Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie ustaw - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego, Prawo o aktach stanu cywilnego, ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw.

W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

(Dz. U. Nr 9, poz. 59, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1986 r. Nr 36, poz. 180, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i z 1995 r. Nr 83, poz. 417) wprowadza się następujące zmiany

1)

art. 1 otrzymuje brzmienie

„

Art. 1.

§ 1.

Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed

kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

§ 2.

Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński

podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności

duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu

i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną

spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia

woli w obecności duchownego.

§ 3.

Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa

lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym

przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu

tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą

zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

”

;

2)

art. 2 otrzymuje brzmienie

„

Art. 2.

Jeżeli mimo niezachowania przepisów artykułów poprzedzających został sporządzony akt

małżeństwa, każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powództwem o ustalenie

nieistnienia małżeństwa.

”

;

3)

w art. 3 dodaje się § 3 w brzmieniu

„

§ 3.

Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo

doniosłość związku małżeńskiego, przepisy regulujące prawa i obowiązki małżonków oraz

przepisy o nazwisku małżonków i o nazwisku ich dzieci.

”

;

4)

w art. 4 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie

„

Małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego nie może być zawarte przed upływem

miesiąca od dnia, kiedy osoby, które zamierzają je zawrzeć, złożyły kierownikowi urzędu

stanu cywilnego pisemne zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających

zawarcie tego małżeństwa.

”

;

5)

dodaje się art. 4

„

Art. 4

§ 1.

Osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 kierownik

urzędu stanu cywilnego wydaje zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających

zawarcie małżeństwa oraz treść i datę złożonych przed nim oświadczeń w sprawie nazwisk

przyszłych małżonków i ich dzieci.

§ 2.

Zaświadczenie traci moc po upływie trzech miesięcy od dnia jego wydania.

§ 3.

Wydając zaświadczenie kierownik urzędu stanu cywilnego informuje strony o dalszych

czynnościach koniecznych do zawarcia małżeństwa.

”

;

6)

art. 5 otrzymuje brzmienie

„

Art. 5.

Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączającej

zawarcie zamierzonego małżeństwa, odmówi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek

małżeński lub wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4

”

;

7)

w art. 6 § 1 otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Z ważnych powodów sąd może zezwolić, żeby oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone przez pełnomocnika.

”

;

8)

art. 7 otrzymuje brzmienie

„

Art. 7.

§ 1.

Jeżeli małżeństwo jest zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone publicznie w obecności dwóch

pełnoletnich świadków.

§ 2.

Kierownik urzędu stanu cywilnego zapytuje mężczyznę i kobietę, czy zamierzają zawrzeć

ze sobą małżeństwo, a gdy oboje odpowiedzą na to pytanie twierdząco, wzywa ich do

złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński oraz oświadczeń w sprawie nazwisk

małżonków i ich dzieci.

§ 3.

Każda z osób zawierających małżeństwo składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński,

powtarzając za kierownikiem urzędu stanu cywilnego treść oświadczenia lub odczytując

je na głos. Osoba nie mogąca mówić składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

podpisując akt małżeństwa.

§ 4.

Po złożeniu oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński przez obie strony kierownik

urzędu stanu cywilnego ogłasza, że wskutek zgodnych oświadczeń obu stron małżeństwo

zostało zawarte.

”

;

9)

art. 8 otrzymuje brzmienie

„

Art. 8.

§ 1.

Duchowny, przed którym zawierany jest związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu

kościoła albo innego związku wyznaniowego, nie może przyjąć oświadczeń przewidzianych

w art. 1 § 2 - bez uprzedniego przedstawienia mu zaświadczenia stwierdzającego brak

okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, sporządzonego przez kierownika urzędu

stanu cywilnego.

§ 2.

Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń, o których mowa w § 1, duchowny sporządza zaświadczenie

stwierdzające, że oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu związku

małżeńskiego podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego.

Zaświadczenie to podpisują duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie obecni

przy złożeniu tych oświadczeń.

§ 3.

Zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika

urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 4

”

;

10)

art. 9 otrzymuje brzmienie

„

Art. 9.

§ 1.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński mogą być złożone niezwłocznie przed kierownikiem

urzędu stanu cywilnego bez złożenia lub przedstawienia dokumentów niezbędnych do zawarcia

małżeństwa. Jednakże i w tym wypadku strony są obowiązane złożyć zapewnienie, że nie

wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia

przewidziane w art. 1 § 2 mogą być złożone przed duchownym bez przedstawienia zaświadczenia

sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, stwierdzającego brak okoliczności

wyłączających zawarcie małżeństwa. W takim wypadku strony składają przed duchownym

zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

Przepisy art. 1 § 3 oraz art. 2 i art. 8 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

”

;

11)

art. 10 otrzymuje brzmienie

„

Art. 10.

§ 1.

Nie może zawrzeć małżeństwa osoba nie mająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże

z ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która

ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne

z dobrem założonej rodziny.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa zawartego bez zezwolenia sądu opiekuńczego przez kobietę

nie mającą ukończonych lat osiemnastu, jak również unieważnienia małżeństwa zawartego

nawet za zezwoleniem sądu, lecz przed ukończeniem przez kobietę lat szesnastu, może

żądać każdy z małżonków. Jeżeli kobieta zaszła w ciążę, jej mąż nie może żądać unieważnienia

małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku.

§ 3.

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku, jeżeli małżonek

przed wytoczeniem powództwa ten wiek osiągnął.

”

;

12)

dodaje się art. 15

„

Art. 15

§ 1.

Małżeństwo może być unieważnione, jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone

1)

przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome

wyrażenie woli,

2)

pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony,

3)

pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności

wynika, że składający oświadczenie mógł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie

grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu okoliczności wymienionych w § 1 może żądać małżonek,

który złożył oświadczenie dotknięte wadą.

§ 3.

Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu

wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej

groźbą - a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

”

;

13)

art. 17 otrzymuje brzmienie

„

Art. 17.

Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn przewidzianych w przepisach działu

niniejszego.

”

;

14)

art. 25 otrzymuje brzmienie

„

Art. 25.

§ 1.

O nazwisku, które każdy z małżonków będzie nosił po zawarciu małżeństwa, decyduje

jego oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie

może być złożone bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez

kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności

wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2.

Małżonkowie mogą nosić wspólne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednego z

nich. Każdy z małżonków może również zachować swoje dotychczasowe nazwisko albo połączyć

z nim dotychczasowe nazwisko drugiego małżonka. Nazwisko utworzone w wyniku połączenia

nie może składać się z więcej niż dwóch członów.

§ 3.

W razie niezłożenia oświadczenia w sprawie nazwiska, każdy z małżonków zachowuje swoje

dotychczasowe nazwisko.

”

;

15)

w art. 79 § 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu ojca lub dziecka, uznanie dziecka

może nastąpić także przed notariuszem.

”

;

16)

w art. 88 § 1 otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Dziecko, co do którego istnieje domniemanie, że pochodzi ono od męża matki, nosi jego

nazwisko, chyba że małżonkowie oświadczyli, że dziecko nosić będzie nazwisko matki.

Oświadczenia w tej sprawie składane są jednocześnie ze złożeniem oświadczeń w sprawie

nazwisk przyszłych małżonków.

”

§ 1.

Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed

kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.

§ 2.

Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński

podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności

duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu

i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną

spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia

woli w obecności duchownego.

§ 3.

Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa

lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym

przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu

tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą

zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

Jeżeli mimo niezachowania przepisów artykułów poprzedzających został sporządzony akt

małżeństwa, każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powództwem o ustalenie

nieistnienia małżeństwa.

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z 1965 r. Nr 15, poz. 113, z 1974 r. Nr 27, poz. 157 i Nr 39, poz. 231, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 11, poz. 82 i Nr 30, poz. 210, z 1983 r. Nr 5, poz. 33, z 1984 r. Nr 45, poz. 241 i 242, z 1985 r. Nr 20, poz. 86, z 1987 r. Nr 21, poz. 123, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 4, poz. 21 i Nr 33, poz. 175, z 1990 r. Nr 14, poz. 88, Nr 34, poz. 198, Nr 53, poz. 306, Nr 55, poz. 318 i Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 7, poz. 24, Nr 22, poz. 92 i Nr 115, poz. 496, z 1993 r. Nr 12, poz. 53, z 1994 r. Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr 83, poz. 417, z 1996 r. Nr 24, poz. 110, Nr 43, poz. 189, Nr 73, poz. 350 i Nr 149, poz. 703, z 1997 r. Nr 43, poz. 270, Nr 54, poz. 348, Nr 75, poz. 471, Nr 102, poz. 643, Nr 117, poz. 752, Nr 121, poz. 769 i 770, Nr 133, poz. 882, Nr 139, poz. 934, Nr 140, poz. 940 i Nr 141, poz. 944 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 561 § 1 otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Zezwolenia na zawarcie małżeństwa kobiecie nie mającej ukończonych lat osiemnastu

udziela sąd opiekuńczy na jej wniosek. Postanowienie o udzieleniu zezwolenia staje

się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone.

”

;

2)

art. 564 otrzymuje brzmienie

„

Art. 564.

Postanowienie rozstrzygające o tym, czy okoliczność przedstawiona przez kierownika

urzędu stanu cywilnego wyłącza zawarcie małżeństwa, a także o tym, czy okoliczności

przedstawione przez kierownika urzędu stanu cywilnego uzasadniają odmowę

1)

przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński,

2)

wydania zaświadczenia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, o których

mowa w art. 4

3)

wydania zezwolenia na zawarcie małżeństwa przed upływem terminu, o którym mowa w art.

4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,

4)

sporządzenia aktu małżeństwa zawartego zgodnie z art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,

5)

wydania zaświadczenia, że obywatel polski lub zamieszkały w Polsce cudzoziemiec nie

mający żadnego obywatelstwa zgodnie z prawem polskim może zawrzeć małżeństwo za granicą,

sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy.

”

W ustawie z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego

(Dz. U. Nr 36, poz. 180, z 1988 r. Nr 19, poz. 132, z 1989 r. Nr 29, poz. 154, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i z 1995 r. Nr 83, poz. 417) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 7

a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie

„

2.

Jeżeli kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia

1)

przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński,

2)

wydania zaświadczenia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, o których

mowa w art. 4

3)

wydania zezwolenia na zawarcie małżeństwa przed upływem terminu, o którym mowa w art.

4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,

4)

sporządzenia aktu małżeństwa zawartego zgodnie z art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,

5)

wydania zaświadczenia, że obywatel polski lub zamieszkały w Polsce cudzoziemiec nie

mający żadnego obywatelstwa zgodnie z prawem polskim może zawrzeć małżeństwo za granicą,

powiadamia na piśmie osobę zainteresowaną o przyczynach odmowy. Osoba zainteresowana

w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej pisma kierownika urzędu stanu cywilnego może

wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę urzędu stanu

cywilnego o rozstrzygnięcie, czy okoliczności przedstawione przez kierownika urzędu

stanu cywilnego uzasadniają odmowę dokonania czynności. Prawomocne postanowienie sądu

wiąże kierownika urzędu stanu cywilnego.

”

;

b)

dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu

„

3.

Wystąpienie z wnioskiem, o którym mowa w ust. 2, jest niedopuszczalne, jeżeli sąd

na podstawie art. 5 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozstrzygnął, że małżeństwo

nie może być zawarte.

4.

Odmowa dokonania innych czynności związanych z rejestracją stanu cywilnego niż określonych

w ust. 2 oraz nie przewidzianych w ustawie, a mogących mieć wpływ na stan cywilny

osób, następuje w formie decyzji.

”

;

2)

art. 12 otrzymuje brzmienie

„

Art. 12.

1.

Zawarcie małżeństwa następuje w urzędzie stanu cywilnego wybranym przez osoby zamierzające

wstąpić w związek małżeński.

2.

Zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa wydaje

kierownik urzędu stanu cywilnego miejsca zamieszkania jednej z osób zamierzających

zawrzeć małżeństwo w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

3.

Akt małżeństwa zawartego w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i

opiekuńczego sporządza się w urzędzie stanu cywilnego właściwym ze względu na miejsce

zawarcia małżeństwa.

”

;

3)

art. 27 otrzymuje brzmienie

„

Art. 27.

1.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określa, w drodze rozporządzenia

1)

szczegółowe zasady sporządzania aktów stanu cywilnego,

2)

sposób prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia,

3)

wzory aktów stanu cywilnego i wzory odpisów aktów,

4)

wzór zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa

i wzór zaświadczenia stanowiącego podstawę sporządzenia aktu małżeństwa zawartego

w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; zaświadczenia

te powinny stanowić jeden dokument i zawierać wszystkie dane niezbędne do sporządzenia

aktu małżeństwa,

5)

wzory protokołów sporządzanych w sprawach, o których mowa w art. 59 i 60,

6)

wzór zaświadczenia, o którym mowa w art. 71.

2.

Minister właściwy w sprawach administracji na podstawie informacji otrzymanych od

właściwych przedstawicieli kościołów i innych związków wyznaniowych ogłasza w Dzienniku

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” obwieszczenie zawierające wykaz

stanowisk, których zajmowanie upoważnia do sporządzenia zaświadczenia stanowiącego

podstawę sporządzenia aktu małżeństwa zawartego w sposób określony w art. 1 § 2 i

3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Osoba zajmująca jedno z tych stanowisk jest duchownym

w rozumieniu przepisów o zawarciu małżeństwa.

”

;

4)

w art. 53 skreśla się wyrazy „z zachowaniem uroczystej formy”;

5)

art. 56 otrzymuje brzmienie

„

Art. 56.

1.

Cudzoziemiec zamierzający zawrzeć małżeństwo jest obowiązany złożyć kierownikowi urzędu

stanu cywilnego dokument stwierdzający, że zgodnie z właściwym prawem może zawrzeć

małżeństwo.

2.

Jeżeli otrzymanie dokumentu napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd w postępowaniu

nieprocesowym na wniosek cudzoziemca może go zwolnić od złożenia dokumentu.

3.

W postępowaniu o zwolnienie cudzoziemca od złożenia dokumentu sąd na podstawie właściwego

prawa ustala, czy osoba ta może zawrzeć małżeństwo.

4.

Przepisów powyższych nie stosuje się do cudzoziemca nie mającego obywatelstwa żadnego

państwa, jeżeli ma on w Polsce miejsce zamieszkania.

”

;

6)

art. 58 otrzymuje brzmienie

„

Art. 58.

1.

Zawarcie małżeństwa następuje z zachowaniem uroczystej formy. Kierownik urzędu stanu

cywilnego w czasie przyjmowania oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński nosi odznakę,

której wzór i sposób noszenia określa, w drodze rozporządzenia, Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji.

2.

Podczas składania oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński stoją wszyscy obecni,

nie wyłączając kierownika urzędu stanu cywilnego.

3.

Jeżeli zachodzą uzasadnione przyczyny, kierownik urzędu stanu cywilnego może przyjąć

oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński poza lokalem urzędu stanu cywilnego.

”

;

7)

dodaje się art. 61a w brzmieniu

„

Art. 61a.

1.

Podstawą sporządzenia aktu małżeństwa zawartego w sposób określony w art. 1 § 2 i

3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest zaświadczenie sporządzone zgodnie z art.

8 § 2 tego Kodeksu, przekazane do urzędu stanu cywilnego.

2.

Akt małżeństwa sporządza się niezwłocznie, nie później niż w następnym dniu roboczym

po dniu, w którym do urzędu stanu cywilnego nadeszły dokumenty określone w ust. 1.

Jako datę zawarcia małżeństwa wpisuje się datę złożenia oświadczeń przewidzianych

w art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

3.

Po sporządzeniu aktu małżeństwa przekazane dokumenty włącza się do akt zbiorowych

rejestracji stanu cywilnego.

4.

Jeżeli zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, przekazane do urzędu stanu cywilnego

przez nadanie jako przesyłka polecona w polskim urzędzie pocztowym zostało utracone

przed dotarciem do urzędu stanu cywilnego, kierownik tego urzędu, na wniosek osoby

zainteresowanej, zwróci się do duchownego o potwierdzenie treści utraconego zaświadczenia

oraz dostarczenie dowodu nadania przesyłki. Na tej podstawie kierownik urzędu stanu

cywilnego sporządzi akt małżeństwa, jeżeli stwierdzi, że zachowany został termin,

o którym mowa w art. 8 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

5.

Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia sporządzenia aktu małżeństwa, jeżeli dokument,

o którym mowa w ust. 1, przekazano do urzędu stanu cywilnego po upływie terminu określonego

w art. 8 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

”

;

8)

w art. 62

a)

w ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie

„

6)

stwierdzenie, że osoby zawierające małżeństwo złożyły zgodne oświadczenia o wstąpieniu

w związek małżeński.

”

,

b)

ust. 2 otrzymuje brzmienie

„

2.

Nazwisko (nazwiska), które będą nosili małżonkowie, oraz nazwisko, które będą nosiły

dzieci pochodzące z małżeństwa, wpisuje się do aktu małżeństwa na podstawie pisemnych

oświadczeń złożonych zgodnie z art. 25 § 1 i art. 88 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

”

,

c)

ust. 3 otrzymuje brzmienie

„

3.

Jeżeli obywatel polski zawierający małżeństwo w zagranicznym urzędzie stanu cywilnego

nie złożył oświadczenia w sprawie swojego nazwiska, może je złożyć wraz z wnioskiem

o wpisanie aktu małżeństwa do polskiej księgi małżeństw, a gdy małżeństwo zawierali

obywatele polscy, mogą także złożyć oświadczenie o nazwisku dzieci zrodzonych z tego

małżeństwa.

”

;

9)

po art. 62 dodaje się art. 62a w brzmieniu

„

Art. 62a.

Przed zawarciem małżeństwa podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku

wyznaniowego duchowny informuje osoby zamierzające zawrzeć to małżeństwo o treści

podstawowych przepisów prawa polskiego dotyczących zawarcia małżeństwa i jego skutków.

”

;

10)

art. 71 otrzymuje brzmienie

„

Art. 71.

1.

Obywatel polski lub zamieszkały w Polsce cudzoziemiec nie mający obywatelstwa żadnego

państwa zamierzający zawrzeć małżeństwo za granicą może otrzymać zaświadczenie stwierdzające,

że zgodnie z prawem polskim może on zawrzeć małżeństwo. Przepis art. 4

2.

Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego miejsca

zamieszkania osoby, której zaświadczenie dotyczy.

3.

Jeżeli obywatel polski zamieszkały za granicą nie miał miejsca zamieszkania w Polsce

albo nie można ustalić jego ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce albo wyjechał

z Polski przed ukończeniem 16 roku życia i stale przebywa za granicą, zaświadczenie,

o którym mowa w ust. 1, wydaje konsul.

”

§ 1.

Osobom zamierzającym zawrzeć małżeństwo w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 kierownik

urzędu stanu cywilnego wydaje zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających

zawarcie małżeństwa oraz treść i datę złożonych przed nim oświadczeń w sprawie nazwisk

przyszłych małżonków i ich dzieci.

§ 2.

Zaświadczenie traci moc po upływie trzech miesięcy od dnia jego wydania.

§ 3.

Wydając zaświadczenie kierownik urzędu stanu cywilnego informuje strony o dalszych

czynnościach koniecznych do zawarcia małżeństwa.

W ustawie z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

(Dz. U. Nr 9, poz. 34 i z 1997 r. Nr 114, poz. 739) w art. 26 w ust. 1 w pkt 4 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 5 i

6 w brzmieniu

„

5)

przyjmuje oświadczenia o uznaniu dziecka,

6)

przyjmuje od małżonka rozwiedzionego oświadczenie o powrocie do nazwiska, które nosił

przed zawarciem małżeństwa.

”

Kierownik urzędu stanu cywilnego, który dowiedział się o istnieniu okoliczności wyłączającej

zawarcie zamierzonego małżeństwa, odmówi przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek

małżeński lub wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4

W ustawie z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk

(Dz. U. z 1963 r. Nr 59, poz. 328, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668) skreśla się art. 4.

W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej

Polskiej

(Dz. U. Nr 29, poz. 154, z 1990 r. Nr 51, poz. 297, Nr 55, poz. 321 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 95, poz. 425 i Nr 107, poz. 459, z 1993 r. Nr 7, poz. 34, z 1994 r. Nr 1, poz. 3, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 96, poz. 590 i Nr 141, poz. 943 oraz z 1998 r. Nr 59, poz. 375 i Nr 106, poz. 668) dodaje się art. 15a w brzmieniu

„

Art. 15a.

1.

Małżeństwo zawarte w formie przewidzianej przez prawo kanoniczne wywiera takie skutki,

jak małżeństwo zawarte przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, jeżeli spełnione

zostały wymagania określone w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

2.

Osobę duchowną, przed którą składa się oświadczenia o zawarciu małżeństwa, określa

prawo kanoniczne.

”

§ 1.

Jeżeli małżeństwo jest zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone publicznie w obecności dwóch

pełnoletnich świadków.

§ 2.

Kierownik urzędu stanu cywilnego zapytuje mężczyznę i kobietę, czy zamierzają zawrzeć

ze sobą małżeństwo, a gdy oboje odpowiedzą na to pytanie twierdząco, wzywa ich do

złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński oraz oświadczeń w sprawie nazwisk

małżonków i ich dzieci.

§ 3.

Każda z osób zawierających małżeństwo składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński,

powtarzając za kierownikiem urzędu stanu cywilnego treść oświadczenia lub odczytując

je na głos. Osoba nie mogąca mówić składa oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

podpisując akt małżeństwa.

§ 4.

Po złożeniu oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński przez obie strony kierownik

urzędu stanu cywilnego ogłasza, że wskutek zgodnych oświadczeń obu stron małżeństwo

zostało zawarte.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 15 listopada 1998 r.

§ 1.

Duchowny, przed którym zawierany jest związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu

kościoła albo innego związku wyznaniowego, nie może przyjąć oświadczeń przewidzianych

w art. 1 § 2 - bez uprzedniego przedstawienia mu zaświadczenia stwierdzającego brak

okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, sporządzonego przez kierownika urzędu

stanu cywilnego.

§ 2.

Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń, o których mowa w § 1, duchowny sporządza zaświadczenie

stwierdzające, że oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu związku

małżeńskiego podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego.

Zaświadczenie to podpisują duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie obecni

przy złożeniu tych oświadczeń.

§ 3.

Zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika

urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 4

§ 1.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia

o wstąpieniu w związek małżeński mogą być złożone niezwłocznie przed kierownikiem

urzędu stanu cywilnego bez złożenia lub przedstawienia dokumentów niezbędnych do zawarcia

małżeństwa. Jednakże i w tym wypadku strony są obowiązane złożyć zapewnienie, że nie

wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2.

W razie niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu jednej ze stron, oświadczenia

przewidziane w art. 1 § 2 mogą być złożone przed duchownym bez przedstawienia zaświadczenia

sporządzonego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, stwierdzającego brak okoliczności

wyłączających zawarcie małżeństwa. W takim wypadku strony składają przed duchownym

zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

Przepisy art. 1 § 3 oraz art. 2 i art. 8 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Nie może zawrzeć małżeństwa osoba nie mająca ukończonych lat osiemnastu. Jednakże

z ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która

ukończyła lat szesnaście, a z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne

z dobrem założonej rodziny.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa zawartego bez zezwolenia sądu opiekuńczego przez kobietę

nie mającą ukończonych lat osiemnastu, jak również unieważnienia małżeństwa zawartego

nawet za zezwoleniem sądu, lecz przed ukończeniem przez kobietę lat szesnastu, może

żądać każdy z małżonków. Jeżeli kobieta zaszła w ciążę, jej mąż nie może żądać unieważnienia

małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku.

§ 3.

Nie można unieważnić małżeństwa z powodu braku przepisanego wieku, jeżeli małżonek

przed wytoczeniem powództwa ten wiek osiągnął.

1.

Zawarcie małżeństwa następuje w urzędzie stanu cywilnego wybranym przez osoby zamierzające

wstąpić w związek małżeński.

2.

Zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa wydaje

kierownik urzędu stanu cywilnego miejsca zamieszkania jednej z osób zamierzających

zawrzeć małżeństwo w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

3.

Akt małżeństwa zawartego w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i

opiekuńczego sporządza się w urzędzie stanu cywilnego właściwym ze względu na miejsce

zawarcia małżeństwa.

§ 1.

Małżeństwo może być unieważnione, jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński

lub oświadczenie przewidziane w art. 1 § 2 zostało złożone

1)

przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome

wyrażenie woli,

2)

pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony,

3)

pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności

wynika, że składający oświadczenie mógł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie

grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste.

§ 2.

Unieważnienia małżeństwa z powodu okoliczności wymienionych w § 1 może żądać małżonek,

który złożył oświadczenie dotknięte wadą.

§ 3.

Nie można żądać unieważnienia małżeństwa po upływie sześciu miesięcy od ustania stanu

wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej

groźbą - a w każdym wypadku po upływie lat trzech od zawarcia małżeństwa.

1.

Małżeństwo zawarte w formie przewidzianej przez prawo kanoniczne wywiera takie skutki,

jak małżeństwo zawarte przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, jeżeli spełnione

zostały wymagania określone w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

2.

Osobę duchowną, przed którą składa się oświadczenia o zawarciu małżeństwa, określa

prawo kanoniczne.

Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn przewidzianych w przepisach działu

niniejszego.

§ 1.

O nazwisku, które każdy z małżonków będzie nosił po zawarciu małżeństwa, decyduje

jego oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie

może być złożone bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez

kierownika urzędu stanu cywilnego zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności

wyłączających zawarcie małżeństwa.

§ 2.

Małżonkowie mogą nosić wspólne nazwisko będące dotychczasowym nazwiskiem jednego z

nich. Każdy z małżonków może również zachować swoje dotychczasowe nazwisko albo połączyć

z nim dotychczasowe nazwisko drugiego małżonka. Nazwisko utworzone w wyniku połączenia

nie może składać się z więcej niż dwóch członów.

§ 3.

W razie niezłożenia oświadczenia w sprawie nazwiska, każdy z małżonków zachowuje swoje

dotychczasowe nazwisko.

1.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określa, w drodze rozporządzenia

1)

szczegółowe zasady sporządzania aktów stanu cywilnego,

2)

sposób prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia,

3)

wzory aktów stanu cywilnego i wzory odpisów aktów,

4)

wzór zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa

i wzór zaświadczenia stanowiącego podstawę sporządzenia aktu małżeństwa zawartego

w sposób określony w art. 1 § 2 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego; zaświadczenia

te powinny stanowić jeden dokument i zawierać wszystkie dane niezbędne do sporządzenia

aktu małżeństwa,

5)

wzory protokołów sporządzanych w sprawach, o których mowa w art. 59 i 60,

6)

wzór zaświadczenia, o którym mowa w art. 71.

2.

Minister właściwy w sprawach administracji na podstawie informacji otrzymanych od

właściwych przedstawicieli kościołów i innych związków wyznaniowych ogłasza w Dzienniku

Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” obwieszczenie zawierające wykaz

stanowisk, których zajmowanie upoważnia do sporządzenia zaświadczenia stanowiącego

podstawę sporządzenia aktu małżeństwa zawartego w sposób określony w art. 1 § 2 i

3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Osoba zajmująca jedno z tych stanowisk jest duchownym

w rozumieniu przepisów o zawarciu małżeństwa.

1.

Cudzoziemiec zamierzający zawrzeć małżeństwo jest obowiązany złożyć kierownikowi urzędu

stanu cywilnego dokument stwierdzający, że zgodnie z właściwym prawem może zawrzeć

małżeństwo.

2.

Jeżeli otrzymanie dokumentu napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd w postępowaniu

nieprocesowym na wniosek cudzoziemca może go zwolnić od złożenia dokumentu.

3.

W postępowaniu o zwolnienie cudzoziemca od złożenia dokumentu sąd na podstawie właściwego

prawa ustala, czy osoba ta może zawrzeć małżeństwo.

4.

Przepisów powyższych nie stosuje się do cudzoziemca nie mającego obywatelstwa żadnego

państwa, jeżeli ma on w Polsce miejsce zamieszkania.

1.

Zawarcie małżeństwa następuje z zachowaniem uroczystej formy. Kierownik urzędu stanu

cywilnego w czasie przyjmowania oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński nosi odznakę,

której wzór i sposób noszenia określa, w drodze rozporządzenia, Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji.

2.

Podczas składania oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński stoją wszyscy obecni,

nie wyłączając kierownika urzędu stanu cywilnego.

3.

Jeżeli zachodzą uzasadnione przyczyny, kierownik urzędu stanu cywilnego może przyjąć

oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński poza lokalem urzędu stanu cywilnego.

1.

Podstawą sporządzenia aktu małżeństwa zawartego w sposób określony w art. 1 § 2 i

3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest zaświadczenie sporządzone zgodnie z art.

8 § 2 tego Kodeksu, przekazane do urzędu stanu cywilnego.

2.

Akt małżeństwa sporządza się niezwłocznie, nie później niż w następnym dniu roboczym

po dniu, w którym do urzędu stanu cywilnego nadeszły dokumenty określone w ust. 1.

Jako datę zawarcia małżeństwa wpisuje się datę złożenia oświadczeń przewidzianych

w art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

3.

Po sporządzeniu aktu małżeństwa przekazane dokumenty włącza się do akt zbiorowych

rejestracji stanu cywilnego.

4.

Jeżeli zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, przekazane do urzędu stanu cywilnego

przez nadanie jako przesyłka polecona w polskim urzędzie pocztowym zostało utracone

przed dotarciem do urzędu stanu cywilnego, kierownik tego urzędu, na wniosek osoby

zainteresowanej, zwróci się do duchownego o potwierdzenie treści utraconego zaświadczenia

oraz dostarczenie dowodu nadania przesyłki. Na tej podstawie kierownik urzędu stanu

cywilnego sporządzi akt małżeństwa, jeżeli stwierdzi, że zachowany został termin,

o którym mowa w art. 8 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

5.

Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia sporządzenia aktu małżeństwa, jeżeli dokument,

o którym mowa w ust. 1, przekazano do urzędu stanu cywilnego po upływie terminu określonego

w art. 8 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Przed zawarciem małżeństwa podlegającego prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku

wyznaniowego duchowny informuje osoby zamierzające zawrzeć to małżeństwo o treści

podstawowych przepisów prawa polskiego dotyczących zawarcia małżeństwa i jego skutków.

1.

Obywatel polski lub zamieszkały w Polsce cudzoziemiec nie mający obywatelstwa żadnego

państwa zamierzający zawrzeć małżeństwo za granicą może otrzymać zaświadczenie stwierdzające,

że zgodnie z prawem polskim może on zawrzeć małżeństwo. Przepis art. 4

2.

Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego miejsca

zamieszkania osoby, której zaświadczenie dotyczy.

3.

Jeżeli obywatel polski zamieszkały za granicą nie miał miejsca zamieszkania w Polsce

albo nie można ustalić jego ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce albo wyjechał

z Polski przed ukończeniem 16 roku życia i stale przebywa za granicą, zaświadczenie,

o którym mowa w ust. 1, wydaje konsul.

Postanowienie rozstrzygające o tym, czy okoliczność przedstawiona przez kierownika

urzędu stanu cywilnego wyłącza zawarcie małżeństwa, a także o tym, czy okoliczności

przedstawione przez kierownika urzędu stanu cywilnego uzasadniają odmowę

1)

przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński,

2)

wydania zaświadczenia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, o których

mowa w art. 4

3)

wydania zezwolenia na zawarcie małżeństwa przed upływem terminu, o którym mowa w art.

4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,

4)

sporządzenia aktu małżeństwa zawartego zgodnie z art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,

5)

wydania zaświadczenia, że obywatel polski lub zamieszkały w Polsce cudzoziemiec nie

mający żadnego obywatelstwa zgodnie z prawem polskim może zawrzeć małżeństwo za granicą,

sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy.