Obwieszczenie Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego z dnia 12 listopada 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie dóbr kultury.

1.

Dobra kultury są bogactwem narodowym i powinny być chronione przez wszystkich obywateli.

2

Organy rządowe i samorządowe są zobowiązane do zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych

i finansowych dla ochrony dóbr kultury.

3.

Obowiązkiem właścicieli i użytkowników jest utrzymanie należących do nich dóbr kultury

we właściwym stanie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Dobrem kultury w rozumieniu ustawy jest każdy przedmiot ruchomy lub nieruchomy, dawny

lub współczesny, mający znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego ze względu

na jego wartość historyczną, naukową lub artystyczną.

1

Celem ochrony dóbr kultury jest ich zachowanie, należyte utrzymanie oraz społecznie

celowe wykorzystanie i udostępnienie dla celów naukowych, dydaktycznych i wychowawczych,

tak aby służyły nauce oraz popularyzacji wiedzy i sztuki, stanowiły trwały element

rozwoju kultury i były czynnym składnikiem życia współczesnego społeczeństwa.

2.

Ochrona dóbr kultury polega na zabezpieczeniu ich przed zniszczeniem, uszkodzeniem,

dewastacją, zaginięciem lub wywozem za granicę, na zapewnieniu im warunków trwałego

zachowania, na opracowaniu dokumentacji naukowej, ewidencji i rejestracji oraz na

ich konserwacji, restauracji lub odbudowie, opartych na zasadach naukowych.

Ochronie prawnej, przewidzianej w przepisach ustawy, podlegają następujące dobra kultury,

zwane w ustawie „zabytkami”

1)

wpisane do rejestru zabytków,

2

wpisane w muzeach do inwentarza i wchodzące w skład bibliotek, z wyjątkiem materiałów

wchodzących w skład narodowego zasobu archiwalnego, których ochronę regulują odrębne

przepisy,

3

inne, jeżeli ich charakter zabytkowy jest oczywisty, o ile nie podlegają ochronie

na podstawie odrębnych przepisów.

Pod względem rzeczowym przedmiotem ochrony mogą być w szczególności

1)

dzieła budownictwa, urbanistyki i architektury, niezależnie od ich stanu zachowania,

jak historyczne założenia urbanistyczne miast i osiedli, parki i ogrody dekoracyjne,

cmentarze, budowle i ich wnętrza wraz z otoczeniem oraz zespoły budowlane o wartości

architektonicznej, a także budowle mające znaczenie dla historii budownictwa;

2)

obiekty etnograficzne, jak typowe układy zabudowy osiedli wiejskich i budowle wiejskie

szczególnie charakterystyczne oraz wszelkie urządzenia, narzędzia i przedmioty będące

świadectwem gospodarki, twórczości artystycznej, pojęć, obyczajów i innych dziedzin

kultury ludowej;

3)

dzieła sztuk plastycznych - rzeźby, malarstwa, dekoracji, grafiki i iluminatorstwa,

rzemiosł artystycznych, broni, strojów, numizmatyki i sfragistyki;

4)

pamiątki historyczne, jak militaria ruchome, pola bitew, miejsca upamiętnione walkami

o niepodległość i sprawiedliwość społeczną, obozy zagłady oraz inne tereny, budowle

i przedmioty związane z ważnymi wydarzeniami historycznymi lub z działalnością instytucji

i wybitnych osobistości historycznych;

5)

obiekty archeologiczne i paleontologiczne, jak ślady terenowe pierwotnego osadnictwa

i działalności człowieka, jaskinie, kopalnie pradziejowe, grodziska, cmentarzyska,

kurhany oraz wszelkie wytwory dawnych kultur;

6)

obiekty techniki i kultury materialnej, jak stare kopalnie, huty, warsztaty, budowle,

konstrukcje, urządzenia, środki transportu, maszyny, narzędzia, instrumenty naukowe

i wyroby szczególnie charakterystyczne dla dawnych i nowoczesnych form gospodarki,

techniki i nauki, gdy są unikatami lub wiążą się z ważnymi etapami postępu technicznego;

7)

rzadkie okazy przyrody żywej lub martwej, jeżeli nie podlegają przepisom o ochronie

przyrody;

8)

materiały biblioteczne, jak rękopisy, autografy, iluminacje, starodruki, pierwodruki,

druki-unikaty i inne cymelia, mapy, plany, nuty, ryciny, inne zapisy obrazu lub dźwięku,

instrumentaria, oprawy;

9

kolekcje i zbiory, posiadające wartość artystyczną lub historyczną jako całość, niezależnie

od rodzaju i wartości poszczególnych składników, jeżeli nie wchodzą w skład narodowego

zasobu archiwalnego;

10)

pracownie i warsztaty wybitnych twórców i działaczy, jak również dokumenty i przedmioty

związane z ich życiem i działalnością;

11)

inne przedmioty nieruchome i ruchome, zasługujące na trwałe zachowanie ze względu

na ich wartość naukową, artystyczną lub kulturalną;

12

krajobraz kulturowy w formie ustanawianych stref ochrony konserwatorskiej, rezerwatów

i parków kulturowych.

1

Zabytki nieruchome o szczególnej wartości dla kultury narodowej mogą być na wniosek

ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

2

Pomniki historii przedstawiane są Komitetowi Dziedzictwa Światowego w celu wpisania

na „Listę dziedzictwa światowego” i objęcia ich ochroną na podstawie Konwencji w sprawie

ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjętej w Paryżu w dniu

16 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 32, poz. 190 i 191).

3.

Organizację i sposób ochrony pomników historii określi minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Naczelny nadzór nad ochroną dóbr kultury należy do ministra właściwego do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego

1.

Służbą Ochrony Zabytków kieruje Generalny Konserwator Zabytków, który jest centralnym

organem administracji rządowej.

2.

Generalnego Konserwatora Zabytków powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów, na wniosek

ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

3.

Zastępcę Generalnego Konserwatora Zabytków powołuje i odwołuje minister właściwy do

spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

4.

Generalny Konserwator Zabytków kieruje Służbą Ochrony Zabytków przy pomocy Urzędu

Generalnego Konserwatora Zabytków.

5.

Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego

1.

Ochronę dóbr kultury sprawują następujące organy

1)

minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

2)

Generalny Konserwator Zabytków,

3)

wojewoda, przy pomocy wojewódzkiego konserwatora zabytków jako kierownika wojewódzkiej

Służby Ochrony Zabytków wchodzącej w skład zespolonej administracji wojewódzkiej,

4)

dyrektorzy (kierownicy) muzeów, w stosunku do zabytków znajdujących się w muzeach,

5)

dyrektor Ośrodka Dokumentacji Zabytków, kierujący centralną ewidencją dóbr kultury,

6)

dyrektorzy (kierownicy) jednostek organizacyjnych powołanych do ochrony zabytków,

7)

Biblioteka Narodowa w Warszawie i biblioteki wyznaczone przez ministra właściwego

do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

2.

Wojewódzki konserwator zabytków wykonuje w imieniu wojewody zadania i kompetencje

Służby Ochrony Zabytków określone w ustawie i przepisach odrębnych.

3.

Wojewódzkiego konserwatora zabytków powołuje i odwołuje wojewoda, na wniosek Generalnego

Konserwatora Zabytków lub za jego zgodą.

4.

Zastępcę wojewódzkiego konserwatora zabytków powołuje i odwołuje wojewoda, na wniosek

wojewódzkiego konserwatora zabytków.

5.

Wojewódzki konserwator zabytków kieruje wojewódzkim oddziałem Służby Ochrony Zabytków.

6.

W rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Służby Ochrony Zabytków,

organem właściwym jest, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, wojewódzki konserwator

zabytków i jako organ wyższego stopnia Generalny Konserwator Zabytków.

7.

Wojewoda, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, może tworzyć delegatury

wojewódzkiego oddziału Służby Ochrony Zabytków. Kierownik delegatury może, z upoważnienia

wojewódzkiego konserwatora zabytków, prowadzić sprawy i wydawać na terenie swojego

działania decyzje administracyjne.

8.

Wojewoda, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków lub za jego zgodą, może powierzyć

w drodze porozumienia prowadzenie spraw z zakresu właściwości wojewódzkiego konserwatora

zabytków, w tym wydawanie w jego imieniu decyzji administracyjnych, gminom i powiatom,

a także związkom gmin i powiatów, położonym na terenie województwa.

9.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Ochronę dóbr kultury w zakresie określonym ustawą oraz innymi przepisami sprawują

również organy jednostek samorządu terytorialnego.

Bezpośredni nadzór nad państwowymi kolekcjami i zbiorami pozamuzealnymi sprawują minister

właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

3.

Jednostki, o których mowa w ust. 2, działają na podstawie statutu nadawanego im przez

ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1

Obowiązkiem wojewodów i organów jednostek samorządu terytorialnego jest dbałość o

dobra kultury i podejmowanie działań ochronnych oraz uwzględnianie zadań ochrony zabytków,

między innymi w regionalnych i miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego,

w budżetach, w prawie miejscowym i przepisach gminnych.

2

Regionalne i miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, o których mowa w ust.

1, uzgadniane są z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków.

3

Wójt lub burmistrz (prezydent miasta) w gminach, w których nie zostali powołani konserwatorzy

zabytków, obowiązany jest wydawać zarządzenia w celu zabezpieczenia zabytku w nagłych

przypadkach i niezwłocznie zawiadamiać o tym właściwego wojewódzkiego konserwatora

zabytków.

1.

Generalny Konserwator Zabytków może powierzyć, w drodze porozumienia, dyrektorom (kierownikom)

instytucji kultury, dla których organizatorem jest minister właściwy do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego

2.

Porozumienie, o którym mowa w ust. 1, wymaga zgody ministra właściwego do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego

3.

Wojewoda, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków lub za jego zgodą, może powierzyć

w drodze porozumienia prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej

właściwości, w tym wydawanie decyzji administracyjnych, dyrektorom (kierownikom) muzeów

lub bibliotek oraz dyrektorom (kierownikom) specjalistycznych jednostek organizacyjnych

powołanych w celu ochrony dóbr kultury.

4.

Powierzenie spraw, w tym wydawanie decyzji administracyjnych, na rzecz dyrektorów

(kierowników) muzeów lub bibliotek oraz dyrektorów (kierowników) jednostek organizacyjnych,

o których mowa w ust. 3, może nastąpić za zgodą właściwego dla tych muzeów, bibliotek

lub jednostek organizatora bądź organu nadzoru.

1

Wojewódzki konserwator zabytków prowadzi rejestr zabytków znajdujących się na terenie

województwa.

2

Zarządy gmin są zobowiązane do prowadzenia ewidencji dóbr kultury nie wpisanych do

rejestru zabytków, a znajdujących się na terenie ich działania.

1.

Dobra kultury nieruchome, ruchome oraz kolekcje wpisuje się do rejestru zabytków na

podstawie decyzji

1

wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydanej z urzędu lub na wniosek właściciela dobra

kultury, jego użytkownika, bądź właściwego organu powiatu lub gminy,

2

Generalnego Konserwatora Zabytków.

2

Do rejestru zabytków nie wpisuje się przedmiotów znajdujących się w muzeach i bibliotekach.

1

Wpisanie nieruchomości lub jej części do rejestru zabytków ujawnia się w księdze wieczystej

danej nieruchomości na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków.

2.

Jeżeli nieruchomość nie ma księgi wieczystej albo jeżeli księga wieczysta zaginęła

lub uległa zniszczeniu, wniosek wraz z dokumentami stanowiącymi jego podstawę składa

się do zbioru dokumentów danej nieruchomości ze skutkami wpisu do księgi wieczystej.

3.

(skreślony).

4.

Wnioski i wpisy, o których mowa w ust. 1 i 2, wolne są od opłat sądowych.

1.

Zabytek, który utracił swą wartość zabytkową wskutek całkowitego zniszczenia albo

którego wartość zabytkowa została zdyskwalifikowana wobec nowych ustaleń naukowych,

jak również zabytek wywieziony na stałe za granicę zostaje skreślony z rejestru zabytków.

2

O skreśleniu zabytku z rejestru decyduje Generalny Konserwator Zabytków, a w przypadku

powołania właściwej specjalistycznej jednostki organizacyjnej, o której mowa w art.

10 ust. 2, Generalny Konserwator Zabytków po zasięgnięciu opinii tej jednostki.

3.

W razie skreślenia zabytku nieruchomego z rejestru, wykreśla się wpis w księdze wieczystej

lub składa się odpis decyzji o skreśleniu z rejestru do zbioru dokumentów danej nieruchomości.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r.

Organy służby konserwatorskiej w czasie uzgodnionym z właścicielem (użytkownikiem)

mają prawo badania przedmiotów o przypuszczalnej wartości historycznej, naukowej lub

artystycznej w miejscu, gdzie się znajdują, w celu stwierdzenia, czy stanowią dobro

kultury, stwierdzenia stanu ich zachowania albo sporządzenia dokumentacji.

Starosta ma prawo umieszczać na zabytkach nieruchomych odpowiednie znaki lub napisy.

Ze względu na ochronę zabytkowych układów urbanistycznych i zabytkowych zespołów budowlanych,

wpisanych do rejestru zabytków, starostowie, na wniosek wojewódzkich konserwatorów

zabytków, mogą określić warunki działalności budowlanej na ich terenie lub zarządzić

usunięcie, uporządkowanie albo przebudowę poszczególnych budynków lub wydać inne stosowne

zarządzenia.

1

Wszelkie prace i roboty przy zabytkach oraz prace archeologiczne i wykopaliskowe wolno

prowadzić tylko za zezwoleniem właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.

2

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1

Osoby prowadzące roboty budowlane i ziemne w razie ujawnienia przedmiotu, który posiada

cechy zabytku, obowiązane są niezwłocznie zawiadomić o tym zarząd właściwej gminy

lub zarząd właściwego powiatu i właściwego konserwatora zabytków. Jednocześnie obowiązane

są zabezpieczyć odkryty przedmiot i wstrzymać wszelkie roboty, mogące go uszkodzić

lub zniszczyć, do czasu wydania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków odpowiednich

zarządzeń.

2.

Zarządzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno być doręczone nie później niż trzeciego

dnia od otrzymania zawiadomienia o odkryciu.

3.

Jeżeli w terminie, o którym mowa w ust. 2, zarządzenie nie zostanie doręczone, przerwane

roboty mogą być podjęte.

1.

Badania architektoniczne i archeologiczne na nieruchomości nie stanowiącej własności

Państwa prowadzi się po uprzednim porozumieniu z właścicielem albo użytkownikiem.

2

W razie niemożności uzyskania zgody właściciela stosuje się odpowiednie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. Nr 115, poz. 741, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 1999 r. Nr 49, poz. 484 i Nr 86, poz. 966).

3.

Za szkody wyrządzone w związku z zabezpieczeniem stanowisk archeologicznych oraz badaniami

architektonicznymi lub archeologicznymi należy się odszkodowanie od zlecającego prace

zabezpieczające lub badawcze.

4.

W razie niedojścia do porozumienia co do wysokości odszkodowania, wysokość jego ustalona

będzie w trybie przepisów ustawy, o której mowa w ust. 2.

5

Tryb finansowania badań archeologicznych na terenie inwestycji określi minister właściwy

do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

6.

Badania archeologiczne na terenach obszarów górniczych mogą być prowadzone po uprzednim

uzgodnieniu miejsca i zakresu tych badań z właściwym zakładem górniczym.

1.

Wykopaliska i znaleziska archeologiczne stanowią własność Państwa.

2.

Przedmioty ruchome wymienione w ust. 1 wojewódzki konserwator zabytków przekazuje

po ustaleniu ich charakteru zabytkowego do właściwego muzeum lub innej placówki naukowej.

3

Znalazca przedmiotu archeologicznego lub odkrywca wykopaliska obowiązani są zawiadomić

niezwłocznie o znalezieniu lub odkryciu właściwego konserwatora zabytków albo zarząd

właściwej gminy lub powiatu bądź też muzeum lub placówkę archeologiczną oraz zabezpieczyć

znaleziony przedmiot lub odkryte wykopalisko. Osobom tym przysługuje prawo do nagrody

od Państwa, jeżeli dopełniły tego obowiązku.

4

Zarząd gminy lub powiatu, muzeum lub placówka archeologiczna obowiązane są po otrzymaniu

wiadomości o znalezieniu lub odkryciu (ust. 3) niezwłocznie zawiadomić o tym wojewódzkiego

konserwatora zabytków.

5.

Tryb udzielania nagród, ich rodzaje i wysokość określi minister właściwy do spraw

kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1

Właściciel i użytkownik zabytku, w zakresie określonym przepisami prawa, obowiązany

jest dbać o jego zachowanie, a w szczególności

1)

zabezpieczyć przed zniszczeniem, uszkodzeniem i dewastacją,

2)

niezwłocznie zawiadomić właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków o wydarzeniach

mogących mieć wpływ ujemny na stan i zachowanie zabytku,

3)

zawiadomić w ciągu jednego miesiąca wojewódzkiego konserwatora zabytków o przejściu

własności zabytku na inną osobę lub o oddaniu zabytku nieruchomego w całości lub w

części w użytkowanie, najem lub dzierżawę.

2.

Ponadto właściciel zarejestrowanego zabytku ruchomego obowiązany jest

1)

zawiadomić w ciągu jednego miesiąca wojewódzkiego konserwatora zabytków o zmianie

miejsca przechowania zabytku ruchomego,

2)

na podstawie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków użyczyć zabytek dla celów

wystawienniczych lub badawczych na okres nie dłuższy od sześciu miesięcy w ciągu każdych

pięciu lat.

1.

Właścicielowi zabytku ruchomego, zgłoszonego na jego wniosek do rejestru zabytków,

oraz jego następcom prawnym służą następujące uprawnienia

1)

zabytek może być konserwowany na koszt Państwa,

2)

przejście własności zabytku ruchomego w drodze spadku, darowizny lub zapisu wolne

jest od podatku od nabycia praw majątkowych,

3)

zabytek nie podlega przejęciu na własność Państwa na podstawie art. 33.

2.

W razie uchylenia się właściciela zabytku od obowiązków wymienionych w art. 25 wojewódzki

konserwator zabytków może wydać decyzję o pozbawieniu go w całości lub w części uprawnień,

wynikających z ust. 1.

1

Bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać,

odnawiać, rekonstruować, konserwować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać,

rozkopywać ani dokonywać żadnych innych zmian.

2.

Bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno przemieszczać

zabytków nieruchomych z naruszeniem skomponowanego lub ustalonego tradycją układu

terenowego ani też przenosić lub wynosić zabytków ruchomych z naruszeniem skomponowanych

lub ustalonych tradycją wnętrz budownictwa świeckiego i sakralnego.

3.

Przepis ust. 1 stosuje się również do robót mogących przyczynić się do zeszpecenia

otoczenia zabytku nieruchomego lub widoku na ten zabytek.

4.

Udzielenie zezwolenia na roboty wymienione w ust. 1-3 wojewódzki konserwator zabytków

może uzależnić od wykonania badań i dokumentacji zabytku.

1.

Właściwy wojewódzki konserwator zabytków może

1)

wstrzymać wszelkie czynności podjęte bez zachowania przepisów art. 27,

2)

nakazać przywrócenie zabytku lub jego otoczenia do poprzedniego stanu na koszt osoby,

która naruszyła te przepisy.

2.

Dochodzenie kosztów związanych z przywróceniem obiektu do poprzedniego stanu odbywa

się w trybie przepisów o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych.

1.

Przepis art. 28 ust. 1 pkt 1 stosuje się również do dóbr kultury jeszcze nie wpisanych

do rejestru zabytków, jeżeli istnieją podstawy do takiego wpisu.

2.

Wydane na podstawie ust. 1 zarządzenia o wstrzymaniu robót tracą moc z samego prawa,

jeżeli w ciągu trzech miesięcy od ich wydania nie nastąpi wpis do rejestru zabytków.

1.

Wojewódzki konserwator zabytków, uznając potrzebę przeprowadzenia konserwacji zabytku,

może nakazać właścicielowi lub użytkownikowi dokonanie robót konserwatorskich w określonym

terminie. W stosunku do zabytku nieruchomego wojewódzki konserwator zabytków działa

w porozumieniu z organami nadzoru budowlanego.

2

Zasady pokrywania kosztów konserwacji i remontów obiektów zabytkowych, będących własnością

Państwa, określi minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1.

Właściciel lub użytkownik zabytku nie stanowiącego własności Państwa powinien w terminie

jednego miesiąca od dnia doręczenia nakazu (art. 30 ust. 1) oświadczyć na piśmie,

czy wykona nakazane roboty we własnym zakresie i na własny koszt.

2.

Wykonanie robót ze środków państwowych może nastąpić, gdy właściciel nie złoży oświadczenia

przewidzianego w ust. 1 lub nie rozpocznie, lub nie zakończy robót w wyznaczonym terminie,

albo też jeżeli prowadzi roboty w sposób opieszały, wykluczający zakończenie robót

w wyznaczonym terminie. Decyzja wojewódzkiego konserwatora zabytków jest natychmiast

wykonalna.

3.

Dochodzenie kosztów wyłożonych na roboty odbywa się w trybie przewidzianym w art.

28 ust. 2.

4.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Wierzytelność Państwa z tytułu robót wymienionych w art. 31 ust. 2, prowadzonych przy

zabytkach nieruchomych, nie stanowiących jego własności, zabezpiecza się, na wniosek

wojewódzkiego konserwatora zabytków, w formie hipoteki przymusowej.

Jeżeli właściciel zabytku, a w razie nieustalenia właściciela lub miejsca jego pobytu

- użytkownik zabytku nie przestrzega przepisu art. 25 albo jeżeli interes publiczny

wymaga przejęcia na własność Państwa zabytku o szczególnej wartości historycznej,

naukowej, artystycznej w celu udostępnienia zabytku ogółowi, zabytek może być przejęty

na własność Państwa.

1

Przejęcie na własność Państwa zabytku nieruchomego następuje w trybie przepisów ustawy,

o której mowa w art. 23 ust. 2, na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków lub

starosty.

2.

Przejęcia na własność Państwa zabytku ruchomego dokonuje wojewódzki konserwator zabytków

za odszkodowaniem w wysokości wartości zabytku.

3.

Szczegółowy tryb postępowania przy przejmowaniu na własność Państwa zabytków ruchomych,

organizację i sposób powoływania komisji odszkodowawczych oraz sposób ustalania wartości

przedmiotów określi w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw kultury i ochrony

dziedzictwa narodowego

(skreślony).

Osoba, która otrzymała zarejestrowany zabytek w drodze spadku, darowizny lub zapisu,

obowiązana jest zawiadomić o tym wojewódzkiego konserwatora zabytków właściwego dla

miejsca, gdzie znajduje się zabytek, w ciągu trzech miesięcy od daty objęcia go w

posiadanie.

1.

W razie uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub wywiezienia dobra kultury

bez zezwolenia za granicę bądź też niezapewnienia dobru kultury, pomimo wezwania ze

strony organu służby konserwatorskiej, należytych warunków konserwacji, starosta z

urzędu lub na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków wydaje decyzję o zabezpieczeniu

tego dobra kultury w formie ustanowienia tymczasowego zajęcia aż do chwili usunięcia

niebezpieczeństwa.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do nieruchomych dóbr kultury nie wpisanych do rejestru

zabytków.

3.

Tymczasowe zajęcie polega na przeniesieniu ruchomego dobra kultury, w zależności od

przedmiotu, do muzeum, archiwum lub biblioteki, w stosunku zaś do zabytku nieruchomego

na oddaniu go w zarząd gminie bądź innym właściwym organom samorządu województwa lub

powiatu.

1.

Zabytek nieruchomy może być użytkowany wyłącznie w sposób zgodny z zasadami opieki

nad zabytkami i w sposób odpowiadający jego wartości zabytkowej.

2

Dla zapewnienia realizacji przepisu ust. 1 organy, do których należy dyspozycja gruntami,

budynkami lub lokalami, obowiązane są w stosunku do obiektów zabytkowych działać w

porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

3

Użytkownicy obiektów zabytkowych stanowiących własność Państwa lub jednostek samorządu

terytorialnego składają zobowiązanie należytego ich utrzymania, konserwacji i opieki

nad nimi.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy zachowują moc

dotychczasowe przepisy wykonawcze dotyczące muzeów, wydane na podstawie ustawy wymienionej

w art. 35, nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej

ustawy, jeżeli nie są z nią sprzeczne.

Jeżeli zabytek będący własnością Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego użytkowany

jest w sposób nie odpowiadający jego wartości zabytkowej, może być przez właściwe

organy przekazany innemu użytkownikowi.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

W celu zapewnienia należytej ochrony i właściwego wykorzystania zabytków nieruchomych

osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości

prawnej powinny dążyć do ich zagospodarowania na cele użytkowe.

2.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1.

Wywóz dóbr kultury za granicę jest zakazany.

2

W wyjątkowych przypadkach, po stwierdzeniu, że brak danego przedmiotu nie spowoduje

uszczerbku dla dorobku kultury narodowej, Generalny Konserwator Zabytków po zasięgnięciu

opinii organów, o których mowa w art. 10 ust. 1, może zezwolić na jego wywóz za granicę

na stałe.

3

Generalny Konserwator Zabytków może zezwolić na czasowy wywóz dobra kultury za granicę

z zastrzeżeniem jego zwrotu w określonym terminie.

4.

Uprawnienia przewidziane w ust. 3 minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa

narodowego

1.

Nie podlegają zakazowi wywozu

1

przedmioty wymienione w art. 5, o ile wojewódzki konserwator zabytków, Biblioteka

Narodowa w Warszawie - każdy z tych organów w swoim zakresie działania - stwierdzi,

że nie posiadają charakteru dobra kultury w rozumieniu art. 2,

2)

dzieła twórców żyjących,

3)

dzieła rzemiosła i przemysłu artystycznego wytworzone po dniu 9 maja 1945 r.,

4)

materiały biblioteczne, wydane po dniu 9 maja 1945 r.,

5)

dobra kultury przywiezione z zagranicy przez osoby korzystające z przywilejów i immunitetów

dyplomatycznych, jak również w celu urządzenia wnętrz, pomieszczeń służbowych obcych

przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych,

6)

dobra kultury przywiezione do kraju z zastrzeżeniem wywozu.

2

Charakter dzieł wymienionych w ust. 1 pkt 1-3 powinien być stwierdzony odpowiednim

zaświadczeniem wojewódzkiego konserwatora zabytków lub Biblioteki Narodowej w Warszawie.

Przepisy art. 41 i 42 nie naruszają innych przepisów ograniczających obrót towarowy

z za granicą.

Tryb zgłaszania wniosków oraz wydawania zezwoleń i zaświadczeń na wywóz za granicę

dóbr kultury określa minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

(skreślone).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 27 maja 1990 r.

Kolekcja (zbiór) jest to zespół ruchomych dóbr kultury, przechowywanych w jednym miejscu

i nie stanowiący muzeum.

Właściciel kolekcji wpisanej na jego wniosek do rejestru zabytków, z wyjątkiem kolekcji

materiałów archiwalnych, wpisanej do rejestru niepaństwowych materiałów archiwalnych,

jest uprawniony do następujących świadczeń ze strony muzeów państwowych

1)

ustalania autorstwa (atrybucji) przedmiotów kolekcji,

2)

stwierdzania stanu zachowania przedmiotów kolekcji i udzielania zaleceń konserwatorskich,

3)

pomocy w prowadzeniu naukowej inwentaryzacji i naukowym opracowaniu przedmiotów kolekcji,

4)

zabezpieczenia kolekcji lub jej poszczególnych przedmiotów.

1.

Organy prowadzące na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury

i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48) rejestr zabytków sporządzą i przekażą dane oraz

dokumentację dotyczące materiałów archiwalnych zarejestrowanych w rejestrze zabytków

- Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych.

2.

Materiały archiwalne, o których mowa w ust. 1, wpisane dotychczas do rejestru zabytków

ulegają skreśleniu z tego rejestru i podlegają wpisowi odpowiednio do właściwego rejestru,

zgodnie z przepisami ustawy.

3.

Termin i tryb przekazania Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych danych i dokumentacji,

o których mowa w ust. 1, określają Ministrowie Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki

oraz Kultury i Sztuki.

4.

W stosunku do materiałów archiwalnych znajdujących się w rejestrze zabytków do chwili

przekazania danych i dokumentacji, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio

przepisy o ochronie zabytków.

Muzeum zapewni właścicielowi kolekcji w całości lub w części złożonej do depozytu

albo znajdującej się w przechowaniu muzeum

1)

zabezpieczenie kolekcji w czasie trwania transportu i przechowywania w muzeum,

2)

konserwację kolekcji na koszt muzeum, jeżeli muzeum uzna to za wskazane, a właściciel

wyrazi zgodę.

Właścicielowi kolekcji wpisanej do rejestru zabytków służy prawo korzystania z pomocy

państwowych antykwariatów w poszukiwaniu kolekcjonowanych przedmiotów.

Do kolekcji wpisanych do rejestru oraz przedmiotów wchodzących w jej skład mają odpowiednie

zastosowanie przepisy art. 25 i 26.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1984 r.

Właściciel kolekcji wpisanej do rejestru zabytków jest obowiązany zapewnić jej właściwe

warunki przechowywania i udostępniać ją dla badań naukowych w uzgodnionym z nim czasie.

(skreślone).

(skreślony).

(skreślone).

Zabytki nieruchome powinny być udostępniane społeczeństwu i wykorzystywane dla celów

naukowych i dydaktyczno-oświatowych.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

(skreślony).

1.

Dla należytego utrzymania i zachowania zabytków oraz upowszechnienia ich wartości

wychowawczych i dydaktycznych ustanawia się społeczną opiekę nad zabytkami jako wyraz

troski społeczeństwa o pamiątki przeszłości, które przetrwały do naszych czasów oraz

powinny być zachowane i przekazane przyszłym pokoleniom.

2

Społecznym opiekunem zabytków może być osoba fizyczna lub prawna, jak również zespoły

osób, zorganizowane w instytucjach, organizacjach, stowarzyszeniach lub szkołach,

wykazujące się zainteresowaniem dla wybranego przez siebie zabytku albo grupy zabytków

powierzonych ich opiece przez zarząd powiatu.

Szczegółowy zakres, organizację i formy działania społecznej opieki nad zabytkami

określi minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1.

Za zasługi położone dla ochrony dóbr kultury ustanawia się odznakę pod nazwą „Za opiekę

nad zabytkami”.

2

Odznakę nadaje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

3.

Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

1

Kto uszkodzi lub zniszczy zabytek, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5 i grzywny.

2

Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do 6 miesięcy

albo grzywny.

(pominięty).

1

Kto bez zezwolenia wywozi zabytek za granicę lub po wywiezieniu za granicę nie sprowadza

go do kraju w terminie ustalonym w zezwoleniu,

podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

2

Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

3.

Sąd może orzec przepadek zabytku, choćby nie był własnością sprawcy.

Kto w celu przeszkodzenia w wykonaniu przez organ służby konserwatorskiej obowiązków

wynikających z niniejszej ustawy utrudnia lub uniemożliwia dostęp do przedmiotów zabytkowych,

udziela świadomie fałszywych informacji lub działa w inny złośliwy sposób,

podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

1

Kto zbywa lub pośredniczy w zbyciu zabytku, a także wykopaliska lub znaleziska archeologicznego,

jeżeli na podstawie towarzyszących okoliczności powinien przypuszczać, że nabywca

zamierza wywieźć je za granicę bez zezwolenia, w razie gdy wywóz lub jego usiłowanie

rzeczywiście nastąpiły,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

2.

Nie podlega karze, kto o transakcji wymienionej w ust. 1 zawiadomił organy służby

konserwatorskiej dostatecznie wcześnie, aby można było zapobiec wywozowi.

Kto

1)

prowadzi prace konserwatorskie albo prace wykopaliskowe bez wymaganego zezwolenia,

2)

prowadząc roboty budowlane lub ziemne nie zawiadomi niezwłocznie wojewódzkiego konserwatora

zabytków o ujawnieniu przedmiotu posiadającego cechy zabytku albo do czasu doręczenia

odpowiednich zarządzeń tego konserwatora nie zabezpieczy odkrytego przedmiotu lub

nie wstrzyma robót mogących go zniszczyć lub uszkodzić,

3

znalazł przedmiot archeologiczny lub odkrył wykopalisko i nie zawiadomił o tym w ciągu

jednego miesiąca wojewódzkiego konserwatora zabytków albo zarządu właściwej gminy

lub nie zabezpieczył znalezionego przedmiotu albo odkrytego wykopaliska,

podlega karze aresztu albo grzywny.

Kto będąc właścicielem lub użytkownikiem zabytku

1)

nie zabezpieczy zabytku przed zniszczeniem, dewastacją lub uszkodzeniem,

2)

nie zawiadomi wojewódzkiego konserwatora zabytków

a)

o wydarzeniach mogących mieć ujemny wpływ na stan i zachowanie zabytku,

b)

o przejściu własności lub użytkowania zabytku na inną osobę,

c)

o nabyciu zarejestrowanego zabytku w drodze spadku lub zapisu albo

d)

o zmianie miejsca, w którym się znajduje zarejestrowany zabytek ruchomy,

podlega karze aresztu albo grzywny.

(skreślony).

Przepisy wykonawcze wydane przed dniem wejścia w życie ustawy na podstawie upoważnień,

o których mowa w art. 1-43 pkt 1 i w art. 44-79, zachowują moc do czasu wydania przepisów

na podstawie upoważnień w brzmieniu określonym ustawą.

(skreślony).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1989 r.

Niezależnie od postępowania karnego lub postępowania w sprawach o wykroczenia organy

służby konserwatorskiej mają prawo przywrócić zabytek do poprzedniego stanu i do poprzedniego

miejsca przechowania na koszt sprawcy.

Dobra kultury uznane za zabytek na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów są

zabytkami w rozumieniu niniejszej ustawy.

Ochrona dóbr kultury znajdujących się w bibliotekach jest uregulowana w odrębnych

przepisach, jednakże mają do nich zastosowanie - z wyjątkiem materiałów archiwalnych

wchodzących w skład narodowego zasobu archiwalnego - przepisy art. 18, 41-44 i 73-81

ustawy.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1997 r., z wyjątkiem art. 3, art. 7, art.

9, art. 10, art. 20, art. 24, art. 32, art. 34, art. 37, art. 45-47, art. 50, art.

66, art. 73 ust. 1, 2 i 4, art. 74, art. 76, art. 79, art. 80 i art. 82, które wchodzą

w życie z dniem 1 października 1996 r., oraz art. 41, który wchodzi w życie z dniem

wejścia w życie ustawy konstytucyjnej z dnia 21 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy konstytucyjnej

z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą

i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr

106, poz. 488).

(skreślony).

1.

Tracą moc przepisy

1)

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece

nad zabytkami

(Dz. U. z 1928 r. Nr 29, poz. 265, z 1933 r. Nr 10, poz. 62, Nr 82, poz. 599, z 1934 r. Nr 110, poz. 976 oraz z 1949 r. Nr 25, poz. 180),

2)

ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o opiece nad muzeami publicznymi

(Dz. U. Nr 32, poz. 279),

3)

dekretu z dnia 1 marca 1946 r. o rejestracji i zakazie wywozu dzieł sztuki plastycznej

oraz przedmiotów o wartości artystycznej, historycznej lub kulturalnej

(Dz. U. Nr 14, poz. 99),

4)

ogólnych i szczególnych aktów prawnych, o ile są sprzeczne z niniejszą ustawą.

2.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie ustawy zachowują moc dotychczasowe

przepisy wykonawcze wydane na podstawie przepisów wymienionych w ust. 1 ze zmianami

wynikającymi z ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych ustawą

kompetencyjną, nie dłużej jednak niż do dnia 30 września 1999 r., zachowują moc dotychczasowe

akty wykonawcze, o ile nie są sprzeczne z ustawami.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z wyjątkiem art. 108, który wchodzi w życie

z dniem 1 stycznia 1999 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem art. 26, art. 128 pkt

2, art. 139 pkt 1 i 10, art. 145 ust. 2 i 4, art. 146 ust. 2 i 4 oraz art. 147 ust.

2 i 3, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, i art. 34 pkt 1, art. 36 pkt 23,

art. 48 pkt 1 i 3, art. 84, art. 97 pkt 1-3, 5-10 i 12-36 oraz art. 139 pkt 9 lit.

a), które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2000 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.