Ustawa z dnia 9 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

W ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania

Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

(Dz. U. Nr 155, poz. 1016) wprowadza się następujące zmiany

1)

art. 3 otrzymuje brzmienie

„

Art. 3.

Zbrodniami przeciwko ludzkości są w szczególności zbrodnie ludobójstwa w rozumieniu

Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, przyjętej w dniu 9

grudnia 1948 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 2, poz. 9 i 10 i Nr 31, poz. 213 oraz z 1998 r.

Nr 33, poz. 177), a także inne poważne prześladowania z powodu przynależności osób

prześladowanych do określonej grupy narodowościowej, politycznej, społecznej, rasowej

lub religijnej, jeżeli były dokonywane przez funkcjonariuszy publicznych albo przez

nich inspirowane lub tolerowane.

”

;

2)

w art. 4

a)

dodaje się nowy ust. 1 w brzmieniu

„

1.

Zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a), stanowiące według prawa międzynarodowego

zbrodnie przeciwko pokojowi, ludzkości lub zbrodnie wojenne, nie ulegają przedawnieniu.

”

,

b)

dotychczasowy ust. 1 oznacza się jako ust. 1a w brzmieniu

„

1a.

Bieg terminu przedawnienia zbrodni komunistycznych, w rozumieniu art. 2, nie będących

zbrodniami wojennymi lub zbrodniami przeciwko ludzkości, rozpoczyna się od dnia 1

stycznia 1990 r. Karalność tych zbrodni ustaje po 30 latach, gdy czyn stanowi zbrodnię

zabójstwa, oraz po 20 latach, gdy czyn stanowi inną zbrodnię komunistyczną. Przepisu

art. 4 § 1 Kodeksu karnego nie stosuje się.

”

;

3)

w art. 8 w ust. 3 po wyrazach „Organizację Instytutu Pamięci” dodaje się wyrazy „, w zakresie nie uregulowanym ustawą,”;

4)

w art. 9 w ust. 2 wyraz „administracji” zastępuje się wyrazem „władzy”;

5)

w art. 10

a)

ust. 1 otrzymuje brzmienie

„

1.

Prezesa Instytutu Pamięci powołuje i odwołuje Sejm Rzeczypospolitej Polskiej większością

3/5 głosów za zgodą Senatu, na wniosek Kolegium Instytutu Pamięci, które zgłasza kandydata

spoza swego grona.

”

,

b)

w ust. 2 wyrazy „7 lat” zastępuje się wyrazami „5 lat”,

c)

w ust. 3 wyrazy „W okresie 3 miesięcy” zastępuje się wyrazami „Nie wcześniej niż na 6 miesięcy i nie później niż na 3 miesiące”;

6)

w art. 11 po ust. 2 dodaje się ust. 2a i 2b w brzmieniu

„

2a.

Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana również osoba, co do

której w archiwach podlegających przekazaniu do Instytutu Pamięci lub w innych archiwach

państwowych znajduje się informacja o tym, że istnieją wobec niej przesłanki przewidziane

w ust. 2.

2b.

Na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci nie może być powołana również osoba, której

działalność związana z dostępem do tajemnicy państwowej lub objęta tajemnicą państwową

uniemożliwia szczegółowe przedstawienie informacji o przebiegu swojej służby, pracy

lub współpracy.

”

;

7)

w art. 12 skreśla się wyrazy „i strzec praworządności”;

8)

w art. 13 pkt 4 otrzymuje brzmienie

„

4)

nie wypełnia obowiązków nałożonych przez ustawę lub działa na szkodę Instytutu Pamięci.

”

;

9)

art. 15 otrzymuje brzmienie

„

Art. 15.

1.

W Instytucie Pamięci tworzy się Kolegium Instytutu Pamięci. Członkiem Kolegium Instytutu

Pamięci może być obywatel polski wyróżniający się wysokimi walorami moralnymi oraz

wiedzą przydatną w pracach Instytutu Pamięci.

2.

Kolegium Instytutu Pamięci wybierane jest na kadencję trwającą 7 lat. Kadencja rozpoczyna

się z dniem zebrania się Kolegium na pierwsze posiedzenie.

3.

W skład Kolegium Instytutu Pamięci wchodzi 11 członków wybieranych przez Sejm Rzeczypospolitej

Polskiej bezwględną większością głosów, z tym że 2 kandydatów zgłasza Krajowa Rada

Sądownictwa.

4.

Członkostwo w Kolegium Instytutu Pamięci ustaje wskutek

1)

śmierci,

2)

rezygnacji,

3)

skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo,

4)

odwołania przez Sejm bezwzględną większością głosów, na wniosek Kolegium Instytutu

Pamięci podjęty większością 2/3 głosów ustawowego składu Kolegium, z powodu długotrwałej

choroby lub upadku sił powodujących trwałą niezdolność do pełnienia obowiązków albo

z powodu niewypełniania obowiązków nałożonych przez ustawę.

5.

Kolegium Instytutu Pamięci wybiera ze swego składu przewodniczącego Kolegium oraz

nie więcej niż 3 jego zastępców na kadencję trwającą 1 rok.

6.

Po ustaniu członkostwa przed upływem kadencji Sejm dokonuje wyboru nowego członka

na okres do zakończenia kadencji Kolegium Instytutu Pamięci.

7.

Za wykonywanie zadań członkowie Kolegium Instytutu Pamięci otrzymują diety określone

przez Prezesa Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, a także zwrot kosztów według

zasad obowiązujących przy podróżach służbowych na obszarze kraju.

”

;

10)

w art. 32 dodaje się ust. 4 i 5 w brzmieniu

„

4.

Za szkodę wyrządzoną obywatelowi przez pracownika Instytutu Pamięci w związku z działalnością

Instytutu ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa na zasadach ogólnych.

5.

Jeżeli do powództwa o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika Instytutu Pamięci

w związku z działalnością Instytutu załączono oświadczenie o braku służby, pracy lub

współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5, sąd zwalnia

powoda od opłat sądowych.

”

;

11)

w art. 34 w ust. 2 zdanie wstępne otrzymuje brzmienie

„

W uzasadnionych przypadkach Prezes Instytutu Pamięci może zaniechać spełnienia żądania

anonimizacji danych, jeżeli

”

;

12)

w art. 36

a)

skreśla się pkt 1,

b)

pkt 5 otrzymuje brzmienie

„

5)

prowadzenia badań naukowych, o ile Prezes Instytutu Pamięci wyrazi na to zgodę.

”

;

13)

w art. 45 w ust. 2 dodaje się zdanie drugie w brzmieniu

„

Jeżeli Kodeks postępowania karnego mówi o oskarżycielu publicznym lub prokuratorze,

należy rozumieć przez to prokuratora Instytutu Pamięci także w sprawach, które podlegają

orzecznictwu sądów wojskowych.

”

;

14)

w art. 50 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 oraz dodaje się ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Minister właściwy do spraw sprawiedliwości może, na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci,

delegować sędziego do pełnienia czynności w Głównej Komisji oraz udzielania pomocy

prawnej.

”

;

15)

w art. 51

a)

w ust. 1 wyraz „wojewódzkiej” zastępuje się wyrazem „okręgowej”,

b)

ust. 2 otrzymuje brzmienie

„

2.

Członków Komisji Dyscyplinarnej oraz Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla prokuratorów

Instytutu Pamięci wybiera w ustalonej przez siebie liczbie, na okres 4 lat, zgromadzenie

prokuratorów Głównej Komisji spośród prokuratorów Instytutu Pamięci. Komisja Dyscyplinarna

oraz Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna wybierają ze swego grona przewodniczących.

”

,

c)

dodaje się ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Rzecznika dyscyplinarnego dla prokuratorów Instytutu Pamięci wyznacza Prokurator Generalny

spośród prokuratorów Instytutu Pamięci, na wniosek dyrektora Głównej Komisji.

”

;

16)

w art. 54 dodaje się ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Kto składa nieprawdziwe oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 5, podlega karze

pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 3.

”

;

17)

w art. 66 wyraz „wyboru” zastępuje się wyrazami „pierwszego posiedzenia”.

1.

W sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy wymienionej w

art. 1, przepisy ustawy stosuje się również do śledztw wszczętych przed dniem jej

wejścia w życie.

2.

Czynności procesowe, dokonane przed dniem wejścia w życie ustawy wymienionej w art.

1, są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych.

3.

Prokuratorzy Głównej Komisji oraz prokuratorzy oddziałowych komisji mogą przejmować

do dalszego prowadzenia śledztwa w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1 pkt

1 lit. a) ustawy wymienionej w art. 1, wszczęte przed dniem jej wejścia w życie.

4.

Inne organy prowadzące postępowania w sprawach o zbrodnie, o których mowa w art. 1

pkt 1 lit. a) ustawy wymienionej w art. 1, wszczęte przed dniem jej wejścia w życie,

właściwe są do dalszego ich prowadzenia do chwili przejęcia tych postępowań przez

prokuratorów Instytutu Pamięci.

Zbrodniami przeciwko ludzkości są w szczególności zbrodnie ludobójstwa w rozumieniu

Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, przyjętej w dniu 9

grudnia 1948 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 2, poz. 9 i 10 i Nr 31, poz. 213 oraz z 1998 r.

Nr 33, poz. 177), a także inne poważne prześladowania z powodu przynależności osób

prześladowanych do określonej grupy narodowościowej, politycznej, społecznej, rasowej

lub religijnej, jeżeli były dokonywane przez funkcjonariuszy publicznych albo przez

nich inspirowane lub tolerowane.

W ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących

ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

(Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 oraz z 1998 r. Nr 37, poz. 204, Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1118) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 3 w pkt 2 wyrazy „i aresztach polskich” zastępuje się wyrazami „lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski”;

2)

w art. 4 w ust. 1 w pkt 4 wyrazy „w więzieniach polskich” zastępuje się wyrazami „w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski”;

3)

art. 8 otrzymuje brzmienie

„

Art. 8.

1.

Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

określi, w drodze rozporządzenia

1)

po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ministra właściwego do spraw obrony narodowej i

ministra właściwego do spraw wewnętrznych - formacje i organizacje, o których mowa

w art. 1 ust. 2 pkt 5 oraz art. 2 pkt 1,

2)

po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie

różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały

w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub

będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele

polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust.

1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz w pkt 3.

2.

Na wniosek osoby zainteresowanej

1)

prezes sądu okręgowego, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. a), potwierdza okoliczność, o której

mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4,

2)

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

potwierdza okoliczność, o której mowa

a)

w art. 4 ust. 1 pkt 4, w przypadku osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu

odosobnienia na terytorium Polski,

b)

w art. 4 ust. 2.

”

W ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych

(Dz. U. Nr 155, poz. 1014) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 83 w ust. 2 po wyrazach „Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,” dodaje się wyrazy „Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu,”;

2)

w art. 161 w ust. 1 po użytych po raz pierwszy wyrazach „Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,” dodaje się wyrazy „Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu”, a po użytych po raz drugi wyrazach „Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych,” dodaje się wyrazy „Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu”.

W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U. Nr 162, poz. 1118) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 6 w ust. 1 w pkt 8 wyrazy „przebywania w więzieniach polskich” zastępuje się wyrazami „osadzenia w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski”;

2)

w art. 117 ust. 3 otrzymuje brzmienie

„

3.

Okresy osadzenia, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8, na mocy wyroku - potwierdza

prezes sądu okręgowego, a w przypadku osadzenia bez wyroku - Prezes Instytutu Pamięci

Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

”

W sprawach, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy wymienionej w art. 3 oraz

w art. 117 ust. 3 ustawy wymienionej w art. 5, wszczętych na podstawie dotychczasowych

przepisów, a nie zakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, właściwy

jest Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu.

Ilekroć w przepisach obowiązujących jest mowa o Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu - Instytucie Pamięci Narodowej, rozumie się przez to Instytut Pamięci

Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

1.

Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

określi, w drodze rozporządzenia

1)

po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ministra właściwego do spraw obrony narodowej i

ministra właściwego do spraw wewnętrznych - formacje i organizacje, o których mowa

w art. 1 ust. 2 pkt 5 oraz art. 2 pkt 1,

2)

po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie

różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały

w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub

będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele

polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust.

1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz w pkt 3.

2.

Na wniosek osoby zainteresowanej

1)

prezes sądu okręgowego, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. a), potwierdza okoliczność, o której

mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4,

2)

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

potwierdza okoliczność, o której mowa

a)

w art. 4 ust. 1 pkt 4, w przypadku osadzenia bez wyroku w więzieniu lub innym miejscu

odosobnienia na terytorium Polski,

b)

w art. 4 ust. 2.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 3 pkt

3, art. 5 pkt 2 i art. 6, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.

1.

W Instytucie Pamięci tworzy się Kolegium Instytutu Pamięci. Członkiem Kolegium Instytutu

Pamięci może być obywatel polski wyróżniający się wysokimi walorami moralnymi oraz

wiedzą przydatną w pracach Instytutu Pamięci.

2.

Kolegium Instytutu Pamięci wybierane jest na kadencję trwającą 7 lat. Kadencja rozpoczyna

się z dniem zebrania się Kolegium na pierwsze posiedzenie.

3.

W skład Kolegium Instytutu Pamięci wchodzi 11 członków wybieranych przez Sejm Rzeczypospolitej

Polskiej bezwględną większością głosów, z tym że 2 kandydatów zgłasza Krajowa Rada

Sądownictwa.

4.

Członkostwo w Kolegium Instytutu Pamięci ustaje wskutek

1)

śmierci,

2)

rezygnacji,

3)

skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo,

4)

odwołania przez Sejm bezwzględną większością głosów, na wniosek Kolegium Instytutu

Pamięci podjęty większością 2/3 głosów ustawowego składu Kolegium, z powodu długotrwałej

choroby lub upadku sił powodujących trwałą niezdolność do pełnienia obowiązków albo

z powodu niewypełniania obowiązków nałożonych przez ustawę.

5.

Kolegium Instytutu Pamięci wybiera ze swego składu przewodniczącego Kolegium oraz

nie więcej niż 3 jego zastępców na kadencję trwającą 1 rok.

6.

Po ustaniu członkostwa przed upływem kadencji Sejm dokonuje wyboru nowego członka

na okres do zakończenia kadencji Kolegium Instytutu Pamięci.

7.

Za wykonywanie zadań członkowie Kolegium Instytutu Pamięci otrzymują diety określone

przez Prezesa Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, a także zwrot kosztów według

zasad obowiązujących przy podróżach służbowych na obszarze kraju.