Oświadczenie rządowe z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie ratyfikacji przez Rzeczpospolitą Polską Europejskiej konwencji o statusie prawnym dziecka pozamałżeńskiego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1975 r.

-

4252-

Poz. 888 i 889

Po zapoznaniu się z powyższą konwencją, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam, że

-

konwencja została uznana za słuszną,

-

Rzeczpospolita Polska ratyfikuje konwencję, zgłaszając jednocześnie zastrzeżenie w trybie art. 14 ust. 2 odnośnie do niestosowania art. 4 według treści zamieszczonej w oddzielnym piśmie,

-

konwencja ze zgłoszonym zastrzeżeniem będzie niezmiennie zachowywana.

Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.

Dano w Warszawie dnia 24 kwietnia 1996 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. Kwaśniewski

L.S.

Minister Spraw Zagranicznych: D. Rosati

889

OŚWIADCZENIE RZĄDOWE

z dnia 16 sierpnia 1999 r.

w sprawie ratyfikacji przez Rzeczpospolitą Polską Europejskiej konwencji o statusie prawnym dziecka pozamałżeńskiego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1975 r.

Podaje się niniejszym do wiadomości, że zgodnie

z artykułem 11 Europejskiej konwencji o statusie prawnym dziecka pozamałżeńskiego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1975 r., został złożony dnia

21 czerwca 1996 r. Sekretarzowi Generalnemu Rady

Europy, jako depozytariuszowi powyższej konwencji,

dokument ratyfikacji przez Rzeczpospolitą Polską wymienionej konwencji przez Rzeczpospolitą Polską.

Austria

W trakcie składania dokumentu ratyfikacji zostało

złożone zastrzeżenie, zgodnie z artykułem 14 ustęp 2

Konwencji, o następującej treści

Liechtenstein

18 lipca 1997 r.

Litwa

18 lipca 1997 r.

"Rzeczpospolita Polska zastrzega sobie prawo niestosowania artykułu 4 Konwencji, albowiem polskie prawo wewnętrzne uzależnia uznanie dziecka od wyraże­

nia na to zgody przez matkę dziecka lub jego przedstawiciela ustawowego, a także przez samo dziecko, jeże­

li jest pełnoletnie. Ponadto prawo wewnętrzne dopuszcza unieważnienie uznania dziecka na żądanie

mężczyzny, który dziecko uznał, albo osób, które wyraziły zgodę na uznanie, ale wiąże to z wadami oświad­

czenia woli, a nie z faktem pochodzenia dziecka."

Luksemburg

2 lipca 1982 r.

Zgodnie z artykułem 11 ustęp 3 Konwencji weszła

ona w życie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej

dnia 22 września 1996 r.

29 sierpnia 1980 r.

Cypr

12 października 1979 r.

Dania

19 kwietnia 1979 r.

Grecja

16 września 1988 r.

Irlandia

6 stycznia 1989 r.

Norwegia

11 sierpnia 1978 r.

Portugalia

8 sierpnia 1982 r.

Rumunia

1 marca 1993 r.

Szwajcaria

11 sierpnia 1978 r.

Szwecja

11 sierpnia 1978 r.

Zjednoczone Królestwo Wielkiej

Brytanii i Irlandii Północnej

25 maja 1981 r.

2. Podczas składania dokumentów ratyfikacji, przyJednocześnie podaje się do wiadomości, co nastę­

puje

1. Zgodnie z artykułem 11 ustęp 2 wymienionej

konwencji weszła ona w życie 11 sierpnia 1978 r.

Następujące państwa stały się jej stronami w niżej

podanych datach

jęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia oraz w terminach

późniejszych złożone zostały przez następujące pań­

stwa podane niżej zastrzeżenia i oświadczenia, przy

czym daty zamieszczone w nawiasach oznaczają dzień

przekazania Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy

stosownego dokumentu lub pisma zawierającego zastrzeżenia i oświadczenia

-

4253-

Austria

Zastrzeżenie 1 (28 maja 1980 r.)

Republika Austrii, zgodnie z artykułem 14 ustęp 1

Konwencji, zastrzega sobie prawo nieprzyznawania

dziecku pozamałżeńskiemu, w oparciu o artykuł 9 Konwencji, tych samych praw do dziedziczenia po ojcu i po

członkach rodziny ojca, jak gdyby było dzieckiem pochodzącym z małżeństwa.

Oświadczenie

Poz. 889

b) artykułu 4 Konwencji w wypadku przewidzianym

przez artykuł 335 ustęp 2 kodeksu cywilnego, według którego, gdy dziecko zostało poczęte na skutek gwałtu dokonanego na matce, uznanie wymaga zgody wyrażonej przez matkę. W tym przypadku wszelkie ustalenie pochodzenia od ojca przeprowadzone bez zgody matki nie będzie rodziło skutków prawnych i zostanie anulowane na wniosek

matki lub prokuratury.

Oświadczenie (18 czerwca 1987 r.)

(8 września 1986 r.)

Republika Austrii oświadcza na mocy artykułu 14

ustęp 2 Europejskiej konwencji o statusie prawnym

dziecka pozamałżeńskiego, że ponawia swoje zastrzeżenia dotyczące nieprzyznawania dziecku pozamałżeń­

skiemu,w oparciu o artykuł 9 Konwencji, tych samych

praw do dziedziczenia po ojcu i po członkach rodziny

ojca, jak gdyby było dzieckiem pochodzącym z małżeń­

stwa.

. Wielkie Księstwo Luksemburga oświadcza, zgodnie z artykułem 14 ustęp 2 Europejskiej konwencji

o statusie prawnym dziecka pozamałżeńskiego, sporządzonej w Strasburgu w dniu 15 października 1975 r.,

że niniejszym ponawia zastrzeżenia złożone przy skła­

daniu swojego dokumentu ratyfikacji w dniu 1 kwietnia

1982 roku.

Dania (18 stycznia 1979 r.)

. Wielkie Księstwo Luksemburga oświadcza, zgodnie z a~ykułem 14 ustęp 2 Europejskiej konwencji

o statusie prawnym dziecka pozamałżeńskiego, sporządzonej w Strasburgu w dniu 15 pażdziernika 1975 r.,

że nin.iejszym ponawia na okres pięciu lat, począwszy

od 2 lipca 1992 r., zastrzeżenia złożone przy składaniu

swego dokumentu ratyfikacji w dniu 1 kwietnia 1982 r.

. Na mocy artykułu 13 ustęp 1 niniejszej Konwencji

nie ma ona zastosowania do Wysp Owczych ani do

Grenlandii.

Liechtenstein

Oświadczenie (30 maja 1994 r.)

Oświadczenie (15 września 1998 r.)

Księstwo Liechtenstein oświadcza, że artykuły 9 i 10

Konwencji nie będą interpretowane w sposób umożli­

wiający dziecku pozamałżeńskiemu ubieganie się o prawo do dziedziczenia tronu . To prawo może być przekazane tylko do specjalnej kategorii spadkobierców.

Przy składaniu dokumentu ratyfikacji Luksemburg

złożył zastrzeżenia do artykułów 2, 3 i 4. Zgodnie z artykułem

14 ustęp 2 Konwencji Luksemburg ponawia

zastrzeżenia do niniejszej Konwencji.

Rumunia

Luksemburg

Zastrzeżen ia

Oświadczenie (4 lipca 1997 r.)

Oświadczenia (17 września 1993 r.)

(1 kwietnia 1982 r.)

W oparciu o artykuł 14 ustęp 1 Konwencji Rząd Luksemburga zastrzega sobie prawo stosowania artykułu 2 Konwencji w taki sposób, że pochodzenia dziecka

od matki nie określa się automatycznie przez fakt ist~ienia n~zwiska matki. w akcie urodzenia, rozumiejąc

Jednak, ze pochodzenie dziecka od matki może być

ustalone sądownie przez postępowanie dążące do

ustalenia takiego pochodzenia, jeśli zostało udowodnione w drodze prawnej, że dziecko urodziło się z domniemanej matki.

Rząd Luksemburga zastrzega sobie prawo niesto-

sowania

a) artykułu 3 Konwencji w wypadku przewidzianym

przez art. 334-7 kodeksu cywilnego, według którego,

jeżeli istnieje między ojcem i matką dziecka pozamałżeńskiego jedna z przeszkód do zawarcia związ­

ku małżeńskiego przewidzianych w artykułach 161

i 162 ze względu na pokrewieństwo, przy czym pochodzenie zostało ustalone od jednego z nich, zabrania się ustalenia pochodzenia od drugiego,

I. W dniu 16 września 1992 r., w którym na mocy

ustawy nr 101 Rumunia przystąpiła do Europejskiej

konwencji o statusie prawnym dziecka pozamałżeń­

skiego, wewnętrzne ustawodawstwo rumuńskie nie

zawierało uregulowań sprzecznych z postanowieniami

Konwencji.

Podstawowe obowiązujące normy prawne weszły

w życie w 1953 r. i są zawarte w kodeksie rodzinnym.

Odpo~iadają one naczelnej zasadzie rządzącej uregulowaniem statusu prawnego i społecznego dziecka

w całości, zamieszczonej w artykule 44 (3) Konstytucji,

który stanowi: "Dzieci pozamałżeńskie są w obliczu

prawa równe dzieciom pochodzącym z małżeństwa".

II. Postanowienia artykułu 2,3,4,6 (ustęp 1), 7 i 8

Konwencji są powtórzone dosłownie w przepisach kodeksu rodzinnego dotyczących

-

pochodzenia od matki (artykuł 47);

-

określenia pochodzenia od ojca poprzez dobrowol-

ne uznanie lub przez orzeczenie sądu (artykuł 56);

-

, Zastrzeżenie nie zostało ponowione.

sprzeciwu wobec dobrowolnego uznania ojcostwa

(artykuł 58);

-

-

-

4254-

równego traktowania obowiązków rodziców w zakresie utrzymania dziecka pozamałżeńskiego, jak

i dziecka pochodzącego z małżeństwa (artykuł 97);

wykonywania przez matkę lub ojca praw rodzicielskich względem dziecka pozamałżeńskiego (artykuł 65 w związku z artykułem 42 i artykułem 43

ustęp 1);

-

możliwości przekazania drugiemu rodzicowi (matce lub ojcu) wykonywania praw rodzicielskich (artykuł 65 w związku z artykułem 44);

-

prawa odwiedzin i prawa utrzymywania kontaktów

osobistych z dzieckiem tego rodzica (matki lub ojca), któremu nie przysługuje władza rodzicielska

(artykuł 65 w związku z artykułem 43 ustęp 3).

III. Dla sytuacji szczególnych, mianowicie tych uregulowanych przez artykuł 6 ustęp 2 oraz artykuł 9 Konwencji, prawo rumuńskie nie zawiera wyraźnych uregulowań. Niemniej ich brak nie podważa zasadniczej

zgodności między prawem wewnętrznym a wyżej wy~

mienionymi postanowieniami Konwencji, które traktują o

- wykonywaniu obowiązku utrzymania przez niektórych członków rodziny ojca lub matki dziecka pozamałżeńskiego;

-

prawach dziecka pozamałżeńskiego do dziedziczenia po swoim ojcu i po swej matce oraz członkach

ich rodzin.

W obu tych przypadkach stosuje się w Rumunii postanowienia ogólne kodeksu rodzinnego (artykuł 63),

a mianowicie: "Dziecko pozamałżeńskie, którego pochodzenie zostało ustalone w drodze uznania dziecka

lub orzeczenia sądu, znajduje się względem swoich rodziców (matki i ojca) i członków ich rodzin w takiej samej sytuacji prawnej, co dziecko pochodzące z małżeń­

stwa".

Pod wpływem tej normy, posiadającej rangę zasady, literatura prawnicza i praktyka sądowa zgodnie

przyznają, że poprzez uchwalenie kodeksu rodzinnego

dokonano pośredniej modyfikacji dawnych postanowień kodeksu cywilnego, które stanowiły: "Dzieci lub

ich zstępni dziedziczą po ojcu, matce,dziadkach, babciach i po jakimkolwiek innym wstępnym, bez względu

na płeć, nawet jeśli wywodzili się z różnych związków.

Dziedziczą oni w równych częściach, jeżeli wszyscy są

w pierwszym stopniu pokrewieństwa i są powołani do

dziedziczenia na podstawie przysługującego im prawa" (artykuł 669). W konsekwencji tego i na mocy postanowień późniejszych od artykułu 63 kodeksu rodzinnego zastosowanie wyżej cytowanych przepisów kodeksu cywilnego obejmuje dzieci pozamałżeńskie, zapewniając im dziedziczenie w równych częściach

w stosunku do dzieci pochodzących z małżeństwa.

IV. Odnośnie do artykułu 5 Konwencji (dotyczącego

potrzeby dopuszczenia dowodów naukowych do postępowania w celu ustalenia ojcostwa), nawet mimo że

nie istnieje żaden tekst sformułowany w taki sposób,

Poz. 889

postępowanie dowodowe ustanowione przez kodeks

postępowania cywilnego (artykuł 167 i następne) pozwala na przeprowadzenie dowodów naukowych, mogących ustalić lub obalić ojcostwo. Ekspertyza medyczno-sądowa, włączająca także ekspertyzę stwierdzającą

istnienie elementów potrzebnych do ustalenia ojcostwa w oparciu o testy naukowe, została uregulowana

dekretem nr 446/1966 o organizacji instytutów i służb

medycyny sądowej.

V. W odniesieniu do artykułu 10 Konwencji, dotyczącego skutków małżeństwa zawartego przez obojga

rodziców po ustaleniu pochodzenia dziecka, należy

nadmienić, że w aktualnym prawie rumuńskim teza

o "Iegitymacji dziecka" w następstwie późniejszego

małżeństwa jego rodziców nie znalazła zastosowania

ze względu na następujące okoliczności

-

w swoich stosunkach z rodzicami i członkami ich

rodzin w każdym przypadku korzysta z "tej samej

sytuacji, co sytuacja prawna dziecka pochodzące­

go z małżeństwa" (zgodnie z artykułem 63 kodeksu

rodzinnego);

- w społeczeństwie, generalnie, każde dziecko pozamałżeńskie jest uważane za równe, w obliczu prawa, z dzieckiem pochodzącym z małżeństwa (zgodnie z artykułem 44 (3) Konstytucji);

-

można dopuścić,

w trybie administracyjnym, po

wniosku, ewentualną zmianę nazwiska

dziecka w następstwie małżeństwa zawartego

przez jego rodziców;

złożeniu

-

ze względu na pewną symetrię w stosunku do innych przepisów prawnych, które w wypadku unieważnienia małżeństwa nadają dziecku status dziecka pochodzącego z małżeństwa nawet po jego

unieważnieniu, zawarcie małżeństwa po ustaleniu

pochodzenia dziecka przez oboje rodziców nie mogłoby wstecznie zmienić stanu faktycznego pozamałżeńskiego pochodzenia dziecka.

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Pół­

nocnej

Zastrzeżenia

i oświadczenia (24 lutego 1981 r.)

1. Zgodnie z artykułem 14 ustęp 1 Konwencji, Rząd

Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii

Północnej zastrzega sobie prawo

a) niestosowania artykułu 6 ustęp 1 Konwencji do Anglii i Walii oraz do Irlandii Północnej;

b) niestosowania artykułu 6 ustęp 2 do Szkocji oraz

c) niestosowania artykułu 9, z wyjątkiem przypadków

dziedziczenia przez dziecko pozamałżeńskie po ojcu lub matce.

2. Zgodnie z artykułem 13

ustęp

2 Konwencji

oświadcza się niniejszym, że Konwencja będzie miała

zastosowanie do Guernesey, Herm i Jethou, z zastrzeżeniem poczynionym zgodnie z artykułem 14 ustęp 1

Konwencji, że artykuł 9 będzie miał zastosowanie do

-

4255-

Guernesey, Herm i Jethou jedynie w odniesieniu do

dziedziczenia testamentowego przez dziecko pozamał­

żeńskie majątku należącego do ojca lub matki.

3. Rząd Zjednoczonego Królestwa również oświad­

cza, iż rozumie, że ani artykuł 9, ani artykuł 10 Konwencji nie powinny być interpretowane jako przyznające

dziecku pozamałżeńskiemu jakiekolwiek prawa do

dziedziczenia Korony lub tytułu szlacheckiego albo jakiekolwiek prawa do dziedziczenia majątku, którego

przekazanie zostało ograniczone aktem prawnym dla

określonej kategorii spadkobierców ("entailed interest").

Oświadczenie (12 listopada 1985 r.)

Stosowanie Konwencji rozciągać się będzie na WyMan ze skutkami począwszy od dnia 1 stycznia

1986 r. Artykuł 6 ustęp 1 Konwencji nie będzie miał zastosowania do Wyspy Man.

spę

Oświadczenie (23 maja 1986 r.)

Na podstawie instrukcji Sekretarza Stanu do Spraw

Zagranicznych i Wspólnoty Narodów Jej Królewskiej

Mości, mam zaszczyt poinformować Pana, że zgodnie

z artykułem 14 ustęp 2 Konwencji Rząd Zjednoczonego

Królestwa ponawia niniejszym wyżej wymienione zastrzeżenia i oświadczenia na dalszy pięcioletni okres,

począwszy od dnia 24 maja 1986 r.

Mam także zaszczyt powiadomić Pana, że Rząd

Zjednoczonego Królestwa ponawia niniejszym złożone

zastrzeżenie w odniesieniu do Wyspy Man przy rozszerzeniu stosowania Konwencji do tego terytorium, począwszy od dnia 1 stycznia 1986 r.

Oświadczenie (24 maja 1994 r.)

Rząd Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii

i Irlandii Północnej ponawia niniejszym zastrzeżenia

złożone przy ratyfikacji Konwencji, na okres pięciu lat,

począwszy od dnia 20 maja 1991 r., w następującym zakresie

Zgodnie z artykułem 14 ustęp 1 niniejszej Konwencji, Rząd Zjednoczonego Królestwa zastrzega sobie

prawo

a) niestosowania artykułu 6 ustęp 1 Konwencji do Irlandii Północnej;

b) w odniesieniu do Anglii, Walii i Irlandii Północnej,

stosowania artykułu 9 jedynie do dziedziczenia

dziecka pozamałżeńskiego po ojcu i matce.

Zgodnie z artykułem 13 ustęp 2 Konwencji, Rząd

Zjednoczonego Królestwa oświadcza niniejszym, że

stosowanie Konwencji obejmuje Guernesey, Herm

i Jethou, z zastrzeżeniem złożonym zgodnie z artykułem 14 ustęp 1 Konwencji, iż artykuł 9 będzie miał zastosowanie w odniesieniu do Guernesey, Herm i Jethou jedynie do dziedziczenia dziecka pozamałżeńskie­

go po ojcu lub matce.

Rząd

Zjednoczonego Królestwa pragnie równlez

potwierdzić swoje stanowisko, że ani artykuł 9, ani artykuł 10 Konwencji nie powinny być interpretowane ja-

ko przyznające dziecku pozamałżeńskiemu jakiekolwiek prawa do dziedziczenia Korony lub tytułu szlacheckiego albo jakiekolwiek prawa do dziedziczenia

majątku, którego przekazywanie zostało ograniczone

aktem prawnym dla określonej kategorii spadkobierców ("entailed interest").

Oświadczenie (28 października 1996 r.)

Rząd Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii

i Irlandii Północnej złożył zastrzeżenie przy ratyfikacji

Europejskiej konwencji o statusie prawnym dziecka

pozamałżeńskiego. Zastrzeżenia zostały ponowione

w dniu 24 maja 1994 r. na okres pięciu lat, poczynając

od 20 maja 1991 r.

Z powodu administracyjnego niedopatrzenia, wywymienione zastrzeżenia nie zostały ponowione

w maju 1996 r., Rząd Zjednoczonego Królestwa ponawia niniejszym zastrzeżenia złożone przy ratyfikacji

Konwencji na okres pięciu lat, począwszy od 20 maja

1996 r., w następującym zakresie

żej

Zgodnie z artykułem 14 ustęp 1 niniejszej Konwencji, Rząd Zjednoczonego Królestwa zastrzega sobie

prawo w odniesieniu do Anglii i Walii stosowania artykułu 9 jedynie do dziedziczenia dziecka pozamałżeń­

skiego po ojcu i matce.

Zgodnie z artykułem 13 ustęp 2 Konwencji, niniejszym oświadcza się, że stosowanie Konwencji obejmuje Guernesey, Herm i Jethou, z zastrzeżeniem złożo­

nym zgodnie z artykułem 14 ustęp 1 Konwencji, iż artykuł 9 będzie miał zastosowanie w odniesieniu do Guernesey, Herm i Jethou jedynie do dziedziczenia dziecka pozamałżeńskiego po ojcu lub matce.

Rząd

Zjednoczonego Królestwa pragnie również

potwierdzić, że ani artykuł 9, ani artykuł 10 Konwencji

nie powinny być interpretowane jako przyznające

dziecku pozamałżeńskiemu jakiekolwiek prawa do

dziedziczenia Korony lub tytułu szlacheckiego albo jakiekolwiek prawa do dziedziczenia majątku, którego

przekazanie zostało ograniczone aktem prawnym dla

określonej kategorii spadkobierców ("entailed interest").

3. Informacje o państwach, które w terminie póź­

niejszym staną się stronami Europejskiej konwencji

o statusie prawnym dziecka pozamałżeńskiego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1975 r.,

a także o zgłoszonych zastrzeżeniach i oświadczeniach,

względnie o wycofaniu zastrzeżeń lub oświadczeń,

można uzyskać w Departamencie Traktatowym Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Minister Spraw Zagranicznych: B. Geremek