Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. (DU_2000_1010) | PL

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 1 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

W ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich

(Dz. U. Nr 35, poz. 228, z 1992 r. Nr 24, poz. 101, z 1995 r. Nr 89, poz. 443, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 83, poz. 931 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 50, poz. 580) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 2 wyraz „albo” zastępuje się wyrazem „lub”;

2)

po art. 3 dodaje się art. 3a w brzmieniu

„

Art. 3a.

§ 1.

W każdym stadium postępowania sąd rodzinny może, z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego

i nieletniego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia

postępowania mediacyjnego.

§ 2.

Instytucja lub osoba godna zaufania sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego,

sprawozdanie z jego przebiegu i wyników, które sąd rodzinny bierze pod uwagę, orzekając

w sprawie nieletniego.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb

przeprowadzania mediacji, regulując zwłaszcza warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje

i osoby uprawnione do jej przeprowadzania, sposób rejestracji tych instytucji i osób

oraz szkolenia mediatorów, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy, formę i zakres

sprawozdania z przebiegu i wyników postępowania mediacyjnego, mając na względzie wychowawczą

rolę postępowania mediacyjnego, interes pokrzywdzonego, dobrowolność i poufność mediacji

oraz fachowość i bezstronność mediatora.

”

;

3)

użyte w art. 4 w § 1-3, w art. 20, w art. 37 w § 1 i dwukrotnie w § 2 oraz w art.

67 w różnych przypadkach wyrazy „Milicja Obywatelska” zastępuje się użytym w odpowiednich przypadkach wyrazem „Policja”;

4)

po art. 4 dodaje się art. 4a w brzmieniu

„

Art. 4a.

Podmioty współdziałające z sądem rodzinnym, a w szczególności: instytucje państwowe,

społeczne lub jednostki samorządowe oraz osoby godne zaufania, w zakresie swego działania,

udzielają na żądanie sądu rodzinnego informacji niezbędnych w toku postępowania.

”

;

5)

w art. 6

a)

w pkt 2 po wyrazie „szkody,” dodaje się wyrazy „do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności

lokalnej,”, a po wyrazie „pracy,” dodaje się wyrazy „do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym

lub szkoleniowym,”

b)

pkt 6 otrzymuje brzmienie

„

6)

skierować do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji

zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub

szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją,

”

c)

w pkt 7 po wyrazie „pojazdów” skreśla się wyraz „mechanicznych”,

d)

pkt 9 otrzymuje brzmienie

„

9)

orzec umieszczenie w rodzinie zastępczej, w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej

albo ośrodku szkolno-wychowawczym,

”

;

6)

w art. 7

a)

w § 1

-

w pkt 1 wyrazy „wychowawczo-zawodową” zastępuje się wyrazami „psychologiczno-pedagogiczną lub inną poradnią specjalistyczną”,

-

w pkt 2 na końcu przecinek zastępuje się kropką i skreśla się pkt 3,

b)

§ 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

Sąd może zwrócić się do właściwych instytucji państwowych lub społecznych oraz jednostek

samorządowych o udzielenie niezbędnej pomocy w poprawie warunków wychowawczych, bytowych

lub zdrowotnych nieletniego.

”

;

7)

w art. 8 w § 1 wyrazy „od 20 do 500 złotych” zastępuje się wyrazami „od 50 do 1500 złotych”;

8)

w art. 11 w § 3 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

W razie popełnienia przez nieletniego czynu karalnego określonego w art. 134, art.

148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub

3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego i braku podstaw

do rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego,

sąd rodzinny odwołuje warunkowe zawieszenie i zarządza umieszczenie nieletniego w

zakładzie poprawczym.

”

;

9)

art. 12 otrzymuje brzmienie

„

Art. 12.

W razie stwierdzenia u nieletniego upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej lub

innego zakłócenia czynności psychicznych bądź nałogowego używania alkoholu albo innych

środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, sąd rodzinny może orzec umieszczenie

nieletniego w szpitalu psychiatrycznym lub innym odpowiednim zakładzie leczniczym.

Jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, sąd

może orzec umieszczenie go w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej, a w przypadku

gdy nieletni jest upośledzony umysłowo w stopniu głębokim i wymaga jedynie opieki

- w domu pomocy społecznej.

”

;

10)

w dziale III tytuł rozdziału 1 otrzymuje brzmienie

„

Przepisy ogólne o postępowaniu

”

;

11)

w art. 16 dodaje się § 3 w brzmieniu

„

§ 3.

Sąd rodzinny, w którego okręgu prowadzone jest śledztwo, może stosować na wniosek

prokuratora środki, o których mowa w art. 26 i 27, zawiadamiając o dokonanych czynnościach

sąd rodzinny właściwości ogólnej.

”

;

12)

w art. 18

a)

dotychczasową treść oznacza się jako § 1, a wyrazy „9 § 2” zastępuje się wyrazami „10 § 2”,

b)

dodaje się § 2 i 3 w brzmieniu

„

§ 2.

Postępowanie w sprawach, o których mowa w § 1, toczy się według przepisów Kodeksu

postępowania karnego, jednakże w sprawach, o których mowa

1)

w pkt 1, gdy postępowanie wszczęto przed ukończeniem przez nieletniego lat 18

a)

postępowanie przygotowawcze prowadzi sędzia rodzinny, z tym że przepisy art. 16 i

art. 42 § 3 stosuje się odpowiednio,

b)

nieletni musi mieć obrońcę,

c)

rodzice lub opiekun nieletniego mają prawa strony,

d)

przepisy art. 23-25, art. 27, art. 32, art. 39, art. 40, art. 52 i art. 53 § 1 stosuje

się odpowiednio,

e)

tymczasowe aresztowanie może być zastosowane tylko wtedy, gdy umieszczenie w schronisku

dla nieletnich byłoby niewystarczające,

f)

jeżeli sąd uzna, że wobec nieletniego należy zastosować środki wychowawcze lub poprawcze

przewidziane w niniejszej ustawie, orzeka o zastosowaniu tych środków,

g)

przepisy art. 60, 62 i 63 stosuje się odpowiednio,

2)

w pkt 2, jeżeli czyn zabroniony jest przez ustawę jako przestępstwo skarbowe, postępowanie

toczy się na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego.

§ 3.

Jeżeli wobec nieletniego orzeczono karę pozbawienia wolności, okres pobytu w schronisku

dla nieletnich zalicza się na poczet tej kary na zasadach stosowanych przy zaliczaniu

skazanym okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary.

”

;

13)

w dziale III skreśla się wyrazy „Rozdział 2 Przepisy ogólne o postępowaniu”;

14)

w art. 23 § 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

O wszczęciu i ukończeniu postępowania w sprawie nieletniego można zawiadomić szkołę,

do której nieletni uczęszcza, odpowiednią instytucję państwową, społeczną lub jednostkę

samorządową, w szczególności powiatowe centrum pomocy rodzinie właściwe ze względu

na miejsce zamieszkania nieletniego.

”

;

15)

art. 24 i art. 25 otrzymują brzmienie

„

Art. 24.

§ 1.

W celu ustalenia danych dotyczących nieletniego i jego środowiska, a w szczególności

dotyczących zachowania się i warunków wychowawczych nieletniego, sytuacji bytowej

rodziny, przebiegu nauki nieletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego kontaktów

środowiskowych, stosunku do niego rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań

wychowawczych, stanu zdrowia i znanych w środowisku uzależnień nieletniego, sędzia

rodzinny zleca przeprowadzenie wywiadu środowiskowego kuratorowi sądowemu.

§ 2.

W wyjątkowych przypadkach przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może być zlecone

1)

przedstawicielom organizacji społecznych, do których zadań statutowych należy oddziaływanie

wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie procesu ich resocjalizacji, oraz osobom

godnym zaufania - jeżeli powierzono im nadzór nad nieletnim,

2)

jednostkom Policji, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego

- jeżeli zachodzi potrzeba uzyskania informacji nie wymagających zastosowania wiedzy

psychologicznej i pedagogicznej,

3)

pracownikom pedagogicznym rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych - jeżeli

zachodzi potrzeba wydania opinii o nieletnim,

4)

pracownikom pedagogicznym schronisk dla nieletnich lub zakładów poprawczych - jeżeli

zachodzi potrzeba wydania opinii o nieletnim lub w celu sprawdzenia zachowania nieletniego

oraz warunków wychowawczych i bytowych, w jakich nieletni przebywa poza zakładem poprawczym.

§ 3.

Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach udzielonego wywiadu środowiskowego,

ujawnia się jedynie na żądanie sądu rodzinnego.

§ 4.

Osoby, które dostarczyły w ramach wywiadu środowiskowego informacji mających istotne

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być w razie potrzeby przesłuchane w charakterze

świadków.

§ 5.

Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana udzielić mu pomocy przy wykonywaniu

zadań związanych z przeprowadzaniem wywiadu środowiskowego.

§ 6.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania wywiadów

środowiskowych o nieletnich dla potrzeb postępowania, regulując zwłaszcza czas, termin

i miejsce ich przeprowadzania, formę i szczegółowy zakres sprawozdania z wywiadu,

uwzględniając konieczność poszanowania sfery prywatności nieletniego i jego rodziny.

Art. 25.

§ 1.

W razie potrzeby uzyskania kompleksowej diagnozy osobowości nieletniego, wymagającej

wiedzy pedagogicznej, psychologicznej lub medycznej, oraz określenia właściwych kierunków

oddziaływania na nieletniego, sąd rodzinny zwraca się o wydanie opinii do rodzinnego

ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego. Sąd może zwrócić się o wydanie opinii także

do innej specjalistycznej placówki.

§ 2.

Przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu nieletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej,

ośrodku szkolno-wychowawczym, publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy

społecznej albo zakładzie poprawczym sąd zwraca się o wydanie opinii, o której mowa

w § 1.

§ 3.

Przy przeprowadzeniu dowodu z opinii, o której mowa w § 1, sąd stosuje odpowiednio

przepisy art. 279, art. 284, art. 285 § 1 i 3, art. 286 i art. 290 Kodeksu postępowania

cywilnego.

”

;

16)

po art. 25 dodaje się art. 25a w brzmieniu

„

Art. 25a.

§ 1.

W razie potrzeby uzyskania opinii o stanie zdrowia psychicznego sąd rodzinny zarządza

badanie nieletniego przez co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. Na wniosek

biegłych psychiatrów do udziału w wydaniu opinii sąd powołuje biegłych innych specjalności.

§ 2.

Na wniosek biegłych psychiatrów sporządzających opinię sąd może zarządzić obserwację

nieletniego w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej. Okres obserwacji nie może przekraczać

6 tygodni.

”

;

17)

w art. 26 wyrazy „oświatowo-wychowawczej” zastępuje się wyrazami „opiekuńczo-wychowawczej, ośrodku szkolno-wychowawczym lub zastosować środki leczniczo-wychowawcze,

o których mowa w art. 12”;

18)

art. 27 otrzymuje brzmienie

„

Art. 27.

§ 1.

Nieletniego można umieścić w schronisku dla nieletnich, jeżeli zostaną ujawnione okoliczności

przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie poprawczym, a zachodzi uzasadniona obawa

ukrycia się nieletniego lub zatarcia śladów czynu karalnego, albo jeżeli nie można

ustalić tożsamości nieletniego.

§ 2.

Umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich może nastąpić wyjątkowo także

wtedy, gdy zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie

poprawczym, a nieletniemu zarzucono popełnienie czynu karalnego określonego w art.

134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art.

173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 i art. 280 Kodeksu karnego.

§ 3.

Okres pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich przed skierowaniem sprawy na

rozprawę nie może trwać dłużej niż 3 miesiące; okres pobytu należy określić w postanowieniu

o umieszczeniu nieletniego w schronisku.

§ 4.

Jeżeli, ze względu na szczególne okoliczności sprawy, zachodzi konieczność przedłużenia

pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich, można ten pobyt przedłużyć na okres

nie przekraczający dalszych 3 miesięcy.

§ 5.

O przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich orzeka na posiedzeniu

sąd rodzinny w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. O terminie posiedzenia

zawiadamia się strony i obrońcę nieletniego.

§ 6.

Łączny pobyt nieletniego w schronisku dla nieletnich, do chwili wydania wyroku w pierwszej

instancji, nie może być dłuższy niż rok. Do okresu tego nie wlicza się nieusprawiedliwionej

nieobecności nieletniego w schronisku dla nieletnich trwającej dłużej niż 3 dni oraz

okresu obserwacji psychiatrycznej.

§ 7.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek sądu prowadzącego sprawę, sąd

okręgowy, w którego okręgu toczy się postępowanie, może przedłużyć okres pobytu nieletniego

w schronisku dla nieletnich, o którym mowa w § 6, na czas oznaczony.

”

;

19)

art. 29 otrzymuje brzmienie

„

Art. 29.

Postanowienie o zastosowaniu środków, o których mowa w art. 25a § 2, art. 26, art.

27 § 1, 2, 4 i 7 oraz w art. 28, doręcza się stronom. Na postanowienie przysługuje

zażalenie. Zażalenie nie wstrzymuje wykonania postanowienia.

”

;

20)

w art. 30

a)

§ 4 otrzymuje brzmienie

„

§ 4.

Sąd rodzinny może dopuścić przedstawiciela organizacji społecznej, do której zadań

statutowych należy oddziaływanie wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie procesu

ich resocjalizacji, do udziału w postępowaniu w charakterze przedstawiciela społecznego.

”

,

b)

w § 5 wyrazy „zakładu wychowawczego albo” zastępuje się wyrazami „ośrodka szkolno-wychowawczego,” oraz wyrazy „zakładu społecznego służby zdrowia albo zakładu pomocy społecznej” zastępuje się wyrazami „publicznego zakładu opieki zdrowotnej albo domu pomocy społecznej”,

c)

dodaje się § 6 w brzmieniu

„

§ 6.

Na rozprawie może być obecny pokrzywdzony.

”

;

21)

w art. 31 dodaje się § 3 w brzmieniu

„

§ 3.

Pokrzywdzonego zawiadamia się o wszczęciu postępowania oraz o treści orzeczenia kończącego

postępowanie.

”

;

22)

w art. 32

a)

w § 1 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu: „Koszty postępowania mediacyjnego ponosi

Skarb Państwa.”,

b)

§ 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

Do kosztów postępowania zalicza się również należność z tytułu pobytu nieletniego

w policyjnej izbie dziecka, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, placówce

opiekuńczo-wychowawczej albo ośrodku szkolno-wychowawczym, w domu pomocy społecznej,

jak również zryczałtowaną kwotę z tytułu: postępowania mediacyjnego, badań nieletniego

w rodzinnym ośrodku diagnostyczno-konsultacyjnym, umieszczenia w rodzinie zastępczej,

pobytu w ośrodku kuratorskim lub ustanowienia nadzoru kuratora.

”

,

c)

§ 3 otrzymuje brzmienie

„

§ 3.

Zasady ponoszenia odpłatności za pobyt nieletnich umieszczonych przez sąd w publicznych

zakładach opieki zdrowotnej regulują odrębne przepisy.

”

,

d)

dodaje się § 4 w brzmieniu

„

§ 4.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia

społecznego, ministrem właściwym do spraw finansów publicznych i ministrem właściwym

do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość i szczegółowe zasady

ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich, uwzględniając możliwość zmiany

w toku postępowania wysokości kosztów, w szczególności z uwagi na zmianę sytuacji

materialnej osób zobowiązanych do ich uiszczania.

”

;

23)

w art. 35 dodaje się § 3 w brzmieniu

„

§ 3.

Strony, pokrzywdzony, obrońcy i pełnomocnicy mogą zgłaszać wnioski dowodowe.

”

;

24)

w art. 36 § 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

Strony oraz obrońcy i pełnomocnicy mogą, za zezwoleniem sędziego rodzinnego, przeglądać

akta sprawy i robić z nich odpisy. Obowiązek uzyskania zezwolenia nie dotyczy prokuratora.

Uprawnienie do przeglądania akt i robienia z nich odpisów, z wyłączeniem wywiadów

środowiskowych i opinii o nieletnim, przysługuje także pokrzywdzonemu.

”

;

25)

w art. 38 w § 2 wyrazy „w art. 27 § 4.” zastępuje się wyrazami „w art. 27 § 5.”;

26)

art. 39 otrzymuje brzmienie

„

Art. 39.

Przesłuchanie nieletniego może być dokonane przez Policję, a w wyjątkowych wypadkach,

gdy jest to konieczne ze względu na dobro sprawy - przez organ wymieniony w art. 37

§ 1; przesłuchanie nieletniego odbywa się w obecności rodziców lub opiekuna albo obrońcy,

a jeżeli zapewnienie ich obecności byłoby w danym wypadku niemożliwe, należy wezwać

nauczyciela, przedstawiciela powiatowego centrum pomocy rodzinie lub przedstawiciela

organizacji społecznej, do której zadań statutowych należy oddziaływanie wychowawcze

na nieletnich lub wspomaganie procesu ich resocjalizacji.

”

;

27)

art. 40 otrzymuje brzmienie

„

Art. 40.

§ 1.

Jeżeli jest to konieczne ze względu na okoliczności sprawy, Policja może zatrzymać,

a następnie umieścić w policyjnej izbie dziecka nieletniego, co do którego istnieje

uzasadnione podejrzenie, że popełnił czyn karalny, a zachodzi uzasadniona obawa ukrycia

się nieletniego lub zatarcia śladów tego czynu, albo gdy nie można ustalić tożsamości

nieletniego.

§ 2.

Zatrzymanego nieletniego informuje się natychmiast o przyczynach zatrzymania, prawie

do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 38, i innych przysługujących mu prawach.

§ 3.

Z zatrzymania nieletniego sporządza się protokół.

§ 4.

Policja niezwłocznie zawiadamia rodziców lub opiekunów nieletniego o zatrzymaniu.

Zawiadomienie przekazywane rodzicom lub opiekunom nieletniego powinno zawierać informacje,

o których mowa w § 2.

§ 5.

O zatrzymaniu nieletniego należy niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od

chwili zatrzymania, zawiadomić właściwy sąd rodzinny.

§ 6.

Zatrzymanego nieletniego należy natychmiast zwolnić i przekazać rodzicom lub opiekunom,

jeżeli

1)

ustanie przyczyna zatrzymania,

2)

poleci to sąd rodzinny,

3)

nie został zachowany termin, o którym mowa w § 5,

4)

w ciągu 72 godzin od chwili zatrzymania nie ogłoszono nieletniemu postanowienia o

umieszczeniu w schronisku dla nieletnich lub tymczasowym umieszczeniu w placówce opiekuńczo-wychowawczej

albo w zakładzie lub placówce, o których mowa w art. 12.

§ 7.

W policyjnej izbie dziecka można również umieścić nieletniego w trakcie samowolnego

pobytu poza schroniskiem dla nieletnich lub zakładem poprawczym na czas niezbędny

do przekazania nieletniego właściwemu zakładowi, nie dłużej jednak niż na 5 dni.

”

;

28)

w art. 42 § 3 otrzymuje brzmienie

„

§ 3.

Jeżeli w toku postępowania wyjaśniającego ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające

orzeczenie wobec nieletniego kary na podstawie art. 10 § 2 Kodeksu karnego, sędzia

rodzinny wydaje postanowienie o przekazaniu sprawy prokuratorowi. W razie ujawnienia

nowych okoliczności wskazujących, iż nie zachodzi potrzeba orzeczenia kary, prokurator

nie sporządza aktu oskarżenia i przekazuje sprawę sędziemu rodzinnemu.

”

;

29)

w art. 43

a)

§ 3 otrzymuje brzmienie

„

§ 3.

Postanowienia, o których mowa w art. 42, doręcza się stronom i obrońcy nieletniego.

O treści tego postanowienia zawiadamia się pokrzywdzonego.

”

,

b)

dodaje się § 4 w brzmieniu

„

§ 4.

Postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu poprawczym zastępuje akt oskarżenia.

”

;

30)

w art. 46 w § 2 po wyrazie „odwołania” dodaje się przecinek i wyrazy „o ile nie były obecne na posiedzeniu, na którym zostało ono ogłoszone”;

31)

po art. 47 dodaje się art. 47a w brzmieniu

„

Art. 47a.

Środki, o których mowa w art. 12, stosuje się z uwzględnieniem przepisów art. 36 §

1, art. 45-46 oraz art. 49.

”

;

32)

art. 48 otrzymuje brzmienie

„

Art. 48.

W sprawach nieletnich nie stosuje się przepisów

1)

o postępowaniu uproszczonym,

2)

o postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego,

3)

o powództwie cywilnym,

4)

o warunkowym umorzeniu postępowania,

5)

o oskarżycielu posiłkowym,

6)

art. 335, art. 351 i art. 387 Kodeksu postępowania karnego.

”

;

33)

w art. 51

a)

§ 3 otrzymuje brzmienie

„

§ 3.

Udział prokuratora w rozprawie jest obowiązkowy w sprawach o czyny karalne określone

w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,

art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego.

W sprawach o inne czyny karalne niestawiennictwo prokuratora nie tamuje rozpoznania

sprawy.

”

,

b)

dodaje się § 4 w brzmieniu

„

§ 4.

Niestawiennictwo rodziców lub opiekuna nie tamuje rozpoznania sprawy, chyba że sąd

uzna ich obecność za niezbędną.

”

;

34)

w dziale III skreśla się rozdział 6;

35)

w art. 59 dodaje się § 3 w brzmieniu

„

§ 3.

Udział nieletniego w rozprawie nie jest obowiązkowy. Sąd zarządza jednak doprowadzenie

nieletniego umieszczonego w placówce, zakładzie lub schronisku dla nieletnich, o których

mowa w art. 26 i art. 27, jeżeli uzna to za konieczne, a także gdy domagają się tego

strony lub obrońca nieletniego.

”

;

36)

po art. 63 dodaje się art. 63a w brzmieniu

„

Art. 63a.

Przepisy art. 62 i 63 mają odpowiednie zastosowanie w razie orzeczenia środka wychowawczego

lub poprawczego na podstawie art. 10 § 4 Kodeksu karnego lub art. 5 § 2 Kodeksu karnego

skarbowego.

”

;

37)

po art. 65 dodaje się art. 65a w brzmieniu

„

Art. 65a.

Nieletni jest obowiązany podporządkować się wydanemu w stosunku do niego orzeczeniu

oraz stosować się do poleceń podmiotu biorącego udział w wykonaniu orzeczenia.

”

;

38)

art. 66 otrzymuje brzmienie

„

Art. 66.

§ 1.

Organizacja i system wychowawczy w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach

szkolno-wychowawczych i schroniskach dla nieletnich oraz w zakładach poprawczych powinny

zapewniać możliwość indywidualnego oddziaływania na nieletnich odpowiednio do ich

osobowości i potrzeb wychowawczych.

§ 2.

Placówki, zakłady i schroniska dla nieletnich, o których mowa w § 1, zapewniają w

szczególności nauczanie ogólnokształcące i zawodowe, działalność kulturalno-oświatową

i sportową, działalność mającą na celu rozwijanie aktywności społecznej nieletnich

i wdrożenie ich do pracy społecznie użytecznej, a także dostęp do świadczeń zdrowotnych.

§ 3.

Korespondencja nieletniego umieszczonego w placówce, zakładzie lub schronisku dla

nieletnich, o których mowa w § 1, z wyjątkiem korespondencji z organami państwowymi

i samorządowymi, w szczególności z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i z Rzecznikiem

Praw Dziecka oraz organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych w drodze ustawy

przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka,

może być kontrolowana przez dyrektora zakładu, placówki lub schroniska bądź przez

upoważnionego przez niego pracownika pedagogicznego, wyłącznie w przypadkach powzięcia

uzasadnionego podejrzenia, iż zawiera ona treści godzące w porządek prawny, bezpieczeństwo

zakładu, placówki lub schroniska, w zasady moralności publicznej bądź może wpłynąć

niekorzystnie na przebieg toczącego się postępowania lub resocjalizacji nieletniego.

W razie stwierdzenia takich treści korespondencji nie doręcza się, powiadamiając o

tym nieletniego oraz sąd rodzinny wykonujący orzeczenie, podając powody tej decyzji.

Nieletniego poucza się o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 38. Zatrzymaną

korespondencję włącza się do akt osobowych nieletniego.

§ 4.

Dyrektor zakładu, placówki lub schroniska, o których mowa w § 1, może ograniczyć lub

zakazać kontaktów nieletniego z osobami spoza zakładu, placówki lub schroniska dla

nieletnich wyłącznie w przypadku, gdy kontakt ten stwarzałby zagrożenie dla porządku

prawnego, bezpieczeństwa zakładu, placówki lub schroniska bądź może wpłynąć niekorzystnie

na przebieg toczącego się postępowania lub proces resocjalizacji nieletniego.

§ 5.

W wypadku, o którym mowa w § 4, dyrektor zakładu, placówki lub schroniska dla nieletnich

niezwłocznie zawiadamia nieletniego i sąd rodzinny wykonujący orzeczenie o powodach

decyzji. Sąd może uchylić decyzję dyrektora.

”

;

39)

po art. 66 dodaje się art. 66a w brzmieniu

„

Art. 66a.

§ 1.

Nieletni ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych

oraz bezpośredniego uczestniczenia w nabożeństwach odprawianych w zakładach poprawczych

i schroniskach dla nieletnich w dni świąteczne, słuchania nabożeństw transmitowanych

przez środki masowego przekazu, a także do posiadania służących do wykonywania praktyk

religijnych książek, pism i przedmiotów.

§ 2.

Nieletni ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w placówkach, zakładach i schroniskach

dla nieletnich, o których mowa w art. 66 § 1, nauczaniu religii, działalności charytatywnej

lub społecznej kościoła lub innego związku wyznaniowego, a także do spotkań indywidualnych

z duchownym kościoła lub innego związku wyznaniowego, do którego należy. Duchowni

ci mogą odwiedzać nieletnich w pomieszczeniach, w których przebywają.

§ 3.

Miejsce, sposób i czas uczestniczenia w lekcjach religii i organizowania innych form

życia religijnego dyrektor zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich ustala

w porozumieniu z kapelanami.

§ 4.

Korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani zakłócać

ustalonego porządku w zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady uczestniczenia

w lekcjach religii i praktykach religijnych, korzystania z posług religijnych i organizacji

pracy duszpasterskiej w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, mając

na uwadze zasadę uwzględniania woli zainteresowanych uczestniczeniem w lekcjach religii,

wykonywaniem praktyk religijnych i korzystaniem z posług religijnych, a także potrzebę

przestrzegania praw nieletnich oraz konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i prawidłowości

funkcjonowania zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich.

”

;

40)

art. 68 otrzymuje brzmienie

„

Art. 68.

Przepis art. 17 § 2 nie ma zastosowania w wypadkach, gdy wykonywany jest środek polegający

na umieszczeniu nieletniego w placówce opiekuńczo-wychowaczej, ośrodku szkolno-wychowawczym,

publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy społecznej albo w zakładzie poprawczym.

”

;

41)

w art. 69

a)

w § 1 wyrazy „9 § 3” zastępuje się wyrazami „10 § 4”,

b)

dodaje się § 3 w brzmieniu

„

§ 3.

Sąd rodzinny, wykonując środki wychowawcze, o których mowa w art. 6 pkt 7 i 8, stosuje

odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego.

”

;

42)

art. 70 otrzymuje brzmienie

„

Art. 70.

§ 1.

Strony postępowania oraz obrońca nieletniego mogą składać wnioski, a w przypadkach

przewidzianych w ustawie wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.

§ 2.

W sprawach nieletnich umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach

szkolno-wychowawczych, publicznych zakładach opieki zdrowotnej, domach pomocy społecznej

oraz w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych wnioski w postępowaniu

wykonawczym może również składać dyrektor właściwego zakładu.

”

;

43)

art. 72 otrzymuje brzmienie

„

Art. 72.

O umieszczeniu nieletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej, ośrodku szkolno-wychowawczym

albo w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej lub w domu pomocy społecznej oraz o

umieszczeniu w zakładzie poprawczym, jak również o każdej zmianie tego zakładu, placówki,

ośrodka lub domu pomocy społecznej dyrektor zakładu, placówki, ośrodka lub domu pomocy

społecznej zawiadamia sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie.

”

;

44)

w art. 73 w § 1

a)

wyrazy „6 pkt 2 i 3” zastępuje się wyrazami „6 pkt 2, 3 i 6”,

b)

wyrazy „w zakładzie wychowawczym albo placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w zakładzie społecznym

służby zdrowia albo zakładzie pomocy społecznej” zastępuje się wyrazami „placówce opiekuńczo-wychowawczej, w ośrodku szkolno-wychowawczym lub w publicznym

zakładzie opieki zdrowotnej albo domu pomocy społecznej”,

c)

wyrazy „9 § 3” zastępuje się wyrazami „10 § 4”;

45)

w art. 74

a)

w § 2 wyrazy „6 miesięcy” zastępuje się wyrazami „3 miesięcy”,

b)

§ 3 otrzymuje brzmienie

„

§ 3.

Jeżeli orzeczono umieszczenie w placówce opiekuńczo-wychowawczej, a zachodzą warunki,

o których mowa w § 2, sąd rodzinny może zastosować środki przewidziane w art. 26.

”

;

46)

w art. 75 w § 2 i 3 po wyrazach „art. 87 § 3” dodaje się wyrazy „i 3a”, a wyrazy „92-94” zastępuje się wyrazami „93-94”;

47)

art. 76 otrzymuje brzmienie

„

Art. 76.

§ 1.

Jeżeli rodzice lub opiekun nie mogą zapewnić nieletniemu zwalnianemu z placówki opiekuńczo-wychowawczej,

ośrodka szkolno-wychowawczego, publicznego zakładu opieki zdrowotnej, domu pomocy

społecznej, zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich albo opuszczającemu rodzinę

zastępczą niezbędnych warunków wychowawczych i bytowych - udziela się nieletniemu

pomocy.

§ 2.

Zasady i zakres udzielania pomocy, o której mowa w § 1, regulują odrębne przepisy.

§ 3.

Pomocy nieletnim mogą udzielać również stowarzyszenia, fundacje i organizacje społeczne,

których celem jest pomoc w społecznej readaptacji nieletniego, oraz osoby godne zaufania.

”

;

48)

art. 77 i 78 otrzymują brzmienie

„

Art. 77.

§ 1.

Nadzór nad wykonywaniem orzeczeń o skierowaniu nieletniego do ośrodka kuratorskiego,

o umieszczeniu w placówce opiekuńczo-wychowawczej, domu pomocy społecznej, ośrodku

szkolno-wychowawczym, publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, schronisku dla nieletnich

i zakładzie poprawczym, jak również decyzji o umieszczeniu w policyjnej izbie dziecka,

sprawuje sędzia rodzinny.

§ 2.

Nadzór sprawowany przez sędziego rodzinnego obejmuje legalność umieszczenia nieletniego

oraz prawidłowość wykonywania orzeczenia, zwłaszcza w zakresie stosowanych metod i

środków oddziaływania, warunków, w jakich przebywają nieletni, jak również przestrzegania

ich praw i obowiązków. W tym celu sędzia rodzinny ma w każdym czasie prawo wstępu

na teren nadzorowanej jednostki oraz do pomieszczeń, w których przebywają nieletni,

a także przeglądania dokumentów i żądania wyjaśnień od administracji odpowiednich

zakładów, przeprowadzania na osobności rozmów z nieletnimi oraz badania ich próśb

i skarg.

§ 3.

Sędzia rodzinny sprawuje nadzór w szczególności przez

1)

okresowe kontrole jednostek nadzorowanych lub kontrole przeprowadzane doraźnie obejmujące

całokształt spraw poddanych nadzorowi albo niektóre zagadnienia w tym zakresie; okresowe

kontrole przeprowadza się co najmniej raz w roku,

2)

wydawanie zaleceń pokontrolnych oraz kontrolowanie prawidłowości i terminowości ich

realizacji,

3)

podejmowanie w miarę potrzeby innych czynności i decyzji zmierzających do usunięcia

uchybień i zapobieżenia ich powstawaniu.

§ 4.

Przepisy § 1-3 nie naruszają ustawowych uprawnień prokuratora w tym zakresie.

Art. 78.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia

społecznego, ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, ministrem właściwym

do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia,

szczegółowy sposób wykonywania przez sędziów rodzinnych nadzoru, o którym mowa w art.

77, określając w szczególności tryb przeprowadzania kontroli, sposób dokumentowania

jej przebiegu i wyników oraz tryb wykonywania zaleceń wydanych w toku sprawowania

nadzoru.

”

;

49)

w art. 79 w § 3 skreśla się wyraz „mechanicznych”;

50)

w art. 80

a)

w § 1 wyrazy „zakładu społecznego służby zdrowia lub zakładu pomocy społecznej” zastępuje się wyrazami „publicznego zakładu opieki zdrowotnej lub domu pomocy społecznej” oraz po wyrazach „w zakładzie” dodaje się wyrazy „lub domu pomocy społecznej”,

b)

po użytym w § 2 dwukrotnie oraz w § 3 i 4 w różnych przypadkach wyrazie „zakład” dodaje się użyte w odpowiednich przypadkach wyrazy „lub dom pomocy społecznej”;

51)

art. 81 otrzymuje brzmienie

„

Art. 81.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,

zwalniania i pobytu nieletnich w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, w szczególności

wskazując organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich placówek i

uwzględniając sprawność postępowania, konieczność zapewnienia bezpieczeństwa tych

placówek, właściwych warunków pobytu nieletnich i przestrzegania ich praw.

”

;

52)

art. 82 otrzymuje brzmienie

„

Art. 82.

§ 1.

Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi,

w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,

zwalniania i pobytu nieletnich w publicznych zakładach opieki zdrowotnej, w szczególności

wskazując organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich zakładów,

biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia sprawności postępowania, bezpieczeństwa tych

placówek, właściwych warunków pobytu nieletnich i przestrzegania ich praw.

§ 2.

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia,

zwalniania i pobytu nieletnich w domach pomocy społecznej, w szczególności wskazując

organ odpowiedzialny za kierowanie nieletnich do odpowiednich domów oraz formy opieki.

”

;

53)

w art. 83

a)

§ 1 i 2 otrzymują brzmienie

„

§ 1.

Policyjne izby dziecka podlegają ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.

§ 2.

Minister właściwy do spraw wewnętrznych w drodze zarządzenia tworzy i znosi policyjne

izby dziecka.

”

,

b)

dodaje się § 3 w brzmieniu

„

§ 3.

Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady pobytu nieletnich w policyjnych

izbach dziecka, mając na uwadze stworzenie właściwych warunków pobytu nieletnich i

przestrzeganie ich praw, względy bezpieczeństwa, a także sprawność postępowania oraz

odpowiednie rozdzielenie nieletnich ze względu na charakter czynów, których się dopuścili,

i stopień ich demoralizacji.

”

;

54)

art. 84 otrzymuje brzmienie

„

Art. 84.

§ 1.

Minister Sprawiedliwości sprawuje zwierzchni nadzór nad rodzinnymi ośrodkami diagnostyczno-konsultacyjnymi

oraz ośrodkami kuratorskimi.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi rodzinne ośrodki diagnostyczno-konsultacyjne.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, organizację i zakres działania

rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych, w szczególności obejmujący diagnozowanie

nieletnich i ich środowiska rodzinnego, poradnictwo i opiekę specjalistyczną nad nieletnimi,

a także diagnozowanie i poradnictwo w zakresie przeciwdziałania i zapobiegania demoralizacji.

§ 4.

Na wniosek prezesów sądów rejonowych prezesi sądów okręgowych tworzą i znoszą ośrodki

kuratorskie.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb i szczegółowe zasady

tworzenia i znoszenia ośrodków kuratorskich, sposób wykonywania nadzoru nad ośrodkami

kuratorskimi, ich organizację i zakres działania, mając w szczególności na względzie

dobór właściwych metod wychowania resocjalizacyjnego w środowisku pobytu nieletniego.

”

;

55)

w art. 87 po § 3 dodaje się § 3a w brzmieniu

„

§ 3a.

W razie popełnienia przez nieletniego czynu karalnego określonego w art. 134, art.

148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub

3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego i braku podstaw

do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego,

sąd odwołuje warunkowe zwolnienie i zarządza umieszczenie nieletniego w zakładzie

poprawczym. Warunkowego zwolnienia oraz art. 90 nie stosuje się przez okres roku od

chwili ponownego umieszczenia nieletniego w zakładzie poprawczym.

”

;

56)

art. 90 otrzymuje brzmienie

„

Art. 90.

§ 1.

Dyrektor zakładu poprawczego może umieścić nieletniego na czas określony poza zakładem,

jeżeli przemawiają za tym

1)

względy szkoleniowo-wychowawcze, a w szczególności możliwość zdobycia wykształcenia,

zawodu, a także niezbędnych kwalifikacji lub uprawnień,

2)

możliwość podjęcia zatrudnienia,

3)

potrzeba specjalistycznego leczenia lub

4)

szczególne względy rodzinne,

a ocena zachowania nieletniego wskazuje, iż będzie możliwe roztoczenie nad nim skutecznego

nadzoru.

§ 2.

Nieletni umieszczony poza zakładem poprawczym jest nadal wychowankiem tego zakładu.

Zakład jest obowiązany roztoczyć nad nim nadzór. Dyrektor zakładu poprawczego może

w każdym czasie odwołać decyzję o umieszczeniu nieletniego poza zakładem, jeżeli ustały

przyczyny, o których mowa w § 1.

§ 3.

O decyzji w sprawie umieszczenia nieletniego poza zakładem poprawczym dyrektor zakładu

zawiadamia sąd rodzinny, który wykonuje orzeczenie. Do wykonania decyzji, o której

mowa w § 1, dyrektor zakładu może przystąpić po zaakceptowaniu jej przez sąd rodzinny.

Sąd rodzinny zajmuje stanowisko w terminie 14 dni od otrzymania decyzji dyrektora.

§ 4.

Sąd rodzinny może w każdym czasie uchylić decyzję dyrektora zakładu poprawczego.

”

;

57)

art. 91 otrzymuje brzmienie

„

Art. 91.

§ 1.

W braku podstaw do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy według przepisów Kodeksu

postępowania karnego, fakt popełnienia przez wychowanka zakładu poprawczego czynu

karalnego przed ukończeniem lat 17 stwierdza postanowieniem sąd rodzinny na podstawie

wyników postępowania wyjaśniającego. Odpis prawomocnego postanowienia sąd rodzinny

przesyła dyrektorowi zakładu poprawczego w celu zastosowania wobec wychowanka środka

dyscyplinarnego.

§ 2.

Stwierdzając popełnienie przez wychowanka zakładu poprawczego czynu karalnego określonego

w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166,

art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280 Kodeksu karnego,

sąd rodzinny orzeka także w przedmiocie przeniesienia nieletniego do zakładu poprawczego

o wzmożonym nadzorze wychowawczym bądź zastosowania art. 79 § 4. Od postanowienia

sądu przysługuje apelacja.

§ 3.

W wypadku, o którym mowa w § 2, do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy nieletniego

umieszcza się w schronisku dla nieletnich.

§ 4.

Wobec nieletniego przeniesionego zgodnie z § 2 do zakładu poprawczego o wzmożonym

nadzorze wychowawczym nie stosuje się przez okres oznaczony w orzeczeniu sądu, nie

krótszy niż rok, warunkowego zwolnienia oraz art. 90.

§ 5.

Do ustalania właściwości sądu stosuje się art. 17. W przypadku gdy czyn karalny został

popełniony na terenie zakładu poprawczego, właściwy jest sąd rodzinny miejsca położenia

zakładu, który o podjętych czynnościach zawiadamia sąd rodzinny właściwości ogólnej.

§ 6.

Dyrektor zakładu poprawczego powiadamia sąd rodzinny wykonujący orzeczenie i sędziego

rodzinnego sprawującego nadzór nad zakładem poprawczym o każdym przypadku popełnienia

przez wychowanka zakładu poprawczego czynu karalnego, a jeżeli nieletni popełnił czyn

zabroniony po ukończeniu lat 17 - także prokuratora.

”

;

58)

art. 92 otrzymuje brzmienie

„

Art. 92.

§ 1.

Jeżeli sprawca, wobec którego orzeczono umieszczenie w zakładzie poprawczym, został

skazany na karę pozbawienia wolności, wykonuje się karę pozbawienia wolności.

§ 2.

Sąd rodzinny umarza postępowanie w przedmiocie wykonania środka poprawczego po otrzymaniu

zawiadomienia o osadzeniu nieletniego w zakładzie karnym.

”

;

59)

art. 95 otrzymuje brzmienie

„

Art. 95.

§ 1.

Minister Sprawiedliwości sprawuje zwierzchni nadzór nad schroniskami dla nieletnich

i zakładami poprawczymi.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi schroniska dla nieletnich

i zakłady poprawcze.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje schronisk dla nieletnich

i zakładów poprawczych, w zależności od stosowanych wobec nieletnich środków i form

oddziaływania wychowawczego, resocjalizacyjnego i terapeutycznego, sposób wykonywania

nadzoru, o którym mowa w § 1, organizację tych schronisk i zakładów oraz szczegółowe

zasady kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu w nich nieletnich,

uwzględniając konieczność zapewnienia sprawności postępowania, bezpieczeństwa schronisk

i zakładów, właściwych warunków pobytu i przestrzegania praw nieletnich, a także sposób

wykonywania nadzoru pedagogicznego w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych.

§ 4.

Zasady kształcenia i wychowania w schroniskach dla nieletnich i zakładach poprawczych

regulują odrębne przepisy.

”

;

60)

w dziale IV tytuł rozdziału 4 otrzymuje brzmienie

„

Rozdział 4

Stosowanie środków przymusu bezpośredniego wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie

poprawczym, w schronisku dla nieletnich, placówce opiekuńczo-wychowawczej, ośrodku

szkolno-wychowawczym”

61)

art. 95a otrzymuje brzmienie

„

Art. 95a.

§ 1.

Środki przymusu bezpośredniego mogą być stosowane w razie bezskuteczności środków

oddziaływania psychologiczno-pedagogicznego. Środki te stosuje się wyłącznie w celu

przeciwdziałania

1)

usiłowaniu targnięcia się nieletniego na życie lub zdrowie własne albo innej osoby,

2)

nawoływaniu do buntu,

3)

zbiorowej ucieczce,

4)

niszczeniu mienia powodującemu poważne zakłócenie porządku,

5)

samowolnemu opuszczaniu przez nieletniego zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich,

placówki opiekuńczo-wychowawczej, ośrodka szkolno-wychowawczego,

a także

6)

w celu doprowadzenia nieletniego do takiego zakładu, placówki lub ośrodka.

§ 2.

Środków przymusu bezpośredniego nie można stosować dłużej niż wymaga tego potrzeba,

a także nie można ich stosować jako kary.

§ 3.

Stosowanie środków przymusu bezpośredniego powinno być odpowiednie do stopnia zagrożenia

i następować dopiero po uprzednim ostrzeżeniu o możliwości ich użycia.

§ 4.

Wobec nieletniego można stosować następujące środki przymusu bezpośredniego

1)

siłę fizyczną,

2)

umieszczenie w izbie izolacyjnej,

3)

założenie pasa obezwładniającego lub kaftana bezpieczeństwa.

§ 5.

Środki przymusu bezpośredniego, o których mowa w § 4 pkt 2 i 3, stosuje się wyłącznie

wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie poprawczym lub schronisku dla nieletnich,

jedynie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1.

§ 6.

Środków przymusu bezpośredniego wymienionych w § 4 pkt 3 nie stosuje się względem

nieletniego dotkniętego kalectwem. Wobec nieletniej o widocznej ciąży stosuje się

wyłącznie siłę fizyczną.

§ 7.

Jeżeli jest to konieczne, można stosować wobec nieletniego umieszczonego w zakładzie

poprawczym lub schronisku dla nieletnich jednocześnie różne środki przymusu bezpośredniego,

z tym że środek określony w § 4 pkt 2 nie może być stosowany dłużej niż 48 godzin,

a wobec nieletniego w wieku do 14 lat - dłużej niż 12 godzin.

§ 8.

Do określenia przypadków oraz warunków i sposobu użycia środków przymusu bezpośredniego

wobec nieletnich umieszczonych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej i domach

pomocy społecznej stosuje się odrębne przepisy.

”

;

62)

w art. 95b

a)

w § 1 wyrazy „zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich” zastępuje się wyrazami „zakładu, placówki lub ośrodka, w których nieletni jest umieszczony”,

b)

w § 2 wyrazy „pracownika zakładu poprawczego, schroniska dla nieletnich albo innej osoby” zastępuje się wyrazami „osoby, a w szczególności pracownika zakładu, placówki lub ośrodka, w których nieletni

jest umieszczony”,

c)

w § 4 wyrazy „zakładu poprawczego lub schroniska dla nieletnich” zastępuje się wyrazami „placówki, zakładu lub ośrodka, w których nieletni jest umieszczony,”;

63)

art. 95c otrzymuje brzmienie

„

Art. 95c.

§ 1.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób użycia

środków przymusu bezpośredniego wobec nieletnich umieszczonych w zakładach poprawczych,

schroniskach dla nieletnich, placówkach opiekuńczo-wychowawczych i ośrodkach szkolno-wychowawczych

oraz sposób kontroli nad decyzjami o zastosowaniu tych środków, a także określi rodzaje

placówek opiekuńczo-wychowawczych, w których mogą być stosowane środki przymusu bezpośredniego,

uwzględniając w szczególności cel stosowania środków, formy, w jakich mogą być one

stosowane, związaną z ich stosowaniem potrzebę doboru właściwych metod oddziaływania

wychowawczego na nieletniego, sposób prowadzenia dokumentacji związanej z zastosowaniem

środków, szczegółowy sposób sprawowania opieki nad stanem zdrowia fizycznego i psychicznego

nieletniego, wobec którego zastosowano środek, mając na uwadze konieczność poszanowania

praw i godności nieletniego oraz zapewnienia bezpieczeństwa zakładów, schronisk i

placówek.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych,

określi, w drodze rozporządzenia, zakres i tryb współdziałania zakładów poprawczych

i schronisk dla nieletnich z Policją w wypadku zagrożenia bezpieczeństwa tych placówek,

uwzględniając w szczególności przypadki i warunki użycia sił Policji na terenie zakładów

poprawczych i schronisk dla nieletnich.

”

;

64)

w art. 95d wyrazy „15 lat” zastępuje się wyrazami „16 lat”, a wyrazy „art. 191 Kodeksu pracy” zastępuje się wyrazami „Kodeksie pracy”;

65)

skreśla się art. 99;

66)

skreśla się art. 100;

67)

w art. 102 § 1 otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Do dnia 31 grudnia 2000 r., z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 40, można

umieścić w policyjnej izbie dziecka również nieletniego wymagającego natychmiastowej

opieki na okres niezbędny do ustalenia jego tożsamości i oddania rodzicom lub opiekunowi

albo umieszczenia w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej.

”

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 2 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Przepisy wykonawcze, wydane na podstawie ustawy, o której mowa w art. 1, przed wejściem

w życie niniejszej ustawy, zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych,

nie dłużej jednak niż przez okres 9 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

- w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z jej przepisami.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 3 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Minister Sprawiedliwości ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej jednolity

tekst ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, z uwzględnieniem zmian wynikających

z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 3a Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

§ 1.

W każdym stadium postępowania sąd rodzinny może, z inicjatywy lub za zgodą pokrzywdzonego

i nieletniego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia

postępowania mediacyjnego.

§ 2.

Instytucja lub osoba godna zaufania sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego,

sprawozdanie z jego przebiegu i wyników, które sąd rodzinny bierze pod uwagę, orzekając

w sprawie nieletniego.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb

przeprowadzania mediacji, regulując zwłaszcza warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje

i osoby uprawnione do jej przeprowadzania, sposób rejestracji tych instytucji i osób

oraz szkolenia mediatorów, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy, formę i zakres

sprawozdania z przebiegu i wyników postępowania mediacyjnego, mając na względzie wychowawczą

rolę postępowania mediacyjnego, interes pokrzywdzonego, dobrowolność i poufność mediacji

oraz fachowość i bezstronność mediatora.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 4 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 4a Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Podmioty współdziałające z sądem rodzinnym, a w szczególności: instytucje państwowe,

społeczne lub jednostki samorządowe oraz osoby godne zaufania, w zakresie swego działania,

udzielają na żądanie sądu rodzinnego informacji niezbędnych w toku postępowania.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 12 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

W razie stwierdzenia u nieletniego upośledzenia umysłowego, choroby psychicznej lub

innego zakłócenia czynności psychicznych bądź nałogowego używania alkoholu albo innych

środków w celu wprowadzenia się w stan odurzenia, sąd rodzinny może orzec umieszczenie

nieletniego w szpitalu psychiatrycznym lub innym odpowiednim zakładzie leczniczym.

Jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, sąd

może orzec umieszczenie go w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej, a w przypadku

gdy nieletni jest upośledzony umysłowo w stopniu głębokim i wymaga jedynie opieki

- w domu pomocy społecznej.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 24 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

§ 1.

W celu ustalenia danych dotyczących nieletniego i jego środowiska, a w szczególności

dotyczących zachowania się i warunków wychowawczych nieletniego, sytuacji bytowej

rodziny, przebiegu nauki nieletniego i sposobu spędzania czasu wolnego, jego kontaktów

środowiskowych, stosunku do niego rodziców lub opiekunów, podejmowanych oddziaływań

wychowawczych, stanu zdrowia i znanych w środowisku uzależnień nieletniego, sędzia

rodzinny zleca przeprowadzenie wywiadu środowiskowego kuratorowi sądowemu.

§ 2.

W wyjątkowych przypadkach przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może być zlecone

1)

przedstawicielom organizacji społecznych, do których zadań statutowych należy oddziaływanie

wychowawcze na nieletnich lub wspomaganie procesu ich resocjalizacji, oraz osobom

godnym zaufania - jeżeli powierzono im nadzór nad nieletnim,

2)

jednostkom Policji, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego

- jeżeli zachodzi potrzeba uzyskania informacji nie wymagających zastosowania wiedzy

psychologicznej i pedagogicznej,

3)

pracownikom pedagogicznym rodzinnych ośrodków diagnostyczno-konsultacyjnych - jeżeli

zachodzi potrzeba wydania opinii o nieletnim,

4)

pracownikom pedagogicznym schronisk dla nieletnich lub zakładów poprawczych - jeżeli

zachodzi potrzeba wydania opinii o nieletnim lub w celu sprawdzenia zachowania nieletniego

oraz warunków wychowawczych i bytowych, w jakich nieletni przebywa poza zakładem poprawczym.

§ 3.

Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach udzielonego wywiadu środowiskowego,

ujawnia się jedynie na żądanie sądu rodzinnego.

§ 4.

Osoby, które dostarczyły w ramach wywiadu środowiskowego informacji mających istotne

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być w razie potrzeby przesłuchane w charakterze

świadków.

§ 5.

Na żądanie kuratora sądowego Policja jest zobowiązana udzielić mu pomocy przy wykonywaniu

zadań związanych z przeprowadzaniem wywiadu środowiskowego.

§ 6.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych

określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania wywiadów

środowiskowych o nieletnich dla potrzeb postępowania, regulując zwłaszcza czas, termin

i miejsce ich przeprowadzania, formę i szczegółowy zakres sprawozdania z wywiadu,

uwzględniając konieczność poszanowania sfery prywatności nieletniego i jego rodziny.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 25 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

§ 1.

W razie potrzeby uzyskania kompleksowej diagnozy osobowości nieletniego, wymagającej

wiedzy pedagogicznej, psychologicznej lub medycznej, oraz określenia właściwych kierunków

oddziaływania na nieletniego, sąd rodzinny zwraca się o wydanie opinii do rodzinnego

ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego. Sąd może zwrócić się o wydanie opinii także

do innej specjalistycznej placówki.

§ 2.

Przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu nieletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej,

ośrodku szkolno-wychowawczym, publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, domu pomocy

społecznej albo zakładzie poprawczym sąd zwraca się o wydanie opinii, o której mowa

w § 1.

§ 3.

Przy przeprowadzeniu dowodu z opinii, o której mowa w § 1, sąd stosuje odpowiednio

przepisy art. 279, art. 284, art. 285 § 1 i 3, art. 286 i art. 290 Kodeksu postępowania

cywilnego.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 25a Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

§ 1.

W razie potrzeby uzyskania opinii o stanie zdrowia psychicznego sąd rodzinny zarządza

badanie nieletniego przez co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. Na wniosek

biegłych psychiatrów do udziału w wydaniu opinii sąd powołuje biegłych innych specjalności.

§ 2.

Na wniosek biegłych psychiatrów sporządzających opinię sąd może zarządzić obserwację

nieletniego w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej. Okres obserwacji nie może przekraczać

6 tygodni.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 27 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

§ 1.

Nieletniego można umieścić w schronisku dla nieletnich, jeżeli zostaną ujawnione okoliczności

przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie poprawczym, a zachodzi uzasadniona obawa

ukrycia się nieletniego lub zatarcia śladów czynu karalnego, albo jeżeli nie można

ustalić tożsamości nieletniego.

§ 2.

Umieszczenie nieletniego w schronisku dla nieletnich może nastąpić wyjątkowo także

wtedy, gdy zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za umieszczeniem go w zakładzie

poprawczym, a nieletniemu zarzucono popełnienie czynu karalnego określonego w art.

134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art.

173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 i art. 280 Kodeksu karnego.

§ 3.

Okres pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich przed skierowaniem sprawy na

rozprawę nie może trwać dłużej niż 3 miesiące; okres pobytu należy określić w postanowieniu

o umieszczeniu nieletniego w schronisku.

§ 4.

Jeżeli, ze względu na szczególne okoliczności sprawy, zachodzi konieczność przedłużenia

pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich, można ten pobyt przedłużyć na okres

nie przekraczający dalszych 3 miesięcy.

§ 5.

O przedłużeniu pobytu nieletniego w schronisku dla nieletnich orzeka na posiedzeniu

sąd rodzinny w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. O terminie posiedzenia

zawiadamia się strony i obrońcę nieletniego.

§ 6.

Łączny pobyt nieletniego w schronisku dla nieletnich, do chwili wydania wyroku w pierwszej

instancji, nie może być dłuższy niż rok. Do okresu tego nie wlicza się nieusprawiedliwionej

nieobecności nieletniego w schronisku dla nieletnich trwającej dłużej niż 3 dni oraz

okresu obserwacji psychiatrycznej.

§ 7.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek sądu prowadzącego sprawę, sąd

okręgowy, w którego okręgu toczy się postępowanie, może przedłużyć okres pobytu nieletniego

w schronisku dla nieletnich, o którym mowa w § 6, na czas oznaczony.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 29 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Postanowienie o zastosowaniu środków, o których mowa w art. 25a § 2, art. 26, art.

27 § 1, 2, 4 i 7 oraz w art. 28, doręcza się stronom. Na postanowienie przysługuje

zażalenie. Zażalenie nie wstrzymuje wykonania postanowienia.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 39 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Przesłuchanie nieletniego może być dokonane przez Policję, a w wyjątkowych wypadkach,

gdy jest to konieczne ze względu na dobro sprawy - przez organ wymieniony w art. 37

§ 1; przesłuchanie nieletniego odbywa się w obecności rodziców lub opiekuna albo obrońcy,

a jeżeli zapewnienie ich obecności byłoby w danym wypadku niemożliwe, należy wezwać

nauczyciela, przedstawiciela powiatowego centrum pomocy rodzinie lub przedstawiciela

organizacji społecznej, do której zadań statutowych należy oddziaływanie wychowawcze

na nieletnich lub wspomaganie procesu ich resocjalizacji.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 40 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

§ 1.

Jeżeli jest to konieczne ze względu na okoliczności sprawy, Policja może zatrzymać,

a następnie umieścić w policyjnej izbie dziecka nieletniego, co do którego istnieje

uzasadnione podejrzenie, że popełnił czyn karalny, a zachodzi uzasadniona obawa ukrycia

się nieletniego lub zatarcia śladów tego czynu, albo gdy nie można ustalić tożsamości

nieletniego.

§ 2.

Zatrzymanego nieletniego informuje się natychmiast o przyczynach zatrzymania, prawie

do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 38, i innych przysługujących mu prawach.

§ 3.

Z zatrzymania nieletniego sporządza się protokół.

§ 4.

Policja niezwłocznie zawiadamia rodziców lub opiekunów nieletniego o zatrzymaniu.

Zawiadomienie przekazywane rodzicom lub opiekunom nieletniego powinno zawierać informacje,

o których mowa w § 2.

§ 5.

O zatrzymaniu nieletniego należy niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od

chwili zatrzymania, zawiadomić właściwy sąd rodzinny.

§ 6.

Zatrzymanego nieletniego należy natychmiast zwolnić i przekazać rodzicom lub opiekunom,

jeżeli

1)

ustanie przyczyna zatrzymania,

2)

poleci to sąd rodzinny,

3)

nie został zachowany termin, o którym mowa w § 5,

4)

w ciągu 72 godzin od chwili zatrzymania nie ogłoszono nieletniemu postanowienia o

umieszczeniu w schronisku dla nieletnich lub tymczasowym umieszczeniu w placówce opiekuńczo-wychowawczej

albo w zakładzie lub placówce, o których mowa w art. 12.

§ 7.

W policyjnej izbie dziecka można również umieścić nieletniego w trakcie samowolnego

pobytu poza schroniskiem dla nieletnich lub zakładem poprawczym na czas niezbędny

do przekazania nieletniego właściwemu zakładowi, nie dłużej jednak niż na 5 dni.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 47a Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Środki, o których mowa w art. 12, stosuje się z uwzględnieniem przepisów art. 36 §

1, art. 45-46 oraz art. 49.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 48 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

W sprawach nieletnich nie stosuje się przepisów

1)

o postępowaniu uproszczonym,

2)

o postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego,

3)

o powództwie cywilnym,

4)

o warunkowym umorzeniu postępowania,

5)

o oskarżycielu posiłkowym,

6)

art. 335, art. 351 i art. 387 Kodeksu postępowania karnego.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 63a Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Przepisy art. 62 i 63 mają odpowiednie zastosowanie w razie orzeczenia środka wychowawczego

lub poprawczego na podstawie art. 10 § 4 Kodeksu karnego lub art. 5 § 2 Kodeksu karnego

skarbowego.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 65a Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source

Nieletni jest obowiązany podporządkować się wydanemu w stosunku do niego orzeczeniu

oraz stosować się do poleceń podmiotu biorącego udział w wykonaniu orzeczenia.

Dz.U. 2000 nr 91 poz. 1010 notInForce

Art. 66 Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Open official source