Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 3 września 1998 r. w sprawie metod obliczania stanu zanieczyszczenia powietrza dla źródeł istniejących i projektowanych.

-

4486 -

Poz. 805

Za ł ącznik do roz po rząd ze nia Mi nistra Ochrony Środowiska ,

Zasobów Natura lnych i Leś ni ctwa z dnia 3 września 1998 r.

(poz. 805)

METODY OBLICZANIA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA

DLA ŹRÓDEŁ ISTNIEJĄCYCH I PROJEKTOWANYCH

Wk

y, az oznaczen

Lp.

Oznaczenie

Jednostka

1

1

2

A,B

3

-

2

Cp

kJ/(m"·K)

3

5

d

dr

dk

m

m

m

6

D

m

7

D30

mg/m"

Da

mg/m"

9

Dp

Mg/(km 2 . rok)

g/(m 2 . rok)

10

11

e

ek

g/s

12

E

g/s

13

EQ

Ep

Er

Ez

mg/s

mg/s

mg/s, Mg/rok

mg/s

17

Eq

mg/s, Mg/rok

18

Ep

mg/s, Mg/rok

19

Er

mg/s, Mg/rok

20

F

mL , km L

21

G

-

Znaczenie

4

współczynniki we wzorach na obliczanie

współczynników dyfuzji atmosferycznej

4

8

14

15

16

łl9/ m3

łl9/m3

-

ciepło właściwe gazów odlotowych przy stałym ciśnieniu

w warunkach normalnych

średnica wewnętrzna wylotu emitora

średnica równoważna wylotu emitora

długość boku kwadratowego źródła powierzchniowego

lub długość odcinka źródła liniowego, powstałych z

podziału źródła powierzchniowego lub liniowego

długość boku kwadratowego źródła powierzchniowego

lub długość źródła liniowego

dopuszczalna wartość stężenia substancji

zanieczyszczającej w powietrzu odniesiona do 30 minut

dopuszczalna wartość stężenia substancji

zanieczyszczającej w powietrzu odniesiona do roku

dopuszczalny opad pyłu

numer emitora (od 1 do n)

emisja substancji zanieczyszczających z jednego ze

źródeł punktowych zastępujących źródło

powierzchniowe lub liniowe

emisja substancji zanieczyszczających ze źródła

powierzchniowego lub liniowego

maksymalna emisja substancji gazowej

maksymalna emisja pyłu zawieszonego

emisja pyłu danej frakcji

emisja substancji zanieczyszczającej z emitora

zastępczego

Mg/miesiąc

średnia emisja substancji gazowej dla okresu

obliczeniowego (sezonu lub roku)

średnia emisja pyłu zawieszonego dla okresu

obliczeniowego (sezonu lub roku)

średnia emisja pyłu danej frakcji dla okresu

obliczeniowego (sezonu lub roku)

powierzchnia sektora róży wiatrów lub obszaru objętego

obliczeniami

liczba obliczeniowych kierunków wiatrów wynikająca z

podziału kąta 2n

-

Lp.

22

Oznaczenie

23

h

24

25

26

hz

h max

H

27

28

29

i

j

k

30'

31

K

K

32

33

34

Kz

I

Lp

35

n

36

Nij

37

Opf

38

Op

39

40

41

42

43

p, q

44

45

r

s

46

Smin

47

Sa

48

Sxyz

49

Sxy

h

Ps

Q

R

Rp

Jednostka

4487 -

Poz. 805

Znaczenie

geometryczna wysokość emitora liczona od poziomu

terenu

m

średnia arytmetyczna wysokości emitorów, obliczana

przy tworzeniu emitora zastępczego

m

wysokość emitora zastępczego

m

wysokość najwyższego emitora w zespole emitorów

m

wysokość pozornego punktu emisji lub efektywna

wysokość źródła powierzchniowego lub liniowego

numer sytuacji meteorologicznej(od 1 do 36)

numer sektora róży wiatrów(od 1 do rJ

numer źródła punktowego zastępującego źródło

powierzchniowe lub liniowe (od 1 do n)

parametr emitora

średnia arytmetyczna parametrów emitorów, obliczana

przy tworzeniu emitora zastępczego

parametr emitora zastępczego

numer kierunku wiatru (od 1 do G)

liczba wszystkich przypadków występowania sytuacji

meteorologicznych w róży wiatrów

liczba emitorów w zespole emitorów lub liczba źródeł

punktowych, którymi zastępowane jest źródło

powierzchniowe lub liniowe

liczba przypadków występowania sytuacji

meteorologicznej "i" w sektorze róży wiatrów "j"

2

Mg/(km . miesiąc) opad pyłu danej frakcji w sektorze róźy wiatrów

Mg/(km 2 .rok)

2

g/(m ·rok)

2

Mg/(km . miesiąc) całkowity opad pyłu

2

Mg/(km . rok)

2

g/(m .rok)

wymiary wylotu emitora o przekroju prostokątnym

m

ciśnienie gazów odlotowych na wylocie emitora

kPa

emisja ciepła z emitora

kJ/s

3

tło zanieczyszczeń

mg/m , Ilg/m3

2

Mg/(km . miesiąc) tło opadu pyłu

2

Mg/(km .rok)

2

g/(m .rok)

liczba sektorów róży wiatrów

odległość punktu , w którym dokonuje się obliczeń , od

m

środka źródła powierzchniowego powstałego z podziału

źródła powierzchniowego lub odległość tego punktu od

najbliższego punktu odcinka źródła liniowego,

powstałego z podziału źródła liniowego

dopuszczalna minimalna odległość między punktem , w

m

którym dokonuje się obliczeń , a źródłem punktowym

zastępującym źródło powierzchniowe

3

stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu

mg/m , Ilg/m3

odniesione do roku

3

stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu

mg/m , Ilg/m3

odniesione do 30 minut

3

m3

stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu

mg/m , Ilg/

odniesione do 30 minut, na powierzchni terenu

m

Dzienn ik Ustaw Nr 122

Lp.

-

4488 -

Poz. 805

Oznaczenie

Jednostka

Znaczenie

50

Sxz

3

mg/m , flg/m

3

51

Sx

mg/m , flg/m

3

3

52

Sm

mg/m , flg/m

3

3

53

Smp

mg/m , flg /m3

54

Smm

mg/m , flg/m

3

3

55

Sxm

mg/m , flg/m

3

3

56

S

mg/m , flg/m

3

3

mg/m , flg/m

3

3

3

3

stęże nie substancji zanieczyszczającej w powietrzu

odniesione do 30 minut, w osi wiatru , na wysokości "z"

stęże ni e substancji zanieczyszczającej w powietrzu

odn iesione do 30 minut, w odległości x od emitora, na

powierzch ni terenu, w osi wiatru

stęże nie maksymalne substancji gazowej w powietrzu w

okreś l on ej sytuacji meteorologicznej

stężen i e maksymalne pyłu zawieszonego w powietrzu w

określonej sytuacji meteorologicznej

najwyższe ze stężeń maksymalnych substancji

zanieczy szczającej w powietrzu

najwyższe stężenie substancji zanieczyszczającej w

powietrzu w odległości x od emitora

stężen ie średnie (sezonowe lub roczne) substancji

zanie czyszczającej w powietrzu

stęże nie średnie (sezonowe lub roczne) substancji

zan i eczyszczającej w powietrzu w odległości x od

emitora

99 ,8percentyl obliczony ze stężeń substancji

zan ieczyszczającej w powietrzu odniesionych do 30

minut, występujących w ciągu roku kalendarzowego

temperatura gazów odlotowych na wylocie emitora

średn i a temperatura powietrza dla okresu

obliczen iowego (sezonu lub roku)

prędkość wiatru na wysokości anemometru

prędkość wiatru na wysokości wylotu emitora

średnia prę dkość wiatru w warstwie od poziomu terenu

do wyso ko ści H

pręd ko ść gazów odlotowych na wylocie emitora

prędkość graniczna gazów odlotowych na wylocie

em itora

pręd ko ść opadania pyłu danej frakcji

składowa odległości emitora od punktu, dla którego

dokonuje się obliczeń, równoległa do kierunku wiatru

składowa odległości emitora od punktu, dla którego

dokonuje się obliczeń, prostopadła do kierunku wiatru

wyso ko ś ć, dla której oblicza się stężenie substancji

zan i eczy szczającej w powietrzu

odległo ść emitora od punktu występowania stężeni a Sm

lub Smp

odległo ś ć emitora od punktu występowania stęże nia

Smm

współrzędne emitora

współrzę d ne punktu, dla którego dokonuje się o b liczeń

wysoko ść budynku

średn ia wartość współczynnika aerodynamicznej

szo rstkości terenu w sektorze róży wiatrów lub na

obszarze objętym obliczeniami

kąt wierzchołkowy róży wiatrów

współczy nnik poziomej dyfuzji atmosferycznej

współczynnik pionowej dyfuzji atmosferycznej

czas pracy emitora w ciągu roku

57

S"

3

58

Sgg,8

mg/m , flg/m

59

60

T

To

K

K

61

62

63

Ua

m/s

m/s

m/s

64

65

v

Uh

u

v~r

m/s

m/s

66

67

Wf

x

m/s

m

68

y

m

69

z

m

70

Xm

m

71

Xmm

m

72

73

74

75

Xe, Ye, Ze

Xp, Yp, Zp

Z

Ze

m

m

m

m

76

77

78

79

13

rad/stop i eń

ay

m

m

%

az

't

przypadku

źródeł

istniejących

i

źródeł

4490 -

Poz. 805

projektowanych o

przesądzonej

technologii i

rozwiązaniach technicznych , emisję substancji zanieczyszczających ustala się na podstawie

wyników pomiarów, założeń technologicznych oraz wielkości produkcji. Należy ustalić

a) maksymalną emisję substancji zanieczyszczających odniesioną do 30 minut -

Eg , Ep ,

b)

średnią emisję

-

substancji

-

-

zanieczyszczających

dla okresu obliczeniowego

(sezonu lub roku) - E , E p , Er.

W przypadku trwania maksymalnej emisji krócej niż 30 minut, należy obliczyć najwyższą

średnią emisję odniesioną do 30 minut.

W przypadku źródeł pracujących nierównomiernie, należy dokonać podziału okresu

obliczeniowego na podokresy "t1 , "t2, "t3, . . . , w których pracują one w sposób równomierny.

Jeżeli obliczone emisje dla tych podokresów wynoszą odpowiednio E1 , E2 , E3 , ... i nie różnią

się między sobą o więcej niż 30% , to średnia emisja dla okresu obliczeniowego wyraża się

wzorem

l

E = 100 · (EI · "CI + E 2 · "C 2 + EJ ' "C 3 +···)

/1.2 /

Podział

okresu obliczeniowego jest uzależniony także od warunków wyrzutu gazów

odlotowych. Parametry emitora dla poszczególnych podokresów "t1, "t2, "t3, ... nie mogą

różnić się między sobą o więcej niż 30%.

1.5 Dane meteorologiczne

niezbędne

Przy obliczaniu stanu zanieczyszczenia powietrza

meteorologiczne

są

następujące

dane

a) statystyka stanów równowagi atmosfery, prędkości i kierunków wiatru (róża wiatrów),

b) średnia temperatura powietrza dla okresu obliczeniowego (sezonu lub roku) - To.

Wyróżnionych

jest 36 różnych sytuacji meteorologicznych wynikających z 6 stanów

równowagi atmosfery, którym odpowiadają zakresy prędkości wiatru ze skokiem co 1 m/s

(tablica 1.1 .).

s

T ablica 1.1. ;ytuaCJe meteoro oglczne

Stan równowagi

atmosfery

Zakres prędkości

wiatru U a [m/s]

1 - silnie chwiejna

1

-

3

2 - chwiejna

1

-

5

3 - lekko chwiejna

1

-

8

4 - obojętna

1

- 11

5 - lekko stała

1

-

5

6 - stała

1

-

4

Statystyki stanów równowagi atmosfery, prędkości i kierunków wiatru oraz średnie

temperatury powietrza To zawiera katalog danych meteorologicznych opracowany przez

państwową służbę meteorologiczną.

2. Obliczenia wstępne

Należy obliczyć

-

4491 -

2.1 Parametr emitora K

Zasady wyznaczania parametru emitora K podane są w tablicy 2.1.

Wielkości występujące w tablicy 2.1. oblicza się według następujących wzorów

-

graniczna prędkość gazów odlotowych na wylocie emitora

Y

-

gr

= 0,5· hO.6

/2 .1/

emisja ciepła z emitora

2

Q = rld .y. C . 273,16 . Ps . (T - T.)

4

p

T

1013,25

/2 .2/

°

W przypadku braku informacji o

Ps = 101,3 kPa .

-

ciśnieniu

gazów na wylocie emitora przyjmuje

parametr emitora według formuły Hollanda

K = 1,5· Yd + 0,00974· Q

-

się

/2 .3/

parametr emitora według formuły CONCA WE

K = 1,126 . QO.5R

/2.4/

T a bl"Ica 2 1 Z asa dry wyznaczania paramet ru eml ora K

Typ

emitora

Warunki dotyczące

prędkości gazów

emisji ciepła z

emitora Q [kJ/s]

Parametr emitora K

dowolne

dowolne

K=O

y:S; Y gr

dowolne

K=O

y > Y gr

Q :S; 2·10 4

formuła Hollanda

Q > 2. 10 4

formuła CONCAWE

odlotowych na

wylocie emitora v

[m/s]

wyrzutnia zadaszona

wyrzutnia pozioma

wyrzutnia pionowa

2.2 Parametry meteorologiczne

Parametry meteorologiczne występujące w obliczeniach stanu zanieczyszczenia

powietrza obejmują

- prędkość wiatru na wysokości wylotu emitora

Uh

( h)"'

= ua ' 14

/2 .5/

- średnią prędkość wiatru w warstwie od poziomu terenu do wysokości

pozornego punktu emisji , obliczonej zgodnie z punktem 2.3.

11 =

)"'

mu:1'(H

- współczynnik poziomej dyfuzji atmosferycznej

/2.6/

gdzie A

-

4492 -

(j \

= A. x a

~ 0,08.( 6m -

Poz. 805

/2 .7/

O3

•

+ l - In

:'J

/2.8/

. - współczynnik pionowej dyfuzji atmosferycznej

(j z

gdzie B

=B'x

h

~ O,38m 1.3.(8,7 - In

/2 .9/

:'J

/2 .10/

Występujące we wzorach 2.5.-2.10. wartości stałych zależnych od stanu równowagi

atmosfery - m, a, b podane są w tablicy 2.2. Wystę pująca we wzorach 2 .5. i 2 .6 . liczba ,,14"

oznacza wysoko ść anemometru.

Jeżeli

H/zo nie zawiera s i ę w zakresie od 10 do 1500 , współczynniki A oraz B oblicza się

według wzorów 2 .8. i 2 .1 0 przyjmując

H/Za =

10, gdy H/Za <

10

H/Za = 1500 , gdy H/za> 1500

Wartości współczynn ika aerodynamicznej szorstkoś c i terenu zo, występującego we wzorach

2 .8. i 2.10.10bl icza s ię zgodnie z punktem 2 4.

.

T a brIca 2 .2. S ta łe za Iezne

o d st anow rown owagl atmos f ery

Stała

Stan równowag i atmosfery

1

2

3

4

5

6

m

0,080

0,143

0,196

0,270

0,363

0,440

a

0,888

0,865

0,845

0,818

0,784

0,756

b

1,284

1,108

0,978

0,822

0,660

0,551

g

1,692

1,781

1,864

1,995

2,188

2,372

C,

0,213

0,218

0,224

0,234

0,251

0,271

C2

0,815

0,771

0.727

0,657

0,553

0,457

2.3 Wysokoś ć pozornego punktu emisji H

Wysokość pozorneg o punktu emisji oblicza się w zal eżno ści od parametru emitora K,

geometrycznej wyso kości emitora h oraz prędkoś ci wiatru Uh, występującej na wysokości

wylotu emitora , w następuj ący sposób

-

gdy pa rametr emitora K = O, to

H=h

-

/2 .11/

gdy parametr emitora K obliczany jest wedłu g formuły Hollanda, to

K

H=h+-

/2 .12/

II"

-

gdy parametr emitora K obliczany jest według form uły CONCA WE, to

K

H = h +-0.7

II h

/2.13/

-

4493 -

2.4 Aerodynamiczna szorstkość terenu

Współczynnik aerodynamicznej szorstkości terenu Zo wyznacza się na podstawie map

Dla pojedynczego źródła lub zespołu złożonego ze źródeł

topograficznych.

wysokości mniejszej niż 50 metrów zalecana jest mapa topograficzna w skali 1:25 000 , a

dla źródeł wyższych - mapa w skali 1: 100 000.

Przy określaniu najwyższego ze stężeń maksymalnych Smm dla pojedynczego źródła lub

zespołu źródeł, który może być zastąpiony emitorem zastępczym, należy wyznaczyć

średnie wartości współczynnika aerodynamicznej szorstkości terenu Zo dla r sektorów róży

wiatrów w zasięgu 50 h max . Dla każdego sektora należy obliczyć średnią wartość Zo według

wzoru

1

Zo

= - L F l . Z Ol

/2 .14/

F l

W przypadku obliczania stanu zanieczyszczenia powietrza dla zespołu źródeł przyjmuje się

średnią wartość Zo dla obszaru , na którym dokonywane są obliczenia .

W przypadku tła zanieczyszczeń jednakowego na całym obszarze , na którym dokonuje się

obliczeń, do obliczenia Smm należy przyjąć najwyższą wartość Zo z wartości obliczonych dla

poszczególnych sektorów róży wiatrów.

W przypadku zróżnicowanego tła zanieczyszczeń należy obliczyć Smm dla wszystkich r

sektorów róży wiatrów i wybrać najwyższą wartość.

Przy obliczaniu

stężenia

substancji zanieczyszczających na wysokości budynku

należy

przyjąć wartość Zo w sektorze róży wiatrów, w którym znajduje się ten budynek.

' . terenu Zo

T a brIca 23 W artoscl wspo' łczynni a aero dlynamlczneJ szorst kOSCI

Typ pokrycia terenu

Lp.

2

1

współczynnik Zo

[m] dla

roku

zimy

lata

3

4

5

1

woda

o,ooooa

0,00005

0,0001

2

łąki , pastwiska

0,02

0,001

0,04

3

pola uprawne

0,035

0,001

0,07

4

sady, zarośla , zagajniki

0,4

0,4

0,4

5

lasy

2,0

2,0

2,0

6

zwarta zabudowa wiejska

0,5

0,5

0,5

7

miasto do 10 tys. mieszkańców

1,0

1,0

1,0

8

miasto powyżej 10 tys. do 100 tys. mieszkańców

8.1

- zabudowa niska

0,5

0,5

0,5

8.2

- zabudowa średnia

2,0

2,0

2,0

9

miasto powyżej 100 tys. do 500 tys. mieszkańców

9.1

- zabudowa niska

0,5

0,5

0,5

9.2

- zabudowa średnia

2,0

2,0

2,0

9.3

- zabudowa wysoka

3,0

3,0

3,0

10

miasto powyżej 500 tys. mieszkańców

10.1

- zabudowa niska

0,5

0,5

0,5

10.2

- zabudowa średnia

2,0

2,0

2,0

10.3

- zabudowa wysoka

5,0

5,0

5,0

-

4494 -

2.5 Parametry emitora zastępczego

Emitor zastępczy

można utworzyć

zespołu

dla

n emitorów, jeśli dla

każdego

z nich

spełnione są równocześnie warunki

0,7 < ~ < 1,3

h

/2 .15/

i 0,7 < K n < 1,3

/2 .16/

K

a odległość między najbardziej oddalonymi emitorami nie przekracza 2h. Średnie wartości

K i h oblicza się jako średnie arytmetyczne parametrów n emitorów.

Parametry emitora zastępczego oblicza się następująco

/2.17/

/2 .18/

"\' K E

K =~

II

L En

=

/2 .19/

n

Parametr emitora zastępczego Kz można obliczać dla tych emitorów, których parametry K

były obliczone według tej samej formuły, to znaczy Holianda lub CONCAWE.

Emitor zastępczy umieszcza się w stosunku do emitorów, z których został utworzony, w

odpowiedniej do em isji substancji zanieczyszczających z poszczególnych

emitorów.

odległości

2.6 Najwyższe ze stężeń maksymalnych substancji zanieczyszczających

w powietrzu Smm

Stężenie maksymalne substancji gazowej w określonej sytuacji meteorologicznej oblicza się

według wzoru

s =c ~ ( B)g

I

m

uAB H

/2 .20/

gdzie stałe zależne od stanu równowagi atmosfery C l oraz g podane są w tablicy 2.2, a

,

współczynniki A oraz B oblicza s i ę według wzorów 2.8. i 2 .10.

Posługując

się

wzorem 2.20. należy obliczyć wartość Sm W 36 sytuacjach

meteorologicznych , podanych w tablicy 1.1. i wybrać wartość najwyższą Smm. Obliczenia dla

danego stanu równowagi atmosfery przerywa się , jeżeli spełniony zostanie warunek

/2.21/

W przypadku obliczania maksymalnego stężenia pyłu zawieszonego Smp stosuje się wzór

S

mp

= C) ~P (Blg

2uAB

H.J

/2 .22/

Stężenia Sm i Smp występują w stosunku do emitora w odległości Xm, wyrażonej wzorem

X

m

.-_e,(H

- )l/b

-

B

/2 .23/

-

4495 -

Poz. 805

gdzie stałe zależne od stanu równowagi atmosfery C 2 oraz b podane są w tablicy 2 .2 .

3. Zakres obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza

3.1 Zakres skrócony

Skrócony zakres obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza stosuje się w przypadku

-

jednego emitora lub zespołu emitorów, z których został utworzony emitor

zastępczy , przy zachowaniu warunku

S mm~ 0, 8 · 0 30- R

-

/3.1/

zespołu emitorów, dla których spełniony jest warunek

L Smm ~ 0,8 · D

JO -

R

/3 .2/

lub dla których w każdym punkcie terenu spełniony jest warunek

L Sx ~ 0,8· 0 30 - R

-

/3 .3/

jednego emitora lub zespołu emitorów, z których został utworzony em itor

zastępczy , przy jednoczesnym zachowaniu dwóch warunków - kryterium

opadu pyłu

I Er ~ 0,0667· h

a)

3 5

.l

[mg/s]

b) roczna emisja pyłu nie przekracza 10000 Mg.

Kryterium opadu pyłu uwzględnia emisję pyłu wszystkich frakcji , w tym

zawieszony.

/3.4/

również

pył

Jeżeli

w odległości od źródła , mniejszej niż 30·x mm , znajdują się obszary parków

narodowych , leśnych kompleksów promocyjnych , ochrony uzdrowiskowej lub obszary, na

których znajdują się pomniki historii wpisane na "Listę dziedzictwa światowego", należy

obliczyć Sx w punktach na tym obszarze w 36 sytuacjach meteorologicznych i sprawdzić ,

czy został spełniony warunek

s, ~ D 30 - R

/3.5/

Jeżeli

w odległości od źródła, mniejszej niż 10h, istnieją lub są projektowane budynki

parterowe, należy sprawdzić, czy na wysokości budynku nie są

przekroczone dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu .

Jako zasadę należy przyjąć , iż geometryczna wysokość emitora h w promieniu (4h+30)

powinna przewyższać wysokość budynku Z .

wysokości Z, wyższe niż

Rozróżnia się następujące przypadki

-

gdy we wszystkich 36 sytuacjach meteorologicznych (tablica 1.1.) wysokość

pozornego punktu emisji H jest mniejsza od wysokości Z , wykonuje się

obliczenia stężeń Sxz dla wysokości H, w odległości, w której znajduje się

budynek, dla 6 stanu równowagi i prędkości wiatru ua =1 m/s;

-

gdy we wszystkich 36 sytuacjach meteorologicznych wysokość pozornego

punktu emisji H jest większa od wysokości Z, obliczenia stężeń Sxz

wykonuje się dla wysokości Z dla wszystkich sytuacji meteorologicznych ;

-

gdy Hmin < Z < Hmax obliczenia stężeń Sxz dla wysokości H wykonuje się w

sytuacjach meteorologicznych, w których Z :2 H, a w pozostałych sytuacjach

meteorologicznych stężenia Sxz oblicza się dla wysokości Z.

Wszystkie obliczone wartości stężenia Sxz muszą spełniać warunek

S xz~ 0 30- R

Obliczenia Sxz dla budynków dotyczą budynków mieszkalnych i biurowych , a

także żłobków , przedszkoli , szkół , szpitali i sanatoriów.

/3.6/

-

Dziennik Ustaw N r 122

4496 -

Jeżeli w odległości mniejszej n i ż 10h od źródła emisji substancji zanieczyszczających }

wymienionych w lp. 26-172 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Ochrony

Środowiska , Zasobów Naturalnych i Leśn ictwa z dnia 28 kwietnia 1998 r. w sprawie

dopuszczalnych wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu (Dz.U. Nr 55,

poz. 355) , znajdują się źródła innych jednostek organizacyjnych , z których wprowadzane są

do powietrza takie same substancje, to w obliczeniach stanu zanieczyszczenia powietrza

uwzględn i a s i ę źródła tych jednostek organizacyjnych, nie uwzględnia się natomiast tła

zanieczyszczeń R.

3.2 Zakres pełny

Pełny zakres obl i czeń stanu zanieczyszczenia powietrza stosuje się w przypadku emitorów

lub ich zespołów nie spełn i aj ących warunków określonych w punkcie 3.1.

Dla pojedynczego emitora lub em itora zastępczego należy sprawdzić , czy został spełniony

warunek

/3.7/

Dla zespołu źródeł na całym obszarze, na którym dokonuje się obliczeń , na l eży obliczyć w

sieci obliczeniowej rozkład najwyższych s tężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu

odniesionych do 30 minut, z uwzględnieniem statystyki warunków meteorologicznych, i

sprawdzić , czy został spełniony warunek

/3.8/

Jeżeli

w odległości od źródła , mniejszej niż 30·x mm , znajdują się obszary parków

narodowych, leśnych kompleksów promocyjnych , ochrony uzdrowiskowej lub obszary, na

których znajdują się pomniki historii wpisane na " Listę dziedzictwa światowego", należy

obliczyć 8 x w punktach na tych obszarach w 36 sytuacjach meteorologicznych i sprawdzić,

czy został spełniony warunek

/3 .9/

Jeżeli w odległości od źródła ,

mniejszej niż 10h, znajdują się lub są projektowane budynki

mieszkalne, należy wykonać obliczenia stężeń na wysokości budynku, zgodnie z zasadami

podanymi w punkcie 3.1.

Jeżeli nie są spełnione warunki: 3.6, 3.7, 3.8 lub 3.9, to należy obliczyć 99,8 percentyl 8 99 ,8

ze

stężeń

substancji

zanieczyszczającej

w powietrzu

odniesionych

do 30 minut,

występujących w ciągu roku kalendarzowego , i sprawdzić , czy spełniony jest warunek

8 99 ,8 ~ 0 30 - R

/3 .10/

W celu ustalenia wartości 99,8 percentyla 8 99 ,8 należy wykonać w sieci obliczeniowej

obliczenia stężeń substancji zanieczyszczającej w powietrzu odniesionych do 30 minut, dla

36 sytuacji meteorologicznych i wielu kierunków wiatru różniących się co najwyżej o 2°, i

następnie utworzyć z tych stężeń ciąg niemalejący

8 1 ~ 8 2 ~ . .. .. ~ 8 t ~ . .. . . ~ 8 36• G

Każdemu

z obliczonych stężeń

należy przyporządkować częstość

/3 .11/

ich występowania N

obliczoną według wzoru

r

N =N ·. - IJ G. L

/3 .12/

p

99,8 percentyl 8 99 ,8 jest równy składnikowi ciągu stężeń o liczbie porządkowej t, dla której

przy kolejnym zsumowaniu częstości N po raz pierwszy spełniony jest warunek

0,998' Lp ~ I N

/3 .13/

Dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu odniesionych do

30 minut uważa się za dotrzymane, jeżeli nie przekracza ich 99,8 percentyl obliczony ze

-

4498 -

Poz. 805

2

E exp(- -HJ

=

S

/4.4/

g

x

'"'

OUO" y O" Z

2

_O" z

Najwyższe stężenie Sxm jest to najwyższa wartość spośród stężeń Sx obliczonych w 36

sytuacjach meteorologicznych, podanych w tablicy 1.1.

4.2 Stężenie pyłu zawieszonego w powietrzu odniesione do 30 minut

Stężenie

pyłu

zawieszonego, którego prędkość

współrzędnych X p , Y p , Zp oblicza się według wzoru

swz--

opadania

(y2 J [

Ep

'"'O

UO" yO" z

exp - - ?

exp - (z - Hr

'"'_O" -y

'"' -z

-O"

1

Wf

l

=O,

w

punkcie

o

/4 .5/

Stężenie pyłu zawieszonego w punkcie o współrzędnych X p , Y p na powierzchni terenu

oblicza się według wzoru

E

=

S

p

'"'O

UO" y O" z

X"V

-

Stężenie pyłu zawieszonego w

y-

H-

-O" y

- O" z

'J

exp - - oJ

- exp[- - ( '"' 2

'"'

2

/4.6/

punkcie o współrzędnych X p , Z p w osi wiatru oblicza się

według wzoru

=

S

u

2]

Ep

ex p[- -,-(z -_H--,--)

'"'- O uO" yO" z

'"'_ O" 2z

/4 .7/

Stężenie pyłu zawieszonego w odległości x od źródła , w osi wiatru i na powierzchni terenu )

oblicza się według wzoru

x

2

E

S =

'"' DuO" O"

-

( 20"2

HJ

exp - - -

p

y

/4 .8/

Y

z

Najwyższe stężenie Sxm jest to najwyższa wartość spośród stężeń Sx obliczonych w 36

sytuacjach meteorologicznych , podanych w tablicy 1.1.

4.3 Opad pyłu

Opad pyłu o prędkości opadania Wf > O na powierzchni terenu w sektorze róży wiatrów o

kąci e wierzchołkowym 13

2I11r oblicza się według wzoru

=

(l - b)wrx + b~H

° _.

-J2n .fJ

uO"

-

Er

zx

pl'

2

l

(wfx/~ -Hrl

exp - -'-------'---

/4 .9/

20";

Według tego wzoru oblicza się średni opad pyłu w odległości x od źródła , na łuku sektora

róży wiatrów przy założeniu , że wiatr ma kierunek od źródła do punktu o współrzędnych X p ,

Yp.

Gdy b > 1 i [ (1 - b)w rX + b~H ] < O, przyjmuje się , że O pf

=o.

Przy obliczaniu całkowitego opadu pyłu należy dokonać zsumowania dla wszystkich frakcji

pyłu i sytuacji meteorologicznych, uwzględniając częstość występowania tych sytuacji w

danym sektorze róży wiatrów

"r.

°

p

.;

1

=L- "

" O Pr· N IJ

~~

P

I

/4.10/

..

-

4500 -

Poz. 805

gdzie Sxy oblicza się według wzoru 4.2 w przypadku substancji gazowej lub 4.6 w przypadku

pyłu zawieszonego , z tym że zamiast emisji maksymalnej substancji zanieczyszczającej

należy przyjąć emisję średnią. Wartość N wyrażona jest wzorem 3.12.

-

Do obliczenia stężenia średniego S można wykorzystać także wzory 4.11 lub 4.12. Należy

zsumować obliczone wartości według wzoru

S=_l

"" Sx.N

L ~~

/5.2/

Ij

P

I

e

W przypadku dokonywania obliczeń dla poszczególnych okresów L , na jakie z uwagi na

nierównomierność pracy emitorów podzielono rok, należy zastosować odpowiednie dla tych

okresów statystyki meteorologiczne. Stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu

odniesione do roku , porównywane bezpośrednio z wartością dopuszczalną Da, oblicza się

według wzoru

-

S= -

l

-

" r , SI

lOO~

I

/5 .3/

I

5.3 Opad pyłu

Opad pyłu oblicza się zgodnie z zasadami podanymi w punkcie 4.3. sumując w każdym

punkcie sieci obliczeniowej wartości opadu pyłu pochodzącego z poszczególnych emitorów

obliczone według wzoru 4.9.

W przypadku dokonywania obliczeń dla poszczególnych okresów "c, na jakie z uwagi na

nierównomierność pracy emitorów podzielono rok, roczną wartość opadu pyłu oblicza się

według wzoru

/5.4/

6. Obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza dla powierzchniowych

źródeł

Obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza dla powierzchniowego źródła wykonuje się tak jak

obliczenia dla zespołu źródeł punktowych, zgodnie z punktem 5, po uprzednim umownym

zastąpieniu źródła powierzchniowego zespołem źródeł punktowych.

6.1 Zastępowanie

punktowych

powierzchniowego

źródła

zespołem

źródeł

Przedstawione sposoby zastępowania źródeł powierzchniowych zespołem źródeł punktowych

dotyczą źródeł powierzchniowych mających kształt kwadratu o bokach długości od 10 do

1000 m, równoległych do kierunków północ - południe i wschód - zachód . Emisja substancji

zanieczyszczających jest równomiema, a efektywna wysokość źródła powierzchniowego jest

jednakowa na całej jego powierzchni. W przypadku gdy kształt źródła powierzchniowego jest

inny niż kwadrat, należy je zastąpić zespołem kwadratowych źródeł powierzchniowych, w

przybliżeniu odpowiadającym kształtowi tego źródła .

Zastępowanie źródła

powierzchniowego o boku D zespołem źródeł punktowych polega na

właściwym podziale źródła powierzchniowego na kwadraty o boku dk i na zastąpieniu każdego z

nich źródłem punktowym usytuowanym w środku kwadratu . Efektywna wysokość źródła

punktowego jest równa efektywnej wysokości źródła powierzchniowego. Emisja ze źródła

punktowego wyraża się wzorem

d

-

4501 -

Poz. 805

/6.1/

Do podziału źródła powierzchniowego stosuje się następujące metody

I metoda

Podział kwadratowego źródła powierzchniowego o boku D polega na kolejnym dzieleniu go na

cztery kwadraty o dwukrotnie mniejszym boku. Każdy z powstałych w ten sposób kwadratów

dzieli się następnie na cztery kwadraty o dwukrotnie mniejszym boku itd. Dzielenie kończy się ,

jeżeli dla każdego ze źródeł powierzchniowych o boku Ok powstałych z kolejnego k-tego podziału

źródła powierzchniowego, spełniony jest jeden z dwóch warunków

warunek I

Po kolejnym podziale bok źródła powierzchniowego d k jest równy 1/8 długości boku

kwadratowego źródła powierzchniowego D lub jest mniejszy niż 20 metrów.

warunek II

a) przy obliczaniu stężeń substancji zanieczyszczających odniesionych do 30 minut oraz stężeń

średnich substancji zanieczyszczających na podstawie wzoru 5.1.

d ek

S> (

- 3,37 · A 2

gdzie: A -

Jt.

/6.2/

współczynnik obliczany według wzoru 2.8.

s - odległość punktu , w którym oblicza się stężenie , od środka

powierzchniowego powstałego z podziału

a - stała zależna od stanu równowagi atmosfery, podana w tabeli 2.2.

źródła

b) przy obliczaniu stężeń średnich substancji zanieczyszczających na podstawie wzoru 5.2.

/6.3/

c) przy obliczaniu opadu pyłu

/6.4/

W przypadku obl iczeń stanu zanieczyszczenia powietrza w punkcie położonym w odległości s

od najbliższego źródła punktowego, zastępującego jeden z fragmentów źródła

powierzchniowego, mniejszej niż Sminl należy przyjąć, że s jest równe Sminl wyrażonemu wzorem

..fi . D

S mln

16

" metoda

Kwadratowe źródło powierzchniowe o boku D dzieli się na

a) co najmniej 100, jeżeli D ? 100 metrów,

b) (entier(D/10))2, jeżeli 0< 100 metrów,

/6 .5/

-

4502 -

jednakowych źródeł powierzchniowych w kształcie kwadratu o boku dk, równomiernie

rozmieszczonych i pokrywających cały obszar źródła powierzchniowego o boku D.

W przypadku obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza w punkcie położonym w odległości s

od najbliższego źródła punktowego, zastępującego jeden z fragmentów źródła

powierzchniowego, mniejszej niż Smin. należy przyjąć, że s jest równe Smin, wyrażonemu wzorem.

D

Smm

En

/6.6/

Po dokonaniu podziału źródła powierzchniowego i zastąpieniu go zespołem źródeł

punktowych dokonuje się obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza zgodnie z punktem 5.

7. Obliczanie stanu zanieczyszczenia powietrza dla liniowych źródeł

Obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza dla liniowego źródła wykonuje się tak jak

obliczenia dla zespołu źródeł punktowych, zgodnie z punktem S, po uprzednim umownym

zastąpieniu źródła liniowego zespołem źródeł punktowych.

7.1 Zastępowanie liniowego źródła zespołem źródeł punktowych

Przedstawione sposoby zastępowania źródeł liniowych zespołem źródeł punktowych dotyczą

skończonych źródeł prostoliniowych o stałej emisji substancji zanieczyszczających z jednostki

długości i stałej efektywnej wysokości źródła . W przypadku gdy źródło nie odpowiada

powyższym założen iom, należy je przedstawić w postaci zespołu źródeł liniowych spełniających

te założenia .

Zastępowanie źródła liniowego długości D zespołem źródeł punktowych polega na właściwym

podziale źródła liniowego na odcinki długości dk i na zastąpieniu każdego z nich źródłem

punktowym usytuowanym w środku odcinka. Efektywna wysokość źródła punktowego jest

równa efektywnej wysokości źródła liniowego. Emisja substancji zanieczyszczających ze źródła

punktowego wyraża się wzorem

f7.1/

Do podziału źródła liniowego stosuje się następujące metody

I metoda

Podział źródła liniowego o długości D polega na kolejnym dzieleniu go na dwa

równe odcinki.

Każdy z powstałych w ten sposób odcinków dzieli się dalej na dwa odcinki o dwukrotnie

mniejszej długości itd. Dzielenie kończy się, jeżeli dla każdego z odcinków źródła liniowego o

długości dk • powstałych z kolejnego, k-tego podziału pierwotnego źródła liniowego, spełniony

jest jeden z dwóch warunków

warunek I

Po kolejnym podziale długość odcinka źródła liniowego jest mniejsza niż 20 metrów.

warunek II

a) przy obliczaniu stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu odniesionych do 30 minut

oraz stężeń średnich substancji zanieczyszczających na podstawie wzoru 5.1.