Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków oraz zakresu ich obowiązywania w stosunku do innych osób biorących udział w akcjach ratowniczych, ćwiczeniach lub szkoleniu.

§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogło­

szenia, z tym że § 1 pkt 2 i pkt 4 lit. b) z mocą obowią­

zującą od dnia 1 stycznia 1997 r.

d) ust. 4 otrzymuje brzmienie

,,4. W Wałbrzyskich Kopalniach Węgla Kamiennego, Kopalni Węgla Kamiennego «Nowa

Minister Gospodarki: J. Steinhoff

979

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI

z dnia 17 listopada 1997 r.

w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków oraz zakresu ich obowiązy­

wania w stosunku do innych osób biorących udział w akcjach ratowniczych, ćwiczeniach lub szkoleniu.

Na podstawie art. 29a ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88,

poz. 400, z 1992 r. Nr 21, poz. 86 i Nr 54, poz. 254,

z 1994 r. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17 i Nr 34,

poz. 163, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 i Nr 152, poz. 723

oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 88, poz. 554 i Nr 106,

poz. 680) zarządza się, co następuje

DZIAŁ PIERWSZY

Przepisy ogólne

§ 1. 1. Przepisy rozporządzenia stosuje się do

1) strażaków Państwowej Straży Pożarnej,

2) członków ochotniczych straży pożarnych,

3) pracowników jednostek ochrony przeciwpożaro­

wej, o których mowa wart. 15 pkt 2-5 i 8 ustawy

z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpoża­

rowej (Dz. U. Nr 81, poz. 351, z 1994 r. Nr 27, poz.

96 i Nr 89, poz. 414, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 oraz

z 1997 r. Nr 111, poz. 725 i Nr 121, poz. 770).

2. Rozporządzenie określa szczegółowe warunki

bezpieczeństwa i higieny służby w strażnicach, podczas szkolenia i działań ratowniczych.

3. Do zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy nie

uregulowanych ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r.

o ochronie przeciwpożarowej, ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz niniejszym rozporządzeniem w odniesieniu do strażaków

Państwowej Straży Pożarnej mają zastosowanie przepisy działu dziesiątego Kodeksu pracy.

4. Obowiązki pracodawcy określone w przepisach,

o których mowa w ust. 3, wykonuje przełożony jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej,

a w odniesieniu do zadań ustalonych zakresem działa­

nia - przełożony komórki organizacyjnej tej jednost-

ki.

§ 2. Osobom nie posiadającym ukończonego szkolenia podstawowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy nie wolno powierzać funkcji i stanowisk w ramach prowadzonych działań ratowniczych. Wymagania dotyczące niezbędnych kwalifikacji określają odrębne przepisy.

§ 3. Programy szkolenia, kształcenia i doskonalenia

zawodowego powinny obejmować zagadnienia bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 4. W strażnicach oraz podczas szkoleń i działań ratowniczych nie wolno dopuścić do wykonywania czynności przez osoby bez środków ochrony indywidualnej

przewidzianych przy wykonywaniu danych czynności

i bez przeszkolenia tych osób w zakresie zasad posłu­

giwania się tymi środkami.

§ 5. CzynnośCi ratownicze wykonuje się w ramach

posiadanych kwalifikacji i możliwości technicznych ze

szczególnym uwzględnieniem środków ochrony indywidualnej.

§ 6. Przed podjęciem i w trakcie działań w miejscach bezpośredniego kontaktu z czynnikami niebezpiecznymi i szkodliwymi dla zdrowia należy stosować

-

4660-

sprzęt i urządzenia określające wielkości stężeń i natę­

żeń tych czynników.

§ 7. Osoby prowadzące kontrole w obiektach i pomieszczeniach, w celu ochrony życia lub zdrowia

przed zagrożeniem, są obowiązane stosować środki

ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działa­

niem występujących w tych obiektach i pomieszczeniach czynników niebezpiecznych i szkodliwych dla

zdrowia.

§ 8. Przełożony ponosi odpowiedzialność za stan

bezpieczeństwa

i higieny pracy w dowodzonym lub

kierowanym przez siebie zespole oraz za przestrzegani'e przez podwładnych przepisów i zasad bezpieczeń­

stwa i higieny pracy.

§ 9. Podstawowym obowiązkiem przełożonego

i każdego uczestnika szkolenia pożarniczego oraz działań ratowniczych jest wykonywanie powierzonych

czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz

Poz. 979

ników, możliwości ogrzania się, niezbędne posiłki

i napoje, wymianę butów i odzieży ochronnej oraz

rezerwę tych przedmiotów.

§ 11. W okolicznościach uzasadnionych stanem

wyższej konieczności kierujący akcją ratowniczą jest

uprawniony do zarządzenia odstąpienia od zasad powszechnie uznanych za bezpieczne, z zachowaniem

wszelkich dostępnych w danych warunkach zabezpieczeń, jeżeli w ocenie kierującego działaniem ratowniczym, dokonanej w miejscu i czasie zdarzenia, istnieje

prawdopodobieństwo uratowania życia ludzkiego,

w szczególności gdy

1) z powodu braku specjalistycznego sprzętu zachodzi

konieczność zastosowania sprzętu zastępczego,

2) fizyczne właściwości ratownika mogą zastąpić brak

możliwości użycia właściwego sprzętu,

3) jest możliwe wykonanie określonej czynności przez

osobę zgłaszającą się dobrowolnie.

zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególDZIAŁ DRUGI

ności

1) niezwłoczne zawiadomienie

przełożonego

o za-

uważonym zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego

oraz przeciwdziałanie zagrożeniu zgodnie ze swoimi kompetencjami i doświadczeniem,

2) w razie zauważenia wypadku natychmiastowe

udzielenie pomocy poszkodowanym, wezwanie

lub spowodowanie wezwania fachowej pomocy

lekarskiej oraz bezwzględne zawiadomienie przełożonego,

3) niezwłoczne zgłaszanie przełożonemu swej przejściowej niesprawności fizycznej lub psychicznej.

§ 10. Podczas akcji ratowniczej dowódca ma obowiązek

1) rozpoznawać zagrożenia, informować podwład­

nych o ich występowaniu oraz wydawać polecenia

dotyczące właściwego zabezpieczenia ludzi przed

ich następstwami,

2) kierować do wszystkich działań gaśniczych i ratowniczych co najmniej dwóch ratowników, wyznaczając spośród nich dowódcę,

3) ustalać sygnały i środki alarmowe oraz odwód niezbędny do udzielenia natychmiastowej pomocy

poszkodowanym i zagrożonym,

4) rozpoznawać i ustalać najbezpieczniejsze drogi odwrotu i ewakuacji,

5) znać stan osobowy jednostki, którą dowodzi, oraz

miejsce przebywania swoich podwładnych,

6) kontrolować i nadzorować pracę podwładnych oraz

stan ich zabezpieczenia na stanowiskach szczególnie zagrożonych,

7) w razie zaistnienia wypadku lub nagłego bezpośred­

niego zagrożenia życia, natychmiast przystąpić do

ratowania poszkodowanych lub zagrożonych,

8) podczas długotrwałych akcji ratowniczych prowadzonych w niskich lub wysokich temperaturach albo w obecności czynników szkodliwych dla zdrowia zapewnić odpowiednio częste wymiany ratow-

Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby

w strażnicach

Rozdział 1

Obiekty i tereny strażnic

§ 12. 1. Założenia i projekt nowo budowanego

obiektu powinny uwzględniać wymagania bezpieczeń­

stwa i higieny pracy, a przebudowanego lub jego czę­

ści zapewniać poprawę warunków bezpieczeństwa

i higieny pracy.

2. Dostosowanie obiektów istniejących do warunków technicznych określonych niniejszym rozporzą­

dzeniem powinno następować w ramach przebudowy

i modernizacji, o ile ich stan dotychczasowy nie wymaga natychmiastowego usunięcia bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia użytkowników.

3. Jednostka jest obowiązana utrzymywać pomieszczenia pracy, budynki i inne obiekty budowlane

oraz tereny i urządzenia z nimi związane w stanie za pewniającym bezpieczne i higieniczne warunki służby.

§ 13. 1. W bezpośrednim pobliżu strażnicy nie mogą znajdować się jakiekolwiek przeszkody utrudniające

widoczność wyjeżdżającym z garażu kierowcom pojaz-

dów pożarniczych oraz możliwość manewrowania tymi pojazdami.

2. W pobliżu strażnicy powinna być zainstalowana

uliczna sygnalizacja ostrzegawcza, wstrzymująca ruch

pojazdów, uruchamiana w chwili ogłoszenia alarmu.

W przypadkach wyjazdu ze strażnicy na wąską ulicę,

sygnalizacja powinna być zainstalowana na najbliż­

szych skrzyżowaniach ulicznych, o ile znajdują się one

w odległości mniejszej niż 250 metrów od strażnicy.

3. W przypadku braku lub niesprawnych urządzeń

sygnalizacyjnych, o których mowa w ust. 2, bezpieczny

wyjazd ze strażnicy należy zapewnić innymi sposobami i środkami.

-

4661 -

4. Teren działki powinien posiadać trwałe ogrodzenie, twardą nawierzchnię drogi i placów oraz izolacyjny pas zieleni oddzielający go od dróg publicznych.

§ 14. 1. Dróg komunikacyjnych nie wolno zastawiać

żadnymi przedmiotami.

2. Teren strażnicy powinien być odpowiednio

oznakowany tablicami informacyjnymi i ostrzegawczymi.

Poz. 979

winny włączać się automatycznie w chwili otwarcia

drzwi kabiny ześlizgu.

7. Obrzeża skrzydeł drzwi ześlizgu powinny być pomalowane kolorem czarnym o szerokości pasa

0,07 m, a pozostałe powierzchnie skrzydeł kolorem żół".

tym; na wysokości 1,7 m od podłogi należy umieścić na

całej szerokości skrzydeł dobrze widoczny napis w kO'~

lorze czarnym: "UWAGA ZEŚLIZG KORZYSTAĆ

TYLKO W CZASIE ALARMU".

3. Wszelkie otwory w podłogach i podłożu muszą

skutecznie zabezpieczone pokrywami, kratkami,

zamocowanymi w płaszczyźnie podłogi i podłoża.

8. Do kabiny ześlizgu może prowadzić wyłącznie

jedno wejście, z korytarza.

4. W pomieszczeniach sypialni, jadalni, stanowisk

kierowania, punktów alarmowych, sal wykładowych,

świetlic, w ześlizgach, w ciągach komunikacyjnych,

w garażach i odpowiednio w innych pomieszczeniach

powinno być oświetlenie awaryjne zasilane z zapasowego źródła zasilania, uruchamianego automatycznie

na wypadek zaniku prądu w sieci elektrycznej.

ślizgu oraz powinien być otwór wentylacji grawitacyl-,

być

5. W budynku i na zewnątrz budynku strażnicy od

strony ulicy i placu ćwiczeń powinna być zainstalowana automatyczna sygnalizacja alarmowa zasilana z sieci elektrycznej, a w przypadku przerwy w dopływie prą­

du - z zapasowego źródła zasilania.

6. W strażnicy powinna być instalacja radiowęzła

lokalnego oraz ekrany do wyświetlania niezbędnych

w czasie alarmu informacji.

§ 15. 1. W przypadku gdy pomieszczenia sypialni

znajdują się

nad garażami, w strażnicach posiadają­

cych

1) do czterech stanowisk garażowych co najmniej jeden ześlizg,

powinien być

2) powyżej czterech stanowisk garażowych ny być co najmniej dwa ześlizgi.

9. W kabinie ześlizgu może być tylko jeden słup ze-

nej lub wentylacja mechaniczna.

10. Ześlizgi powinny być usytuowane z tyłu pojazdów i bezwzględnie w odległości nie mniejszej niż

1,7 m od słupa ześlizgu do krawędzi otwartych drzwi

pojazdu lub jego skrytek; poduszka amortyzacyjna ześlizgu musi być równa z poziomem podłogi.

.

11. Podczas korzystania z ześlizgów należy przestrzegać następujących zasad

1) ześlizgi mogą być używane wyłącznie w czasie alarmów i szkolenia,

2) zabrania się

a) korzystania z ześlizgów w uzbrojeniu osobistym,

b) opuszczania się po słupie z ześlizgu z obnażony­

mi kończynami i tułowiem,

3) następny użytkownik może opuścić się po ześlizgu

dopiero wówczas, gdy jego poprzednik odejdzie od

słupa ześlizgu na poziomie podłogi garaźu.

§ 16. Nie wolno stosować progów w drzwiach po-

powin-

2. Drzwi kabin ześlizgowych powinny być

1) dwuskrzydłowe, ale nie wahadłowe,

2) nie oszklone,

3) otwierane do środka kabiny,

4) stale zamknięte, z wyjątkiem okresu alarmu.

mieszczeń użytkowanych przez załogi podziału bojowego. Drzwi do tych pomieszczeń nie mogą być wahadłowe oraz nie mogą mieć oszklonych skrzydeł, a ich

urządzenia zamykające nie mogą powodować zaczepiania się o nie.

§ 17. Wszystkie pomieszczenia straźnic powinny

mieć wentylację grawitacyjną oraz niezależnie od tego

możliwość ich wietrzenia przez okna lub drzwi prowadzące na zewnątrz.

być

3. Skrzydła drzwiowe kabin ześlizgowych powinny

po otwarciu samoczynnie unieruchamiane oraz

wyposażone w zamknięcie uniemożliwiające przypadkowe ich otwarcie.

§ 18. 1. Ratownicy pełniący służbę w systemie

zmianowym muszą mieć zapewnione odpowiednie

warunki wypoczynku w porze nocnej.

4. Klamki i urządzenia unieruchamiające skrzydła

drzwiowe nie mogą powodować zaczepiania się lub

potknięcia o ich wystające części.

2. lóżek w sypialniach podziału bojowego nie wolno ustawiać piętrowo, parami, a także w odległości

mniejszej niż 0,8 m od siebie, przyjmując 5,5 m 2 powierzchni sypialni na jednego członka załogi.

5. Urządzenie elektromagnetyczne otwierające

unieruchamiające drzwi powinno być dublowane

urządzeniami do ręcznego otwierania i blokowania, zainstalowanymi przy górnych krawędziach skrzydeł

i

3. Bieliznę pościelową należy wymieniać co najmniej raz na 12 służb.

drzwi.

4. Bieliznę pościelową, o ile nie znajduje się na łóż­

kach, należy przechowywać w osobnych, z otworami

wentylacyjnymi, indywidualnych schowkach.

6. Zewnętrzne, umieszczone nad drzwiami światło

ostrzegawcze w kolorze czerwonym oraz akustyczny

sygnał ostrzegawczy i oświetlenie wnętrza kabiny po-

5. W sypialniach należy utrzymywać wzorową czystość oraz stosować jednolity sposób słania łóżek. Nie-

'Dziennik Ustaw Nr 145

-

4662 -

zależnie

od codziennego wietrzenia sypialni, co najmniej raz w tygodniu należy trzepać koce, bieliznę po, ścielową i materace.

,

§ 19. 1. Ratownicy pełniący służbę w systemie

'zmianowym powinni mieć zapewnione ciepłe posiłki

i możliwość przygotowania i spożycia własnych.

',", 2. W

każdej

kuchni i stołówce

należy pobierać

i - przechowywać próbki przygotowywanych i wydawa-

nych posiłków.

3. Osobom wykonującym czynności służbowe

1) w temperaturze otoczenia powyżej 25°C lub poniżej

10°C,

<2) wymagające wysiłku fizycznego powodującego

'- w ciągu zmiany służbowej efektywny wydatek

energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280

kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet,

" 'Przysługują nieodpłatnie napoje w ilości zaspokajają­

, cej potrzeby tych osób, odpowiednio zimne lub gorą­

ce w zależności od warunków wykonywania czynności, wzbogacone w sole mineralne i witaminy; za napoje nie przysługuje ekwiwalent pieniężny.

§ 20. 1. Pełniącym służbę w strażnicach należy zapewnić możliwość mycia się i kąpieli w ciepłej, bieżą­

Poz. 979

kowane na powierzchni posadzki białymi pasami o szerokości 0,1 m.

4. Elementy konstrukcyjne, zapadki drzwi garażo­

wych i inne elementy stwarzające możliwość uderzenia lub potknięcia się o nie powinny być oznakowane

przemiennymi, żółto-czarnymi ukośnymi pasami

ostrzegawczym i.

5. Drzwi

pomiędzy garażem

a pozostałą częścią

strażnicy powinny otwierać się w kierunku garażu i być

szczelne. Skrzydła ich nie mogą być oszklone szkłem

powodującym urazy po stłuczeniu.

6. W garażach należy

1) ograniczać pracę silników, a wszelkie ich dłuższe

próby przeprowadzać na zewnątrz,

2) przed uruchomieniem silników włączyć wentylację

mechaniczną; w razie jej niesprawności lub braku,

nie uruchamiać silników przed otwarciem bram

garażowych.

7. Do odprowadzania spalin z garażu należy stosować skutecznie działające urządzenia odprowadzające

spaliny z rur wydechowych na zewnątrz budynku.

8. W garażach zabrania się przechowywania mate-

cej wodzie.

riałów pędnych i smarów.

2. W budynku strażnicy powinno być wydzielone

pomieszczenie o powierzchni co najmniej 9 m 2 do

czyszczenia odzieży i obuwia.

9. Kierowcy i inne osoby stykające się z materiała­

mi pędnymi powinni stosować środki i metody pracy

zabezpieczające je przed szkodliwym działaniem tych

materiałów, a zwłaszcza etyliny.

§ 21.1. Co najmniej 25% powierzchni skrzydeł wrót

garażowych powinno być oszklone szkłem zbrojonym

lub innym nie powodującym urazów po stłuczeniu.

Wrota należy wyposażyć w urządzenia blokujące je po

Rozdział 2

Wyposażenie techniczne

otwarciu.

2. Wrota garażowe zamykane automatycznie powinny być wyposażone w system ostrzegawczy informującyo ich zamykaniu.

3. W garażach lub warsztatach przy stosowaniu

ogrzewania piecowego dostęp do paleniska może być

tylko z zewnątrz tych pomieszczeń.

4. Urządzenia ogrzewcze, wentylacyjne i inne nie

przeszkód w swobodnym i bezpiecznym poruszaniu się osób.

mogą stanowić

§ 22.1. W garażach należy ustawiać pojazdy i sprzęt

wyłącznie na przewidzianych dla nich stanowiskach.

Pomiędzy garażowanym sprzętem a ścianami i ele- I

mentami konstrukcyjnymi należy zachować przejścia

o szerokości co najmniej 1,0 m. Pojazdy powinny stać

przodem do bram wjazdowych .

2. Pomiędzy pojazdami muszą być zachowane odstępy umożliwiające swobodne otwieranie drzwi tych

pojazdów. Jeżeli nie można spełnić tego warunku, załoga powinna zajmować miejsca w pojazdach dopiero

po ich wyprowadzeniu z garaży.

3. Granice stanowiska pojazdów i sprzętu oraz poduszek amortyzacyjnych ześlizgów powinny być ozna-

§ 23. 1. Stosowanie wyrobów służących do ochrony przeciwpożarowej wymaga certyfikatu w rozumieniu przepisów o badaniach i certyfikacji.

2. Sprzęt pożarniczy, ratowniczy, ochronny, uzbrojenie osobiste oraz narzędzia, instalacje i urządzenia

techniczne należy utrzymywać w pełnej sprawności zapewniającej bezpieczeństwo ludzi, konserwować je

i poddawać badaniom kontrolnym ustalającym ich

sprawność techniczną i bezpieczeństwo użytkowników

według ustaleń Komendy Głównej Państwowej Straży

Pożarnej, Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony

Przeciwpożarowej, producenta lub zgodnie z postanowieniami innych, właściwych przepisów dotyczących

tych przedmiotów.

3. Sprzęt ratowniczy, jak: linki i linkowe aparaty ratownicze, zatrzaśniki, pasy bojowe, szelki bezpieczeń­

stwa, pasy bezpieczeństwa itp., oraz drabiny przenośne, losowo poddane próbie wytrzymałości mechanicznej, nie mogą być wprowadzone do użycia jako

sprzęt ratowniczy i podlegają kasacji.

4. Przełożony jednostki ustala wewnętrzny system

nadzoru i kontroli stanu technicznego maszyn, urzą­

dzeń, sprzętu, instalacji i narzędzi oraz osoby odpowiedzialne za jego realizację.

-

4663-

5. Zabrania się

1) eksploatacji przedmiotów

a) nie sprawdzonych i niesprawnych,

b) których stan techniczny nie odpowiada wymaganiom bezpieczeństwa i higieny pracy,

c) których termin obowiązkowej obsługi technicznej, użytkowania, kontroli został przekroczony,

d) niezgodnie z ich przeznaczeniem lub postanowieniami instrukcji obsługi,

2) obsługi, napraw i konserwacji sprzętu pożarnicze­

go, instalacji i urządzeń technicznych przez osoby

nie posiadające aktualnych uprawnień zawodowych do obsługi i napraw takiego sprzętu, instalacji i urządzeń.

6. Sprzęt ratowniczy i uzbrojenie osobiste podlegapo każdorazo­

wym użyciu, a stosowane do szkolenia - również

przed użyciem.

ją szczególnie dokładnym oględzinom

7. Stan techniczny wspinalni oraz poduszki amortyzacyjnej należy sprawdzać co najmniej raz w roku, po

okresie zimowym. Wspinalni nie spełniającej warunków bezpieczeństwa, jak też nie posiadającej właściwie

wykonanej poduszki amortyzacyjnej używać nie wolno.

8. Poduszka amortyzacyjna wypełniona materiaamortyzacyjnym powinna być zlokalizowana

bezpośrednio przy ścianie wspinalni. Powinna również mieć szerokość o około 2 m większą niż szerokość ściany i długość 4 m . Brzegi poduszki amortyzacyjnej nie mogą być zabezpieczone twardymi krawę­

dziami, natomiast mogą wystawać ponad poziom terenu.

łem

9. Wspinalnia wykorzystywana do suszenia węży

pożarniczych powinna posiadać mechanizm wyciągo­

wy i mocujący, a stanowisko tak usytuowane i zabezpieczone, aby skutecznie chroniło obsługę przed ewentualnym upadkiem węży.

§ 24. 1. Sprzęt, instalacje i urządzenia techniczne

nowe lub po przeprowadzonym remoncie mogą być

oddane do użytku po odpowiednio

1) pisemnym zgłoszeniu i odbiorze przeprowadzonym przez organ dozoru technicznego, jeżeli urzą­

dzenie takiemu dozorowi podlega, lub przez inny

właściwy organ,

2) sprawdzeniu kompletu i aktualności dokumentacji

technicznej sprzętu, instalacji lub urządzenia,

3) sprawdzeniu i stwierdzeniu podczas odbioru, że instalacja lub urządzenie odpowiada warunkom

określonym w dokumentacji technicznej, a stan

urządzenia i miejsce przeznaczone do jego obsługi

odpowiadają wymaganiom bezpieczeństwa i higieny pracy,

4) przeszkoleniu osób przewidzianych od obsługi instalacji lub urządzenia oraz sprawdzeniu wymaganych uprawnień i kwalifikacji zawodowych i zapewnieniu tym osobom właściwych środków

ochrony indywidualnej oraz przeszkoleniu w posługiwaniu się tymi środkami,

Poz. 979

5) zapewnieniu lub opracowaniu stanowiskowej in-

strukcji bezpieczeństwa i higieny pracy i umieszczeniu jej w widocznym miejscu przy urządzeniu,

zapoznaniu z postanowieniami instrukcji upoważ­

nionych osób oraz sprawdzeniu znajomości tej

wiedzy,

,- ,-

6) zapewnieniu przeprowadzania terminowej konserwacji, przeglądów, pomiarów i kontroli przez

uprawnione do tego osoby, instytucje lub organy,

7) zapewnieniu bieżącego prowadzenia, jeżeli jest wy-

magana, dokumentacji eksploatacyjnej.

2. Przełożony jest obowiązany niezwłocznie

i konsekwentnie likwidować stwierdzone lub zgło­

szone zagrożenie życia lub zdrowia podwładnych

oraz inne uchybienia w dziedzinie bezpieczeństwa

i higieny pracy, we własnym zakresie, a w razie braku możliwości zgłosić je swojemu przełożonemu lub

kompetentnej w danej dziedzinie komórce albo jednostce; do czasu likwidacji zagrożenia bezwzględnie

zabezpieczyć ludzi przed jego skutkami, a wyposaże­

nie techniczne niesprawne wycofać z użycia i sk,utecznie zabezpieczyć przed jego przypadkowym uży­

ciem.

DZIAŁ TRZECI

Wymagania bezpieczeństwa i higieny podczas szkolenia

Rozdział 1

Obowiązki organizatorów i uczestników szkolenia

§ 25. Organizatorzy, kierownictwo, sędziowie i instruktorzy są odpowiedzialni za bezpieczeństwo i higienę uczestników szkolenia oraz za przestrzeganie

przez nich przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny

pracy.

§ 26. '1. Podczas szkolenia należy zapewnić

1) regulaminową obsługę sprzętu i bezpieczną realizację poszczególnych elementów ćwiczeń,

2) maksymalne wykorzystanie czasu i sprzętu przy jak

najmniejszym zmęczeniu ćwiczących,

3) bezpieczeństwo osób postronnych i obiektów, na

których odbywają się ćwiczenia.

2. Przed zajęciami i sprawdzianami z wychowania

fizycznego należy przeprowadzać ćwiczenia przygot9wujące racjonalnie organizm do zwiększonego wysił­

ku.

3. Zasady prowadzenia zajęć wychowania fizycznego, sportu pożarniczego oraz innych konkurencji i gier

sportowych określają odrębne przepisy.

§ 27. W szkoleniu nie mogą brać udziału osoby, które nie ukończyły wstępnego szkolenia z zakresu bezpIeczeństwa i higieny pracy, oraz osoby nie posiadające

aktualnych badań lekarskich.

§

4664-

-

28. Organizatorzy szkolenia obowiązani są za-

2) stwierdzenia nieprawidłowego wykonywania ele-

pewnić zabezpieczenie medyczno-sanitarne ćwiczeń .

mentów szkolenia, nadmiernej brawury oraz nieprzestrzegania lub lekceważenia przepisów bezpieczeństwa i higieny.

§ 29. 1. Przygotowując i przeprowadzając szkolenie

należy eliminować okoliczności zagrażające

zdrowiu

i życiu uczestników szkolenia i osób postronnych,

a w szczególności

1) prowadzenie szkolenia w miejscach o dużym natę­

żeniu ruchu bez uprzedniego zabezpieczenia,

2) prowadzenie nauki pływania i ratownictwa wodne-

go w miejscach niebezpiecznych i bez właściwego

nadzoru oraz sprzętu ratunkowego.

2. Teren szkolenia należy zabezpieczyć przed dostę­

pem osób postronnych, a zwłaszcza dzieci.

3. Szkolenie należy prowadzić w bezpiecznej odległości od osób postronnych, aby wykluczyć możliwość

narażenia ich na niebezpieczeństwo, np. z powodu

upadku drabiny, sprzętu, zalania środkami gaśniczymi,

oparzenia, zadymienia.

§ 38. Zabrania się prowadzenia szkolenia i jego elementów w sposób niezgodny z regulaminami i zasadami bezpieczeństwa ćwiczeń.

§ 39. Zabrania się stosowania kryterium czasowego w sprawdzianach i ćwiczeniach z użyciem linek i linkowych aparatów ratowniczych oraz worów ratowniczych, sprzętu ochrony dróg oddechowych, ubrań izolujących cały organizm, drabin i podnośników, dźwiga­

nia i przenoszenia ciężarów o wartości większej niż połowa dopuszczalnych wartości określonych przez normy ręcznego dźwigania i przenoszenia ciężarów, a także

1) zwijania po drabinach użytego do ćwiczenia sprzę­

tu,

2) pomiaru napięcia i obsługi urządzeń elektrycznych

pod napięciem,

§ 30. Każde ćwiczenie powinno być prowadzone

pod nadzorem instruktora i przez taką liczbę osób, która pozwala na sprawowanie bezpośredniego nadzoru

nad ćwiczącymi.

§ 31. Przed przystąpieniem do szkolenia organizatorzy i instruktorzy są obowiązani

Poz. 979

3) przecinania, rozłupywania lub rozbijania przedmio-

tów albo materiałów,

4) zdejmowania sprzętu z dachu samochodu pożarni­

czego,

5) obsługi specjalistycznego sprzętu ratownictwa che-

micznego i technicznego.

1) sprawdzić obiekt ćwiczebny, sprzęt ratowniczy,

odzież ochronną, uzbrojenie osobiste itp., a sprzęt

Rozdział 2

niesprawny wycofać z użytkowania,

2) zwracać uwagę ćwiczącym na mogące wystąpić za-

Szkolenie na wysokości

grożenia.

§ 32. Ćwiczenia trudniejsze i bardziej skomplikowa-

ne należy wprowadzać do szkolenia stosując zasadę

stopniowania trudności.

§ 33. Instruktorzy są zobowiązani zapewnlc przestrzeganie przez ćwiczących wzorowej dyscypliny,

przepisów szkoleniowych oraz bezpieczeństwa i higieny.

§ 34. Organizatorzy są obowiązani odsunąć od

szkolenia osoby naruszające postanowienia regulaminów, instrukcji, przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, poleceń i wskazówek przełożonych oraz

osoby zgłaszające przejściowy zły stan zdrowia.

§ 35. Organizatorzy są obowiązani zapewnić

uczestnikom szkolenia bezpieczeństwo oraz właściwe

warunki socjalne i bytowe, gdy szkolenie jest połączo­

ne z zakwaterowaniem i wyżywieniem poza jednostką.

§

36. Uczestnicy szkolenia

obowiązani

są

1) ustawienia i zabezpieczenia drabin, mocowania

i nawijania linek i linkowych aparatów ratowniczych oraz worów ratowniczych,

2) kompletności wyposażenia i prawidłowego założe­

nia przez ćwiczących środków ochrony indywidualnej oraz uzbrojenia osobistego,

3) zabezpieczania niezbędnych w danych warunkach

elementów ćwiczenia i miejsc grożących wypadkiem,

4) sprawdzenie haka oraz elastyczności poduszki

amortyzacyjnej wspinalni.

nie-

zwłocznie zgłaszać odniesione obrażenia.

§ 37. Organizatorzy i instruktorzy są obowiązani

przerwać szkolenie w razie

1) stwierdzenia organizacyjno-technicznych uchybień

lub braku zapewnienia niezbędnych warunków

bezpieczeństwa,

§ 40. Podczas szkolenia na wysokości w obiektach,

na wspinalniach, statkach powietrznych itp. należy zapewnić dodatkowy personel, którego zadaniem jest

asekuracja ćwiczących w miejscach grożących upadkiem oraz stała kontrola prawidłowego zabezpieczenia

się, a w szczególności

§

41. Podczas szkolenia na wysokości zabrania

się

1) prowadzenia ćwiczeń, dopóki szkoleni nie oswoją

się z wysokością,

2) opuszczania się ześlizgiem po bocznicach drabiny,

3) wykonywania skoków ćwiczebnych na skokochrony (ratownicze poduszki pneumatyczne).

-

4665-

6. Osobom ćwiczącym w komorze gazowej należy

Rozdział 3

zapewnić odpowiednie zabezpieczenie medyczne.

Pozorowanie zdarzeń. Postępowanie z materiałami

dymotwórczymi, zapalającymi i wybuchowymi

§ 42. Do pozorowania zdarzeń podczas prowadzonych szkoleń powinno się stosować środki dymotwórcze neutralne dla organizmu.

7. Pozorowanie ratowania osób z pomieszczeń zadymionych, nie oświetlonych, o trudno dostępnym lub

skomplikowanym układzie, może odbywać się wyłącz­

nie przy stosowaniu manekinów.

DZIAŁ CZWARTY

§ 43. Stosując środki dymne należy zachować następujące środki ostrożności

1) zapłonniki do świec dymnych

i transportować oddzielnie,

Sprzęt

Rozdział 1

2) zapłonniki włożone w otwory świec zapalać wycią­

gniętą ręką; nie wolno pochylać się w tym czasie

nad świecą,

3) nie wolno zapalać świec wykazujących uszkodzenia, gdyż mogą one ulec rozerwaniu,

4) nie wolno przetrzymywać w ręku zapalonych granatów dymnych,

5) odpalając petardy należy szczególnie przestrzegać

przepisów bezpieczeństwa określonych w instrukcjach obsługi,

6) rakietnice sygnalizacyjne należy nosić nie załado­

wane, a naboje wprowadzać do lufy dopiero przed

oddaniem strzału.

§ 44. W każdym przypadku użycia ognia otwartego

oraz materiałów dymotwórczych należy zapewnić odpowiednie zabezpieczenie ludzi i obiektów, uwzględ­

niając warunki terenowe i atmosferyczne w miejscu

szkolenia i jego najbliższym otoczeniu.

§ 45. Ćwiczenia oraz doświadczenia z użyciem materiałów zapalających

Przepisy ogólne

§ 47. Zabrania się stosowania sprzętu treningowego w działaniach ratowniczych.

§ 48. Zabrania się użytkowania sprzętu ratowniczego niezgodnie z zalecanymi przez producenta parametrami pracy.

§ 49. W czasie akcji ratownictwa chemicznego należy stosować metody określone przez charakterystyki

wskazane przez specjalistów, właściwe dla konkretnej

substancji.

§ 50. Gdy akcja ratownicza obejmuje kilka rodzajów

działań, doboru środków i metod działania gwarantu-

jących

bezpieczeństwo ratowników dokonuje się

z uwzględnieniem zasad zawartych w poszczególnych

rozdziałach niniejszego rozporządzenia.

§ 51. Ratownika kierowanego do działań należy wyposażyć w sygnalizator bezruchu.

i wybuchowych mogą prowa-

Rozdział 2

dzić wyłącznie uprawnione i wyznaczone do tego oso-

by, które ponoszą odpowiedzialność za zapewnienie

i zachowanie warunków bezpieczeństwa osób oraz

bezpieczeństwa obiektu, na którego terenie używane

są te materiały.

§ 46.1. Ćwiczebna komora gazowa musi byćwypo­

sażona

w instalację

i wentylacyjną.

sygnalizacyjną,

oświetleniową

2. W przedziałach komory oraz przy każdej przeszkodzie powinny być przyciski sygnalizacyjne i przyciski bezpieczeństwa połączone z pulpitem kontrolnym

lub wyświetlaczem.

3. Instalacja

i urządzenia ratownicze

przechowywać

nawiewno-wyciągowa

powinna za-

pewnić całkowitą wymianę powietrza we właściwej ko-

morze w czasie nie dłuższym niż 90 sekund od chwili

włączenia sygnalizacji alarmowej.

4. Z chwilą włączenia sygnalizacji alarmowej musi

być włączona instalacja oświetleniowa i nawiewno-

Środki transportu

§ 52. 1. Przywileje przysługujące pojazdom pożar­

niczym mogą być wykorzystywane jedynie wówczas,

gdy tego wymaga sytuacja na jezdni. Z uprzywilejowania w ruchu mogą korzystać tylko pojazdy prawidłowo

oznakowane i stosujące - zgodnie z przepisami łącznie ostrzegawcze sygnały świetlne i dźwiękowe

w związku z akcją ratowniczą oraz w innych przypadkach na polecenie właściwego przełożonego lub stanowiska koordynacji ratownictwa (punktu dyspozycyjnego). W razie uszkodzenia choćby jednego z wyżej wymienionych sygnałów, dalsza jazda następuje bez prawa korzystania z przywilejów w ruchu drogowym.

2. Uruchomienie sygnałów należy do obowiązków

kierowcy.

3. Zabrania się alarmowego przewożenia pojazdapoźarniczymi osób postronnych oraz członków

młodzieżowych i kobiecych drużyn pożarniczych.

mi

-wyciągowa.

5. Ćwiczebne komory gazowe powinny być wyposażone w poczekalnie oraz urządzenia higienicznosanitarne.

§ 53. 1. Rozpoczęcie jazdy pojazdem pożarniczym

następuje wyłącznie na rozkaz dowódcy, po upewnie-

niu się przez niego o zajęciu miejsc przez załogę oraz

zamknięciu skrytek i drzwi pojazdu.

-

4666-

zany nakazać jej zmniejszenie w razie lekceważenia

bezpieczeństwa przez kierowcę.

leży

zapewnlc skuteczne odprowadzenie spalin.

W przypadku gdy nie ma takiej możliwości, obsługa

ma obowiązek stosować sprzęt izolacyjny ochrony

dróg oddechowych.

3. Pojazd należy prowadzić z szybkością w danych

warunkach bezpieczną.

2. Obsługujący agregaty powinni stosować indywidualne ochronniki słuchu.

4. Szybkość jazdy w kolumnie reguluje pierwszy

pojazd; pozostałe pojazdy obowiązuje zachowanie odstępów, zapewniających bezpieczeństwo jazdy w danych warunkach.

3. Na nierównym podłożu agregaty należy mocować tak, aby po ich ustawieniu nie miały możliwości

zsunięcia się lub przewrócenia.

5. Wyprzedzanie się pojazdów w kolumnie może

nastąpić wyłącznie na polecenie właściwego dowódcy.

sować agregaty i sprzęt w obudowie przeciwwybucho-

- 2. Dowódca (dysponent) nie ma prawa

żądać

Poz. 979

zwiększenia szybkości pojazdu, natomiast jest obowią­

6. Zamocowanie wyposażenia pojazdu oraz przepowinno wykluczać przypadkowe

jego przemieszczanie mogące spowodować obrażenia

ludzi. Skuteczność zamocowania sprzętu i wyposaże­

nia do służących do tego celu uchwytów, ram, pasków

itp. należy stale kontrolować.

wożonego sprzętu

7. Pojazdy pożarnicze muszą mieć takie odprowadzenia spalin, aby ratownicy w czasie jazdy nie byli narażeni na ich działanie.

8. Podczas jazdy

1) załodze pojazdu pożarniczego zabrania się

a) wychylania się i otwierania drzwi,

b) zajmowania miejsc innych niż ustalone,

c) jazdy na stopniach i innych zewnętrznych elementach pojazdów,

d) palenia tytoniu,

e) samowolnego opuszczania pojazdu,

f) prowadzenia zbędnych rozmów z kierowcą,

g) zdejmowania hełmów,

2) kierowca pojazdu pożarniczego nie używa hełmu

i pasa bojowego, natomiast po opuszczeniu pojazdu nosi uzbrojenie zgodnie z ustaleniami obowią­

zującymi pozostałych członków załogi.

9. Na miejscu akcji pojazd należy ustawiać zgodnie

z poleceniami dowódcy, mając na względzie nieutrudnianie ruchu innym pojazdom, bezpieczeństwo załogi

i pojazdu, zachowanie możliwości manewrowania,

w tym odjazdu.

Rozdział 3

Agregaty i sprzęt specjalistyczny

§ 54. Agregaty ratownicze oraz inny ciężki sprzęt

powinien być przenoszony przez taką liczbę osób, aby

ciężar przypadający na jednego mężczyznę nie przekraczał 50 kilogramów, zaś na jedną kobietę - 20 kilogramów; przy przenoszeniu przedmiotów o ciężarze ponad 300 kg należy używać pasów, lin i innego sprzętu

ułatwiającego i zapewniającego bezpieczeństwo pracy.

§ 55. 1. Podczas pracy silników spalinowych

w przestrzeniach zamkniętych (pomieszczenia, tunele,

piwnice itp.) i innych miejscach nieprzewiewnych na-

4. W strefach zagrożonych wybuchem należy stowej.

5. Sprzęt oświetleniowy podczas pracy nie może

powodować oślepiania ratowników, a w szczególności

pracujących na wysokości, kierowców i obsługujących

sprzęt mechaniczny.

6. W strefach zagrożonych wybuchem należy stoobudowie przeciwwybuchowej lub oświetlać miejsce działania ratowniczego z zewnątrz, z odległości eliminującej możliwość wybuchu.

sować sprzęt oświetleniowy w

§ 56. 1. Drabiny i podnośniki hydrauliczne w miejscu ich ustawienia muszą mieć zabezpieczoną pełną

stateczność. Drabiny przystawne powinny być ustawione w sposób eliminujący przechył boczny.

2. Stanowisko na drabinie ustawionej jako wolno

stojąca można zajmować dopiero po zapewnieniu jej

pełnej stabilności.

§ 57. 1. Nie wolno sprawiać i składać drabin, gdy

znajdują się na nich ludzie. Zasada ta nie obowiązuje,

gdy drabiny są wyposażone w pomosty lub inne urzą­

dzenia pozwalające na bezpieczne zajęcie na nich miejsca podczas ruchu.

2. Zabrania się sprawiać drabin, podnośników hydraulicznych i dźwigów w bezpośrednim pobliżu napowietrznych przewodów elektrycznych i innych urzą­

dzeń znajdujących się pod napięciem, jeżeli zachodzi

możliwość spowodowania porażenia ratownika prą­

dem.

§ 58. 1. Podczas działań ratowniczo-gaśniczych prowadzonych wewnątrz obiektów oraz w każdym innym

przypadku stwierdzenia lub podejrzenia obecności lotnych substancji toksycznych, a w szczególności tlenku

węgla albo innych gazów, par, dymów, pyłów lub czynników i substancji o właściwościach trujących, duszą­

cych, parzących, rakotwórczych, drażniących itp., oraz

tam, gdzie może występować niedobór tlenu w otaczającej atmosferze, należy stosować izolacyjny, indywidualny sprzęt ochrony dróg oddechowych.

2. Filtrujący sprzęt przeciwgazowo-dymowy (maski

z pochłaniaczami) dopuszcza się do stosowania wterenie otwartym po stwierdzeniu, że stężenie tlenu wynosi minimum 17%, i nabyciu pewności o właściwym dobraniu pochłaniacza do występujących w atmosferze

substancji.

-

4667-

3. Stosując izolacyjny sprzęt ochrony dróg oddechowych, należy

1) zachować szczególną karność, spokój i opanowa-

nie,

2) używać sprzęt tylko na wyraźny rozkaz dowódcy,

3) zakładać i zdejmować maski wyłącznie na zewnątrz

pomieszczeń, w atmosferze nie zanieczyszczonej

substancjami szkodliwymi, a jednocześnie w miejscach położonych jak najbliżej obszaru, na którym

prowadzona jest akcja ratownicza.

Przed założeniem maski osoby posiadające ruchome

. protezy zębowe obowiązane są je wyjąć z jamy ustnej.

4. Osoby noszące brody i bokobrody oraz długie

włosy i wąsy, a także nie przestrzegające bieżącego go-

lenia zarostu twarzy nie mogą brać udziału w działa­

niach ratowniczych prowadzonych wewnątrz obiektów

oraz w przypadkach stwierdzenia lub podejrzenia

obecności lotnych substancji toksycznych.

§ 59. 1. W przypadkach występowania substancji

chemicznych oraz czynników mogących oddziaływać

szkodliwie na skórę i przez skórę stosować należy

sprzęt ochronny i odzież specjalną chroniącą i zabezpieczającą cały organizm.

2. Przed założeniem ubrania specjalnego należy

zdjąć wszystkie akcesoria mogące uszkodzić je od wewnątrz lub utrudnić działanie.

3. Ubranie gazoszczelne należy zakładać w strefie

bezpiecznej, przy pomocy dodatkowych osób kontrolujących również prawidłowość uszczelnienia ubrania.

4. Przed wprowadzeniem ratownika do akcji musi

on potwierdzić swoją gotowość do działań. Przed wejściem w strefę zagrożoną ratownik musi potwierdzić

sprawność działania całego systemu izolującego.

5. Należy utrzymywać łączność z ratownikami

wprowadzonymi do strefy zagrożenia.

§ 60.1. Wprowadzając ratowników do strefy zagrożenia należy kontrolować ich czas przebywania w tej

strefie, tak aby zapewnić im w drodze powrotnej dwukrotną ilość

powietrza w stosunku do potrzebnej na

wejście.

2. Ratownik może zdjąć ubranie specjalne po

uprzednim jego oczyszczeniu i wstępnej, o ile istnieje

taka potrzeba, neutralizacji.

3. Przy zdejmowaniu ubrań specjalnych należy wyposażyć rozbierającego się w niezbędne środki ochro-

ny i środki neutralizujące.

4. Ponowne użycie ubrania specjalnego w akcji może nastąpić po wykonaniu zabiegów konserwujących

określonych instrukcją producenta.

§ 61. W przypadkach, w których akcja ratownicza

obejmuje różne rodzaje działań, doboru metod i środ­

ków gwarantujących bezpieczeństwo ratowników dokonać należy z uwzględnieniem zasad zawartych w po-

szczególnych

nia.

Poz. 979

rozdziałach

niniejszego

rozporządze­

DZIAŁ PIĄTY

Wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy

podczas działań ratowniczych

Rozdział 1

Prowadzenie działań w obrębie dróg publicznych

§ 62. 1. W razie konieczności prowadzenia działań

na drodze publicznej, należy ją przy pomocy właściwej

służby specjalistycznej, a w razie jej braku, własnymi

środkami i siłami, zamknąć dla ruchu pojazdów, zapewniając zgodne z przepisami ruchu drogowego zabezpieczenie, właściwe do pory doby i warunków atmosferycznych, stosując odpowiednio zasady określo­

ne w ust. 2.

2. Jeżeli akcja ma być prowadzona w pobliżu drogi

publicznej, a dla pojazdów ratowniczych nie ma innego miejsca, to należy je ustawiać na skraju jednej czę­

ści drogi i tylko od strony miejsca akcji, zostawiając

drugą stronę drogi wolną dla ruchu pojazdów, stosując

następujące zasady

1) z wyjątkiem kierowcy, pozostali członkowie załogi

wychodzą z pojazdów po stronie pobocza lub

chodnika,

2) kierujący działaniem ratowniczym zapewnia skuteczne zabezpieczenie z odpowiedniej odległości

ratowników i sprzętu z obu kierunków drogi nie zamkniętej dla ruchu,

3) pojazdy ratownicze powinny mieć włączone pełne

oświetlenie zewnętrzne i światła ostrzegawcze na

dachach,

4) w odpowiednich odległościach od pojazdów należy ustawić lampy sygnalizacyjne i znaki ostrzegawcze,

5) w szczególnych okolicznościach do zabezpieczenia

lub zamknięcia drogi można dodatkowo użyć pojazdów ratowniczych, ustawionych w poprzekjezdni, zapewniając odpowiednią ich widoczność,

oświetlonych jak w pkt 3,

6) każdorazowo przed wejściem na drogę należy zachować szczególną ostrożność, upewniając się, że

nie ma zagrożenia ze strony innych pojazdów.

Rozdział 2

Prowadzenie działań w obrębie zagrożenia materiałami chemicznymi

§ 63. 1. W czasie akcji ratowniczych, w których występuje zagrożenie ze strony materiałów żrących,

pa-

rzących, łatwo palnych i wybuchowych, dla uniknięcia

skutków zagrożenia należy kierować się przede wszystkim następującymi zasadami

1) działać z największą rozwagą i ostrożnością,

zwłaszcza przy przeprowadzaniu rozpoznania,

2) stosować odpowiednią odzież ochronną i specjaln'ą

oraz izolacyjny sprzęt ochrony dróg oddechowych,

Ę>~iennik Ustaw Nr 145

-

4668-

.3) w zależności od sytuacji ograniczać lub zabraniać

. wprowadzenia ratowników do wnętrza zagrożo­

. nych obiektów,

4) zachować ostrożność przy otwieraniu pomieszczeń

i zbiorników,

5) odcinać dopływ (wpływ) płynów i gazów łatwo palnych, nie dopuszczać do przenikania płynów, par

i gazów łatwo palnych do przewodów kanalizacyjnych, wodociągowych, ogrzewczych i innych,

Poz. 979

przyrządów określających ciśnienie tlenu

lub po-

wietrza w butlach,

.2) zwracać uwagę, aby linki oraz inny sprzęt ubezpieczający, jak również uzbrojenie osobiste oraz wyposażenie nie powodowało lub nie mogło spowodować

unieruchomienia izolacyjnego

ochrony dróg oddechowych,

sprzętu

3) przestrzegać ściśle zasady nieprzekraczania do-

6) zasięg oraz stężenie substancji toksycznych i wybuchowych bieżąco kontrolować przy użyciu przyrzą­

dów kontrolno-pomiarowych,

puszczalnego czasu pracy ustalanego dla danego

typu aparatu oddechowego z jednoczesnym zachowaniem niezbędnej rezerwy czasu działania

ochronnego,

7) osoby, które zostały zmoczone lub opryskane cie-

4) w przypadkach trudnych warunków pracy zmniej-

czą palną,

substancjami żrącymi lub parzącymi,

wycofać z udziału w akcji i zapewnić im pomoc medyczno-sanitarną oraz środki neutralizujące,

8) zadania, o ile jest to możliwe, wykonywać od strony nawietrznej, to jest od strony wiejącego wiatru,

9) bezpieczeństwo ratowników pracujących w strefie

powinni również zapewniać, gotowi do wejścia

w nią, ratownicy rezerwowi.

§

64. W czasie akcji ratowniczych w obiektach,

w których są produkowane, stosowane lub przechowywane materiały chemiczne żrące, parzące, łatwo palne

lub wybuchowe, dowódca akcji obowiązany jest do

ścisłej współpracy z fachowym personelem techniczno-inżynieryjnym i do korzystania z informacji i wskazówek tego personelu.

§ 65. W razie stwierdzenia zagrożenia mogącego

spowodować wybuch, należy wycofać ludzi i - w miarę możliwości - sprzęt w miejsca bezpieczne.

§ 66. W razie wystąpienia trudności w dokładnym

rozpoznaniu zagrożenia ze strony substancji chemicznych, należy postępować jak w przypadkach występo­

wania zagrożenia.

szyć

w odpowiednim stopniu dopuszczalny czas

przebywania osób w obszarze zagrożonym,

5) posługiwać się wcześniej ustalonymi umownymi

znakami sygnalizacyjnymi.

§ 69 . 1. Każda osoba pracująca w pomieszczeniach

zadymionych powinna być wyposażona w sprawnie

działający sprzęt oświetleniowy i inny odpowiedni do

warunków akcji.

2. W pomieszczeniach zadymionych lub o słabej

widoczności należy posuwać się rzędem. Dowódca po-

winien badać przed sobą drogę, obecność przeszkód

i miejsc niebezpiecznych, sygnalizować oraz ostrzegać

o niebezpieczeństwach.

§ 70. Osoby wprowadzane do pomieszczeń zadymionych, piwnic, kanałów, studni, zbiorników i innych o skomplikowanym układzie lub do miejsc trudno dostępnych należy zabezpieczyć tak, aby w razie

konieczności można było niezwłocznie udzielić im pomocy.

§ 71. Przerwanie pracy i wyjście roty ze strefy zagazowanej, zadymionej, poza rozkazem właściwego dowódcy, może nastąpić w szczególności w razie

1) wystąpienia złego samopoczucia u uczestników akRozdział 3

Prowadzenie działań w obrębie zagrożenia dymem

i gazami pożarowymi

§ 67.

1. Gdy sytuacja nie pozwala na zwłokę ze

względu na konieczność ratowania ludzi, a stężenie dy-

mów jest nieznaczne, dopuszcza się wprowadzanie do

pomieszczeń zadymionych osób nie zabezpieczonych

izolacyjnym sprzętem ochrony dróg oddechowych.

2. W okolicznościach wymienionych w ust. 1 należy

1) jak najszybciej oddymić i przewietrzyć pomieszczenia,

2) posuwać się w pozycji schylonej ku podłodze (posadzce), jeżeli dym unosi się ku górze.

§ 68. Właściwy przełożony ma obowiązek

l) po założeniu masek przez podwładnych sprawdzić

funkcjonowanie izolacyjnego sprzętu ochrony

dróg oddechowych, a zwłaszcza otwarcie dopływu

tlenu lub powietrza z butli, szczelność przylegania

maski, szczelność połączeń i złącz oraz wskazania

cji,

uszkodzeń

izolacyjnego

ochrony dróg oddechowych,

2) stwierdzenia

sprzętu

3) stwierdzenia naruszenia rezerwy tlenu lub powie-

trza niezbędnego na czas powrotu,

4) zaistnienia niebezpieczeństwa zagrażającego życiu

lub zdrowiu ratowników.

Rozdział 4

Prowadzenie działań w obrębie zagrożenia niewypałami (niewybuchami)

§ 72. 1. Na terenach i w obiektach, w których przewiduje się możliwość znajdowania się niewypałów,

amunicji lub materiałów wybuchowych, należy ściśle

współpracować z personelem fachowym oraz działać

ze szczególną ostrożnością, wykorzystując między innymi wszelkie osłony terenu i budowli.

2. Zabrania się wprowadzania ludzi do obiektów

i na teren bezpośrednio objęty lub zagrożony pożarem,

na którym znajdują się niewypały (niewybuchy) i ma-

-

4669 -

teriały wybuchowe lub przeprowadzane są ćwiczenia

wojskowe przy użyciu ostrej amunicji.

Rozdział 5

Poz. 979

§ 78. Do gaszenia urządzeń znajdujących się pod

napięciem

zabrania się stosowania środków gaśni­

czych mających zdolność przewodzenia prądu elektrycznego.

Prowadzenie działań w obrębie zagrożenia prądem

elektrycznym

§ 73. W czasie akcji ratowniczych, w których wystę­

puje możliwość porażenia prądem elektrycznym, naleściśle współpracować z fachowym personelem

technicznym w celu wyłączenia dopływu prądu elektrycznego do urządzeń i instalacji znajdujących się bezpośrednio na miejscu akcji.

ży

§ 74. Wyłączenia dopływu prądu elektrycznego

przez służby ratownicze można dokonać

1) tylko przez wyłączenie oznakowanego wyłącznika

głównego,

2) przy urządzeniach elektrycznych w zakładach przemysłowych, energetycznych, podstacjach, transformatorach itp. tylko z pomocą miejscowych elektryków, personelu pogotowia elektrycznego lub

służby energetycznej,

3) na liniach wysokiego napięcia lub sieci trakcyjnej

przez zażądanie u właściwych organów przerwania

dopływu prądu, ściśle współdziałając poprzez stanowiska koordynacji ratownictwa z ośrodkami dyspozycyjnymi tych organów,

Rozdział 6

Prowadzenie działań w obrębie zagrożenia materiałami promieniotwórczymi

§ 79. Akcje ratownicze w obecności izotopów i materiałów promieniotwórczych należy prowadzić w ści­

słym współdziałaniu ze służbami

awaryjnymi, ośrod­

kami dyspozycyjnymi i grupami interwencyjnymi służ­

by ochrony radiologicznej, których stale aktualna ewidencja powinna znajdować się na stanowiskach kierowania .

§ 80. Celem uniknięcia lub wydatnego zmniejszenia

niebezpieczeństwa działania promieniowania jonizują­

w czasie akcji ratowniczych stosować

i metody ustalone dla tego rodzaju działań,

a w szczególności stosować się ściśle do wskazań personelu fachowego w tym zakresie.

cego

należy

środki

§ 81. W czasie trwania akcji i po jej zakończeniu należy przeprowadzić dezaktywację ludzi i sprzętu zgod-

nie ze wskazówkami służb ochrony radiologicznej.

4) w środkach komunikacji o napędzie elektrycznym,

przez odciągnięcie pantografów od sieci lub odłą­

czenie prądu z baterii akumulatorów,

§ 82. Wszystkie osoby biorące udział w akcji należy

po jej zakończeniu poddać szczegółowym badaniom

lekarskim przy współudziale służby ochrony radiologicznej i ściśle stosować się do wydanych poleceń.

5) przy reklamach, neonach, dźwigach towarowoosobowych, suwnicach itp. przez wyłączenie wy-

Rozdział 7

łączników.

§ 75. Jeśli w czasie akcji ratowniczej nie udało się

wyłączyć dopływu prądu elektrycznego, należy przyjąć

zasadę, że

1) każde urządzenie i instalacja elektryczna, w tym każ­

dy przewód lub kabel, mogą znajdować się pod napięciem,

2) urządzeń elektrycznych, instalacji nie wolno dotykać, zrywać lub przecinać. Usuwanie ich może nastąpić tylko z równoczesnym zachowaniem przepisów o postępowaniu z urządzeniami elektrycznymi

pod napięciem.

§ 76. 1. Dowódca, jeśli nie posiada możliwości oso-

bistego sprawdzenia wyłączenia prądu elektrycznego,

może oprzeć się na meldunku służby energetycznej lub

elektryka danego obiektu . W sytuacjach szczególnych

dowódca może zażądać meldunku na piśmie.

2. Decyzję o ponownym włączeniu prądu elektrycznego podejmuje służba energetyczna po uzyskaniu

zgody właściwego dowódcy akcji.

§ 77. W czasie akcji ratowniczych, przeprowadza-

nych w pobliżu urządzeń elektrycznych, instalacji

i przewodów wysokiego napięcia, należy zwrócić uwagę na możliwość powstania porażeń wywołanych

1) napięciem krokowym,

2) prądami indukcyjnymi.

Prowadzenie działań w obrębie zagrożonych konstrukcji budowlanych

§ 83 . W czasie akcji ratowniczych dla zmniejszenia

niebezpieczeństwa zawalenia się konstrukcji budowla-

nych należy

1) przeprowadzić szczegółowe rozpoznanie sytuacji,

2) dążyć do zlikwidowania źródeł pożaru w bezpośrednim pobliżu elementów nośnych i nie dopuszczać do ich osłabienia lub zniszczenia przez

ogień,

3) nie dopuszczać do przegrzewania stalowych słu­

pów, dźwigarów, belek i innych elementów konstrukcyjnych,

4) racjonalnie operować prądami wodnymi, nie kierować ich na rozgrzane elementy konstrukcyjne,

5) nie wprowadzać osób do wnętrza i w bezpośrednie

pobliże pomieszczeń i obiektów zagrożonych zawaleniem,

6) nie dopuszczać do gromadzenia osób na przepalonych, popękanych i nadwerężonych stropach, balkonach i innych elementach konstrukcji budowlanych,

7) wyznaczać osoby do obserwacji zagrożonych konstrukcji i ostrzegania o zauważonym niebezpieczeństwie,

.Dziennik Ustaw Nr 145

-

4670-

8) dążyć do prowadzenia akcji ratowniczej wspólnie

z przedstawicielami

nadzoru

budowlanego,

zwłaszcza w obiektach, które stwarzają szczególne

zagrożenie,

9) zabezpieczyć teren akcji przed dostępem osób postronnych.

§ 84. 1. Przed przystąpieniem do rozbierania lub

wyburzania zagrożonych lub osłabionych konstrukcji

budowlanych należy, w m i arę możliwości, zapewnić

fachowy nadzór i pomoc władz budowlanych, zachowując jednocześnie środki ostrożności , a zwłaszcza

1) zbadać dokładnie stan elementów podlegających

rozbiórce (wyburzeniu),

2) przeprowadzić ewakuację ludzi z terenów lub

obiektów podlegających rozbiórce (wyburzeniu)

oraz z ich bezpośrednio zagrożonego sąs i edztwa,

3) wystawić posterunki ostrzegawcze i oznakować teren,

4) spowodować odłączenie instalacji gazowej , wodnej, elektrycznej, pary grzewczej i innych,

5) przebijanie otworów może być wykonane po dokładnym rozpoznaniu miejsc, w których przewiduje się tego rodzaju prace, aby uniknąć zawalenia się

konstrukcji lub wywołania oparzeń przez wydobywające się gorące gazy, ognie żgące, i stosując

środki oraz metody przewidziane dla tego rodzaju

prac,

6) otwierania okien i drzwi , przebijania otworów w dachach i ścianach należy dokonywać, jeżeli sytuacja

pożarowa lub ratowanie osób lub mienia tego wymagają, stosując środki i metody, o których mowa

w pkt 5.

2. Rozpoczynając prace rozbiórkowe lub wyburzeniowe, właściwy dowódca jest obowiązany ostrzec

pracujących przed niebezpieczeństwem

1) zawalenia przepalonej lub osłabionej konstrukcji

budowlanej bądź jej części,

2) porażenia prądem elektrycznym,

3) wybuchu gazu lub innych substancji ,

4) nagłego wydobycia się dymu, płomieni lub ogni

żgących.

§ 85. Wyburzając elementy konstrukcji budowla-

nej, należy

1) unikać wyburzania większych części przy użyciu bosaków,

2) używać lin i łańcuchów o długości nie mniejszej niż

dwukrotna wysokość wyburzanych konstrukcji,

3) zakładać liny lub łańcuchy na górne części ścian,

murów, kominów itp. wyłącznie z miejsc o zapewnionej wytrzymałości bądź z drabin nie opartych

o osłabione elementy budowlane,

4) zabraniać wchodzenia na te części konstrukcji budowlanych lub do wnętrza i w pobliże obiektów,

których stan wskazuje na możliwość zawalenia .

Poz. 979

§ 86. 1. Podczas prac rozbiórkowych, wyburzeniowych, dozorowania pogorzeliska oraz w czasie przeprowadzania dochodzeń popożarowych należy zwrócić szczególną uwagę na wytrzymałość konstrukcji

stropów, dachów, ścian, które mogą się zawalić.

2. Podczas zrzucania z wysokości rozbieranych elementów budowlanych pracujący są obowiązani każdo­

razowo uprzedzić o tym osoby znajdujące się poniżej .

Zrzucanie może nastąpić dopiero po potwierdzeniu

przez nie ostrzeżenia.

3. Prace rozbiórkowe należy prowadzić, jeśli okona to pozwalają, od strony nawietrznej, zajmując stanowiska na nie naruszonych częściach konstrukcji.

liczności

Rozdział 8

Prowadzenie działań na wysokości

§ 87. 1. Zajmując stanowiska na miejscach grożą­

cych upadkiem z wysokości, należy wykorzystywać

wszelkie dostępne sposoby zabezpieczenia się, których

podstawowym elementem powinny być szelki bezpieczeństwa.

2. Wykorzystując do zabezpieczenia się elementy

konstrukcji budowlanej, należy zwracać szczególną

uwagę na ich wytrzymałość.

3. Podczas złych warunków atmosferycznych osoby pracujące na wysokości muszą być odpowiednio zabezpieczone; szczególną uwagę należy zachować przy

oblodzonych, mokrych, zaśnieżonych i stromych miejscach.

§ 88. 1. Ratowanie ludzi za pomocą drabin lub za

pomocą skokochronu (poduszki pneumatycznej) może

odbywać się tylko wówczas, gdy nie ma innego, bez-

pieczniejszego sposobu ewakuacji.

2. Zabrania się używania do ratownictwa i ewakuacji ludzi nie przystosowanych do takich celów dźwi­

gów osobowych i towarowych znajdujących się w strefie zagrożonej.

§ 89. 1. Na drabiny i podnośniki hydrauliczne, niezależnie od ich typu, nie wolno wchodzić bez uzbroje-

nia osobistego.

2. Podczas operowania prądami gaśniczymi na wysokości prądownik powinien być zabezpieczony za pomocą zatrzaśnika, a linia wężowa zabezpieczona pod-

pinką ·

3. Gdy nie zachodzi bezpośrednie zagrożenie dymem, żarem lub płomieniami, drabinę należy opierać

tak, aby co najmniej dwa szczeble wystawały ponad

krawędź dachu, ściany lub parapetu okna.

4. Przedmioty utrudniające wejście i wyjście,

a znajdujące się na parapetach okiennych, należy usuwać do wnętrza pomieszczeń.

5. Szczególną ostrożność należy zachować przy wybijaniu szyb przed wejściem do pomieszczeń.

-

4671 -

Rozdział 9

pieczyć linką prądownicę przed możliwością odłącze­

nia.

Prowadzenie działań przy użyciu śmigłowca

§ 90. 1. Ratownicy wykonują wszystkie czynności

2. Węże pożarnicze należy łączyć z nasadami pomp,

łącznikami innych węży i sprzętu pożarniczego dokład ­

ratownicze w pełnym wyposażeniu osobistym .

nie, w sposób uniemożliwiający ich rozłączenie.

2. Wszystkie czynności wykonywane przez ratownika z pokładu śmigłowca muszą być uzgodnione z pilotem.

§ 94. Operując prądami wody i piany należy prze strzegać następujących zasad bezp i eczeństwa pra -

3. W czasie lotu oraz podczas desantu ze śmigłow­

ca należy przestrzegać takich zasad zajmowania miejsca lub dokonywania przemieszczania ludzi i sprzętu,

aby utrzymać równomierny rozkład obciążeń na pokła­

dzie.

4. Wszystkie przedmioty przewożone na pokładzie

śmigłowca powinny być zabezpieczone przed przesuwaniem lub wypadnięciem.

5. Wszelkie czynności wykonywane na lądowisku

przy śmigłowcu z pracującymi wirnikami : nośnym

i ogonowym mogą odbywać się w strefach bezpiecznych, poza zasięgiem ich łopat.

Rozdział 10

Prowadzenie działań w czasie gaszenia pożaru

§ 91. Celem zmniejszenia zagrożenia związanego

z działaniem wysokiej temperatury, żaru, płomieni

i promieniowania cieplnego należy

1) stosować odzież i sprzęt ochronny,

2) wykorzystywać zasłony naturalne i sztuczne.

§ 92. 1. Prowadząc linie wężowe, należy unikać tarasowania nimi przejść, drzwi, schodów itp., a na jezdniach układać je w miarę możliwości tak, aby nie przeszkadzały w ruchu pojazdów; linie prowadzone pionowo należy podwieszać i zabezpieczać przed obsuwaniem się.

2. Stojaki i klucze hydrantowe, używane do studzienek usytuowanych na jezdniach, chodnikach itp. miejscach ruchu pojazdów lub ludzi, należy oznakować

ukośnymi, biało-czerwonymi pasami; w porze nocnej

miejsca poboru wody z takich studzienek powinny być

dodatkowo oznaczone pulsującym światłem pomarań ­

czowym.

§ 93.1. Prowadząc linie wężowe po drabinach należy w

czasie wchodzenia i schodzenia po drabinie

umieszczać linię wężową między nogami przy jedno-

czesnym przewieszeniu prądownicy przez bark ku tyłowi. W czasie wnoszenia linii wężowych po drabinach na jednego ratownika może przypadać najwyżej

jeden odcinek węża. Budowa i prowadzenie linii wę­

żowych powinny odbywać się bez zasilania ich wodą.

Przy prowadzeniu linii wężowych na stanowiska gaśnicze w budynkach wielokondygnacyjnych należy

w miarę możliwości stosować wciąganie węży za pomocą linek dopiero po przejściu z drabiny do wnętrza

budynku lub po odpowiednim zabezpieczeniu się;

wciągając linię wężową z prądownicą należy za bez-

cy

1) przy zajmowaniu stanowiska blisko ognia oraz

w przypadku niebezp i eczeństwa wybuch u wykorzystać wszelkie osłony i sprzęt zabezpieczający

przed działaniem wysokiej temperatury i promieniowania cieplnego,

2) kierować prądy w ten sposób, aby nie dopuścić do

zniszczenia elementów konstrukcji budynku , które

zniszczone lub osłabione przez ogień mogłyby

spowodować zawalenie się obiektu lub jego czę­

ści,

3) nie działać prądami na silnie rozgrza ne elementy

konstrukcji budowlanych , które bezpośrednio grożą zawaleniem,

4) nie operować zwartymi prądami w czasie pożarów

w aptekach, laboratoriach, składach chemicznych

i materiałów łatwo zapalnych oraz tam, gdzie są

zgromadzone większe ilości substancji chemicznych w opakowaniach szklanych ,

5) nie używać zwartych prądów wody przy pożarach

pyłów i materiałów pylących o raz w tych obiektach, gdzie substancje te mogą wytwarzać powstanie mieszanin wybuchowych,

6) nie stosować zwartych prądów wody na powierzchnie silnie rozgrzanych metali,

7) nie stosować prądów wody i piany do gaszenia materiałów i surowców, które w zetknięciu z wodą mogą wchodzić w niebezpieczne reakcje chem iczne,

jak np. karbid, wapno niegaszone, sód oraz inne

metale lekkie i ich stopy.

§ 95. 1. Nie wolno otwierać i zamykać gwałtown i e

dopływu wody do linii wężowych.

2. Zabrania się gwałtownego zwiększenia ciśnienia

wody w liniach wężowych.

§ 96. 1. W czasie stosowania agregatów, samochodów lub stałych urządzeń z proszkami gaśniczymi podczas pożarów wewnętrznych należy używać izolacyjnego sprzętu ochrony dróg oddechowych.

2. W czasie stosowan ia dwutlenku węgla (agregaty, samochody śniegowe, stałe urządzenia gaśn i cze)

należy używać odzieży, okularów i rękawic ochronnych

oraz zwracać uwagę, aby nie kierować strumien ia gaśniczego na ludzi.

3. Stosując gazy obojętne w pom ieszczeniach zamkniętych, należy używać sprzętu izolacyjnego ochrony dróg oddechowych, ewentualnie wycofać uczestni-

ków akcji z pomieszczenia.

4. Stosując parę gaśniczą ze stałych lub półstałych

instalacji, należy, przed włączeniem tych urządzeń ga-

-

śniczych, ewakuować

4672-

ludzi z pomieszczeń, te zaś za-

bezpieczyć przed możliwością wejścia do nich ludzi.

§ 97. W czasie gaszenia pożarów lasów, łąk i torfowisk należy dążyć do utrzymywania skutecznej łączno­

ści oraz takiego rozmieszczenia ludzi i sprzętu, aby,

w zależności od kierunku rozprzestrzeniania się ognia,

nie dopuścić do odcięcia dróg odwrotu.

Rozdział 11

Prowadzenie działań ratownictwa technicznego

§ 98. W czasie ratowania zwierząt zaleca się krępo­

wanie linami nóg i zakładanie worków na głowę zwierzęcia lub wykorzystanie innych sposobów; w przypadku bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia ratowników, należy zaniechać akcji ratowania zwierząt.

§ 99. Przed przystąpieniem do właściwej akcji ratowniczej w studniach, wykopach, podziemiach, usypiskach itp. należy zabezpieczyć miejsce pracy przed

możliwością obsunięcia się lub zawalenia terenu.

§ 100. Do bezpośredniego wydobywania z wody,

przerębli, bagien, grzęzawisk ludzi lub przedmiotów ratownikowi należy zapewnić odpowiednie do sytuacji

zabezpieczenie.

101. W czasie prowadzenia akcji ratowniczych

związanych z awariami, uszkodzeniami, pożarami

dźwigów osobowych i towarowych należy stosować

środki i metody pracy zabezpieczające w szczególności

przed możliwościami

1) upadku do wnętrza szybu dźwigowego,

2) opadnięcia kabiny, urządzeń dźwigowych, mechanizmów lub ich części na osoby znajdujące się

w szybie dźwigowym,

3) przypadkowego uruchomienia lub uszkodzenia

mechanizmów mogących spowodować obrażenia

osób uczestniczących w akcji.

§

§ 102. W czasie akcji ratowniczych w przypadkach

awarii, katastrof, uczestnicy tych akcji obowiązani są

przestrzegać wskazań i instrukcji służb specjalistycznych współdziałających w akcji ratowniczej oraz stosować wszelkie dostępne środki i metody zabezpieczają­

ce życie i zdrowie ludzi.

§ 103. 1. W czasie podnoszenia lub wydobywania

ciężkich przedmiotów za pomocą drabin mechanicznych, podnośników, dźwigów, wyciągarek linowych

i innych maszyn oraz urządzeń zabrania się przeciąża­

nia tego sprzętu ponad dopuszczalną normę. Urządze­

nia te powinny być używane zgodnie z instrukcjami obsługi tych urządzeń.

2. Zabrania się przebywania w bezpośrednim zasię­

gu działania sprzętu wymienionego w ust. 1 w czasie

pracy, np. między wydobywanym przedmiotem a urzą­

dzeniem wyciągowym, pod ramieniem dźwigu, w pobliżu napiętych lin, łańcuchów itp.

§ 104. Wprowadzanie ludzi do miejsc lub obiektów

zagrażających runięciem, obsunięciem się lub zawale-

niem dopuszczalne jest po uprzednim wykonaniu czynności zabezpieczających.

Poz. 979

§ 105. 1. Stosowanie w czasie działań ratowniczych

sprzętu do cięcia może odbywać się po stwierdzeniu,

że jego użycie nie zagraża powstaniem pożaru lub wy-

buchu.

2. Stosując piły mechaniczne, sprzęt do cięcia metali, świdry, wiertarki, urządzenia udarowe i inne rodzaje sprzętu ratownictwa technicznego, należy używać

odpowiednich środków ochrony indywidualnej, jak

rękawic, okularów ochronnych, osłon itp.

3. Prace sprzętem wymienionym w ust. 2 mogą odbywać się z zachowaniem zasad wynikających z instrukcji obsługi dla poszczególnych rodzajów, typów

urządzeń i sprzętu ratowniczego.

106. Przed przystąpieniem do akcji ratowniczej

jest to konieczne, wstrzymać lub odpowiednio zabezpieczyć ruch na torach lub drogach, jak

również nie dopuszczać do gromadzenia się osób postronnych.

§

należy, jeżeli

§ 107. 1. W pojazdach mechanicznych oraz innych

środkach lokomocji, które uległy katastrofie, przed

przystąpieniem do akcji ratowniczej należy wyłączyć

silniki i dopływ energii lub paliwa.

2. Wyciekające paliwo i inne ciecze palne należy pokrywać środkami gaśniczymi lub zmywać w kierunku

od wraku, a ponadto likwidować źródła ognia mogące

spowodować pożar lub wybuch.

§ 108. W czasie akcji ratowniczych w przypadkach

katastrof lotniczych należy w szczególności

1) do miejsca katastrofy dojeżdżać oraz rozpoczynać

akcję od strony nawietrznej,

2) unikać prowadzenia akcji od strony dysz wylotowych spalin i otworów wlotowych powietrza silników odrzutowych i turbośmigłowych,

3) nie zbliżać się do strefy wyznaczonej zakresem obrotu śmigieł samolotów tłokowych, turbośmigło­

wych i śmigłowców,

4) w czasie katastrof samolotów lub śmigłowców wojskowych nie ustawiać samochodów pożarniczych

oraz sprzętu i nie prowadzić akcji od strony kierunku strzału broni pokładowej i wyrzutni pocisków,

5) otwierać kabiny samolotów, śmigłowców itp. z zachowaniem szczególnych środków ostrożności,

a kadłub ciąć w miejscach oznakowanych.

§ 109. Ratowanie osób psychicznie chorych powinno odbywać się we współdziałaniu z fachowym personelem służby zdrowia.

Rozdział 12

Prowadzenie działań na akwenach wodnych i pod

wodą

§ 110. Osoby uczestniczące w akcjach ratowniczych

przy wykorzystaniu jednostek pływających powinny

mieć założone kamizelki ratunkowe.

§ 111. Prace płetwonurków mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje, uprawnienia

i aktualne specjalistyczne badania lekarskie.

-

4673-

§ 112. Kierownik robót nurkowych wyznacza ekipę

oraz indywidualne zadania każdemu nurkowi.

§ 113. Przy akcjach prowadzonych na głębokości

poniżej

10 m, podczas szkolenia oraz w bardzo trudnych warunkach (szczególnie niebezpiecznych) konieczna jest obecność lekarza specjalisty w zakresie fizjopatologii nurkowania, reanimacji i udzielania pierwszej pomocy.

§ 114. Z prowadzonych prac podwodnych należy

sporządzać wymaganą dokumentację .

Poz. 979

1) wymiany ratowników,

2) wyżywienie i warunki odpoczynku,

3) rezerwę odzieży ochronnej,

4) zabezpieczenie medyczno-sanitarne,

5) środki łączności i sygnalizacji oraz sprzęt oświetle­

niowy.

§ 118.1. Dowódcy są obowiązani do sprawdzania

stanu liczbowego powierzonych im ludzi, aby w razie

zaginięcia natychmiast rozpocząć poszukiwania lub akcję ratunkową·

Rozdział 13

Prowadzenie działań w czasie klęsk żywiołowych

§

115. Podczas akcji ratowniczych w czasie burz

i huraganów należy

1) zachować ostrożność, dojeżdżając do miejsca akcji,

2) unikać gromadzenia ludzi i sprzętu lub zajmowania

stanowisk w pobliżu obiektów, budynków albo ich

części, oraz słupów, kominów, drzew itp. zagraża­

jących runięciem lub przewróceniem się,

3) zwracać uwagę na zerwane kable i przewody, zbiorniki, urządzenia zagrażające porażeniem prądem

elektrycznym, wybuchem gazu, wyciekiem substancji toksycznych itp.,

4) akcję ratowniczą prowadzić, w zasadzie, zgodnie

z kierunkiem wiatru,

5) ściany, dachy, kominy, gzymsy i inne elementy konstrukcji budowlanych zagrażające runięciem usuwać lub zabezpieczać z zachowaniem szczególnych

środków ostrożności; w razie braku możliwości wykonania odpowiednich prac zabezpieczających,

wystawić w pobliżu miejsc niebezpiecznych posterunki ostrzegawcze,

6) do prowadzenia prac ratowniczych wyznaczać na

poszczególne stanowiska grupy kilkuosobowe

(najmniej 2 osoby),

7) dla uniknięcia uszkodzeń narządów wzroku stosować okulary ochronne, a w szczególnych przypadkach, dla zabezpieczenia dróg oddechowych, maski lub inne podręczne środki chroniące przed działaniem pyłu i piasku,

8) w akcjach ratowniczych wymagających bardzo dużego wysiłku fizycznego i napięcia psychicznego

przestrzegać zasady częstej wymiany ludzi.

§ 116. 1. W czasie akcji przeciwpowodziowych przeprowadzanych przez służby ratownicze członkowie

tych służb są obowiązani do przestrzegania wskazań

lub instrukcji właściwych organów, które przejęły kierownictwo akcją ratowniczą.

2. Do czasu przejęcia kierownictwa akcją ratowniczą przez organy wymienione w ust. 1 służby ratowni-

2. Podwładni mają obowiązek meldowania swym

przełożonym i dowódcom o każdym przypadku odda-

lenia się i powrotu.

§ 119. W czasie transportu sił i środków do miejsca

akcji należy

1) ustalać trasy dojazdu (przejścia) tak, aby wykluczyć

możliwość nagłego odcięcia dróg odwrotu przez

wezbrane wody lub powstałe zniszczenia,

2) przeprowadzać rozpoznanie ustalające wytrzymałość i możliwość bezpiecznego przejazdu (przejścia) przez zagrożone lub uszkodzone mosty, wia dukty, wały, nasypy, drogi i inne miejsca,

3) wybierać sposoby przeprawy przez tereny zagrożo­

ne, zalane wodami lub pokryte lodem, stwarzające

najmniejsze niebezpieczeństwo dla ludzi i sprzętu.

§ 120. W czasie dokonywania przepraw po lodzie

należy

1) rozpoznawać grubość i strukturę lodu oraz jego wytrzymałość,

2) ustalać takie odległości (odstępy) między poszczególnymi grupami ludzi, pojazdami i sprzętem, aby

w czasie przeprawy nie obciążały nadmiernie skorupy lodowej,

3) unikać miejsc zarośniętych szuwarami,

4) w czasie ratowania ludzi znajdujących się na cienkich lub pękających pokrywach lodowych ratownicy powinni stosować drabiny, belki lub deski uło­

żone na powierzchni lodu celem zmniejszenia moż­

liwości pęknięcia skorupy lodowej; ratownicy powinni być ubezpieczeni linami.

§ 121. W razie konieczności dokonania przeprawy

w bród należy

1) starannie wybierać miejsce przeprawy, uwzględ­

niając głębokość wody, szybkość prądu, charakter

dna brzegów,

2) w czasie przeprawy ludzi zawiesić po dolnej stronie

brodu linę zaopatrzoną w pływaki,

3) wyznaczyć zastęp ratowniczy, wyposażony w sprzęt

ratunkowy,

cze, które podjęły akcję, są obowiązane stosować

wszelkie dostępne metody i środki zabezpieczające ży­

cie i zdrowie ludzi.

4) wyposażyć pojazdy w odpowiedniej długości liny

holownicze, przywiązane w sposób zapewniający

natychmiastowe rozwinięcie,

§ 117. W czasie akcji przeciwpowodziowych należy

5) zamknąć drzwi pojazdów, lecz nie zabezpieczać

zamków, i otworzyć okna.

zapewnić odpowiednie do sytuacji

E)z,iennik Ustaw Nr 145

-

§ 122. 1. Organizując przeprawę za pomocą pływa­

jącego sprzętu przeprawowego, należy

1) jednostki pływające sprawdzić pod względem pływalności, nośności i stateczności na wodzie,

2) jako obsadę jednostek pływających wyznaczać lu-

, , dzi zapoznanych z ich obsługą i wyposażonych

" w kamizelki ratunkowe,

3) przy występowaniu kry lub ruchomych lodów przeprawę organizować tylko w wyjątkowych przypad~'; , kach, jeśli płynąca

kra nie zagraża bezpośrednio

uszkodzeniem lub przewróceniem jednostek pły­

wających. Jednostki te, w miarę możliwości, powinny być ubezpieczone z brzegu linami, a załoga

. , wyposażona w bosaki, drągi itp.

':", 2. Jednostek pływających nie wolno obciążać poi'Ta'd ustaloną normę, a ludzi lub przewożony ładunek

rÓwnomiernie rozmieszczać w sposób zapobiegający

0ywróceniu lub zatopieniu jednostki pływającej. Za

r.ewnomierne i dopuszczalne obciążenie jednostki pły­

wającej odpowiedzialny jest jej dowódca.

§ 123, Pokonywanie przeszkód wodnych wpław

może odbywać się tylko wyjątkowo, gdy nie ma innych

sposobów przeprawy, a sytuacja nie pozwala na zwło­

kę, Przeprawę wpław należy ubezpieczać zastępami ratowniczymi, wyposażonymi w sprzęt ratownictwa

wodnego.

§ 124. W czasie prowadzenia akcji ratowniczej po-

legającej na ewakuacji ludzi, zwierząt i mienia z obszarów oraz miejsc zalanych albo zagrożonych powodzią

należy przestrzegać następujących zasad

' 1) ludzi zabierać na jednostki pływające z dziobu lub

rufy; podpływanie burtą do osób jest niewskazane,

2) ludzi umieszczać w jednostkach pływających tylko

w pozycji siedzącej lub leżącej,

3) ludzi zajmujących stanowiska w miejscach zagraża­

jących

upadkiem (np. na uszkodzonych mostach),

zerwaniem się pokrywy lodowej albo porwaniem

przez prąd wody ubezpieczać linkami, drabinami

i innym sprzętem lub dostępnymi środkami (niezależnie od kamizelek ratunkowych),

4) stosując materiały wybuchowe, wycofywać ludzi

w miejsca bezpieczne poza obszar zagrożenia działaniem tych środków,

5) akcję ratowniczo-ewakuacyjną zwierząt i mienia organizować tylko w tych przypadkach, gdy czynności z nią związane nie zagrażają bezpośrednio życiu

ratowników lub ratowanych.

125. W czasie prac związanych z usuwaniem

albo zabezpieczaniem mostów, budynków,

wałów, śluz oraz innych obiektów zagrożonych wodami powodziowymi lub zatorami lodowymi należy

§

zniszczeń

1) wystawić posterunki obserwacyjno-meldunkowe

dla prowadzenia obserwacji stanu wody i lodów,

oceny stopnia zagrożenia oraz ostrzegania uczestników akcji o gwałtownym wzroście niebezpieczeństwa,

Poz. 979

46742)

ustalać sposoby łączności i sygnalizacji między

uczestnikami akcji i zobowiązywać każdego z nich

do przekazywania innym otrzymanych rozkazów

i ostrzeżeń,

3) wyznaczać drogi odwrotu i miejsca ewakuacji z zagrożonych stanowisk.

DZIAŁ SZÓSTY

Środki zabezpieczenia medycznego

§ 126. Obiekty strażnic oraz pojazdy ratownicze muszą być wyposażone w zawsze dostępne, obsługiwane

przez przeszkolone osoby, apteczki pierwszej pomocy.

Wyposażenie apteczek określają odrębne przepisy.

§ 127. Szkoły i ośrodki szkolenia pożarniczego powinny mieć odpowiednio wyposażone izby chorych

z fachowym personelem służby zdrowia.

§ 128. W zależności od liczby uczestników oraz rodzajów i wielkości występujących zagrożeń, ćwiczenia,

zawody pożarnicze oraz akcje ratownicze powinny być

zabezpieczone przez

1) sanitariuszy wyposażonych w niezbędny sprzęt, le-

ki i środki opatrunkowe,

2) punkty sanitarne z personelem medycznym i środ­

kami transportu poszkodowanych,

3) lekarzy,

4) karetkę pogotowia ratunkowego.

§ 129. Bezpośredni przełożony jest obowiązany

1) zapewnić zgodnie z obowiązującymi przepisami

wyposażenie apteczek pierwszej pomocy,

2) stale znać stan osobowy i miejsca przebywania

podwładnych,

3) w razie stwierdzenia uszkodzeń ciała lub objawów

innego naruszenia czynności organizmu zapewnić

poszkodowanym natychmiastową pomoc medyczną·

§ 130. Podczas trwania akcji ratowniczych narażają­

cych na kontakt z chorobami zakaźnymi, krwią i żywą

tkanką, prowadzący działania ratownicze są obowiązani

używać odpowiednich środków ochrony indywidualnej.

§ 131. Po akcjach ratowniczych, prowadzonych

w miejscach narażających na kontakt z chorobami zakaźnymi, promieniowaniem jonizującym i innymi

czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, uczestników akcji należy poddać zabiegom profilaktycznym i lekarskim badaniom specjalistycznym według zaleceń służ­

by zdrowia lub innego właściwego organu.

DZIAŁ SiÓDMY

Przepis końcowy

§ 132. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji

w z. W Brochwicz

-

4659-

Ruda» i Kopalni Węgla Kamiennego «Sosno'

wiec» S.A. zasiłek socjalny jest waloryzowany kwartalnie według zasad określonych

w § 6 pkt 2-5, a w Kopalni Węgla Brunatnego «Sieniawa» w Sieniawie - według zasa~

określonych w § 7 ust. 3 i 4."

wiec» S.A. miesięczny zasiłek socjalny

w I kwartale 1997 r. nie może być niższy od

699,98 zł brutto.",

c) po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu

,,3a. W Kopalni Węgla Brunatnego «Sieniawa»

w Sieniawie miesięczny zasiłek socjalny,

o którym mowa w ust. 2, w IV kwartale

1997 r. nie może być niższy od 400,00 zł

brutto." ,