Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Tworzy się Państwową Inspekcję Pracy jako organ powołany do nadzoru i kontroli przestrzegania

prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi na podstawie mianowania na stanowiskach

określonych w art. 25 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą

ustawą, przekształcają się, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w stosunki

pracy na podstawie powołania.

Państwowa Inspekcja Pracy podlega Sejmowi. Nadzór nad Państwową Inspekcją Pracy w

zakresie ustalonym ustawą sprawuje Rada Ochrony Pracy.

1.

Państwową Inspekcję Pracy tworzy: Główny Inspektorat Pracy i okręgowe inspektoraty

pracy oraz działający w ramach terytorialnej właściwości okręgowych inspektoratów

pracy - inspektorzy pracy.

2.

Państwową Inspekcją Pracy kieruje Główny Inspektor Pracy przy pomocy zastępców.

1.

Do czasu wydania przepisów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 4 ustawy,

o której mowa w art. 1, nie dłużej jednak niż przez rok od dnia wejścia w życie niniejszej

ustawy, zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą

ustawą.

2.

Do postępowań kontrolnych rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje

się przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą.

1

Okręgowy inspektorat pracy obejmuje zakresem swojej właściwości terytorialnej obszar

jednego lub więcej województw.

2.

Okręgowym inspektoratem pracy kieruje okręgowy inspektor pracy przy pomocy zastępców.

3.

Okręgowy inspektor pracy nadzoruje i koordynuje pracę działających na terenie jego

właściwości inspektorów pracy; okręgowy inspektor pracy dokonuje podziału zadań między

poszczególnych inspektorów pracy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Marszałek Sejmu na wniosek Głównego Inspektora Pracy ustala

1)

siedziby i zakres właściwości terytorialnej okręgowych inspektoratów pracy,

2)

statut Państwowej Inspekcji Pracy.

2.

Zarządzenia Marszałka Sejmu w sprawach, o których mowa w ust. 1, podlegają ogłoszeniu

w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

1

Tworzy się Radę Ochrony Pracy jako organ nadzoru nad warunkami pracy i działalnością

Państwowej Inspekcji Pracy.

2

Rada składa się z przewodniczącego, zastępców przewodniczącego, sekretarza i członków,

których powołuje i odwołuje Marszałek Sejmu; kadencja Rady trwa cztery lata.

3

Radę powołuje się spośród posłów, senatorów, kandydatów zgłoszonych przez Prezesa

Rady Ministrów, kandydatów zgłoszonych przez: ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe

zrzeszenia (federacje) związków zawodowych oraz ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe,

ogólnokrajowe federacje i konfederacje pracodawców, a także przez inne organizacje

społeczne zajmujące się problematyką ochrony pracy. W skład Rady powołuje się także

ekspertów i przedstawicieli nauki.

3

Radę powołuje się spośród posłów, senatorów, kandydatów zgłoszonych przez Prezesa

Rady Ministrów, kandydatów zgłoszonych przez: organizacje związkowe oraz organizacje

pracodawców - reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych

i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego

(Dz. U. Nr 100, poz. 1080), ogólnokrajowe federacje i konfederacje pracodawców, a także przez inne organizacje

społeczne zajmujące się problematyką ochrony pracy. W skład Rady powołuje się także

ekspertów i przedstawicieli nauki.

3

W skład Rady nie można powołać pracownika Państwowej Inspekcji Pracy, chyba że korzysta

on z urlopu bezpłatnego udzielonego w celu wykonywania funkcji z wyboru.

4

Zasady reprezentacji w Radzie oraz wysokość diety członków Rady za udział w jej pracach

określa Marszałek Sejmu w drodze zarządzenia.

5.

Do zadań Rady należy wyrażanie stanowiska w sprawach objętych zakresem działania Państwowej

Inspekcji Pracy, a w szczególności dotyczących

1)

programów działalności i zadań Państwowej Inspekcji Pracy,

2)

okresowych ocen działalności Państwowej Inspekcji Pracy oraz wniosków wynikających

z tych ocen,

3)

problemów ochrony pracy o zasięgu ogólnokrajowym.

6.

Rada wyraża opinię o kandydatach na stanowiska Głównego Inspektora Pracy i jego zastępców

oraz okręgowych inspektorów pracy.

7

Rada działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu, zatwierdzonego przez

Marszałka Sejmu.

8.

(skreślony).

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1

Główny Inspektor Pracy przedstawia Sejmowi oraz Radzie Ministrów informacje z działalności

Państwowej Inspekcji Pracy oraz coroczne sprawozdanie z działalności tej Inspekcji

wraz z wynikającymi z tej działalności wnioskami co do przestrzegania prawa pracy

przez podmioty kontrolowane i organy sprawujące nadzór nad przedsiębiorstwami lub

innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo samorządowymi.

2

Sprawozdania roczne, o których mowa w ust. 1, Główny Inspektor Pracy przedstawia Radzie

Ochrony Pracy oraz podaje do wiadomości publicznej.

3.

(skreślony).

1.

Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Pracy należą w szczególności

1

nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców prawa pracy, w szczególności przepisów

i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia

za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów,

ochrony pracy kobiet, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych, oraz inicjowanie

przedsięwzięć w sprawach ochrony pracy w rolnictwie indywidualnym,

2)

kontrola przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przy projektowaniu

budowy, przebudowy i modernizacji zakładów pracy oraz stanowiących ich wyposażenie

maszyn i innych urządzeń technicznych oraz technologii,

3)

uczestniczenie w przejmowaniu do eksploatacji wybudowanych lub przebudowanych zakładów

pracy albo ich części w zakresie ustalonym w przepisach prawa pracy,

4

nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców wymagań bezpieczeństwa i higieny

pracy przy konstruowaniu i produkcji maszyn, urządzeń oraz narzędzi pracy,

5)

nadzór i kontrola przestrzegania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji

wyrobów i opakowań, których użytkowanie mogłoby spowodować zagrożenie dla zdrowia

i życia,

6)

analizowanie przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych, kontrola stosowania

środków zapobiegających tym wypadkom i chorobom oraz udział w badaniu okoliczności

wypadków przy pracy, na zasadach określonych w przepisach prawa pracy,

7

współdziałanie z organami ochrony środowiska w kontroli przestrzegania przez pracodawców

przepisów o przeciwdziałaniu zagrożeniom dla środowiska,

7a

kontrola przestrzegania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, o których mowa w ustawie z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych

(Dz. U. Nr 76, poz. 811),

8

ściganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika określonych w Kodeksie pracy, a także innych wykroczeń związanych z wykonywaniem pracy zarobkowej, gdy ustawa

tak stanowi, oraz udział w postępowaniu w tych sprawach przed kolegium do spraw wykroczeń

9)

opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu prawa pracy oraz inicjowanie prac legislacyjnych

w tej dziedzinie,

10)

inicjowanie przedsięwzięć oraz prac badawczych w dziedzinie przestrzegania prawa pracy,

a w szczególności bezpieczeństwa i higieny pracy,

11)

udzielanie porad i informacji technicznych w zakresie eliminowania zagrożeń dla życia

i zdrowia pracowników oraz porad i informacji w zakresie przestrzegania prawa pracy,

11a

wnoszenie powództw, a za zgodą zainteresowanej osoby - uczestniczenie w postępowaniu

przed sądem pracy, o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek

prawny, wbrew zawartej między nimi umowie, ma cechy stosunku pracy,

12)

wykonywanie innych zadań określonych w ustawie i przepisach szczególnych.

1

Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Pracy należy ponadto

1)

nadzór i kontrola zapewnienia przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków

pracy osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie

pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę,

2)

nadzór i kontrola zapewnienia przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków

zajęć odbywanych na jego terenie przez studentów i uczniów niebędących pracownikami,

3)

nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przez jednostki

organizujące pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek

pracy, w ramach prac społecznie użytecznych,

4

nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przez pracodawcę

przy wykonywaniu pracy na terenie zakładu pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę

przez osoby przebywające w zakładach karnych i w zakładach poprawczych oraz zadań

i prac wykonywanych przez żołnierzy w czynnej służbie.

1

Pracownicy Państwowej Inspekcji Pracy wykonujący lub nadzorujący czynności kontrolne

mają prawo przeprowadzania czynności kontrolnych wobec podmiotów, na rzecz których

jest wykonywana praca przez osoby fizyczne, bez względu na podstawę świadczenia tej

pracy.

2

Pracownicy, o których mowa w ust. 12, uprawnieni są do przeprowadzania bez uprzedzenia

kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności stanu bezpieczeństwa

i higieny pracy, o każdej porze dnia i nocy.

3

Kontrolę przeprowadza się po okazaniu legitymacji służbowej.

4

Marszałek Sejmu, na wniosek Głównego Inspektora Pracy, ustala w drodze zarządzenia

wzór legitymacji służbowej, o której mowa w ust. 3. Zarządzenie Marszałka Sejmu podlega

ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

1

Tworzy się Komisję Kwalifikacyjną do Oceny Kandydatów na Rzeczoznawców. Główny Inspektor

Pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy powołuje i odwołuje członków

Komisji.

2.

Członkowie Komisji Kwalifikacyjnej do Oceny Kandydatów na Rzeczoznawców otrzymują

za udział w pracach Komisji wynagrodzenie na zasadach ustalonych przez Głównego Inspektora

Pracy oraz diety i zwrot kosztów podróży - według zasad obowiązujących przy podróżach

służbowych.

3.

Główny Inspektor Pracy, na wniosek Komisji Kwalifikacyjnej do Oceny Kandydatów na

Rzeczoznawców, nadaje uprawnienia rzeczoznawcy do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy,

upoważnionego do opiniowania projektów nowo budowanych lub przebudowywanych obiektów

budowlanych albo ich części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, pod względem

zgodności z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii.

Główny Inspektor Pracy może cofnąć uprawnienia rzeczoznawcy z własnej inicjatywy lub

na wniosek okręgowego inspektora pracy.

4.

Koszty związane z przygotowaniem kandydatów na rzeczoznawców i podnoszeniem kwalifikacji

przez rzeczoznawców, o których mowa w ust. 5 pkt 1, i nadaniem uprawnienia, o którym

mowa w ust. 3, ponosi kandydat na rzeczoznawcę lub rzeczoznawca albo pracodawca zatrudniający

te osoby - na zasadach ustalonych przez Głównego Inspektora Pracy.

5.

Minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z Głównym Inspektorem Pracy określi,

w drodze rozporządzenia

1)

szczegółowe zasady oraz tryb nadawania i cofania uprawnień rzeczoznawców do spraw

bezpieczeństwa i higieny pracy, a także wymagany zakres przygotowania kandydatów na

rzeczoznawców i podnoszenia kwalifikacji przez rzeczoznawców,

2)

szczegółowe zasady opiniowania przez rzeczoznawców do spraw bezpieczeństwa i higieny

pracy projektów nowo budowanych lub przebudowywanych obiektów budowlanych albo ich

części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, oraz tryb odwoływania się od

opinii,

3)

tryb powoływania i odwoływania członków Komisji Kwalifikacyjnej do Oceny Kandydatów

na Rzeczoznawców i szczegółowe zasady działania tej Komisji.

W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji

Pracy uprawnione są do

1

w wypadku gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy

- nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym w nakazie terminie,

2

nakazania: wstrzymania prac, gdy naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia

lub zdrowia pracowników lub innych osób wykonujących te prace; skierowania do innych

prac pracowników lub innych osób dopuszczonych do pracy wbrew obowiązującym przepisom

przy pracach wzbronionych, szkodliwych lub niebezpiecznych albo pracowników lub innych

osób dopuszczonych do pracy przy pracach niebezpiecznych, jeżeli pracownicy ci lub

osoby nie posiadają odpowiednich kwalifikacji; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu

wykonaniu,

2a

nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia

przysługującego pracownikowi,

3)

nakazania, w wypadku stwierdzenia, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża

życiu lub zdrowiu pracowników, zaprzestania przez zakład pracy lub jego część działalności

bądź działalności określonego rodzaju,

4)

zgłoszenia sprzeciwu przeciwko uruchomieniu wybudowanego lub przebudowanego zakładu

pracy albo jego części, jeżeli z powodu nieuwzględnienia wymagań bezpieczeństwa i

higieny pracy dopuszczenie ich do eksploatacji mogłoby spowodować bezpośrednie zagrożenie

życia lub zdrowia pracowników; sprzeciw wstrzymuje uruchomienie zakładu lub jego części,

5

skierowania wystąpienia, w razie stwierdzenia innych naruszeń niż wymienione w pkt

1-4, do pracodawcy lub organu, o którym mowa w art. 7 ust. 1, o usunięcie stwierdzonych

naruszeń, a także w razie potrzeby o wyciągnięcie konsekwencji w stosunku do osób

winnych.

W postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych

w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych

stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

1

Nadzorem i kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy są objęci wszyscy pracodawcy oraz inne

podmioty, na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne.

2.

(skreślony).

Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady współdziałania innych

organów nadzoru i kontroli warunków pracy z Państwową Inspekcją Pracy.

1.

W sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w których kolegium

do spraw wykroczeń, jego przewodniczący lub inspektor pracy nie wydali do dnia jej

wejścia w życie rozstrzygnięcia, stosuje się w zakresie postępowania nowe przepisy.

2.

W sprawach przekazanych do sądu w trybie przepisów dotychczasowych, a niezakończonych

rozstrzygnięciem sądu do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się w zakresie

postępowania przepisy dotychczasowe.

3.

Nierozpoznane wnioski o uchylenie prawomocnego rozstrzygnięcia rozpatruje się stosując

w zakresie postępowania dotychczasowe przepisy.

1

Państwowa Inspekcja Pracy w zakresie swego działania współdziała ze związkami zawodowymi,

organizacjami pracodawców, organami samorządu załogi oraz ze społeczną inspekcją pracy.

1

Organy Policji, w razie uzasadnionej potrzeby oraz w celu zapewnienia bezpieczeństwa

kontrolującym, są obowiązane, na wniosek inspektora pracy, do udzielenia stosownej

pomocy.

2

Państwowa Inspekcja Pracy może, na wniosek związków zawodowych, prowadzić szkolenie

i instruktaż oraz udzielać pomocy w szkoleniu społecznych inspektorów pracy, a także

podejmować działania na rzecz doskonalenia i zwiększenia skuteczności działania społecznej

inspekcji pracy.

1.

Do zakresu działania Głównego Inspektora Pracy należy w szczególności

1)

kierowanie działalnością Głównego Inspektoratu Pracy i okręgowych inspektorów pracy,

1a

sprawowanie nadzoru zwierzchniego nad postępowaniem mandatowym w sprawach o wykroczenia,

o których mowa w art. 75 § 1Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia,

2)

sprawowanie ogólnego nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy oraz przedkładanie właściwym

organom ocen, opinii i wniosków w tej dziedzinie,

3)

opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących prawa pracy oraz inicjowanie prac

legislacyjnych w tej dziedzinie,

4)

inicjowanie przedsięwzięć w zakresie rozwiązywania i wdrażania postępu technicznego

w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy,

5

przedstawianie wniosków w sprawach nauczania i szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa

i higieny pracy, prowadzenie działalności w zakresie szkolenia inspektorów pracy oraz

nadzór nad działalnością Ośrodka Szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy im. Profesora

Jana Rosnera,

6)

prowadzenie działalności wydawniczej i propagandowej w zakresie ochrony pracy,

7)

udział w pracach komisji rządowych badających wypadki przy pracy, powołanych na podstawie

przepisów szczególnych,

7a

rozpatrywanie odwołań od nakazów i innych decyzji okręgowych inspektorów pracy,

8)

sporządzanie i przedkładanie informacji i sprawozdań, o których mowa w art. 7.

2.

Główny Inspektor Pracy wykonuje swoje zadania przy pomocy podległego mu Głównego Inspektoratu

Pracy.

2

Główny Inspektor Pracy jest pracodawcą, w rozumieniu prawa pracy, dla pracowników

Głównego Inspektoratu Pracy oraz pracowników wykonujących lub nadzorujących czynności

kontrolne.

3

Główny Inspektor Pracy udostępnia ministrowi właściwemu do spraw pracy zbiorcze wyniki

kontroli oraz oceny przestrzegania prawa pracy, w tym przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy.

(skreślony).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r.

1.

Do zakresu działania okręgowego inspektora pracy należy w szczególności

1)

kierowanie działalnością okręgowego inspektoratu pracy oraz nadzór i koordynacja działalności

inspektorów pracy,

2)

dokonywanie w myśl art. 4 ust. 3 podziału zadań między inspektorów pracy z uwzględnieniem

ich kwalifikacji zawodowych,

3

zatwierdzanie planów kontroli, sporządzanych przez inspektorów pracy,

4

rozpatrywanie odwołań od nakazów, sprzeciwów i innych decyzji inspektorów pracy,

5

prowadzenie ewidencji pracodawców działających na terenie jego właściwości,

6)

sporządzanie sprawozdań z działalności okręgowego inspektoratu pracy.

2.

Okręgowy inspektor pracy wykonuje swoje zadania przy pomocy okręgowego inspektoratu

pracy.

3

Okręgowy inspektor pracy jest pracodawcą, w rozumieniu prawa pracy, dla pracowników

okręgowego inspektoratu pracy, z wyłączeniem pracowników, o których mowa w art. 14

ust. 21.

(skreślony).

Okręgowy inspektor pracy wydaje nakazy, o których mowa w art. 9 pkt 3. Nakazy te wydaje

z własnej inicjatywy bądź na wniosek inspektora pracy.

Okręgowy inspektor pracy sporządza roczne sprawozdanie z działalności inspektorów

pracy i dokonuje na tej podstawie oceny stanu przestrzegania prawa pracy, w szczególności

stanu bezpieczeństwa i higieny pracy na terenie okręgu. Sprawozdanie i ocenę okręgowy

inspektor pracy przedkłada wojewodzie, marszałkowi województwa oraz dyrektorowi delegatury

Najwyższej Izby Kontroli.

Kontrola ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przez podmiot

kontrolowany prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny

pracy, oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń.

Dla realizacji celu, o którym mowa w art. 19a, inspektor pracy ma prawo

1)

swobodnego wstępu na teren oraz do obiektów i pomieszczeń podmiotów kontrolowanych,

2)

przeprowadzania oględzin obiektów, stanowisk pracy, maszyn i urządzeń oraz przebiegu

procesów technologicznych i pracy,

3)

żądania od pracodawcy lub innego kontrolowanego podmiotu oraz od wszystkich pracowników

lub osób, które pracodawca zatrudnia lub zatrudniał albo które wykonują lub wykonywały

pracę na rzecz kontrolowanego podmiotu, pisemnych i ustnych informacji w sprawach

objętych kontrolą oraz wzywania i przesłuchiwania tych osób w związku z przeprowadzaną

kontrolą,

4)

żądania okazania dokumentów dotyczących budowy, przebudowy lub modernizacji oraz uruchomienia

zakładu pracy, planów i rysunków technicznych, dokumentacji technicznej i technologicznej,

wyników ekspertyz, badań i pomiarów dotyczących produkcji bądź innej działalności

zakładu, jak również dostarczenia mu próbek surowców i materiałów używanych, wytwarzanych

lub powstających w toku produkcji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia analiz lub

badań, gdy mają one związek z przeprowadzaną kontrolą,

5)

żądania od pracodawcy lub innego podmiotu kontrolowanego przedłożenia akt osobowych

oraz dokumentów związanych z zatrudnianiem pracowników lub innych osób wykonujących

pracę na rzecz podmiotu kontrolowanego na innej podstawie niż stosunek pracy,

6)

zapoznania się z decyzjami wydanymi przez inne organy kontroli i nadzoru nad warunkami

pracy oraz ich realizacją,

7)

utrwalania przebiegu i wyników oględzin, o których mowa w pkt 2, za pomocą aparatury

i środków technicznych służących do utrwalania obrazu lub dźwięku,

8)

sporządzania niezbędnych dla kontroli odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również

zestawień i obliczeń na podstawie dokumentów, a w razie potrzeby zażądania tego od

podmiotu kontrolowanego,

9)

sprawdzania tożsamości osób wykonujących pracę,

10)

korzystania z pomocy biegłych i specjalistów.

Podmiot kontrolowany ma obowiązek zapewnić inspektorowi pracy warunki i środki niezbędne

do sprawnego przeprowadzenia kontroli, a w szczególności niezwłocznie przedstawić

żądane dokumenty i materiały, zapewnić terminowe udzielanie informacji przez osoby,

o których mowa w art. 19b pkt 3, udostępnić urządzenia techniczne oraz, w miarę możliwości,

oddzielne pomieszczenie z odpowiednim wyposażeniem.

1.

Kontrolę przeprowadza się w siedzibie podmiotu kontrolowanego oraz w innych miejscach

wykonywania jego zadań.

2.

Kontrola lub poszczególne jej czynności mogą być również prowadzone w siedzibie jednostki

organizacyjnej Państwowej Inspekcji Pracy.

3.

Przed podjęciem czynności kontrolnych inspektor pracy zgłasza swoją obecność pracodawcy,

z wyjątkiem przypadków, gdy uzna, że takie zawiadomienie może wpłynąć na obiektywny

wynik kontroli.

4.

Inspektor pracy jest upoważniony do swobodnego wstępu i poruszania się po terenie

kontrolowanego podmiotu bez obowiązku uzyskiwania przepustki oraz jest zwolniony od

rewizji osobistej.

Inspektor pracy, przystępując do sprawdzenia tożsamości osoby wykonującej pracę, jest

obowiązany okazać legitymację służbową w taki sposób, aby osoba ta mogła odczytać

i zanotować jego dane osobowe.

W kontroli mogą brać udział biegli i specjaliści na podstawie imiennego upoważnienia

wydanego przez Głównego Inspektora Pracy lub okręgowego inspektora pracy.

1.

W toku wykonywania czynności kontrolnych inspektor pracy współdziała ze związkami

zawodowymi, organami samorządu załogi i społeczną inspekcją pracy.

2.

Współdziałanie, o którym mowa w ust. 1, polega w szczególności na

1)

informowaniu o tematyce i zakresie przeprowadzanej kontroli,

2)

analizowaniu uwag i spostrzeżeń wnoszonych przez zakładowe organizacje związkowe,

organy samorządu załogi i społecznych inspektorów pracy w trakcie wykonywania czynności

kontrolnych,

3)

poinformowaniu o wynikach kontroli i podjętych decyzjach,

4)

udzielaniu porad i informacji z zakresu prawa pracy.

Podczas czynności kontrolnych inspektor pracy oraz osoby, o których mowa w art. 19f,

obowiązani są do przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów

przeciwpożarowych oraz przepisów o ochronie informacji niejawnych.

1.

Ustalenia z kontroli dokumentowane są, z zastrzeżeniem ust. 9, w formie protokołu.

2.

Protokół kontroli powinien zawierać

1)

nazwę pracodawcy w pełnym brzmieniu i jego adres oraz numer z krajowego rejestru urzędowego

podmiotów gospodarki narodowej (REGON),

2)

imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe inspektora pracy,

3)

imię i nazwisko pracodawcy albo imię i nazwisko osoby lub nazwę organu reprezentującego

pracodawcę,

4)

datę rozpoczęcia działalności przez pracodawcę i datę objęcia stanowiska przez osobę

lub powołania organu reprezentującego pracodawcę,

5)

oznaczenie dni, w których przeprowadzano kontrolę,

6)

informację o realizacji uprzednich decyzji i wystąpień organów Państwowej Inspekcji

Pracy oraz wniosków, zaleceń i decyzji innych organów kontroli i nadzoru nad warunkami

pracy; informacji tej można nie podawać w przypadku, gdy kontrola związana jest z

rozpatrzeniem skargi lub udziałem w przejmowaniu zakładów pracy lub ich części do

eksploatacji,

7)

opis stwierdzonych naruszeń prawa pracy w zakresie zagadnień objętych kontrolą oraz

inne informacje mające istotne znaczenie dla rozstrzygania spraw,

8)

dane osoby legitymowanej oraz określenie czasu, miejsca i przyczyny legitymowania,

9)

informację o pobraniu próbek surowców i materiałów używanych, wytwarzanych lub powstających

w toku produkcji,

10)

treść decyzji ustnych oraz informację o ich realizacji,

11)

informację o liczbie i rodzaju udzielonych porad z zakresu prawa pracy,

12)

liczbę i wyszczególnienie załączników stanowiących składową część protokołu,

13)

informację o osobach, w których obecności przeprowadzano kontrolę,

14)

wzmiankę o wniesieniu lub niewniesieniu zastrzeżeń do treści protokołu,

15)

datę i miejsce podpisania protokołu przez osobę kontrolującą oraz przez pracodawcę

albo osobę lub organ reprezentujący pracodawcę.

3.

Protokół podpisuje inspektor pracy prowadzący kontrolę oraz pracodawca albo osoba

lub organ reprezentujący pracodawcę.

4.

Pracodawcy albo osobie lub organowi reprezentującemu pracodawcę przysługuje prawo

zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń

zawartych w protokole.

5.

Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu.

6.

W razie zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, inspektor pracy przeprowadzający

kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń

- zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu.

7.

Odmowa podpisania protokołu przez pracodawcę albo osobę lub organ reprezentujący pracodawcę

nie stanowi przeszkody do zastosowania przez inspektora pracy stosownych środków prawnych

przewidzianych ustawą.

8.

Kopię protokołu kontroli inspektor pracy pozostawia pracodawcy.

9.

W przypadku niewydania decyzji ustalenia z kontroli mogą być dokumentowane w formie

notatki urzędowej.

10.

Notatka urzędowa, o której mowa w ust. 9, powinna zawierać w szczególności dane określone

w ust. 2 pkt 1, 2, 3, 8, 11 i 12 oraz krótki opis stanu stwierdzonego w czasie kontroli.

11.

Notatkę urzędową podpisuje inspektor pracy.

12.

Do dokumentowania ustaleń z kontroli podmiotów innych niż pracodawcy, na rzecz których

jest świadczona praca przez osoby fizyczne, ust. 9-11 stosuje się odpowiednio.

(skreślony).

Ustawa wchodzi w życie z dniem objęcia urzędu przez Prezydenta, z tym że art. 15 pkt

4 wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1990 r.

W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli oraz po przeprowadzeniu postępowania wynikającego

z przepisów ustawy inspektor pracy

1)

wydaje nakazy i zgłasza sprzeciwy, o których mowa w art. 9 pkt 1-2a i 4,

2)

kieruje wystąpienia, o których mowa w art. 9 pkt 5,

3)

wnosi powództwa oraz wstępuje do postępowania w sprawach, o których mowa w art. 8

ust. 1 pkt 11a,

4)

podejmuje inne działania, jeżeli prawo lub obowiązek ich podjęcia wynika z odrębnych

przepisów.

1.

Nakazy, o których mowa w art. 9 pkt 1-2a, inspektor pracy wydaje w formie decyzji

1)

pisemnej,

2)

stanowiącej wpis do dziennika budowy,

3)

ustnej.

2.

Decyzja inspektora pracy, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, powinna, oprócz treści,

zawierać określenie podstawy prawnej, termin realizacji oraz pouczenie o przysługujących

środkach odwoławczych.

3.

W przypadku wydawania decyzji w formie wpisu do dziennika budowy, kopia lub odpis

tych decyzji stanowi załącznik do protokołu kontroli.

4.

Decyzje ustne, o których mowa w ust. 1 pkt 3, inspektor pracy wydaje w celu usunięcia

ujawnionych w toku kontroli nieprawidłowości w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,

jeżeli mogą być one usunięte podczas trwania kontroli.

5.

W razie gdy zakład pracy posiada wydzielone terenowe jednostki organizacyjne, inspektor

pracy wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, osobie kierującej taką wydzieloną jednostką

organizacyjną, jeżeli usunięcie naruszeń przepisów prawa pracy nie wymaga decyzji

pracodawcy, a także gdy nie można inaczej uniknąć niebezpieczeństwa zagrażającego

życiu lub zdrowiu pracowników.

6.

W razie wniesienia odwołania od nakazu, o którym mowa w art. 9 pkt 1 i 2, inspektor

pracy lub okręgowy inspektor pracy może wstrzymać wykonanie nakazu do czasu rozpatrzenia

odwołania, jeżeli podjęte przez pracodawcę przedsięwzięcia wyłączają bezpośrednie

zagrożenie życia lub zdrowia pracowników.

Sprzeciw, o którym mowa w art. 9 pkt 4, inspektor pracy zgłasza niezwłocznie po stwierdzeniu,

że uruchomienie wybudowanego lub przebudowanego zakładu pracy lub jego części mogłoby

spowodować bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia przyszłych pracowników.

Podmiot, do którego została skierowana decyzja, o której mowa w art. 9 pkt 1-4, ma

obowiązek informowania odpowiedniego organu Państwowej Inspekcji Pracy o jej realizacji

z upływem terminów określonych w decyzji.

1.

Wystąpienie inspektora pracy, o którym mowa w art. 9 pkt 5, powinno zawierać określenie

wniosków i podstawy prawnej przy uwzględnieniu stanu faktycznego wynikającego z ustaleń

protokołu kontroli lub notatki urzędowej.

2.

Pracodawca lub organ sprawujący nadzór nad przedsiębiorstwem lub inną jednostką organizacyjną

państwową albo samorządową, do którego skierowano wystąpienie, jest obowiązany w terminie

określonym w wystąpieniu, nie dłuższym niż 30 dni, zawiadomić inspektora pracy o terminie

i sposobie wykonania ujętych w wystąpieniu wniosków.

Jeżeli ustalenia w toku kontroli wskazują na potrzebę zajęcia stanowiska przez naczelne

lub centralne organy administracji państwowej albo organy samorządowe lub administracji

rządowej stopnia wojewódzkiego, wystąpienie o podjęcie niezbędnych decyzji kieruje

odpowiednio Główny Inspektor Pracy lub okręgowy inspektor pracy.

Marszałek Sejmu określa, w drodze zarządzenia, wzory druków stosowanych w działalności

kontrolnej Państwowej Inspekcji Pracy.

Na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia inspektor pracy ściga wykroczenia związane z wykonywaniem pracy zarobkowej, a także

inne wykroczenia, gdy ustawa tak stanowi, oraz bierze udział w tych sprawach w charakterze

oskarżyciela publicznego.

1.

Pracownikiem Państwowej Inspekcji Pracy wykonującym lub nadzorującym czynności kontrolne

może być osoba, która ma wykształcenie wyższe i niezbędną znajomość zagadnień wchodzących

w zakres działania Inspekcji, daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków służbowych

oraz złożyła państwowy egzamin przed komisją powołaną przez Głównego Inspektora Pracy.

2.

Główny Inspektor Pracy określa zakres i tryb przeprowadzania egzaminu, o którym mowa

w ust. 1.

3

Pracownicy Państwowej Inspekcji Pracy zatrudnieni na stanowiskach: nadinspektora pracy,

starszego inspektora pracy - głównego specjalisty, starszego inspektora pracy - specjalisty,

starszego inspektora pracy, inspektora pracy oraz młodszego inspektora pracy, zwani

inspektorami pracy, nadzorują i przeprowadzają kontrolę przestrzegania prawa pracy,

w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, na terenie objętym

zakresem właściwości okręgowego inspektoratu pracy.

4

Pracownikami nadzorującymi czynności kontrolne są pracownicy Głównego Inspektoratu

Pracy i okręgowych inspektoratów pracy wyznaczeni do wykonywania tych czynności.

5

Kontrolę, o której mowa w ust. 3, mogą również przeprowadzać, wspólnie z inspektorami

pracy, pracownicy nadzorujący czynności kontrolne oraz podinspektorzy pracy, na podstawie

imiennego upoważnienia, wydanego odpowiednio przez Głównego Inspektora Pracy lub okręgowego

inspektora pracy.

6

Główny Inspektor Pracy może upoważnić inspektora pracy do wykonywania czynności kontrolnych

na terenie działania innego okręgowego inspektoratu pracy, a także poza terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie stosunek pracy podlega przepisom polskiego prawa

pracy.

1.

Pracownicy wykonujący lub nadzorujący czynności kontrolne są odpowiedzialni za sumienne

wykonywanie swoich obowiązków, a w szczególności za rzetelne i obiektywne ujmowanie

i dokumentowanie wyników kontroli oraz za przestrzeganie tajemnicy państwowej i służbowej.

2.

Pracownicy, o których mowa w ust. 1, w zakresie swojego działania są niezależni od

jakichkolwiek wpływów postronnych.

3

Pracownicy, o których mowa w ust. 1, obowiązani są w szczególności do

1)

przestrzegania, również po zaprzestaniu pracy w Państwowej Inspekcji Pracy, tajemnicy

dotyczącej działalności prowadzonej przez kontrolowane podmioty,

2)

nieujawniania informacji, że kontrola przeprowadzana jest w następstwie skargi, chyba

że zgłaszający skargę wyrazi na to pisemną zgodę,

3)

nieuczestniczenia w interesach podmiotów kontrolowanych.

1.

Pracownikowi wykonującemu lub nadzorującemu czynności kontrolne, delegowanemu służbowo

do zajęć poza stałym miejscem pracy, przysługują, z zastrzeżeniem ust. 2, zwrot kosztów

podróży i zakwaterowania oraz diety na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

2.

Pracownikowi, o którym mowa w ust. 1, na obszarze kraju przysługuje dieta w podwójnej

wysokości.

Główny Inspektor Pracy może udzielić pracownikowi wykonującemu lub nadzorującemu czynności

kontrolne płatnego urlopu zdrowotnego na podstawie skierowania na leczenie sanatoryjne,

uzdrowiskowe lub profilaktyczne na okres ustalony w tym skierowaniu, nieprzekraczający

30 dni w roku kalendarzowym.

1.

Głównego Inspektora Pracy powołuje i odwołuje Marszałek Sejmu po zasięgnięciu opinii

Rady Ochrony Pracy.

2.

Zastępców Głównego Inspektora Pracy powołuje i odwołuje Marszałek Sejmu na wniosek

Głównego Inspektora Pracy.

3

Okręgowych inspektorów pracy i ich zastępców oraz

a)

w okręgowym inspektoracie pracy - głównego księgowego, nadinspektorów pracy - kierowników

oddziałów, doradców oraz kierowników sekcji,

b)

w Głównym Inspektoracie Pracy - dyrektora i wicedyrektora Gabinetu Głównego Inspektora

Pracy, dyrektorów i wicedyrektorów departamentów, głównego księgowego, doradców, ekspertów

i rzecznika prasowego oraz kierowników sekcji,

c)

w Ośrodku Szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy - dyrektora i jego zastępcę oraz głównego

księgowego

powołuje i odwołuje Główny Inspektor Pracy.

3

Osobie odwołanej ze stanowiska, o którym mowa w ust. 3, która przed powołaniem na

to stanowisko była pracownikiem Państwowej Inspekcji Pracy, przysługuje prawo do nawiązania

stosunku pracy na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed powołaniem. Przepis art.

45 ust. 2 ustawy, o której mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio.

3

Stosunek pracy z pracownikami Państwowej Inspekcji Pracy wymienionymi w art. 23 ust.

3 nawiązuje się na podstawie mianowania.

3

Przed mianowaniem, o którym mowa w ust. 3

3

Przepisów ust. 3

4.

Do pracowników Państwowej Inspekcji Pracy stosuje się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych

(Dz. U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953, Nr 98, poz. 1071 i Nr 123, poz. 1353).

(skreślony).

W Kodeksie pracy (Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) wprowadza

się następujące zmiany

1)

w art. 276 dotychczasowa treść otrzymuje oznaczenie § 1 i dodaje się § 2 w brzmieniu

«

§ 2.

W sprawach dotyczących świadczeń należnych pracownikom i członkom ich rodzin z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych do wniesienia rewizji nadzwyczajnej uprawniony

jest także Prezes Najwyższej Izby Kontroli.

»

,

2)

w art. 283

a)

§ 1 otrzymuje brzmienie

«

§ 1.

Kto, kierując zakładem pracy lub zespołem pracowników albo działając w imieniu kierownika

zakładu pracy, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,

podlega karze grzywny do 5 000 złotych.

»

,

b)

w § 2 dodaje się pkt 4 w brzmieniu

«

4)

przejmuje do eksploatacji lub uruchamia wybudowany lub przebudowany zakład pracy albo

jego część bez powiadomienia inspektora pracy albo podejmuje bez wymaganej przepisami

zgody lub opinii właściwych organów decyzję dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy

w zakładzie.

»

,

3)

w art. 284 skreśla się wyrazy: «oraz kolegia do spraw wykroczeń, zwane dalej kolegiami»,

4)

w art. 285

a)

§ 1 skreśla się,

b)

§ 2 otrzymuje brzmienie

«

§ 2.

Od orzeczenia inspektora pracy obwiniony, jego obrońca albo prokurator mogą w terminie

siedmiu dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia orzeczenia odwołać się do właściwego

miejscowo kolegium do spraw wykroczeń przy terenowym organie administracji państwowej

stopnia wojewódzkiego. Kolegium utrzymuje zaskarżone orzeczenie w mocy lub je uchyla

i wydaje nowe orzeczenie.

»

,

c)

dodaje się § 4 w brzmieniu

«

§ 4.

Okręgowemu inspektorowi pracy przysługują w postępowaniu przed kolegium uprawnienia

oskarżyciela publicznego.

»

,

5)

art. 286 skreśla się,

6)

w art. 287 § 2 otrzymuje brzmienie

«

§ 2.

W razie uchylenia orzeczenia inspektora pracy sprawa podlega przekazaniu do rozpatrzenia

przez właściwe miejscowo kolegium do spraw wykroczeń przy terenowym organie administracji

państwowej stopnia podstawowego, a decyzja Głównego Inspektora Pracy o uchyleniu orzeczenia

zastępuje wniosek o rozpatrzenie.

»”

,

1.

Z dniem wejścia w życie ustawy pracownicy dotychczasowej inspekcji pracy stają się

pracownikami Państwowej Inspekcji Pracy.

2.

Pracownicy dotychczasowej inspekcji pracy wykonujący lub nadzorujący czynności kontrolne

stają się powołanymi pracownikami Państwowej Inspekcji Pracy.

3.

Pracownicy, o których mowa w ust. 1, mogą być zwolnieni przez Głównego Inspektora

Pracy od przewidzianego w art. 23 wymogu posiadania wykształcenia wyższego.

Uprawnienia i obowiązki dotychczasowej inspekcji pracy, przewidziane w obowiązujących

przepisach szczególnych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy uprawnieniami i

obowiązkami Państwowej Inspekcji Pracy.

Traci moc dekret z dnia 10 listopada 1954 r. o przejęciu przez związki zawodowe zadań w dziedzinie

wykonywania ustaw o ochronie, bezpieczeństwie i higienie pracy oraz sprawowania inspekcji

pracy

(Dz. U. z 1968 r. Nr 8, poz. 47, z 1971 r. Nr 12, poz. 115 i z 1974 r. Nr 24, poz. 142).

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 21 i 22, art. 25 pkt 2 oraz art. 31, które wchodzą w życie po upływie 2 miesięcy

od dnia powołania pierwszego składu Komisji,

2)

art. 16-19, 23, 24, 26, 28 i 29, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2002 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów

1)

działu szóstego i siódmego Kodeksu pracy, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia

1997 r.,

2)

art. 217 i art. 237

3)

art. 220 § 1 Kodeksu pracy, który wchodzi w życie po upływie jednego roku od dnia

ogłoszenia przepisów, o których mowa w art. 220 § 2 Kodeksu pracy,

4)

art. 221 § 2 Kodeksu pracy, który wchodzi w życie po upływie jednego roku od dnia

ogłoszenia przepisów, o których mowa w art. 221 § 5 Kodeksu pracy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

przepisów art. 9, art. 10, art. 12 i art. 13, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1997 r., z wyjątkiem art. 3, art. 7, art.

9, art. 10, art. 20, art. 24, art. 32, art. 34, art. 37, art. 45-47, art. 50, art.

66, art. 73 ust. 1, 2 i 4, art. 74, art. 76, art. 79, art. 80 i art. 82, które wchodzą

w życie z dniem 1 października 1996 r., oraz art. 41, który wchodzi w życie z dniem

wejścia w życie ustawy konstytucyjnej z dnia 21 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy konstytucyjnej

z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą

i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr

106, poz. 488).

Ustawa wchodzi w życie po upływie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia.