Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych.

Ustawa reguluje zasady tworzenia i działania pracowniczych programów emerytalnych,

warunki, które powinny spełniać podmioty uczestniczące w realizowaniu tych programów,

oraz zasady zawierania składających się na nie umów.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

pracownik - osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania,

spółdzielczej umowy o pracę w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy, osobę zatrudnioną

na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jeżeli jest ona objęta ubezpieczeniem

społecznym z tego tytułu, oraz osobę zatrudnioną na podstawie umowy zawartej w wyniku

powołania lub wyboru do organu reprezentującego osoby prawnej, w tym kontraktu menadżerskiego,

2)

pracodawca - podmiot zatrudniający pracowników w rozumieniu pkt 1,

3)

zatrudnienie - zawarcie umowy o pracę bądź innej umowy, o której mowa w pkt 1, oraz

powołanie, wybór i mianowanie,

4)

zakład ubezpieczeń - zakład ubezpieczeń na życie w formie spółki akcyjnej w rozumieniu

ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej

(Dz. U. z 1996 r. Nr 11, poz. 62 oraz z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 88, poz. 554, Nr 107, poz. 685 i Nr 121, poz. 769 i 770),

5)

towarzystwo ubezpieczeń - towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych na życie w rozumieniu

ustawy o działalności ubezpieczeniowej,

6)

fundusz inwestycyjny - fundusz inwestycyjny otwarty lub specjalistyczny fundusz inwestycyjny

otwarty w rozumieniu ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych

(Dz. U. Nr 139, poz. 933),

7)

uczestnik - osobę, która przystąpiła do pracowniczego programu emerytalnego,

8)

środki - środki finansowe na rachunkach pracowników, prowadzonych na podstawie zakładowej

umowy emerytalnej przez zakłady lub towarzystwa ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne

bądź pracownicze fundusze emerytalne,

9)

reprezentacja pracowników - zakładową organizację związkową lub reprezentację wyłonioną

w sposób określony w art. 15 ust. 4 ustawy, jeżeli w zakładzie nie działa zakładowa

organizacja związkowa,

10)

wypłata - wypłatę pracownikowi środków zgromadzonych w ramach pracowniczego programu

emerytalnego na warunkach określonych w zakładowej umowie emerytalnej,

11)

wypłata transferowa - przeniesienie środków zgromadzonych przez pracownika w ramach

pracowniczego programu emerytalnego do innego zakładu ubezpieczeń, towarzystwa ubezpieczeń,

funduszu inwestycyjnego lub pracowniczego funduszu emerytalnego,

12)

zwrot - wycofanie środków zgromadzonych w ramach pracowniczego programu emerytalnego

w razie wypowiedzenia umowy przez uczestnika, w przypadku gdy brak jest tytułu do

wypłaty i nie nastąpiło przeniesienie środków do innego zakładu ubezpieczeń towarzystwa

ubezpieczeń, funduszu inwestycyjnego lub pracowniczego funduszu emerytalnego,

13)

Urząd Nadzoru - Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi,

14)

rejestr - rejestr pracowniczych programów emerytalnych prowadzony przez Urząd Nadzoru.

Pracowniczy program emerytalny stanowią zakładowe umowy emerytalne, pracownicze umowy

emerytalne oraz umowy z zakładami albo towarzystwami ubezpieczeń, umowy z funduszami

inwestycyjnymi bądź statuty pracowniczych funduszy emerytalnych, które określają warunki

gromadzenia środków ze składek pracowników wpłacanych przez pracodawcę, przeznaczonych

do wypłat w wieku emerytalnym lub w przypadku uzyskania uprawnień do świadczeń rentowych

z tytułu niezdolności do pracy, spełniające kryteria ustalone w ustawie.

1.

Pracownicze programy emerytalne mogą być oferowane na warunkach niniejszej ustawy

przez pracodawcę lub łącznie co najmniej przez dwóch pracodawców, zatrudniających

każdy co najmniej 5 pracowników.

2.

Pracodawcy powinni być wpisani do rejestrów nie później niż rok przed dniem zawarcia

zakładowej umowy emerytalnej. Warunek wpisu do rejestru nie dotyczy pracodawców -

osób fizycznych, jeżeli pomimo tego zatrudniania nie podlegają wpisowi do rejestru,

oraz spółek z udziałem pracowników przejmujących przedsiębiorstwo w ramach prywatyzacji,

na podstawie właściwych przepisów.

3.

Pracodawca prowadzący działalność nieprzerwanie od 3 lat może zaoferować pracowniczy

program emerytalny, jeżeli zatrudnia co najmniej 3 pracowników.

4.

Uczestnikami pracowniczych programów emerytalnych mogą być, obok pracowników, także

osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek, wspólnicy spółek

cywilnych, jawnych oraz wspólnicy spółki komandytowej odpowiadający bez ograniczenia,

o ile te osoby lub spółki prowadzą programy emerytalne dla swoich pracowników, przewidujące

równocześnie uczestnictwo pracodawców.

1.

Prawo do uczestnictwa w pracowniczym programie emerytalnym przysługuje pracownikowi,

który

1)

ukończył 18 lat i

2)

jest zatrudniony u danego pracodawcy nie krócej niż 3 miesiące, chyba że zakładowa

umowa emerytalna stanowi inaczej, oraz

3)

spełnia warunki określone w zakładowej umowie emerytalnej.

2.

Uczestnikami pracowniczych programów emerytalnych mogą zostać pracownicy wykonujący

pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium innego państwa w ramach

delegowania przez pracodawcę mającego siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na posiadane obywatelstwo oraz status wynikający

z prawa dewizowego i podatkowego.

3.

Osoba zatrudniona u kilku pracodawców prowadzących programy emerytalne może w tym

samym czasie uczestniczyć w więcej niż jednym programie emerytalnym.

1.

Zakładowa umowa emerytalna nie może przewidywać dla uczestnictwa pracowników w programie

żadnych innych warunków poza określonymi ustawą. Warunki te nie mogą ponadto powodować

sytuacji, w której przy ich zachowaniu prawo uczestnictwa w pracowniczym programie

emerytalnym miałaby mniej niż połowa liczby zatrudnionych pracowników.

2.

Zakładowa umowa emerytalna może określać minimalny staż pracy uczestnika u określonego

pracodawcy lub pracodawców dłuższy niż 3 miesiące.

1.

Pracownicze programy emerytalne mogą być prowadzone według wyboru pracodawców tylko

w jednej z następujących form pracowniczego zabezpieczenia emerytalnego

1)

pracowniczego funduszu emerytalnego,

2)

umowy o wnoszeniu przez pracodawcę składek pracowników do funduszu inwestycyjnego,

3)

umowy grupowego ubezpieczenia na życie pracowników z zakładem ubezpieczeń,

4)

umowy o wnoszeniu przez pracodawcę składek pracowników, którzy staną się członkami

towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych będącego stroną tej umowy.

2.

Umowy, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, mogą być zawierane tylko dla ubezpieczenia

na życie związanego z funduszem inwestycyjnym oraz, dodatkowo, dobrowolnie z ubezpieczeniem

wypadkowym i chorobowym, jeżeli są one uzupełnieniem ubezpieczenia na życie związanego

z funduszem inwestycyjnym.

3.

Tworzenie pracowniczych funduszy i towarzystw emerytalnych, ustalanie treści ich statutów

oraz rejestracja odbywa się według przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych

(Dz. U. Nr 139, poz. 934).

Określenia „program emerytalny”, „plan emerytalny” lub „umowa emerytalna” mogą być

używane wyłącznie dla określenia programów, planów i umów uregulowanych w niniejszej

ustawie.

1.

Pracodawcy, w celu zaoferowania pracownikom programu emerytalnego, mogą zawierać umowy

o wspólnym międzyzakładowym programie emerytalnym, w których ustalają formę pracowniczego

zabezpieczenia emerytalnego wraz z warunkami, które zaoferują w zakładowej umowie

emerytalnej.

2.

Do umów o wspólnym międzyzakładowym programie emerytalnym stosuje się przepis art.

10 ust. 2.

3.

Pracodawcy mogą się zobowiązać, że w przypadku upadłości jednego z nich, likwidacji,

zbycia przedsiębiorstwa, jego podziału bądź połączenia pozostali będą nadal prowadzić

program emerytalny dla pracowników przedsiębiorstwa dotychczas objętego programem,

o ile nowy pracodawca do niego przystąpi.

4.

Pracodawcy są zobowiązani, w przypadkach wskazanych w ust. 3, do zapewnienia obsługi

i zarządu środków zgromadzonych na rachunkach pracowników przedsiębiorstwa dotychczas

objętego programem, do czasu ich wypłaty, wypłaty transferowej bądź zwrotu.

1.

Pracodawcy związani umową wspólnego międzyzakładowego programu emerytalnego mogą na

wniosek innego pracodawcy akceptującego warunki umowy i programu zgodzić się na przystąpienie

jego do umowy i objąć programem, o ile pracodawca we właściwym trybie przyjmie warunki

programu.

2.

Przystąpienie pracodawcy do międzyzakładowego programu emerytalnego nie zwalnia z

obowiązku zawarcia zakładowej umowy emerytalnej.

1.

Pracowniczy program emerytalny może przewidywać prowadzenie równolegle różnych form

zabezpieczenia emerytalnego, o których mowa w art. 7, w przypadkach gdy pracodawca

nabywa przedsiębiorstwo lub zorganizowaną jego część (zakład) wraz z przejęciem zobowiązań

z zakładowej umowy emerytalnej, umów z funduszami inwestycyjnymi, zakładami lub towarzystwami

ubezpieczeń albo nabyciem akcji w pracowniczym towarzystwie emerytalnym bądź następuje

połączenie pracodawców prowadzących pracownicze programy emerytalne.

2.

W terminie 3 lat od dnia nabycia bądź połączenia, w sytuacjach, o których mowa w ust.

1, pracodawca powinien zapewnić zmianę zakładowych umów emerytalnych oraz umów z funduszami

inwestycyjnymi, towarzystwami albo zakładami ubezpieczeń lub połączenie towarzystw

emerytalnych bądź przejęcie funduszu emerytalnego przez jedno z towarzystw i likwidację

drugiego, tak aby oferować pracownikom jedną formę pracowniczego programu emerytalnego.

Zakładowa umowa emerytalna jest umową zawieraną przez pracodawcę z reprezentacją pracowników,

ustalającą co najmniej

1)

formę programu emerytalnego,

2)

tryb przystępowania i występowania pracowników z programu,

3)

zasady

a)

uczestnictwa w programie,

b)

gromadzenia, wypłat, zwrotu i wypłaty transferowej zgromadzonych środków.

Pracownicza umowa emerytalna jest umową zwieraną przez dobrowolne przystąpienie pracownika

do pracowniczego programu emerytalnego na zasadach, o których mowa w art. 17, w drodze

złożenia pisemnej deklaracji uczestnictwa zawierającej deklarowaną co najmniej składkę

podstawową, którą pracodawca będzie upoważniony potrącać z wynagrodzenia pracownika

po opodatkowaniu i przelewać na jego rachunek zgodnie z ustaleniami pracowniczego

programu emerytalnego.

1.

Pracodawca przedstawia ofertę zawierającą projekt zakładowej umowy emerytalnej z dokonanym

wyborem jednej z form pracowniczego programu emerytalnego, o których mowa w art. 7

ust. 1, wraz z warunkami ustalonymi wstępnie z funduszem inwestycyjnym, zakładem albo

towarzystwem ubezpieczeń bądź z projektem statutu towarzystwa i statutu pracowniczego

funduszu emerytalnego reprezentacji pracowników.

2.

Zakładowa umowa emerytalna określa

1)

formę pracowniczego programu emerytalnego wraz ze wskazaniem funduszu inwestycyjnego,

zakładu albo towarzystwa ubezpieczeń bądź pracowniczego funduszu emerytalnego, który

będzie gromadził środki finansowe i zarządzał nimi na podstawie umowy z pracodawcą,

2)

warunki, jakie powinien spełniać zatrudniony w chwili przystąpienia do programu,

3)

terminy i sposób deklarowania, naliczania oraz potrącania składek przez pracodawcę

w celu przelewu na rachunek pracownika prowadzony w jednej z form programu,

4)

warunki deklarowania składek, gromadzenia, gospodarowania, przenoszenia, zwrotu i

wypłat środków przez zakład lub towarzystwo ubezpieczeń bądź pracowniczy fundusz emerytalny,

z którym pracodawca zawarł umowę,

5)

warunki zmiany i wypowiedzenia pracowniczej umowy emerytalnej,

6)

terminy i formy zadysponowania środkami finansowymi przez pracownika oraz ich wypłat,

zwrotu albo przeniesienia,

7)

przypadki, w jakich środki pochodzące ze składki dodatkowej będą mogły być wypłacane,

niezależnie od środków pochodzących ze składki podstawowej,

8)

warunki, sposób i terminy wypłat i zwrotu oraz ich skutki dla uprawnień uczestnika

programu emerytalnego.

3.

Zakładowa umowa emerytalna, w sytuacji gdy ustala realizację programu przez pracowniczy

fundusz emerytalny, powinna określać również warunki utworzenia pracowniczego towarzystwa

emerytalnego prowadzącego fundusz oraz warunki i zasady, o których mowa w ustawie

o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, bądź wskazywać istniejący pracowniczy

fundusz emerytalny i pracownicze towarzystwo emerytalne.

4.

Zakładowa umowa emerytalna, w sytuacji gdy ustala realizację programu poprzez gromadzenie

środków w funduszu inwestycyjnym, powinna określać również zasady ponoszenia przez

pracowników na rzecz funduszu opłat za zbywanie i odkupywanie jednostek uczestnictwa,

o których mowa w ustawie o funduszach inwestycyjnych.

5.

Akwizycję pracowniczych programów emerytalnych i poszczególnych form zabezpieczenia

emerytalnego na terenie zakładów pracy może prowadzić wyłącznie pracodawca.

1.

Zakładową umowę emerytalną zawiera pracodawca z reprezentacją pracowników.

2.

W zakładzie pracy, w którym działa

1)

jedna związkowa organizacja zakładowa, pracodawca zawiera umowę z tą organizacją,

2)

więcej niż jedna związkowa organizacja zakładowa, pracodawca zawiera wspólną umowę

ze wszystkimi organizacjami związkowymi.

3.

W razie niezawarcia umowy w terminie 6 miesięcy od przedstawienia propozycji programu

zakładowej organizacji związkowej z powodu niemożności uzgodnienia przez strony jej

treści, stosuje się odpowiednio przepisy ust. 4.

4.

W sytuacji gdy w zakładzie nie ma organizacji związkowej, reprezentację pracowniczą

wybiera, w trybie przez siebie ustalonym, ogólne zebranie załogi. Pracodawca zwołuje

zebranie w sposób zwyczajowo przyjęty w zakładzie, nie później niż na 7 dni przed

jego odbyciem. Uchwały podjęte przez zebranie są ważne bez względu na liczbę osób

w nim uczestniczących, o ile było ono prawidłowo zwołane.

5.

Spory ze stosunków prawnych powstałe pomiędzy stronami zakładowych umów emerytalnych

rozstrzygają sądy powszechne.

Pracownicza umowa emerytalna jest sporządzana w formie pisemnej i w swojej treści

zawiera następujące postanowienia pracowniczego programu emerytalnego

1)

formę pracowniczego programu emerytalnego,

2)

maksymalną i minimalną wysokość możliwej do zadeklarowania miesięcznej składki zarówno

podstawowej, jak i dodatkowej, sposób deklarowania oraz ustalania przeciętnego wynagrodzenia

stanowiącego podstawę do ich naliczania,

3)

plan emerytalny zawierający

a)

podstawowe warunki, w zależności od formy programu

-

polisy grupowej wystawianej przez zakład ubezpieczeń,

-

umowy zawieranej z towarzystwem ubezpieczeń,

-

statutu pracowniczego funduszu emerytalnego,

-

umowy zawieranej z funduszem inwestycyjnym,

b)

warunki wypłaty, wypłaty transferowej i zwrotu środków zgromadzonych na rachunku uczestnika,

z podaniem, w zależności od formy programu, projektowanego planu wypłat według przewidywanych

przyszłych warunków, czasu gromadzenia środków, stopy rentowności i wielkości składek,

c)

warunki zmiany lub wypowiedzenia pracowniczej umowy emerytalnej,

d)

informacje wskazujące na

-

możliwości wypowiedzenia pracowniczej umowy emerytalnej i konsekwencje finansowe z

tym związane,

-

prawa osoby uposażonej lub spadkobierców na wypadek śmierci pracownika,

-

przypadki i konsekwencje likwidacji programu,

-

możliwość zadysponowania prawami do zgromadzonych środków,

-

skutki podatkowe wnoszenia składki według obowiązujących w dacie umowy przepisów.

1.

W celu przystąpienia do pracowniczego programu emerytalnego pracownik lub osoba, o

której mowa w art. 4 ust. 4, składa pracodawcy deklarację uczestnictwa w programie.

2.

Deklaracja uczestnictwa pracownika w programie emerytalnym powinna zawierać

1)

wysokość deklarowanej składki podstawowej lub podstawowej i dodatkowej oraz upoważnienie

dla pracodawcy do jej naliczania, potrącania z wynagrodzenia oraz przelewania na rachunek

pracownika do podmiotu zarządzającego środkami,

2)

oświadczenie pracownika o znajomości warunków pracowniczej umowy emerytalnej i dobrowolności

przystąpienia do pracowniczego programu emerytalnego na tych warunkach,

3)

ewentualne rozrządzenie na wypadek śmierci pracownika.

3.

Pracodawca jest zobowiązany przyjąć deklarację, o ile osoba składająca deklarację

spełnia warunki programu, lub zwrócić deklarację wraz z uzasadnieniem w ciągu jednego

miesiąca od dnia jej złożenia, jeżeli zachodzą przesłanki określone w ustawie lub

w zakładowej umowie emerytalnej do odmowy zawarcia pracowniczej umowy emerytalnej.

4.

Do zawarcia umowy dochodzi z upływem terminu do zwrotu deklaracji, a pracodawca jest

zobowiązany z tą chwilą do wydania uczestnikowi podpisanej przez siebie umowy.

5.

W sprawach o zawarcie umów i roszczenia ze stosunków prawnych między uczestnikami

pracowniczych programów emerytalnych a pracodawcami orzekają sądy powszechne właściwe

dla miejsca zamieszkania uczestnika.

1.

Pracodawca może przewidzieć w programie emerytalnym prowadzonym w formie funduszu

emerytalnego, że zawarcie pracowniczej umowy emerytalnej lub otwarcie rachunku w funduszu

jest uzależnione od wniesienia przez uczestnika funduszu na jego rachunek akcji pracodawcy,

które uczestnik otrzymał nieodpłatnie lub nabył na warunkach preferencyjnych w procesie

prywatyzacji. Warunek ten może dotyczyć wyłącznie pracowników, którzy nabyli akcje

od Skarbu Państwa, i obowiązywać przez okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia wyznaczonego

w programie.

2.

Zakładowa umowa emerytalna powinna określać jednolitą, określoną w stosunku do ilości

akcji nabytych przez pracownika od Skarbu Państwa liczbę akcji, którą wszyscy uprawnieni

do uczestnictwa pracownicy, którzy takie akcje otrzymali, powinni wnieść do funduszu.

3.

W pracowniczej umowie emerytalnej powinny być zawarte warunki wnoszenia akcji na rachunek

w funduszu, warunki prowadzenia tych rachunków oraz terminy i warunki zbycia tych

akcji na rzecz funduszu. Uczestnik w deklaracji, w sytuacji, o której mowa w tym artykule,

deklaruje liczbę akcji pracodawcy, którą wniesie na swój rachunek, w liczbie, jaka

wynika z zakładowej umowy emerytalnej.

1.

Pracownik, za pośrednictwem pracodawcy, składa oświadczenia woli w sprawach objętych

pracowniczym programem emerytalnym dotyczące ubezpieczenia, uczestnictwa w funduszu

inwestycyjnym bądź członkostwa w pracowniczym funduszu emerytalnym zakładowi ubezpieczeń,

towarzystwu ubezpieczeń, funduszowi inwestycyjnemu lub pracowniczemu funduszowi emerytalnemu.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się po ustaniu zatrudnienia, chyba że nastąpiło przejęcie zarządzania

pracowniczym funduszem emerytalnym przez inne pracownicze towarzystwo emerytalne,

połączenie albo podział towarzystw, a pracodawca nie jest akcjonariuszem, natomiast

wskazano akcjonariusza przejmującego obowiązki dotychczasowego pracodawcy. W przypadku

połączenia, podziału, zbycia przedsiębiorstwa bądź jego zorganizowanej części i zmiany

tym samym pracodawcy, uczestnik pracowniczego programu emerytalnego składa oświadczenia

woli za pośrednictwem nowego pracodawcy.

1.

Pracowniczy program emerytalny, a w tym zakładowa umowa emerytalna, pracownicze umowy

emerytalne, umowy z zakładami i towarzystwami ubezpieczeń, umowy z funduszami inwestycyjnymi,

a także umowy akcjonariuszy towarzystw funduszy emerytalnych i statuty pracowniczych

funduszy emerytalnych stają się skuteczne nie wcześniej niż z chwilą rejestracji programu

przez Urząd Nadzoru.

2.

Do zmiany zakładowej umowy emerytalnej stosuje się przepisy art. 16.

3.

Zmiany zakładowej umowy emerytalnej, które powodowałyby wzrost obciążeń finansowych

uczestników lub pogarszały warunki dysponowania środkami, mogą wchodzić w życie nie

wcześniej niż po wpisie do rejestru i w 5 miesięcy od dnia wysłania uczestnikom pisemnego

zawiadomienia o zmianie.

Osoba, która będąc uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego przestała spełniać

jego warunki bądź też ustało jej zatrudnienie u pracodawcy prowadzącego program emerytalny,

może nie wycofywać środków do czasu wypłaty lub przeniesienia ich po przystąpieniu

do innego pracowniczego programu emerytalnego.

1.

Wysokość składek w granicach określonych pracowniczym programem emerytalnym deklaruje

pracownik. Składka podstawowa nie może być wyższa od 7% wynagrodzenia pracownika stanowiącego

podstawę ustalenia obowiązkowej składki na ubezpieczenie społeczne.

2.

Pracownik może zadeklarować składkę dodatkową ze swojego wynagrodzenia otrzymywanego

od pracodawcy prowadzącego pracowniczy program emerytalny, którego uczestnikiem jest

pracownik.

3.

Zakłady albo towarzystwa ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne bądź pracownicze fundusze

emerytalne zapewnią prowadzenie indywidualnych rachunków uczestników dla środków pochodzących

ze składki podstawowej i dodatkowej w taki sposób, aby możliwa była ich wypłata lub

zwrot osobno.

4.

Pracownik może dokonać podwyższenia zadeklarowanej składki zarówno podstawowej w granicach

określonych w ust. 1, jak i dodatkowej, oznaczonej kwotowo lub procentowo. W sytuacji

oznaczenia składki procentowo pracodawca dokonuje obliczenia składki od wynagrodzenia

pracownika wypłaconego w okresie kwartalnym na kwartał następny. Wynagrodzenie wypłacane

za okresy dłuższe uwzględnia się proporcjonalnie.

1.

Składki na rzecz zakładów ubezpieczeń, towarzystw ubezpieczeń bądź do funduszy inwestycyjnych

albo pracowniczych funduszy emerytalnych naliczają pracodawcy z wypłacanego przez

nich pracownikom wynagrodzenia po opodatkowaniu i odprowadzają je na ich rachunki.

2.

Składki, w wysokości zadeklarowanej przez pracownika są przez pracodawcę naliczane,

pobierane i odprowadzane w następujący sposób: przy wynagrodzeniach wypłacanych raz

w miesiącu bądź w krótszych okresach - przy każdej z wypłat, przy wynagrodzeniach

wypłacanych w dłuższych niż miesięczny terminach - zgodnie z postanowieniami zawartymi

w zakładowej umowie emerytalnej.

Wartość składki podstawowej potrącanej do wysokości określonej ustawą nie jest wliczana

do wynagrodzenia stanowiącego podstawę ustalenia obowiązkowej składki na ubezpieczenie

społeczne pracodawcy i pracownika.

1.

Pracodawca w zakresie zawierania pracowniczych umów emerytalnych, umów z funduszami

inwestycyjnymi, zakładami albo towarzystwami ubezpieczeń bądź pracowniczymi funduszami

emerytalnymi działa we własnym imieniu i na rachunek odpowiednio: zakładów bądź towarzystw

ubezpieczeń, pracowniczych funduszy emerytalnych, funduszy inwestycyjnych lub pracowników.

2.

Pracodawca ponosi wobec uczestników odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego

wykonania swoich obowiązków zgodnie z zakładową umową emerytalną oraz z tytułu terminowości

i poprawności naliczania, potrącania i odprowadzania składek na rachunki pracowników.

1.

Wypłata środków zgromadzonych w ramach pracowniczego programu emerytalnego następuje

wyłącznie w następujących okolicznościach

1)

na wniosek uczestnika po osiągnięciu przez niego wieku 60 lat albo wcześniejszym uzyskaniu

uprawnień emerytalnych lub w razie orzeczenia właściwego organu o uzyskaniu uprawnień

do świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy,

2)

w razie niewystąpienia uczestnika z żądaniem wypłaty środków przed ukończeniem przez

niego 70 lat, po osiągnięciu tego wieku,

3)

w razie likwidacji pracowniczego towarzystwa lub funduszu emerytalnego, o ile nie

nastąpi wypłata transferowa bądź przejęcie funduszu przez inne towarzystwo emerytalne,

4)

w razie likwidacji funduszu inwestycyjnego, o ile nie nastąpi wypłata transferowa,

5)

w razie likwidacji zakładu lub towarzystwa ubezpieczeń, o ile nie nastąpi wypłata

transferowa lub przelew praw (cesja) z umowy pracodawcy z zakładem bądź towarzystwem

ubezpieczeń na rzecz innego zakładu lub towarzystwa ubezpieczeniowego,

6)

w wypadku śmierci uczestnika - na rzecz osoby uposażonej lub spadkobierców albo uposażonych

wskazanych w umowie ubezpieczenia.

2.

Wypłaty mogą być, w zależności od żądania uczestnika, dokonywane jednorazowo bądź

ratalnie, w gotówce lub przelewem na wskazany przez uczestnika rachunek, w tym również

na rachunek w zakładzie ubezpieczeń lub towarzystwie ubezpieczeń wzajemnych, pod warunkiem

że nie jest on prowadzony w ramach pracowniczego programu emerytalnego. Wypłaty jednorazowe

muszą być dokonane w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia zgłoszenia żądania,

a w przypadku wypłat ratalnych pierwsza rata jest płatna w terminie nie dłuższym niż

1 miesiąc od dnia zgłoszenia żądania, chyba że uczestnik zażąda wypłaty w terminie

późniejszym.

3.

Wypłata bez wniosku uczestnika następuje, w razie ukończenia przez niego 70 lat, jednorazowo,

w terminie 3 miesięcy od tej daty.

4.

Wypłata skutkuje utratę prawa do udziału w pracowniczych programach emerytalnych w

przyszłości, poza sytuacją wskazaną w ust. 1 pkt 3.

5.

Wypłata nie może nastąpić w sytuacji określonej w art. 5 ust. 3, jeżeli po jej dokonaniu

pracownik pozostawałby uczestnikiem innego programu emerytalnego. W takim przypadku

można dokonać wyłączenie wypłaty transferowej.

1.

Statut pracowniczego funduszu emerytalnego, umowa z funduszem inwestycyjnym albo umowa

z zakładem bądź towarzystwem ubezpieczeń powinna określać, zgodnie z ustaleniami zakładowej

umowy emerytalnej, terminy i warunki wypłat ratalnych, jednak z zapewnieniem możliwości

wypowiedzenia i jednorazowej wypłaty w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące oraz przelewu

praw do środków (cesji) na rzecz osób trzecich z jednoczesną dopuszczalnością ich

zablokowania na czas oznaczony.

2.

Zasady obliczania i wypłat środków zgromadzonych na rachunku w pracowniczym funduszu

emerytalnym reguluje ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

na rachunkach w funduszach inwestycyjnych - ustawa o funduszach inwestycyjnych, a

na rachunkach towarzystw bądź zakładów ubezpieczeń - ustawa o działalności ubezpieczeniowej.

Szczegółowe zasady określają odpowiednio statuty lub regulaminy.

3.

Do wypłat dokonywanych na warunkach ustawy nie stosuje się ograniczeń zawartych w

ustawie z dnia 2 grudnia 1994 r. - Prawo dewizowe

(Dz. U. Nr 136, poz. 703, z 1995 r. Nr 132, poz. 641, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 i z 1997 r. Nr 71, poz. 449), dotyczących transferu za granicę wartości dewizowych oraz sprzedaży przez banki

za krajowe środki płatnicze osobom zagranicznym zagranicznych środków płatniczych.

1.

Wypłata transferowa jest dokonywana do innego zakładu ubezpieczeń, towarzystwa, funduszu

inwestycyjnego albo pracowniczego funduszu emerytalnego na podstawie dyspozycji pracownika

przy ustaniu uczestnictwa w dotychczasowym programie i przystąpienia do nowego na

skutek zmiany pracodawcy, wypowiedzenia w nim udziału przez pracownika bądź likwidacji

pracowniczego programu emerytalnego.

2.

Zakładowa umowa emerytalna powinna przewidywać termin i sposób przyjęcia nowego uczestnika,

który zamierza przetransferować środki i uczestniczyć w pracowniczym programie emerytalnym

po zmianie pracodawcy, jeżeli spełnia on warunki zawarte w umowie.

3.

Umowy z zakładem albo towarzystwem ubezpieczeń, umowy z funduszem inwestycyjnym oraz

statuty pracowniczych funduszy emerytalnych powinny określać terminy, warunki i zapewniać

przyjmowanie wpłat transferowych oraz przyjmowanie uczestników zamierzających kontynuować

udział w pracowniczym programie emerytalnym.

1.

Zwrot środków zgromadzonych w programie następuje w razie wypowiedzenia umowy przez

uczestnika: w przypadkach określonych w ustawie oraz w razie likwidacji programu,

jeżeli nie zachodzą przesłanki do wypłaty bądź wypłaty transferowej.

2.

Podmiot zarządzający środkami zapewnia ich zwrot w terminie upływu okresu wypowiedzenia

według dyspozycji pracownika zawartej w wypowiedzeniu.

3.

W przypadku zwrotu środków pochodzących ze składki dodatkowej pracodawca nalicza i

potrąca wynagrodzenie za obsługę programu emerytalnego uczestnika, w wysokości obliczonej

zgodnie z zasadami określonymi w zakładowej umowie emerytalnej.

Wypłata, wypłata transferowa lub zwrot środków zgromadzonych w funduszu inwestycyjnym

w wyniku realizacji pracowniczego programu emerytalnego następuje formie pieniężnej,

po odkupieniu przez ten fundusz jednostek uczestnictwa znajdujących się na rachunku

uczestnika.

1.

Uczestnik może dokonać w każdym czasie wypowiedzenia pracowniczej umowy emerytalnej

składanego pracodawcy w formie pisemnej, przy czym okres wypowiedzenia przewidziany

umową zakładową nie może być krótszy niż 1 miesiąc i dłuższy niż 3 miesiące.

2.

W razie wypowiedzenia umowy, środki dotychczas zgromadzone na rachunku uczestnika

pozostają na tym rachunku do czasu ich wypłaty zgodnie z postanowieniami zakładowej

umowy emerytalnej, z wyjątkiem wypłaty transferowej do innego pracowniczego programu

emerytalnego, która następuje na wniosek uczestnika.

3.

W przypadku wypowiedzenia umowy na skutek połączenia, podziału, zbycia przedsiębiorstwa

bądź jego zorganizowanej części i zmiany tym samym pracodawcy, likwidacji programu

w związku z likwidacją pracodawcy lub pracowniczego funduszu, bądź jego upadłością,

może nastąpić zwrot dotychczas zgromadzonych środków na wniosek uczestnika.

4.

Zwrotu środków pochodzących ze składki dodatkowej dokonuje się w przypadku wypowiedzenia

pracowniczej umowy emerytalnej na wniosek pracownika w terminach i na warunkach określonych

w zakładowej umowie emerytalnej. W przypadku wypowiedzenia umowy i zwrotu środków

pochodzących ze składki dodatkowej, uczestnik traci prawo do udziału w pracowniczych

programach emerytalnych w przyszłości.

1.

W deklaracji uczestnik pracowniczego programu emerytalnego może dokonać rozrządzenia

środkami zgromadzonymi na jego rachunku w ramach pracowniczego programu emerytalnego

poprzez wskazanie osoby uposażonej do odbioru świadczenia na wypadek jego śmierci.

2.

W przypadku braku rozrządzenia na wypadek śmierci uprawnieni są spadkobiercy na zasadach

ogólnych. Wypłata na ich rzecz powinna nastąpić w terminie 1 miesiąca od dnia przedłożenia

stwierdzenia nabycia spadku ze wskazaniem przez spadkobierców osoby uprawnionej do

odbioru wypłaty.

Środki zgromadzone w ramach pracowniczego programu emerytalnego ze składki podstawowej

nie podlegają egzekucji sądowej i administracyjnej, chyba że powstał obowiązek ich

zwrotu albo wypłaty i wtedy podlegają egzekucji od dnia wymagalności. Ograniczenia

powyższe nie mają zastosowania do egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń

z tytułu alimentów.

1.

Likwidacja pracowniczego programu emerytalnego może nastąpić w przypadku

1)

likwidacji bądź upadłości pracodawcy,

2)

likwidacji lub upadłości zakładu albo towarzystwa ubezpieczeń,

3)

likwidacji funduszu inwestycyjnego lub pracowniczego funduszu emerytalnego,

4)

spadku wartości środków wniesionych w ramach programu poniżej kwoty ustalonej w umowie

z zakładem albo towarzystwem ubezpieczeń, funduszem inwestycyjnym bądź w statucie

funduszu emerytalnego.

2.

Umowy z zakładami albo towarzystwami ubezpieczeń powinny zapewniać w przypadku likwidacji

programu, w sytuacjach wskazanych w ust. 1 pkt 1 i 3, utrzymanie środków na rachunkach

w ramach dotychczasowych umów, do czasu ich wypłaty, przelewu na inny rachunek z nowej

umowy ubezpieczenia zaoferowanej uczestnikowi bądź wypłaty transferowej, chyba że

uczestnik złoży wypowiedzenie i wystąpi o zwrot środków.

3.

Pracodawca w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, ma obowiązek zapewnić zawarcie

umowy z nowym towarzystwem lub zakładem ubezpieczeń, funduszem inwestycyjnym albo

pracowniczym towarzystwem i zaproponować zmianę zakładowej umowy emerytalnej w niezbędnym

zakresie.

4.

Decyzję o likwidacji pracowniczego programu emerytalnego pracodawca przesyła uczestnikom

z podaniem terminu, od którego zaprzestaje naliczania i poboru składek, oraz przyczyn

likwidacji ze wskazaniem czynności, które podjął zgodnie z postanowieniami tej ustawy

i ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

1.

Do powstania pracowniczego programu emerytalnego konieczne jest: zawarcie zakładowej

umowy emerytalnej, zawarcie umowy z funduszem inwestycyjnym, zakładem ubezpieczeń

lub towarzystwem ubezpieczeń wzajemnych bądź powstanie towarzystwa emerytalnego i

uchwalenie statutu pracowniczego funduszu emerytalnego, wpis do rejestru prowadzonego

przez Urząd Nadzoru.

2.

Wniosek pracodawcy o wpis pracowniczego programu emerytalnego do rejestru powinien

zawierać dane pracodawcy: nazwę (firmę), siedzibę, numer REGON, adres do korespondencji

wraz z dokumentami źródłowymi potwierdzającymi te dane i w załączeniu: umowę z zakładem

lub towarzystwem ubezpieczeń, umowę z funduszem inwestycyjnym lub statut towarzystwa

funduszu pracowniczego, umowę o wspólnym międzyzakładowym programie emerytalnym, zakładową

umowę emerytalną, wzór pracowniczej umowy emerytalnej.

1.

Wpis pracowniczego programu emerytalnego do rejestru powinien obejmować

1)

zawarte we wniosku dane dotyczące pracodawcy,

2)

informację, czy program jest wspólny, czy też nie,

3)

formę programu emerytalnego oraz dane zakładu ubezpieczeń, towarzystwa ubezpieczeń,

funduszu inwestycyjnego lub pracowniczego funduszu emerytalnego, który będzie zarządzać

gromadzonymi środkami,

4)

warunki uczestnictwa w programie zawarte w zakładowej umowie emerytalnej.

2.

Pracodawca ma obowiązek zgłosić wszelkie zmiany powyższych danych w terminie 2 tygodni

od dnia ich wystąpienia.

3.

Zmiana pracowniczej umowy emerytalnej może obowiązywać nie wcześniej niż od dnia wpisu

do rejestru przez Urząd Nadzoru.

1.

Urząd Nadzoru jest obowiązany rozpatrzyć wniosek o wpis programu do rejestru w terminie

1 miesiąca od dnia jego złożenia.

2.

Jeżeli wniosek nie spełnia warunków wynikających z przepisów niniejszej ustawy, Urząd

Nadzoru jest zobowiązany w terminie 1 miesiąca wezwać pracodawcę do usunięcia nieprawidłowości,

wyznaczając w tym celu odpowiedni termin nie krótszy niż trzy tygodnie.

Urząd Nadzoru może odmówić rejestracji pracowniczego programu emerytalnego wyłącznie

w przypadku, o którym mowa w art. 37 ust. 2.

1.

Urząd Nadzoru sprawuje nadzór nad pracowniczymi programami emerytalnymi w zakresie

ich zgodności z prawem.

2.

Urząd Nadzoru jest uprawniony w szczególności do żądania od pracodawcy prowadzącego

pracowniczy program emerytalny wszystkich informacji, dokumentów i wyjaśnień związanych

z prowadzeniem tego programu.

3.

W razie stwierdzenia nieprawidłowości w prowadzeniu programu Urząd Nadzoru powiadamia

o nich osobę prowadzącą program i wyznacza termin do ich usunięcia.

4.

W razie nieusunięcia nieprawidłowości w wyznaczonym terminie, Urząd Nadzoru może nałożyć

na osobę prowadzącą program karę pieniężną w wysokości do 500 000 złotych.

5.

W sprawach nie uregulowanych niniejszą ustawą kompetencje Urzędu Nadzoru reguluje

ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

1.

Do postępowania przed Urzędem Nadzoru stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego. Rejestracja, odmowa rejestracji programu lub zmian oraz wykreślenie programu z rejestru

następuje w drodze decyzji administracyjnej.

2.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe

zasady prowadzenia rejestru programów emerytalnych oraz terminy i tryb wydawania wypisów

z rejestru.

1.

Kto, nie będąc do tego uprawniony, używa w nazwie (firmie) lub określenia prowadzonej

przez siebie działalności gospodarczej albo w reklamie określeń, o których mowa w

art. 8,

podlega grzywnie do 1 000 000 zł lub karze pozbawienia wolności do lat 5.

2.

Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 działając w

imieniu osoby prawnej.

W ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

(Dz. U. z 1997 r. Nr 16, poz. 89 i Nr 137, poz. 926) w art. 1 w ust. 2 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się wyrazy „a także nabycie nie należących do spadków praw do środków zgromadzonych w pracowniczym

funduszu emerytalnym, funduszu inwestycyjnym otwartym lub specjalistycznym funduszu

inwestycyjnym otwartym - w wyniku realizacji pracowniczego programu emerytalnego,

na podstawie rozrządzenia dokonanego przez uczestnika tego programu na wypadek jego

śmierci”.

W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

(Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 i Nr 134, poz. 646, z 1994 r. Nr 43, poz. 163, Nr 90, poz. 419, Nr 113, poz. 547, Nr 123, poz. 602 i Nr 126, poz. 626, z 1995 r. Nr 5, poz. 25 i Nr 133, poz. 654, z 1996 r. Nr 25, poz. 113, Nr 87, poz. 395, Nr 137, poz. 638, Nr 147, poz. 686 i Nr 156, poz. 776 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 30, poz. 164, Nr 71, poz. 449, Nr 85, poz. 538, Nr 96, poz. 592, Nr 121, poz. 770, Nr 123, poz. 776 i Nr 137, poz. 926) wprowadza się następujące zmiany

1)

art. 14 w ust. 2 w pkt 8 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 9 w brzmieniu

„

9)

otrzymane wynagrodzenie za obsługę pracowniczego programu emerytalnego uczestnika,

w związku ze zwrotem środków pochodzących ze składki dodatkowej.

”

;

2)

w art. 22 po ust. 1a dodaje się ust. 1b w brzmieniu

„

1b.

Kosztami uzyskania przychodów są również wydatki poniesione przez pracodawcę na zapewnienie

prawidłowej realizacji pracowniczego programu emerytalnego w rozumieniu przepisów

o pracowniczych programach emerytalnych.

”

W ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

(Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 i Nr 134, poz. 646, z 1994 r. Nr 1, poz. 2, Nr 43, poz. 163, Nr 80, poz. 368, Nr 87, poz. 406, Nr 90, poz. 419, Nr 113, poz. 547, Nr 123, poz. 602 i Nr 127, poz. 627, z 1995 r. Nr 5, poz. 25, Nr 86, poz. 433, Nr 96, poz. 478, Nr 133, poz. 654 i Nr 142, poz. 704, z 1996 r. Nr 25, poz. 113, Nr 34, poz. 146, Nr 90, poz. 405, Nr 137, poz. 639 i Nr 147, poz. 686 oraz z 1997 r. Nr 9, poz. 44, Nr 28, poz. 153, Nr 79, poz. 484, Nr 96, poz. 592, Nr 107, poz. 685, Nr 118, poz. 754, Nr 121, poz. 770, Nr 123, poz. 776 i 777 i Nr 137, poz. 926) w art. 15 po ust. 1c dodaje się ust. 1d w brzmieniu

„

1d.

Kosztami uzyskania przychodów są również wydatki poniesione przez pracodawcę na zapewnienie

prawidłowej realizacji pracowniczego programu emerytalnego w rozumieniu przepisów

o pracowniczych programach emerytalnych.

”

1.

Pracodawcy prowadzący dla pracowników grupowe ubezpieczenia na życie, związane z funduszem

inwestycyjnym lub inną formą grupowego gromadzenia środków na cele emerytalne, korzystający

na mocy odrębnych przepisów z prawa do odliczenia poniesionych wydatków od podstawy

wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, zaoferują zawarcie zakładowych umów emerytalnych

na warunkach tej ustawy.

2.

Jeżeli w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy pracodawca nie złoży do Urzędu

Nadzoru wniosku skutkującego wpisem pracowniczego programu emerytalnego do rejestru,

traci uprawnienia, o których mowa w ust. 1.

3.

Czynności pracodawcy związane z zawarciem i realizacją zakładowej umowy emerytalnej,

poborem składek, zwrotem i wypłacaniem środków nie stanowią czynności pośrednictwa

ubezpieczeniowego w rozumieniu ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.