Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

1.

Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach

narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność

i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

2.

Za działalność kombatancką uznaje się

1)

pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy

armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach

przez Państwo Polskie,

2)

uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej,

w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej

Polskiej,

3)

pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających

w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945,

4)

pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach

ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw

Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych

formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej,

5)

pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych

na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz

w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik

Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające

sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej,

6

uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach

państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu,

7

uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach („Istriebitielnych Batalionach”)

na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim

i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach

1944-1945.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1993 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1997 r., z tym że art. 20

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przywraca uprawnienia

kombatanckie z urzędu w przypadkach, w których decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich

była w momencie jej wydania nieważna z mocy prawa.

2.

Przywrócenie uprawnień kombatanckich z innych przyczyn niż określone w ust. 1 następuje

na wniosek osoby uprawnionej złożony w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

3.

Do spraw związanych z przywróceniem uprawnień kombatanckich stosuje się odpowiednio

art. 22 i 25 ustawy, o której mowa w art. 1, z tym że rekomendacja stowarzyszenia

właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji nie jest

wymagana.

4.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1, wznowienie wypłaty świadczeń pieniężnych wynikających

z przywrócenia uprawnień kombatanckich, wraz z należytymi odsetkami, następuje z urzędu

od miesiąca, w którym wstrzymano wypłatę świadczeń lub obniżono ich wysokość.

5.

Wypłata świadczeń pieniężnych dla osób, o których mowa w ust. 2, następuje od dnia

wejścia w życie ustawy, jeżeli wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich zostanie

zgłoszony do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ciągu 12 miesięcy

od dnia wejścia w życie ustawy.

6.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powiadamia organ rentowy

z urzędu o przywróceniu uprawnień kombatanckich w przypadkach, o których mowa w ust.

1 i 2.

Za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się

1)

pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego

Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych

organizacjach cywilnych w latach 1945-1956,

2)

udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości

Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych,

3

prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego tajnego nauczania

dzieci i młodzieży,

4)

zaokrętowanie marynarzy polskich w charakterze członków załogi na statku bandery własnej

lub bandery koalicyjnej, przeznaczonym do działań wojennych w okresie wojny 1939-1945,

5)

uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska,

Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i

Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców,

6)

czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu

1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu,

7

czynny udział w wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski na Wybrzeżu w grudniu 1970 r.,

który spowodował śmierć albo ciężkie uszkodzenie ciała, ciężki rozstrój zdrowia bądź

uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, powodujące naruszenie czynności narządu ciała

na czas powyżej siedmiu dni.

1.

Wznowienie wypłaty renty inwalidy wojennego, przewidzianej w art. 12 ustawy, o której

mowa w art. 1, osobom, którym wstrzymano wypłatę tej renty na podstawie decyzji pozbawiającej

uprawnień kombatanckich i którym nie przywrócono tych uprawnień, następuje na wniosek

osoby uprawnionej zgłoszony w organie rentowym, z tym że wypłaty renty dokonuje się

na zasadach ogólnych, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy.

2.

Postanowienia ust. 1 stosuje się odpowiednio do renty rodzinnej przewidzianej w art.

12 ustawy, o której mowa w art. 1.

Do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką

zalicza się również czas przebywania

1

w niewoli lub w obozach internowanych oraz w obozach podległych Głównemu Zarządowi

do Spraw Jeńców Wojennych i Internowanych (GUPWI) NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,

i obozach podległych Wydziałowi Obozów Kontrolno-Filtracyjnych NKWD, a od marca 1946 r.

MWD ZSRR, spowodowanego działalnością kombatancką, o której mowa w art. 1 ust. 2,

2

w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych

miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach

koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz

bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych

koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych (GUŁag)

NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, a także w więzieniach i aresztach polskich - spowodowanego

działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2.

1.

Przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i

okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania

1)

z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych

a)

w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b)

w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków

w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich

władz bezpieczeństwa,

c

w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny,

a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

2)

z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach,

3)

z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych

a

w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych

Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,

b)

na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR,

4)

w więzieniach polskich na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów

wydanych przez władze polskie, przez sądy wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956

bez wyroku, za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność

i niepodległość.

2.

Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom

w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Okresy, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz w art. 2-4, ustala się w miesiącach. W

przypadku braku danych do ustalenia takiego okresu, przyjmuje się okres w wymiarze

1 miesiąca.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1994 r.

Ilekroć w ustawie jest mowa o stowarzyszeniach kombatanckich, rozumie się przez to

stowarzyszenia lub związki stowarzyszeń działające na podstawie prawa o stowarzyszeniach,

zrzeszające kombatantów lub ofiary represji wojennych i okresu powojennego.

Dzień 1 września ustanawia się Dniem Weterana.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1996 r.

1.

Tworzy się Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako centralny organ

administracji państwowej.

2

Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podlega Prezesowi Rady Ministrów.

2

Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podlega ministrowi właściwemu do

spraw zabezpieczenia społecznego.

3

Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kieruje Kierownik tego Urzędu,

powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów.

3

Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kieruje Kierownik tego Urzędu,

powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego

do spraw zabezpieczenia społecznego.

4

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy zakres działania i organizację

Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

4

Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy zakres działania

i organizację Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Przy Kierowniku Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działa Rada do

Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zwana dalej „Radą”, jako organ opiniodawczo-doradczy

w sprawach objętych działaniem Urzędu.

1.

W skład Rady wchodzi od 12 do 15 członków.

2.

Członkowie Rady są powoływani spośród kombatantów i osób represjonowanych i odwoływani

przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

3.

Członkowie Rady pełnią swoją funkcję społecznie.

4.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych określi, w drodze zarządzenia,

organizację i tryb pracy Rady.

1.

Realizację zadań w zakresie

1)

opieki zdrowotnej i usług opiekuńczych,

2)

działań związanych z organizacją na terenie województwa obchodów rocznic w celu upamiętnienia

walki o niepodległość Polski oraz uczczenia pamięci ofiar wojny i okresu powojennego,

a także z opieką nad cmentarzami wojennymi i miejscami spoczynku kombatantów,

3)

świadczenia pomocy w przygotowywaniu udokumentowanych wniosków o przyznanie, w drodze

wyjątku, emerytur i rent,

4)

analizy sytuacji życiowej kombatantów i osób represjonowanych oraz podejmowania w

tym zakresie stosownych inicjatyw,

5)

działań zmierzających do integracji środowisk kombatanckich i koordynacji ich działalności

powierza się wojewodzie, który współdziała z właściwymi organami administracji rządowej,

organami samorządu terytorialnego, organizacjami społecznymi oraz stowarzyszeniami

kombatantów i osób represjonowanych.

2.

Do wypełnienia zadań określonych w ust. 1 wojewoda może powołać pełnomocnika w porozumieniu

z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

3.

Powołanie, o którym mowa w ust. 2, może nastąpić w terminie określonym przez Ministra

Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów

i Osób Represjonowanych.

1.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych określa

1

na podstawie opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu -

Instytutu Pamięci Narodowej oraz Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji

2

na podstawie opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu -

Instytutu Pamięci Narodowej - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły

się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji

hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy będące pod nadzorem

NKWD na terenie Polski oraz łagry, o których mowa w art. 3 pkt 2 oraz w art. 4 ust.

1 pkt 1 lit. b), lit. c) i pkt 3.

2.

Na wniosek osoby zainteresowanej

1)

(skreślony),

2

prezes sądu wojewódzkiego lub, w przypadku przebywania w więzieniu bez wyroku, Szef

Urzędu Ochrony Państwa potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4,

3

Główna Komisja Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu - Instytut Pamięci Narodowej

potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 2.

1.

Okresy, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz w art. 2, 3 i 4 ust. 1, zalicza się do

okresów zatrudnienia, od których zależy przyznanie lub wysokość świadczeń przysługujących

pracownikom od zakładu pracy.

2.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw

Kombatantów i Osób Represjonowanych, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe

zasady i tryb zaliczania okresów, o których mowa w ust. 1, do okresu zatrudnienia.

Kombatantom i osobom, o których mowa w art. 2 i 4, zwanym dalej „innymi osobami uprawnionymi”,

pozostającym w zatrudnieniu, zwiększa się przysługujący im urlop wypoczynkowy o 10

dni roboczych. Zwiększenie to nie przysługuje, jeżeli osoby te korzystają z urlopu

o wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych w ciągu roku.

1.

Rozwiązanie stosunku pracy z kombatantem lub inną osobą uprawnioną w okresie 2 lat

przed osiągnięciem wieku uprawniającego do wcześniejszego przejścia na emeryturę,

o którym mowa w art. 14, może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody kierownika właściwego

urzędu rejonowego rządowej administracji ogólnej.

2.

Przepis ust. 1 nie dotyczy osób zajmujących kierownicze stanowiska obsadzane w drodze

powołania oraz osób, które spełniają warunki wymagane do uzyskania emerytury, a także

rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika.

1.

Kombatantom będącym inwalidami wojennymi lub wojskowymi oraz pozostałym po nich członkom

rodzin przysługują świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach

o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

2.

Świadczenia pieniężne i inne uprawnienia, przewidziane w przepisach, o których mowa

w ust. 1, przysługują na zasadach określonych w tych przepisach również

1

osobom, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów

2)

członkom rodzin pozostałym po osobach pobierających w chwili śmierci rentę z tytułu

inwalidztwa, o którym mowa w pkt 1.

3

Za inwalidztwo pozostające w związku z pobytem w miejscach, o których mowa w art.

3 i art. 4 ust. 1, uważa się inwalidztwo będące następstwem zranień, kontuzji bądź

innych obrażeń lub chorób powstałych w związku z tym pobytem.

4

Związek zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób z pobytem w miejscach, o

których mowa w art. 3 i art. 4 ust. 1, a także związek inwalidztwa z takim pobytem

ustala komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia.

Okresy, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz w art. 2-4, zalicza się w wymiarze podwójnym

do okresu, od którego zależy przyznanie emerytury lub renty - na zasadach określonych

w ustawie o zmianie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur

i rent oraz o zmianie niektórych ustaw.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1992 r., z tym

że

1)

art. 1 ust. 1 pkt 5 wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia,

2)

art. 7 pkt 1 i 2 wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1992 r.,

3)

art. 6 i 11 wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Kombatanci i inne osoby uprawnione mogą, na swój wniosek, przejść na emeryturę po

osiągnięciu 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę, jeżeli mają okres zatrudnienia

wymagany do uzyskania emerytury.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do kombatantów i innych osób uprawnionych,

nabywających prawo do emerytury z innych tytułów niż zatrudnienie.

1

Kombatantom i innym osobom uprawnionym, pobierającym emeryturę lub rentę, przysługuje

dodatek, zwany dalej „dodatkiem kombatanckim”, w wysokości 10% przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia w kwartale kalendarzowym poprzedzającym termin ostatniej waloryzacji

emerytur i rent w 1995 r., z uwzględnieniem ust. 5.

2.

Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje obok emerytury lub renty i nie jest uwzględniany

przy ustalaniu wskaźnika indywidualnego wymiaru świadczenia, określonego w przepisach

o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

3.

W razie zbiegu prawa do kilku świadczeń o charakterze emerytalno-rentowym, przysługuje

tylko jeden dodatek kombatancki, o którym mowa w ust. 1.

4.

Osobie uprawnionej jednocześnie do dodatku kombatanckiego i dodatku z tytułu tajnego

nauczania na podstawie odrębnych przepisów przysługuje tylko jeden z tych dodatków

- wyższy lub wybrany przez zainteresowanego.

5

Kwota dodatku kombatanckiego, o której mowa w ust. 1, ulega podwyższeniu przy zastosowaniu

wskaźnika waloryzacji emerytur i rent - od miesiąca, w którym jest przeprowadzana

waloryzacja.

1.

Kombatantom i innym osobom uprawnionym, które nie mają prawa do emerytury lub renty

na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

lub na podstawie innych przepisów, jeżeli nie mają niezbędnych środków utrzymania,

może być przyznana w drodze wyjątku

1)

emerytura, jeżeli osiągnęli wiek: 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna,

2)

renta inwalidzka, jeżeli zostali zaliczeni do jednej z grup inwalidów.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do członków rodzin pozostałych po kombatantach

i innych osobach uprawnionych, jeżeli spełniają warunki wymagane do uzyskania renty

rodzinnej.

3.

Emerytury i renty, o których mowa w ust. 1 i 2, przyznaje się odpowiednio w wysokości

najniższej emerytury, renty inwalidzkiej

4

Do emerytur i rent, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują dodatki: pielęgnacyjny

oraz do rent rodzinnych - dodatek dla sierot zupełnych, na zasadach i w wysokości

przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a

także dodatek kombatancki.

5.

W razie śmierci osoby, o której mowa w ust. 1 i 2, przysługuje zasiłek pogrzebowy.

6.

Świadczenia, o których mowa w ust. 1 i 2, przyznaje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

1.

Do ustalania wysokości świadczeń, o których mowa w art. 15 i 16, oraz w innych sprawach

nie określonych w ustawie mają zastosowanie odpowiednio przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin.

2.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw

Kombatantów i Osób Represjonowanych określa, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania

w sprawach, o których mowa w art. 15 i 16.

1

Kombatanci i inne osoby uprawnione korzystają ze szczególnej i nieodpłatnej opieki

zdrowotnej i socjalnej, a zwłaszcza środowiskowej opieki w miejscu zamieszkania, w

uzyskiwaniu miejsc w domach pomocy społecznej oraz skierowań na leczenie uzdrowiskowe.

1a

Kombatanci, o których mowa w art. 1, mają także prawo do nieodpłatnych świadczeń zdrowotnych

w zakładach opieki zdrowotnej podległych Ministrowi Obrony Narodowej.

2.

Szczególne prawo do opieki, o której mowa w ust. 1, wraz z zachowaniem uprawnień do

leczenia w zakładach służby zdrowia, nabytych podczas pracy zawodowej, przysługuje

kombatantom i innym osobom uprawnionym również po przejściu na emeryturę lub rentę.

3

Właściwi ministrowie, w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i

Osób Represjonowanych, określają w stosunku do podległych im placówek służby zdrowia

i pomocy społecznej szczegółowe zasady, formy oraz zakres korzystania z uprawnień,

o których mowa w ust. 1, 1a i 2.

1.

Kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnych warunkach materialnych

oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa

pomoc pieniężna. Pomoc taka może być również przyznana na częściowe pokrycie kosztów

zakupu wózka inwalidzkiego, sprzętu rehabilitacyjnego, dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych

do rodzaju inwalidztwa, opłacanie pomocy pielęgnacyjnej, a w stosunku do niewidomych

oraz ciężko poszkodowanych inwalidów - kosztów zakupu innego, ułatwiającego pracę

i życie, sprzętu pomocniczego.

2

Dla pokrycia kosztów pomocy pielęgnacyjnej, o której mowa w ust. 1, pomoc finansową

w pierwszej kolejności przyznaje się kombatantom lub innym osobom uprawnionym, wymagającym

takiej pomocy, którzy przekroczyli 70 lat życia.

2a

Uprawnienia, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują również wdowom lub wdowcom -

emerytom, rencistom lub inwalidom, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych.

3

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonuje podziału środków

na pomoc pieniężną, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a.

4

Pomoc, o której mowa w ust. 1, przyznają i udzielają wojewódzkie zespoły pomocy społecznej,

a w przypadkach osób pobierających renty inwalidy wojennego - Związek Inwalidów Wojennych

RP i Związek Ociemniałych Żołnierzy RP.

5

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w porozumieniu z Ministrem

Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze zarządzenia,

6

W szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób

Represjonowanych może udzielić pomocy, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a.

1.

Kombatantom i innym osobom uprawnionym przysługuje

1)

ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach miejskimi środkami lokomocji,

2

zniżka w wysokości 10% ceny zakupu od Skarbu Państwa lub gminy lokalu mieszkalnego

lub domu jednorodzinnego na własność, jeżeli w dniu zakupu są ich najemcami lub dzierżawcami.

2.

Kombatantom i innym osobom uprawnionym - emerytom, rencistom i inwalidom, poza uprawnieniami

określonymi w ust. 1, przysługuje

1)

ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach koleją i autobusami krajowej komunikacji

samochodowej,

2)

zwolnienie z abonamentowych opłat telewizyjnych i radiowych, z opłat za 20 telefonicznych

jednostek licznikowych miesięcznie oraz 50% ulga za abonament telefoniczny,

3)

ryczałt energetyczny w wysokości 50% taryfowych opłat za korzystanie z energii elektrycznej,

gazowej i cieplnej na cele domowe, obliczony na podstawie norm ilościowych ustalonych

przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

3.

Uprawnienia, o których mowa w ust. 2. przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom

i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych.

4

Kombatantom i innym osobom uprawnionym - inwalidom przysługuje również ulga w opłatach

rejestracyjnych od pojazdów samochodowych oraz 50% zniżki w opłacaniu składek na ubezpieczenie

obowiązkowe pojazdów samochodowych. Ulga przysługuje w odniesieniu do jednego pojazdu

samochodowego będącego własnością osoby uprawnionej.

5.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić inne niż określone w ust.

1-4 świadczenia i ulgi, ustalając jednocześnie zakres, wysokość oraz szczegółowe zasady

ich przyznawania.

6.

Właściwe organy administracji rządowej oraz organy gmin i związków komunalnych określają

szczegółowe zasady stosowania ulg i uprawnień, o których mowa w ust. 1-5.

1.

Kombatantom i innym osobom uprawnionym, które łącznie spełniają następujące warunki

1)

nie posiadają prawa do żadnych świadczeń rentowych lub emerytalnych,

2)

nie osiągają dochodów z tytułu pracy, pozarolniczej działalności gospodarczej podlegającej

ubezpieczeniu społecznemu lub z tytułu rolniczej działalności gospodarczej podlegającej

obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników,

3)

osiągnęły wiek 55 lat kobiety i 60 lat mężczyźni,

przysługuje świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego, o którym mowa w art. 15

ust. 1.

2.

Osobom o których mowa w ust. 1, przysługują także uprawnienia określone w art. 20

ust. 2.

3

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania przy przyznawaniu,

wypłacaniu oraz finansowaniu świadczeń, o których mowa w ust. 1 i 2.

1.

Uznaje się zasługi osób, które z narażeniem życia, zdrowia lub wolności ukrywały i

ratowały osoby ścigane przez okupacyjne władze niemieckie lub sowieckie, a także przez

polskie władze okresu powojennego do 1956 r. z powodu ich działalności na rzecz suwerenności

i niepodległości Polski oraz z przyczyn narodowościowych, religijnych i rasowych.

W dowód uznania tych zasług Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

występuje, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, z wnioskiem do Prezydenta Rzeczypospolitej

Polskiej o nadanie odznaczeń przewidzianych w ustawie z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach

(Dz. U. Nr 90, poz. 450).

2.

Za osoby spełniające warunki, o których mowa w ust. 1, uznaje się zwłaszcza obywateli

polskich odznaczonych medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata” przez Instytut Yad

Vashem w Jerozolimie.

3.

Do osób, o których mowa w ust. 1 i 2, nie stosuje się przepisów o świadczeniach przewidzianych

w rozdziałach 2, 3 i 4.

1.

Uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą

działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art.

4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej

bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która

1

w okresie wojny 1939-1945 kolaborowała z hitlerowskim okupantem,

2

przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo

od narodowości polskiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość

Polski,

2

kolaborowała z radzieckimi władzami okupacyjnymi w latach 1939-1941,

3)

w okresie od września 1939 r. do końca 1956 r. służyła w NKWD albo w innych organach

represji ZSRR działających przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu,

4

w latach 1944-1956

a)

pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa,

Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek

zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności

i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,

b)

była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na

stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych

za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej

-

w organach prokuratury i prokuraturze wojskowej,

-

w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,

-

w służbie więziennej,

c)

była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego

poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej,

jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne

związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności

i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,

5)

uchybiła godności obywatela polskiego, wykorzystując władzę otrzymaną od instytucji

stosujących represje do ciemiężenia współwięźniów,

6)

uchybiła godności obywatela polskiego, donosząc władzom komunistycznym o żołnierzach

podziemia, legionistach, organizacjach podziemnych, partyzanckich i tych wszystkich,

których obejmują art. 2 i 4,

7

dopuściła się zabójstwa lub innej zbrodni wobec osób cywilnych w okresie do 31 grudnia

1956 r. w związku z działalnością uznaną za działalność kombatancką lub równorzędną

w rozumieniu ustawy, za co została skazana prawomocnym wyrokiem sądu.

3

Nie stosuje się przepisu ust. 2 pkt 4 lit. a) i b) wobec osób

1)

które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez

organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia

im pomocy,

2)

które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach,

jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 w pkt 4 lit. a) i b), wykonywały

wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na

rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

4

Przy orzekaniu w sprawach osób, o których mowa w ust. 3, Kierownik Urzędu do Spraw

Kombatantów i Osób Represjonowanych zasięga opinii powołanej przez niego komisji,

składającej się z przedstawicieli stowarzyszeń (związków) kombatanckich i osób represjonowanych,

zgłoszonych przez Radę.

1

O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw

Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie

udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego

dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela

się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia

do stowarzyszenia. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez Kierownika uprawnień określonych

w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie.

2.

W trybie, o którym mowa w ust. 1, wydawane są zaświadczenia potwierdzające uprawnienia

osób, o których mowa w art. 20 ust. 3, z tym że w przypadku gdy zmarły małżonek (małżonka)

posiadał potwierdzone uprawnienia, rekomendacja nie jest wymagana.

3

Wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 mogą być kierowane,

w trybie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 grudnia 1997 r. przez osoby zamieszkałe

na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami

Polski.

1.

Zachowuje się Państwowy Fundusz Kombatantów, zwany dalej „funduszem”. Dysponentem

funduszu jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

2.

Źródłem dochodów funduszu są dotacje z budżetu państwa oraz darowizny.

3.

Środki funduszu przeznaczone są w szczególności na

1

doraźną pomoc, o której mowa w art. 19, oraz na finansowanie kosztów administracyjnych

związanych z przyznawaniem i udzielaniem tej pomocy,

2

świadczenia wynikające z art. 20, z wyjątkiem ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 3,

3

finansowanie kosztów rozszerzenia bazy domów pomocy społecznej, zakładów leczniczych,

a także kosztów utrzymania ośrodków wczasowo-rehabilitacyjnych przeznaczonych dla

kombatantów i innych osób uprawnionych,

4

upamiętnianie i popularyzowanie historii dotyczącej walk o Odrodzenie Polski i represji

wojennych oraz okresu powojennego, w tym na działalność dokumentacyjną i wydawniczą.

4.

Wydatki na

1

świadczenia, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1,

2)

finansowanie kosztów zadań administracyjnych i opiekuńczych, wykonywanych na rzecz

środowiska kombatanckiego, zlecanych organizacjom społecznym przez Urząd do Spraw

Kombatantów i Osób Represjonowanych,

realizowane są ze środków budżetu państwa.

Świadczenia pieniężne przewidziane dla kombatantów i innych osób uprawnionych oraz

pozostałych po nich członków rodzin, a także ryczałt energetyczny określony w art.

20 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, są wypłacane przez właściwe organy rentowe ze środków będących

w dyspozycji tych organów i finansowane z budżetu państwa. Świadczenia te oraz ryczałt

wraz z odsetkami za opóźnienie w ustaleniu do nich prawa lub ich wypłaty oraz koszty

obsługi podlegają refundacji na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz Funduszu

Emerytalno-Rentowego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dotacji budżetu państwa.

1.

Osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów,

zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby

1)

wymienione w art. 21 w ust. 2

a

w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3,

b

w pkt 2, 2

2

które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie

z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze „uczestników walk o ustanowienie

i utrwalenie władzy ludowej” lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w

art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w

Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z

tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową

w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

3.

Uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów

Rzeczypospolitej Polskiej po 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji.

4

Decyzje w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu do

Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

5.

Decyzje, o których mowa w ust. 4, wydawane są z urzędu lub na wniosek stowarzyszeń

kombatanckich albo Ministrów Sprawiedliwości, Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych

i Administracji,

6

Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia

uprawnień kombatanckich w stosunku do osób, o których mowa w ust. 2, oraz zasady przeprowadzania

weryfikacji określi w drodze rozporządzenia Prezes Rady Ministrów.

Osoby, o których mowa w art. 25, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich

tracą uprawnienia wynikające z ustawy, z wyjątkiem uprawnień, o których mowa w art.

12, z tym że osobom, które w dniu wejścia w życie ustawy pobierały emerytury, renty

inwalidzkie lub renty rodzinne, zamiast tych świadczeń przyznaje się

1)

świadczenia na zasadach ogólnych, określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin lub w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym,

2

świadczenia w kwocie najniższej, jeżeli nie spełniają warunków do przyznania świadczeń,

o których mowa w pkt 1; przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

stosuje się odpowiednio.

Zaświadczenia i legitymacje o uprawnieniach kombatanckich, wystawione na podstawie

dotychczasowych przepisów, do czasu wydania nowych zaświadczeń zachowują moc, chyba

że została wydana decyzja o pozbawieniu uprawnień.

Sprawy wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów, a nie zakończone do dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu zgodnie z przepisami tej ustawy.

(pominięty).

1.

Dodatek kombatancki w wysokości określonej w art. 15 ust. 1 przysługuje emerytom i

rencistom

1)

z dniem 1 stycznia 1991 r.

a)

uprawnionym w 1990 r. do świadczenia pieniężnego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie świadczenia pieniężnego

przysługującego kombatantom - emerytom i rencistom odznaczonym orderem lub tytułem

honorowym

(Dz. U. Nr 27, poz. 143),

b)

pobierającym świadczenia, o których mowa w art. 16 ust. 1,

2)

z dniem nabycia prawa do dodatku kombatanckiego, jeżeli prawo to uzyskali po dniu

31 grudnia 1990 r.,

3)

przy rewaloryzacji emerytur i rent, o której mowa w art. 28 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu

emerytalnym

(Dz. U. Nr 36, poz. 206, Nr 66, poz. 390 i Nr 92, poz. 540) - uprawnionym do dodatku kombatanckiego przed dniem 1 stycznia 1991 r.- zamiast dotychczasowego

dodatku kombatanckiego.

2.

Przyznanie dodatku kombatanckiego, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, powoduje ponowne

ustalenie wysokości emerytury lub renty (bez uwzględnienia dotychczasowego dodatku

kombatanckiego) oraz wysokości wskaźnika indywidualnego wymiaru świadczenia.

3.

Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń o charakterze

emerytalno-rentowym.

(pominięty).

1

Wnioski o nadanie odznaczeń upamiętniających udział w walkach o niepodległość i suwerenność

Rzeczypospolitej Polskiej przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, z własnej

inicjatywy lub na wniosek stowarzyszeń kombatanckich

1)

Minister Obrony Narodowej - w stosunku do osób, o których nowa w art. 1,

2)

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - w stosunku do osób,

o których mowa w art. 2 i 4

na zasadach określonych w obowiązujących przepisach.

2

Przepis ust. 1 nie narusza uprawnień Ministra Spraw Zagranicznych do przedstawiania

wniosków o nadanie tych odznaczeń.

3.

Przepisy dotyczące postępowania w sprawach nadawania odznaczeń, nie pozostające w

sprzeczności z ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio.

Osobom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b), określone w ustawie świadczenia

finansowe przysługują od dnia 1 lipca 1991 r.

(pominięty).

Do czasu zorganizowania Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kompetencje

tego Urzędu określone w niniejszej ustawie wykonuje Minister Pracy i Polityki Socjalnej.

(pominięty).

Traci moc ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów

(Dz. U. Nr 16, poz. 122 i Nr 40, poz. 269, z 1986 r. Nr 42, poz. 202 oraz z 1987 r. Nr 14, poz. 84 i Nr 33, poz. 180).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1991 r.

1.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z tym że przepisy art. 22, 24, 34 i 40

wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 1992 r., z uwzględnieniem ust. 2 i 3.

2.

Przepisy art. 24 w stosunku do osób wykonujących pracę nauczyciela wchodzą w życie

z dniem 1 września 1992 r.

3.

Przepisy art. 39 mają zastosowanie do nagród wypłacanych z zakładowego funduszu nagród,

poczynając od nagród wypłaconych za 1991 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 1995 r., z tym że przepisy art. 13 ust. 3-8

wchodzą w życie z dniem 1 marca 1996 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., z wyjątkiem art. 167 i 168, które

wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.