Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 lipca 2001 r. w sprawie wymagań zasadniczych dla maszyn i elementów bezpieczeństwa podlegających ocenie zgodności, warunków i trybu dokonywania oceny zgodności oraz sposobu oznakowania tych maszyn i elementów bezpieczeństwa.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia dotyczàce projektowania i wykonywania maszyn i elementów bezpieczeƒstwa,

2) procedury oceny zgodnoÊci,

3) rodzaje maszyn i elementów bezpieczeƒstwa, dla

których jest wymagany udzia∏ jednostki notyfikowanej, w trakcie przeprowadzania procedury oceny zgodnoÊci,

4) wzór oznakowania CE.

§ 2. 1. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ do

1) maszyn, których jedynym êród∏em nap´du jest si∏a

mi´Êni ludzkich, z wyjàtkiem maszyn u˝ywanych

do podnoszenia i opuszczania ∏adunków,

drogà powietrznà, siecià dróg lub siecià kolejowà

albo drogà wodnà; wy∏àczeniu nie podlegajà pojazdy u˝ywane przy eksploatacji z∏ó˝ mineralnych,

10) statków morskich oraz p∏ywajàcych jednostek przybrze˝nych wraz z ich wyposa˝eniem pok∏adowym,

11) urzàdzeƒ transportu linowego, w tym kolei linowych, linowo-terenowych i wyciàgów, przeznaczonych do transportu osób,

12) ciàgników rolniczych i leÊnych,

13) maszyn specjalnie zaprojektowanych i wykonanych do celów wojskowych i policyjnych,

14) dêwigów stale obs∏ugujàcych okreÊlone poziomy

budynków i budowli, wyposa˝onych w kabin´ poruszajàcà si´ mi´dzy sztywnymi prowadnicami nachylonymi w stosunku do poziomu pod kàtem

wi´kszym ni˝ 15 stopni, przeznaczonych do przewozu

a) osób,

b) osób i towarów,

2) urzàdzeƒ medycznych, które majà bezpoÊredni

kontakt z pacjentem,

c) towarów, je˝eli kabina jest dost´pna i wyposa˝ona w elementy sterownicze znajdujàce si´ wewnàtrz lub pozostajàce w zasi´gu u˝ytkownika

przebywajàcego w kabinie,

3) urzàdzeƒ specjalnych przeznaczonych do u˝ytkowania na terenie weso∏ych miasteczek lub parków

rozrywki,

15) Êrodków do transportu osób, wykorzystujàcych pojazdy szynowe poruszajàce si´ po szynach i nap´dzanych przez mechanizm z´batkowy,

4) kot∏ów parowych, zbiorników, w tym zbiorników

ciÊnieniowych,

16) górniczych urzàdzeƒ wyciàgowych,

5) maszyn specjalnie zaprojektowanych lub przeznaczonych do u˝ytkowania do celów jàdrowych, które w przypadku uszkodzenia mogà spowodowaç

emisj´ radioaktywnà,

18) dêwigów budowlanych przeznaczonych do podnoszenia osób lub osób i towarów.

6) êróde∏ promieniowania jonizujàcego, stanowiàcych cz´Êç maszyny,

7) broni palnej,

8) zbiorników do magazynowania i rurociàgów do

benzyny, oleju nap´dowego, innych cieczy palnych

i substancji niebezpiecznych,

9) Êrodków transportu — pojazdów przeznaczonych

wy∏àcznie do transportu osób drogà powietrznà

lub siecià transportu drogowego, kolejowego lub

wodnego, a tak˝e Êrodków transportu w zakresie,

w jakim sà przeznaczone do przewozu towarów

17) dêwigów teatralnych,

2. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ tak˝e

do maszyn, dla których producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel sporzàdzi deklaracj´, w której zadeklaruje, ˝e sà one przeznaczone do wbudowania w inne maszyny lub do po∏àczenia z innymi maszynami

w celu utworzenia maszyn, do których b´dà mia∏y zastosowanie przepisy niniejszego rozporzàdzenia, z wy∏àczeniem maszyn przeznaczonych do wbudowania,

które mogà dzia∏aç samodzielnie.

3. Deklaracja, o której mowa w ust. 2, powinna zawieraç

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela,

2) opis maszyny lub cz´Êci maszyny,

3) powo∏anie zastosowanych przepisów, norm zharmonizowanych, norm krajowych lub specyfikacji,

4) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, która dokonuje oceny zgodnoÊci, o ile ocena taka by∏a dokonywana,

5) imi´ i nazwisko osoby upowa˝nionej do sk∏adania

podpisu w imieniu producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela.

4. Do deklaracji, o której mowa w ust. 2, nale˝y za∏àczyç informacj´, ˝e maszyna nie powinna byç oddawana do u˝ytku a˝ do czasu, gdy maszyna, do której

b´dzie wbudowana, uzyska deklaracj´ zgodnoÊci WE,

o której mowa w § 117 ust. 2.

§ 3. 1. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) maszynie — nale˝y przez to rozumieç

a) zespó∏ sprz´˝onych cz´Êci lub elementów sk∏adowych, z których przynajmniej jeden jest ruchomy, wraz z odpowiednimi elementami uruchamiajàcymi, obwodami sterowania, zasilania,

po∏àczonych wspólnie w celu okreÊlonego zastosowania, w szczególnoÊci do przetwarzania,

obróbki, przemieszczania lub pakowania materia∏ów,

b) zespó∏ maszyn, które w celu osiàgni´cia wspólnego efektu koƒcowego zosta∏y zestawione i sà

sterowane w taki sposób, aby dzia∏a∏y jako zintegrowana ca∏oÊç,

c) wymienne wyposa˝enie modyfikujàce funkcje

maszyny, które jest wprowadzane do obrotu

z przeznaczeniem do zamontowania przez operatora do maszyny lub szeregu ró˝nych maszyn

albo do ciàgnika, o ile wyposa˝enie to nie stanowi cz´Êci zamiennej lub narz´dzia,

2) elemencie bezpieczeƒstwa — nale˝y przez to rozumieç element nieb´dàcy wymiennym wyposa˝eniem, który producent lub jego upowa˝niony

przedstawiciel wprowadza do obrotu oddzielnie,

przeznaczony do realizacji funkcji bezpieczeƒstwa,

którego uszkodzenie lub nieprawid∏owe funkcjonowanie zagra˝a bezpieczeƒstwu lub zdrowiu osób

nara˝onych,

3) normach zharmonizowanych — nale˝y przez to rozumieç normy europejskie ustanowione przez europejskie organizacje normalizacyjne na podstawie mandatu udzielonego przez Komisj´ Europejskà i opublikowane w Dzienniku Urz´dowym

Wspólnot Europejskich,

4) operatorze — nale˝y przez to rozumieç osob´, która wykonuje czynnoÊci zwiàzane z zainstalowaniem, obs∏ugiwaniem, regulowaniem, konserwowaniem, czyszczeniem, naprawianiem lub transportowaniem maszyny,

5) kierowcy — nale˝y przez to rozumieç operatora odpowiedzialnego za przemieszczanie si´ maszyny,

Poz. 1391

który mo˝e byç transportowany przez maszyn´ lub

towarzyszyç jej pieszo albo kierowaç nià zdalnie,

w szczególnoÊci przy u˝yciu przewodów lub fal radiowych,

6) strefie niebezpiecznej — nale˝y przez to rozumieç

stref´ w obr´bie lub wokó∏ maszyny, w której wyst´puje zagro˝enie bezpieczeƒstwa lub zdrowia

osób,

7) osobie nara˝onej — nale˝y przez to rozumieç osob´ znajdujàcà si´ w strefie niebezpiecznej,

8) zawiesiu — nale˝y przez to rozumieç cz´Êci lub wyposa˝enie nieprzymocowane do maszyny, umieszczone mi´dzy maszynà a ∏adunkiem lub na ∏adunku, w celu jego przymocowania,

9) elementach zawiesi — nale˝y przez to rozumieç

elementy pomocne przy wykonywaniu lub u˝ywaniu zawiesi ci´gnowych, takie jak: haki oczkowe,

zaciski kab∏àkowe, pierÊcienie, Êruby, Êruby oczkowe,

10) ∏adunku prowadzonym — nale˝y przez to rozumieç

∏adunek, którego przenoszenie odbywa si´ w ca∏oÊci wzd∏u˝ sztywnych lub elastycznych prowadnic,

o po∏o˝eniu ustalonym za pomocà sta∏ych zamocowaƒ,

11) wspó∏czynniku bezpieczeƒstwa — nale˝y przez to

rozumieç stosunek obcià˝enia gwarantowanego

przez producenta, jakie element wyposa˝enia,

osprz´t lub maszyna sà w stanie utrzymaç, do

udêwigu naniesionego na tym elemencie wyposa˝enia, osprz´cie lub maszynie,

12) wspó∏czynniku przecià˝enia — nale˝y przez to rozumieç stosunek obcià˝enia u˝ytego do przeprowadzenia prób statycznych i dynamicznych na elemencie wyposa˝enia, osprz´cie lub maszynie do

udêwigu naniesionego na tym elemencie wyposa˝enia, osprz´cie lub maszynie,

13) próbie statycznej — nale˝y przez to rozumieç badanie, podczas którego maszyna lub zawiesie sà poddawane kontroli, a nast´pnie dzia∏aniu si∏y odpowiadajàcej udêwigowi pomno˝onemu przez odpowiedni wspó∏czynnik przecià˝enia dla prób statycznych i ponownie skontrolowane bezpoÊrednio po

zdj´ciu obcià˝enia, w celu upewnienia si´, ˝e nie

nastàpi∏o ˝adne uszkodzenie,

14) próbie dynamicznej — nale˝y przez to rozumieç badanie, podczas którego maszyna obcià˝ona pracuje we wszystkich mo˝liwych konfiguracjach pod

obcià˝eniem

odpowiadajàcym

udêwigowi,

z uwzgl´dnieniem dynamicznego zachowania si´

maszyny, w celu sprawdzenia, czy maszyna i jej

element bezpieczeƒstwa funkcjonujà w∏aÊciwie,

15) Êrodku przenoszenia — nale˝y przez to rozumieç

urzàdzenie, na którym umieszcza si´ ludzi, w celu

ich podnoszenia, opuszczania lub przenoszenia.

2. Ilekroç w przepisach rozdzia∏ów 3—7 oraz

w § 117, 122 i 123 jest mowa o maszynie — nale˝y

przez to rozumieç maszyn´ lub element bezpieczeƒstwa.

§ 4. Do maszyn, które stwarzajà przede wszystkim

zagro˝enia o charakterze elektrycznym, stosuje si´

przepisy wydane na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy

z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodnoÊci,

akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw, dotyczàce

sprz´tu elektrycznego.

§ 5. 1. Maszyny i elementy bezpieczeƒstwa, o których mowa w rozporzàdzeniu, mogà byç wprowadzane do obrotu, je˝eli przy prawid∏owym zainstalowaniu

i konserwowaniu oraz u˝ytkowaniu zgodnym z przeznaczeniem nie b´dà stwarza∏y zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa i zdrowia osób oraz zwierzàt domowych lub

mienia.

2. Maszyny i elementy bezpieczeƒstwa powinny

spe∏niaç zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia, okreÊlone w rozporzàdzeniu.

§ 6. W przypadku gdy normy krajowe adaptujàce

normy zharmonizowane zawierajà jedno lub wi´cej zasadniczych wymagaƒ dotyczàcych bezpieczeƒstwa,

maszyna i element bezpieczeƒstwa wykonane zgodnie

z normami krajowymi b´dà, przez domniemanie, uwa˝ane za spe∏niajàce te wymagania.

§ 7. 1. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç prezentacji na targach, wystawach i innych pokazach maszyn i elementów bezpieczeƒstwa, które nie spe∏niajà wymagaƒ

okreÊlonych w rozporzàdzeniu, je˝eli na widocznym

oznaczeniu b´dzie podana informacja, ˝e maszyny

i elementy bezpieczeƒstwa sà niezgodne z zasadniczymi wymaganiami i nie b´dà sprzedawane, dopóki producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel nie doprowadzi do ich zgodnoÊci z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

2. Podczas pokazów maszyn lub elementów, o których mowa w ust. 1, powinny byç przedsi´wzi´te odpowiednie Êrodki bezpieczeƒstwa.

Rozdzia∏ 2

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia dotyczàce projektowania oraz wytwarzania maszyn i elementów bezpieczeƒstwa

§ 8. 1. Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia majà zastosowanie tylko

wówczas, gdy maszyna u˝ytkowana w warunkach

przewidzianych przez producenta stwarza zagro˝enie

odpowiadajàce okreÊlonemu zasadniczemu wymaganiu, z wyjàtkiem wymagaƒ, o których mowa w § 9—11,

§ 49—54 i § 58, które majà zastosowanie do wszystkich

maszyn, do których stosuje si´ przepisy rozporzàdzenia.

2. Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia, okreÊlone w rozporzàdzeniu,

sà obowiàzujàce, z zastrze˝eniem ust. 3.

Poz. 1391

3. Je˝eli ze wzgl´du na istniejàcy stan techniki spe∏nienie celów okreÊlonych w zasadniczych wymaganiach mo˝e byç niemo˝liwe, maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w sposób zapewniajàcy

spe∏nienie tych celów.

4. Producent jest obowiàzany oceniç zagro˝enia

w celu zidentyfikowania wszystkich zagro˝eƒ odnoszàcych si´ do danej maszyny. Producent powinien zaprojektowaç i wykonaç t´ maszyn´, bioràc pod uwag´ dokonanà przez siebie ocen´.

§ 9. 1. Maszyna powinna byç wykonana w taki sposób, aby nadawa∏a si´ do realizowania swojej funkcji

oraz mog∏a byç regulowana i konserwowana nie powodujàc zagro˝enia dla osób wykonujàcych te czynnoÊci w warunkach przewidzianych przez producenta.

2. W celu przeciwdzia∏ania zagro˝eniom, o których

mowa w ust. 1, powinny byç przedsi´wzi´te Êrodki majàce na celu wyeliminowanie wszelkiego ryzyka wypadku, w przewidywanym okresie eksploatacji maszyny, z jej monta˝em i demonta˝em w∏àcznie, nawet

wówczas, gdy ryzyko wypadku mo˝e powstaç w wyniku mo˝liwych do przewidzenia sytuacji odbiegajàcych

od normalnych.

3. Przy doborze najbardziej odpowiednich Êrodków, o których mowa w ust. 2, producent powinien stosowaç nast´pujàce zasady

1) projektowaç i wykonywaç maszyny bezpieczne,

przez wyeliminowanie lub zminimalizowanie zagro˝eƒ,

2) podejmowaç konieczne Êrodki ochronne w stosunku do zagro˝eƒ, których nie mo˝na wyeliminowaç,

3) informowaç u˝ytkowników o istniejàcych zagro˝eniach, które nie zosta∏y wyeliminowane mimo zastosowania Êrodków ochronnych, oraz wskazywaç, czy konieczne jest przeszkolenie w tym zakresie i wyspecyfikowanie potrzeb stosowania Êrodków ochrony indywidualnej.

§ 10. 1. Podczas projektowania i wykonywania maszyny oraz opracowywania instrukcji, o której mowa

w § 51 ust. 1, producent powinien wziàç pod uwag´ nie

tylko normalne u˝ytkowanie maszyny, ale tak˝e przewidywaç zastosowania, których w sposób racjonalny

mo˝na od tej maszyny oczekiwaç.

2. Maszyna powinna byç zaprojektowana w sposób

zapobiegajàcy u˝ytkowaniu odbiegajàcemu od jej normalnego u˝ytkowania, je˝eli takie u˝ytkowanie wywo∏a∏oby zagro˝enie. W przypadku gdy maszyna nie jest

zaprojektowana w taki sposób, w instrukcji, o której

mowa w § 51 ust. 1, nale˝y poinformowaç u˝ytkownika o niedozwolonych sposobach jej u˝ytkowania.

3. Podczas projektowania i wykonywania maszyny

producent powinien uwzgl´dniç ograniczenia wynikajàce z koniecznego lub przewidywanego stosowania

Êrodków ochrony indywidualnej, w szczególnoÊci obuwia, r´kawic. Niewygody, zm´czenie i napi´cie odczu-

wane przez operatora podczas u˝ytkowania maszyny

powinny byç zredukowane do mo˝liwego minimum,

z uwzgl´dnieniem zasad ergonomii.

2) wyposa˝one w elementy do podnoszenia, w szczególnoÊci uchwyty, oraz do bezpiecznego przemieszczania.

§ 11. Maszyn´ nale˝y dostarczaç z podstawowym

wyposa˝eniem specjalnym i osprz´tem umo˝liwiajàcym jej regulacj´, konserwacj´ i u˝ytkowanie, bez

stwarzania zagro˝eƒ.

4. W przypadku przemieszczania narz´dzi lub cz´Êci

maszyn, nawet tych o niewielkiej masie, które mogà

stwarzaç zagro˝enie przez swoje w∏aÊciwoÊci, takie jak

kszta∏t, materia∏ — nale˝y stosowaç Êrodki specjalne.

§ 12. 1. Materia∏y u˝yte do wykonania maszyny lub

produkty wykorzystywane i powstajàce w trakcie ich

u˝ytkowania nie powinny stwarzaç zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa i zdrowia osób nara˝onych.

§ 15. Uk∏ady sterowania nale˝y zaprojektowaç i wykonywaç w taki sposób, aby

2. W przypadku stosowania p∏ynów, maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby mo˝na by∏o jà u˝ytkowaç bez ryzyka powodowanego nape∏nianiem, u˝ywaniem, odzyskiwaniem lub

usuwaniem p∏ynów.

§ 13. 1. Producent powinien dostarczyç oÊwietlenie

miejscowe maszyny, odpowiednie do wykonywanych

czynnoÊci, je˝eli brak takiego oÊwietlenia mo˝e spowodowaç zagro˝enie, mimo oÊwietlenia zewn´trznego

o normalnym nat´˝eniu.

2. Producent powinien zapewniç, ˝e dostarczone

przez niego oÊwietlenie nie spowoduje wyst´powania

ucià˝liwych obszarów zacienienia, m´czàcych olÊnieƒ

i niebezpiecznego efektu stroboskopowego.

3. W maszynie nale˝y zapewniç odpowiednie

oÊwietlenie obszarów wewn´trznych wymagajàcych

cz´stych kontroli, regulacji i konserwacji.

1) by∏y bezpieczne i niezawodne, zapobiegajàc w ten

sposób powstawaniu niebezpiecznych sytuacji,

2) mog∏y wytrzymywaç obcià˝enia wynikajàce z normalnego u˝ywania i dzia∏ania czynników zewn´trznych,

3) b∏´dy logiczne nie doprowadza∏y do niebezpiecznych sytuacji.

§ 16. 1. Elementy sterownicze powinny byç

1) wyraênie widoczne, rozpoznawalne i w koniecznych przypadkach odpowiednio oznakowane,

2) rozmieszczone w sposób zapewniajàcy bezpieczne,

bezzw∏oczne i jednoznaczne pos∏ugiwanie si´ nimi,

3) zaprojektowane w taki sposób, aby kierunek ruchu

by∏ zgodny z zamierzonym efektem sterowania,

§ 14. 1. Maszyna lub ka˝da jej cz´Êç powinna byç

4) umiejscowione poza strefami niebezpiecznymi,

z wyjàtkiem elementów szczególnych, takich jak

wy∏àcznik awaryjny, panel programowania robotów,

1) zaprojektowana w sposób umo˝liwiajàcy jej bezpieczne przemieszczanie,

5) tak umieszczone, aby obs∏uga elementów sterowniczych nie powodowa∏a dodatkowego ryzyka,

2) zaprojektowana lub opakowana w sposób umo˝liwiajàcy bezpieczne i niepowodujàce uszkodzeƒ

sk∏adowanie, w szczególnoÊci przez zapewnienie

odpowiedniej statecznoÊci albo specjalnych

wsporników.

6) zaprojektowane albo zabezpieczone w taki sposób,

aby po˝àdany efekt, je˝eli wià˝e si´ z nim ryzyko,

nie móg∏ wystàpiç bez zamierzonego dzia∏ania,

2. W przypadku gdy masa, wielkoÊç lub kszta∏t samej maszyny lub jej ró˝nych cz´Êci sk∏adowych uniemo˝liwiajà jej r´czne przemieszczanie, maszyna lub

ka˝da z jej cz´Êci sk∏adowych powinna

1) byç wyposa˝ona w elementy umo˝liwiajàce zamocowanie do urzàdzenia podnoszàcego lub

2) byç zaprojektowana w sposób umo˝liwiajàcy wyposa˝enie w elementy, o których mowa w pkt 1,

w szczególnoÊci przez zaprojektowanie otworów

gwintowanych, lub

3) mieç kszta∏t umo˝liwiajàcy ∏atwe zamocowanie do

typowych urzàdzeƒ podnoszàcych.

3. Je˝eli maszyna lub element sk∏adowy sà przewidziane do r´cznego przemieszczania, maszyna lub element sk∏adowy powinny byç

1) ∏atwo przemieszczalne lub

7) wykonane w taki sposób, aby wytrzyma∏y dajàce

si´ przewidzieç obcià˝enia.

2. Szczególnà uwag´ przy projektowaniu nale˝y

zwróciç na wy∏àczniki awaryjne, w stosunku do których

istnieje prawdopodobieƒstwo, ˝e b´dà nara˝one na

znaczne obcià˝enia.

3. Je˝eli elementy sterownicze sà projektowane

i wykonywane w celu spe∏niania kilku ró˝nych funkcji,

przy braku wzajemnie jednoznacznej relacji, tak jak

w przypadku zastosowania klawiatury, dzia∏anie, które

ma byç wykonywane, powinno byç wyraênie zasygnalizowane i w razie potrzeby potwierdzone.

4. Elementy sterownicze powinny byç tak wykonane, aby ich rozmieszczenie, przemieszczanie i opór

zwiàzany z operowaniem nimi by∏y zbie˝ne z powodowanym dzia∏aniem, z uwzgl´dnieniem zasad ergonomii. Nale˝y równie˝ uwzgl´dniç ograniczenia wynikajàce z koniecznego lub przewidywanego stosowania

Êrodków ochrony indywidualnej, w szczególnoÊci r´kawic, obuwia.

wadziç, w bezpieczny sposób, do ca∏kowitego zatrzymania maszyny.

§ 17. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona we

wskaêniki, takie jak tarcze z podzia∏kà lub sygnalizatory, niezb´dne do zapewnienia bezpieczeƒstwa obs∏ugi.

2. Ze stanowiska sterowania operator powinien

mieç mo˝liwoÊç odczytywania wskazaƒ wskaêników,

o których mowa w ust. 1.

2. Stanowisko robocze powinno byç wyposa˝one

w element sterowniczy umo˝liwiajàcy zatrzymanie niektórych lub wszystkich cz´Êci maszyny znajdujàcych

si´ w ruchu, w zale˝noÊci od rodzaju zagro˝enia, tak

aby maszyna pozostawa∏a bezpieczna. Elementy sterownicze zatrzymujàce maszyn´ powinny mieç pierwszeƒstwo wobec elementów uruchamiajàcych.

3. Z g∏ównego stanowiska sterowania operator powinien mieç mo˝liwoÊç upewnienia si´, ˝e w strefach

niebezpiecznych nie przebywajà osoby nara˝one.

3. Z chwilà zatrzymania maszyny lub jej niebezpiecznych cz´Êci, zasilanie odpowiednich nap´dów

uruchamiajàcych powinno zostaç od∏àczone.

§ 18. 1. Je˝eli nie jest mo˝liwe spe∏nienie wymagaƒ, o których mowa w § 17 ust. 3, system sterowania

powinien byç zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby uruchomienie maszyny by∏o ka˝dorazowo poprzedzane akustycznym lub optycznym sygna∏em

ostrzegawczym.

§ 21. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona co najmniej w jeden wy∏àcznik awaryjny, w celu wyeliminowania istniejàcego lub mo˝liwego do wystàpienia niebezpieczeƒstwa.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, osoba nara˝ona powinna mieç czas i Êrodki do podj´cia szybkiego dzia∏ania, w celu zapobie˝enia uruchomieniu maszyny.

1) maszyn, w których wy∏àcznik awaryjny nie obni˝y∏by ryzyka, poniewa˝ albo nie skróci∏by czasu zatrzymania, albo nie umo˝liwi∏ podj´cia specjalnych

Êrodków niezb´dnych do przeciwdzia∏ania zagro˝eniu,

§ 19. 1. Uruchomienie maszyny powinno byç mo˝liwe tylko przez zamierzone uaktywnienie przewidzianego do tego celu elementu sterowniczego.

2) maszyn przenoÊnych, trzymanych w r´ku i prowadzonych r´kà.

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ w przypadku

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do

3. Wy∏àcznik awaryjny powinien

1) ponownego uruchomienia maszyny po jej zatrzymaniu, niezale˝nie od przyczyny zatrzymania,

1) mieç wyraênie rozpoznawalne i widoczne oraz

szybko dost´pne elementy sterownicze,

2) wprowadzenia znaczàcych zmian w warunkach pracy maszyny, takich jak zmiana pr´dkoÊci, ciÊnienia

2) mo˝liwie jak najszybciej zatrzymaç niebezpieczny

proces, bez stwarzania dodatkowego zagro˝enia,

— z wyjàtkiem przypadków, gdy ponowne uruchomienie maszyny lub wprowadzenie znaczàcych zmian

w warunkach jej pracy nie powoduje zagro˝enia.

3) w koniecznych przypadkach inicjowaç lub umo˝liwiaç zainicjowanie pewnych ruchów zabezpieczajàcych.

3. Zasadniczych wymagaƒ, o których mowa

w ust. 2, nie stosuje si´ do ponownego uruchomienia

maszyny lub zmiany warunków jej pracy, b´dàcych

wynikiem normalnego, automatycznego cyklu pracy

maszyny.

4. Z chwilà ustania aktywnego dzia∏ania na element

sterowniczy wy∏àcznika awaryjnego, po wygenerowaniu sygna∏u zatrzymania, sygna∏ ten powinien byç podtrzymany przez zaryglowanie tego wy∏àcznika, a˝ do

chwili, w której zaryglowanie zostanie w sposób zamierzony odblokowane.

4. W przypadku gdy maszyna ma kilka uruchamiajàcych elementów sterowniczych, przez co operatorzy

mogà powodowaç wzajemne zagro˝enia, nale˝y w celu wyeliminowania takiego ryzyka zainstalowaç urzàdzenia dodatkowe, takie jak blokady lub selektory, pozwalajàce na uaktywnienie tylko jednej cz´Êci mechanizmu uruchamiajàcego w danej chwili.

5. Nie powinno mieç miejsca zaryglowanie wy∏àcznika awaryjnego bez wygenerowania sygna∏u zatrzymania. Odblokowanie zaryglowania mo˝e nastàpiç

wy∏àcznie przez wykonanie odpowiedniej czynnoÊci,

przy czym odblokowanie to nie powinno ponownie

uruchomiç maszyny, a tylko umo˝liwiç jej uruchomienie.

5. W przypadku instalacji zautomatyzowanej, funkcjonujàcej w trybie automatycznym, powinno byç

mo˝liwe, po zatrzymaniu maszyny, ponowne ∏atwe jej

uruchomienie po spe∏nieniu wszystkich warunków

bezpieczeƒstwa.

§ 20. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona w element sterowniczy, przy u˝yciu którego mo˝na dopro-

§ 22. W przypadku maszyn lub cz´Êci maszyn zaprojektowanych w celu wspólnego dzia∏ania, producent powinien zaprojektowaç i wykonaç maszyn´ w taki sposób, aby wy∏àczniki, w tym wy∏àcznik awaryjny,

mog∏y zatrzymaç nie tylko samà maszyn´, ale i wszystkie urzàdzenia umieszczone przed nià lub za nià w ciàgu technologicznym, je˝eli dalsze dzia∏anie tych urzàdzeƒ mo˝e byç niebezpieczne.

§ 23. 1. Wybrany tryb sterowania powinien od∏àczyç wszystkie inne uk∏ady sterujàce, z wyjàtkiem wy∏àcznika awaryjnego.

4) automatyczne lub r´czne zatrzymywanie wszelkich

elementów ruchomych nie powinno byç zak∏ócone.

2. Je˝eli maszyna zosta∏a zaprojektowana i wykonana w sposób pozwalajàcy na jej wykorzystanie w kilku trybach sterowania lub pracy, które wykazujà ró˝ne

poziomy bezpieczeƒstwa, takich jak umo˝liwienie regulacji, konserwacji, kontroli, maszyna powinna byç

wyposa˝ona na sta∏e w prze∏àcznik wyboru trybu, który mo˝na zablokowaç w ka˝dym po∏o˝eniu. Ka˝de po∏o˝enie prze∏àcznika wyboru trybu powinno odpowiadaç tylko jednemu trybowi pracy lub sterowania.

5) urzàdzenia ochronne powinny pozostawaç w pe∏ni

skuteczne.

3. Prze∏àcznik wyboru, o którym mowa w ust. 2,

mo˝e zostaç zastàpiony innà metodà wybierania, która ogranicza u˝ycie niektórych funkcji maszyny przez

okreÊlonà kategori´ operatorów, w szczególnoÊci przy

u˝yciu kodów dost´pu do niektórych funkcji sterowanych numerycznie.

4. Je˝eli w celu wykonania wybranych operacji maszyna powinna mieç mo˝liwoÊç dzia∏ania przy wy∏àczonych urzàdzeniach ochronnych, prze∏àcznik wyboru trybu powinien jednoczeÊnie

1) uniemo˝liwiaç dzia∏anie w trybie sterowania automatycznego,

2) zezwalaç na ruchy wywo∏ane wy∏àcznie przy pomocy elementów sterowniczych wymagajàcych sta∏ego podtrzymania,

3) zezwalaç na dzia∏anie niebezpiecznych elementów

ruchomych wy∏àcznie w warunkach podwy˝szonego bezpieczeƒstwa, takiego jak zmniejszona szybkoÊç, zmniejszona moc, dzia∏anie krok po kroku lub

inne odpowiednie uwarunkowania, przy jednoczesnym zapobieganiu niebezpieczeƒstwom wynikajàcym ze sprz´˝onych sekwencji ruchów,

4) uniemo˝liwiç wszelkie ruchy mogàce spowodowaç

zagro˝enie przez oddzia∏ywanie w sposób zamierzony lub niezamierzony na wewn´trzne czujniki

maszyny.

5. Operator powinien, w miejscu regulacji maszyny, mieç mo˝liwoÊç sterowania dzia∏aniem elementów, przy których pracuje.

§ 24. 1. Przerwa w zasilaniu maszyny, ponowne

w∏àczenie maszyny po przerwie w zasilaniu lub dowolnego rodzaju wahania w zasilaniu nie powinny doprowadzaç do niebezpiecznych sytuacji.

2. W celu przeciwdzia∏ania niebezpiecznym sytuacjom, o których mowa w ust. 1

1) maszyna nie powinna uruchamiaç si´ nieoczekiwanie,

2) maszyna po wy∏àczeniu powinna zatrzymaç si´,

3) ˝aden ruchomy element maszyny lub zamocowany

w maszynie nie powinien odpadaç lub zostaç wyrzucony,

3. Defekt logicznych uk∏adów sterowania, uszkodzenie lub zniszczenie obwodów sterowania nie powinny doprowadzaç do niebezpiecznych sytuacji. Przepis ust. 2 stosuje si´ odpowiednio.

4. Oprogramowanie dialogowe mi´dzy operatorem a uk∏adem sterowania maszynà powinno byç ∏atwe w obs∏udze.

§ 25. 1. Maszyna, jej wyposa˝enie i cz´Êci sk∏adowe

powinny byç zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby podczas eksploatacji w przewidywanych warunkach dzia∏ania, z uwzgl´dnieniem, w miar´ potrzeby, równie˝ i warunków klimatycznych, by∏y wystarczajàco stateczne bez ryzyka wywrócenia si´, upadku

z wysokoÊci lub nieoczekiwanego przemieszczenia.

2. Je˝eli kszta∏t samej maszyny lub przewidywany

sposób jej zainstalowania nie zapewniajà dostatecznej

statecznoÊci, maszyna powinna mieç odpowiednie elementy mocujàce, które nale˝y opisaç w instrukcji,

o której mowa w § 51 ust. 1.

§ 26. 1. Ró˝ne cz´Êci maszyny i elementy ∏àczàce

cz´Êci maszyny powinny wytrzymaç przewidywane

przez producenta obcià˝enia, którym podlegajà podczas eksploatacji.

2. Trwa∏oÊç u˝ytych materia∏ów powinna byç odpowiednia do rodzaju miejsca pracy maszyny, przewidzianego przez producenta, w szczególnoÊci w odniesieniu do zjawisk zm´czenia, starzenia si´, korozji

i Êcierania.

3. Producent powinien wskazaç w instrukcji, o której mowa w § 51 ust. 1, rodzaj i cz´stotliwoÊç kontroli

i konserwacji maszyny, wymaganych ze wzgl´dów

bezpieczeƒstwa, oraz cz´Êci, które ulegajà zu˝yciu,

a tak˝e okreÊliç kryteria ich wymiany.

4. Je˝eli mimo podj´tych Êrodków ostro˝noÊci niebezpieczeƒstwo p´kni´cia lub rozerwania elementów

ruchomych istnieje nadal, tak jak w przypadku tarcz

Êciernych, elementy ruchome powinny byç zamontowane i umiejscowione w taki sposób, aby w przypadku rozerwania si´ ich od∏amki pozostawa∏y wewnàtrz

os∏ony.

5. Sztywne i elastyczne przewody do transportu

p∏ynów, w szczególnoÊci pod wysokim ciÊnieniem, powinny wytrzymywaç przewidziane napr´˝enia wewn´trzne i zewn´trzne oraz byç zamocowane lub zabezpieczone w sposób chroniàcy je przed wszelkimi zewn´trznymi napr´˝eniami i napinaniem.

6. Nale˝y podjàç Êrodki ostro˝noÊci eliminujàce zagro˝enie spowodowane p´kni´ciem elementu, takie

jak nag∏e przemieszczenie albo uwolnienie strumienia

cieczy pod wysokim ciÊnieniem.

§ 27. 1. Producent jest obowiàzany podjàç Êrodki

ostro˝noÊci w celu zapobie˝enia zagro˝eniom spowodowanym przez przedmioty spadajàce lub wyrzucane,

takie jak narz´dzia, wióry, od∏amki, odpady, przedmioty obrabiane.

2. W stopniu niekolidujàcym z ich przeznaczeniem,

dost´pne cz´Êci maszyny nie powinny mieç ostrych

kraw´dzi, ostrych naro˝y ani chropowatych powierzchni, które mogà spowodowaç obra˝enia.

3. W przypadku automatycznego podawania materia∏u obrabianego, w celu unikni´cia zagro˝eƒ w stosunku do osób nara˝onych, w szczególnoÊci w przypadku z∏amania si´ narz´dzi, powinny byç spe∏nione

nast´pujàce warunki

1) w momencie gdy narz´dzie zetknie si´ z przedmiotem obrabianym, narz´dzie to powinno osiàgnàç

swoje normalne warunki pracy,

2) w przypadku zamierzonego lub przypadkowego

uruchomienia lub zatrzymania narz´dzia, ruch podajàcy i ruch narz´dzia powinny byç skoordynowane.

§ 28. 1. Je˝eli maszyna jest przeznaczona do wykonywania kilku ró˝nych czynnoÊci — maszyna zespo∏owa z r´cznym usuwaniem przedmiotu obrabianego

mi´dzy poszczególnymi czynnoÊciami — powinna byç

zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby umo˝liwiç u˝ywanie ka˝dego z jej zespo∏ów oddzielnie, bez

powodowania przez pozosta∏e zespo∏y zagro˝enia lub

ryzyka w stosunku do osoby nara˝onej.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, powinna

byç mo˝liwoÊç oddzielnego uruchamiania i zatrzymywania wszelkich zespo∏ów maszyny niewyposa˝onych w elementy ochronne.

Poz. 1391

ochronne lub narz´dzia, instrukcje oraz ewentualne

oznakowanie maszyny, w celu przeprowadzenia bezpiecznego odblokowania tych elementów.

4. Os∏ony lub urzàdzenia ochronne chroniàce

przed ryzykiem zwiàzanym z ruchomymi elementami

powinny byç dobierane w zale˝noÊci od rodzaju zagro˝enia.

5. Przy doborze os∏on lub urzàdzeƒ ochronnych,

o których mowa w ust. 4, nale˝y post´powaç w sposób

okreÊlony w § 31.

§ 31. 1. Os∏ony zaprojektowane w celu ochrony

osób nara˝onych przed ryzykiem zwiàzanym z ruchomymi elementami przenoszenia nap´du, takimi jak ko∏a z´bate, z´batki, wa∏y, pasy, powinny byç

1) przytwierdzone na sta∏e i spe∏niaç wymagania,

o których mowa w § 32 i § 33 ust. 1, albo

2) ruchome, spe∏niajàce wymagania, o których mowa

w § 32 i § 33 ust. 3.

2. Zaleca si´ stosowanie os∏on ruchomych w przypadku ruchomych elementów, do których przewiduje

si´ koniecznoÊç cz´stego dost´pu.

3. Jako os∏ony lub urzàdzenia ochronne zaprojektowane w celu ochrony osób nara˝onych przed ryzykiem

zwiàzanym z ruchomymi elementami, takimi jak narz´dzia skrawajàce, ruchome cz´Êci pras, cylindry, przedmioty obrabiane, nale˝y stosowaç wsz´dzie tam, gdzie

to mo˝liwe, os∏ony sta∏e spe∏niajàce wymagania, o których mowa w § 32 i § 33 ust. 1, w pozosta∏ych przypadkach

1) os∏ony ruchome spe∏niajàce wymagania, o których

mowa w § 32 i § 33 ust. 4, lub urzàdzenia ochronne, takie jak urzàdzenia do samoczynnego wy∏àczania — bariery niematerialne, maty czu∏e na nacisk,

§ 29. Maszyny przeznaczone do dzia∏ania przy ró˝nych parametrach roboczych, takich jak ró˝ne pr´dkoÊci lub zasilanie energià, powinny byç zaprojektowane

i wykonywane w sposób umo˝liwiajàcy bezpieczny

i pewny wybór tych parametrów oraz ich regulacj´.

2) urzàdzenia ochronne zdalnie podtrzymywane —

obur´czne urzàdzenia sterujàce lub urzàdzenia

ochronne przeznaczone do samoczynnego zapobiegania znalezieniu si´ operatora lub cz´Êci jego

cia∏a w strefie niebezpiecznej, zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 32 i § 33 ust. 6.

§ 30. 1. Ruchome elementy maszyny powinny byç

zaprojektowane, wykonane i rozmieszczone w taki sposób, aby nie powodowa∏y zagro˝eƒ, a w przypadku gdy

zagro˝enia te nadal istniejà, ruchome elementy maszyny powinny byç wyposa˝one w os∏ony lub urzàdzenia

ochronne, aby zapobiec ca∏kowicie ryzyku zetkni´cia

si´ z tym elementem, gdy˝ mog∏oby to spowodowaç

wypadek.

4. Je˝eli niektóre ruchome elementy bezpoÊrednio

zwiàzane z procesem technologicznym nie mogà pozostawaç ca∏kowicie lub cz´Êciowo niedost´pne ze

wzgl´du na dzia∏ania wymagajàce miejscowej ingerencji operatora, to wówczas tam, gdzie jest to technicznie mo˝liwe, ruchome elementy powinny byç wyposa˝one w os∏ony

2. Nale˝y stosowaç wszelkie niezb´dne Êrodki,

w celu zapobie˝enia przypadkowemu zablokowaniu

si´ ruchomych elementów w czasie ich pracy.

1) sta∏e, spe∏niajàce wymagania, o których mowa

w § 32 i § 33 ust. 1, zapobiegajàce dost´powi do

tych fragmentów ruchomych elementów, które nie

sà wykorzystywane podczas pracy,

3. Je˝eli mimo podj´tych Êrodków ostro˝noÊci istnieje nadal prawdopodobieƒstwo zablokowania ruchomych elementów, o których mowa w ust. 1, producent powinien przewidzieç specjalne urzàdzenia

2) nastawne, spe∏niajàce wymagania, o których mowa w § 32 i § 33 ust. 5, ograniczajàce dost´p do tych

fragmentów ruchomych elementów, które sà bezpoÊrednio przeznaczone do pracy.

§ 32. Os∏ony i urzàdzenia ochronne

Poz. 1391

1) powinny mieç wytrzyma∏à konstrukcj´,

5. Os∏ony nastawne ograniczajàce dost´p do stref

elementów ruchomych, niezb´dnych do wykonania

pracy, powinny

2) nie powinny powodowaç ˝adnego dodatkowego

zagro˝enia,

1) byç nastawiane r´cznie lub automatycznie, w zale˝noÊci od rodzaju pracy,

3) nie powinny dawaç ∏atwo si´ obejÊç lub wy∏àczyç,

2) dawaç si´ ∏atwo nastawiaç bez u˝ycia narz´dzi,

4) powinny byç umieszczone w odpowiedniej odleg∏oÊci od strefy niebezpiecznej,

3) maksymalnie ograniczaç zagro˝enie powodowane

wyrzucanymi przedmiotami.

5) mogà powodowaç tylko minimalne utrudnienia

w obserwacji procesu produkcyjnego,

6. Urzàdzenia ochronne powinny byç zaprojektowane i sprz´˝one z uk∏adem sterowania w taki sposób,

aby

6) powinny umo˝liwiaç, w miar´ mo˝liwoÊci, bez ich

demonta˝u, dost´p konieczny do wykonywania

prac zwiàzanych z mocowaniem lub wymianà narz´dzi oraz konserwacjà, przy czym dost´p ten powinien byç ograniczony tylko do obszaru niezb´dnego do wykonywania tych prac.

§ 33. 1. Os∏ony sta∏e powinny byç pewnie zamocowane na swoim miejscu, przez rozwiàzania, które

umo˝liwiajà demonta˝ wy∏àcznie przy u˝yciu narz´dzi.

Tam gdzie jest to mo˝liwe, usuni´cie elementów mocujàcych powinno uniemo˝liwiaç pozostawienie os∏on

na swoim miejscu.

2. Os∏ony ruchome dzielà si´ na

1) os∏ony ruchome typu „A”,

2) os∏ony ruchome typu „B”.

3. Os∏ony ruchome typu „A” powinny

1) o ile to mo˝liwe, pozostawaç po otwarciu przymocowane do maszyny,

1) elementy ruchome nie mog∏y zostaç uruchomione,

dopóki znajdujà si´ w zasi´gu operatora,

2) osoba nara˝ona nie mog∏a dosi´gnàç elementów

ruchomych po ich uruchomieniu,

3) mog∏y byç nastawiane tylko przez dzia∏ania zamierzone, takie jak u˝ycie narz´dzi, kluczy,

4) brak lub uszkodzenie jednego ich elementu sk∏adowego uniemo˝liwia∏o uruchomienie elementów

ruchomych lub zatrzymywa∏o elementy znajdujàce

si´ w ruchu.

§ 34. 1. Je˝eli maszyna jest zasilana energià elektrycznà, powinna ona byç zaprojektowana, wykonana

i wyposa˝ona w sposób zapobiegajàcy lub umo˝liwiajàcy zapobieganie wszelkim zagro˝eniom o charakterze elektrycznym.

2. Do maszyny pracujàcej w okreÊlonych zakresach

napi´ç nale˝y stosowaç przepisy dotyczàce urzàdzeƒ

elektrycznych przeznaczonych do pracy w tych zakresach.

2) byç sprz´˝one z uk∏adem blokujàcym, zapobiegajàcym uruchomieniu elementów ruchomych, dopóki

sà one dost´pne, i wydajàcym polecenie zatrzymania, gdy tylko os∏ona zostanie otwarta.

3. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana i wykonana, aby zapobiec lub ograniczyç gromadzenie si´

potencjalnie niebezpiecznych ∏adunków elektrostatycznych, lub wyposa˝ona w uk∏ad do ich roz∏adowywania.

4. Os∏ony ruchome typu „B” powinny byç zaprojektowane i sprz´˝one z uk∏adem sterowania maszyny, tak

aby

§ 35. Maszyna zasilana energià innà ni˝ elektryczna, w szczególnoÊci energià hydraulicznà, pneumatycznà lub cieplnà, powinna byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w taki sposób, aby uniknàç

wszystkich potencjalnych zagro˝eƒ zwiàzanych z tymi

rodzajami energii.

1) elementy ruchome nie mog∏y zostaç uruchomione,

dopóki znajdujà si´ w zasi´gu operatora,

2) osoba nara˝ona nie mog∏a dosi´gnàç elementów

ruchomych po ich uruchomieniu,

3) mog∏y byç nastawione tylko przez dzia∏ania zamierzone, takie jak u˝ycie narz´dzia lub klucza,

4) brak lub uszkodzenie jednego z ich elementów sk∏adowych uniemo˝liwia∏o uruchomienie elementów

znajdujàcych si´ w ruchu lub zatrzymywa∏o te elementy,

5) by∏a zapewniona ochrona przed ryzykiem zwiàzanym z wyrzucaniem elementów ruchomych, przez

zastosowanie odpowiedniej przegrody.

§ 36. 1. B∏´dy mo˝liwe do pope∏nienia, przy pierwszym lub ponownym monta˝u niektórych cz´Êci, które

mogà stanowiç êród∏o zagro˝enia, powinny zostaç wyeliminowane przez konstrukcj´ takich cz´Êci bàdê, przy

braku takiej mo˝liwoÊci, przez umieszczenie informacji

na samych cz´Êciach lub na ich obudowach.

2. Informacje, o których mowa w ust. 1, nale˝y

umieszczaç na elementach ruchomych lub ich obudowach w przypadku, je˝eli dla unikni´cia zagro˝enia konieczna jest znajomoÊç kierunku ruchu. Wszelkie inne

informacje nale˝y zamieszczaç w instrukcji, o której

mowa w § 51 ust. 1.

3. W przypadku gdy b∏´dne po∏àczenie mo˝e byç

êród∏em zagro˝enia, nale˝y uniemo˝liwiç konstrukcyjnie niew∏aÊciwe po∏àczenia hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne, a przy braku takiej mo˝liwoÊci, za poÊrednictwem informacji podanej na przewodach elektrycznych, hydraulicznych, pneumatycznych lub z∏àczach.

§ 37. 1. W celu wyeliminowania ryzyka obra˝eƒ

spowodowanych zetkni´ciem si´ z cz´Êcià maszyny

lub materia∏ami o wysokiej lub bardzo niskiej temperaturze albo zbli˝aniem si´ do takiej maszyny lub materia∏ów nale˝y zastosowaç konieczne Êrodki ostro˝noÊci.

2. Nale˝y oceniç ryzyko wyrzucania z maszyny goràcego lub bardzo zimnego materia∏u. Je˝eli takie ryzyko istnieje, nale˝y zastosowaç konieczne Êrodki zapobiegawcze albo, je˝eli jest to technicznie niemo˝liwe,

zastosowaç takie rozwiàzania, aby wyrzucenie z maszyny goràcego lub bardzo zimnego materia∏u nie stanowi∏o niebezpieczeƒstwa.

§ 38. 1. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby uniknàç ryzyka wywo∏ania

po˝aru lub przegrzania spowodowanego przez samà

maszyn´ albo przez gazy, ciecze, py∏y, opary lub inne

substancje wytwarzane przez maszyn´, a tak˝e u˝ywane podczas jej eksploatacji.

2. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby uniknàç ryzyka wybuchu spowodowanego przez samà maszyn´ lub przez gazy, ciecze,

py∏y, pary lub inne substancje wytwarzane przez maszyn´, a tak˝e u˝ywane podczas jej eksploatacji.

3. W celu unikni´cia ryzyka, o którym mowa

w ust. 2, producent powinien podjàç odpowiednie

dzia∏ania, aby

1) uniknàç niebezpiecznego st´˝enia substancji, o których mowa w ust. 2,

2) zapobiec zap∏onowi atmosfery zagro˝onej wybuchem,

3) ograniczyç do minimum ewentualny wybuch, tak

aby nie zagra˝a∏ on otoczeniu.

4. Je˝eli producent przewiduje u˝ytkowanie maszyny w atmosferze zagro˝onej wybuchem, nale˝y zastosowaç Êrodki ostro˝noÊci, o których mowa w ust. 3.

5. W przypadku istnienia ryzyka wybuchu, wyposa˝enie elektryczne tworzàce cz´Êç maszyny powinno

spe∏niaç wymagania okreÊlone w odr´bnych przepisach.

Poz. 1391

ków redukcji ha∏asu oraz t∏umienia drgaƒ, w szczególnoÊci u êród∏a ich powstawania,

2) wszelka emisja promieniowania by∏a ograniczona

do poziomu koniecznego do zakresu niezb´dnego

do dzia∏ania maszyny, zaÊ wp∏yw promieniowania

na osob´ nara˝onà albo nie wyst´powa∏, albo by∏

ograniczony do bezpiecznego poziomu,

3) promieniowanie zewn´trzne nie zak∏óca∏o dzia∏ania

maszyny.

§ 40. W przypadku stosowania w maszynie urzàdzenia laserowego, urzàdzenie to powinno byç

1) zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby

mo˝na zapobiec wszelkiej przypadkowej emisji

promieniowania,

2) zabezpieczone w taki sposób, aby promieniowanie

robocze, promieniowanie odbite albo rozproszone

i promieniowanie wtórne nie zagra˝a∏y zdrowiu,

zaÊ wyposa˝enie optyczne do obserwacji lub nastawiania urzàdzenia laserowego na maszynie by∏o takie, aby promienie laserowe nie stwarza∏y ˝adnego zagro˝enia dla zdrowia.

§ 41. 1. Maszyn´ nale˝y projektowaç, wykonaç lub

wyposa˝aç w taki sposób, aby mo˝na by∏o uniknàç zagro˝eƒ spowodowanych gazami, cieczami, py∏ami i innymi odpadami powstajàcymi w wyniku jej pracy.

2. W przypadku wystàpienia zagro˝eƒ, o których

mowa w ust. 1, maszyna powinna byç tak wyposa˝ona, aby by∏o mo˝liwe odseparowanie lub usuni´cie

tych substancji.

3. W przypadku maszyn pracujàcych normalnie bez

zamkni´tej obudowy, urzàdzenia do separacji lub usuwania substancji, o których mowa w ust. 1, powinny

byç umieszczone mo˝liwie jak najbli˝ej êród∏a emisji

tych substancji.

§ 42. 1. Maszyna powinna byç zaprojektowana, wykonana lub wyposa˝ona w Êrodki zapobiegajàce zamkni´ciu osoby nara˝onej wewnàtrz maszyny, a je˝eli

jest to niemo˝liwe, w Êrodki umo˝liwiajàce wezwanie

pomocy.

2. Cz´Êci maszyny, po których mogà si´ poruszaç

lub na których mogà staç osoby, powinny byç zaprojektowane i skonstruowane w sposób zapobiegajàcy

poÊlizgni´ciu si´, potkni´ciu lub upadkowi na te cz´Êci

lub z tych cz´Êci.

§ 39. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby

§ 43. 1. Punkty regulacji, smarowania i konserwacji

powinny byç umieszczone poza strefami niebezpiecznymi. Nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç wykonywania regulacji, konserwacji, naprawy, czyszczenia oraz innych

czynnoÊci zwiàzanych z naprawà maszyny podczas jej

postoju.

1) zagro˝enia wynikajàce z emisji ha∏asu albo drgaƒ

wytwarzanych przez maszyn´ by∏y zredukowane

bàdê ograniczone do najni˝szego poziomu, bioràc

pod uwag´ post´p techniczny i dost´pnoÊç Êrod-

2. Je˝eli ze wzgl´dów technicznych co najmniej jeden z warunków, o których mowa w ust. 1, nie mo˝e

byç spe∏niony, powinna byç zapewniona mo˝liwoÊç

wykonania regulacji, konserwacji, naprawy, czyszcze-

nia oraz innych czynnoÊci bez powodowania zagro˝enia. Przepis § 23 stosuje si´ odpowiednio.

3. W przypadku maszyny automatycznej, a tak˝e,

w razie potrzeby, w przypadku innych maszyn, producent powinien zapewniç mo˝liwoÊç pod∏àczenia sprz´tu diagnostycznego do wykrywania usterek.

4. Elementy maszyny automatycznej, wymagajàce

cz´stej wymiany, w szczególnoÊci ze wzgl´du na zmian´ profilu produkcji albo w wyniku zu˝ycia lub z powodu utraty ich w∏aÊciwoÊci, a tak˝e awarii, powinny

nadawaç si´ do ∏atwej i bezpiecznej wymiany.

5. Dost´p do elementów maszyny, o których mowa

w ust. 4, powinien umo˝liwiaç wykonywanie tych zadaƒ przy pomocy potrzebnych Êrodków technicznych,

takich jak narz´dzia oraz przyrzàdy pomiarowe, zgodnie z procedurà okreÊlonà przez producenta.

6. Producent powinien zapewniç schody, drabiny

oraz pomosty umo˝liwiajàce bezpieczny dost´p do

wszystkich obszarów niezb´dnych przy wykonywaniu

czynnoÊci produkcyjnych, nastawczych i konserwacyjnych.

§ 44. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia od∏àczajàce jà od wszystkich êróde∏ energii.

Urzàdzenia takie powinny byç wyraênie oznaczone.

Nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç ich zablokowania w po∏o˝eniu od∏àczenia, je˝eli ponowne pod∏àczenie zasilania

energià mog∏oby zagra˝aç osobie nara˝onej.

2. W przypadku maszyny zasilanej energià elektrycznà przez wtyk pod∏àczany do obwodu, za wystarczajàce od∏àczenie maszyny od êród∏a energii uznaje

si´ od∏àczenie tego wtyku.

3. Nale˝y równie˝ zapewniç mo˝liwoÊç zablokowania urzàdzenia w po∏o˝eniu wy∏àczonym, w przypadkach gdy operator nie jest w stanie sprawdziç z ka˝dego dost´pnego mu miejsca, czy êród∏o energii jest

od∏àczone.

4. Po od∏àczeniu od êród∏a zasilania nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç roz∏adowania, w normalny sposób,

energii pozostajàcej lub zmagazynowanej w obwodach maszyny, bez ryzyka dla osób nara˝onych.

5. W uzasadnionych przypadkach, niektóre obwody

mogà pozostaç pod∏àczone do swoich êróde∏ energii,

mi´dzy innymi po to, aby utrzymaç po∏o˝enie okreÊlonych cz´Êci, zachowaç informacje, oÊwietliç wn´trza.

W takim przypadku nale˝y podjàç specjalne dzia∏ania

w celu zapewnienia bezpieczeƒstwa operatorowi.

§ 45. 1. Maszyna powinna byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w sposób ograniczajàcy potrzeb´ interwencji operatora podczas wykonywania czynnoÊci, o których mowa w § 43 ust. 1.

2. Je˝eli interwencji, o której mowa w ust. 1, nie

mo˝na uniknàç, nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç przeprowadzenia jej w ∏atwy i bezpieczny sposób.

Poz. 1391

§ 46. 1. Maszyn´ nale˝y zaprojektowaç i wykonaç

w taki sposób, aby mo˝liwe by∏o czyszczenie jej cz´Êci

wewn´trznych, które uprzednio zawiera∏y niebezpieczne substancje lub preparaty, bez potrzeby wchodzenia

do nich. Konieczne odblokowywanie maszyny powinno byç równie˝ mo˝liwe od zewnàtrz.

2. Je˝eli unikni´cie wchodzenia do maszyny jest

niemo˝liwe, producent powinien podczas projektowania maszyny zapewniç rozwiàzania pozwalajàce na jej

czyszczenie przy jak najmniejszym zagro˝eniu.

§ 47. 1. Informacje potrzebne do sterowania maszynà powinny byç sformu∏owane w sposób jednoznaczny i ∏atwo zrozumia∏y. Nie nale˝y stosowaç nadmiaru

informacji, aby nie przecià˝aç operatora.

2. Je˝eli bezpieczeƒstwo i zdrowie osób nara˝onych mo˝e byç zagro˝one przez b∏àd w dzia∏aniu maszyny pozostawionej bez nadzoru, maszyna powinna

byç wyposa˝ona w odpowiednià sygnalizacj´ ostrzegawczà — akustycznà lub optycznà.

3. W przypadku gdy maszyna jest wyposa˝ona

w urzàdzenia ostrzegawcze, takie jak sygnalizacyjne,

sygna∏y tych urzàdzeƒ powinny byç jednoznaczne i ∏atwo dostrzegalne lub s∏yszalne.

4. Operator powinien w ka˝dej chwili mieç mo˝liwoÊç sprawdzenia dzia∏ania urzàdzeƒ ostrzegawczych.

Urzàdzenia ostrzegawcze powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w odr´bnych przepisach dotyczàce barw,

znaków i sygna∏ów bezpieczeƒstwa.

§ 48. 1. Producent powinien zapewniç odpowiednie

ostrze˝enia, je˝eli mimo podj´cia wszelkich okreÊlonych Êrodków zagro˝enie istnieje nadal lub istniejà potencjalne zagro˝enia, takie jak szafy zawierajàce wyposa˝enie elektryczne, êród∏a radioaktywne, przecieki obwodu hydraulicznego, zagro˝enia w obszarze niewidocznym.

2. Zaleca si´, aby ostrze˝enia, o których mowa

w ust. 1, by∏y utworzone z ∏atwo zrozumia∏ych piktogramów lub napisane w j´zyku kraju, w którym maszyna ma byç u˝ywana, albo w j´zyku zrozumia∏ym dla

operatora maszyny.

§ 49. 1. Maszyny powinny byç oznaczone w sposób

czytelny i trwa∏y. Oznaczenie powinno zawieraç

1) nazw´ i adres producenta,

2) oznakowanie CE,

3) oznaczenie serii lub typu maszyny,

4) numer fabryczny, je˝eli stosuje si´ numery fabryczne,

5) rok budowy maszyny.

2. W przypadku gdy producent wykonuje maszyn´

przewidzianà do u˝ytkowania w atmosferze zagro˝onej

wybuchem, nale˝y umieÊciç na maszynie odpowiednie

oznaczenie.

3. Wzór oznakowania CE okreÊla za∏àcznik nr 1 do

rozporzàdzenia.

§ 50. 1. Na maszynie, oprócz oznakowania CE,

o którym mowa w § 49 ust. 1 pkt 2, powinny byç równie˝ naniesione pe∏ne informacje dotyczàce typu maszyny oraz niezb´dne do bezpiecznego u˝ytkowania

maszyny, takie jak najwy˝sza pr´dkoÊç elementów obrotowych, najwi´ksza Êrednica stosowanych narz´dzi

oraz masa.

2. Je˝eli cz´Êç maszyny nale˝y przenosiç podczas

jej u˝ytkowania przy pomocy urzàdzeƒ podnoszàcych,

informacja dotyczàca masy tej cz´Êci maszyny powinna byç naniesiona na maszynie w sposób czytelny,

trwa∏y i jednoznaczny.

3. Informacje, o których mowa w ust. 1 i 2, nale˝y

równie˝ umieÊciç na wymiennym wyposa˝eniu maszyny.

§ 51. 1. Do maszyn powinna byç do∏àczona instrukcja zawierajàca

1) informacje zamieszczone w oznaczeniu maszyny,

o których mowa w § 49 ust. 1, z wy∏àczeniem numeru fabrycznego,

2) informacje u∏atwiajàce konserwacj´ maszyny, takie

jak adres importera, serwisu,

3) przewidywane zastosowanie maszyny, o którym

mowa w § 10 ust. 1 i 2,

4) informacje o stanowisku lub stanowiskach roboczych, które mo˝e zajmowaç operator,

5) instrukcje dotyczàce bezpiecznego oddawania do

eksploatacji, u˝ytkowania, przemieszczania maszyny z podaniem jej masy i cz´Êci, je˝eli maszyna ma

byç transportowana osobno, monta˝u i jej demonta˝u, regulacji, konserwacji, obs∏ugi i napraw,

6) w koniecznych przypadkach

a) informacje o niedopuszczalnych sposobach

u˝ytkowania maszyny,

b) wskazówki szkoleniowe, podstawowe charakterystyki narz´dzi, które mogà byç stosowane

w maszynie.

2. Maszyny oddawane do eksploatacji powinny byç

wyposa˝one w instrukcj´ w j´zyku polskim albo w j´zykach kraju, w których maszyna b´dzie u˝ytkowana,

oraz w instrukcj´ w j´zyku kraju, w którym maszyna zosta∏a wyprodukowana. T∏umaczenie instrukcji powinno byç wykonane albo przez producenta, albo przez jego upowa˝nionego przedstawiciela, albo przez osob´

wprowadzajàcà t´ maszyn´ na dany obszar j´zykowy.

3. W uzasadnionych przypadkach, instrukcja konserwacji przeznaczona do korzystania przez wyspecjalizowany personel zatrudniony przez producenta lub

jego upowa˝nionego przedstawiciela mo˝e byç napisana tylko w j´zyku zrozumia∏ym dla tego personelu.

Poz. 1391

4. Do instrukcji powinny byç do∏àczone rysunki

i schematy przeznaczone do uruchamiania, konserwacji, kontroli, sprawdzania prawid∏owoÊci dzia∏ania maszyny, a tak˝e, je˝eli ma to zastosowanie, naprawy maszyny oraz wszelkie istotne zalecenia, w szczególnoÊci

odnoszàce si´ do bezpieczeƒstwa.

5. W uzasadnionych przypadkach instrukcja powinna okreÊlaç wymagania w zakresie instalowania i monta˝u, w szczególnoÊci zastosowanych t∏umików drgaƒ,

rodzaju i masy p∏yt fundamentowych, majàce na celu

zmniejszenie ha∏asu lub drgaƒ.

6. Je˝eli jest to konieczne, instrukcja powinna zawieraç informacje dotyczàce ha∏asu emitowanego

przez maszyn´, przez okreÊlenie albo wartoÊci rzeczywistych albo wartoÊci okreÊlonych w wyniku pomiarów wykonanych na identycznych maszynach w nast´pujàcy sposób

1) równowa˝ny poziom ciÊnienia akustycznego na

stanowisku pracy, skorygowany charakterystykà

A, gdy przekracza on 70 dB (A); je˝eli poziom

dêwi´ku nie przekracza 70 dB (A), nale˝y to potwierdziç w instrukcji,

2) szczytowà chwilowà wartoÊç ciÊnienia akustycznego na stanowiskach pracy, skorygowanà charakterystykà C, gdy przekracza ona 63 kPa, czyli 130 dB

w stosunku do 20 µPa,

3) poziom mocy akustycznej maszyny w przypadku

gdy równowa˝ny poziom ciÊnienia akustycznego

na stanowiskach pracy, skorygowany charakterystykà A, przekracza 85 dB (A).

7. Dokumentacja techniczna opisujàca maszyn´ nie

powinna pozostawaç w sprzecznoÊci z instrukcjà w zakresie bezpieczeƒstwa.

8. Informacje techniczne opisujàce maszyn´ powinny zawieraç dane dotyczàce emitowanego ha∏asu,

o których mowa w ust. 6.

§ 52. 1. W przypadku bardzo du˝ych maszyn, zamiast poziomu mocy akustycznej, o której mowa

w § 51 ust. 6 pkt 3, dopuszcza si´ podanie równowa˝nych poziomów ciÊnienia akustycznego w okreÊlonych

punktach otoczenia maszyny.

2. Je˝eli nie sà stosowane normy zharmonizowane,

poziomy ciÊnienia akustycznego, o których mowa

w § 51 ust. 6 pkt 1 i 2, powinny byç mierzone przy u˝yciu metody najbardziej odpowiedniej dla danej maszyny.

3. Producent powinien wskazaç w instrukcji, o której mowa w § 51 ust. 1, warunki, w jakich pracuje maszyna podczas dokonywania pomiarów, oraz rodzaj zastosowanych metod pomiaru.

4. Je˝eli stanowiska pracy sà nieokreÊlone lub nie

mogà byç zdefiniowane, poziom ciÊnienia akustycznego nale˝y mierzyç w odleg∏oÊci metra od powierzchni

maszyny i na wysokoÊci 1,6 metra od pod∏ogi lub po-

destu, z którego jest mo˝liwy dost´p do maszyny. Nale˝y równie˝ podaç po∏o˝enie i wartoÊç maksymalnego ciÊnienia akustycznego.

§ 53. Je˝eli producent przewiduje, ˝e maszyna b´dzie u˝ytkowana w atmosferze zagro˝onej wybuchem,

instrukcja, o której mowa w § 51 ust. 1, powinna zawieraç wszelkie informacje niezb´dne do u˝ytkowania maszyny w takich warunkach.

§ 54. W przypadku maszyn, które mogà byç przeznaczone do u˝ytkowania przez osoby nieposiadajàce

odpowiednich kwalifikacji, instrukcj´, o której mowa

w § 51 ust. 1, nale˝y formu∏owaç, bioràc pod uwag´

ogólny poziom wykszta∏cenia i sprawnoÊç umys∏owà

tych osób, z uwzgl´dnieniem zasadniczych wymagaƒ,

o których mowa w § 8—53.

Poz. 1391

˝ywnoÊci, albo stosowanych w celu czyszczenia,

dezynfekowania i p∏ukania; o ile to mo˝liwe, nale˝y przewidzieç do tego celu specjalny tryb pracy

maszyny, zwany „czyszczeniem”.

3. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby

1) do miejsc, których nie mo˝na czyÊciç, nie przenika∏y ciecze, nie przedostawa∏y si´ organizmy ˝ywe,

w szczególnoÊci owady, ani nie gromadzi∏y si´ substancje organiczne; w przypadku maszyn nieustawianych na ∏apach ani na kó∏kach wymagania te

mogà byç spe∏nione przez umieszczenie uszczelnienia mi´dzy maszynà a jej podstawà za pomocà

stosowania uszczelnionych zespo∏ów,

Rozdzia∏ 3

2) ˝adne substancje pomocnicze, takie jak smary, nie

mog∏y pozostawaç w kontakcie z ˝ywnoÊcià,

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia dotyczàce niektórych rodzajów

maszyn

3) w koniecznych przypadkach mo˝na by∏o sprawdziç,

czy wymaganie, o którym mowa w pkt 2, jest spe∏nione w sposób nieprzerwany.

§ 55. 1. Maszyny przeznaczone do przygotowywania i przetwarzania ˝ywnoÊci, w szczególnoÊci do: gotowania, zamra˝ania, rozmra˝ania, mycia, przemieszczania, pakowania, przechowywania, transportu lub

dystrybucji, powinny byç zaprojektowane i wykonane

w taki sposób, aby uniknàç ryzyka infekcji, wywo∏ania

objawów chorobowych lub zara˝enia.

§ 56. Do∏àczona do maszyny stosowanej w przemyÊle spo˝ywczym instrukcja, o której mowa w § 51 ust. 1,

powinna wskazywaç zalecane Êrodki i metody czyszczenia, dezynfekcji i p∏ukania nie tylko dla miejsc ∏atwo

dost´pnych w maszynie, ale tak˝e dla tych miejsc, do

których dost´p jest niemo˝liwy lub niezalecany,

w szczególnoÊci do przewodów rurowych, które muszà

byç czyszczone w takim po∏o˝eniu, w jakim zosta∏y zabudowane.

2. W celu unikni´cia ryzyka infekcji, wywo∏ania objawów chorobowych lub zara˝enia, o których mowa

w ust. 1, nale˝y przestrzegaç nast´pujàcych zasad higieny

1) materia∏y stykajàce si´ z ˝ywnoÊcià lub przeznaczone do kontaktu z ˝ywnoÊcià powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w odr´bnych przepisach; maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana

w taki sposób, aby materia∏y te mog∏y byç oczyszczone przed ka˝dym u˝yciem,

2) wszystkie powierzchnie wraz ze z∏àczami powinny

byç g∏adkie, bez wypuk∏oÊci i szczelin powodujàcych gromadzenie si´ substancji pochodzenia organicznego,

3) po∏àczenia powinny byç zaprojektowane w taki

sposób, aby zredukowaç do minimum wyst´py,

kraw´dzie i wg∏´bienia; wskazane jest spawanie

lub inne ∏àczenie ciàg∏e, przy którym nie nale˝y

u˝ywaç Êrub, wkr´tów ani nitów, z wy∏àczeniem

przypadków, gdy jest to ze wzgl´dów technicznych

nie do unikni´cia,

§ 57. 1. Maszyna przenoÊna trzymana w r´ku lub

prowadzona r´kà powinna spe∏niaç nast´pujàce zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia

1) w zale˝noÊci od rodzaju maszyny, maszyna powinna mieç odpowiedniej wielkoÊci powierzchni´ podpierajàcà i posiadaç odpowiednià liczb´ uchwytów

i wsporników o odpowiednich wymiarach rozmieszczonych tak, aby zapewnia∏y jej statecznoÊç

w przewidzianych przez producenta warunkach

u˝ytkowania maszyny,

2) je˝eli wyposa˝ona jest w uchwyty, których nie mo˝na zwolniç, zachowujàc jednoczeÊnie ca∏kowite

bezpieczeƒstwo, maszyna powinna byç wyposa˝ona w elementy sterownicze uruchamiania i zatrzymywania, rozmieszczone w sposób umo˝liwiajàcy

operatorowi pos∏ugiwanie si´ nimi bez zwalniania

uchwytów,

4) powierzchnie b´dàce w kontakcie z ˝ywnoÊcià powinny nadawaç si´ do ∏atwego czyszczenia i dezynfekowania, po usuni´ciu, tam gdzie jest to mo˝liwe, ∏atwych do zdemontowania cz´Êci; powierzchnie wewn´trzne powinny mieç krzywizny o promieniu umo˝liwiajàcym ich dok∏adne czyszczenie,

3) powinna byç zaprojektowana, wykonana lub wyposa˝ona w taki sposób, aby wyeliminowaç ryzyko

przypadkowego uruchomienia lub kontynuowania

dzia∏ania maszyny po zwolnieniu uchwytów przez

operatora; je˝eli spe∏nienie tego wymagania nie

jest technicznie mo˝liwe, nale˝y stosowaç równorz´dne Êrodki.

5) nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç usuni´cia z maszyny,

bez przeszkód, cieczy pochodzàcych albo z samej

2. Maszyna przenoÊna trzymana w r´ku powinna

byç tak zaprojektowana i wykonana, aby w koniecz-

nych przypadkach pozwala∏a na wzrokowà kontrol´

kontaktu narz´dzi z obrabianym materia∏em.

3. Zasadniczych wymagaƒ, o których mowa

w ust. 1 pkt 2, nie stosuje si´ w przypadku braku technicznych mo˝liwoÊci ich realizacji oraz gdy maszyna

wyposa˝ona zosta∏a w niezale˝ny uk∏ad sterowania.

§ 58. 1. Do∏àczona do maszyny instrukcja, o której

mowa w § 51 ust. 1, powinna zawieraç nast´pujàce informacje dotyczàce drgaƒ przenoszonych przez maszyn´

1) wa˝onà wartoÊç skutecznà przyspieszenia drgaƒ

dzia∏ajàcych na koƒczyny górne operatora, je˝eli

wartoÊç ta okreÊlona na podstawie odpowiedniej

metodyki badania przekroczy 2,5 m/s2; w przypadku gdy wartoÊç ta nie przekroczy 2,5 m/s2, nale˝y

zamieÊciç t´ informacj´ w instrukcji,

2) w przypadku braku odpowiedniej metodyki, o której mowa w pkt 1, producent powinien okreÊliç, na

podstawie jakich metod i w jakich warunkach wykonano te pomiary.

2. Informacje techniczne opisujàce maszyn´, o której mowa w § 57 ust. 1, powinny zawieraç dane, o których mowa w ust. 1.

§ 59. Maszyna do obróbki drewna i maszyna do obróbki materia∏ów o fizycznych i technicznych w∏aÊciwoÊciach zbli˝onych do drewna, takich jak: korek, koÊç,

utwardzona guma, utwardzone tworzywa sztuczne i inne podobne materia∏y sztywne, powinna spe∏niaç nast´pujàce zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia

1) powinna byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w taki sposób, aby mo˝na by∏o w niej bezpiecznie umieÊciç i prowadziç przedmiot obrabiany; je˝eli przedmiot obrabiany jest utrzymywany

r´cznie na stole warsztatowym, stó∏ ten powinien

byç odpowiednio stateczny podczas pracy i nie powinien utrudniaç przesuwania przedmiotu obrabianego,

2) je˝eli istnieje mo˝liwoÊç pracy maszyny w warunkach stwarzajàcych ryzyko odrzucania kawa∏ków

drewna, maszyna powinna byç zaprojektowana,

wykonana lub wyposa˝ona w taki sposób, aby wyeliminowaç t´ mo˝liwoÊç lub, je˝eli nie mo˝na tego osiàgnàç, aby wyrzucenie kawa∏ka drewna nie

stwarza∏o zagro˝enia dla operatora lub osób nara˝onych,

3) powinna byç wyposa˝ona w hamulec automatyczny, który zatrzymuje narz´dzie w wystarczajàco

krótkim czasie, je˝eli istnieje ryzyko wystàpienia

kontaktu z narz´dziem podczas zmniejszania pr´dkoÊci,

4) w przypadku gdy narz´dzie jest wbudowane w maszyn´ nie w pe∏ni zautomatyzowanà, to powinna

ona byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby wyeliminowaç lub zmniejszyç ryzyko powa˝nych przypadkowych obra˝eƒ, w szczególnoÊci

Poz. 1391

przez wykorzystanie cylindrycznych g∏owic no˝owych, ograniczanie g∏´bokoÊci skrawania.

Rozdzia∏ 4

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia zapobiegajàce szczególnym zagro˝eniom powodowanym przez przemieszczanie si´

maszyny

§ 60. 1. Maszyna, która mo˝e stanowiç zagro˝enie

na skutek swego ruchu, powinna byç zaprojektowana

i wykonana zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi

w rozporzàdzeniu.

2. Ryzyko wynikajàce z przemieszczania si´ maszyny istnieje zawsze tam, gdzie u˝ytkowane sà w miejscach pracy maszyny samobie˝ne, holowane, pchane

lub wiezione przez inne maszyny bàdê ciàgniki, gdy

u˝ytkowanie tych maszyn wymaga ciàg∏ego lub przerywanego przemieszczania si´ podczas pracy, mi´dzy

sta∏ymi kolejnymi pozycjami roboczymi.

3. Ryzyko wynikajàce z przemieszczania si´ maszyny mo˝e równie˝ wystàpiç w przypadku maszyny, która nie przemieszcza si´ w trakcie pracy, ale jest wyposa˝ona w Êrodki u∏atwiajàce jej przemieszczanie si´

z miejsca na miejsce. Dotyczy to maszyn wyposa˝onych w takie elementy, jak ko∏a, rolki, p∏ozy, oraz ulokowanych na suwnicach czy wózkach.

4. W celu ustalenia, czy kultywatory rotacyjne i brony mechaniczne nie powodujà zagro˝enia dla osób nara˝onych, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien przeprowadziç lub zleciç przeprowadzenie odpowiednich badaƒ dla ka˝dego typu takiej

maszyny.

§ 61. Je˝eli zgodnie z za∏o˝eniami producenta maszyna samobie˝na b´dzie eksploatowana w miejscach

nieoÊwietlonych, powinna ona byç wyposa˝ona

w urzàdzenia oÊwietlajàce, odpowiednie do rodzaju

wykonywanej pracy, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w odr´bnych przepisach.

§ 62. Podczas przemieszczania maszyny lub jej cz´Êci nie powinno byç mo˝liwe nag∏e przemieszczanie

si´ maszyny lub powstanie zagro˝enia wynikajàcego

z braku jej statecznoÊci, je˝eli maszyna lub jej cz´Êci sà

przemieszczane zgodnie z zaleceniami producenta.

§ 63. 1. Stanowisko pracy kierowcy powinno byç

zaprojektowane z uwzgl´dnieniem zasad ergonomii.

2. Je˝eli jest kilka stanowisk pracy kierowcy, ka˝de

z tych stanowisk powinno byç wyposa˝one w wymagane elementy sterownicze.

3. Je˝eli istnieje wi´cej ni˝ jedno stanowisko, o którym mowa w ust. 1, maszyna powinna byç zaprojektowana w taki sposób, aby praca kierowcy na jednym

stanowisku wy∏àcza∏a prac´ na pozosta∏ych, z wyjàtkiem zatrzymywania awaryjnego.

4. WidocznoÊç ze stanowiska pracy kierowcy powinna byç taka, aby móg∏ on sterowaç urzàdzeniem

i jego cz´Êciami w przewidzianych warunkach u˝ytkowania maszyny, przy zachowaniu ca∏kowitego bezpieczeƒstwa w∏asnego i osób nara˝onych. W razie koniecznoÊci nale˝y przewidzieç odpowiednie urzàdzenia, które zapobiegnà niebezpieczeƒstwom wynikajàcym ze z∏ej widocznoÊci.

5. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby stanowisko kierowcy nie powodowa∏o ryzyka przypadkowego kontaktu kierowcy

i operatorów, znajdujàcych si´ na maszynie, z szynami

lub gàsienicami.

6. Stanowisko pracy kierowcy powinno byç tak zaprojektowane, aby uniknàç zagro˝enia zdrowia przez

zatrucie gazami spalinowymi lub brak tlenu.

7. Stanowisko pracy kierowcy je˝d˝àcego na maszynie powinno byç tak zaprojektowane i wykonane,

aby mo˝na by∏o zamocowaç kabin´ kierowcy w ka˝dym przypadku, gdy jest na nià miejsce. Je˝eli istnieje

zagro˝enie wynikajàce z niebezpiecznego Êrodowiska,

stanowisko pracy kierowcy powinno byç wyposa˝one

w odpowiednià kabin´.

8. Je˝eli maszyna jest wyposa˝ona w kabin´, to powinna ona byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w taki sposób, aby zapewniç kierowcy dobre warunki pracy i chroniç go przed wszelkimi mogàcymi powstaç zagro˝eniami, takimi jak: nieodpowiednie ogrzewanie i wentylacja, niedostateczna widocznoÊç, nadmierny ha∏as, drgania, spadajàce przedmioty, przedostanie si´ cia∏ obcych albo wywrócenie. W kabinie nale˝y przewidzieç miejsce na instrukcje niezb´dne dla

kierowcy lub operatora maszyny.

9. WyjÊcie z kabiny powinno pozwalaç na szybkie

wydostanie si´ z niej kierowcy. W kabinie nale˝y przewidzieç tak˝e wyjÊcie awaryjne po∏o˝one w kierunku

innym ni˝ normalne wyjÊcie.

10. Materia∏y u˝yte do produkcji kabiny i jej wyposa˝enia powinny byç ognioodporne.

Poz. 1391

wrócenia, siedzisko powinno byç wyposa˝one w pas

bezpieczeƒstwa lub równowa˝ne urzàdzenie, które

utrzymuje kierowc´ w siedzisku, jednoczeÊnie nie

ograniczajàc jego ruchów niezb´dnych do prowadzenia maszyny ani wszelkich ruchów powodowanych

przez zawieszenie.

§ 66. 1. Je˝eli warunki pracy maszyny przewidujà

sporadyczny lub regularny przewóz bàdê prac´ na maszynie operatorów nieb´dàcych kierowcami maszyny,

nale˝y dla nich przewidzieç odpowiednie miejsca

umo˝liwiajàce ich jazd´ lub prac´ bez zagro˝enia,

w szczególnoÊci bez zagro˝enia wypadni´ciem.

2. Miejsca, o których mowa w ust. 1, gdy pozwalajà na to warunki pracy maszyny, powinny byç wyposa˝one w siedzenia.

3. Je˝eli zachodzi koniecznoÊç wyposa˝ania stanowiska kierowcy w kabin´, inne miejsca dla przewo˝onych osób powinny byç tak˝e chronione przed zagro˝eniem, które uzasadnia tego rodzaju ochron´ stanowiska kierowcy.

§ 67. 1. Kierowca powinien móc uruchomiç, ze swego stanowiska, wszystkie elementy sterownicze wymagane do operowania maszynà, z wyjàtkiem urzàdzeƒ, które w sposób bezpieczny mogà byç w∏àczone

tylko przez elementy sterownicze umieszczone z dala

od stanowiska kierowcy.

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ w szczególnoÊci do tych

stanowisk pracy, oprócz stanowiska kierowcy, za które

sà odpowiedzialni operatorzy inni ni˝ kierowcy, albo

do tych, które wymagajà, aby kierowca opuÊci∏ swoje

stanowisko ze wzgl´du na koniecznoÊç bezpiecznego

przeprowadzenia odpowiednich manewrów.

3. Je˝eli w maszynie sà peda∏y, powinny one byç

zaprojektowane, wykonane i umieszczone w taki sposób, aby umo˝liwiç bezpiecznà ich obs∏ug´ z minimalnym ryzykiem pomy∏ki. Peda∏y powinny mieç przeciwÊlizgowà powierzchni´ i byç ∏atwe do czyszczenia.

§ 64. 1. Siedzisko kierowcy w maszynie powinno

umo˝liwiç kierowcy utrzymywanie sta∏ej pozycji i byç

zaprojektowane z nale˝ytym uwzgl´dnieniem zasad ergonomii.

4. W przypadku gdy obs∏uga elementów sterowniczych mo˝e prowadziç do zagro˝enia, w szczególnoÊci do wykonywania przez maszyn´ niebezpiecznych

ruchów, elementy sterownicze powinny wracaç w po∏o˝enie neutralne z chwilà ich zwolnienia przez operatora.

2. Siedzisko, o którym mowa w ust. 1, powinno byç

tak zaprojektowane, aby zredukowaç do racjonalnie

osiàgalnego minimum drgania przenoszone na kierowc´.

5. Przepisu ust. 4 nie stosuje si´ do elementów majàcych ustalone po∏o˝enie.

3. Zamocowanie siedziska powinno wytrzymywaç

wszystkie si∏y, które mogà na nie dzia∏aç, szczególnie

w przypadku wywrócenia si´ maszyny; je˝eli pod nogami kierowcy nie ma pod∏ogi, powinny tam znajdowaç si´ podnó˝ki pokryte materia∏em przeciwÊlizgowym.

§ 65. Je˝eli w maszynie przewidziano mo˝liwoÊç

stosowania konstrukcji chroniàcej przed skutkami wy-

§ 68. 1. Uk∏ad kierowniczy w maszynie poruszajàcej

si´ na ko∏ach powinien byç zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby ograniczyç si∏y wywo∏ane nag∏ymi ruchami kierownicy lub dêwigni sterowniczej, spowodowanymi przez wstrzàsy kó∏ kierowanych.

2. Wszelkie urzàdzenia blokujàce mechanizm ró˝nicowy powinny byç tak zaprojektowane i wykonane,

aby umo˝liwiç odblokowanie urzàdzenia blokujàcego

ten mechanizm, gdy maszyna jest w ruchu.

3. Przepisów § 16—18 nie stosuje si´ do funkcji

przemieszczania si´ maszyny.

w ust. 2 i 3, pod warunkiem ˝e urzàdzenie to jest typu

wy∏àcznie mechanicznego.

§ 69. 1. Maszyna samobie˝na z kierowcà jadàcym

na maszynie powinna byç tak wyposa˝ona, aby uruchomienie silnika przez osoby nieupowa˝nione by∏o

utrudnione.

6. Maszyna zdalnie sterowana powinna byç projektowana i wykonana w taki sposób, aby zatrzymywa∏a

si´ automatycznie w przypadku utracenia przez kierowc´ kontroli nad maszynà.

2. Przemieszczanie si´ maszyny samobie˝nej z kierowcà, o którym mowa w ust. 1, powinno byç mo˝liwe

tylko wówczas, gdy kierowca znajduje si´ przy elementach sterowniczych.

7. Przepisów § 20—22 nie stosuje si´ do funkcji jazdy maszyny.

3. Je˝eli dla celów eksploatacyjnych maszyna powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia wychodzàce poza jej normalne gabaryty, w szczególnoÊci stabilizatory, wysi´gnik, kierowca przed rozpocz´ciem przemieszczania maszyny powinien mieç mo˝liwoÊç ∏atwego sprawdzenia, czy urzàdzenia te znajdujà si´ w okreÊlonym po∏o˝eniu umo˝liwiajàcym bezpieczny ruch

maszyny.

4. Przepis ust. 3 stosuje si´ do innych elementów,

które w celu zapewnienia bezpiecznego przemieszczania si´ maszyny powinny pozostawaç w okreÊlonym,

w razie potrzeby, zablokowanym po∏o˝eniu.

5. W technicznie i ekonomicznie uzasadnionych

przypadkach ruch maszyny powinien byç uwarunkowany bezpiecznym po∏o˝eniem urzàdzeƒ, o których

mowa w ust. 3.

6. Podczas uruchamiania silnika ruch maszyny nie

powinien byç mo˝liwy.

§ 70. 1. Z zastrze˝eniem przepisów o ruchu drogowym, maszyna samobie˝na i jej przyczepy powinny

spe∏niaç wymagania dotyczàce zwalniania, zatrzymywania si´, hamowania i unieruchamiania, w sposób

zapewniajàcy bezpieczeƒstwo w ka˝dych warunkach

pracy, obcià˝enia, szybkoÊci, nawierzchni i jej nachylenia dopuszczonych przez producenta i odpowiadajàcych warunkom wyst´pujàcym podczas normalnego

u˝ytkowania maszyny.

2. Kierowca powinien móc zmniejszyç pr´dkoÊç

i zatrzymaç maszyn´ samobie˝nà przy u˝yciu hamulca

g∏ównego.

3. W przypadku awarii hamulca g∏ównego lub braku dop∏ywu energii uruchamiajàcej ten hamulec, je˝eli wymaga tego bezpieczeƒstwo, nale˝y zainstalowaç,

niezale˝nie od hamulca g∏ównego, ∏atwo dost´pne

urzàdzenie pozwalajàce na zmniejszenie pr´dkoÊci i zatrzymanie maszyny. Urzàdzenie to powinno mieç ca∏kowicie niezale˝ne i ∏atwo dost´pne elementy sterownicze.

§ 71. 1. Ruch maszyny samobie˝nej, sterowanej

przez kierowc´ towarzyszàcego maszynie pieszo, powinien byç mo˝liwy wy∏àcznie w czasie ciàg∏ego dzia∏ania kierowcy na odpowiedni element sterujàcy.

W szczególnoÊci podczas w∏àczania silnika ruch maszyny powinien byç niemo˝liwy.

2. Uk∏ady sterowania maszyny kierowanej przez

kierowc´, o którym mowa w ust. 1, powinny byç zaprojektowane w sposób minimalizujàcy zagro˝enia wynikajàce z przypadkowego ruchu maszyny w kierunku

kierowcy, a w szczególnoÊci mo˝liwoÊci zgniecenia albo zranienia kierowcy obracajàcymi si´ narz´dziami.

3. Normalna pr´dkoÊç jazdy maszyny samobie˝nej

powinna byç zgodna z pr´dkoÊcià poruszania si´ kierowcy, o którym mowa w ust. 1.

4. W przypadku maszyny samobie˝nej, do której

mo˝na zamocowaç obracajàce si´ narz´dzia, nale˝y

wykluczyç mo˝liwoÊç uruchomienia tych narz´dzi przy

w∏àczonym elemencie sterowniczym powodujàcym

cofanie, z wyjàtkiem przypadku, gdy ruch maszyny jest

powodowany przez ruch narz´dzia. W takich przypadkach pr´dkoÊç cofania nie powinna zagra˝aç kierowcy.

5. Awaria zasilania uk∏adu kierowniczego ze wspomaganiem nie powinna uniemo˝liwiç kierowania maszynà przez czas niezb´dny do jej zatrzymania.

§ 72. 1. Po zatrzymaniu ruchu cz´Êci maszyny

wszelkie odchylenie si´ tej cz´Êci maszyny od pozycji

zatrzymania, wywo∏ane innymi przyczynami ni˝ dzia∏anie na elementy sterownicze, nie powinno stanowiç zagro˝enia dla osób nara˝onych.

2. Maszyna powinna byç zaprojektowana, wykonana oraz, w uzasadnionych przypadkach, umieszczona

na konstrukcji jezdnej w taki sposób, aby w trakcie ruchu niekontrolowane wahania Êrodka ci´˝koÊci maszyny nie mia∏y wp∏ywu na jej statecznoÊç ani nie powodowa∏y nadmiernych odkszta∏ceƒ konstrukcji maszyny.

4. Je˝eli wymagajà tego wzgl´dy bezpieczeƒstwa,

producent powinien wyposa˝yç maszyn´ samobie˝nà

w urzàdzenie pozwalajàce na unieruchomienie jej podczas postoju.

3. Obracajàce si´ z du˝à pr´dkoÊcià cz´Êci maszyny, które pomimo podj´tych Êrodków ostro˝noÊci mogà p´knàç lub rozpaÊç si´, powinny byç umocowane

i chronione tak, aby w razie ich rozerwania od∏amki zosta∏y przechwycone, a je˝eli nie jest to mo˝liwe, aby nie

zosta∏y wyrzucone w kierunku stanowisk kierowcy lub

obs∏ugi.

5. Urzàdzenie, o którym mowa w ust. 4, mo˝e byç

po∏àczone z jednym z urzàdzeƒ, o których mowa

§ 73. 1. Projekt maszyny samobie˝nej przewo˝àcej

kierowc´, a tak˝e innych operatorów, nara˝onej na wy-

wrócenie si´, powinien uwzgl´dniaç punkty zamocowania, a sama maszyna powinna byç wyposa˝ona w te

punkty, umo˝liwiajàce zainstalowanie konstrukcji

chroniàcej przed skutkami wywrócenia (ROPS).

2. Konstrukcja chroniàca, o której mowa w ust. 1,

powinna zapewniç kierowcy oraz innym przewo˝onym

operatorom odpowiednià przestrzeƒ zabezpieczonà

przed odkszta∏ceniem (DLV).

3. W celu sprawdzenia, czy konstrukcja chroniàca

maszyn´ samobie˝nà przed skutkami wywrócenia

spe∏nia wymagania, o których mowa w ust. 1, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien

przeprowadziç odpowiednie próby lub zleciç ich przeprowadzenie dla ka˝dego typu takiej konstrukcji.

4. Maszyny do robót ziemnych, takie jak ∏adowarki

ko∏owe lub gàsienicowe, koparki-∏adowarki podsi´bierne, ciàgniki ko∏owe i gàsienicowe, zgarniarki samoza∏adowawcze lub inne, równiarki, wywrotki przegubowe — o mocy przekraczajàcej 15 kW, powinny byç

wyposa˝one w konstrukcj´ chroniàcà przed skutkami

wywrócenia.

§ 74. 1. Je˝eli dla maszyny przewo˝àcej kierowc´,

a tak˝e innych operatorów, istnieje zagro˝enie przez

spadajàce na nià przedmioty lub materia∏y, to maszyna taka, je˝eli pozwalajà na to jej wymiary, powinna

byç zaprojektowana z uwzgl´dnieniem punktów zamocowania, a nast´pnie wyposa˝ona w te punkty, pozwalajàce na zainstalowanie konstrukcji chroniàcej przed

spadajàcymi przedmiotami (FOPS).

Poz. 1391

§ 77. 1. Wa∏y nap´dowe z przegubami uniwersalnymi ∏àczàce maszyn´ samobie˝nà lub ciàgnik z maszynà

nap´dzanà, liczàc od pierwszego sta∏ego ∏o˝yska maszyny nap´dzanej, powinny byç os∏oni´te zarówno po

stronie maszyny samobie˝nej, jak i nap´dzanej na ca∏ej d∏ugoÊci wa∏u i zwiàzanych z nim przegubów uniwersalnych.

2. W maszynie samobie˝nej lub ciàgniku punkt odbioru mocy, do którego jest pod∏àczony wa∏ nap´dowy, powinien byç chroniony albo przez os∏on´ przymocowanà do maszyny samobie˝nej lub ciàgnika, albo

przez dowolne inne urzàdzenie zapewniajàce ochron´.

3. W maszynie holowanej wa∏ nap´dowy powinien

byç os∏oni´ty obudowà ochronnà przymocowanà do

maszyny.

4. Ograniczniki momentu obrotowego lub sprz´g∏a

jednokierunkowe mogà byç przymocowane do nap´dów z przegubami uniwersalnymi wy∏àcznie po stronie

maszyny nap´dzanej. Wa∏ nap´dowy z przegubem uniwersalnym powinien byç odpowiednio oznakowany.

5. Maszyna holowana, której dzia∏anie wymaga

pod∏àczenia do samobie˝nej maszyny lub ciàgnika za

pomocà wa∏u nap´dowego, powinna mieç taki uk∏ad

po∏àczenia wa∏u, który zapewni, ˝e wa∏ nap´dowy

i jego os∏ona nie b´dà uszkodzone przez kontakt

z pod∏o˝em lub cz´Êciami maszyny w przypadku jej

od∏àczenia.

2. W przypadku spadajàcych przedmiotów lub materia∏ów, konstrukcja, o której mowa w ust. 1, powinna

zapewniaç przewo˝onym na maszynie osobom odpowiednià przestrzeƒ zabezpieczonà przed odkszta∏ceniami (DLV).

6. Zewn´trzne cz´Êci os∏ony powinny byç zaprojektowane, wykonane i usytuowane w taki sposób, aby

nie mog∏y si´ obracaç wraz z wa∏em nap´dowym.

Os∏ona powinna przykrywaç wa∏ nap´dowy a˝ do koƒców wide∏ek wewn´trznych, w przypadku zwyk∏ego

przegubu uniwersalnego, oraz co najmniej do Êrodkowej cz´Êci przegubu zewn´trznego lub przegubów,

w przypadku przegubów szerokokàtnych.

3. W celu sprawdzenia, czy konstrukcja chroniàca

przed spadajàcymi przedmiotami spe∏nia wymaganie,

o którym mowa w ust. 2, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien przeprowadziç odpowiednie próby lub zleciç ich przeprowadzenie dla ka˝dego rodzaju takiej konstrukcji.

7. Producent, który zapewnia Êrodki dost´pu do

stanowiska pracy w pobli˝u nap´dowego wa∏u przegubowego, powinien zapewniç, aby os∏ony wa∏u, o których mowa w ust. 6, mog∏y byç u˝ywane jako stopnie,

je˝eli nie zosta∏y w tym celu zaprojektowane i wykonane.

§ 75. Uchwyty i stopnie w maszynie powinny byç

zaprojektowane, wykonane i rozmieszczone w taki sposób, aby operator u˝ywa∏ ich instynktownie i nie u˝ywa∏ do tego celu elementów sterowniczych.

§ 76. 1. Maszyna u˝ywana do holowania lub holowana powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia holownicze lub sprz´gajàce, zaprojektowane, wykonane

i rozmieszczone w sposób zapewniajàcy ∏atwe i bezpieczne po∏àczenie i roz∏àczenie oraz uniemo˝liwiajàcy

przypadkowe roz∏àczenie si´ w trakcie u˝ytkowania.

2. Je˝eli ci´˝ar dyszla holowniczego tego wymaga,

maszyna powinna byç wyposa˝ona w element wsporczy o powierzchni noÊnej dostosowanej do ci´˝aru dyszla i rodzaju pod∏o˝a.

§ 78. W przypadku silników spalinowych zdejmowane os∏ony niepozwalajàce na dost´p do ruchomych

cz´Êci w komorze silnikowej nie wymagajà urzàdzeƒ

blokujàcych, je˝eli otwierajà si´ przy pomocy kluczy

lub innego narz´dzia albo przy u˝yciu elementu sterowniczego znajdujàcego si´ na stanowisku kierowcy,

a stanowisko kierowcy jest ca∏kowicie obudowane kabinà z zamkiem niepozwalajàcym na dost´p osób nieupowa˝nionych. Przepisu § 31 ust. 2 i 3 nie stosuje si´.

§ 79. 1. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana

i wykonana, aby mo˝na by∏o bez trudnoÊci od∏àczyç

akumulator przy pomocy ∏atwo dost´pnego narz´dzia,

przewidzianego do tego celu.

2. Akumulator powinien byç tak zainstalowany

i mieç obudow´ tak wykonanà i umieszczonà, aby unik-

nàç, w miar´ mo˝liwoÊci, wylania si´ elektrolitu na

operatora w przypadku wywrócenia si´ maszyny, a tak˝e aby uniknàç gromadzenia si´ oparów w miejscu pracy operatora.

§ 80. W zale˝noÊci od zagro˝eƒ przewidywanych

przez producenta, maszyna powinna, je˝eli pozwala na to

jej wielkoÊç, umo˝liwiaç wyposa˝enie jej w ∏atwo dost´pne gaÊnice albo mieç wbudowane systemy gaÊnicze.

§ 81. W przypadku zagro˝enia emisjà py∏ów lub gazów, lub innych podobnych czynników, urzàdzenie separujàce, o którym mowa w § 41, mo˝e byç zastàpione

innymi Êrodkami, w szczególnoÊci uk∏adem zraszania

wodà. Przepisu § 41 ust. 2 i 3 nie stosuje si´, je˝eli

g∏ównà funkcjà maszyny jest rozpylanie produktów.

§ 82. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona w Êrodki sygnalizacji lub w tablice z instrukcjami u˝ytkowania,

regulacji i konserwacji wsz´dzie tam, gdzie jest to konieczne w celu zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony

zdrowia osób nara˝onych.

2. Wyposa˝enie, o którym mowa w ust. 1, powinno

byç zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniajàcy ich dobrà widocznoÊç i nieÊcieralnoÊç.

3. Z zastrze˝eniem przepisów o ruchu drogowym

maszyna, którà jeêdzi kierowca, powinna byç wyposa˝ona w

1) ostrzegawczà sygnalizacj´ akustycznà w celu alarmowania osób nara˝onych,

2) system sygna∏ów Êwietlnych, takich jak Êwiat∏a hamowania, Êwiat∏a cofania i obracajàce si´ lampy

sygnalizacyjne, odpowiedni do zamierzonych warunków eksploatacji; wymaganie to nie dotyczy

maszyn przeznaczonych wy∏àcznie do u˝ytkowania

pod ziemià i niezasilanych energià elektrycznà.

§ 83. 1. Maszyna zdalnie sterowana, która w normalnych warunkach u˝ytkowania stwarza zagro˝enie

przez mo˝liwoÊç uderzenia lub zgniecenia osób nara˝onych, powinna byç wyposa˝ona w odpowiednie

Êrodki bezpieczeƒstwa w celu zasygnalizowania swoich ruchów lub te˝ Êrodki chroniàce osoby nara˝one

przed tego rodzaju zagro˝eniami.

2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, stosuje si´

do maszyny, która podczas eksploatacji wykonuje powtarzalne ruchy w przód i w ty∏ wzd∏u˝ jednej osi, w sytuacji gdy ty∏ maszyny nie jest bezpoÊrednio widoczny

dla kierowcy.

3. Maszyna powinna byç zaprojektowana w sposób

uniemo˝liwiajàcy przypadkowe wy∏àczenie wszystkich

urzàdzeƒ sygnalizujàcych i ostrzegawczych. W przypadkach koniecznych ze wzgl´du na bezpieczeƒstwo

w urzàdzeniach sygnalizujàcych i ostrzegawczych nale˝y przewidzieç Êrodki sprawdzenia ich stanu technicznego, a uszkodzenia powinny byç sygnalizowane

operatorowi.

Poz. 1391

4. Je˝eli ruch maszyny albo jej narz´dzi stanowi

szczególne zagro˝enie, na maszynie nale˝y umieÊciç

znaki ostrzegajàce przed zbli˝aniem si´ do pracujàcej

maszyny.

5. Znaki ostrzegajàce, o których mowa w ust. 4, powinny byç czytelne z wystarczajàcej odleg∏oÊci w celu

zapewnienia bezpieczeƒstwa osób przebywajàcych

w pobli˝u maszyny.

§ 84. 1. Oznakowanie maszyny przemieszczajàcej

si´, o którym mowa w § 49 ust. 1, nale˝y uzupe∏niç o

1) moc nominalnà, wyra˝onà w kW,

2) mas´ maszyny, podanà w kilogramach, dla najcz´Êciej stosowanego uk∏adu maszyny, oraz

a) maksymalnà si∏´ uciàgu na haku sprz´gajàcym,

wyra˝onà w N, przewidzianà przez producenta,

b) maksymalne obcià˝enie pionowe haka sprz´gajàcego, wyra˝one w N, przewidziane przez producenta

— je˝eli majà one zastosowanie.

2. Instrukcja obs∏ugi, o której mowa w § 51 ust. 1,

powinna zawieraç dodatkowo

1) w odniesieniu do drgaƒ wytwarzanych przez maszyn´, wartoÊç zmierzonà lub obliczonà na podstawie pomiarów identycznych maszyn

a) wa˝onà wartoÊç skutecznà przyspieszenia drgaƒ

dzia∏ajàcych na koƒczyny górne operatora, je˝eli wartoÊç ta przekracza 2,5 m/s2; je˝eli wartoÊç

ta nie przekracza 2,5 m/s2, nale˝y zamieÊciç t´ informacj´ w instrukcji,

b) wa˝onà wartoÊç skutecznà przyspieszenia drgaƒ

dzia∏ajàcych na cia∏o operatora — stopy i poÊladki, je˝eli wartoÊç ta przekracza 0,5 m/s2; je˝eli wartoÊç ta nie przekracza 0,5 m/s2, nale˝y zamieÊciç t´ informacj´ w instrukcji,

2) informacje o warunkach pracy maszyny podczas

pomiarów, o których mowa w pkt 1, i stosowanych

metodach pomiaru, dostarczone przez producenta;

je˝eli nie sà stosowane normy zharmonizowane,

drgania nale˝y mierzyç, stosujàc metod´ najbardziej odpowiednià dla danej maszyny.

3. W przypadku gdy maszyna ma kilka zastosowaƒ

w zale˝noÊci od u˝ytego wyposa˝enia, producent maszyny podstawowej, do której do∏àcza si´ wyposa˝enie

wymienne, oraz producent wyposa˝enia wymiennego

powinni dostarczyç odpowiednie informacje pozwalajàce na bezpieczne zamontowanie i stosowanie wyposa˝enia wymiennego.

Rozdzia∏ 5

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia, zapobiegajàce szczególnym zagro˝eniom zwiàzanym z podnoszeniem

§ 85. 1. Maszyna stwarzajàca zagro˝enie zwiàzane

z podnoszeniem, zw∏aszcza zagro˝enie spowodowane

spadni´ciem lub kolizjà ∏adunku albo zagro˝enie prze-

chy∏em podczas podnoszenia ∏adunku, powinna byç

zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby spe∏nia∏a wymagania okreÊlone w niniejszym rozdziale.

go przez producenta, ze szczególnym uwzgl´dnieniem

korozji, Êcierania, udarów, kruchoÊci na zimno i starzenia.

2. Zagro˝enia spowodowane podnoszeniem istniejà zw∏aszcza w przypadku maszyn przeznaczonych do

przemieszczania pojedynczych ∏adunków, w zwiàzku ze

zmianà poziomu.

5. W celu zapewnienia odpowiedniego bezpieczeƒstwa, w obliczeniach wytrzyma∏oÊciowych maszyny

nale˝y uwzgl´dniaç wartoÊci wspó∏czynnika przecià˝enia dla prób statycznych.

§ 86. 1. Maszyna powinna byç projektowana i wykonana w taki sposób, aby utrzymywa∏a statecznoÊç,

zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 25, podczas

pracy i w trakcie postoju, a tak˝e podczas wszystkich

etapów transportu, monta˝u i demonta˝u, podczas dajàcych si´ przewidzieç awarii elementów sk∏adowych,

jak równie˝ podczas wykonywania prób, zgodnie z instrukcjà, o której mowa w § 51 ust. 1.

6. Dla wspó∏czynnika, o którym mowa w ust. 5,

przyjmuje si´ nast´pujàce wartoÊci

2. W celu spe∏nienia wymagaƒ, o których mowa

w ust. 1, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien stosowaç w∏aÊciwe metody sprawdzania. Dla samobie˝nych wózków jezdniowych, o wysokoÊci podnoszenia przekraczajàcej 1,80 metra, powinna byç dla ka˝dego typu wózka przeprowadzona próba

statecznoÊci podstawy lub podobna próba, albo producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien

zleciç przeprowadzenie takiej próby.

§ 87. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia, które dzia∏ajà na prowadnice lub tory szynowe,

zabezpieczajàc jà przed wypadni´ciem z szyn lub prowadnic.

2. Je˝eli pomimo urzàdzeƒ, o których mowa

w ust. 1, maszyna wykolei si´ lub szyna albo cz´Êci

jezdne maszyny ulegnà uszkodzeniu, nale˝y zastosowaç takie urzàdzenia, które zapobiegajà spadkowi

sprz´tu, cz´Êci sk∏adowej maszyny albo ∏adunku lub

te˝ wywróceniu si´ maszyny.

§ 88. 1. Maszyna, zawiesia i elementy, które mo˝na

demontowaç, powinny wytrzymywaç napr´˝enia, którym majà byç poddane, zarówno podczas u˝ytkowania,

jak te˝ podczas postoju, instalowania oraz w warunkach

u˝ytkowania okreÊlonych przez producenta, przy

uwzgl´dnieniu, tam gdzie jest to konieczne, warunków

atmosferycznych oraz si∏ wywo∏ywanych przez osoby.

2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, powinny

byç równie˝ spe∏nione podczas transportu, monta˝u

i demonta˝u maszyny.

3. Maszyna i zawiesia powinny byç zaprojektowane

i wykonane

1) w sposób zapobiegajàcy awariom spowodowanym

zm´czeniem materia∏u lub zu˝yciem cz´Êci, bioràc

pod uwag´ ich u˝ytkowanie zgodnie z przeznaczeniem,

1) dla r´cznie obs∏ugiwanych maszyn i zawiesi — 1,5,

2) dla innych maszyn — 1,25.

§ 89. 1. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana

i wykonywana, aby mog∏a byç poddana bez uszkodzenia próbom dynamicznym pod obcià˝eniem równym

udêwigowi pomno˝onemu przez wspó∏czynnik przecià˝enia dla prób dynamicznych. Wspó∏czynnik ten dobiera si´ w celu zapewnienia w∏aÊciwego poziomu bezpieczeƒstwa, a jego wartoÊç przyjmuje si´ zazwyczaj

jako 1,1.

2. Próby dynamiczne, o których mowa w ust. 1, powinny byç przeprowadzone na maszynach przygotowanych do u˝ytkowania w normalnych warunkach.

Próby te przeprowadza si´ przy pr´dkoÊciach nominalnych ustalonych przez producenta.

3. Je˝eli obwód sterowania maszyny pozwala na

kilka jednoczesnych ruchów, takich jak: obrót i przemieszczanie ∏adunku, próby dynamiczne powinny byç

przeprowadzone w najmniej sprzyjajàcych warunkach,

zwykle przy kojarzeniu odpowiednich ruchów.

§ 90. 1. Krà˝ki, b´bny i ko∏a powinny mieç Êrednic´

odpowiednià do wymiarów liny lub ∏aƒcucha, z którymi wspó∏pracujà.

2. B´bny i ko∏a, o których mowa w ust. 1, powinny

byç zaprojektowane, wykonane i zainstalowane w taki

sposób, aby wspó∏pracujàce z nimi liny lub ∏aƒcuchy

mog∏y si´ na nie nawijaç nie spadajàc.

3. Liny u˝ywane bezpoÊrednio do podnoszenia lub

podtrzymywania ∏adunków nie powinny mieç zapleceƒ, poza koƒcówkami, z wyjàtkiem instalacji zaprojektowanych do regularnej adaptacji w zale˝noÊci od potrzeb. Ca∏e liny i koƒcówki powinny mieç wspó∏czynnik

bezpieczeƒstwa dobrany tak, aby zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa. WartoÊç tego wspó∏czynnika wynosi zazwyczaj 5.

4. Zaplecenia, o których mowa w ust. 3, sà dopuszczalne w instalacjach zaprojektowanych do regularnej

adaptacji w zale˝noÊci od potrzeb.

2) w taki sposób, aby mog∏y wytrzymaç przecià˝enie

podczas prób statycznych, nie wykazujàc trwa∏ych

odkszta∏ceƒ lub innych uszkodzeƒ.

5. ¸aƒcuchy do podnoszenia ∏adunku powinny

mieç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dobrany tak, aby

zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç tego wspó∏czynnika wynosi zazwyczaj 4.

4. Stosowane materia∏y powinny byç dobrane stosownie do Êrodowiska pracy maszyny, przewidywane-

6. Aby zweryfikowaç dobór odpowiedniego wspó∏czynnika, o którym mowa w ust. 3 i 5, producent lub je-

go upowa˝niony przedstawiciel powinien, dla ka˝dego

typu ∏aƒcucha i liny zastosowanej bezpoÊrednio do

podnoszenia ∏adunku, jak równie˝ dla koƒcówek lin,

przeprowadziç odpowiednie badania lub zleciç ich

przeprowadzenie.

§ 91. 1. Wymiary zawiesia powinny byç dobrane

z nale˝ytym uwzgl´dnieniem procesów zm´czenia

i starzenia si´ materia∏u w okreÊlonej liczbie dni cykli

roboczych, odpowiadajàcej oczekiwanemu okresowi

eksploatacji, okreÊlonemu w warunkach pracy dla danego zastosowania, przy czym

1) wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa lin stalowych z koƒcówkami powinien byç dobrany tak, aby zapewniç

odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç

wspó∏czynnika wynosi zazwyczaj 5; po∏àczenia

splatane lub p´tle mogà wystàpiç wy∏àcznie w koƒcówkach lin,

2) je˝eli u˝ywa si´ ∏aƒcuchów o ogniwach spawanych

lub zgrzewanych, powinny byç to ∏aƒcuchy o ogniwach krótkich; wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dla

tych ∏aƒcuchów dobiera si´ tak, aby zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç wspó∏czynnika wynosi zazwyczaj 4,

3) wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dla w∏ókiennych lin

lub zawiesi zale˝y od ich materia∏u, metody wykonania, wymiarów i zastosowania; wspó∏czynnik

ten dobiera si´ tak, aby zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç wspó∏czynnika wynosi zazwyczaj 7, pod warunkiem ˝e u˝yte materia∏y sà wysokiej jakoÊci, a metoda produkcji jest odpowiednia do zamierzonego stosowania,

Poz. 1391

§ 92. 1. Urzàdzenia sterujàce ruchami powinny

dzia∏aç w taki sposób, aby maszyny, na których sà one

zainstalowane, by∏y bezpieczne.

2. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana lub

wyposa˝ona w odpowiednie urzàdzenia, aby amplituda ruchu elementów maszyny nie przekracza∏a okreÊlonych granic. W odpowiednich przypadkach zadzia∏anie takiego urzàdzenia powinno byç poprzedzone

ostrze˝eniem.

3. W przypadku gdy mo˝na manewrowaç jednoczeÊnie w tym samym miejscu kilkoma maszynami stacjonarnymi lub na szynach, co mo˝e stwarzaç ryzyko kolizji, maszyny takie nale˝y projektowaç i wykonywaç

w sposób umo˝liwiajàcy zabudowanie uk∏adów zapobiegajàcych takiemu zagro˝eniu.

4. Mechanizmy maszyny powinny byç zaprojektowane i wykonane tak, aby ∏adunki nie mog∏y przesuwaç si´ w sposób stwarzajàcy niebezpieczeƒstwo lub

nieoczekiwanie spadaç, nawet w przypadku cz´Êciowego albo ca∏kowitego odci´cia zasilania energià lub

kiedy operator przestaje kierowaç maszynà.

5. W normalnych warunkach pracy maszyny nie

powinno byç mo˝liwe opuszczenie ∏adunku wy∏àcznie

przy pomocy hamulca ciernego, z wyjàtkiem tych maszyn, których funkcja wymaga takiego sposobu dzia∏ania.

6. Urzàdzenia chwytajàce powinny byç zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby uniknàç przypadkowego opuszczenia ∏adunku.

4) je˝eli materia∏y, o których mowa w pkt 3, nie sà wysokiej jakoÊci i metoda produkcji nie jest odpowiednia, to wartoÊç wspó∏czynnika, o którym mowa w pkt 3, jest zwi´kszana, aby zapewniç równowa˝ny poziom bezpieczeƒstwa,

§ 93. 1. Stanowisko kierowcy maszyny powinno

byç usytuowane w sposób zapewniajàcy mo˝liwie jak

najszerszy widok trajektorii poruszajàcych si´ cz´Êci,

w celu unikni´cia kolizji z osobami i sprz´tem lub innymi maszynami, które mogà pracowaç jednoczeÊnie

i stwarzaç potencjalne zagro˝enie.

5) wszystkie elementy metalowe stanowiàce cz´Êç zawiesi ci´gnowych lub stosowane wraz z zawiesiami ci´gnowymi powinny mieç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa tak dobrany, aby zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç wspó∏czynnika

wynosi zazwyczaj 4,

2. Maszyna stacjonarna o ∏adunku prowadzonym

powinna byç tak zaprojektowana, wykonana i prowadzona, aby ochroniç osoby nara˝one przed uderzeniem ∏adunkiem lub przeciwwagà.

6) maksymalny udêwig zawiesia wieloci´gnowego

okreÊlany jest na podstawie wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa najs∏abszego ci´gna oraz liczby ci´gien

i wspó∏czynnika zmniejszajàcego, który zale˝y od

uk∏adu zawiesia ci´gnowego.

2. W∏ókienne liny i zawiesia ci´gnowe nie powinny

mieç w´z∏ów, po∏àczeƒ i zaplotów poza koƒcówkami.

Wyjàtek stanowià zawiesia ci´gnowe tworzàce zamkni´tà p´tl´ bez koƒca.

3. W celu zweryfikowania doboru w∏aÊciwego

wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa producent lub jego

upowa˝niony przedstawiciel powinien dla ka˝dego typu elementów, o których mowa w ust. 1 pkt 1—5

i ust. 2, przeprowadziç odpowiednie badania lub zleciç

ich przeprowadzenie.

§ 94. Maszyna, która wymaga ochrony przed skutkami wy∏adowaƒ atmosferycznych, podczas jej u˝ytkowania, powinna byç wyposa˝ona w uk∏ad odprowadzajàcy powsta∏e ∏adunki do ziemi.

§ 95. Przepisy § 63 i 64 stosuje si´ do maszyn nieprzemieszczajàcych si´, które stwarzajà zagro˝enie

zwiàzane z podnoszeniem.

§ 96. 1. Elementy sterujàce ruchem maszyny lub

osprz´tu maszyny powinny powracaç do swojego po∏o˝enia neutralnego, je˝eli tylko zostanà zwolnione

przez operatora.

2. W przypadku wykonywania niepe∏nych lub ca∏kowitych ruchów, przy których nie wyst´puje ryzyko

zwiàzane z mo˝liwoÊcià kolizji ∏adunku lub maszyny,

urzàdzenia, o których mowa w ust. 1, mogà byç zastà-

pione elementami umo˝liwiajàcymi automatyczne zatrzymanie na wybranych poziomach, bez sta∏ego oddzia∏ywania na element sterowniczy umo˝liwiajàcy

ruch.

§ 97. Maszyna o maksymalnym udêwigu nie mniejszym ni˝ 1 000 kilogramów lub o momencie wywracajàcym nie mniejszym ni˝ 40 000 Nm powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia ostrzegajàce kierowc´ i zapobiegajàce niebezpiecznym ruchom ∏adunku, w przypadku

1) przecià˝enia maszyny spowodowanego przekroczeniem dopuszczalnego udêwigu lub

2) przecià˝enia maszyny spowodowanego przekroczeniem dopuszczalnego momentu, na skutek obcià˝enia,

3) przekroczenia momentu mogàcego doprowadziç

do wywrócenia w wyniku podnoszenia ∏adunku.

§ 98. W instalacjach transportu linowego, liny noÊne, liny nap´dne i liny noÊno-nap´dne powinny byç

podtrzymywane przez obcià˝nik lub przez urzàdzenie

pozwalajàce na nieprzerwanà kontrol´ naciàgu.

§ 99. 1. Maszyna o ∏adunku prowadzonym i maszyna, której podstawy ∏adunkowe przemieszczajà si´

wzd∏u˝ ÊciÊle okreÊlonych torów, powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia zapobiegajàce wszelkim zagro˝eniom osób nara˝onych.

2. Maszyna obs∏ugujàca okreÊlone poziomy, z których operator mo˝e dostaç si´ do podstawy ∏adunkowej, aby u∏o˝yç lub zabezpieczyç ∏adunek, powinna byç

zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby zapobiec niekontrolowanym ruchom podstawy ∏adunkowej, zw∏aszcza podczas za∏adunku i roz∏adunku maszyny.

§ 100. 1. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel, w stosunku do maszyny, która po raz pierwszy

wprowadzana jest do obrotu lub po raz pierwszy oddawana do u˝ytku, powinien przez podj´cie odpowiednich Êrodków bezpieczeƒstwa lub zlecenie ich podj´cia

zapewniç, ˝e zawiesia i maszyny w stanie gotowym do

u˝ytku, zarówno obs∏ugiwane r´cznie, jak i nap´dzane,

mogà spe∏niaç swoje funkcje w sposób bezpieczny.

2. Ârodki, o których mowa w ust. 1, powinny

uwzgl´dniaç statyczne i dynamiczne w∏aÊciwoÊci maszyny.

3. Je˝eli maszyna nie mo˝e byç zmontowana w zak∏adzie producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela, nale˝y podjàç odpowiednie Êrodki bezpieczeƒstwa w miejscu jej montowania. W pozosta∏ych przypadkach Êrodki bezpieczeƒstwa mogà byç podj´te

bàdê u producenta, bàdê w miejscu montowania maszyny.

§ 101. 1. Ka˝dy odcinek ∏aƒcucha, liny lub pasa nieb´dàcy cz´Êcià zespo∏u powinien byç oznakowany

w sposób umo˝liwiajàcy jego identyfikacj´; je˝eli nie

jest to mo˝liwe, powinien mieç zamocowanà na sta∏e

Poz. 1391

tabliczk´ lub pierÊcieƒ z podanà nazwà i adresem producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela oraz

oznaczenia identyfikacyjne odpowiedniego Êwiadectwa.

2. Âwiadectwo, o którym mowa w ust. 1, powinno

zawieraç informacje okreÊlone w normach zharmonizowanych lub, je˝eli takie normy nie istniejà, powinno

zawieraç co najmniej

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela,

2) opis ∏aƒcucha lub liny, zawierajàcy

a) wymiary nominalne,

b) rodzaj konstrukcji,

c) materia∏y u˝yte do wykonania oraz wszelkie specjalne procesy obróbki metalurgicznej, jakim

materia∏y te zosta∏y poddane,

3) powo∏anie norm, na podstawie których przeprowadzono badania, je˝eli zosta∏y one przeprowadzone,

4) informacje o maksymalnym obcià˝eniu eksploatacyjnym ∏aƒcucha lub liny; w stosunku do ró˝nych

zastosowaƒ mo˝e byç podany szereg odpowiednich wartoÊci.

§ 102. 1. Zawiesie powinno byç oznakowane znakiem identyfikacyjnym producenta, oznakowaniem CE

oraz zawieraç informacje dotyczàce udêwigu oraz

oznaczenia materia∏u — wed∏ug klasyfikacji mi´dzynarodowej, w przypadku gdy informacja taka jest potrzebna w celu osiàgni´cia porównywalnoÊci wymiarowej.

2. W przypadku zawiesia wyposa˝onego w cz´Êci

sk∏adowe, takie jak liny lub linki, na których niemo˝liwe jest umieszczenie oznakowania, informacje, o których mowa w ust. 1, powinny byç podane na tabliczce

lub w inny sposób i trwale przymocowane do zawiesia.

3. Informacje, o których mowa w ust. 1, powinny

byç czytelne i umieszczone w taki sposób, aby nie mog∏y ulec zniszczeniu wskutek u˝ywania zawiesia, Êcierania ani te˝ obni˝yç wytrzyma∏oÊci tego urzàdzenia.

§ 103. 1. Na maszynie, oprócz danych, o których

mowa w § 49 i 50, powinny byç podane, w sposób czytelny i nieusuwalny, dane dotyczàce obcià˝enia nominalnego

1) wyra˝one w formie niezakodowanej i umieszczone

w widocznym miejscu, w przypadku urzàdzeƒ, dla

których przewidziano tylko jednà dopuszczalnà

wartoÊç obcià˝enia,

2) je˝eli obcià˝enie nominalne zale˝y od uk∏adu maszyny, ka˝de stanowisko kierowcy powinno byç zaopatrzone w tablic´ obcià˝eƒ okreÊlajàcà nominalne obcià˝enie dla ka˝dego uk∏adu maszyny; wskazane jest stosowanie formy wykresu lub tabeli.

2. Maszyna zaopatrzona w podstaw´ ∏adunkowà,

umo˝liwiajàcà dost´p osobom i stwarzajàcà zagro˝e-

nie spadni´ciem, powinna byç wyposa˝ona w czytelne

i nieusuwalne ostrze˝enia zabraniajàce podnoszenia

osób. Ostrze˝enia te powinny byç widoczne z ka˝dego

miejsca, z którego mo˝liwy jest dost´p.

§ 104. Ka˝dy element zawiesia lub ka˝da niepodzielna jego cz´Êç powinny byç zaopatrzone w instrukcj´ obs∏ugi zawierajàcà co najmniej informacje dotyczàce

Poz. 1391

§ 108. Przepisu § 13 ust. 3 w zakresie oÊwietlenia

nie stosuje si´ do maszyn przeznaczonych do pracy

pod ziemià.

§ 109. 1. Elementy sterujàce przyspieszeniem i hamowaniem maszyn poruszajàcych si´ po szynach powinny byç obs∏ugiwane r´cznie, z zastrze˝eniem ust. 2.

2. Urzàdzenie czuwakowe mo˝e byç obs∏ugiwane

nogà.

1) normalnych warunków ich u˝ytkowania,

2) zasad obs∏ugi, monta˝u i konserwacji,

3) ograniczeƒ w stosowaniu, zw∏aszcza w przypadku

urzàdzeƒ chwytajàcych, które nie spe∏niajà wymagaƒ, o których mowa w § 92 ust. 6.

§ 105. Instrukcja obs∏ugi maszyny stwarzajàcej zagro˝enie zwiàzane z podnoszeniem, oprócz informacji,

o których mowa w § 51 ust. 1, powinna zawieraç

3. Urzàdzenia sterujàce zmechanizowanà obudowà

kroczàcà powinny byç zaprojektowane i zainstalowane

w taki sposób, aby w czasie przemieszczania si´ obudowy operator znajdowa∏ si´ pod os∏onà nieruchomego segmentu obudowy.

4. Urzàdzenia, o których mowa w ust. 3, powinny

byç zabezpieczone przed ich przypadkowym zwolnieniem.

a) tablic´ obcià˝eƒ, o której mowa w § 103 ust. 1

pkt 2, je˝eli jest ona stosowana,

§ 110. Maszyna samobie˝na poruszajàca si´ po szynach, przeznaczona do pracy pod ziemià, powinna byç

wyposa˝ona w urzàdzenia czuwakowe dzia∏ajàce na

obwód sterujàcy ruchem maszyny.

b) reakcje na podporach lub zakotwiczeniach oraz

charakterystyk´ torów,

§ 111. 1. Przepis § 80 stosuje si´ do urzàdzeƒ posiadajàcych cz´Êci ∏atwo palne.

1) charakterystyk´ technicznà maszyny, a zw∏aszcza

c) okreÊlenie obcià˝enia balastowego, je˝eli jest zastosowane, i sposób jego mocowania,

2) zawartoÊç dziennika eksploatacji, je˝eli nie jest dostarczony wraz z maszynà,

3) wskazówki dotyczàce u˝ytkowania maszyny,

zw∏aszcza przypadków, w których operator maszyny nie mo˝e bezpoÊrednio widzieç podnoszonego

∏adunku,

4) niezb´dne zalecenia dotyczàce przeprowadzenia

prób przed pierwszym oddaniem maszyny do u˝ytkowania, która nie jest montowana w zak∏adzie

producenta.

2. System hamulcowy maszyny przeznaczonej do

wykonywania prac pod ziemià powinien byç tak zaprojektowany i wykonany, aby nie powodowa∏ iskrzenia

i nie wywo∏ywa∏ po˝arów.

3. Maszyna przeznaczona do wykonywania prac

pod ziemià zaopatrzona w silniki cieplne powinna posiadaç silniki spalinowe na paliwo o niskiej pr´˝noÊci

pary, w których nie jest mo˝liwe wytworzenie si´ iskier

pochodzenia elektrycznego.

4. Gazy wylotowe z silników spalinowych maszyn

przeznaczonych do wykonywania prac pod ziemià nie

mogà byç odprowadzane w gór´.

Rozdzia∏ 6

Rozdzia∏ 7

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia dotyczàce maszyn przeznaczonych

do pracy pod ziemià

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia dotyczàce szczególnych zagro˝eƒ

wynikajàcych z podnoszenia i przenoszenia osób

§ 106. Maszyna przeznaczona do prac pod ziemià

powinna byç zaprojektowana i wykonana zgodnie

z wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym rozdziale.

§ 112. Maszyna powodujàca zagro˝enia wynikajàce z podnoszenia i przenoszenia osób powinna byç zaprojektowana i wykonana zgodnie z wymaganiami

okreÊlonymi w niniejszym rozdziale.

§ 107. 1. Obudowy zmechanizowane kroczàce powinny byç zaprojektowane i wykonane w taki sposób,

aby poruszajàc si´ utrzymywa∏y okreÊlony kierunek ruchu i nie ulega∏y poÊlizgowi przed obcià˝eniem, podczas obcià˝enia ani po usuni´ciu obcià˝enia.

2. Obudowy zmechanizowane, o których mowa

w ust. 1, powinny byç zaopatrzone w zakotwiczenia

p∏yt górnych poszczególnych stojaków hydraulicznych

oraz powinny pozwalaç na swobodne poruszanie si´

osób nara˝onych.

§ 113. 1. WartoÊci wspó∏czynników bezpieczeƒstwa, o których mowa w § 91 ust. 1, sà nieodpowiednie dla maszyn przeznaczonych do podnoszenia i przenoszenia osób. W stosunku do maszyn przeznaczonych do podnoszenia i przenoszenia osób, wspó∏czynniki te nale˝y podwoiç.

2. Pod∏oga Êrodka przenoszenia powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby zapewniç

wytrzyma∏oÊç i przestrzeƒ odpowiadajàce maksymal-

nej liczbie osób i udêwigowi okreÊlonym przez producenta.

3. Wymagania, o których mowa w § 97, stosuje si´

do urzàdzeƒ z nap´dem r´cznym, przeznaczonych do

podnoszenia i przenoszenia osób, bez wzgl´du na wielkoÊç udêwigu.

4. Wymagaƒ, o których mowa w § 97, nie stosuje

si´ do maszyn, o których mowa w ust. 3, w stosunku

do których producent mo˝e wykazaç, ˝e nie istnieje ryzyko przecià˝enia lub wywrócenia si´.

§ 114. 1. Ârodek przenoszenia powinien byç zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby osoby znajdujàce si´ w jego wn´trzu mia∏y mo˝liwoÊç sterowania

ruchem w gór´ lub w dó∏ oraz poruszania Êrodkiem

przenoszenia w kierunku poziomym w stosunku do

maszyny.

2. W czasie dzia∏ania maszyny, urzàdzenia sterujàce, o których mowa w ust. 1, powinny byç nadrz´dne

w stosunku do wszystkich innych urzàdzeƒ sterujàcych

tymi samymi ruchami, z wyjàtkiem wy∏àcznika awaryjnego.

3. Urzàdzenia sterujàce tymi samymi ruchami powinny wymagaç ciàg∏ego oddzia∏ywania na nie, z wyjàtkiem maszyn obs∏ugujàcych okreÊlone poziomy.

§ 115. 1. Je˝eli maszyna przeznaczona do podnoszenia i przenoszenia osób b´dzie przemieszczana na

inne miejsce w czasie, gdy Êrodek przenoszenia jest

w pozycji innej ni˝ spoczynkowa, powinna byç ona zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby osoba lub

osoby znajdujàce si´ w tym Êrodku przenoszenia mia∏y mo˝liwoÊç zapobiegania zagro˝eniom wywo∏anym

ruchem maszyny.

2. Maszyna przeznaczona do podnoszenia i przenoszenia osób powinna byç zaprojektowana, wykonana

i wyposa˝ona w taki sposób, aby nadmierna pr´dkoÊç

Êrodka przenoszenia nie powodowa∏a zagro˝enia.

3. Je˝eli Êrodki, o których mowa w § 42 ust. 2, nie

sà wystarczajàce, Êrodki przenoszenia powinny byç

wyposa˝one w takà iloÊç punktów zaczepienia, aby wystarczy∏y do zamocowania Êrodków ochrony indywidualnej zapobiegajàcych wypadni´ciu wszystkich

osób mogàcych korzystaç ze Êrodka przenoszenia.

4. Klapy w pod∏odze lub suficie oraz wszystkie

drzwi powinny otwieraç si´ w kierunku uniemo˝liwiajàcym wypadni´cie osób, w razie nag∏ego ich otwarcia.

§ 116. 1. Maszyna podnoszàca i przenoszàca powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby nie by∏o mo˝liwe przechylenie si´ pod∏ogi Êrodka

przenoszenia w stopniu gro˝àcym wypadni´ciem przewo˝onych osób, równie˝ w trakcie ruchu urzàdzenia.

2. Pod∏oga Êrodka przenoszenia powinna byç pokryta materia∏em przeciwpoÊlizgowym.

Poz. 1391

3. Maszyna podnoszàca i przenoszàca osoby powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby nie by∏ mo˝liwy spadek bàdê wywrócenie si´ Êrodka przenoszenia.

4. Przyspieszenie i hamowanie Êrodka przenoszenia lub pojazdu transportowego, zarówno sterowane

przez operatora, jak i wywo∏ane dzia∏aniem urzàdzenia

zabezpieczajàcego, w warunkach maksymalnego obcià˝enia i pr´dkoÊci, okreÊlonych przez producenta, nie

powinny nara˝aç przewo˝onych osób na niebezpieczeƒstwo.

5. W przypadku koniecznoÊci zapewnienia bezpieczeƒstwa, na Êrodku przenoszenia nale˝y umieÊciç odpowiednie informacje.

Rozdzia∏ 8

Procedury oceny zgodnoÊci

§ 117. 1. Wykonywanie czynnoÊci zwiàzanych z deklarowaniem zgodnoÊci WE jest procedurà, przez którà producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

stwierdza, ˝e maszyna i element bezpieczeƒstwa,

wprowadzone do obrotu, spe∏niajà zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia,

które ich dotyczà.

2. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

powinien sporzàdziç dla ka˝dej wyprodukowanej maszyny i elementu bezpieczeƒstwa odpowiednià deklaracj´ zgodnoÊci WE albo deklaracj´ producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela, w celu potwierdzenia zgodnoÊci maszyny i elementu bezpieczeƒstwa

z przepisami rozporzàdzenia.

3. Podpisanie deklaracji zgodnoÊci WE uprawnia

producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela do

umieszczania na maszynie i elemencie bezpieczeƒstwa

oznakowania CE, o którym mowa w § 49 ust. 1 pkt 2.

4. Przed sporzàdzeniem deklaracji zgodnoÊci WE

producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien sporzàdziç dokumentacj´ techniczno-konstrukcyjnà, o której mowa w ust. 5, oraz zagwarantowaç, ˝e b´dzie ona dost´pna w jego siedzibie do celów kontrolnych.

5. Dokumentacja techniczno-konstrukcyjna zawiera

1) rysunek zestawieniowy maszyny i elementu bezpieczeƒstwa wraz ze schematami obwodów sterowania,

2) rysunki szczegó∏owe wraz z do∏àczonymi obliczeniami i wynikami badaƒ, niezb´dne w celu sprawdzenia zgodnoÊci maszyny i elementu bezpieczeƒstwa z zasadniczymi wymaganiami w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia,

3) wykaz

a) zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu,

b) norm i specyfikacji technicznych, zastosowanych podczas projektowania maszyny i elementu bezpieczeƒstwa,

4) opis metod zastosowanych do wyeliminowania

zagro˝eƒ stwarzanych przez maszyn´,

5) sprawozdania techniczne zawierajàce wyniki

wszystkich badaƒ przeprowadzonych zgodnie

z wyborem producenta przez samego producenta

albo jednostk´ kompetentnà lub kompetentne laboratorium, je˝eli producent deklaruje zgodnoÊç

maszyny i elementu bezpieczeƒstwa z normà zharmonizowanà, w której zawarto takie wymagania.

6. Dokumentacja, o której mowa w ust. 5, mo˝e zawieraç tak˝e raporty techniczne lub Êwiadectwa przekazane przez kompetentne jednostki lub laboratoria.

7. Do dokumentacji, o której mowa w ust. 5, nale˝y

za∏àczyç egzemplarz instrukcji maszyny i elementu

bezpieczeƒstwa, o której mowa w § 51 ust. 1.

8. W przypadku produkcji seryjnej maszyny i elementu bezpieczeƒstwa do dokumentacji, o której mowa w ust. 5, producent za∏àcza opis czynnoÊci podj´tych w celu zapewnienia, ˝e maszyna i element bezpieczeƒstwa pozostanà zgodne z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

9. Dokumentacja, o której mowa w ust. 5, powinna

byç sporzàdzona w j´zyku polskim lub mo˝e byç tak˝e

sporzàdzona w jednym z j´zyków paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej.

Poz. 1391

pieczeƒstwa albo od daty produkcji ich ostatniego egzemplarza.

§ 120. 1. Deklaracja zgodnoÊci WE, o której mowa

w § 117 ust. 2, dotyczàca maszyny powinna zawieraç

1) nazw´ przedsi´biorcy i adres producenta lub jego

upowa˝nionego przedstawiciela,

2) opis maszyny — mark´, typ, numer fabryczny, je˝eli maszyna numer taki posiada,

3) wyszczególnienie aktów prawnych, których wymagania spe∏nia maszyna,

4) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej oraz numer

Êwiadectwa badania typu WE, o którym mowa

w § 123 ust. 2, wydanego przez t´ jednostk´,

5) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, do której

przes∏ano dokumentacj´, o której mowa w § 121

ust. 2 pkt 2 lit. a),

6) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, która dokona∏a weryfikacji maszyny, o której mowa w § 121

ust. 2 pkt 2 lit. b),

7) powo∏anie zastosowanych norm zharmonizowanych,

8) informacj´ o zastosowanych krajowych normach

technicznych i specyfikacjach,

9) imi´ i nazwisko osoby upowa˝nionej do sk∏adania

podpisu w imieniu producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela.

§ 118. Producent powinien przeprowadziç odpowiednie badania i próby elementów sk∏adowych

osprz´tu lub gotowych maszyn, do których stosuje si´

procedur´, o której mowa w § 117 ust. 1, aby stwierdziç, ˝e ich konstrukcja albo wykonanie zezwalajà na

bezpieczny monta˝ i oddanie maszyny do eksploatacji.

2. Deklaracja zgodnoÊci WE, o której mowa w § 117

ust. 2, dotyczàca elementów bezpieczeƒstwa wprowadzanych do obrotu oddzielnie, powinna zawieraç nast´pujàce informacje

§ 119. 1. Nieprzed∏o˝enie dokumentacji, o której

mowa w § 117 ust. 5, na ˝àdanie w∏aÊciwych organów

mo˝e stanowiç podstaw´ do uznania, ˝e maszyna i element bezpieczeƒstwa, wprowadzone do obrotu, sà niezgodne z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

2) opis elementu bezpieczeƒstwa — nazw´ firmowà,

typ, numer fabryczny, je˝eli element bezpieczeƒstwa numer taki posiada,

2. Nie jest wymagane, aby dokumentacja, o której

mowa w § 117 ust. 5, materialnie istnia∏a, ale powinno

byç mo˝liwe jej utworzenie i udost´pnienie w czasie

proporcjonalnym do stopnia jej znaczenia. Nie sà wymagane szczegó∏owe rysunki i informacje o podzespo∏ach u˝ytych do produkcji maszyny i elementu bezpieczeƒstwa, o ile takie informacje nie sà niezb´dne przy

weryfikacji ich zgodnoÊci z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeƒstwa.

3. W przypadku produkcji seryjnej maszyny i elementu bezpieczeƒstwa, dokumentacja, o której mowa

w § 117 ust. 5, powinna byç przechowywana i udost´pniana do wglàdu w∏aÊciwym organom co najmniej

przez 10 lat od daty produkcji maszyny i elementu bez-

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela,

3) funkcj´ bezpieczeƒstwa pe∏nionà przez element

bezpieczeƒstwa, je˝eli nie wynika ona z opisu elementu,

4) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej oraz numer

Êwiadectwa badania typu WE, o którym mowa

w § 123 ust. 2, wydanego przez t´ jednostk´,

5) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, do której

przes∏ano dokumentacj´, o której mowa w § 121

ust. 2 pkt 2 lit. a),

6) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, która dokona∏a weryfikacji, o której mowa w § 121 ust. 2 pkt 2

lit. b),

7) powo∏anie zastosowanych norm zharmonizowanych,

8) informacje o zastosowanych krajowych normach

technicznych i specyfikacjach,

rej mowa w § 117 ust. 2, powinna stwierdzaç zgodnoÊç

z egzemplarzem poddanym badaniu typu WE.

9) imi´ i nazwisko osoby upowa˝nionej do sk∏adania

podpisu w imieniu producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela.

7. Element bezpieczeƒstwa powinien byç poddany

procedurze certyfikacyjnej, która ma zastosowanie do

maszyn, zgodnie z ust. 2—6. Podczas badania typu WE

jednostka notyfikowana powinna potwierdziç zdolnoÊç

elementu bezpieczeƒstwa do spe∏niania funkcji bezpieczeƒstwa, zadeklarowanych przez producenta.

3. Deklaracja zgodnoÊci WE, o której mowa w § 117

ust. 2, powinna byç sporzàdzona w j´zyku polskim oraz

przet∏umaczona na jeden z j´zyków urz´dowych obowiàzujàcych w kraju, w którym maszyna b´dzie u˝ytkowana.

4. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

powinien umieÊciç na maszynie, dla której sporzàdzi∏

deklaracj´ zgodnoÊci, o której mowa w ust. 2, oznakowanie CE, o którym mowa w § 49 ust. 1 pkt 2.

§ 121. 1. Maszyny i elementy bezpieczeƒstwa, dla

których jest wymagany udzia∏ jednostki notyfikowanej,

w trakcie przeprowadzania procedury oceny zgodnoÊci, okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

2. Je˝eli maszyna jest wymieniona w za∏àczniku

nr 2 do rozporzàdzenia, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien przed wprowadzeniem

maszyny do obrotu

1) przedstawiç przyk∏adowy egzemplarz maszyny do

przeprowadzenia badania typu WE, o którym mowa w § 122 ust. 1, je˝eli nie deklaruje zgodnoÊci

z normami krajowymi wdra˝ajàcymi normy zharmonizowane lub deklaruje cz´Êciowà zgodnoÊç

z tymi normami albo normy takie nie istniejà,

2) je˝eli maszyna jest produkowana zgodnie z normami krajowymi wdra˝ajàcymi normy zharmonizowane

a) sporzàdziç dokumentacj´, o której mowa w § 122

ust. 3 pkt 3, i przekazaç jà jednostce notyfikowanej, która niezw∏ocznie potwierdzi otrzymanie

dokumentacji i b´dzie jà przechowywa∏a, lub

b) przekazaç dokumentacj´, o której mowa w § 122

ust. 3 pkt 3, jednostce notyfikowanej, która skontroluje, czy normy zharmonizowane zosta∏y w∏aÊciwie zastosowane, i wystawi Êwiadectwo

odpowiednioÊci dla tej dokumentacji, lub

c) przed∏o˝yç egzemplarz maszyny do badania typu WE.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a),

stosuje si´ przepisy § 123 ust. 5, 6 i 9.

4. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. b),

stosuje si´ przepisy § 123 ust. 5—9.

8. W przypadku gdy dana maszyna podlega tak˝e

przepisom innych rozporzàdzeƒ wydanych na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodnoÊci, akredytacji oraz zmianie niektórych ustaw, które przewidujà naniesienie oznakowania CE, o którym mowa w § 49 ust. 1 pkt 2, oznakowanie to mo˝e byç naniesione pod warunkiem, ˝e maszyna spe∏nia tak˝e wymagania tych przepisów.

9. Je˝eli przepisy co najmniej jednego z rozporzàdzeƒ, o którym mowa w ust. 8, pozwalajà producentowi na wybór przyj´tych wymagaƒ, oznakowanie CE,

o którym mowa w § 49 ust. 1 pkt 2, powinno wskazywaç zgodnoÊç tych wymagaƒ z przepisami rozporzàdzeƒ zastosowanych przez producenta. W takim przypadku producent powinien podaç szczegó∏owe dane

o zastosowanych przepisach w dokumentacji, ostrze˝eniach lub instrukcjach, wymaganych przez te przepisy.

10. W przypadku gdy ani producent, ani jego upowa˝niony przedstawiciel nie spe∏nià wymagaƒ, o których mowa w ust. 1—9, osoba, która wprowadza maszyn´ i element bezpieczeƒstwa do obrotu, jest obowiàzana spe∏niç te wymagania.

11. Przepis ust. 10 stosuje si´ do osoby, która dokonuje monta˝u maszyny lub jej cz´Êci albo elementu

bezpieczeƒstwa, pochodzàcych z ró˝nych êróde∏, lub

konstruujàcej maszyn´ albo element bezpieczeƒstwa

na swój w∏asny u˝ytek.

12. Wymagaƒ, o których mowa w ust. 10, nie stosuje si´ do osób montujàcych do maszyny lub ciàgnika wymienne wyposa˝enie, o którym mowa w § 3 ust. 1

pkt 1 lit. c), o ile cz´Êci te sà wzajemnie dostosowane,

a ka˝dy z elementów sk∏adowych z∏o˝onej maszyny

posiada oznakowanie CE, o którym mowa w § 49 ust. 1

pkt 2, i jest do∏àczona deklaracja zgodnoÊci WE.

§ 122. 1. Badanie typu WE jest procedurà, przez którà jednostka notyfikowana upewnia si´ i poÊwiadcza,

˝e przed∏o˝ony egzemplarz maszyny spe∏nia wymagania, okreÊlone w rozporzàdzeniu, dotyczàce tej maszyny.

5. Je˝eli maszyna nie jest wymieniona w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia lub majà zastosowanie przepisy ust. 2 pkt 2 lit. a) lub b), deklaracja zgodnoÊci WE,

o której mowa w § 117 ust. 2, powinna stwierdzaç

zgodnoÊç maszyny z zasadniczymi wymaganiami.

2. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

sk∏ada w jednostce notyfikowanej wniosek o przeprowadzenie badania typu WE przyk∏adowego egzemplarza danej maszyny.

6. W przypadku gdy majà zastosowanie przepisy

ust. 2 pkt 1 i pkt 2 lit. c), deklaracja zgodnoÊci WE, o któ-

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawieraç

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela,

2) miejsce wyprodukowania maszyny,

3) dokumentacj´ technicznà zawierajàcà co najmniej

a) rysunek zestawieniowy maszyny wraz ze schematami obwodów sterowania,

b) rysunki szczegó∏owe wraz z do∏àczonymi obliczeniami i wynikami badaƒ oraz inne informacje

niezb´dne w celu sprawdzenia zgodnoÊci maszyny z zasadniczymi wymaganiami w zakresie

bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia,

c) opis metod zastosowanych do wyeliminowania

zagro˝eƒ stwarzanych przez maszyn´,

d) wykaz zastosowanych norm,

e) w przypadku produkcji seryjnej maszyny — opis

czynnoÊci podj´tych w celu zapewnienia, ˝e maszyna pozostanie zgodna z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nale˝y za∏àczyç egzemplarz typowej maszyny reprezentatywnej

dla planowanej produkcji lub informacje o miejscu jego udost´pnienia, w celu przeprowadzenia badaƒ, oraz

instrukcj´, o której mowa w § 51 ust. 1.

5. W dokumentacji technicznej, o której mowa

w ust. 3 pkt 3, nie jest wymagane zamieszczanie szczegó∏owych rysunków lub innych szczegó∏owych informacji o podzespo∏ach u˝ytych do produkcji maszyny,

o ile informacje te nie sà niezb´dne przy weryfikacji

zgodnoÊci maszyny z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeƒstwa.

§ 123. 1. Jednostka notyfikowana przeprowadza

badanie typu WE, o którym mowa w § 122 ust. 1, w nast´pujàcy sposób

1) sprawdza dokumentacj´ techniczno-konstrukcyjnà

w celu stwierdzenia, czy dokumentacja ta jest w∏aÊciwa, oraz bada dostarczonà lub udost´pnionà

maszyn´,

2) podczas badania, o którym mowa w pkt 1

a) upewnia si´, ˝e maszyna zosta∏a wyprodukowana zgodnie z dokumentacjà techniczno-konstrukcyjnà i mo˝e byç bezpiecznie u˝ytkowana

w przewidywanych dla tej maszyny warunkach

pracy,

b) sprawdza, czy normy zosta∏y w∏aÊciwie zastosowane,

c) przeprowadza odpowiednie badania i próby

w celu sprawdzenia, czy maszyna spe∏nia odnoszàce si´ do niej zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia.

2. Je˝eli dany egzemplarz maszyny spe∏nia odnoszàce si´ do niego zasadnicze wymagania okreÊlone

w rozporzàdzeniu, jednostka notyfikowana powinna

Poz. 1391

sporzàdziç Êwiadectwo badania typu WE i przes∏aç je

producentowi lub jego upowa˝nionemu przedstawicielowi, o których mowa w § 122 ust. 2.

3. Âwiadectwo, o którym mowa w ust. 2, powinno

zawieraç wnioski z badaƒ oraz informacje dotyczàce

jego wydania. Do Êwiadectwa nale˝y za∏àczyç opisy

i rysunki niezb´dne do identyfikacji zatwierdzonego

egzemplarza maszyny.

4. Jednostki notyfikowane mogà otrzymaç kopi´

Êwiadectwa badania typu WE od jednostki, o której

mowa w ust. 1, oraz — na uzasadniony wniosek — dokumentacj´ techniczno-konstrukcyjnà i sprawozdania

z przeprowadzonych badaƒ i prób.

5. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

powinien informowaç jednostk´ notyfikowanà nawet

o niewielkich modyfikacjach, które zosta∏y wprowadzone lub które planuje wprowadziç do maszyny, której egzemplarz przebadano.

6. Jednostka notyfikowana powinna sprawdziç modyfikacje, o których mowa w ust. 5, i poinformowaç

producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela,

czy Êwiadectwo badania typu WE pozostaje wa˝ne.

7. Jednostka notyfikowana, która odmówi wydania

Êwiadectwa badania typu WE, powinna powiadomiç

o tym pozosta∏e jednostki notyfikowane.

8. Je˝eli jednostka notyfikowana wycofa Êwiadectwo badania typu WE, powinna poinformowaç o tym

ministra w∏aÊciwego, który jednostk´ t´ notyfikowa∏.

9. Dokumenty i korespondencje odnoszàce si´ do

badania typu WE powinny byç sporzàdzone w j´zyku

polskim lub w j´zyku akceptowanym przez jednostk´

notyfikowanà.

§ 124. Przepisy § 122 i 123 stosuje si´ do elementów bezpieczeƒstwa.

Rozdzia∏ 9

Przepisy koƒcowe

§ 125. 1. Przepisy rozporzàdzenia dotyczàce oznakowania CE i pos∏ugiwania si´ tym oznakowaniem stosuje si´ od dnia uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà

cz∏onkostwa w Unii Europejskiej, chyba ˝e wczeÊniej

stosowna umowa mi´dzynarodowa zezwoli na

umieszczanie oznakowania CE na wyrobach produkowanych przez polskich przedsi´biorców.

2. Przepis ust. 1 nie uchybia mo˝liwoÊci umieszczania na wyrobach i pos∏ugiwania si´ oznakowaniem CE

na podstawie prawa paƒstw obcych.

§ 126. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 stycznia 2003 r.

Prezes Rady Ministrów: J. Buzek

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Rady Ministrów

z dnia 3 lipca 2001 r. (poz. 1391)

Za∏àcznik nr 1

WZÓR OZNAKOWANIA CE

Oznakowanie CE sk∏ada si´ z liter o poni˝szych kszta∏tach

W przypadku pomniejszenia lub powi´kszenia oznakowania CE nale˝y zachowaç proporcje podane na powy˝szym rysunku.

Elementy oznakowania CE powinny mieç t´ samà wysokoÊç, która nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 5 mm. W przypadku maszyn o niewielkich rozmiarach dopuszcza si´ odst´pstwo od tego warunku.

Za∏àcznik nr 2

WYKAZ MASZYN I ELEMENTÓW BEZPIECZE¡STWA, DLA KTÓRYCH JEST WYMAGANY UDZIA¸ JEDNOSTKI

NOTYFIKOWANEJ W TRAKCIE PRZEPROWADZANIA PROCEDURY OCENY ZGODNOÂCI

A. Maszyny

1. Pilarki tarczowe (jedno- i wielopi∏owe) do drewna i podobnych materia∏ów lub do mi´sa i podobnych materia∏ów

1.1. pilarki z pi∏à pozostajàcà podczas obróbki w sta∏ej pozycji, wyposa˝one w sta∏y stó∏ z r´cznym posuwem

lub dostawnym mechanizmem posuwowym

1.2. pilarki z pi∏à pozostajàcà podczas obróbki w sta∏ej pozycji, wyposa˝one w poruszany r´cznie stó∏ przesuwany

1.3. pilarki z pi∏à pozostajàcà podczas obróbki w sta∏ej pozycji, z wbudowanym mechanizmem posuwowym

oraz r´cznym podawaniem lub odbieraniem

1.4. pilarki z pi∏à przemieszczajàcà si´ podczas obróbki, z wbudowanym mechanizmem posuwowym oraz

r´cznym podawaniem lub odbieraniem

2. Strugarki wyrówniarki do obróbki drewna z r´cznym posuwem

3. Jednostronne strugarki grubiarki do drewna z r´cznym podawaniem lub odbieraniem

4. Pilarki taÊmowe do drewna i podobnych materia∏ów oraz do mi´sa i podobnych materia∏ów, wyposa˝one

w sta∏y lub ruchomy stó∏ lub wózek z r´cznym podawaniem lub odbieraniem

5. Maszyny z∏o˝one, stanowiàce kombinacj´ maszyn do drewna i podobnych materia∏ów, wymienionych

w pkt 1—4 i 7

6. Wielowrzecionowe czopiarki do drewna z r´cznym posuwem

7. Frezarki z pionowym wrzecionem i posuwem r´cznym, do drewna i podobnych materia∏ów

8. PrzenoÊne pilarki ∏aƒcuchowe do drewna

9. Prasy, w tym prasy kraw´dziowe, do obróbki metali na zimno, z r´cznym podawaniem lub odbieraniem, których ruchome elementy robocze mogà mieç skok wi´kszy ni˝ 6 mm i pr´dkoÊç przekraczajàcà 30 mm/s

10. Wtryskarki oraz prasy do tworzyw sztucznych, z r´cznym podawaniem lub odbieraniem

11. Wtryskarki oraz prasy do gumy, z r´cznym podawaniem lub odbieraniem

12. Maszyny do robót podziemnych nast´pujàcych rodzajów

12.1. maszyny szynowe: lokomotywy i wózki hamulcowe

12.2. hydrauliczne obudowy zmechanizowane

12.3. silniki spalinowe przeznaczone do instalowania w maszynach do robót podziemnych

13. R´cznie ∏adowane pojazdy asenizacyjne do odpadów z gospodarstw takich jak domowe, wyposa˝one w mechanizm prasujàcy

14. Os∏ony i od∏àczalne wa∏y p´dne z przegubami uniwersalnymi, o których mowa w § 77 rozporzàdzenia

15. PodnoÊniki do obs∏ugi pojazdów

16. Urzàdzenia do podnoszenia osób, stwarzajàce ryzyko upadku z wysokoÊci wi´kszej ni˝ 3 metry

17. Maszyny do produkcji materia∏ów pirotechnicznych

B. Elementy bezpieczeƒstwa

1. Elektroczu∏e urzàdzenia zaprojektowane specjalnie do wykrywania osób w celu zapewnienia im bezpieczeƒstwa (bariery niematerialne, maty czu∏e na nacisk, detektory elektromagnetyczne itp.)

2. Uk∏ady logiczne zapewniajàce funkcje bezpieczeƒstwa przy obur´cznym sterowaniu

3. Automatyczne ochronne os∏ony ruchome do pras, wymienione w cz´Êci A w pkt 9—11

4. Konstrukcje chroniàce przed skutkami wywrócenia (ROPS)

5. Konstrukcje chroniàce przed spadajàcymi przedmiotami (FOPS)

1392

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 2 paêdziernika 2001 r.

w sprawie okreÊlenia rodzajów przyrzàdów pomiarowych, które sà naprawiane lub instalowane

wy∏àcznie przez upowa˝nionych przedsi´biorców, oraz stawianych tym przedsi´biorcom wymagaƒ.

Na podstawie art. 9 pkt 8 ustawy z dnia 11 maja

2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636) zarzàdza si´, co nast´puje

1) posiadaç wyposa˝enie zapewniajàce prawid∏owe

i kompletne wykonywanie napraw lub instalacji

przyrzàdów oraz prowadziç jego ewidencj´,

§ 1. 1. Do przyrzàdów pomiarowych, które sà naprawiane lub instalowane wy∏àcznie przez upowa˝nionych przedsi´biorców, zalicza si´ przyrzàdy kontrolne

— tachografy samochodowe, zwane dalej „przyrzàdami”.

2) posiadaç udokumentowane procedury obs∏ugi wyposa˝enia,

2. Upowa˝nieni przedsi´biorcy, wykonujàcy naprawy lub instalacje przyrzàdów, zwani dalej „przedsi´biorcami”, sà obowiàzani spe∏niaç w zakresie posiadanego wyposa˝enia i kwalifikacji wymagania okreÊlone

w rozporzàdzeniu.

4) zapewniç wzorcowanie przyrzàdów pomiarowych

stosowanych do napraw lub instalacji przyrzàdów,

zgodnie z ustalonym harmonogramem i wed∏ug

ustalonych procedur wzorcowania,

§ 2. 1. Przedsi´biorca jest obowiàzany

3) zapewniç oznakowanie wyposa˝enia, o którym mowa w pkt 1, w sposób umo˝liwiajàcy jego jednoznacznà identyfikacj´,

5) zapewniç wyposa˝enie pomieszczenia, w którym sà

wykonywane naprawy lub instalacje, w oÊwietle-

1391

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 3 lipca 2001 r.

w sprawie wymagaƒ zasadniczych dla maszyn i elementów bezpieczeƒstwa podlegajàcych ocenie zgodnoÊci,

warunków i trybu dokonywania oceny zgodnoÊci oraz sposobu oznakowania tych maszyn i elementów

bezpieczeƒstwa.

Na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodnoÊci, akredytacji

oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 489

i z 2001 r. Nr 63, poz. 636) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne