instrumentem, przyj´tych lub z∏o˝onych,

l) wy˝ej wymienionych informacji (lit. a)–k) równie˝ dla instrumentu, na który dany instrument

mo˝e byç zamieniony,

m) innych warunków towarzyszàcych danemu instrumentowi,

n) rodzaju ryzyka zwiàzanego z instrumentem, np.

ryzyko stopy procentowej,

o) sumy istniejàcych zobowiàzaƒ z tytu∏u zaj´tych

pozycji w instrumentach;

2. Informacj´ o

1) ∏àcznej wartoÊci wynagrodzeƒ i nagród (w pieniàdzu i w naturze) wyp∏aconych lub nale˝nych, odr´bnie dla osób zarzàdzajàcych i nadzorujàcych,

obcià˝ajàcych fundusz,

2) wartoÊci niesp∏aconych zaliczek, kredytów, po˝yczek, gwarancji, por´czeƒ lub innych umów zobowiàzujàcych do Êwiadczeƒ na rzecz funduszu, z podaniem warunków oprocentowania i sp∏aty tych

kwot, udzielonych osobom zarzàdzajàcym i nadzorujàcym, obcià˝ajàcych fundusz, odr´bnie dla osób

zarzàdzajàcych i nadzorujàcych oraz oddzielnie ich

wspó∏ma∏˝onkom, krewnym i powinowatym do

drugiego stopnia, przysposobionym lub przysposabiajàcym oraz innym osobom, z którymi sà one

powiàzane osobiÊcie;

3. OdnoÊnie do nieruchomoÊci przedstawia si´ ich

podzia∏ wed∏ug grup rodzajowych, z uwzgl´dnieniem

podzia∏u na krajowe i zagraniczne, podajàc dla ka˝dej

z grup wartoÊç nak∏adów inwestycyjnych zwi´kszajàcych ich wartoÊç poczàtkowà, poniesionych w danym

okresie sprawozdawczym;

4. Informacje o znaczàcych zdarzeniach, dotyczàcych lat ubieg∏ych, uj´tych w sprawozdaniu finansowym za bie˝àcy okres;

Poz. 1670 i 1671

5. Informacje o znaczàcych zdarzeniach, jakie nastàpi∏y po dniu bilansowym, a nieuwzgl´dnionych

w sprawozdaniu finansowym;

6. Zestawienie oraz objaÊnienie ró˝nic pomi´dzy

danymi ujawnionymi w sprawozdaniu finansowym

i porównywalnych danych finansowych a uprzednio

sporzàdzonymi i opublikowanymi sprawozdaniami finansowymi;

7. Dokonane korekty b∏´dów podstawowych, ich

przyczyny, tytu∏y oraz wp∏yw wywo∏anych tym skutków finansowych na sytuacj´ majàtkowà i finansowà,

p∏ynnoÊç oraz wynik z operacji i rentownoÊç funduszu,

przy czym w przypadku gdy

1) w okresie sprawozdawczym wystàpi∏y przypadki

informowania uczestników o korektach wyceny aktywów netto na jednostk´ uczestnictwa albo certyfikat inwestycyjny, do∏àczana jest tabela zawierajàca co najmniej dat´ skorygowanej wyceny, dat´

og∏oszenia korekty wyceny, wartoÊç aktywów netto na jednostk´ uczestnictwa lub certyfikat inwestycyjny sprzed og∏oszonej korekty oraz po korekcie, wyjaÊnienie przyczyn korekty,

2) w okresie sprawozdawczym wystàpi∏y przypadki

zawieszenia zbywania lub odkupywania jednostek

uczestnictwa, a tak˝e zawieszenia w dokonywaniu

aktywów netto na jednostk´ uczestnictwa albo certyfikat inwestycyjny do∏àczana jest tabela zawierajàca co najmniej dat´ og∏oszenia rozpocz´cia zawieszenia, okres, w którym zawieszenie obowiàzywa∏o, a tak˝e wyjaÊnienie podstaw prawnych

i przyczyn zawieszenia;

8. W przypadku wyst´powania niepewnoÊci co do

mo˝liwoÊci kontynuowania dzia∏alnoÊci, opis tych niepewnoÊci oraz stwierdzenie, ˝e taka niepewnoÊç wyst´puje, oraz wskazanie, czy sprawozdanie finansowe

zawiera korekty z tym zwiàzane; informacja powinna

zawieraç równie˝ opis podejmowanych bàdê planowanych przez jednostk´ dzia∏aƒ majàcych na celu eliminacje niepewnoÊci.

Ponadto w przypadku gdy informacje inne ni˝ wskazane powy˝ej mog∏yby w istotny sposób wp∏ynàç na ocen´ sytuacji majàtkowej, finansowej, wyniku z operacji

funduszu i ich zmian, nale˝y ujawniç te informacje odpowiednio we wst´pie lub danych uzupe∏niajàcych

w sprawozdaniu finansowym.

1671

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 10 grudnia 2001 r.

w sprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci zak∏adów ubezpieczeƒ.

Na podstawie art. 28 ust. 10 i art. 81 ust. 2 pkt 6

ustawy z dnia 29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci

(Dz. U. Nr 121, poz. 591, z 1997 r. Nr 32, poz. 183, Nr 43,

poz. 272, Nr 88, poz. 554, Nr 118, poz. 754, Nr 139,

poz. 933 i 934, Nr 140, poz. 939 i Nr 141, poz. 945,

z 1998 r. Nr 60, poz. 382, Nr 106, poz. 668, Nr 107,

poz. 669 i Nr 155, poz. 1014, z 1999 r. Nr 9, poz. 75

i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 60, poz. 703, Nr 94,

poz. 1037 i Nr 113, poz. 1186 oraz z 2001 r. Nr 102,

poz. 1117 i Nr 111, poz. 1195) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne