Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów.

§ 2. Stawki wynagrodzenia zasadniczego okreÊlone

w za∏àczniku stosuje si´ od dnia 1 stycznia 2001 r.

§ 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

7 dni od dnia og∏oszenia.

Prezes Rady Ministrów: J. Buzek

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 30 sierpnia 2001 r. (poz. 1019)

TABELA MIESI¢CZNYCH STAWEK WYNAGRODZENIA ZASADNICZEGO

Kategoria zaszeregowania

Kwota w z∏otych

I

710— 830

II

720— 870

III

725— 915

IV

730— 960

V

745—1 025

VI

755—1 095

VII

765—1 165

VIII

775—1 240

IX

790—1 315

X

820—1 395

XI

840—1 480

XII

870—1 590

XIII

905—1 725

XIV

940—1 860

XV

970—2 000

XVI

1 010—2 150

XVII

1 045—2 305

1020

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

z dnia 10 sierpnia 2001 r.

w sprawie standardów wymagaƒ b´dàcych podstawà przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów.

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia

7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U. z 1996 r.

Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28,

poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759

i Nr 162, poz. 1126 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19,

poz. 239, Nr 48, poz. 550, Nr 104, poz. 1104, Nr 120,

poz. 1268 i Nr 122, poz. 1320) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. OkreÊla si´ standardy wymagaƒ b´dàce podstawà przeprowadzania

1) sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty,

zwanej dalej „ustawà”, stanowiàce za∏àcznik nr 1

do rozporzàdzenia,

2) egzaminu w ostatnim roku nauki w gimnazjum,

o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia,

Poz. 1020

3) egzaminu maturalnego, o którym mowa w art. 9

ust. 1 pkt 3 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 3 do

rozporzàdzenia.

§ 2. Przepisy rozporzàdzenia nie dotyczà kszta∏cenia dzieci i m∏odzie˝y z upoÊledzeniem umys∏owym

w stopniu umiarkowanym, znacznym i g∏´bokim.

§ 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia.

Minister Edukacji Narodowej: E. Wittbrodt

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji

Narodowej z dnia 10 sierpnia 2001 r. (poz. 1020)

Za∏àcznik nr 1

STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA SPRAWDZIANU W OSTATNIM ROKU

NAUKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ

1. Czytanie

Uczeƒ

1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce

to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà)

a) êród∏a i teksty historyczne, w tym: fragmenty

kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie

pieÊni patriotyczne,

b) teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity,

opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie

z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej

i Êwiatowej,

za, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà,

3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach

a) diagramów,

b) map,

c) planów,

d) schematów,

e) innych rysunków,

4) odczytuje dane z

c) teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie,

zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie,

kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´,

notatk´,

a) tekstu êród∏owego,

d) proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,

d) planu,

e) przedstawienia teatralne i filmy,

b) tabeli,

c) wykresu,

e) mapy,

f) diagramu

oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane.

f) przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby,

2. Pisanie

rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega

znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne,

Uczeƒ

2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla

danego tekstu

1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi

a) rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,

narracja, przenoÊnia, rytm,

a) opowiadanie,

b) pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie,

wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, pro-

c) sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,

b) opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki,

d) notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,

e) kartka pocztowa,

f) list prywatny i oficjalny,

g) telegram,

h) zaproszenie,

i) zawiadomienie,

j) og∏oszenie,

k) instrukcja,

l) przepis,

2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji)

a) pyta i odpowiada,

b) potwierdza i zaprzecza,

c) poleca i prosi,

d) przyrzeka i obiecuje,

e) zach´ca i zniech´ca,

f) zaprasza,

g) przeprasza,

h) wspó∏czuje,

i) ˝artuje,

Poz. 1020

2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk

a) domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,

b) wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych

wydarzeƒ w historii Polski,

c) wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka,

3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju

cywilizacyjnego

a) wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,

b) opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe,

4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów,

5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà

a) wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia

algebraicznego,

j) wàtpi,

b) prostego równania pierwszego stopnia z jednà

niewiadomà,

k) odmawia,

c) planu,

3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe

i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych,

d) mapy,

4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane

w tabeli

g) innego rysunku,

a) przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,

b) wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego,

prostego schematu, innego rysunku,

5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu

e) prostego schematu,

f) diagramu s∏upkowego,

6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci

a) liczb,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

a) dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,

e) obiektów przyrodniczych,

b) wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,

f) elementów Êrodowiska,

c) pisze czytelnie.

wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje

je,

3. Rozumowanie

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ

a) sytuuje je w przestrzeni,

b) umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,

c) oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,

d) porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej,

7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na

przyk∏adach

a) opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym,

spotykane w najbli˝szym otoczeniu,

b) na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego

przebiegu,

8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji

tego rozwiàzania,

9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç

a) porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,

b) sprawdza wyniki z warunkami zadania.

4. Korzystanie z informacji

Poz. 1020

g) pieni´dzy,

4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem

kalkulatora,

5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci

a) liczb,

Uczeƒ

b) figur,

1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,

c) zjawisk,

2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´

wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).

d) przemian,

5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

i stosuje je do rozwiàzania problemu,

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania

zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku,

2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,

3) wykonuje obliczenia dotyczàce

a) d∏ugoÊci,

b) powierzchni,

c) obj´toÊci,

d) wagi,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska

6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi,

rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych,

∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady

u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych,

7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne,

8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad

a) higieny,

b) bezpieczeƒstwa,

c) zdrowego trybu ˝ycia,

e) czasu,

d) oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,

f) temperatury,

e) post´powania w Êrodowisku przyrodniczym.

STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIEWIDOMYCH I S¸ABO WIDZÑCYCH

1. Czytanie

Uczeƒ

1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce

to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà)

a) êród∏a i teksty historyczne, w tym: fragmenty

kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie

pieÊni patriotyczne,

b) teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity,

opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie

z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej

i Êwiatowej,

c) teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie,

zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie,

kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´,

notatk´,

d) proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,

e) przedstawienia teatralne i filmy,

rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega

znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne,

2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla

danego tekstu

a) rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,

narracja, przenoÊnia, rytm,

b) pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie,

wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà,

3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach

a) diagramów,

b) map,

c) planów,

d) schematów,

e) innych rysunków,

4) odczytuje dane z

a) tekstu êród∏owego,

b) tabeli,

c) wykresu,

d) planu,

e) mapy,

f) diagramu,

oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane.

2. Pisanie

Uczeƒ

1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi

a) opowiadanie,

b) opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki,

Poz. 1020

g) przeprasza,

h) wspó∏czuje,

i) ˝artuje,

j) wàtpi,

k) odmawia,

3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe

i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych,

4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane

w tabeli

a) przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,

b) wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego,

prostego schematu,

5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu

a) dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,

b) wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,

c) pisze czytelnie.

3. Rozumowanie

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ

c) sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,

a) sytuuje je w przestrzeni,

d) notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,

b) umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,

e) kartka pocztowa,

d) porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej,

f) list prywatny i oficjalny,

g) telegram,

h) zaproszenie,

i) zawiadomienie,

j) og∏oszenie,

k) instrukcja,

l) przepis,

2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji)

a) pyta i odpowiada,

b) potwierdza i zaprzecza,

c) poleca i prosi,

d) przyrzeka i obiecuje,

e) zach´ca i zniech´ca,

f) zaprasza,

c) oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,

2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk

a) domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,

b) wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych

wydarzeƒ w historii Polski,

c) wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka,

3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju

cywilizacyjnego

a) wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,

b) opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe,

4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów,

5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà

Poz. 1020

5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

Uczeƒ

a) wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia

algebraicznego,

b) prostego równania pierwszego stopnia z jednà

niewiadomà,

1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania

zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku,

c) planu,

2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,

d) mapy,

3) wykonuje obliczenia dotyczàce

e) prostego schematu,

a) d∏ugoÊci,

f) diagramu s∏upkowego,

b) powierzchni,

6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci

c) obj´toÊci,

a) liczb,

d) wagi,

b) figur,

e) czasu,

c) zjawisk,

f) temperatury,

d) przemian,

g) pieni´dzy,

e) obiektów przyrodniczych,

4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem

kalkulatora,

f) elementów Êrodowiska,

wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje

je,

5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci

a) liczb,

7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na

przyk∏adach

a) opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym

spotykane w najbli˝szym otoczeniu,

b) na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego

przebiegu,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska

i stosuje je do rozwiàzania problemu,

8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji

tego rozwiàzania,

9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç

a) porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,

b) sprawdza wyniki z warunkami zadania.

4. Korzystanie z informacji

Uczeƒ

1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,

6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi,

rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych,

∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady

u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych,

7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne,

8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad

a) higieny,

b) bezpieczeƒstwa,

c) zdrowego trybu ˝ycia,

2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´

wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).

d) oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,

e) post´powania w Êrodowisku przyrodniczym.

STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIES¸YSZÑCYCH I S¸ABO S¸YSZÑCYCH

1. Czytanie

Uczeƒ

1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce

to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà)

a) opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej,

b) sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,

c) notatka w formie planu,

a) polskie pieÊni patriotyczne,

d) kartka pocztowa,

b) teksty literackie, w tym: opowiadania z klasyki

dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej,

e) list prywatny,

c) teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie,

zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie,

kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´,

notatk´,

f) telegram,

d) proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: artyku∏

prasowy,

e) przedstawienia teatralne i filmy,

f) przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby,

rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega

znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne,

2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla

danego tekstu

a) rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,

b) pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, akcja,

autor, narrator, porównanie, zwrotka, baʃ, legenda, opowiadanie, temat (utworu), wiersz

oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi

z przekazami ikonicznymi, plastykà, telewizjà, filmem, teatrem, prasà,

3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach

a) diagramów,

b) map,

c) planów,

d) schematów,

e) innych rysunków,

4) odczytuje dane z

a) tabeli,

b) wykresu,

g) zaproszenie,

h) zawiadomienie,

i) og∏oszenie,

j) przepis,

2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji)

a) pyta i odpowiada,

b) potwierdza i zaprzecza,

c) poleca i prosi,

d) zaprasza,

e) przeprasza,

f) wspó∏czuje,

g) ˝artuje,

h) odmawia,

3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie, opierajàc

si´ na pytaniach pomocniczych,

4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane

w tabeli

a) przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,

b) wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego,

prostego schematu, innego rysunku,

5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu

a) dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,

b) wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,

c) pisze czytelnie.

c) planu,

d) mapy,

e) diagramu

oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane.

2. Pisanie

3. Rozumowanie

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ

a) sytuuje je w przestrzeni,

Uczeƒ

1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi

b) umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,

c) oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,

d) porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej,

2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk

a) domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,

b) wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych

wydarzeƒ w historii Polski,

c) wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka,

3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju

cywilizacyjnego

a) wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,

b) opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe,

4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów,

5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà

a) wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia

algebraicznego,

b) prostego równania pierwszego stopnia z jednà

niewiadomà,

c) planu,

d) mapy,

Poz. 1020

2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´

wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).

5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania

zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku,

2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,

3) wykonuje obliczenia dotyczàce

a) d∏ugoÊci,

b) powierzchni,

c) obj´toÊci,

d) wagi,

e) czasu,

f) temperatury,

g) pieni´dzy,

4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem

kalkulatora,

5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci

e) prostego schematu,

a) liczb,

f) diagramu s∏upkowego,

b) figur,

g) innego rysunku,

c) zjawisk,

6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci

d) przemian,

a) liczb,

e) obiektów przyrodniczych,

b) figur,

f) elementów Êrodowiska

c) zjawisk,

i stosuje je do rozwiàzania problemu,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska,

wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje

je,

7) dostrzega prawid∏owoÊci i zjawiska o charakterze

powtarzalnym spotykane w najbli˝szym otoczeniu,

6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi,

rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych,

∏atwopalnych i wybuchowych,

7) korzysta z instrukcji obs∏ugi podczas uruchamiania

prostych urzàdzeƒ technicznych,

8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad

8) rozwiàzuje zadania,

a) higieny,

9) analizuje otrzymane wyniki.

b) bezpieczeƒstwa,

4. Korzystanie z informacji

Uczeƒ

1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,

c) zdrowego trybu ˝ycia,

d) oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,

e) post´powania w Êrodowisku przyrodniczym.

Za∏àcznik nr 2

STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM ROKU NAUKI

W GIMNAZJUM

A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeƒ

1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej

i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu

i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do

polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie

dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym,

2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje

nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´,

wartoÊciowanie,

3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach

kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,

4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu

typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki,

5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata —

odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym,

6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny,

filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz

wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà),

7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury.

II. Tworzenie w∏asnego tekstu

Uczeƒ

1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym, w nast´pujàcych formach

opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝,

artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik,

2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi

dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych,

3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,

4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst

na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym

i sk∏adniowym,

5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty

uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze,

6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,

7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza,

rozwija, przekszta∏ca stylistycznie,

8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà

rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych,

9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski, wypowiada si´ na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.

B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych

I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç

i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu

Uczeƒ

1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze

a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,

b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu

zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,

c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska,

2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych

a) stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,

b) operuje procentami,

c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,

d) pos∏uguje si´ jednostkami miar,

3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur

a) dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,

b) oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,

c) wykorzystuje w∏asnoÊci miar.

II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji

Uczeƒ

1) odczytuje informacje przedstawione w formie

a) tekstu,

b) mapy,

Poz. 1020

3) pos∏uguje si´ funkcjami

a) wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,

b) opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów

i tabel,

c) analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski,

4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych

c) tabeli,

a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,

d) wykresu,

b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia

cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,

e) rysunku,

f) schematu,

g) fotografii,

2) operuje informacjà

a) selekcjonuje informacje,

c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,

d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.

b) porównuje informacje,

c) analizuje informacje,

d) przetwarza informacje,

e) interpretuje informacje,

f) czytelnie prezentuje informacje,

g) wykorzystuje informacje w praktyce.

III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych

Uczeƒ

1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów

a) wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,

b) okreÊla warunki jego wyst´powania,

c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,

d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk,

2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych

a) zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,

b) zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,

c) przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,

d) zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ

i nierównoÊci,

IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów

Uczeƒ

1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów

a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,

b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki

doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski,

2) analizuje sytuacj´ problemowà

a) dostrzega i formu∏uje problem,

b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),

3) tworzy modele sytuacji problemowej

a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,

b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,

4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania

a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce

model problemu,

b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu,

5) opracowuje wyniki

a) ocenia wyniki,

b) interpretuje wyniki,

c) przedstawia wyniki.

STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIEWIDOMYCH I S¸ABO WIDZÑCYCH

A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeƒ

1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej

i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu

i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do

polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie

dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym,

2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje

nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´,

wartoÊciowanie,

3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach

kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,

4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu

typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki,

5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata —

odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym,

6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny,

filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz

wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà),

7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury.

II. Tworzenie w∏asnego tekstu

Uczeƒ

1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym w nast´pujàcych formach

opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝,

artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik,

2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi

dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych,

3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,

4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst

na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym

i sk∏adniowym,

5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty

uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze,

6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,

7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza,

rozwija, przekszta∏ca stylistycznie,

8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà

rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych,

9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski — wypowiada si´ na temat

sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach

kultury.

B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych

I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç

i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu

Uczeƒ

1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze

a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,

b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu

zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,

c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska,

2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych

a) stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,

b) operuje procentami,

c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,

d) pos∏uguje si´ jednostkami miar,

3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur

a) dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,

b) oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,

c) wykorzystuje w∏asnoÊci miar.

II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji

Uczeƒ

1) odczytuje informacje przedstawione w formie

a) tekstu,

b) mapy,

Poz. 1020

b) opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów

i tabel,

c) analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski,

4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych

c) tabeli,

a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,

d) wykresu,

b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia

cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,

e) schematu,

2) operuje informacjà

a) selekcjonuje informacje,

b) porównuje informacje,

c) analizuje informacje,

c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,

d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.

d) przetwarza informacje,

e) interpretuje informacje,

f) czytelnie prezentuje informacje,

g) wykorzystuje informacje w praktyce.

III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych

Uczeƒ

1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów

a) wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,

IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów

Uczeƒ

1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów

a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,

b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki

doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski,

2) analizuje sytuacj´ problemowà

a) dostrzega i formu∏uje problem,

b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),

b) okreÊla warunki jego wyst´powania,

c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,

d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk,

2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych

a) zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,

3) tworzy modele sytuacji problemowej

a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,

b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,

4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania

b) zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,

a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce

model problemu,

c) przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,

b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu,

d) zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ

i nierównoÊci,

3) pos∏uguje si´ funkcjami

a) wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,

5) opracowuje wyniki

a) ocenia wyniki,

b) interpretuje wyniki,

c) przedstawia wyniki.

STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIES¸YSZÑCYCH I S¸ABO S¸YSZÑCYCH

A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeƒ

1) czyta teksty kultury na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym,

2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje

nadawcy — odró˝nia prawd´ historycznà od fikcji,

dostrzega wartoÊciowanie,

3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach

kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, ilustracjach, mapach, tabelach, wykresach, schematach,

4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych i dzie∏ sztuki plastycznej,

5) odnajduje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w kulturze i ˝yciu spo∏ecznym,

Poz. 1020

b) operuje procentami,

c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,

d) pos∏uguje si´ jednostkami miar,

3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur

6) dostrzega konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury, w szczególnoÊci kontekst historyczny,

biograficzny, plastyczny,

a) dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,

7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury.

c) wykorzystuje w∏asnoÊci miar.

II. Tworzenie w∏asnego tekstu

Uczeƒ

1) buduje wypowiedzi w nast´pujàcych formach

opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, notatka, plan, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list,

2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi

dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych,

3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym,

4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu — tworzy

tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym,

b) oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,

II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji

Uczeƒ

1) odczytuje informacje przedstawione w formie

a) tekstu,

b) mapy,

c) tabeli,

d) wykresu,

e) rysunku,

f) schematu,

g) fotografii,

2) operuje informacjà

5) formu∏uje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce

stanowisko w∏asne lub cudze,

a) selekcjonuje informacje,

6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,

c) analizuje informacje,

b) porównuje informacje,

d) przetwarza informacje,

7) streszcza tekst.

B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych

I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç

i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu

Uczeƒ

1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze

e) interpretuje informacje,

f) czytelnie prezentuje informacje,

g) wykorzystuje informacje w praktyce.

III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych

Uczeƒ

1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów

a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,

a) wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,

b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu

zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,

c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,

c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska,

2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych

2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych

a) stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,

b) okreÊla warunki jego wyst´powania,

d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk,

a) zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,

b) zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,

c) przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,

a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,

d) zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ

i nierównoÊci,

b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki

doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski,

2) analizuje sytuacj´ problemowà

3) pos∏uguje si´ funkcjami

a) wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,

a) dostrzega i formu∏uje problem,

b) opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów

i tabel,

b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),

4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych

a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,

b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia

cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,

c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,

d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.

IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów

Uczeƒ

1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów

3) tworzy modele sytuacji problemowej

a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,

b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,

4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania

a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce

model problemu,

b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu,

5) opracowuje wyniki

a) ocenia wyniki,

b) interpretuje wyniki,

c) przedstawia wyniki.

W przypadku uczniów niepe∏nosprawnych nale˝y

uwzgl´dniç problemy j´zykowe tych uczniów, nie wymagajàc z∏o˝onych wypowiedzi na piÊmie.

Za∏àcznik nr 3

STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MATURALNEGO

I. PRZEDMIOTY OBOWIÑZKOWE

J¢ZYK POLSKI

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,

b) systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów ró˝nych dziedzin sztuki,

c) zasad komunikacji j´zykowej,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç wybrane teksty kultury,

b) rozumieç teksty nieliterackie na poziomie j´zyka,

struktury, treÊci (np. teksty krytyczne, literatur´

fachowà),

c) rozumieç funkcj´ kodu w ró˝nych tekstach kultury,

d) zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,

d) porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego,

e) w zale˝noÊci od wybranego tematu — poj´ç

z poetyki, teorii literatury, j´zykoznawstwa i ró˝nych dziedzin sztuki,

e) rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz dostrzegaç ich aspekty etyczne,

pragmatyczne i estetyczne,

f) kontekstów w∏aÊciwych do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury,

f) rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,

g) zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a,

g) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego,

h) korygowaç w∏asne b∏´dy (j´zykowe, merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia),

i) rozumieç teksty ze s∏uchu (np. pytania, wypowiedzi, polecenia, odbieraç i interpretowaç intonacj´ g∏osu, gesty — odczytywaç intencje nadawcy),

3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏

— stosowania ró˝norodnych kontekstów,

— stosowania fachowej terminologii,

— wyboru metodologii,

b) w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy

z ró˝nych obszarów polonistyki szkolnej,

c) odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii

autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

a) organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy,

przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç

z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii,

Poz. 1020

baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu,

sporzàdzaç bazy danych, korzystaç z zapisu

komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio i wideo),

b) pos∏ugiwaç si´ sprawnie poprawnà polszczyznà,

przestrzegajàc zasad ortoepii i ortofonii,

c) redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony,

przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad

organizacji tekstu,

d) streszczaç, parafrazowaç, cytowaç (powo∏ywaç

si´ na cudze opinie), komentowaç,

e) formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go, porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç,

f) formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych

wartoÊci i uzasadniaç je,

g) prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,

h) stosowaç Êrodki retoryczne,

i) uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie

w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska.

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) tekstów kultury poznanych w szkole, które sà wa˝ne a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów

dla poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty ludzkiej i

poznanych w procesie samokszta∏cenia, zwiàzków

poczucia to˝samoÊci narodowej, np. klasyka polska

poznanych tekstów z ˝yciem narodu i wspólnoty

i Êwiatowa

ludzkiej

b) j´zyka jako narz´dzia komunikacji, podstawowych b) jak na poziomie podstawowym, a ponadto swofunkcji znaku j´zykowego (komunikacyjna, ekspreistych cech kodów komunikacyjnych innych dziesywna, impresywna, poetycka) i cech kodów komudzin sztuki, np. teatru, filmu, malarstwa, muzyki

nikacyjnych innych dziedzin sztuki, np. teatru, filmu,

oraz Êrodków s∏u˝àcych etyce i estetyce j´zyka

malarstwa, etycznych i estetycznych aspektów j´zyka

c) podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i hi- c) jak na poziomie podstawowym, a ponadto poj´ç tastorii literatury, np. konwencja literacka, pràd artykich jak: proces, tradycja, poj´ç z innych dziedzin

styczny, rodzaj i gatunek literacki, dzie∏o literackie

sztuki

i jego wyró˝niki, tematy, wàtki, style

d) ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych dawnych d) jak na poziomie podstawowym, a ponadto zjawisk

i wspó∏czesnych wa˝nych dla zrozumienia dzie∏

kulturowych wa˝nych dla zrozumienia epok dawnych i wspó∏czesnoÊci

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozupoznane w toku nauki szkolnej

mieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku samokszta∏cenia, porównywaç teksty

b) zrozumieç teksty u˝ytkowe, np. pisma urz´dowe, b) jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozuteksty publicystyczne, popularnonaukowe, eseje

mieç teksty naukowe i filozoficzne

c) rozumieç funkcj´ Êrodków j´zykowych w tekÊcie

c) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoznawaç charakterystyczne cechy j´zyka i stylu utworów

i gatunków literackich

d) rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunika- d) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç

tów, dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne

zasady retorycznej organizacji tekstu

aspekty komunikatów oraz rozpoznawaç retoryczne

Êrodki perswazji i Êrodki manipulacji j´zykowej, rozpoznawaç aluzj´, parafraz´, parodi´, trawestacj´

e) rozpoznawaç kategorie estetyczne, np. komizm, tra- e) jak na poziomie podstawowym, a ponadto grotesk´

gizm, ironi´, patos

f) rozumieç podstawowe wyró˝niki kodu innych dzie- f) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç

dzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏

swoistoÊç kodu innych dziedzin sztuki w zakresie nienp. plastycznych, teatralnych, filmowych

zb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏, rozpoznawaç

znaki tradycji w kulturze

g) rozpoznawaç i odró˝niaç treÊci dos∏owne i ukryte g) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç

dzie∏a, odró˝niaç fakty od opinii

zwiàzek mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a

h) rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersal- h) jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarchine i narodowe, formu∏owaç opinie na temat rozpozowaç wartoÊci i uzasadniaç opinie na temat rozpoznanych wartoÊci

znanych wartoÊci

i) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç dziedzictwa kultu- i) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç

rowego i dostrzegaç jego obecnoÊç np. w tradycji

relacje mi´dzy dziedzictwem i tradycjà literackà

kultury i kulturze wspó∏czesnej

j) rozumieç zwiàzki istniejàce mi´dzy kulturà a poczu- j) jak na poziomie podstawowym

ciem w∏asnej to˝samoÊci

3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) stosowania analizy w interpretowaniu dzie∏a

a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto celowego wyboru metodologii

b) wykorzystywania do interpretacji dzie∏a w∏aÊciwego b) jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzykontekstu

stywania ró˝norodnych kontekstów do interpretacji

dzie∏, np. filozoficznego, konwencji gatunku literackiego, pràdu artystycznego, historyczno-literackiego, dostrzegania zwiàzków dzie∏a ze sztukà, kulturà

i filozofià epoki

c) stosowania przy odczytywaniu tekstów i opisie zja- c) jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiwisk kulturowych podstawowych poj´ç z poetyki,

wania si´ terminologià podstawowà dla innych

teorii literatury, historii literatury i j´zykoznawstwa

dziedzin nauki o kulturze

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi odmianami polsz- a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiczyzny w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej

waç si´ ró˝norodnymi odmianami polszczyzny,

uwzgl´dniajàc wszystkie funkcje j´zyka oraz etyczne

i estetyczne aspekty komunikatu

b) formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami po- b) jak na poziomie podstawowym

prawnoÊci i kultury j´zyka

c) redagowaç teksty, przestrzegajàc podstawowych za- c) jak na poziomie podstawowym

sad ich organizacji

d) rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç hi- d) jak na poziomie podstawowym, a ponadto formu∏opotezy i gromadziç argumenty

waç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty

e) tworzàc wypowiedê mówionà i pisanà, analizowaç, e) jak na poziomie podstawowym, a ponadto scalaç zeargumentowaç, porównywaç i formu∏owaç wnioski

brane informacje w problemowe ca∏oÊci

f) formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc dla ich uzasad- f) jak na poziomie podstawowym, a ponadto porównynienia opisu, krytycznej oceny faktów, odró˝niaç w∏awaç w∏asne opinie z sàdami i opiniami innych osób,

sne opinie od opinii autorytetów

odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç ponadindywidualnych, np. pokoleniowych

g) wypowiadaç si´ w formach gatunkowych: rozpraw- g) jak na poziomie podstawowym, a ponadto eseju,

ki, szkicu interpretujàcego utwór literacki lub jego

szkicu interpretacyjnego porównawczego i krytyczfragment, opisu dzie∏a sztuki

nego

J¢ZYK POLSKI

(dla osób nies∏yszàcych)

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

c) porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

d) rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,

a) wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,

b) podstaw systemów j´zyków polskiego i migowego (rozumie istot´ s∏ownictwa i gramatyki;

wie, czym jest j´zyk migowy) oraz swoistych

cech kodów wybranych do realizacji tematu

dziedzin sztuki,

c) zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,

d) w zale˝noÊci od wybranego tematu — poj´ç

z poetyki, teorii literatury i ró˝nych dziedzin sztuki,

e) kontekstów (dost´pnych percepcyjnie) do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç wybrane teksty kultury,

b) rozumieç teksty nieliterackie na poziomie treÊci

(np. teksty krytyczne, literatur´ fachowà),

e) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego,

f) korygowaç w∏asne b∏´dy (merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia),

g) rozumieç teksty przekazane za poÊrednictwem

dost´pnych mu Êrodków komunikacji (np. pytania, wypowiedzi, polecenia — odczytywaç intencje nadawcy),

3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏

— stosowania ró˝norodnych, dost´pnych percepcyjnie, kontekstów,

— stosowania fachowej terminologii,

— wyboru metodologii,

b) w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy

z ró˝nych obszarów polonistyki szkolnej,

c) odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii

autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych,

c) streszczaç, cytowaç (powo∏ywaç si´ na cudze

opinie), komentowaç,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

d) formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go, porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç,

a) organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy,

przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç

z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii,

baz danych, nagraƒ ró˝nego typu dost´pnych

percepcyjnie, internetu, sporzàdzaç bazy danych, korzystaç z zapisu komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania wideo),

b) redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony,

przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad

organizacji tekstu,

e) formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych

wartoÊci i uzasadniaç je,

f) prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,

g) uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie

w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska.

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci na poziomie kompetencji j´zykowej i poj´ciowej nies∏yszàcych, którzy uczà si´ j´zyka polskiego jako drugiego, po j´zyku migowym.

Wymagania egzaminacyjne dostosowane sà do

mo˝liwoÊci percepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych,

z uwzgl´dnieniem problemów j´zykowych.

Podczas egzaminu maturalnego konieczna jest

obecnoÊç nauczyciela znajàcego j´zyk migowy.

Poziom podstawowy

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) tekstów kultury poznanych w szkole, które sà

wa˝ne dla poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty ludzkiej i poczucia to˝samoÊci narodowej, np.

klasyka polska i Êwiatowa,

b) podstaw j´zyka jako narz´dzia komunikacji, podstawowych funkcji znaku j´zykowego (komunikacyjna, ekspresywna, impresywna, poetycka)

i cech kodów komunikacyjnych dost´pnych percepcyjnie dziedzin sztuki, etycznych i estetycznych aspektów j´zyka,

c) podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury

i historii literatury (pràd artystyczny, rodzaj i gatunek literacki, dzie∏o literackie, tematy, wàtki,

style),

d) ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych dawnych

i wspó∏czesnych wa˝nych dla zrozumienia dzie∏,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku nauki szkolnej,

b) zrozumieç teksty u˝ytkowe, np. pisma urz´dowe, teksty popularnonaukowe,

c) rozpoznawaç niektóre formy komunikatów, dostrzegaç etyczne aspekty komunikatów oraz rozpoznawaç nawiàzania do innych tekstów kultury,

d) rozpoznawaç kategorie estetyczne, np. komizm,

tragizm,

e) rozumieç podstawowe wyró˝niki kodu dost´pnych percepcyjnie dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏, np. plastycznych, filmowych,

f) rozpoznawaç treÊci dos∏owne dzie∏a, odró˝niaç

fakty od opinii,

g) rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne i narodowe, formu∏owaç opinie na temat

rozpoznanych wartoÊci,

h) dostrzegaç obecnoÊç dziedzictwa kulturowego

w tradycji kultury i kulturze wspó∏czesnej,

3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) stosowania analizy w interpretowaniu dzie∏a,

b) wykorzystywania do interpretacji dzie∏a — w∏aÊciwego, ale dost´pnego percepcyjnie — kontekstu,

c) stosowania przy odczytywaniu tekstów i opisie

zjawisk kulturowych podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i historii literatury,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

a) pos∏ugiwaç si´ j´zykiem komunikatywnym,

b) redagowaç teksty, przestrzegajàc podstawowych zasad ich organizacji,

c) rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç

hipotezy i gromadziç argumenty,

Poz. 1020

d) tworzàc wypowiedê pisanà, analizowaç, argumentowaç, porównywaç i formu∏owaç wnioski,

e) formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc dla ich uzasadnienia opisu, krytycznej oceny faktów, odró˝niaç w∏asne opinie od opinii autorytetów,

f) wypowiadaç si´ w formach gatunkowych: rozprawki, szkicu interpretujàcego utwór literacki

lub jego fragment, opisu dzie∏a sztuki dost´pnego percepcyjnie.

Poziom rozszerzony

Egzamin maturalny przeprowadzany jest wed∏ug

standardów wymagaƒ egzaminacyjnych obowiàzujàcych powszechnie, z uwzgl´dnieniem mo˝liwoÊci per-

cepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych w zakresie ró˝nych dziedzin sztuki.

J¢ZYKI OJCZYSTE MNIEJSZOÂCI NARODOWYCH

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

h) korygowaç w∏asne b∏´dy (j´zykowe, merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia),

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

i) rozumieç teksty ze s∏uchu (np. pytania, wypowiedzi, polecenia, odbieraç i interpretowaç intonacj´ g∏osu, gesty — odczytywaç intencje nadawcy),

a) wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,

b) systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów ró˝nych dziedzin sztuki,

c) zasad komunikacji j´zykowej,

d) zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,

e) w zale˝noÊci od wybranego tematu poj´ç z poetyki, teorii literatury, j´zykoznawstwa i ró˝nych

dziedzin sztuki,

f) kontekstów w∏aÊciwych do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury,

g) zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç wybrane teksty kultury,

b) rozumieç teksty nieliterackie na poziomie j´zyka,

struktury, treÊci (np. teksty krytyczne, literatur´

fachowà),

c) rozumieç funkcj´ kodu w ró˝nych tekstach kultury,

d) porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego,

e) rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz dostrzegaç ich aspekty etyczne,

pragmatyczne i estetyczne,

f) rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,

g) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego,

3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏

— stosowania ró˝norodnych kontekstów,

— stosowania fachowej terminologii,

— wyboru metodologii,

b) w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy

z ró˝nych obszarów humanistyki,

c) odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii

autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

a) organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy,

przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç

z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii,

baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu,

sporzàdzaç bazy danych; korzystaç z zapisu

komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio i wideo),

b) pos∏ugiwaç si´ sprawnie poprawnym j´zykiem

ojczystym, przestrzegajàc zasad ortoepii i ortofonii,

c) redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony,

przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad

organizacji tekstu,

d) streszczaç, parafrazowaç, cytowaç (powo∏ywaç

si´ na cudze opinie), komentowaç,

e) formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i hierarchizowaç je, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go; porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç,

Poz. 1020

f) formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych

wartoÊci i uzasadniaç je,

g) prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,

h) stosowaç Êrodki retoryczne,

i) uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie

w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska.

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) j´zyka ojczystego w mowie i w piÊmie, jego struktury, funkcji i norm poprawnoÊci

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— podstaw gramatyki

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto systemu

j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów komunikacyjnych

— zasad formu∏owania wypowiedzi zgodnie z kryteria- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto z∏o˝omi poprawnoÊci i kultury j´zyka, z uwzgl´dnieniem

nych struktur sk∏adniowych i bogatego zasobu leksytuacji komunikacyjnej

sykalnego i frazeologicznego

— charakteru komunikatu, swoistych cech kodu

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto zasad

wykorzystania ró˝nych Êrodków j´zykowych (np.

wulgaryzmów) w tekÊcie

— etycznych i estetycznych aspektów komunikatu j´zy- — jak na poziomie podstawowym

kowego

b) dziedzictwa kulturowego, tradycji i zwyczajów swojego narodu

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— g∏ównie literatury pi´knej poznanej w szkole oraz — jak na poziomie podstawowym, a ponadto literatufolkloru

ry pi´knej poznanej w procesie samokszta∏cenia

— zwiàzków przeczytanych tekstów z historià i kulturà — jak na poziomie podstawowym, a ponadto zwiàzswojego narodu

ków kultury rodzimej z ˝yciem narodu i wspólnoty

ludzkiej

c) tekstów kultury wa˝nych dla poczucia to˝samoÊci narodowej

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— tekstów literackich i nieliterackich poznanych w toku — jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów

nauki szkolnej (wàtków, problematyki, zawartych w

poznanych w procesie samokszta∏cenia oraz innych

nich idei)

ni˝ literackie tekstów kultury

— kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´d- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç

nym do odbioru dzie∏

swoistoÊç kodów innych dziedzin sztuki w zakresie

niezb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏

d) ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych — dawnych i wspó∏czesnych

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— epok w kulturze (ogólnie)

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto g∏ównych pràdów artystycznych epoki

— twórczoÊci najwa˝niejszych przedstawicieli

— jak na poziomie podstawowym

— podstawowych mechanizmów procesów artystycz- — jak na poziomie podstawowym

nych, spo∏ecznych, historycznych

— wàtków, motywów artystycznych powtarzajàcych — jak na poziomie podstawowym, a ponadto wàtków,

si´ (powracajàcych) w literaturze (mit, topos, idea)

motywów artystycznych w sztuce, historii myÊli, zasad oceniania wa˝noÊci zjawisk w kategoriach artystycznych, socjologicznych, egzystencjalnych

e) podstawowych poj´ç z teorii literatury

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

najwa˝niejszych zasad organizacji tekstów i ich cech jak na poziomie podstawowym, a ponadto przemian w

gatunkowych

obr´bie gatunku, struktury dzie∏a w zwiàzku z ideà

utworu, klimatem epoki, autokreacjà artystycznà

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie)

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— rozumieç teksty u˝ytkowe i teksty kultury (literackie — jak na poziomie podstawowym, a ponadto teksty

i nieliterackie) poznane w toku nauki szkolnej

poznane w procesie samokszta∏cenia

— porównywaç

— rozpoznawaç najbardziej charakterystyczne Êrodki — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoj´zykowe, odró˝niaç fakty od opinii

znawaç Êrodki perswazji i manipulacji j´zykowej

oraz dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne

aspekty komunikatu

— prezentowaç odczytania tekstów literackich

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto prezentowaç w∏asne odczytania tekstów literackich i innych tekstów kultury

— rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersal- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarne oraz specyficzne dla kultury swojego narodu

chizowaç wartoÊci i formu∏owaç opinie na ich temat

b) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— odkrywaç i definiowaç elementy dziedzictwa kultury — jak na poziomie podstawowym

narodowej, regionalnej, lokalnej

— rozumieç mechanizm asymilacji i dysymilacji kultur — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç

wewn´trzne zale˝noÊci, ich przyczyny, a tak˝e efekty

wzajemnych wp∏ywów kultur

— t∏umaczyç cechy wspólne i odr´bne dziedzictwa

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto t∏umaczyç istot´ przenikania si´ kultur, dostrzegaç wa˝noÊç tego zjawiska dla ogólnego rozwoju, jego

kszta∏tujàcy wp∏yw na jednostki, grupy, narody

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià analizowania i interpretowania tekstów kultury

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— gromadzenia, opisywania, analizowania, hierarchi- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto syntetyzowania argumentów, wnioskowania

zowania

— integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów szkolnej — jak na poziomie podstawowym, a ponadto z filozohumanistyki

fii, sztuki, historii itp.

— wykorzystywania podstawowych kontekstów do od- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzyczytywania utworów

stywania ró˝norodnych kontekstów do odczytywania utworów

— stosowania przy odczytywaniu tekstów podstawo- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto swobodwych poj´ç z poetyki, teorii literatury i j´zykoznawnego pos∏ugiwania si´ terminologià

stwa

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w praktyce, czyli

a) redagowaç teksty w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad ich organizacji,

wypowiadajàc si´ w ró˝nych formach gatunkowych

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

— wypowiadaç si´ w nast´pujàcych formach gatunko- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto: recenzja,

wych: notatka, opis, rozprawka, streszczenie, oporeferat, szkic interpretacyjny utworu literackiego lub

wiadanie, g∏os w dyskusji, pismo u˝ytkowe, list, opis

jego fragmentu, esej, szkic krytyczny

dzie∏a sztuki

— formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami po- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto nadawaç

prawnoÊci i kultury j´zyka

swojemu stylowi cechy indywidualne

b) rozwiàzywaç postawione problemy

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç hipo- jak na poziomie podstawowym, a ponadto: formu∏otezy i gromadziç argumenty

waç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty

c) formu∏owaç opinie i sàdy

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc selekcji faktów jak na poziomie podstawowym, a ponadto: rozumieç

dla ich opisu, uzasadniaç swoje opinie i krytycznie oce- przyczyny odmiennoÊci opinii i sàdów, porównywaç

niaç opinie innych

w∏asne opinie i sàdy z opiniami i sàdami innych, podjàç polemik´, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç

ponadindywidualnych

J¢ZYKI GRUP ETNICZNYCH

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

b) ∏àczenia wiedzy z ró˝nych dziedzin humanistyki

w interpretowaniu tekstów,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

c) odró˝niania Êwiata przedstawionego w utworach od Êwiata rzeczywistego,

a) wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,

b) systemu j´zyka oraz swoistych cech kodów ró˝norodnych dziedzin sztuki,

c) zasad komunikacji j´zykowej,

d) zasad pi´kna i kultury j´zyka,

e) poj´ç zwiàzanych z omawianym tematem,

f) zwiàzków i zale˝noÊci wybranych tekstów z innymi tekstami kultury,

g) zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a (fabularnà, j´zykowà, historyczno-literackà),

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç wybrane teksty kultury,

b) rozumieç teksty nieliterackie, np. teksty krytyczne, fachowe,

c) rozumieç teksty mówione,

d) interpretowaç ró˝ne teksty kultury,

e) porównywaç teksty kultury,

f) rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz okreÊlaç ich zadania,

g) rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i ˝yciu,

h) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i ró˝norodnoÊç dziedzictwa kulturowego,

i) rozpoznawaç i poprawiaç w∏asne b∏´dy,

3) w odbiorze tekstów kultury wykazywaç si´ umiej´tnoÊcià

a) stosowania analizy do interpretowania dzie∏a,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

a) organizowaç w∏asny warsztat pracy (gromadziç

materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy, przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych

rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania

informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii, baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu, sporzàdzaç bazy danych; korzystaç z zapisu

komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio i wideo),

b) pos∏ugiwaç si´ sprawnie j´zykiem, przestrzegajàc zasad poprawnej wymowy,

c) przestrzegaç treÊciowych i formalnych zasad poprawnej wypowiedzi,

d) wykorzystywaç ró˝ne formy wypowiedzi w relacjonowaniu wybranego tematu (streszczenie,

parafraza, cytaty, komentarze itp.),

e) formu∏owaç ró˝ne za∏o˝enia, planowaç ich rozwiàzania, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go,

porównywaç, syntetyzowaç, wnioskowaç,

f) formu∏owaç problemy zwiàzane z poruszonymi

tematami,

g) prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów z dzie∏em sztuki,

h) stosowaç zasady sprawnego i pi´knego wys∏awiania si´,

i) umieç zastosowaç w zale˝noÊci od potrzeb ró˝ne

formy wypowiedzi (referat, dialog, dyskusja).

Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

d) zwiàzku przeczytanych tekstów z historià i kulturà regionu,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

e) zwiàzku kultury etnicznej z kulturà i historià Polski,

a) podstaw gramatyki,

b) regu∏ formu∏owania wypowiedzi zgodnie z zasadami komunikacji j´zykowej oraz etykà komunikatu j´zykowego,

c) dziedzictwa kulturowego, tradycji i zwyczajów

swojej grupy etnicznej na podstawie folkloru i literatury pi´knej poznanej w szkole lub w procesie samokszta∏cenia,

f) tekstów kultury wa˝nych dla poczucia to˝samoÊci etnicznej,

g) tekstów literackich i nieliterackich poznanych

w toku nauki szkolnej i procesie samokszta∏cenia,

h) kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏,

i) ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych — dawnych i wspó∏czesnych,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià analizowania i interpretowania tekstów kultury

j) grup twórczych w przekroju pokoleniowym i historycznym,

a) gromadzenia, opisywania, analizowania, hierarchizowania argumentów i wnioskowania,

k) twórczoÊci najwa˝niejszych przedstawicieli tych

grup,

b) integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów szkolnej humanistyki,

l) podstawowych uwarunkowaƒ procesów artystycznych, spo∏ecznych i historycznych,

c) wykorzystywania ró˝norodnych kontekstów do

odczytywania utworów,

∏) wàtków i motywów artystycznych powtarzajàcych si´ w literaturze,

d) stosowania przy odczytywaniu tekstów podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i j´zykoznawstwa,

m) podstawowych poj´ç z teorii literatury,

n) najwa˝niejszych zasad organizacji oraz cech gatunkowych tekstów,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç teksty u˝ytkowe i teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznawane w toku nauki

szkolnej i w procesie samokszta∏cenia,

b) rozpoznawaç najbardziej charakterystyczne

Êrodki j´zykowe, odró˝niaç fakty od opinii, rozpoznawaç Êrodki perswazji i manipulacji j´zykowej, dostrzegaç etyczne aspekty komunikatu,

c) prezentowaç w∏asnà interpretacj´ tekstów literackich i innych tekstów kultury,

d) rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne oraz specyficzne dla kultury swojej grupy,

e) rozpoznawaç ró˝norodnoÊç dziedzictwa kulturowego i jego wzajemne przenikanie,

f) odkrywaç i definiowaç elementy dziedzictwa kultury narodowej, regionalnej, lokalnej,

g) rozumieç przyczyny i warunki przenikania, przyswajania i ró˝nicowania kultur,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w praktyce, czyli

a) redagowaç teksty w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad ich

organizacji i wypowiadajàc si´ w ró˝nych formach gatunkowych,

b) wykorzystywaç nabytà wiedz´ do wypowiadania si´ w ró˝nych formach wypowiedzi, np.: rozprawka, recenzja, szkic interpretacyjny, esej,

szkic krytyczny,

c) nadawaç swojemu stylowi cechy indywidualne

i zgodne z kulturà j´zyka,

d) formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami poprawnoÊci i kultury j´zyka,

e) rozwiàzywaç podstawowe zagadnienia, formu∏owaç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty,

f) formu∏owaç opinie i sàdy, rozumieç przyczyny

odmiennoÊci opinii i sàdów, porównywaç w∏asne opinie i sàdy z opiniami i sàdami innych,

podjàç polemik´, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od

prze˝yç ponadindywidualnych.

J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych for- a) ró˝norodnych Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàmu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem

cych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod

fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym

wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyni leksykalnym

taktycznym i leksykalnym

b) rutynowych zachowaƒ j´zykowych w sytuacjach ˝y- b) rutynowych zachowaƒ j´zykowych w szerokim koncia codziennego

tekÊcie sytuacyjnym

c) zasad konstruowania ró˝nych form prostych wypo- c) zasad konstruowania ró˝nych form wypowiedzi i zawiedzi

stosowania odpowiednich Êrodków stylistycznych

dla osiàgni´cia danego celu komunikacyjnego

d) podstawowych realiów socjokulturowych danego d) ró˝nych realiów socjokulturowych danego obszaru

obszaru j´zykowego

j´zykowego z elementami np. tradycji i zwyczajów,

literatury

2) stosowaç posiadanà wiedz´ w celu

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów a) zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów

prostego tekstu autentycznego czytanego lub s∏uautentycznego tekstu, zawierajàcego s∏ownictwo

chanego

lub struktury gramatyczne na poziomie zaawansowanym, rozró˝niania poszczególnych jego cz´Êci

i rozpoznawania zwiàzków mi´dzy nimi

b) wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie czyta- b) wyszukania szczegó∏owych informacji w autentycznym szczegó∏owych informacji

nym tekÊcie zawierajàcym s∏ownictwo lub struktury

gramatyczne na poziomie zaawansowanym

c) pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami leksy- c) pos∏ugiwania si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´kalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych

cie wskazanych celów komunikacyjnych

d) nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie d) nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie

wypowiedzi

wypowiedzi z uwzgl´dnieniem rejestru j´zykowego,

stylu formalnego i nieformalnego

3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informa- a) przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informacji zawartych w prostym autentycznym tekÊcie przecji i intencji zawartych w autentycznym tekÊcie przeczytanym oraz ogólnych informacji zawartych w

czytanym lub us∏yszanym

prostym autentycznym tekÊcie us∏yszanym

b) prowadzenia rozmowy z zastosowaniem prostych b) prowadzenia rozmowy z zastosowaniem zró˝nicoÊrodków j´zykowych odpowiednio do funkcji komuwanych Êrodków j´zykowych odpowiednio do funknikacyjnych

cji komunikacyjnych

c) budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem c) budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem

odpowiednich form j´zykowych

odpowiednich i ró˝norodnych form j´zykowych

d) analizowania i przetwarzania dostarczonych informacji stosownie do celu komunikacyjnego (np.

zmiana formy ustnej na pisemnà, stylu formalnego

na nieformalny)

4) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià wykorzystania w∏asnych doÊwiadczeƒ i prze˝yç w ró˝nych zadaniach komunikacyjnych, a w szczególnoÊci do

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) formu∏owania i uzasadniania w∏asnych opinii

a) formu∏owania, uzasadniania i obrony w∏asnych opinii

b) prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia b) prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia

codziennego

codziennego

c) wykorzystania wiedzy o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych

d) wykorzystania tekstu lub swoich doÊwiadczeƒ do

tworzenia spójnej i uargumentowanej wypowiedzi

J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE

(dla osób nies∏yszàcych)

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych

formu∏owanie na piÊmie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,

b) zasad konstruowania ró˝nych prostych form wypowiedzi na piÊmie, w tym w szczególnoÊci

zwrotów stosowanych w korespondencji,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do

c) pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami

leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na

osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych,

d) budowania spójnych wypowiedzi na piÊmie

z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) rozpoznawania statusu tekstu (np. informacja,

relacja, korespondencja),

a) zrozumienia ogólnego sensu czytanego prostego autentycznego tekstu,

b) oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru

i funkcji tekstu oryginalnego t∏umaczonego na

j´zyk polski,

b) wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie

czytanym szczegó∏owych informacji,

c) konstruowania prostych tekstów na zadany temat w j´zyku obcym.

J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE

(dla klas dwuj´zycznych)

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) odpowiednich Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàcych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych

pod wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym,

morfosyntaktycznym i leksykalnym,

b) rutynowych zachowaƒ j´zykowych,

c) zasad konstruowania ró˝nych, w tym bardziej

z∏o˝onych, form wypowiedzi ustnych i pisemnych,

d) realiów socjokulturowych krajów danego obszaru j´zykowego, z uwzgl´dnieniem elementów

nauki, historii, geografii, literatury,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby

a) zrozumieç ogólny sens ró˝norodnych tekstów

autentycznych, umieç rozró˝niaç poszczególne

ich cz´Êci i rozpoznawaç zwiàzki mi´dzy nimi,

b) umieç wyszukiwaç w autentycznym tekÊcie

szczegó∏owe informacje,

c) pos∏ugiwaç si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi i odpowiednimi strategiami komunikacyjnymi tak, aby osiàgnàç wskazane w zadaniu cele,

d) nadaç w∏aÊciwà form´ budowanej przez siebie

wypowiedzi,

3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, umieç

a) przedstawiç ogólne lub szczegó∏owe informacje

i intencje zawarte w tekÊcie autentycznym,

b) prowadziç rozmow´ z zastosowaniem zró˝nicowanych Êrodków j´zykowych odpowiednich do

funkcji komunikacyjnych,

c) budowaç spójne wypowiedzi (pisemne i ustne)

z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych,

d) analizowaç i przetwarzaç dostarczone informacje stosownie do celu komunikacyjnego (np.

zmiana formy pisemnej na ustnà, stylu formalnego na nieformalny),

4) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby rozwiàzywaç

ró˝norodne zadania z wykorzystaniem w∏asnych

doÊwiadczeƒ i prze˝yç, a w szczególnoÊci

a) formu∏owaç, uzasadniaç i broniç w∏asnych opinii,

b) wykorzystywaç tekst i/lub swoje doÊwiadczenia

do tworzenia uargumentowanych i spójnych

wypowiedzi,

c) negocjowaç,

d) wykorzystywaç wiedz´ o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych.

MATEMATYKA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) wskazanych poj´ç, np. rozwiàzania równania, funk- a) jak na poziomie podstawowym

cje oraz tych ich w∏asnoÊci, które sà konieczne do rozumienia wykonywanych obliczeƒ, w∏asnoÊci funkcji, elementów geometrii i rachunku prawdopodobieƒstwa

b) wskazanych algorytmów, np. rozwiàzalnoÊci równa- b) jak na poziomie podstawowym

nia kwadratowego, wyznaczania n-tego wyrazu ciàgu geometrycznego oraz typowych sytuacji, w których mo˝na si´ nimi pos∏u˝yç

c) wskazanych poj´ç, np. logarytmu, pochodnej funkcji, twierdzeƒ dotyczàcych np. monotonicznoÊci

funkcji logarytmicznej, sinusów, zwiàzku pochodnej

z monotonicznoÊcià funkcji oraz ich interpretacji w

konkretnych sytuacjach

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych, czyli

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) pos∏u˝yç si´ znanà definicjà, np. figur jednok∏ad- a) jak na poziomie podstawowym

nych, twierdzeniem np. o stosunku pól figur jednok∏adnych w typowej sytuacji

b) rozwiàzywaç zadania wymagajàce przeprowadzenia b) jak na poziomie podstawowym

analogicznego rozumowania wed∏ug podanego

schematu

c) odczytywaç informacje iloÊciowe, np. dotyczàce ar- c) jak na poziomie podstawowym

gumentów i wartoÊci funkcji, oraz proste informacje

jakoÊciowe, np. dotyczàce w∏asnoÊci funkcji z tabel,

diagramów i wykresów

d) pos∏ugiwaç si´ miarà, np. d∏ugoÊci pola i obj´toÊci, d) jak na poziomie podstawowym

oraz przybli˝eniami dziesi´tnymi tych miar w prostych sytuacjach z ˝ycia codziennego

e) formu∏owaç proste zale˝noÊci, np. rekurencyjnie,

wyciàgaç wnioski z podanych zale˝noÊci, np. typu

funkcyjnego, wyra˝onych równaniem, uzasadniaç

prawdziwoÊç wniosków

3) stosowaç metody matematyczne w sytuacjach problemowych, czyli

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) podaç opis matematyczny w postaci wyra˝enia alge- a) jak na poziomie podstawowym

braicznego, funkcji, równania, nierównoÊci, przekszta∏cenia geometrycznego do podanej sytuacji

(tak˝e praktycznej) i wykorzystaç go do rozwiàzania

problemu

Poz. 1020

2

b) dobraç odpowiedni algorytm do wskazanej sytuacji b) jak na poziomie podstawowym

problemowej i oceniç przydatnoÊç uzyskanych wyników w typowej sytuacji

c) przetworzyç informacje wyra˝one w postaci wyra˝e- c) jak na poziomie podstawowym

nia algebraicznego, równania, wzoru lub wykresu

funkcji, opisu wektorowego na innà form´ u∏atwiajàcà rozwiàzanie problemu

d) interpretowaç jakoÊciowo informacje z tabel, diagramów, wykresów oraz ustalaç i formu∏owaç mi´dzy

nimi proste zale˝noÊci, wykorzystywaç je w toku badania typowej sytuacji problemowej

e) stosowaç definicje i twierdzenia w rozwiàzywaniu

problemów

4) rozwiàzywaç zadania wymagajàce argumentowania i prowadzenia rozumowaƒ typu matematycznego, czyli

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

1

2

a) interpretowaç treÊç zadania, zapisywaç warunki i za- a) jak na poziomie podstawowym

le˝noÊci mi´dzy obiektami, dobieraç i zastosowaç

odpowiednie definicje, twierdzenia, w∏asnoÊci i algorytmy, analizowaç otrzymane wyniki

b) argumentowaç i uzasadniaç wnioski oraz opisywaç b) jak na poziomie podstawowym

je w sposób czytelny i poprawny j´zykowo

c) przeprowadziç i zredagowaç pe∏ny dowód twierdzenia

II. PRZEDMIOTY DO WYBORU

FILOZOFIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

d) dostrzegaç i rozumieç rol´ filozofii w okreÊlaniu

miejsca cz∏owieka we wspó∏czesnym Êwiecie,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

e) formu∏owaç typowe dla nurtu filozoficznego pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,

a) podstawowych poj´ç filozoficznych,

b) zagadnieƒ typowych dla podstawowych dziedzin filozofii: ontologii, teorii poznania i etyki,

f) formu∏owaç zgodne z danym nurtem filozoficznym odpowiedzi na podstawowe pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,

c) poglàdów i fragmentów dzie∏ najwybitniejszych

filozofów europejskich,

g) odró˝niaç poglàd filozoficzny (tekst êród∏owy)

od jego interpretacji,

d) podstawowych koncepcji i nurtów filozofii europejskiej,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç ró˝ne koncepcje filozoficzne i poglàdy

filozofów,

b) porównywaç ró˝ne poglàdy filozoficzne,

c) dostrzegaç i rozumieç zwiàzki filozofii z naukà

i kulturà,

3) analizowaç teksty filozoficzne

a) formu∏ujàc poruszane przez autorów tekstów

problemy,

b) odwo∏ujàc si´ do wiedzy o poglàdach filozofów,

c) pos∏ugujàc si´ terminami i poj´ciami filozoficznymi,

4) samodzielnie przeprowadziç rozumowanie na podany temat

a) prezentujàc w∏asne stanowisko i broniàc go,

Poz. 1020

c) odwo∏ujàc si´ do poznanych poglàdów filozoficznych,

b) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià logicznej argumentacji,

d) polemizujàc z ró˝nymi stanowiskami filozofów.

HISTORIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz poprawnym stosowaniem terminologii historycznej,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu wydarzeƒ historycznych

a) identyfikujàc fakty i zjawiska wa˝ne dla dziedzictwa kulturowego narodu, rozwijajàce postawy

patriotyczne,

b) wykazujàc ró˝nic´ pomi´dzy epokami historycznymi,

c) przestrzegajàc chronologii,

3) wyjaÊniç przebieg procesu historycznego

a) dokonujàc krytycznej analizy zjawisk historycznych,

b) uwzgl´dniajàc z∏o˝onoÊç procesu historycznego,

c) okreÊlajàc stopieƒ i dynamik´ zmiany,

d) formu∏ujàc problemy historyczne,

e) analizujàc ró˝ne êród∏a informacji,

f) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià konstruowania syntezy historycznej,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane problemy historyczne z uwzgl´dnieniem zasad naukowego badania przesz∏oÊci

d) umieszczajàc je w przestrzeni,

e) dokonujàc selekcji faktów,

a) dostrzegajàc ró˝ne interpretacje historii i ich

przyczyny,

f) hierarchizujàc,

g) przedstawiajàc przyczyny i skutki opisywanych

zjawisk,

h) odró˝niajàc fakty od opinii,

b) dokonujàc integracji wiedzy o przesz∏oÊci czerpanej z ró˝nych êróde∏ informacji oraz w∏asnych

doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji.

HISTORIA

(dla osób nies∏yszàcych)

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci na poziomie kompetencji j´zykowej i poj´ciowej nies∏yszàcych, którzy uczà si´ j´zyka polskiego jako drugiego, po j´zyku migowym.

c) przestrzegajàc chronologii,

Wymagania egzaminacyjne dostosowane sà do

mo˝liwoÊci percepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych,

z uwzgl´dnieniem problemów j´zykowych.

f) hierarchizujàc,

Podczas egzaminu maturalnego konieczna jest

obecnoÊç nauczyciela znajàcego j´zyk migowy.

h) odró˝niajàc fakty od opinii,

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz poprawnym stosowaniem terminologii historycznej,

d) umieszczajàc je w przestrzeni,

e) dokonujàc selekcji faktów,

g) przedstawiajàc przyczyny i skutki opisywanych

zjawisk,

3) wyjaÊniç przebieg procesu historycznego

a) dokonujàc analizy zjawisk historycznych,

b) uwzgl´dniajàc z∏o˝onoÊç procesu historycznego,

c) okreÊlajàc stopieƒ i dynamik´ zmiany,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu wydarzeƒ historycznych

a) identyfikujàc fakty i zjawiska wa˝ne dla dziedzictwa kulturowego narodu, rozwijajàce postawy

patriotyczne,

b) wykazujàc ró˝nice pomi´dzy epokami historycznymi,

d) analizujàc dostosowane, ró˝norodne êród∏a informacji,

e) wykazujàc si´

wniosków,

umiej´tnoÊcià

formu∏owania

4) samodzielnie oceniç podane problemy historyczne

a) przedstawiajàc fakty historyczne, odnoszàce si´

do danego problemu,

Poz. 1020

b) dokonujàc integracji wiedzy o przesz∏oÊci czerpanej z ró˝norodnych êróde∏ informacji oraz

w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji.

HISTORIA MUZYKI

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

3) stosowaç posiadanà wiedz´ do analizowania i porównywania utworów, stylów, epok i technik kompozytorskich

a) analizujàc utwór muzyczny (na podstawie fragmentu s∏uchowego i zapisu nutowego),

a) terminów i poj´ç z historii muzyki,

b) chronologii faktów, epok i kierunków stylistycznych,

c) gatunków, form i cech warsztatu kompozytorskiego wybitnych twórców i szkó∏ artystycznych,

d) wybitnych dzie∏ i twórczoÊci kompozytorów,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu twórczoÊci

i zjawisk zachodzàcych w kulturze muzycznej

a) opisujàc utwór i twórczoÊç kompozytora z odniesieniem do t∏a kulturowego,

b) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià powiàzania epok

historii muzyki z wydarzeniami historycznymi

(politycznymi i spo∏ecznymi),

b) charakteryzujàc proces rozwoju i funkcje poszczególnych gatunków i form w historii muzyki,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z zakresu historii muzyki

a) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià przedstawienia

zintegrowanej wiedzy o dziejach muzyki na

podstawie w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji,

b) wykazujàc si´ zdolnoÊcià indywidualnego i krytycznego spojrzenia na muzycznà twórczoÊç

i kultur´ epok minionych.

HISTORIA SZTUKI

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) epok, stylów i kierunków w zakresie sztuk plastycznych oraz ich chronologià,

b) dzie∏ sztuki i twórczoÊci wybitnych artystów,

c) terminów i poj´ç z zakresu sztuk pi´knych,

d) gatunków sztuki oraz technik sztuk plastycznych,

e) najwa˝niejszych muzeów i zbiorów polskich

i Êwiatowych,

2) stosowaç danà wiedz´ do opisu zjawiska artystycznego

a) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià opisu dzie∏ sztuki

na tle zjawisk artystycznych i pràdów epoki,

b) wykazujàc si´ zrozumieniem uwarunkowaƒ topograficznych i oddzia∏ywania centrów sztuki,

mistrza lub szko∏y oraz wiodàcych oÊrodków artystycznych,

c) wykazujàc si´ zrozumieniem powiàzaƒ zdarzeƒ

artystycznych z wydarzeniami spo∏ecznymi, politycznymi, gospodarczymi oraz z oÊrodkami kulturotwórczymi Êwieckimi i koÊcielnymi,

d) wykazujàc si´ znajomoÊcià poj´cia mecenatu artystycznego i rozumieniem jego wp∏ywu na

kszta∏t dzie∏a artystycznego,

3) wyjaÊniç zwiàzki i ró˝nice mi´dzy epokami, stylami

i kierunkami w sztuce

a) porównujàc epoki, style i kierunki w sztuce pod

kàtem tematu, problemu lub Êrodków plastycznych,

b) analizujàc strukturalnie i formalnie dzie∏o sztuki

pod wzgl´dem stylu, gatunku i materii dzie∏a,

c) wykazujàc si´ znajomoÊcià podstawowych tematów i treÊci dzie∏a sztuki,

d) wykazujàc si´ rozumieniem zwiàzku mi´dzy ró˝nymi dziedzinami twórczoÊci,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z historii sztuki

a) przeprowadzajàc analiz´ porównawczà dzie∏,

stylów i kierunków na podstawie podanych

dzie∏,

b) podejmujàc prób´ interpretacji dzie∏a, jego wartoÊciowania i okreÊlenia znaczenia dla rozwoju

sztuki,

c) krytycznie oceniajàc dzie∏a lub zjawiska w sztuce

pod wzgl´dem artystycznym i estetycznym oraz

uzasadniajàc swoje zdanie,

Poz. 1020

d) formu∏ujàc w∏asne sàdy, opinie i oceny, okreÊliwszy w∏asne kryteria wartoÊci artystycznych.

WIEDZA O TA¡CU

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) faktów, terminów i poj´ç z zakresu historii taƒca,

b) terminów i poj´ç z zakresu teorii taƒca,

c) terminów i poj´ç z zakresu estetyki taƒca,

d) warsztatu tancerza, choreografa i pedagoga,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) identyfikowaç poszczególne elementy sk∏adowe

dzie∏a tanecznego w kontekÊcie ró˝nych dziedzin

sztuki,

b) powiàzaç ró˝ne epoki w dziejach taƒca z ich uwarunkowaniami historyczno-kulturowymi,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) analizowania sk∏adników ruchu oraz sk∏adników

dzie∏a tanecznego na podstawie materia∏ów filmowych i ikonografii,

b) krytycznego obserwowania i rozpoznawania

ró˝nych technik, form i kanonów estetycznych

sztuki taƒca,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z wiedzy o taƒcu

a) porównywaç konwencje, zjawiska artystyczne

i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca,

b) krytycznie oceniaç konwencje, zjawiska artystyczne i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca.

WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu wykazaç si´

1) znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich

zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie — zadania

egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ opanowa∏

treÊci z nast´pujàcego zakresu

a) historyczne i wspó∏czesne formy organizacji

spo∏eczeƒstw oraz typy ustrojów paƒstwowych,

b) obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych,

j) ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej —

konstytucja, organy w∏adzy i ich kompetencje,

administracja publiczna,

k) system prawny Rzeczypospolitej Polskiej, zasady tworzenia i egzekwowania prawa, organy

ochrony prawnej,

l) obywatel wobec prawa — elementy prawa cywilnego, karnego i administracyjnego,

∏)

samorzàd lokalny — wspólnota mieszkaƒców,

w∏adze samorzàdowe i ich zadania,

c) fundamentalne zasady demokracji — rzàdy prawa i konstytucjonalizm, modele ustrojowe

paƒstw demokratycznych,

m) gospodarka rynkowa, mechanizmy mikro–

i makroekonomiczne, problemy gospodarki

polskiej, mi´dzynarodowe powiàzania gospodarcze,

d) wartoÊci i ich konflikty w ˝yciu publicznym, polityka, wspó∏czesne ideologie i doktryny polityczne,

n) ekonomia na co dzieƒ — praca, dzia∏alnoÊç gospodarcza, bud˝et, podatki, pieniàdz,

e) prawa i wolnoÊci jednostki, mechanizmy ich

ochrony w Polsce i na Êwiecie,

f) obowiàzki i cnoty obywatelskie,

g) naród, patriotyzm a nacjonalizm,

h) spo∏eczeƒstwo obywatelskie — udzia∏ obywateli w ˝yciu publicznym, stowarzyszenia, zwiàzki

zawodowe, partie polityczne, opinia publiczna,

Êrodki masowego przekazu,

i) jednostka i spo∏eczeƒstwo, spo∏eczeƒstwo polskie — struktura i przemiany,

o) integracja europejska, Polska w Europie,

p) problemy wspó∏czesnego Êwiata — konflikty

i systemy bezpieczeƒstwa, nierównoÊci, migracje, choroby cywilizacyjne i spo∏eczne,

2) umiej´tnoÊcià poprawnego wykorzystania posiadanej wiedzy do opisu i analizy rzeczywistoÊci spo∏ecznej i politycznej — zadania egzaminacyjne

sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

a) dokonywaç selekcji i hierarchizacji faktów,

b) zestawiaç ró˝ne fakty i informacje i wyciàgaç

wnioski na ich podstawie,

c) korzystaç w sposób krytyczny z ró˝nych êróde∏

informacji, w tym tekstów êród∏owych,

d) odró˝niaç opinie od faktów,

e) lokalizowaç wa˝ne wydarzenia i postaci ˝ycia publicznego w czasie i przestrzeni,

f) wskazywaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe,

3) umiej´tnoÊcià zrozumienia problemów ˝ycia publicznego i interpretowania stanowisk ró˝nych

stron debaty publicznej — zadania egzaminacyjne

sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

a) wykazaç si´ zrozumieniem z∏o˝onoÊci problemów ˝ycia publicznego,

b) wyjaÊniç ich historyczny, spo∏eczny i polityczny

kontekst,

c) analizowaç stanowiska ró˝nych stron debaty publicznej, oceniajàc jakoÊç ich argumentacji,

d) formu∏owaç i uzasadniaç w∏asne stanowisko

w sprawach publicznych,

e) oceniaç wydarzenia i procesy polityczne, spo∏eczne oraz ekonomiczne z punktu widzenia

Poz. 1020

ró˝nych wartoÊci oraz innych przyj´tych kryteriów,

4) praktycznymi umiej´tnoÊciami obywatelskimi przydatnymi w demokratycznym paƒstwie prawa — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

a) wypowiadaç si´ w formach przyj´tych w ˝yciu

publicznym (np. przemówienie, g∏os w dyskusji,

petycja, list do redakcji, pos∏a, radnego),

b) identyfikowaç problemy nurtujàce danà spo∏ecznoÊç (np. lokalnà, regionalnà), okreÊlajàc ich

przyczyny i skutki,

c) formu∏owaç — tam, gdzie to mo˝liwe — propozycje praktycznych rozwiàzaƒ tych problemów,

d) planowaç indywidualne i zbiorowe dzia∏ania,

e) orientowaç si´ w podstawowych aktach prawnych — znajdowaç i umieç czytaç ze zrozumieniem przepisy prawne odnoszàce si´ do danego

problemu,

f) wype∏niaç druki urz´dowe, sporzàdzaç pisma

kierowane do ró˝nych instytucji, w∏adz publicznych.

WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE

(dla osób nies∏yszàcych)

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci na poziomie kompetencji j´zykowej i poj´ciowej nies∏yszàcych, którzy uczà si´ j´zyka polskiego jako drugiego, po j´zyku migowym.

Wymagania egzaminacyjne dostosowane sà do

mo˝liwoÊci percepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych,

z uwzgl´dnieniem problemów j´zykowych.

b) obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych i demokratycznych,

c) fundamentalne zasady demokracji — rzàdy prawa i konstytucjonalizm, modele ustrojowe

paƒstw demokratycznych,

d) wartoÊci i ich funkcjonowanie w ˝yciu publicznym,

Podczas egzaminu maturalnego konieczna jest

obecnoÊç nauczyciela znajàcego j´zyk migowy.

e) prawa i wolnoÊci jednostki, prawa osób niepe∏nosprawnych, mechanizmy ich ochrony w Polsce i paƒstwach europejskich,

Egzamin maturalny z wiedzy o spo∏eczeƒstwie

sprawdza wiedz´ i umiej´tnoÊci pozwalajàce nies∏yszàcemu na dostosowanie si´ do warunków ˝ycia i pracy w zmieniajàcym si´ Êrodowisku spo∏ecznym.

f) obowiàzki i cnoty obywatelskie,

Zdajàcy nies∏yszàcy powinien wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich praktycznego zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie.

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu wykazaç si´

1) znajomoÊcià i zrozumieniem wa˝nych faktów, podstawowych poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ opanowa∏ treÊci

z nast´pujàcego zakresu

a) historyczne i wspó∏czesne formy organizacji

spo∏eczeƒstw oraz typy ustrojów paƒstwowych,

g) naród, patriotyzm a nacjonalizm,

h) spo∏eczeƒstwo obywatelskie — udzia∏ obywateli w ˝yciu publicznym (w tym miejsce osób niepe∏nosprawnych), zwiàzki inwalidów, stowarzyszenia, zwiàzki zawodowe, partie polityczne,

opinia publiczna, Êrodki masowego przekazu,

z przystosowaniem dla nies∏yszàcych,

i) jednostka i spo∏eczeƒstwo, struktura i przemiany

spo∏eczne w Polsce,

j) ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej —

konstytucja, organy w∏adzy i ich kompetencje,

administracja publiczna,

k) system prawny Rzeczypospolitej Polskiej, zasady tworzenia i egzekwowania prawa, organy

ochrony prawnej,

l) obywatel wobec prawa — rozró˝nianie rodzajów prawa,

e) wskazywaç podstawowe zwiàzki przyczynowo-skutkowe,

∏) samorzàd lokalny — wspólnota mieszkaƒców,

w∏adze samorzàdowe i ich zadania,

3) umiej´tnoÊcià zrozumienia problemów ˝ycia publicznego — zadania egzaminacyjne sprawdzajà,

czy uczeƒ potrafi

m) g∏ówne problemy gospodarki polskiej i mi´dzynarodowe powiàzania gospodarcze,

n) ekonomia na co dzieƒ — znaczenie pracy w ˝yciu i rozwoju cz∏owieka, formy w∏asnoÊci, rachunek ekonomiczny, bezrobocie, podstawowe

wiadomoÊci o finansach paƒstwa, rejestrowanie i prowadzenie samodzielnej dzia∏alnoÊci gospodarczej przez osoby niepe∏nosprawne, podatki i ubezpieczenia,

o) integracja europejska, Polska w Europie,

p) problemy wspó∏czesnego Êwiata — konflikty

i systemy bezpieczeƒstwa, nierównoÊci, migracje, choroby cywilizacyjne i spo∏eczne,

2) podstawowà umiej´tnoÊcià poprawnego wykorzystania i zastosowania wiedzy przy opisie i analizie

rzeczywistoÊci spo∏ecznej i politycznej — zadania

egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

a) dokonywaç selekcji i hierarchizacji faktów,

b) korzystaç w sposób krytyczny z ró˝nych êróde∏

informacji, uwzgl´dniajàc mo˝liwoÊci percepcyjne ucznia,

c) odró˝niaç opinie od faktów,

d) lokalizowaç wa˝ne wydarzenia i postaci ˝ycia

publicznego w czasie i przestrzeni,

a) orientowaç si´ w z∏o˝onoÊci problemów ˝ycia

publicznego,

b) zajàç i uzasadniç w∏asne stanowisko w sprawach publicznych, z uwzgl´dnieniem mo˝liwoÊci percepcyjnych,

c) hierarchizowaç wydarzenia, przyjmujàc kryterium wartoÊci,

4) praktycznymi umiej´tnoÊciami obywatelskimi przydatnymi w demokratycznym paƒstwie prawa — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

a) identyfikowaç wa˝ne problemy nurtujàce danà

spo∏ecznoÊç (np. lokalnà, regionalnà, Êrodowiska nies∏yszàcych) i próbowaç je rozwiàzaç,

b) planowaç i organizowaç zbiorowe dzia∏ania,

c) orientowaç si´ w podstawowych aktach prawnych — znajdowaç i umieç korzystaç z odpowiednich porad, pomocy fachowej odnoszàcej

si´ do danego problemu,

d) wype∏niaç podstawowe druki urz´dowe, rozliczeniowo-podatkowe, sporzàdzaç ˝yciorys, list

motywacyjny do ró˝nych instytucji, w∏adz publicznych, korzystaç z poradników i szablonów

dokumentów w programach komputerowych

i w internecie.

J¢ZYKI OBCE KLASYCZNE

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) form, funkcji i mo˝liwoÊci zastosowania struktur

leksykalno-gramatycznych,

b) podstawowych zagadnieƒ z historii i kultury staro˝ytnej Grecji i Rzymu, niezb´dnych dla rozumienia i analizy przekazów antycznych oraz póêniejszych, odwo∏ujàcych si´ do antyku,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do

a) wykorzystania struktur leksykalno-gramatycznych w podanych kontekstach,

b) zrozumienia ogólnego sensu (myÊli przewodniej) tekstów o ró˝nym charakterze (biografia,

historiografia, mowa, list, traktat),

c) czytania selektywnego (wyszukiwanie informacji

szczegó∏owych),

d) rozpoznawania funkcji poszczególnych elementów tekstu (np. egzemplifikacja, przeciwstawie-

nie, wniosek, uzupe∏nienie, pointa, wyjaÊnienie)

oraz zwiàzków pomi´dzy nimi (np. wynikanie,

powodowanie, warunkowanie),

e) stosowania poprawnych technik przek∏adu ∏aciƒskich i greckich struktur morfologicznych,

sk∏adniowych, zdaniowych, ponadzdaniowych,

f) znajdowania w∏aÊciwych polskich odpowiedników leksykalnych dla ∏aciƒskich i greckich wyrazów i zwiàzków frazeologicznych,

g) wykorzystania znajomoÊci realiów Êwiata antycznego dla interpretacji przekazów kulturowych,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru

i funkcji t∏umaczonego tekstu,

b) zachowania w przek∏adzie elementarnych realiów epoki i Êrodowiska przez zastosowanie

w∏aÊciwej terminologii,

b) interpretowania okreÊlonych elementów kultury

antycznej jako wyznaczników to˝samoÊci kulturowej Europy,

c) rozpoznawania statusu wypowiedzi (np. informacja, relacja, komentarz) oraz intencji autora,

d) wskazywania zwiàzków kultury antycznej z kulturà wspó∏czesnà, zw∏aszcza polskà,

c) integrowania wiedzy o j´zyku i kulturze antycznej, prezentowania wynikajàcych z tej integracji

w∏asnych ocen i refleksji,

4) samodzielnie stosowaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do

d) wykorzystywania wiedzy o Êwiecie staro˝ytnym

dla interpretacji aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych, kulturalnych.

a) zachowania w przek∏adzie w∏aÊciwoÊci stylu i j´zyka t∏umaczonego tekstu,

BIOLOGIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

d) okreÊlaç potrzeby ˝yciowe organizmów ze szczególnym uwzgl´dnieniem cz∏owieka,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk i procesów

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

a) pos∏ugiwaç si´ poprawnà terminologià biologicznà,

a) formu∏owaç problemy badawcze,

b) stawiaç hipotezy i planowaç sposoby ich sprawdzania,

b) opisywaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia i u ró˝nych organizmów,

c) analizowaç wyniki obserwacji i doÊwiadczeƒ

oraz wnioskowaç na ich podstawie,

c) przedstawiaç i wyjaÊniaç zjawiska i procesy biologiczne,

d) interpretowaç i przetwarzaç informacje zapisane

w postaci tekstów, rysunków, schematów, wykresów i tabel,

d) przedstawiaç i interpretowaç prawid∏owoÊci

biologiczne,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych

a) porównywaç i charakteryzowaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia

i u ró˝nych organizmów,

4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji

a) dokonaç selekcji i krytycznej oceny faktów pod

wzgl´dem ich przydatnoÊci do uzasadniania opinii i sàdów,

b) porównywaç i charakteryzowaç procesy i zjawiska biologiczne,

b) wartoÊciowaç dzia∏ania dotyczàce wa˝nych spo∏ecznie spraw zdrowia, Êrodowiska i wykorzystania badaƒ naukowych.

c) analizowaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe mi´dzy budowà, funkcjà a Êrodowiskiem,

CHEMIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk oraz procesów chemicznych,

a) budowaç modele objaÊniajàce przebieg eksperymentu chemicznego,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych

a) pos∏ugiwaç si´ poj´ciami chemicznymi,

b) wyjaÊniaç przebieg zjawisk i procesów w oparciu o prawa chemiczne,

c) wykorzystaç dost´pne êród∏a informacji do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych,

b) projektowaç doÊwiadczenia weryfikujàce stawiane hipotezy w oparciu o posiadanà wiedz´

i umiej´tnoÊci,

c) stosowaç w∏aÊciwà terminologi´ chemicznà do

interpretacji danych doÊwiadczalnych,

4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji

a) dokonywaç selekcji i krytycznej oceny informacji

oraz prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy

w oparciu o zdobytà wiedz´,

Poz. 1020

b) wykorzystaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do

rozwiàzywania problemów spotykanych w ˝yciu

codziennym.

FIZYKA Z ASTRONOMIÑ

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

a) stawiaç hipotezy i wskazywaç sposoby ich

sprawdzania,

1) wykazaç si´ rozumieniem zjawisk otaczajàcego

Êwiata

b) planowaç zestawy eksperymentalne, zaproponowaç przyrzàdy pomiarowe,

a) pos∏ugiwaç si´ poj´ciami fizycznymi do opisywania zjawisk,

c) analizowaç i szacowaç niepewnoÊci pomiarowe,

b) wyjaÊniaç i przewidywaç przebieg zjawisk na

podstawie znanych praw,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania problemów teoretycznych i doÊwiadczalnych

d) przedstawiaç wyniki badaƒ za pomocà tabel

i wykresów,

e) budowaç proste modele fizyczne i matematyczne do opisu wyników badaƒ,

f) analizowaç, oceniaç i wyciàgaç wnioski z przeprowadzonych badaƒ,

a) szacowaç i obliczaç wielkoÊci fizyczne z wykorzystaniem znanych zale˝noÊci fizycznych zapisanych w postaci formu∏ matematycznych (w tym

tabel, wykresów),

4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji

b) stosowaç poj´cia i prawa fizyczne do rozwiàzywania problemów praktycznych,

a) interpretowaç i przetwarzaç dane zapisane w postaci tabel, wykresów i diagramów,

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

b) dokonywaç krytycznej selekcji informacji oraz

prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy.

GEOGRAFIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç, zale˝noÊci,

prawid∏owoÊci i teorii niezb´dnych do zrozumienia

i przedstawienia zdarzeƒ, zjawisk i procesów w zakresie

c) uogólniania treÊci geograficznych,

d) rozwiàzywania zadaƒ badajàcych opanowanie

umiej´tnoÊci zastosowania wiadomoÊci geograficznych w ˝yciu codziennym,

3) wyjaÊniaç i oceniaç przebieg oraz konsekwencje

zjawisk i procesów

a) geografii fizycznej,

a) przyrodniczych,

b) geografii spo∏eczno-ekonomicznej,

b) ekonomicznych,

c) kszta∏towania Êrodowiska geograficznego,

c) politycznych i kulturowych,

2) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu

a) odczytywania, interpretowania i przetwarzania

informacji zapisanych w postaci mapy, tekstu,

tabel, wykresów, fotografii, modeli i schematów,

b) budowania prostych modeli funkcjonowania

cz∏owieka w Êrodowisku geograficznym,

4) dostrzegaç i rozwiàzywaç problemy istniejàce

w Êrodowisku geograficznym w ró˝nych skalach

przestrzennych (od lokalnej do globalnej) i czasowych; wykorzystywaç swojà wiedz´, prze˝ycia i doÊwiadczenia tak˝e z innych dziedzin

a) w skali lokalnej,

b) w skali globalnej.

INFORMATYKA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, metod, narz´dzi i procesów zwiàzanych z informatykà

a) opisywaç Êrodki, narz´dzia i metody informatyki, pos∏ugujàc si´ poprawnà terminologià informatycznà,

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

a) formu∏owaç sytuacj´ problemowà (w tym specyfikacj´ problemu),

b) przedstawiç rol´, funkcje i zasady pracy Êrodków

informatyki (komputer, sieç komputerowa),

b) rozwiàzywaç problemy poprzez skorzystanie ze

zbioru gotowych rozwiàzaƒ,

c) scharakteryzowaç typowe narz´dzia informatyczne (oprogramowanie),

c) wykorzystywaç metody informatyki (metod´

zst´pujàcà, konstrukcje algorytmiczne, klasyczne algorytmy) do rozwiàzania problemu,

d) znaç klasyczne algorytmy i typowe sytuacje problemowe, w których mo˝na je wykorzystaç,

d) wykorzystywaç ró˝norodne êród∏a informacji,

w tym elektroniczne, we w∏asnej pracy,

e) omówiç zagadnienia etyczne i prawne zwiàzane

z ochronà w∏asnoÊci intelektualnej (w tym programów) i ochronà danych,

e) stosowaç narz´dzia i techniki informatyczne do

modelowania i symulacji procesów oraz zjawisk,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych

f) stosowaç teksty, rysunki, tabele, wykresy (a tak˝e dêwi´ki i filmy) do interpretowania i zapisywania informacji,

a) wykorzystywaç Êrodki i narz´dzia informatyki

w rozwiàzywaniu typowych zadaƒ,

b) dobieraç w∏aÊciwe narz´dzie do rozwiàzywanego zadania,

Poz. 1020 i 1021

4) formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych informacji

c) komunikowaç si´ za pomocà komputera i wykorzystywaç elektroniczne êród∏a informacji,

a) omówiç krytycznie przydatnoÊç ró˝nych zbiorów

informacji oraz sposobów i form ich reprezentowania,

d) tworzyç podstawowe struktury danych i stosowaç proste metody przetwarzania i wyszukiwania informacji,

b) okreÊliç problem na podstawie opisu sytuacji

problemowej oraz oceniç cechy zaproponowanego rozwiàzania,

e) zapisaç rozwiàzanie typowego zadania w postaci algorytmu, w wybranej przez siebie notacji,

c) wartoÊciowaç obszary zastosowaƒ informatyki

oraz krytycznie oceniç po˝ytki i konsekwencje

wynikajàce dla osób i spo∏eczeƒstw z zastosowaƒ informatyki i technologii informacyjnej.

f) wykorzystywaç zdobytà wiedz´ i umiej´tnoÊci

w rozwiàzywaniu zadaƒ szkolnych z ró˝nych

dziedzin i problemów w ˝yciu codziennym,

1021

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 21 sierpnia 2001 r.

w sprawie ogólnych warunków obowiàzkowego ubezpieczenia od odpowiedzialnoÊci cywilnej

rzeczników patentowych.

Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. Nr 49,

poz. 509) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla ogólne warunki obowiàzkowego ubezpieczenia od odpowiedzialnoÊci cywilnej rzeczników patentowych za szkody wyrzàdzone

przy Êwiadczeniu pomocy w sprawach w∏asnoÊci przemys∏owej, zwanego dalej „ubezpieczeniem OC”, odnoÊnie do

1) daty powstania obowiàzku zawarcia umowy ubezpieczenia OC,

2) podstawowego zakresu odpowiedzialnoÊci zak∏adu

ubezpieczeƒ,

3) minimalnej sumy gwarancyjnej ubezpieczenia

okreÊlonej kwotowo,

4) zakresu praw i obowiàzków ubezpieczonego i zak∏adu ubezpieczeƒ, wynikajàcych z umowy ubezpieczenia OC.

§ 2. 1. Umow´ ubezpieczenia OC zawiera si´ najpóêniej w dniu poprzedzajàcym dzieƒ rozpocz´cia wykonywania zawodu przez rzecznika patentowego

w kancelarii patentowej lub na podstawie umowy cywilnoprawnej.

2. Po up∏ywie okresu zawieszenia prawa wykonywania zawodu umow´ ubezpieczenia OC zawiera si´

najpóêniej w dniu poprzedzajàcym dzieƒ ponownego

prezesa, pozosta∏ych cz∏onków samorzàdowego kolegium odwo∏awczego i pracowników biura tego kolegium (Dz. U. Nr 51, poz. 521 i z 2000 r. Nr 64, poz. 756)

za∏àcznik nr 1 otrzymuje brzmienie okreÊlone w za∏àczniku do niniejszego rozporzàdzenia.

Poz. 1019 i 1020