Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lutego 2000 r. w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów.

§ 1. Ustala si´ standardy wymagaƒ b´dàce podstawà przeprowadzania

§ 2. Przepisy rozporzàdzenia nie dotyczà kszta∏cenia dzieci i m∏odzie˝y z upoÊledzeniem umys∏owym

w stopniu umiarkowanym, znacznym i g∏´bokim.

1) sprawdzianu w klasie szóstej szko∏y podstawowej,

o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia

7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty, zwanej dalej

„ustawà”, stanowiàce za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia,

§ 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia.

Minister Edukacji Narodowej: M. Handke

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji

Narodowej z dnia 21 lutego 2000 r. (poz. 215)

Za∏àcznik nr 1

STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA SPRAWDZIANU

W KLASIE SZÓSTEJ SZKO¸Y PODSTAWOWEJ

1. Czytanie

Uczeƒ

1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce

to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà)

a) êród∏a i teksty historyczne, w tym fragmenty kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa

kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie

pieÊni patriotyczne,

b) teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity,

opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie

z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej

i Êwiatowej,

c) teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie,

zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie,

kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´,

notatk´,

d) proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,

e) przedstawienia teatralne i filmy,

f) przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby,

rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega

znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne,

2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla

danego tekstu

a) rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,

narracja, przenoÊnia, rytm,

b) pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie,

wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà,

3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach

a) diagramów,

b) map,

c) planów,

d) schematów,

e) innych rysunków,

4) odczytuje dane z

a) tekstu êród∏owego,

b) tabeli,

c) wykresu,

d) planu,

e) mapy,

f) diagramu

oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane.

2. Pisanie

Uczeƒ

1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi

a) opowiadanie,

b) opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki,

c) sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,

d) notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,

e) kartka pocztowa,

f) list prywatny i oficjalny,

g) telegram,

h) zaproszenie,

i) zawiadomienie,

j) og∏oszenie,

k) instrukcja,

l) przepis,

2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji)

a) pyta i odpowiada,

b) potwierdza i zaprzecza,

c) poleca i prosi,

d) przyrzeka i obiecuje,

e) zach´ca i zniech´ca,

f) zaprasza,

g) przeprasza,

h) wspó∏czuje,

i) ˝artuje,

j) wàtpi,

k) odmawia,

3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe

i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych,

4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane

w tabeli

a) przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,

b) wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego,

prostego schematu, innego rysunku,

5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu

a) dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,

3. Rozumowanie

9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç

a) porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,

b) sprawdza wyniki z warunkami zadania.

Uczeƒ

4. Korzystanie z informacji

b) wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,

c) pisze czytelnie.

1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ

a) sytuuje je w przestrzeni,

b) umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,

c) oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,

d) porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej,

2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk

a) domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,

b) wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych

wydarzeƒ w historii Polski,

c) wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka,

3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju

cywilizacyjnego

a) wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,

b) opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe,

4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów,

5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà

a) wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia

algebraicznego,

b) prostego równania stopnia pierwszego z jednà

niewiadomà,

c) planu,

d) mapy,

e) prostego schematu,

f) diagramu s∏upkowego,

g) innego rysunku,

6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci

a) liczb,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska,

wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je,

7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na

przyk∏adach

a) opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym

spotykane w najbli˝szym otoczeniu,

b) na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego

przebiegu,

8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji

tego rozwiàzania,

Uczeƒ

1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,

2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´

wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).

5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania

zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku,

2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,

3) wykonuje obliczenia dotyczàce

a) d∏ugoÊci,

b) powierzchni,

c) obj´toÊci,

d) wagi,

e) czasu,

f) temperatury,

g) pieni´dzy,

4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem

kalkulatora,

5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci

a) liczb,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska

i stosuje je do rozwiàzania problemu,

6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi,

rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych,

∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady

u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych,

7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne,

8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad

a) higieny,

b) bezpieczeƒstwa,

c) zdrowego trybu ˝ycia,

d) oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,

e) post´powania w Êrodowisku przyrodniczym.

Standardy wymagaƒ

przeznaczone dla uczniów niewidomych

i s∏abo widzàcych

1. Czytanie

Uczeƒ

1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce

to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà)

a) êród∏a i teksty historyczne, w tym: fragmenty

kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie

pieÊni patriotyczne,

b) teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity,

opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie

z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej

i Êwiatowej,

c) teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie,

zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie,

kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´,

notatk´,

d) proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,

e) przedstawienia teatralne i filmy,

rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega

znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne,

2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla

danego tekstu

a) rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,

narracja, przenoÊnia, rytm,

b) pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie,

wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà,

3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach

a) diagramów,

b) map,

c) planów,

d) schematów,

e) innych rysunków,

4) odczytuje dane z

a) tekstu êród∏owego,

b) tabeli,

c) wykresu,

d) planu,

e) mapy,

f) diagramu,

oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane.

2. Pisanie

Uczeƒ

1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi

Poz. 215

a) opowiadanie,

b) opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki,

c) sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,

d) notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,

e) kartka pocztowa,

f) list prywatny i oficjalny,

g) telegram,

h) zaproszenie,

i) zawiadomienie,

j) og∏oszenie,

k) instrukcja,

l) przepis,

2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji)

a) pyta i odpowiada,

b) potwierdza i zaprzecza,

c) poleca i prosi,

d) przyrzeka i obiecuje,

e) zach´ca i zniech´ca,

f) zaprasza,

g) przeprasza,

h) wspó∏czuje,

i) ˝artuje,

j) wàtpi,

k) odmawia,

3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe

i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych,

4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane

w tabeli

a) przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,

b) wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego,

prostego schematu,

5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu

a) dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,

b) wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,

c) pisze czytelnie.

3. Rozumowanie

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ

a) sytuuje je w przestrzeni,

b) umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,

c) oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,

d) porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej,

2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk

a) domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,

b) wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych

wydarzeƒ w historii Polski,

c) wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka,

3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju

cywilizacyjnego

a) wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,

b) opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe,

4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów,

5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà

a) wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia

algebraicznego,

b) prostego równania stopnia pierwszego z jednà

niewiadomà,

c) planu,

d) mapy,

e) prostego schematu,

f) diagramu s∏upkowego,

6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci

a) liczb,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska,

wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je,

7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na

przyk∏adach

a) opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym

spotykane w najbli˝szym otoczeniu,

b) na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego

przebiegu,

8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji

tego rozwiàzania,

9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç

a) porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,

b) sprawdza wyniki z warunkami zadania.

4. Korzystanie z informacji

Uczeƒ

1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,

2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´

wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).

5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania

zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku,

Poz. 215

2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,

3) wykonuje obliczenia dotyczàce

a) d∏ugoÊci,

b) powierzchni,

c) obj´toÊci,

d) wagi,

e) czasu,

f) temperatury,

g) pieni´dzy,

4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem

kalkulatora,

5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci

a) liczb,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska

i stosuje je do rozwiàzania problemu,

6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi,

rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych,

∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady

u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych,

7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne,

8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad

a) higieny,

b) bezpieczeƒstwa,

c) zdrowego trybu ˝ycia,

d) oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,

e) post´powania w Êrodowisku przyrodniczym.

Standardy wymagaƒ

przeznaczone dla uczniów nies∏yszàcych

i s∏abo s∏yszàcych

1. Czytanie

Uczeƒ

1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce

to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà)

a) polskie pieÊni patriotyczne,

b) teksty literackie, w tym: opowiadania z klasyki

dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej,

c) teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie,

zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie,

kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´,

notatk´,

d) proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: artyku∏

prasowy,

e) przedstawienia teatralne i filmy,

f) przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby,

rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega

znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne,

2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla

danego tekstu

a) rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,

b) pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, akcja,

autor, narrator, porównanie, zwrotka, baʃ, legenda, opowiadanie, temat (utworu), wiersz

oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi

z przekazami ikonicznymi, plastykà, telewizjà, filmem, teatrem, prasà,

Poz. 215

4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane

w tabeli

a) przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,

b) wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego,

prostego schematu, innego rysunku,

5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu

a) dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,

b) wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,

c) pisze czytelnie.

3. Rozumowanie

Uczeƒ

3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach

a) diagramów,

b) map,

c) planów,

d) schematów,

e) innych rysunków,

1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ

a) sytuuje je w przestrzeni,

b) umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,

c) oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,

d) porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej,

4) odczytuje dane z

a) tabeli,

b) wykresu,

c) planu,

d) mapy,

e) diagramu

oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane.

2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk

a) domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,

b) wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych

wydarzeƒ w historii Polski,

c) wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka,

2. Pisanie

3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju

cywilizacyjnego

a) wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,

b) opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe,

Uczeƒ

1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi

a) opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej,

b) sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,

c) notatka w formie planu,

d) kartka pocztowa,

e) list prywatny,

f) telegram,

g) zaproszenie,

h) zawiadomienie,

i) og∏oszenie,

j) przepis,

2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji)

a) pyta i odpowiada,

b) potwierdza i zaprzecza,

c) poleca i prosi,

d) zaprasza,

e) przeprasza,

f) wspó∏czuje,

g) ˝artuje,

h) odmawia,

3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie, opierajàc

si´ na pytaniach pomocniczych,

4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów,

5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà

a) wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia

algebraicznego,

b) prostego równania stopnia pierwszego z jednà

niewiadomà,

c) planu,

d) mapy,

e) prostego schematu,

f) diagramu s∏upkowego,

g) innego rysunku,

6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci

a) liczb,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska,

wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je,

7) dostrzega prawid∏owoÊci i zjawiska o charakterze

powtarzalnym spotykane w najbli˝szym otoczeniu,

8) rozwiàzuje zadania,

9) analizuje otrzymane wyniki.

4. Korzystanie z informacji

Uczeƒ

1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,

2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´

wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).

5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

Uczeƒ

1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania

zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku,

2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,

3) wykonuje obliczenia dotyczàce

a) d∏ugoÊci,

b) powierzchni,

c) obj´toÊci,

d) wagi,

e) czasu,

Poz. 215

f) temperatury,

g) pieni´dzy,

4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem

kalkulatora,

5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci

a) liczb,

b) figur,

c) zjawisk,

d) przemian,

e) obiektów przyrodniczych,

f) elementów Êrodowiska

i stosuje je do rozwiàzania problemu,

6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi,

rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych,

∏atwopalnych i wybuchowych,

7) korzysta z instrukcji obs∏ugi podczas uruchamiania

prostych urzàdzeƒ technicznych,

8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad

a) higieny,

b) bezpieczeƒstwa,

c) zdrowego trybu ˝ycia,

d) oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,

e) post´powania w Êrodowisku przyrodniczym.

Za∏àcznik nr 2

STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU

W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM

A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeƒ

1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej

i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu

i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do

polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie

dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym,

2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje

nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´,

wartoÊciowanie,

3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach

kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach nor-

matywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,

4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu

typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki,

5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata —

odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym,

6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny,

filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz

wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà),

7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury.

II. Tworzenie w∏asnego tekstu

Uczeƒ

1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym, w nast´pujàcych formach

opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝,

artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik,

2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi

dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych,

3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,

4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst

na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym

i sk∏adniowym,

5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty

uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze,

Poz. 215

2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych

a) stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,

b) operuje procentami,

c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,

d) pos∏uguje si´ jednostkami miar,

3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur

a) dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,

b) oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,

c) wykorzystuje w∏asnoÊci miar.

II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji

Uczeƒ

1) odczytuje informacje przedstawione w formie

a) tekstu,

b) mapy,

6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,

7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza,

rozwija, przekszta∏ca stylistycznie,

8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà

rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych,

c) tabeli,

d) wykresu,

e) rysunku,

f) schematu,

g) fotografii,

2) operuje informacjà

a) selekcjonuje informacje,

b) porównuje informacje,

9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski, wypowiada si´ na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.

c) analizuje informacje,

B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych

f) czytelnie prezentuje informacje,

d) przetwarza informacje,

e) interpretuje informacje,

g) wykorzystuje informacje w praktyce.

I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç

i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu

III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych

Uczeƒ

Uczeƒ

1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze

1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów

a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,

b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu

zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,

c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska,

a) wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,

b) okreÊla warunki jego wyst´powania,

c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,

d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk,

2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych

a) zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,

b) zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,

c) przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,

Poz. 215

5) opracowuje wyniki

a) ocenia wyniki,

b) interpretuje wyniki,

c) przedstawia wyniki.

d) zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ

i nierównoÊci,

3) pos∏uguje si´ funkcjami

a) wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,

b) opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów

i tabel,

c) analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski,

4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych

a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,

b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia

cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,

c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,

d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.

IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów

Uczeƒ

1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów

a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,

b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki

doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski,

2) analizuje sytuacj´ problemowà

a) dostrzega i formu∏uje problem,

b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),

3) tworzy modele sytuacji problemowej

a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,

b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,

c) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym,

4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania

a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce

model problemu,

b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu,

Standardy wymagaƒ przeznaczone dla

uczniów niewidomych i s∏abo widzàcych

A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeƒ

1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej

i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu

i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do

polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie

dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym.

2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje

nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´,

wartoÊciowanie,

3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach

kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach,

4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu

typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki,

5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata —

odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym,

6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny,

filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz

wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà),

7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury.

II. Tworzenie w∏asnego tekstu

Uczeƒ

1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym w nast´pujàcych formach

opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝,

artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik,

2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi

dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych,

a) dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,

3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,

c) wykorzystuje w∏asnoÊci miar.

4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst

na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym

i sk∏adniowym,

b) oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,

II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji

Uczeƒ

1) odczytuje informacje przedstawione w formie

5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty

uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze,

a) tekstu,

6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,

c) tabeli,

7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza,

rozwija, przekszta∏ca stylistycznie,

e) schematu,

b) mapy,

d) wykresu,

2) operuje informacjà

8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà

rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych,

a) selekcjonuje informacje,

9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski — wypowiada si´ na temat

sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach

kultury.

f) czytelnie prezentuje informacje,

B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych

I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç

i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu

Uczeƒ

1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze

a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,

b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu

zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,

c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska,

2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych

a) stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,

b) porównuje informacje,

c) analizuje informacje,

d) przetwarza informacje,

e) interpretuje informacje,

g) wykorzystuje informacje w praktyce.

III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych

Uczeƒ

1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów

a) wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,

b) okreÊla warunki jego wyst´powania,

c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,

d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk,

2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych

a) zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,

b) zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,

c) przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,

d) zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ

i nierównoÊci,

3) pos∏uguje si´ funkcjami

b) operuje procentami,

a) wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,

c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,

b) opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów

i tabel,

d) pos∏uguje si´ jednostkami miar,

3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur

c) analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski,

4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych

a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,

b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia

cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,

c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,

d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.

IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów

Uczeƒ

1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów

Poz. 215

2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje

nadawcy — odró˝nia prawd´ historycznà od fikcji,

dostrzega wartoÊciowanie,

3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach

kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, ilustracjach, mapach, tabelach, wykresach, schematach,

4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych i dzie∏ sztuki plastycznej,

5) odnajduje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w kulturze i ˝yciu spo∏ecznym,

6) dostrzega konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury, w szczególnoÊci kontekst historyczny,

biograficzny, plastyczny,

7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury.

II. Tworzenie w∏asnego tekstu

a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,

Uczeƒ

b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki

doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski,

1) buduje wypowiedzi w nast´pujàcych formach

opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, notatka, plan, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list,

2) analizuje sytuacj´ problemowà

a) dostrzega i formu∏uje problem,

b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),

3) tworzy modele sytuacji problemowej

a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,

b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,

c) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym,

4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania

a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce

model problemu,

b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu,

5) opracowuje wyniki

a) ocenia wyniki,

b) interpretuje wyniki,

c) przedstawia wyniki.

2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi

dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych,

3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym,

4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu — tworzy

tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym,

5) formu∏uje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce

stanowisko w∏asne lub cudze,

6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,

7) streszcza tekst.

B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych

I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç

i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu

Uczeƒ

Standardy wymagaƒ przeznaczone dla

uczniów nies∏yszàcych i s∏abo s∏yszàcych

1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze

A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych

a) czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,

I. Czytanie i odbiór tekstów kultury

Uczeƒ

b) wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu

zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,

1) czyta teksty kultury na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym,

c) stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska,

2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych

a) stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,

b) operuje procentami,

Poz. 215

c) przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,

d) zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ

i nierównoÊci,

3) pos∏uguje si´ funkcjami

c) pos∏uguje si´ przybli˝eniami,

a) wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,

d) pos∏uguje si´ jednostkami miar,

b) opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów

i tabel,

3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur

a) dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,

4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych

b) oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,

a) ∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,

c) wykorzystuje w∏asnoÊci miar.

b) wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia

cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,

II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji

Uczeƒ

1) odczytuje informacje przedstawione w formie

a) tekstu,

b) mapy,

c) tabeli,

c) analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,

d) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.

d) wykresu,

IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów

e) rysunku,

Uczeƒ

f) schematu,

g) fotografii,

2) operuje informacjà

a) selekcjonuje informacje,

b) porównuje informacje,

c) analizuje informacje,

1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów

a) formu∏uje i sprawdza hipotezy,

b) kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki

doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski,

2) analizuje sytuacj´ problemowà

d) przetwarza informacje,

a) dostrzega i formu∏uje problem,

e) interpretuje informacje,

b) okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),

f) czytelnie prezentuje informacje,

g) wykorzystuje informacje w praktyce.

III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych

Uczeƒ

1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów

a) wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,

b) okreÊla warunki jego wyst´powania,

c) opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,

d) wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk,

2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych

a) zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,

b) zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,

3) tworzy modele sytuacji problemowej

a) wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,

b) zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,

c) potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym,

4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania

a) rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce

model problemu,

b) uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu,

5) opracowuje wyniki

a) ocenia wyniki,

b) interpretuje wyniki,

c) przedstawia wyniki.

W przypadku uczniów niepe∏nosprawnych nale˝y

uwzgl´dniç problemy j´zykowe tych uczniów, nie wymagajàc z∏o˝onych wypowiedzi na piÊmie.

Za∏àcznik nr 3

STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MATURALNEGO

I. PRZEDMIOTY OBOWIÑZKOWE

J¢ZYK POLSKI

Standardy wymagaƒ

dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego

b) w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy

z ró˝nych obszarów polonistyki szkolnej,

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

c) odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii

autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,

b) systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów ró˝nych dziedzin sztuki,

c) zasad komunikacji j´zykowej,

d) zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,

e) w zale˝noÊci od wybranego tematu — poj´ç

z poetyki, teorii literatury, j´zykoznawstwa i ró˝nych dziedzin sztuki,

f) kontekstów w∏aÊciwych do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury,

g) zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç wybrane teksty kultury,

b) rozumieç teksty nieliterackie na poziomie j´zyka,

struktury, treÊci (np. teksty krytyczne, literatur´

fachowà),

c) rozumieç funkcj´ kodu w ró˝nych tekstach kultury,

d) porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego,

e) rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz dostrzegaç ich aspekty etyczne,

pragmatyczne i estetyczne,

f) rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,

g) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego,

h) korygowaç w∏asne b∏´dy (j´zykowe, merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia),

i) rozumieç teksty ze s∏uchu (np. pytania, wypowiedzi, polecenia, odbieraç i interpretowaç intonacj´ g∏osu, gesty — odczytywaç intencje

nadawcy),

3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏

— stosowania ró˝norodnych kontekstów,

— stosowania fachowej terminologii,

— wyboru metodologii,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

a) organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy,

przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç

z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii,

baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu,

sporzàdzaç bazy danych, korzystaç z zapisu

komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio- i wideo),

b) pos∏ugiwaç si´ sprawnie poprawnà polszczyznà, przestrzegajàc zasad ortoepii i ortofonii,

c) redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony,

przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad

organizacji tekstu,

d) streszczaç, parafrazowaç, cytowaç (powo∏ywaç

si´ na cudze opinie), komentowaç,

e) formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç

go, porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç,

f) formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych

wartoÊci i uzasadniaç je,

g) prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,

h) stosowaç Êrodki retoryczne,

i) uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie

w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska.

Standardy wymagaƒ

dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

a) tekstów kultury poznanych w szkole, które sà wa˝ne dla poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty ludzkiej i poczucia to˝samoÊci narodowej, np. klasyka

polska i Êwiatowa,

a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów

poznanych w procesie samokszta∏cenia, zwiàzków

poznanych tekstów z ˝yciem narodu i wspólnoty

ludzkiej,

b) j´zyka jako narz´dzia komunikacji, podstawowych

funkcji znaku j´zykowego (komunikacyjna, ekspresywna, impresywna, poetycka) i cech kodów komunikacyjnych innych dziedzin sztuki, np. teatru,

filmu, malarstwa, etycznych i estetycznych aspektów j´zyka,

b) jak na poziomie podstawowym, a ponadto swoistych cech kodów komunikacyjnych innych dziedzin sztuki, np. teatru, filmu, malarstwa, muzyki

oraz Êrodków s∏u˝àcych etyce i estetyce j´zyka,

c) podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i historii literatury, np. konwencja literacka, pràd artystyczny, rodzaj i gatunek literacki, dzie∏o literackie

i jego wyró˝niki, tematy, wàtki, style,

c) jak na poziomie podstawowym, a ponadto poj´ç takich, jak: proces, tradycja, poj´ç z innych dziedzin

sztuki,

d) ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych dawnych

i wspó∏czesnych wa˝nych dla zrozumienia dzie∏,

d) jak na poziomie podstawowym, a ponadto zjawisk

kulturowych wa˝nych dla zrozumienia epok dawnych i wspó∏czesnoÊci,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

a) zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie)

poznane w toku nauki szkolnej,

a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku samokszta∏cenia, porównywaç teksty,

b) zrozumieç teksty u˝ytkowe, np. pisma urz´dowe,

teksty publicystyczne, popularnonaukowe, eseje,

b) jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozumieç teksty naukowe i filozoficzne,

c) rozumieç funkcj´ Êrodków j´zykowych w tekÊcie,

c) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoznawaç charakterystyczne cechy j´zyka i stylu

utworów i gatunków literackich,

d) rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów, dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne aspekty komunikatów oraz rozpoznawaç retoryczne Êrodki perswazji i Êrodki manipulacji j´zykowej, rozpoznawaç aluzj´, parafraz´, parodi´, trawestacj´,

d) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç zasady retorycznej organizacji tekstu,

e) rozpoznawaç kategorie estetyczne, np. komizm, tragizm, ironi´, patos,

e) jak na poziomie podstawowym, a ponadto grotesk´,

f) rozumieç podstawowe wyró˝niki kodu innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏

np. plastycznych, teatralnych, filmowych,

f) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç swoistoÊç kodu innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏,

rozpoznawaç znaki tradycji w kulturze,

g) rozpoznawaç i odró˝niaç treÊci dos∏owne i ukryte

dzie∏a, odró˝niaç fakty od opinii,

g) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç zwiàzek mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a,

h) rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne i narodowe, formu∏owaç opinie na temat rozpoznanych wartoÊci,

h) jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarchizowaç wartoÊci i uzasadniaç opinie na temat

rozpoznanych wartoÊci,

i) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç dziedzictwa kulturowego i dostrzegaç jego obecnoÊç, np. w tradycji kultury i kulturze wspó∏czesnej,

i) jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç relacje mi´dzy dziedzictwem i tradycjà literackà,

j) rozumieç zwiàzki istniejàce mi´dzy kulturà a poczuciem w∏asnej to˝samoÊci,

j) jak na poziomie podstawowym,

3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

Poziom podstawowy

a) stosowania analizy w interpretowaniu dzie∏a,

b) wykorzystywania do interpretacji dzie∏a w∏aÊciwego kontekstu,

c) stosowania przy odczytywaniu tekstów i opisie zjawisk kulturowych podstawowych poj´ç z poetyki,

teorii literatury, historii literatury i j´zykoznawstwa,

Poziom rozszerzony

a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto celowego wyboru metodologii,

b) jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzystywania ró˝norodnych kontekstów do interpretacji dzie∏, np. filozoficznego, konwencji gatunku literackiego, pràdu artystycznego, historycznoliterackiego, dostrzegania zwiàzków dzie∏a ze sztukà,

kulturà i filozofià epoki,

c) jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiwania si´ terminologià podstawowà dla innych

dziedzin nauki o kulturze,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli

Poziom podstawowy

a) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi odmianami polszczyzny w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej,

b) formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami poprawnoÊci i kultury j´zyka,

c) redagowaç teksty, przestrzegajàc podstawowych

zasad ich organizacji,

d) rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç hipotezy i gromadziç argumenty,

e) tworzàc wypowiedê mówionà i pisanà, analizowaç,

argumentowaç, porównywaç i formu∏owaç wnioski,

f) formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc dla ich uzasadnienia opisu, krytycznej oceny faktów, odró˝niaç w∏asne opinie od opinii autorytetów,

g) wypowiadaç si´ w formach gatunkowych: rozprawki, szkicu interpretujàcego utwór literacki lub jego

fragment, opisu dzie∏a sztuki.

Poziom rozszerzony

a) jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiwaç si´ ró˝norodnymi odmianami polszczyzny,

uwzgl´dniajàc wszystkie funkcje j´zyka oraz etyczne i estetyczne aspekty komunikatu,

b) jak na poziomie podstawowym,

c) jak na poziomie podstawowym,

d) jak na poziomie podstawowym, a ponadto formu∏owaç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç

argumenty,

e) jak na poziomie podstawowym, a ponadto scalaç

zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci,

f) jak na poziomie podstawowym, a ponadto porównywaç w∏asne opinie z sàdami i opiniami innych

osób, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç ponadindywidualnych, np. pokoleniowych,

g) jak na poziomie podstawowym, a ponadto eseju,

szkicu interpretacyjnego porównawczego i krytycznego.

J¢ZYKI OJCZYSTE MNIEJSZOÂCI NARODOWYCH

Standardy wymagaƒ

dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego

Egzamin sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

Poziom podstawowy

— podstaw gramatyki,

— zasad formu∏owania wypowiedzi zgodnie z kryteriami poprawnoÊci i kultury j´zyka, z uwzgl´dnieniem sytuacji komunikacyjnej,

— charakteru komunikatu, swoistych cech kodu,

— etycznych i estetycznych aspektów komunikatu j´zykowego,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) j´zyka ojczystego w mowie i w piÊmie, jego

struktury, funkcji i norm poprawnoÊci

Poziom rozszerzony

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto systemu

j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów komunikacyjnych,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto z∏o˝onych struktur sk∏adniowych i bogatego zasobu leksykalnego i frazeologicznego,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto zasad

wykorzystania ró˝nych Êrodków j´zykowych (np.

wulgaryzmów) w tekÊcie,

— jak na poziomie podstawowym,

b) dziedzictwa kulturowego, tradycji i zwyczajów swojego narodu

Poziom podstawowy

— g∏ównie literatury pi´knej poznanej w szkole oraz

folkloru,

— zwiàzków przeczytanych tekstów z historià i kulturà swojego narodu,

Poziom rozszerzony

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto literatury pi´knej poznanej w procesie samokszta∏cenia,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto zwiàzków kultury rodzimej z ˝yciem narodu i wspólnoty

ludzkiej,

c) tekstów kultury wa˝nych dla poczucia to˝samoÊci narodowej

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

— tekstów literackich i nieliterackich poznanych w toku nauki szkolnej (wàtków, problematyki, zawartych w nich idei),

— kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów

poznanych w procesie samokszta∏cenia oraz innych ni˝ literackie tekstów kultury,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç swoistoÊç kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏,

d) ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych — dawnych i wspó∏czesnych

Poziom podstawowy

— epok w kulturze (ogólnie),

— twórczoÊci najwa˝niejszych przedstawicieli,

— podstawowych mechanizmów procesów artystycznych, spo∏ecznych, historycznych,

— wàtków, motywów artystycznych powtarzajàcych

si´ (powracajàcych) w literaturze (mit, topos,

idea...),

Poziom rozszerzony

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto g∏ównych pràdów artystycznych epoki,

— jak na poziomie podstawowym,

— jak na poziomie podstawowym,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto wàtków,

motywów artystycznych w sztuce, historii myÊli,

zasad oceniania wa˝noÊci zjawisk w kategoriach

artystycznych, socjologicznych, egzystencjalnych,

e) podstawowych poj´ç z teorii literatury

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

najwa˝niejszych zasad organizacji tekstów i ich cech jak na poziomie podstawowym, a ponadto przemian

gatunkowych,

w obr´bie gatunku, struktury dzie∏a w zwiàzku z ideà

utworu, klimatem epoki, autokreacjà artystycznà,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie)

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

— rozumieç teksty u˝ytkowe i teksty kultury (literackie

i nieliterackie) poznane w toku nauki szkolnej,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto teksty

poznane w procesie samokszta∏cenia, porównywaç teksty,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoznawaç Êrodki perswazji i manipulacji j´zykowej

oraz dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne aspekty komunikatu,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto prezentowaç w∏asne odczytania tekstów literackich i innych tekstów kultury,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarchizowaç wartoÊci i formu∏owaç opinie na ich temat,

— rozpoznawaç najbardziej charakterystyczne Êrodki

j´zykowe, odró˝niaç fakty od opinii,

— prezentowaç odczytania tekstów literackich,

— rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne oraz specyficzne dla kultury swojego narodu,

b) rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego

Poziom podstawowy

— odkrywaç i definiowaç elementy dziedzictwa kultury narodowej, regionalnej, lokalnej,

— rozumieç mechanizm asymilacji i dysymilacji kultur,

— t∏umaczyç cechy wspólne i odr´bne dziedzictwa,

Poziom rozszerzony

— jak na poziomie podstawowym,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç wewn´trzne zale˝noÊci, ich przyczyny, a tak˝e efekty wzajemnych wp∏ywów kultur,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto t∏umaczyç istot´ przenikania si´ kultur, dostrzegaç wa˝noÊç tego zjawiska dla ogólnego rozwoju, jego

kszta∏tujàcy wp∏yw na jednostki, grupy, narody,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià analizowania i interpretowania tekstów kultury

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

— gromadzenia, opisywania, analizowania, hierarchizowania argumentów, wnioskowania,

— integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów szkolnej

humanistyki,

— wykorzystywania podstawowych kontekstów do

odczytywania utworów,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto syntetyzowania,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto z filozofii, sztuki, historii itp.,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzystywania ró˝norodnych kontekstów do odczytywania utworów,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto swobodnego pos∏ugiwania si´ terminologià,

— stosowania przy odczytywaniu tekstów podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i j´zykoznawstwa,

4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w praktyce, czyli

a) redagowaç teksty w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad ich organizacji,

wypowiadajàc si´ w ró˝nych formach gatunkowych

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

— wypowiadaç si´ w nast´pujàcych formach gatunkowych: notatka, opis, rozprawka, streszczenie,

opowiadanie, g∏os w dyskusji, pismo u˝ytkowe,

list, opis dzie∏a sztuki,

— formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami poprawnoÊci i kultury j´zyka,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto: recenzja, referat, szkic interpretacyjny utworu literackiego lub jego fragmentu, esej, szkic krytyczny, szkic

interpretacyjny,

— jak na poziomie podstawowym, a ponadto nadawaç swojemu stylowi cechy indywidualne,

b) rozwiàzywaç postawione problemy

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

rozwiàzujàc postawione problemy formu∏owaç hipote- jak na poziomie podstawowym, a ponadto: formu∏owaç

zy i gromadziç argumenty,

problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty,

c) formu∏owaç opinie i sàdy

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc selekcji faktów jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç

dla ich opisu, uzasadniaç swoje opinie i krytycznie oce- przyczyny odmiennoÊci opinii i sàdów, porównywaç

niaç opinie innych.

w∏asne opinie i sàdy z opiniami i sàdami innych, podjàç polemik´, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç

ponadindywidualnych.

J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

Poziom podstawowy

a) prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych

formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod

wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,

b) rutynowych zachowaƒ j´zykowych w sytuacjach

˝ycia codziennego,

c) zasad konstruowania ró˝nych form prostych wypowiedzi,

d) podstawowych realiów socjokulturowych danego

obszaru j´zykowego,

Poziom rozszerzony

a) ró˝norodnych Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàcych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod

wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,

b) rutynowych zachowaƒ j´zykowych w szerokim

kontekÊcie sytuacyjnym,

c) zasad konstruowania ró˝nych form wypowiedzi i zastosowania odpowiednich Êrodków stylistycznych

dla osiàgni´cia danego celu komunikacyjnego,

d) ró˝nych realiów socjokulturowych danego obszaru

j´zykowego z elementami np. tradycji i zwyczajów,

literatury,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ w celu

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

a) zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów

prostego tekstu autentycznego czytanego lub s∏uchanego,

a) zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów

autentycznego tekstu, zawierajàcego s∏ownictwo

lub struktury gramatyczne na poziomie zaawansowanym, rozró˝niania poszczególnych jego cz´Êci

i rozpoznawania zwiàzków mi´dzy nimi,

b) wyszukania szczegó∏owych informacji w autentycznym tekÊcie zawierajàcym s∏ownictwo lub struktury gramatyczne na poziomie zaawansowanym,

c) pos∏ugiwania si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych,

d) nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie

wypowiedzi z uwzgl´dnieniem rejestru j´zykowego, stylu formalnego i nieformalnego,

b) wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie czytanym szczegó∏owych informacji,

c) pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych,

d) nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie

wypowiedzi,

3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

a) przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informacji zawartych w prostym autentycznym tekÊcie

przeczytanym oraz ogólnych informacji zawartych

w prostym autentycznym tekÊcie us∏yszanym,

b) prowadzenia rozmowy z zastosowaniem prostych

Êrodków j´zykowych odpowiednio do funkcji komunikacyjnych,

c) budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem

odpowiednich form j´zykowych,

a) przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informacji i intencji zawartych w autentycznym tekÊcie

przeczytanym lub us∏yszanym,

b) prowadzenia rozmowy z zastosowaniem zró˝nicowanych Êrodków j´zykowych odpowiednio do

funkcji komunikacyjnych,

c) budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem

odpowiednich i ró˝norodnych form j´zykowych,

d) analizowania i przetwarzania dostarczonych informacji stosownie do celu komunikacyjnego (np.

zmiana formy ustnej na pisemnà, stylu formalnego

na nieformalny),

4) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià wykorzystania w∏asnych doÊwiadczeƒ i prze˝yç w ró˝nych zadaniach komunikacyjnych, a w szczególnoÊci do

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

a) formu∏owania i uzasadniania w∏asnych opinii,

b) prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia codziennego.

a) formu∏owania, uzasadniania i obrony w∏asnych

opinii,

b) prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia codziennego,

c) wykorzystania wiedzy o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych,

d) wykorzystania tekstu lub swoich doÊwiadczeƒ do

tworzenia spójnej i uargumentowanej wypowiedzi.

J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE

(dla osób nies∏yszàcych)

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych

formu∏owanie na piÊmie wypowiedzi poprawnych

pod wzgl´dem ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,

b) zasad konstruowania ró˝nych prostych form wypowiedzi na piÊmie, w tym w szczególnoÊci zwrotów

stosowanych w korespondencji,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do

a) zrozumienia ogólnego sensu czytanego prostego autentycznego tekstu,

b) wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie

czytanym szczegó∏owych informacji,

c) pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami

leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na

osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych,

Poz. 215

d) budowania spójnych wypowiedzi na piÊmie z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) rozpoznawania statusu tekstu (informacja, relacja, korespondencja itp.),

b) oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru

i funkcji tekstu oryginalnego t∏umaczonego na

j´zyk polski,

c) konstruowania prostych tekstów na zadany temat w j´zyku obcym.

J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE

(dla klas dwuj´zycznych)

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) odpowiednich Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàcych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych

pod wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym,

morfosyntaktycznym i leksykalnym,

b) rutynowych zachowaƒ j´zykowych,

c) zasad konstruowania ró˝nych, w tym bardziej

z∏o˝onych, form wypowiedzi ustnych i pisemnych,

d) realiów socjokulturowych krajów danego obszaru j´zykowego, z uwzgl´dnieniem elementów

nauki, historii, geografii, literatury itd.,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby

a) zrozumieç ogólny sens ró˝norodnych tekstów

autentycznych, umieç rozró˝niaç poszczególne

ich cz´Êci i rozpoznawaç zwiàzki mi´dzy nimi,

b) umieç wyszukiwaç w autentycznym tekÊcie

szczegó∏owe informacje,

c) pos∏ugiwaç si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi i odpowiednimi strategiami komunikacyjnymi tak, aby osiàgnàç wskazane w zadaniu cele,

d) nadaç w∏aÊciwà form´ budowanej przez siebie

wypowiedzi,

3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, umieç

a) przedstawiç ogólne lub szczegó∏owe informacje

i intencje zawarte w tekÊcie autentycznym,

b) prowadziç rozmow´ z zastosowaniem zró˝nicowanych Êrodków j´zykowych odpowiednich do

funkcji komunikacyjnych,

c) budowaç spójne wypowiedzi (pisemne i ustne)

z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych,

d) analizowaç i przetwarzaç dostarczone informacje stosownie do celu komunikacyjnego (na

przyk∏ad zmiana formy pisemnej na ustnà, stylu

formalnego na nieformalny itp.),

4) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby rozwiàzywaç

ró˝norodne zadania z wykorzystaniem w∏asnych

doÊwiadczeƒ i prze˝yç, a w szczególnoÊci

a) formu∏owaç, uzasadniaç i broniç w∏asnych opinii,

b) wykorzystywaç tekst i/lub swoje doÊwiadczenia

do tworzenia uargumentowanych i spójnych

wypowiedzi,

c) negocjowaç,

d) wykorzystywaç wiedz´ o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych.

MATEMATYKA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem

Poziom podstawowy

a) wskazanych poj´ç, np. rozwiàzania równania, funkcje oraz tych ich w∏asnoÊci, które sà konieczne do

rozumienia wykonywanych obliczeƒ, w∏asnoÊci

funkcji, elementów geometrii i rachunku prawdopodobieƒstwa,

b) wskazanych algorytmów, np. rozwiàzalnoÊci równania kwadratowego, wyznaczania n-tego wyrazu

ciàgu geometrycznego oraz typowych sytuacji,

w których mo˝na si´ nimi pos∏u˝yç,

Poziom rozszerzony

a) jak na poziomie podstawowym,

b) jak na poziomie podstawowym,

c) wskazanych poj´ç, np. logarytmu, pochodnej funkcji, twierdzeƒ dotyczàcych np. monotonicznoÊci

funkcji logarytmicznej, sinusów, zwiàzku pochodnej z monotonicznoÊcià funkcji oraz ich interpretacji w konkretnych sytuacjach,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych, czyli

Poziom podstawowy

a) pos∏u˝yç si´ znanà definicjà, np. figur jednok∏adnych, twierdzeniem np. o stosunku pól figur jednok∏adnych w typowej sytuacji,

b) rozwiàzywaç zadania wymagajàce przeprowadzenia analogicznego rozumowania wed∏ug podanego schematu,

c) odczytywaç informacje iloÊciowe, np. dotyczàce argumentów i wartoÊci funkcji, oraz proste informacje jakoÊciowe, np. dotyczàce w∏asnoÊci funkcji

z tabel, diagramów i wykresów,

d) pos∏ugiwaç si´ miarà, np. d∏ugoÊci pola i obj´toÊci,

oraz przybli˝eniami dziesi´tnymi tych miar w prostych sytuacjach z ˝ycia codziennego,

Poziom rozszerzony

a) jak na poziomie podstawowym,

b) jak na poziomie podstawowym,

c) jak na poziomie podstawowym,

d) jak na poziomie podstawowym,

e) formu∏owaç proste zale˝noÊci, np. rekurencyjnie,

wyciàgaç wnioski z podanych zale˝noÊci, np. typu

funkcyjnego, wyra˝onych równaniem, uzasadniaç

prawdziwoÊç wniosków,

3) stosowaç metody matematyczne w sytuacjach problemowych, czyli

Poziom podstawowy

a) podaç opis matematyczny w postaci wyra˝enia algebraicznego, funkcji, równania, nierównoÊci,

przekszta∏cenia geometrycznego do podanej sytuacji (tak˝e praktycznej) i wykorzystaç go do rozwiàzania problemu,

b) dobraç odpowiedni algorytm do wskazanej sytuacji

problemowej i oceniç przydatnoÊç uzyskanych wyników w typowej sytuacji,

c) przetworzyç informacje wyra˝one w postaci wyra˝enia algebraicznego, równania, wzoru lub wykresu funkcji, opisu wektorowego na innà form´ u∏atwiajàcà rozwiàzanie problemu,

Poziom rozszerzony

a) jak na poziomie podstawowym,

b) jak na poziomie podstawowym,

c) jak na poziomie podstawowym,

d) interpretowaç jakoÊciowo informacje z tabel, diagramów, wykresów oraz ustalaç i formu∏owaç mi´dzy nimi proste zale˝noÊci, wykorzystywaç je w toku badania typowej sytuacji problemowej,

e) stosowaç definicje i twierdzenia w rozwiàzywaniu

problemów,

4) rozwiàzywaç zadania wymagajàce argumentowania i prowadzenia rozumowaƒ typu matematycznego,

czyli

Poziom podstawowy

Poziom rozszerzony

a) interpretowaç treÊç zadania, zapisywaç warunki

i zale˝noÊci mi´dzy obiektami, dobieraç i zastosowaç odpowiednie definicje, twierdzenia, w∏asnoÊci

i algorytmy, analizowaç otrzymane wyniki,

b) argumentowaç i uzasadniaç wnioski oraz opisywaç

je w sposób czytelny i poprawny j´zykowo.

a) jak na poziomie podstawowym,

b) jak na poziomie podstawowym,

c) przeprowadziç i zredagowaç pe∏ny dowód twierdzenia.

II. PRZEDMIOTY DO WYBORU

FILOZOFIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) podstawowych poj´ç filozoficznych,

b) zagadnieƒ typowych dla podstawowych dziedzin filozofii: ontologii, teorii poznania i etyki,

f) formu∏owaç zgodne z danym nurtem filozoficznym odpowiedzi na podstawowe pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,

g) odró˝niaç poglàd filozoficzny (tekst êród∏owy)

od jego interpretacji,

3) analizowaç teksty filozoficzne

c) poglàdów i fragmentów dzie∏ najwybitniejszych

filozofów europejskich,

a) formu∏ujàc poruszane przez autorów tekstów

problemy,

d) podstawowych koncepcji i nurtów filozofii europejskiej,

b) odwo∏ujàc si´ do wiedzy o poglàdach filozofów,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) rozumieç ró˝ne koncepcje filozoficzne i poglàdy

filozofów,

c) pos∏ugujàc si´ terminami i poj´ciami filozoficznymi,

4) samodzielnie przeprowadziç rozumowanie na podany temat

b) porównywaç ró˝ne poglàdy filozoficzne,

a) prezentujàc w∏asne stanowisko i broniàc go,

c) dostrzegaç i rozumieç zwiàzki filozofii z naukà

i kulturà,

b) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià logicznej argumentacji,

d) dostrzegaç i rozumieç rol´ filozofii w okreÊlaniu

miejsca cz∏owieka we wspó∏czesnym Êwiecie,

c) odwo∏ujàc si´ do poznanych poglàdów filozoficznych,

e) formu∏owaç typowe dla nurtu filozoficznego pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,

d) polemizujàc z ró˝nymi stanowiskami filozofów.

HISTORIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz poprawnym stosowaniem terminologii historycznej,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu wydarzeƒ historycznych

a) identyfikujàc fakty i zjawiska wa˝ne dla dziedzictwa kulturowego narodu, rozwijajàce postawy

patriotyczne,

b) wykazujàc ró˝nic´ pomi´dzy epokami historycznymi,

3) wyjaÊniç przebieg procesu historycznego

a) dokonujàc krytycznej analizy zjawisk historycznych,

b) uwzgl´dniajàc z∏o˝onoÊç procesu historycznego,

c) okreÊlajàc stopieƒ i dynamik´ zmiany,

d) formu∏ujàc problemy historyczne,

e) analizujàc ró˝ne êród∏a informacji,

f) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià konstruowania syntezy historycznej,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane problemy historyczne z uwzgl´dnieniem zasad naukowego badania przesz∏oÊci

c) przestrzegajàc chronologii,

d) umieszczajàc je w przestrzeni,

e) dokonujàc selekcji faktów,

a) dostrzegajàc ró˝ne interpretacje historii i ich

przyczyny,

f) hierarchizujàc,

g) przedstawiajàc przyczyny i skutki opisywanych

zjawisk,

h) odró˝niajàc fakty od opinii,

b) dokonujàc integracji wiedzy o przesz∏oÊci czerpanej z ró˝nych êróde∏ informacji oraz w∏asnych

doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji.

HISTORIA MUZYKI

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

3) stosowaç posiadanà wiedz´ do analizowania i porównywania utworów, stylów, epok i technik kompozytorskich

a) analizujàc utwór muzyczny (na podstawie fragmentu s∏uchowego i zapisu nutowego),

a) terminów i poj´ç z historii muzyki,

b) chronologii faktów, epok i kierunków stylistycznych,

c) gatunków, form i cech warsztatu kompozytorskiego wybitnych twórców i szkó∏ artystycznych,

d) wybitnych dzie∏ i twórczoÊci kompozytorów,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu twórczoÊci

i zjawisk zachodzàcych w kulturze muzycznej

a) opisujàc utwór i twórczoÊç kompozytora z odniesieniem do t∏a kulturowego,

b) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià powiàzania epok

historii muzyki z wydarzeniami historycznymi

(politycznymi i spo∏ecznymi),

b) charakteryzujàc proces rozwoju i funkcje poszczególnych gatunków i form w historii muzyki,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z zakresu historii muzyki

a) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià przedstawienia

zintegrowanej wiedzy o dziejach muzyki na

podstawie w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji,

b) wykazujàc si´ zdolnoÊcià indywidualnego i krytycznego spojrzenia na muzycznà twórczoÊç

i kultur´ epok minionych.

HISTORIA SZTUKI

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) epok, stylów i kierunków w zakresie sztuk plastycznych oraz ich chronologià,

b) dzie∏ sztuki i twórczoÊci wybitnych artystów,

c) terminów i poj´ç z zakresu sztuk pi´knych,

d) gatunków sztuki oraz technik sztuk plastycznych,

e) najwa˝niejszych muzeów i zbiorów polskich

i Êwiatowych,

2) stosowaç danà wiedz´ do opisu zjawiska artystycznego

a) wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià opisu dzie∏ sztuki

na tle zjawisk artystycznych i pràdów epoki,

b) wykazujàc si´ zrozumieniem uwarunkowaƒ topograficznych i oddzia∏ywania centrów sztuki,

mistrza lub szko∏y oraz wiodàcych oÊrodków artystycznych,

c) wykazujàc si´ zrozumieniem powiàzaƒ zdarzeƒ

artystycznych z wydarzeniami spo∏ecznymi, politycznymi, gospodarczymi oraz z oÊrodkami kulturotwórczymi Êwieckimi i koÊcielnymi,

d) wykazujàc si´ znajomoÊcià poj´cia mecenatu artystycznego i rozumieniem jego wp∏ywu na

kszta∏t dzie∏a artystycznego,

Poz. 215

c) wykazujàc si´ znajomoÊcià podstawowych tematów i treÊci dzie∏a sztuki,

d) wykazujàc si´ rozumieniem zwiàzku mi´dzy ró˝nymi dziedzinami twórczoÊci,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z historii sztuki

a) przeprowadzajàc analiz´ porównawczà dzie∏,

stylów i kierunków na podstawie podanych

dzie∏,

3) wyjaÊniç zwiàzki i ró˝nice mi´dzy epokami, stylami

i kierunkami w sztuce

b) podejmujàc prób´ interpretacji dzie∏a, jego wartoÊciowania i okreÊlenia znaczenia dla rozwoju

sztuki,

a) porównujàc epoki, style i kierunki w sztuce pod

kàtem tematu, problemu lub Êrodków plastycznych,

c) krytycznie oceniajàc dzie∏a lub zjawiska w sztuce

pod wzgl´dem artystycznym i estetycznym oraz

uzasadniajàc swoje zdanie,

b) analizujàc strukturalnie i formalnie dzie∏o sztuki

pod wzgl´dem stylu, gatunku i materii dzie∏a,

d) formu∏ujàc w∏asne sàdy, opinie i oceny, okreÊliwszy w∏asne kryteria wartoÊci artystycznych.

WIEDZA O TA¡CU

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) faktów, terminów i poj´ç z zakresu historii taƒca,

b) terminów i poj´ç z zakresu teorii taƒca,

c) terminów i poj´ç z zakresu estetyki taƒca,

d) warsztatu tancerza, choreografa i pedagoga,

2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby

a) identyfikowaç poszczególne elementy sk∏adowe

dzie∏a tanecznego w kontekÊcie ró˝nych dziedzin

sztuki,

b) powiàzaç ró˝ne epoki w dziejach taƒca z ich uwarunkowaniami historyczno-kulturowymi,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

a) analizowania sk∏adników ruchu oraz sk∏adników

dzie∏a tanecznego na podstawie materia∏ów filmowych i ikonografii,

b) krytycznego obserwowania i rozpoznawania

ró˝nych technik, form i kanonów estetycznych

sztuki taƒca,

4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z wiedzy o taƒcu

a) porównywaç konwencje, zjawiska artystyczne

i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca,

b) krytycznie oceniaç konwencje, zjawiska artystyczne i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca.

WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu wykazaç si´

1) znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich

zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie — zadania

egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ opanowa∏

treÊci z nast´pujàcego zakresu

a) historyczne i wspó∏czesne formy organizacji

spo∏eczeƒstw oraz typy ustrojów paƒstwowych,

b) obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych,

c) fundamentalne zasady demokracji — rzàdy prawa i konstytucjonalizm, modele ustrojowe

paƒstw demokratycznych,

d) wartoÊci i ich konflikty w ˝yciu publicznym, polityka, wspó∏czesne ideologie i doktryny polityczne,

e) prawa i wolnoÊci jednostki, mechanizmy ich

ochrony w Polsce i na Êwiecie,

f) obowiàzki i cnoty obywatelskie,

g) naród, patriotyzm a nacjonalizm,

h) spo∏eczeƒstwo obywatelskie — udzia∏ obywateli w ˝yciu publicznym, stowarzyszenia, zwiàzki

zawodowe, partie polityczne, opinia publiczna,

Êrodki masowego przekazu,

3) umiej´tnoÊcià zrozumienia problemów ˝ycia publicznego i interpretowania stanowisk ró˝nych

stron debaty publicznej — zadania egzaminacyjne

sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

i) jednostka i spo∏eczeƒstwo, spo∏eczeƒstwo polskie — struktura i przemiany,

a) wykazaç si´ zrozumieniem z∏o˝onoÊci problemów ˝ycia publicznego,

j) ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej —

konstytucja, organy w∏adzy i ich kompetencje,

administracja publiczna,

b) wyjaÊniç ich historyczny, spo∏eczny i polityczny

kontekst,

k) system prawny Rzeczypospolitej Polskiej, zasady tworzenia i egzekwowania prawa, organy

ochrony prawnej,

l) obywatel wobec prawa — elementy prawa cywilnego, karnego i administracyjnego,

m) samorzàd lokalny — wspólnota mieszkaƒców,

w∏adze samorzàdowe i ich zadania,

n) gospodarka rynkowa, mechanizmy mikro- i makroekonomiczne, problemy gospodarki polskiej,

mi´dzynarodowe powiàzania gospodarcze,

o) ekonomia na co dzieƒ — praca, dzia∏alnoÊç gospodarcza, bud˝et, podatki, pieniàdz,

p) integracja europejska, Polska w Europie,

r) problemy wspó∏czesnego Êwiata — konflikty

i systemy bezpieczeƒstwa, nierównoÊci, migracje, choroby cywilizacyjne i spo∏eczne,

2) umiej´tnoÊcià poprawnego wykorzystania posiadanej wiedzy do opisu i analizy rzeczywistoÊci spo∏ecznej i politycznej — zadania egzaminacyjne

sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

a) dokonywaç selekcji i hierarchizacji faktów,

b) zestawiaç ró˝ne fakty i informacje i wyciàgaç

wnioski na ich podstawie,

c) korzystaç w sposób krytyczny z ró˝nych êróde∏

informacji, w tym tekstów êród∏owych,

d) odró˝niaç opinie od faktów,

e) lokalizowaç wa˝ne wydarzenia i postaci ˝ycia publicznego w czasie i przestrzeni,

f) wskazywaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe,

c) analizowaç stanowiska ró˝nych stron debaty publicznej, oceniajàc jakoÊç ich argumentacji,

d) formu∏owaç i uzasadniaç w∏asne stanowisko

w sprawach publicznych,

e) oceniaç wydarzenia i procesy polityczne, spo∏eczne oraz ekonomiczne z punktu widzenia

ró˝nych wartoÊci oraz innych przyj´tych kryteriów,

4) praktycznymi umiej´tnoÊciami obywatelskimi przydatnymi w demokratycznym paƒstwie prawa — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi

a) wypowiadaç si´ w formach przyj´tych w ˝yciu

publicznym (np. przemówienie, g∏os w dyskusji,

petycja, list do redakcji, pos∏a, radnego),

b) identyfikowaç problemy nurtujàce danà spo∏ecznoÊç (lokalnà, regionalnà itp.), okreÊlajàc ich

przyczyny i skutki,

c) formu∏owaç — tam, gdzie to mo˝liwe — propozycje praktycznych rozwiàzaƒ tych problemów,

d) planowaç indywidualne i zbiorowe dzia∏ania,

e) orientowaç si´ w podstawowych aktach prawnych — znajdowaç i umieç czytaç ze zrozumieniem przepisy prawne odnoszàce si´ do danego

problemu,

f) wype∏niaç druki urz´dowe, sporzàdzaç pisma

kierowane do ró˝nych instytucji, w∏adz publicznych itp.

J¢ZYKI OBCE KLASYCZNE

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià

a) form, funkcji i mo˝liwoÊci zastosowania struktur

leksykalno-gramatycznych,

b) podstawowych zagadnieƒ z historii i kultury staro˝ytnej Grecji i Rzymu niezb´dnych dla rozumienia i analizy przekazów antycznych oraz póêniejszych, odwo∏ujàcych si´ do antyku,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do

a) wykorzystania struktur leksykalno-gramatycznych w podanych kontekstach,

b) zrozumienia ogólnego sensu (myÊli przewodniej) tekstów o ró˝nym charakterze (biografia,

historiografia, mowa, list, traktat),

c) czytania selektywnego (wyszukiwanie informacji

szczegó∏owych),

d) rozpoznawania funkcji poszczególnych elementów tekstu (egzemplifikacja, przeciwstawienie,

wniosek, uzupe∏nienie, pointa, wyjaÊnienie itp.)

oraz zwiàzków pomi´dzy nimi (wynikanie, powodowanie, warunkowanie itp.),

e) stosowania poprawnych technik przek∏adu ∏aciƒskich i greckich struktur morfologicznych,

sk∏adniowych, zdaniowych, ponadzdaniowych,

f) znajdowania w∏aÊciwych polskich odpowiedników leksykalnych dla ∏aciƒskich i greckich wyrazów i zwiàzków frazeologicznych,

g) wykorzystania znajomoÊci realiów Êwiata antycznego dla interpretacji przekazów kulturowych,

Poz. 215

d) wskazywania zwiàzków kultury antycznej z kulturà wspó∏czesnà, zw∏aszcza polskà,

4) samodzielnie stosowaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do

a) zachowania w przek∏adzie w∏aÊciwoÊci stylu i j´zyka t∏umaczonego tekstu,

3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià

b) interpretowania okreÊlonych elementów kultury

antycznej jako wyznaczników to˝samoÊci kulturowej Europy,

a) oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru

i funkcji t∏umaczonego tekstu,

c) integrowania wiedzy o j´zyku i kulturze antycznej, prezentowania wynikajàcych z tej integracji

w∏asnych ocen i refleksji,

b) zachowania w przek∏adzie elementarnych realiów epoki i Êrodowiska przez zastosowanie

w∏aÊciwej terminologii,

d) wykorzystywania wiedzy o Êwiecie staro˝ytnym

dla interpretacji aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych, kulturalnych.

c) rozpoznawania statusu wypowiedzi (informacja,

relacja, komentarz itp.) oraz intencji autora,

BIOLOGIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

d) okreÊlaç potrzeby ˝yciowe organizmów ze szczególnym uwzgl´dnieniem cz∏owieka,

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk i procesów

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

a) pos∏ugiwaç si´ poprawnà terminologià biologicznà,

a) formu∏owaç problemy badawcze,

b) stawiaç hipotezy i planowaç sposoby ich sprawdzania,

b) opisywaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia i u ró˝nych organizmów,

c) analizowaç wyniki obserwacji i doÊwiadczeƒ

oraz wnioskowaç na ich podstawie,

c) przedstawiaç i wyjaÊniaç zjawiska i procesy biologiczne,

d) interpretowaç i przetwarzaç informacje zapisane

w postaci tekstów, rysunków, schematów, wykresów i tabel,

d) przedstawiaç i interpretowaç prawid∏owoÊci

biologiczne,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych

a) porównywaç i charakteryzowaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia

i u ró˝nych organizmów,

4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji

a) dokonaç selekcji i krytycznej oceny faktów pod

wzgl´dem ich przydatnoÊci do uzasadniania opinii i sàdów,

b) porównywaç i charakteryzowaç procesy i zjawiska biologiczne,

b) wartoÊciowaç dzia∏ania dotyczàce wa˝nych spo∏ecznie spraw zdrowia, Êrodowiska i wykorzystania badaƒ naukowych.

c) analizowaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe mi´dzy budowà, funkcjà a Êrodowiskiem,

CHEMIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk oraz procesów chemicznych,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych

a) pos∏ugiwaç si´ poj´ciami chemicznymi,

b) wyjaÊniaç przebieg zjawisk i procesów w oparciu o prawa chemiczne,

c) wykorzystaç dost´pne êród∏a informacji do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych,

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

a) budowaç modele objaÊniajàce przebieg eksperymentu chemicznego,

Poz. 215

4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy

na podstawie posiadanych i podanych informacji

a) dokonywaç selekcji i krytycznej oceny informacji

oraz prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy

w oparciu o zdobytà wiedz´,

b) projektowaç doÊwiadczenia weryfikujàce stawiane hipotezy w oparciu o posiadanà wiedz´

i umiej´tnoÊci,

b) wykorzystaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do

rozwiàzywania problemów spotykanych w ˝yciu

codziennym.

c) stosowaç w∏aÊciwà terminologi´ chemicznà do

interpretacji danych doÊwiadczalnych,

FIZYKA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

a) stawiaç hipotezy i wskazywaç sposoby ich

sprawdzania,

1) wykazaç si´ rozumieniem zjawisk otaczajàcego

Êwiata

b) planowaç zestawy eksperymentalne: zaproponowaç przyrzàdy pomiarowe,

a) pos∏ugiwaç si´ poj´ciami fizycznymi do opisywania zjawisk,

c) analizowaç i szacowaç niepewnoÊci pomiarowe,

b) wyjaÊniaç i przewidywaç przebieg zjawisk na

podstawie znanych praw,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania problemów teoretycznych i doÊwiadczalnych

d) przedstawiaç wyniki badaƒ za pomocà tabel

i wykresów,

e) budowaç proste modele fizyczne i matematyczne do opisu wyników badaƒ,

f) analizowaç, oceniaç i wyciàgaç wnioski z przeprowadzonych badaƒ,

a) szacowaç i obliczaç wielkoÊci fizyczne z wykorzystaniem znanych zale˝noÊci fizycznych zapisanych w postaci formu∏ matematycznych (w tym

tabel, wykresów itp.),

4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji

b) stosowaç poj´cia i prawa fizyczne do rozwiàzywania problemów praktycznych,

a) interpretowaç i przetwarzaç dane zapisane w postaci tabel, wykresów i diagramów,

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

b) dokonywaç krytycznej selekcji informacji oraz

prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy.

GEOGRAFIA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç, zale˝noÊci,

prawid∏owoÊci i teorii niezb´dnych do zrozumienia

i przedstawienia zdarzeƒ, zjawisk i procesów w zakresie

c) uogólniania treÊci geograficznych,

d) rozwiàzywania zadaƒ badajàcych opanowanie

umiej´tnoÊci zastosowania wiadomoÊci geograficznych w ˝yciu codziennym,

3) wyjaÊniaç i oceniaç przebieg oraz konsekwencje

zjawisk i procesów

a) geografii fizycznej,

a) przyrodniczych,

b) geografii spo∏eczno-ekonomicznej,

b) ekonomicznych,

c) kszta∏towania Êrodowiska geograficznego,

c) politycznych i kulturowych,

2) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu

a) odczytywania, interpretowania i przetwarzania

informacji zapisanych w postaci mapy, tekstu,

tabel, wykresów, fotografii, modeli i schematów,

b) budowania prostych modeli funkcjonowania

cz∏owieka w Êrodowisku geograficznym,

4) dostrzegaç i rozwiàzywaç problemy istniejàce

w Êrodowisku geograficznym w ró˝nych skalach

przestrzennych (od lokalnej do globalnej) i czasowych; wykorzystywaç swojà wiedz´, prze˝ycia i doÊwiadczenia tak˝e z innych dziedzin

a) w skali lokalnej,

b) w skali globalnej.

INFORMATYKA

Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu

1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, metod, narz´dzi i procesów zwiàzanych z informatykà

f) wykorzystywaç zdobytà wiedz´ i umiej´tnoÊci

w rozwiàzywaniu zadaƒ szkolnych z ró˝nych

dziedzin i problemów w ˝yciu codziennym,

3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów

a) formu∏owaç sytuacj´ problemowà (w tym specyfikacj´ problemu),

a) opisywaç Êrodki, narz´dzia i metody informatyki, pos∏ugujàc si´ poprawnà terminologià informatycznà,

b) rozwiàzywaç problemy poprzez skorzystanie ze

zbioru gotowych rozwiàzaƒ,

b) przedstawiç rol´, funkcje i zasady pracy Êrodków

informatyki (komputer, sieç komputerowa),

c) wykorzystywaç metody informatyki (metod´

zst´pujàcà, konstrukcje algorytmiczne, klasyczne algorytmy) do rozwiàzania problemu,

c) scharakteryzowaç typowe narz´dzia informatyczne (oprogramowanie),

d) wykorzystywaç ró˝norodne êród∏a informacji,

w tym elektroniczne, we w∏asnej pracy,

d) znaç klasyczne algorytmy i typowe sytuacje problemowe, w których mo˝na je wykorzystaç,

e) stosowaç narz´dzia i techniki informatyczne do

modelowania i symulacji procesów oraz zjawisk,

e) omówiç zagadnienia etyczne i prawne zwiàzane

z ochronà w∏asnoÊci intelektualnej (w tym programów) i ochronà danych,

2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych

f) stosowaç teksty, rysunki, tabele, wykresy (a tak˝e dêwi´ki i filmy) do interpretowania i zapisywania informacji,

a) wykorzystywaç Êrodki i narz´dzia informatyki

w rozwiàzywaniu typowych zadaƒ,

4) formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych informacji

b) dobieraç w∏aÊciwe narz´dzie do rozwiàzywanego zadania,

a) omówiç krytycznie przydatnoÊç ró˝nych zbiorów

informacji oraz sposobów i form ich reprezentowania,

c) komunikowaç si´ za pomocà komputera i wykorzystywaç elektroniczne êród∏a informacji,

b) okreÊliç problem na podstawie opisu sytuacji

problemowej oraz oceniç cechy zaproponowanego rozwiàzania,

d) tworzyç podstawowe struktury danych i stosowaç proste metody przetwarzania i wyszukiwania informacji,

c) wartoÊciowaç obszary zastosowaƒ informatyki

oraz krytycznie oceniç po˝ytki i konsekwencje

wynikajàce dla osób i spo∏eczeƒstw z zastosowaƒ informatyki i technologii informacyjnej.

e) zapisaç rozwiàzanie typowego zadania w postaci algorytmu, w wybranej przez siebie notacji,

216

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

z dnia 2 marca 2000 r.

w sprawie przekszta∏ceƒ w Paƒstwowej Wy˝szej Szkole Zawodowej w Lesznie.

Na podstawie art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wy˝szych szko∏ach zawodowych (Dz. U.

Nr 96, poz. 590 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668) zarzàdza si´,

co nast´puje

specjalnoÊci kszta∏cenia polegajàcej na wprowadzeniu

specjalnoÊci zawodowych

1) turystyka i rekreacja,

2) pedagogika spo∏eczna.

§ 1. W Paƒstwowej Wy˝szej Szkole Zawodowej

w Lesznie, utworzonej na podstawie rozporzàdzenia

Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 1999 r. w sprawie

utworzenia Paƒstwowej Wy˝szej Szko∏y Zawodowej

w Lesznie (Dz. U. Nr 55, poz. 576), dokonuje si´ zmiany

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

7 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Edukacji Narodowej: M. Handke

Nr 17

Warszawa, dnia 16 marca 2000 r.

TREÂå

Poz.

ROZPORZÑDZENIA

215 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lutego 2000 r. w sprawie standardów wymagaƒ

b´dàcych podstawà przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów . . . . . . 1061

216 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 marca 2000 r. w sprawie przekszta∏ceƒ w Paƒstwowej Wy˝szej Szkole Zawodowej w Lesznie

. . . . . . . . . . . . 1087

217 — Ministra Finansów z dnia 7 marca 2000 r. w sprawie okreÊlenia maksymalnej wysokoÊci

wp∏at na rzecz Polskiej Organizacji Turystycznej, uznawanej za koszt uzyskania przychodów

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1088

218 — Ministra Finansów z dnia 8 marca 2000 r. w sprawie okreÊlenia waluty i wysokoÊci rycza∏tu przys∏ugujàcego funkcjonariuszowi celnemu wykonujàcemu sta∏e zadania s∏u˝bowe

poza polskim obszarem celnym

. . . . . . . . . . . . . . . 1088

219 — Ministra Gospodarki z dnia 10 marca 2000 r. w sprawie trybu certyfikacji wyrobów

. 1089

220 — Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie organizacji oraz zasad i trybu wykonywania zadaƒ przez Wojskowà Inspekcj´ Sanitarnà

. . . . . . . 1090

221 — Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 11 lutego 2000 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie szczegó∏owych zasad i wymagaƒ, jakim powinna odpowiadaç ochrona wartoÊci pieni´˝nych przechowywanych i transportowanych przez przedsi´biorców

i inne jednostki organizacyjne

. . . . . . . . . . . . . . . 1093

222 — Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie wzoru

zg∏oszenia przywozu z zagranicy przez obywateli polskich broni i amunicji na w∏asne potrzeby oraz trybu przekazywania organom Policji informacji o przywozie broni i amunicji

przez organy celne

. . . . . . . . . . . . . . . . . . 1094

223 — Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 8 marca 2000 r. w sprawie szczegó∏owych zasad deponowania broni i amunicji oraz stawek odp∏atnoÊci za przechowywanie

broni i amunicji w depozycie Policji lub organu celnego . . . . . . . . . 1095

224 — Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 31 stycznia 2000 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie op∏at za przejazd po drogach krajowych wykorzystywanych w mi´dzynarodowym transporcie drogowym oraz jednostek wyznaczonych do ich pobierania

. 1099

225 — Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie trybu sporzàdzania informacji, gromadzenia i udost´pniania danych o sieci dróg publicznych

. 1121

226 — Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 3 lutego 2000 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie zawartoÊci wniosku oraz szczegó∏owego trybu post´powania w sprawach udzielania i cofania koncesji na rozpowszechnianie programów radiofonicznych i telewizyjnych . . . 1129

WYROKI TRYBUNA¸U KONSTYTUCYJNEGO

227 — z dnia 7 marca 2000 r. sygn. akt K. 26/98 . . . . . . . .

228 — z dnia 13 marca 2000 r. sygn. akt K. 1/99 . . . . . . . .

229 — z dnia 14 marca 2000 r. sygn. akt P. 5/99

. . . . . . . .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

. 1131

. 1131

. 1132

215

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

z dnia 21 lutego 2000 r.

w sprawie standardów wymagaƒ b´dàcych podstawà przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów.

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4a ustawy z dnia

7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U. z 1996 r.

Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28,

poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759

i Nr 162, poz. 1126 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136) zarzàdza si´, co nast´puje

2) egzaminu w klasie trzeciej gimnazjum, o którym

mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia,

3) egzaminu maturalnego, o którym mowa w art. 9

ust. 1 pkt 3 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 3 do

rozporzàdzenia.