Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych.

1.

Do ochrony porządku publicznego na terenie gminy może być utworzona samorządowa umundurowana

formacja - straż gminna, zwana dalej „strażą”.

2.

Straż spełnia służebną rolę wobec społeczności lokalnej, wykonując swe zadania z poszanowaniem

godności i praw obywateli.

1.

Rada gminy może utworzyć straż gminną.

2.

Rada gminy tworzy straż po zasięgnięciu opinii właściwego terytorialnie komendanta

wojewódzkiego Policji.

3.

W gminach, w których przewodniczącym zarządu jest burmistrz (prezydent miasta), straż

nosi nazwę „straż miejska”.

1.

Gminy sąsiadujące na obszarze jednego województwa mogą zawrzeć, po zasięgnięciu opinii

właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji, porozumienie o utworzeniu

wspólnej straży. W porozumieniu ustala się w szczególności zasięg terytorialny działania

straży i sposób jej finansowania przez zainteresowane gminy oraz wyznacza się radę

gminy, która nada regulamin straży i której straż będzie podlegać.

2.

W mieście, które jest związkiem komunalnym, utworzonym z mocy ustawy, może działać

tylko straż miejska utworzona przez radę miasta. Przepis art. 2 ust. 2 stosuje się

odpowiednio.

3.

Ilekroć w dalszych przepisach ustawy jest mowa o „gminie”, „radzie gminy” i „zarządzie

gminy” - rozumie się przez to również, odpowiednio, miasto będące związkiem komunalnym

utworzonym z mocy ustawy oraz radę i zarząd tego miasta.

Rada gminy może rozwiązać straż po powiadomieniu właściwego terytorialnie komendanta

wojewódzkiego Policji.

Koszty związane z funkcjonowaniem straży pokrywane są z budżetu gminy. Koszty związane

z funkcjonowaniem straży, o której mowa w art. 3 ust. 2, są pokrywane z budżetu miasta.

1.

Straż jest jednostką organizacyjną gminy.

2.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach rada gminy może postanowić o umiejscowieniu

Komendy straży w strukturze urzędu gminy.

1.

Strażą kieruje Komendant powoływany i odwoływany przez zarząd gminy po zasięgnięciu

opinii właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji.

2.

Przełożonym Komendanta jest wójt, burmistrz (prezydent miasta).

1.

Komendant straży wykonuje swoje zadania przy pomocy Komendy Straży.

2.

Szczegółową strukturę organizacyjną straży określa regulamin straży nadawany przez

radę gminy.

1.

Nadzór nad działalnością straży sprawuje zarząd gminy, a w zakresie fachowym - Komendant

Główny Policji poprzez właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji.

2.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, zasady

współpracy Policji ze strażami oraz zakres, w jakim Komendant Główny Policji sprawuje

fachowy nadzór nad strażami i udziela im pomocy.

1.

Straż wykonuje zadania w zakresie ochrony porządku publicznego wynikające z ustaw

i aktów prawa miejscowego.

2.

Zadania, o których mowa w ust. 1, wykonują pracownicy straży, zwani dalej „strażnikami”.

Do zadań straży należy w szczególności

1)

ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych,

2)

czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu drogowego - w zakresie określonym w przepisach

o ruchu drogowym,

3)

współdziałanie z właściwymi podmiotami w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli,

pomocy w usuwaniu awarii technicznych i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych

zagrożeń,

4)

zabezpieczenie miejsca przestępstwa, katastrofy lub innego podobnego zdarzenia albo

miejsc zagrożonych takim zdarzeniem przed dostępem osób postronnych lub zniszczeniem

śladów i dowodów, do momentu przybycia właściwych służb, a także ustalenie, w miarę

możliwości, świadków zdarzenia,

5)

ochrona obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej,

6)

współdziałanie z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń

i imprez publicznych,

7)

doprowadzanie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania,

jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują

się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu i zdrowiu

innych osób,

8)

informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagrożeń, a także inicjowanie

i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw

i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i współdziałanie w tym zakresie z organami

państwowymi, samorządowymi i organizacjami społecznymi,

9)

konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla potrzeb

gminy.

1.

Strażnik wykonując zadania, o których mowa w art. 10 i 11, ma prawo do

1)

udzielania pouczeń,

2)

legitymowania osób w uzasadnionych przypadkach w celu ustalenia ich tożsamości,

3)

ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub

zdrowia ludzkiego, a także dla mienia i niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej

jednostki Policji,

4)

nakładania grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym

przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,

5)

dokonywania czynności sprawdzających, kierowania wniosków o ukaranie do kolegium do

spraw wykroczeń, oskarżania przed kolegium do spraw wykroczeń i wnoszenia środków

odwoławczych - w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia,

6)

usuwania pojazdów i blokowania kół pojazdów w przypadkach określonych w przepisach

o ruchu drogowym,

7)

wydawania poleceń,

8)

żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych i samorządowych,

9)

zwracania się, w nagłych przypadkach, o pomoc do jednostek gospodarczych, prowadzących

działalność w zakresie użyteczności publicznej oraz organizacji społecznych, jak również

do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy na zasadach określonych w ustawie o Policji.

2.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres i sposób wykonywania czynności,

o których mowa w ust. 1 pkt 2, 3, 8 i 9.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, tryb

i zasady uznawania pojazdów straży za pojazdy uprzywilejowane.

1.

Strażnik może stosować środki przymusu bezpośredniego wobec osób uniemożliwiających

wykonywanie przez niego zadań określonych w ustawie.

2.

Środkami przymusu bezpośredniego, o których mowa w ust. 1, są

1)

siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony,

2)

kajdanki,

3)

pałki obronne wielofunkcyjne,

4)

psy obronne,

5)

paralizatory elektryczne,

6)

broń gazowa i ręczne miotacze gazu.

3.

Strażnik może stosować jedynie środki, o których mowa w ust. 2, odpowiadające potrzebom

wynikającym z istniejącej sytuacji i niezbędne do osiągnięcia podporządkowania się

wydanym poleceniom.

4.

Środki, o których mowa w ust. 2, powinny być stosowane w sposób możliwie najmniej

naruszający dobra osobiste osoby, w stosunku do której zostały podjęte.

5.

Użycie środków, o których mowa w ust. 2, przez strażnika może nastąpić przy odpowiednim

zachowaniu przepisów o Policji.

1.

Straży wykonującej zadania określone w art. 11 pkt 5 i 9 może być wydane pozwolenie

na broń, zwane świadectwem broni.

2.

Straże, po uzyskaniu świadectwa broni mogą nabywać broń i amunicję od podmiotów uprawnionych

do obrotu bronią.

Dopuszczenie strażnika do wykonywania zadań z bronią palną krótką następuje na wniosek

komendanta straży w drodze decyzji administracyjnej, wydanej przez właściwy organ

Policji.

Strażnik, o którym mowa w art. 16, może być wyposażony na czas wykonywania czynności

służbowych w broń palną krótką, na polecenie komendanta straży.

1.

Jeżeli środki przymusu bezpośredniego, wymienione w art. 14 ust. 2, przy wykonywaniu

zadań wymienionych w art. 15 ust. 1 okazały się niewystarczające lub ich użycie ze

względu na okoliczności danego zdarzenia nie jest możliwe, strażnik ma prawo użycia

broni palnej krótkiej wyłącznie

1)

w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie, zdrowie strażnika lub

innej osoby,

2)

przeciwko osobie, która nie zastosowała się do wezwania do natychmiastowego porzucenia

broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie zagrozić może życiu, zdrowiu

strażnika lub innej osoby,

3)

przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń palną krótką strażnikowi,

4)

w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na wykonywany konwój

dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych.

2.

Użycie broni palnej powinno następować w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą

szkodę osobie, przeciwko której użyto broni, i nie może zmierzać do pozbawienia jej

życia, a także narażać na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia innych osób.

3.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób postępowania

przy użyciu broni palnej krótkiej przez strażników.

4.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, warunki

przydziału, przechowywania i ewidencjonowania broni i amunicji przez straż.

Strażnik, który podjął decyzję o użyciu broni, powinien postępować ze szczególną rozwagą,

traktując broń jako ostateczny środek działania.

Na zastosowanie i sposób przeprowadzenia czynności, o których mowa w art. 12, 14 i

18, przysługuje zażalenie do prokuratora.

1.

Strażnik podczas wykonywania czynności służbowych jest obowiązany nosić umundurowanie,

legitymację służbową, znak identyfikacyjny oraz emblemat gminny.

2.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wzór umundurowania, legitymacji,

dystynkcji i znaków identyfikacyjnych strażników, a także warunki i sposób ich noszenia.

Strażnik przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 12, jest obowiązany przedstawić

się imieniem i nazwiskiem, a ponadto na żądanie osoby, której czynności te dotyczą,

okazać legitymację służbową w sposób umożliwiający odczytanie i zanotowanie nazwiska

strażnika oraz organu, który wydał legitymację.

Przy wykonywaniu czynności służbowych strażnik korzysta z ochrony przewidzianej dla

funkcjonariuszy publicznych.

Strażnikiem może być osoba, która

1)

posiada obywatelstwo polskie,

2)

ukończyła 21 lat,

3)

korzysta z pełni praw publicznych,

4)

posiada co najmniej wykształcenie średnie,

5)

cieszy się nienaganną opinią,

6)

jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym,

7)

nie była karana sądownie,

8)

ma uregulowany stosunek do służby wojskowej.

1.

Strażnika zatrudnia się na czas określony nie dłuższy niż 12 miesięcy, w ramach którego

odbywa on przeszkolenie podstawowe.

2.

Zatrudnienie strażnika na czas nieokreślony może nastąpić po ukończeniu przez niego

z wynikiem pozytywnym przeszkolenia podstawowego.

3.

W uzasadnionych przypadkach można odstąpić od zatrudnienia strażnika na czas określony,

jeżeli posiada odpowiednie przygotowanie do pracy w straży.

4.

Komendant Główny Policji określi założenia programowe o metodyczne przeszkolenia podstawowego

strażników oraz zasady udziału policjantów w innych szkoleniach dla potrzeb straży.

Z dniem zatrudnienia strażnik składa pisemne ślubowanie następującej treści

„

Ślubuję uroczyście służyć Państwu i wspólnocie lokalnej, chronić porządek publiczny

i bezpieczeństwo ludzi, przestrzegać porządku prawnego i dyscypliny służbowej, dbać

o etykę i dobre imię służby

”

.

Ślubowanie może być również złożone z dodaniem słów „Tak mi dopomóż Bóg”.

Do obowiązków strażnika należy

1)

przestrzeganie prawa, rzetelne, bezstronne i terminowe wykonywanie poleceń przełożonych,

2)

poszanowanie powagi, honoru, godności obywateli i własnej,

3)

zachowanie tajemnicy państwowej i służbowej,

4)

podejmowanie interwencji w sytuacjach zagrożenia życia, zdrowia lub mienia, a także

w przypadku naruszenia dóbr osobistych ludzi,

5)

zachowanie uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami, przełożonymi, podwładnymi

oraz współpracownikami,

6)

stałe podnoszenie kwalifikacji zawodowych,

7)

zachowanie się z godnością w czasie pracy i poza nią.

Strażnik, który przy wykonywaniu zadań przekroczył uprawnienia lub nie dopełnił obowiązku,

naruszając w ten sposób dobra osobiste obywatela, podlega karze pozbawienia wolności

do lat 5.

1.

Strażnik, który wzorowo wykonuje obowiązki, przejawia inicjatywę w działaniach, doskonali

swoje kwalifikacje zawodowe, może uzyskać

1)

pochwałę,

2)

nagrodę pieniężną,

3)

awans,

4)

przedstawienie do odznaczenia.

2.

Strażnik, o którym mowa w ust. 1, może również uzyskać usunięcie z akt osobowych zapisu

o uprzednio wymierzonej karze dyscyplinarnej.

1.

Strażnicy mogą się zrzeszać w związkach zawodowych, z tym że nie mają prawa do strajku.

Przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

(Dz. U. Nr 55, poz. 234, z 1994 r. Nr 43, poz. 163, z 1996 r. Nr 1, poz. 2, Nr 24, poz. 110, Nr 61, poz. 283, Nr 75, poz. 355 i Nr 152, poz. 723 oraz z 1997 r. Nr 82, poz. 518, Nr 88, poz. 554, Nr 96, poz. 589 i Nr 121, poz. 769) stosuje się odpowiednio.

2.

W trakcie trwania stosunku pracy strażnik nie może być członkiem partii politycznej.

Strażnik nie może bez zezwolenia komendanta podejmować innego zajęcia zarobkowego.

W sprawach dotyczących strażników, a nie uregulowanych w ustawie, mają zastosowanie

przepisy ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych

(Dz. U. Nr 21, poz. 124 i Nr 43, poz. 253, z 1991 r. Nr 104, poz. 450, z 1994 r. Nr 98, poz. 471 oraz z 1997 r. Nr 9, poz. 43 i Nr 28, poz. 153).

Obowiązki i prawa innych pracowników zatrudnionych w straży reguluje ustawa o pracownikach

samorządowych.

W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia

(Dz. U. Nr 12, poz. 116, z 1972 r. Nr 49, poz. 312, z 1975 r. Nr 16, poz. 91 i Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 16, poz. 125 i Nr 45, poz. 291, z 1983 r. Nr 6, poz. 35 i Nr 44, poz. 203, z 1985 r. Nr 23, poz. 100, z 1986 r. Nr 39, poz. 193, z 1988 r. Nr 20, poz. 135, z 1989 r. Nr 34, poz. 180, z 1990 r. Nr 20, poz. 121, Nr 43, poz. 251 i Nr 72, poz. 422, z 1991 r. Nr 32, poz. 131 i Nr 94, poz. 419, z 1992 r. Nr 24, poz. 101, z 1994 r. Nr 27, poz. 96, z 1995 r. Nr 95, poz. 475 oraz z 1997 r. Nr 43, poz. 272 i Nr 102, poz. 643) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 19 w § 1 po wyrazach „Państwowej Inspekcji Handlowej” wyraz „oraz” zastępuje się przecinkiem, a po wyrazach „służby ochronnej lasów państwowych” dodaje się wyrazy „oraz straż gminna (miejska)”,

2)

w art. 27 § 2 otrzymuje brzmienie

„

§ 2.

Organom administracji państwowej, właściwym organom gminy oraz strażom gminnym (miejskim),

uprawnienia oskarżyciela publicznego przysługują tylko w sprawach, w których, w zakresie

swojego działania, złożyły wnioski o ukaranie

”

.

W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń

(Dz. U. Nr 12, poz. 114, z 1981 r. Nr 24, poz. 124, z 1982 r. Nr 16, poz. 125, z 1983 r. Nr 6, poz. 35 i Nr 44, poz. 203, z 1984 r. Nr 54, poz. 275, z 1985 r. Nr 14, poz. 60 i Nr 23, poz. 100, z 1986 r. Nr 39, poz. 193, z 1988 r. Nr 20, poz. 135 i Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 34, poz. 180, z 1990 r. Nr 51, poz. 297, Nr 72, poz. 422 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 75, poz. 332 i Nr 91, poz. 408, z 1992 r. Nr 24, poz. 101, z 1994 r. Nr 123, poz. 600, z 1995 r. Nr 6, poz. 29 i Nr 60, poz. 310 oraz z 1997 r. Nr 54, poz. 349, Nr 60, poz. 369, Nr 85, poz. 539, Nr 98, poz. 602, Nr 104, poz. 661, Nr 106, poz. 677 i Nr 111, poz. 724) w art. 65

a)

w § 1 po wyrazach „organ państwowy” dodaje się wyrazy „oraz straż gminną (miejską)”,

b)

w § 2 po wyrazach „organowi państwowemu” dodaje się wyrazy „oraz straży gminnej (miejskiej)”.

W ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

(Dz. U. Nr 98, poz. 602) w art. 131 w ust. 1 w pkt 2 na końcu skreśla się przecinek i dodaje wyrazy „oraz strażników straży gminnych (miejskich),”.

W ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

(Dz. U. Nr 30, poz. 179, z 1991 r. Nr 94, poz. 422 i Nr 107, poz. 461, z 1992 r. Nr 54, poz. 254, z 1994 r. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, Nr 34, poz. 163 i Nr 104, poz. 515, z 1996 r. Nr 59, poz. 269 i Nr 106, poz. 496 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153, Nr 80, poz. 499, Nr 88, poz. 554 i Nr 106, poz. 680) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 1 w ust. 2 w pkt 5 skreśla się wyrazy „tworzonymi na podstawie ustawy”;

2)

w art. 7 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie

„

4)

szczegółowe zasady szkolenia policjantów i strażników gminnych (miejskich)

”

;

3)

skreśla się rozdział 4.

1.

Straże gminne działające w dniu wejścia w życie ustawy stają się z tym dniem strażami

w rozumieniu ustawy.

2.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli rada gminy, w drodze uchwały, przed wejściem

w życie ustawy, postanowi o likwidacji straży.

1.

Straże gminne utworzone przez gminy, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy

(Dz. U. Nr 48, poz. 195 i Nr 86, poz. 396 oraz z 1995 r. Nr 124, poz. 601), zwane dalej „gminami warszawskimi”, stają się z mocy prawa oddziałami Straży Miejskiej

m.st. Warszawy. Regulamin straży może określić inną strukturę organizacyjną Straży

Miejskiej.

2.

Strażnicy oraz inni pracownicy straży gminnych utworzonych przez gminy warszawskie

mogą do dnia 31 marca 1998 r. złożyć oświadczenie o niewyrażeniu zgody na zatrudnienie

w Straży Miejskiej m.st. Warszawy. Stosunek pracy z osobami, które złożyły oświadczenie,

wygasa z mocy prawa z dniem przekształcenia straży gminnej w oddział straży miejskiej.

3.

Zasady i wysokość wynagrodzenia strażników oraz innych pracowników straży gminnych,

o których mowa w ust. 2, z dniem przekształcenia straży gminnej w jednostkę organizacyjną

straży miejskiej ustalana jest według zasad obowiązujących w Straży Miejskiej m.st.

Warszawy. W roku 1998 koszty funkcjonowania oddziałów, o których mowa w ust. 1, pokrywane

są z budżetu gmin warszawskich, w których straże gminne działały przed dniem przejęcia

przez Straż Miejską.

4.

Mienie komunalne pozostające w dyspozycji straży gminnej może być przekazane nieodpłatnie

przez gminę warszawską m.st. Warszawie, z przeznaczeniem na potrzeby Straży Miejskiej

m.st. Warszawy.

Strażnik może używać umundurowania, legitymacji służbowej, znaku identyfikacyjnego

oraz emblematu gminy według dotychczasowych obowiązujących wzorów, do czasu wyczerpania

ich zapasów, nie dłużej jednak niż 18 miesięcy od dnia wejścia ustawy w życie.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., z wyjątkiem art. 39 ust. 1, 3 i

4, który wchodzi w życie z dniem następującym po upływie kadencji rad gmin wybranych

dniu 19 czerwca 1994 r.