Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.

§ 1.

Wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, karnym skarbowym i w postępowaniu w sprawach

o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności

odbywa się według przepisów niniejszego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2.

W postępowaniu wykonawczym w kwestiach nie uregulowanych w niniejszym kodeksie stosuje

się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Organami wykonującymi orzeczenia są

1)

sąd pierwszej instancji,

2)

sąd penitencjarny,

3)

prezes sądu lub upoważniony sędzia,

4)

sędzia penitencjarny,

5)

dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektor okręgowy i Dyrektor

Generalny Służby Więziennej albo osoba kierująca innym zakładem przewidzianym w przepisach

prawa karnego wykonawczego oraz komisja penitencjarna,

6)

sądowy kurator zawodowy,

7)

sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny,

8)

urząd skarbowy,

9)

odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego,

10)

inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń.

§ 1.

Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu

dotyczącym wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2.

W sprawach zastrzeżonych w niniejszym kodeksie dla sądu penitencjarnego właściwy jest

ten sąd penitencjarny, w którego okręgu przebywa skazany, chyba, że ustawa stanowi

inaczej. Sądem penitencjarnym jest sąd wojewódzki.

§ 3.

W stosunku do osób skazanych przez sąd wojskowy, w sprawach określonych w § 2, orzeka

wojskowy sąd garnizonowy.

§ 4.

W sprawach o wykroczenia sąd rejonowy jest właściwy do wykonywania orzeczeń wydanych

przez sąd oraz rozstrzygnięć wydanych przez kolegium do spraw wykroczeń.

§ 5.

W sprawach o wykroczenia orzekanie dotyczące wykonania rozstrzygnięć kolegiów do spraw

wykroczeń należy do sądu rejonowego, w którego okręgu rozstrzygnięcie jest albo ma

być wykonywane, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych dla sądu penitencjarnego.

§ 1.

Kary, środki karne, zabezpieczające i zapobiegawcze wykonuje się w sposób humanitarny,

z poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub nieludzkiego

albo poniżającego traktowania i karania skazanego.

§ 2.

Skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie

z ustawy i przepisów wydanych na jej podstawie oraz z prawomocnego orzeczenia.

§ 1.

Skazany jest podmiotem określonych w niniejszym kodeksie praw i obowiązków.

§ 2.

Skazany ma obowiązek stosować się do wydanych przez właściwe organy poleceń zmierzających

do wykonania orzeczenia.

§ 1.

Skazany może składać wnioski o wszczęcie postępowania przed sądem i brać w nim udział

w charakterze strony oraz wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu

wykonawczym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2.

Skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie.

§ 1.

Skazany może zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w art. 2 pkt 3-6 i 10 z

powodu jej niezgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2.

Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z art. 3. W wypadku skazanego odbywającego

karę pozbawienia wolności sądem właściwym jest sąd penitencjarny.

§ 3.

Skarga na decyzję, o której mowa w § 1, przysługuje skazanemu w terminie 7 dni od

dnia zawiadomienia go o decyzji. Skargę wnosi się do organu, który wydał zaskarżoną

decyzję. Jeżeli organ, który wydał zaskarżoną decyzję, nie przychylił się do skargi,

przekazuje ją wraz z aktami sprawy bezzwłocznie do właściwego sądu.

§ 4.

Sąd powołany do rozpoznania skargi może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Odmowa

wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

§ 5.

Po rozpoznaniu skargi sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, uchyleniu albo zmianie zaskarżonej

decyzji; na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.

§ 1.

W postępowaniu wykonawczym skazany może korzystać z pomocy obrońcy ustanowionego w

tym postępowaniu lub pełnomocnika.

§ 2.

W postępowaniu przed sądem skazany musi mieć obrońcę, jeżeli

1)

jest głuchy, niemy lub niewidomy,

2)

zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności,

3)

nie ukończył 18 lat,

4)

nie włada językiem polskim.

§ 3.

Skazany pozbawiony wolności może porozumiewać się ze swoim obrońcą lub pełnomocnikiem

będącym adwokatem podczas nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie lub telefonicznie.

§ 1.

Postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne.

§ 2.

Orzeczenie staje się wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 1.

Policja w zakresie postępowania wykonawczego wykonuje polecenia sądu.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do Żandarmerii Wojskowej oraz dowódcy

wojskowego, jeżeli skazany jest żołnierzem.

§ 3.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej

oraz innych organów, jeżeli postępowanie wykonawcze dotyczy spraw, które zgodnie z

przepisami prawa należą do ich właściwości.

§ 4.

Organy i instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego oraz stowarzyszenia

i organizacje społeczne w zakresie swojego działania udzielają pomocy organom wykonującym

orzeczenia.

§ 1.

Sąd kierując orzeczenie do wykonania przesyła jego odpis lub wyciąg ze wzmianką o

wykonalności odpowiedniemu organowi powołanemu do wykonywania orzeczenia.

§ 2.

Sąd przesyła dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego orzeczenie wraz z uzasadnieniem,

jeżeli zostało sporządzone i nie zawiera wiadomości stanowiących tajemnicę państwową.

Sąd przesyła również posiadane w sprawie informacje dotyczące osoby skazanego, odpisy

orzeczeń i opinii lekarskich oraz psychologicznych, a na wniosek dyrektora zakładu

lub aresztu - również akta sądowe.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości, a w razie skazania żołnierza - Minister Sprawiedliwości

w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, określa, w drodze zarządzenia, zakres

informacji przesyłanych dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego, o których

mowa w § 2.

§ 4.

W razie skazania tymczasowo aresztowanego lub osoby odbywającej karę pozbawienia wolności,

sąd zawiadamia o tym odpowiednio dyrektora aresztu śledczego lub zakładu karnego.

§ 5.

Organ, o którym mowa w § 1, zawiadamia sąd o przystąpieniu do wykonania orzeczenia

oraz o zakończeniu jego wykonywania.

O prawomocnych skazaniach osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej lub służby

w formacjach obrony cywilnej na karę pozbawienia wolności bez zawieszenia jej wykonania,

jak również o zmianach dotyczących wykonywania kary pozbawienia wolności, sąd zawiadamia

również organy właściwe w sprawach powszechnego obowiązku obrony, na zasadach i w

trybie określonych w odrębnych przepisach.

§ 1.

Organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może

zwrócić się do sądu, który je wydał, o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania

orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary.

§ 2.

W sprawach o wykroczenia rozstrzygnięcie wątpliwości należy do sądu określonego w

art. 3 § 5.

§ 3.

Na postanowienie w przedmiocie określonym w § 1 lub 2 przysługuje zażalenie organowi

wykonującemu orzeczenie oraz każdemu, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy.

§ 1.

W postępowaniu wykonawczym organ wykonujący orzeczenie może zarządzić zebranie informacji

dotyczących skazanego, w szczególności w drodze wywiadu środowiskowego przeprowadzonego

przez kuratora sądowego.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z właściwymi ministrami określa, w drodze

rozporządzenia, inne organy powołane do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jego

zakres oraz tryb przeprowadzania.

§ 1.

Sąd umarza postępowanie wykonawcze w razie przedawnienia wykonania kary, śmierci skazanego

lub innej przyczyny wyłączającej to postępowanie.

§ 2.

Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca postępowanie wykonawcze, a

w szczególności jeżeli nie można ująć skazanego albo nie można wykonać wobec niego

orzeczenia z powodu choroby psychicznej lub innej przewlekłej, ciężkiej choroby, postępowanie

zawiesza się w całości lub w części na czas trwania przeszkody.

§ 3.

Zawieszenie postępowania wykonawczego nie wstrzymuje biegu przedawnienia, chyba że

skazany uchyla się od wykonania kary. Okres wstrzymania biegu przedawnienia nie może

przekroczyć 10 lat.

Wydane w postępowaniu wykonawczym postanowienia i zarządzenia doręcza się skazanemu

i prokuratorowi, jeżeli przysługuje im środek zaskarżenia, a nie byli obecni przy

ich ogłoszeniu.

§ 1.

Sąd, kierując do wykonania orzeczenie o pozbawieniu wolności, zawiadamia

1)

sąd opiekuńczy, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad dziećmi skazanego,

2)

właściwy organ, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad osoba niedołężną lub chorą, którą

opiekował się skazany, albo potrzeba przedsięwzięcia niezbędnych czynności do ochrony

mienia lub mieszkania skazanego.

§ 2.

O poczynionych wystąpieniach i wydanych zarządzeniach zawiadamia się skazanego.

§ 1.

W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka postanowieniem.

§ 2.

W kwestiach nie wymagających postanowienia prezes sądu lub upoważniony sędzia wydaje

zarządzenia.

§ 3.

W kwestiach nie wymagających postanowienia sądu penitencjarnego zarządzenia wydaje

sędzia penitencjarny.

§ 1.

Sąd orzeka na wniosek prokuratora, skazanego albo jego obrońcy

lub pełnomocnika oraz z urzędu, a jeżeli ustawa tak stanowi - na wniosek innych osób.

§ 2.

Wniosek lub skargę można zgłosić na piśmie lub ustnie. W wypadku ustnego zgłoszenia

spisuje się protokół.

§ 1.

W postępowaniu wykonawczym sąd orzeka jednoosobowo.

§ 2.

Zażalenie wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie. Jeżeli sąd nie

przychyli się do zażalenia, przekazuje je bezzwłocznie wraz z aktami sprawy do sądu

wyższej instancji.

§ 3.

Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie jednoosobowo.

W postępowaniu przed sądem prokurator jest stroną; w szczególności może składać wnioski

i wnosić zażalenia na postanowienia wydane w postępowaniu wykonawczym.

§ 1.

O terminie i celu posiedzenia sądu zawiadamia się prokuratora, skazanego oraz jego

obrońcę lub pełnomocnika, a w razie potrzeby także inne osoby, o których mowa w art.

19 § 1. Biorą oni udział w posiedzeniu, jednakże ich niestawiennictwo nie wstrzymuje

rozpoznania sprawy, z wyjątkiem obrońcy w wypadkach określonych w art. 8 § 2, chyba

że sąd orzeka na korzyść lub zgodnie z wnioskiem skazanego.

§ 2.

Sąd może dopuścić do udziału w posiedzeniu również inne osoby niż wymienione w § 1,

jeżeli ich udział może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.

§ 1.

Sąd może zarządzić sprowadzenie skazanego na posiedzenie sądu.

§ 2.

Sąd może zlecić przesłuchanie skazanego sądowi wezwanemu, w którego okręgu skazany

przebywa.

§ 3.

Jeżeli postępowanie przed sądem penitencjarnym dotyczy skazanego odbywającego karę

pozbawienia wolności, posiedzenie może odbyć się w zakładzie karnym.

§ 1.

Jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nie znane okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia,

sąd może w każdym czasie zmienić lub uchylić poprzednie postanowienie.

§ 2.

Niedopuszczalna jest zmiana lub uchylenie postanowienia, przewidzianego w § 1, na

niekorzyść skazanego po upływie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia.

§ 1.

Egzekucję orzeczonej grzywny, obowiązku uiszczenia kwoty pieniężnej stanowiącej równowartość

przedmiotów, które powinny ulec przepadkowi, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, należności

sądowych oraz zasądzonych roszczeń cywilnych i zobowiązań określonych w art. 45 i art. 52 Kodeksu karnego prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się również do wykonania postanowień o zabezpieczeniu kar majątkowych

oraz roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego.

Do tytułów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy art. 776-795 Kodeksu postępowania cywilnego.

Egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy według przepisów

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.

§ 1.

Orzeczone w stosunku do jednego z małżonków, pozostających we wspólności majątkowej,

kary grzywny, nawiązki i należności sądowe podlegają zaspokojeniu z odrębnego majątku

skazanego oraz z wynagrodzenia za pracę lub za inne usługi świadczone przez niego

osobiście, jak również z praw twórcy wynalazku, wzoru użytkowego oraz projektu racjonalizatorskiego.

Jeżeli zaspokojenie z tych źródeł okaże się niemożliwe, egzekucja może być prowadzona

z majątku wspólnego. Niemożność zaspokojenia z majątku odrębnego skazanego stwierdza

się w protokole.

§ 2.

Egzekucja z majątku wspólnego jest niedopuszczalna w razie skazania za przestępstwo,

którym pokrzywdzony jest małżonek skazanego albo osoby, w stosunku do których małżonek

ten obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym.

§ 3.

W razie skierowania egzekucji do majątku wspólnego, małżonek skazanego może żądać

ograniczenia lub wyłączenia w całości zaspokojenia należności, wymienionych w § 1,

z majątku wspólnego lub niektórych jego składników, jeżeli skazany nie przyczynił

się lub przyczynił się w stopniu nieznacznym do powstania tego majątku albo do nabycia

określonych jego składników lub jeżeli zaspokojenie z majątku wspólnego tych należności

jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Z chwilą prawomocnego orzeczenia środka karnego przepadku przedmiotów wobec jednego

z małżonków pozostających we wspólności majątkowej, przedmioty majątkowe, których

przepadek dotyczy, tracą z mocy prawa charakter składników majątku wspólnego. Od tej

chwili stosuje się do nich odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych,

przy czym udział Skarbu Państwa stanowi część orzeczona przepadkiem przedmiotów. Małżonek

skazanego może wystąpić odpowiednio z żądaniem określonym w art. 28 § 3.

W sprawach wytyczonych przeciwko Skarbowi Państwa reprezentuje go prezes sądu wojewódzkiego

lub urząd skarbowy w sprawach, w których wykonał wyrok w zakresie orzeczonego nim

przepadku przedmiotowego.

W razie dokonania prze dłużnik Skarbu Państwa czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela,

z powództwem występuje prezes sądu wojewódzkiego lub urząd skarb lub urząd skarb lub

urząd skarbowy w sprawach, w których wykonuje orzeczenie.

Nadzór nad legalnością i przebiegu wykonywania kary pozbawienia wolności, kary aresztu,

tymczasowego aresztowania, zatrzymania oraz środka zabezpieczającego związanego z

umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a także kar porządkowych i środków przymusu

skutkujących pozbawienie wolności sprawuje sędzia penitencjarny.

§ 1.

Sędzia penitencjarny wizytuje zakłady karne, areszty śledcze oraz inne miejsca, w

których przebywają osoby pozbawione wolności. Ma on prawo wstępu w każdym czasie,

bez ograniczeń, do tych zakładów, aresztów i miejsc oraz poruszania się po ich terenie,

przeglądania dokumentów i żądania wyjaśnień od administracji tych jednostek.

§ 2.

Sędzia penitencjarny ma prawo przeprowadzania podczas nieobecności innych osób rozmów

z osobami pozbawionymi wolności oraz badania ich wniosków, skarg i próśb.

§ 1.

Sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z prawem decyzję organu wymienionego w art.

2 pkt 5 i 6. Na decyzję sędziego przysługuje skarga do sądu penitencjarnego.

§ 2.

Sędzia penitencjarny zawiesza sprzeczną z prawem decyzję organu wymienionego w art.

2 pkt 7-10 i przekazuje sprawę właściwemu sądowi penitencjarnemu do rozpoznania.

§ 3.

W wypadach określonych w § 1 i 2 przepis art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli zdaniem sędziego penitencjarnego zachodzi potrzeba wydania decyzji nie należącej

do jego właściwości, a w szczególności decyzji o charakterze administracyjnym, przekazuje

on swoje spostrzeżenia wraz z odpowiednimi wnioskami właściwemu organowi.

§ 2.

Organ wymieniony w § 1 zawiadamia sędziego penitencjarnego, w terminie 14 dni albo

w innym wyznaczonym przez sędziego terminie, o zajętym stanowisku. Jeżeli sędzia penitencjarny

uzna to stanowisko za niezadowalające, przedstawia sprawę organowi nadrzędnemu nad

organem wymienionym w § 1; organ nadrzędny zawiadamia sędziego o sposobie załatwienia

sprawy.

§ 3.

W wypadku powtarzania się rażących uchybień w funkcjonowaniu zakładu karnego, aresztu

śledczego lub innego miejsca, w którym przebywają osoby pozbawione wolności albo gdy

istniejące w nim warunki nie zapewniają poszanowania praw osób tam przebywających,

sędzia penitencjarny występuje do właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o usuniecie

w określonym terminie istniejących uchybień. Jeżeli w wymienionym terminie uchybienia

te nie zostały usunięte, sędzia penitencjarny występuje z wnioskiem do właściwego

ministra o zawieszenie działalności bądź likwidacje w całości lub w części określonego

zakładu, aresztu lub miejsca.

Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i tryb

sprawowania nadzoru penitencjarnego.

§ 1.

W przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, chyba że zatarcie nastąpiło z mocy prawa.

§ 2.

Jeżeli w pierwszej instancji wyroki wydało kilka sądów, właściwy jest sąd, który jako

ostatni wydał wyrok skazujący. Jeżeli orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd

wyższego rzędu.

§ 3.

Wniosek skazanego o zatarcie skazania, złożony przed upływem roku od wydania postanowienia

odmawiającego zatarcia, można pozostawić bez rozpoznania.

§ 1.

W wykonywaniu kar, środków karnych, zabezpieczających i zapobiegawczych, w szczególności

związanych z pozbawieniem wolności, mogą współdziałać stowarzyszenia, fundacje, organizacje

oraz instytucje, których celem działania jest realizacja zadań określonych w niniejszym

rozdziale, jak również kościoły i inne związki wyznaniowe oraz osoby godne zaufania.

§ 2.

Podmioty, o których mowa w § 1, mogą w porozumieniu z dyrektorem zakładu karnego lub

aresztu śledczego uczestniczyć w prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, społecznej,

kulturalnej, oświatowej, sportowej i religijnej w tych zakładach lub aresztach.

§ 1.

Przedstawiciele stowarzyszeń, fundacji, organizacji i instytucji, o których mowa w

art. 38 § 1, kościołów i innych związków wyznaniowych oraz osoby godne zaufania mogą

uczestniczyć w radach oraz innych organach kolegialnych - powoływanych przez Prezesa

Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości lub podległe mu organy albo wojewodów - których

zadaniem jest świadczenie pomocy skazanym i ich rodzinom albo koordynowanie współdziałania

społeczeństwa z zakładami karnymi i aresztami śledczymi. Przedstawiciele ci oraz osoby

godne zaufania mogą też uczestniczyć w społecznej kontroli nad wykonywaniem kar, środków

karnych, zabezpieczających i zapobiegawczych.

§ 2.

Prezes Rady Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i tryb

uczestnictwa podmiotów, wymienionych w art. 38 § 1, w wykonywaniu kar, środków karnych,

zabezpieczających i zapobiegawczych, a także społecznej kontroli, o której mowa w

§ 1.

§ 1.

W celu koordynowania współdziałania organów państwowych i przedstawicieli społeczeństwa

w zapobieganiu przestępczości i wykonywaniu orzeczeń oraz w celu świadczenia pomocy

w readaptacji społecznej, a także wykonywania kontroli społecznej i dokonywania oceny

polityki penitencjarnej, Prezes Rady Ministrów powołuje Radę Główną do Spraw Społecznej

Readaptacji i Pomocy Skazanym, zwaną dalej „Radą Główną”.

§ 2.

W skład Rady Głównej wchodzą przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości, Ministrów: Sprawiedliwości,

Pracy i Polityki Socjalnej, Zdrowia i Opieki Społecznej, Edukacji Narodowej, Spraw

Wewnętrznych i Administracji oraz Obrony Narodowej, a także Policji i Służby Więziennej.

W skład Rady Głównej mogą też wchodzić przedstawiciele stowarzyszeń, fundacji, organizacji

i instytucji, o których mowa w art. 38 § 1, kościołów i innych związków wyznaniowych,

a także związków zawodowych, i samorządu zawodowego, przedstawiciele nauki oraz osoby

godne zaufania, mogące przyczynić się do realizacji celów wymienionych w § 1.

§ 3.

Stosownie do potrzeb, wojewoda może powołać terenowe rady do spraw społecznej readaptacji

i pomocy skazanym, zwane dalej „radami terenowymi”. Do składu rady terenowej zaprasza

się również przedstawicieli organów odpowiedniego szczebla, o których mowa w § 2,

a także organów samorządu terytorialnego. Do uczestniczenia w pracach rady terenowej

można zaprosić również przedstawicieli innych podmiotów, o których mowa w § 2. Rady

terenowe wykonują zadania określone w § 1.

§ 4.

Prezes Rady Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb

powoływania oraz działania Rady głównej i rad terenowych.

§ 1.

W celu ułatwienia społecznej readaptacji, a w szczególności przeciwdziałania powrotowi

do przestępstwa, powinno udzielać się skazanym oraz ich rodzinom niezbędnej pomocy,

zwłaszcza materialnej, medycznej, w znalezieniu pracy i zakwaterowaniu, a także porad

prawnych.

§ 2.

Pomocy, o której mowa w § 1, udzielają właściwe organy administracji rządowej i samorządu

terytorialnego oraz kuratorzy sądowi; pomocy tej mogą również udzielać podmioty, o

których mowa w art. 38 § 1.

§ 1.

Skazany może ustanowić, na piśmie, jako swojego przedstawiciela osobę godną zaufania,

za jej zgodą, zwłaszcza spośród przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji oraz instytucji,

o których mowa w art. 38 § 1.

§ 2.

Przedstawiciel skazanego, o którym mowa w § 1, może działać wyłącznie w interesie

skazanego i w tym celu składać w jego imieniu wnioski, skargi i prośby do właściwych

organów oraz instytucji, stowarzyszeń, fundacji, organizacji, kościołów i innych związków

wyznaniowych.

§ 3.

Prezes sądu, upoważniony sędzia, a w toku posiedzenie sąd, może na wniosek skazanego

dopuść do udziału w posterowaniu przed sądem przedstawiciela skazanego, o którym mowa

w § 1. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.

§ 1.

Tworzy się fundusz pomocy postpenitencjarnej, którego przychodami są środki pochodzące

z potrąceń w wysokości 10% wynagrodzenia za pracę lub dochodu, o którym mowa w art.

125 § 4, osób skazanych na karę pozbawienie wolności oraz środki pochodzące z dotacji,

darowizn, zapisów, zbiórek i innych źródeł. Z funduszu tego udziela się pomocy osobom

pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych oraz ich

rodzinom. W wyjątkowych wypadkach z funduszu można udzielić pomocy również osobom

pokrzywdzonym przestępstwem i ich rodzinom.

§ 2.

Stowarzyszenia, fundacje, organizacje i instytucje, o których mowa w art. 38 § 1,

jak również kościoły inne związki wyznaniowe mogą otrzymywać z funduszu pomocy postpenitencjarne

środki na udzielanie pomocy, w tym na zapewnienie czasowego zakwaterowania osobom

zwolnionych z zakładu karnego lub aresztu śledczego.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb

udzielania pomocy osobom pozbawionym wolności oraz zwalnianym z zakładów karnych i

aresztów śledczych oraz ich rodzinom, a także pokrzywdzonym przestępstwem i ich rodzinom,

jak również szczegółowe zasady i tryb tworzenia funduszu pomocy postpenitencjarnej

oraz przeznaczania środków z tego funduszu na taką pomoc.

§ 1.

Skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni.

§ 2.

W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu grzywnę ściąga się w drodze egzekucji.

§ 1.

Jeżeli egzekucja grzywny okaże się bezskuteczna, sąd może zamienić grzywnę nie przekraczającą

stu dziennych stawek, po uprzednim wyrażeniu zgody przez skazanego, na pracę społecznie

użyteczną, określając czas jej trwania i rodzaj. Praca społecznie użyteczna trwa najkrócej

miesiąc, najdłużej 12 miesięcy. Określa się ją w miesiącach.

§ 2.

Do wykonywania pracy, o której mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 35 § 1 Kodeksu karnego oraz art. 53 § 2 i 3, art. 54-58 oraz art. 60, 62 i 63.

§ 1.

Jeżeli skazany, mimo możliwości, nie uiści grzywny w terminie ani tez nie podejmie

zastępczej formy jej wykonania określonej w art. 45 i zostanie stwierdzone, że nie

można jej ściągnąć w drodze egzekucji, sąd orzeka wykonanie zastępczej kary pozbawienia

wolności przyjmując, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom

dziennym; kara zastępcza nie może przekraczać 12 miesięcy pozbawienia wolności, jak

również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a jeżeli ustawa

nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej

kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 2.

W razie gdy grzywna została uiszczona lub ściągnięta w drodze egzekucji tylko w części

albo tylko w części wykonana w formie pracy społecznie użytecznej, sąd określa wymiar

zastępczej kary pozbawienia wolności według zasad przewidzianych w § 1.

§ 3.

Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności na okres

próby, który wynosi od roku do 2 lat.

§ 1.

Jeżeli grzywna została uiszczona w części, karę zastępczą zmniejsza się w sposób odpowiadający

stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości grzywny.

§ 2.

Od zastępczej kary pozbawienia wolności lub wykonywania pracy, o której mowa w art.

45 § 1, skazany może się w każdym czasie zwolnić przez złożenie kwoty pieniężnej przypadającej

jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny.

§ 3.

W uzasadnionych wypadkach sąd może na wniosek skazanego, wobec którego orzeczono wykonanie

zastępczej kary pozbawienia wolności, zamienić tę karę na wykonywanie pracy, o której

mowa w art. 45 § 1. W takim wypadku przepisy art. 45 i 46 stosuje się odpowiednio.

Ponowna zamiana zastępczej kary pozbawienia wolności na wykonywanie pracy, o której

mowa w art. 45 § 1, jest niedopuszczalna.

§ 4.

Jeżeli skazany uiścił w wymaganym terminie co najmniej połowę grzywny, a egzekucja

pozostałej części okazała się bezskuteczna, sąd zarządzając wykonanie zastępczej kary

pozbawienia wolności może określić jej wymiar, stosując, zgodnie z art. 46, przeliczenie

korzystniejsze dla skazanego od przeliczenia przyjętego w wyroku. Przepis stosuje

się odpowiednio do wykonywania pracy, o której mowa w art. 45 § 1.

Przed wydaniem postanowienia określającego wymiar kary zastępczej sąd w razie potrzeby

wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę.

§ 1.

Sąd może odroczyć ściągnięcie grzywny albo rozłożyć ją na raty na czas nie przekraczający

1 roku, licząc od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym zakresie, jeżeli natychmiastowe

jej ściągnięcie pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

§ 2.

W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, a zwłaszcza wówczas, gdy wysokość

grzywny jest znaczna, można rozłożyć grzywnę na raty na okres do 3 lat.

§ 3.

Sąd może w każdym czasie postanowić w myśl § 1 lub 2, aż do całkowitego ściągnięcia

grzywny albo odbycia przez skazanego w całości zastępczej kary pozbawienia wolności.

§ 1.

Sąd odwołuje odroczenie uiszczenia grzywny lub rozłożenia jej na raty, jeżeli ujawniły

się nowe lub poprzednio nie znane okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia; art.

24 § 2 niema zastosowania.

§ 2.

Rozłożenie grzywny na raty można odwołać również wówczas, gdy skazany uchybił terminowi

płatności choćby jednej raty, chyba że wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn od niego

niezależnych.

Jeżeli skazany, z przyczyn od niego niezależnych, nie może uiścić grzywny, a wykonanie

tej kary w innej drodze okazało się niemożliwe lub niecelowe, sąd może, w szczególnie

uzasadnionych wypadkach, grzywnę w całości lub części umorzyć.

Udzielając skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary

pozbawienia wolności, sąd penitencjarny może, jeżeli istnieją podstawy do przyjęcia,

że skazany uiści grzywnę dobrowolnie, wstrzymać uprzednio zarządzone wykonanie zastępczej

kary pozbawienia wolności, stosując jednocześnie art. 49; wówczas okres odroczenia

ściągnięcia grzywny lub rozłożenia na raty biegnie od dnia wydania postanowienia o

warunkowym przedterminowym zwolnieniu.

§ 1.

Wykonywanie kary ograniczenia wolności polega na wykonywaniu przez skazanego wyznaczonej

mu pracy oraz innych nałożonych obowiązków w warunkach ograniczonej wolności. Ma ono

na celu wzbudzanie w skazanym woli kształtowania jego społecznie pożądanych postaw,

w szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania porządku prawnego.

§ 2.

Skazany ma obowiązek pracować sumiennie oraz przestrzegać ustalonych w miejscu pracy

porządku i dyscypliny.

§ 3.

Sąd poucza skazanego o jego prawach i obowiązkach oraz o konsekwencjach wynikających

z uchylania się od odbywania kary.

Karę ograniczenia wolności wykonuje się w miejscu zamieszkania lub zatrudnienia skazanego

albo w niewielkiej odległości od tego miejsca, chyba że ważne względy przemawiają

za wykonaniem kary w innym miejscu.

§ 1.

Nadzór nad wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz orzekanie w sprawach dotyczących

wykonania tej kary należą do sądu rejonowego, w którego okręgu kara jest lub ma być

wykonywana.

§ 2.

Czynności związane z organizowaniem i kontrolowaniem wykonywania kary ograniczenia

wolności wykonuje sądowy kurator zawodowy. Przepisy o dozorze i kuratorze sądowy stosuje

się odpowiednio.

§ 1.

W razie orzeczenia kary ograniczenia wolności sąd przesyła odpis orzeczenia komunalnemu

zakładowi pracy wskazanemu przez właściwy organ samorządu terytorialnego bądź wskazanemu

przez sąd innemu zakładowi pracy, placówce służby zdrowia lub opieki społecznej, instytucji

albo organizacji niosącej pomoc charytatywną, względnie reprezentującej społeczność

lokalną.

§ 2.

Jeżeli w wyroku nie wskazano rodzaju lub miejsca pracy, sąd wykonujący orzeczenie

określa je przy kierowaniu do wykonania orzeczenia, uwzględniając w miarę możliwości

prośbę skazanego lub wniosek kuratora sądowego. Zmiana określonego przez ten sąd rodzaju

pracy lub miejsca jej wykonywania może nastąpić również zarządzeniem sędziego.

§ 3.

Komunalne zakłady pracy, obowiązane do przyjęcia skazanych w celu wykonywania nieodpłatnej

kontrolowanej pracy na cele społeczne, wyznacza właściwy organ samorządu terytorialnego,

zaś inne zakłady pracy, placówki służby zdrowia lub opieki społecznej oraz inne instytucje

lub organizacje niosące pomoc charytatywną, względnie reprezentujące społeczność lokalną

- wyznacza sąd za ich zgodą.

§ 1.

Sąd wzywa skazanego do stawienia się w wyznaczonym terminie do wskazanego zakładu,

placówki, instytucji lub organizacji. Skierowania do zakładu, placówki, instytucji

lub organizacji sąd może dokonać na posiedzeniu z udziałem ich przedstawicieli.

§ 2.

Rozpoczęcie odbywania kary następuje w dniu, w którym skazany przystąpił do wykonywania

nakazanej pracy.

§ 1.

Zakłady pracy, placówki, instytucje lub organizacje, w których jest wykonywana kara

ograniczenia wolności, maja obowiązek zawiadamiać sądowego kuratora zawodowego w terminach

przez kuratora określonych o rodzaju przydzielonej skazanemu pracy, jego stosunku

do pracy oraz o tym, czy skazy przestrzegał porządku prawnego, jak również o zakończeniu

wykonywania pracy. Zakłady pracy, placówki, instytucje lub organizacje mają obowiązek

wyznaczenia pracowników odpowiedzialnych za organizowanie pracy skazanych i jej przebieg.

§ 2.

Jeżeli skazany nie stawił się w terminie do pracy lub ja porzucił albo nie przestrzega

ustalonego porządku i dyscypliny, zakład pracy, placówka, instytucja lub organizacja

bezzwłocznie zawiadamia o tym sądowego kuratora zawodowego.

§ 3.

Kwoty odpowiadające wynagrodzeniu, jakie za wykonaną nieodpłatną kontrolowaną pracę

na cele społeczne należałoby zapłacić, gdyby została wykonana na podstawie umowy o

pracę lub umowy o świadczenie usług, przeznacza się w szczególności na cele związane

z organizowaniem i kontrolowaniem pracy skazanych.

§ 4.

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ

samorządu terytorialnego zakładów pracy, w których wykonywana jest kara ograniczenia

wolności oraz praca, o której mowa w art. 45 § 1, szczegółowe obowiązki zakładów,

placówek, instytucji i organizacji, o których mowa w art. 56 § 1, w zakresie wykonywania

tej kary i pracy, ubezpieczenia skazanych oraz szczegółowe zasady gospodarowania środkami

uzyskanymi z wykonywania tej kary i pracy, jak również szczegółowe zasady wynagradzania

wyznaczonych pracowników, o których mowa w § 1, a także ulgi, w tym ulgi podatkowe,

dla tych zakładów, palcówek, instytucji i organizacji.

§ 1.

Jeżeli w stosunku do skazanego zatrudnionego, zamiast obowiązku wykonywania wskazanej

pracy, orzeczono potrącanie określonej części wynagrodzenia za pracę, sąd przesyła

odpis orzeczenia zakładowi pracy zatrudniającemu skazanego, podając jednocześnie,

na czyją rzecz mają być dokonywane potrącenia i dokąd powinny być wpłacane.

§ 2.

Wpłacając wynagrodzenie skazanemu, potrąca się określoną w orzeczeniu część wynagrodzenia

i bezzwłocznie przekazuje potrącona kwotę stosownie do otrzymanych wskazań, zawiadamiając

o tym sąd. Koszty związane z przekazywaniem tych kwot odlicza się od dokonywanych

potrąceń.

Sąd, a także sądowy kurator zawodowy mogą w każdym czasie żądać od skazanego wyjaśnień

dotyczących przebiegu odbywania kary ograniczenia wolności i w tym celu wzywać skazanego

do osobistego stawiennictwa.

§ 1.

Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może w okresie wykonywania kary

ograniczenia wolności ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki, o których mowa

w art. 72. § 1 pkt 3-8 Kodeksu karnego, albo od wykonywania tych obowiązków zwolnić, jak również oddać skazanego pod dozór

lub od dozoru zwolnić.

§ 2.

Z tych samych względów sąd może zmniejszyć liczbę godzin wykonywanej pracy w stosunku

miesięcznym, jednak nie więcej niż do połowy wyznaczonego czasu pracy.

§ 1.

Sąd może odroczyć wykonanie kary ograniczenia wolności na czas do 6 miesięcy, jeżeli

natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie

skutki.

§ 2.

Sąd odracza wykonanie kary ograniczenia wolności w razie powołania skazanego do czynnej

służby wojskowej, do czasu ukończenia tej służby. Wobec takiego skazanego sąd może

zastosować odpowiednio przepisy art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego.

§ 3.

Sąd może odwołać odroczenie wykonania kary ograniczenia wolności w razie ustania przyczyny,

dla której zostało udzielone, lub w wypadku, gdy skazany nie korzysta z odroczenia

kary zgodnie z celem, w jakim zostało udzielone, albo rażąco narusza porządek prawny.

§ 1.

Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia wykonanie kary ograniczenia wolności, sąd

udziela przerwy w odbywaniu kary do czasu ustania przeszkody.

§ 2.

Sąd może udzielić przerwy w odbywaniu kary ograniczenia wolności do roku ze względów,

o których mowa w art. 62 § 1. Przepisy art. 62 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Przerwa w wykonywaniu kary ograniczenia wolności może być orzeczona również na wniosek

sądowego kuratora zawodowego.

W razie niewykonania pełnego wymiaru pracy lub innych obowiązków związanych z karą

ograniczenia wolności w okresie, na jaki karę tę orzeczono - sąd orzeka o tym, czy

i w jakim zakresie karę tę uznać za wykonaną ze względu na osiągnięte cele tej kary,

chyba że chodzi o obowiązek naprawienia szkody.

§ 1.

Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd zamienia ją

na zastępczą karę grzywny, przyjmując jeden dzień kary ograniczenia wolności za równoważny

jednej stawce dziennej; sąd określa w takim wypadku wysokość jednej stawki dziennej

- kierując się wskazaniami zawartymi w art. 33 § 3 Kodeksu karnego. Uchylaniem się może być również uporczywe naruszanie obowiązków, o których mowa

w art. 53 § 1 i 2 niniejszego kodeksu, a także obowiązków, o których mowa w art. 34 § 2 i art. 36 § 2 Kodeksu karnego, jak również uchylanie się od dozoru.

§ 2.

Jeżeli orzeczenie zastępczej kary grzywny byłoby niecelowe z uwagi na brak możliwości

jej uiszczenia lub ściągnięcia w drodze egzekucji, sąd określa zastępczą karę pozbawienia

wolności przyjmując, że jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności jest równoważny

dwóm dniom ograniczenia wolności.

§ 3.

Jeżeli skazany, mimo możliwości uiszczenia zastępczej kary grzywny, nie uiści jej

w terminie, a zostanie stwierdzone, że nie można jej ściągnąć w drodze egzekucji,

są zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, kierując się odpowiednio

zasadami określonymi w § 2.

§ 4.

Jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna

granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy.

§ 5.

Sąd może wstrzymać wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w wypadku, gdy skazany

podejmie nakazaną pracę i podda się rygorom z nią związanym; wstrzymanie następuje

do czasu wykonania orzeczonej kary ograniczenia wolności.

§ 6.

Udział sądowego kuratora zawodowego w posiedzeniu sądu jest obowiązkowy.

§ 1.

Orzekanie w przedmiocie zmian w sposobie wykonywania kary ograniczenia wolności oraz

w przedmiocie wykonania kary zastępczej, a także zwolnienia od reszty kary może nastąpić

również na wniosek sądowego kuratora zawodowego.

§ 2.

Wniosku skazanego lub jego obrońcy złożonego przed upływem 3 miesięcy od wydania postanowienia

o odmowie zwolnienia od odbywania reszty kary nie rozpoznaje się aż do upływu tego

okresu.

§ 3.

Zwalniając skazanego od odbywania reszty kary, sąd zawiadamia o tym zakład pracy,

placówkę, instytucję lub organizację, w której skazany odbywał karę.

§ 1.

Wykonywanie kary pozbawienia wolności ma na celu wzbudzanie w skazanym woli współdziałania

w kształtowaniu jego społecznie pożądanych postaw, w szczególności poczucia odpowiedzialności

oraz potrzeby przestrzegania porządku prawnego i tym samym powstrzymania się od powrotu

do przestępstwa.

§ 2.

Dla osiągnięcia celu określonego w § 1 prowadzi się zindywidualizowane oddziaływanie

na skazanych w ramach określonych w ustawie systemów wykonywania kary, w różnych rodzajach

i typach zakładów karnych.

§ 3.

W oddziaływaniu na skazanych, przy poszanowaniu ich praw i wymaganiu wypełniania przez

nich obowiązków, uwzględnia się przede wszystkim pracę, zwłaszcza sprzyjającą zdobywaniu

odpowiednich kwalifikacji zawodowych, nauczanie, zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe,

podtrzymywanie kontaktów z rodziną i światem zewnętrznym oraz środki terapeutyczne.

Zakłady karne podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

Karę pozbawienia wolności wykonuje się w następujących rodzajach zakładów karnych

1)

zakładach karnych dla młodocianych,

2)

zakładach karnych dla odbywających karę po raz pierwszy,

3)

zakładach karnych dla recydywistów penitencjarnych,

4)

zakładach karnych dla odbywających karę aresztu wojskowego.

§ 1.

Zakłady karne wymienione w art. 69 mogą być organizowane jako

1)

zakłady karne typu zamkniętego,

2)

zakłady karne typu półotwartego,

3)

zakłady karne typu otwartego.

§ 2.

Zakłady karne, o których mowa w § 1, różnią się w szczególności stopniem zabezpieczenia,

izolacji skazanych oraz wynikającymi z tego ich obowiązkami i uprawnieniami w zakresie

poruszania się w zakładzie i poza jego obrębem.

Minister Sprawiedliwości może, w drodze rozporządzenia, tworzyć, zgodnie z ustalonymi

w niniejszym kodeksie celami wykonywania kary pozbawienia wolności i z ustalonymi

zasadami klasyfikacji skazanych, zakłady karne inne niż wymienione w art. 69 i art.

70 § 1 lub ustalić inny niż określony w art. 81 system wykonywania kary, w szczególności

dla sprawdzenia nowych środków i metod oddziaływania na skazanych.

§ 1.

Zakładem karnym kieruje dyrektor, a wyodrębnionym oddziałem może kierować podlegający

dyrektorowi kierownik.

§ 2.

Funkcjonariusze i pracownicy zakładu karnego, w którym skazany przebywa, a także osoby

kierujące jego pracą lub innymi zajęciami są, w zakresie wykonywanych przez nich czynności

służbowych, przełożonymi skazanego.

§ 3.

Zakłady karne mogą być tworzone jako samodzielne zakłady lub jako wyodrębnione oddziały

zakładów karnych i aresztów śledczych. Kilka zakładów może posiadać wspólną administrację

bądź wydzielone służby.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy, znosi oraz określa przeznaczenie

zakładów karnych.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, w drodze zarządzenia,

tworzy i znosi zakłady karne dla odbywających karę aresztu wojskowego.

§ 1.

W zakładzie karnym utrzymuje się dyscyplinę i porządek w celu zapewnienia bezpieczeństwa

i realizacji zadań kary pozbawienia wolności, w tym ochrony społeczeństwa przed przestępczością.

§ 2.

Dyrektor ustala porządek wewnętrzny zakładu karnego.

§ 1.

Zmianę określonego w wyroku rodzaju i typu zakładu karnego, a także orzeczonego systemu

terapeutycznego wykonywania kary może orzec tylko sąd penitencjarny.

§ 2.

Jeżeli po wydaniu postanowienia przez sąd penitencjarny zajdą nowe okoliczności uzasadniające

zmianę typu zakładu karnego i systemu terapeutycznego, decyzję w tym przedmiocie może

podjąć komisja penitencjarna.

§ 1.

W zakładach karnych działają komisje penitencjarne.

§ 2.

W skład komisji penitencjarnej dyrektor zakładu karnego powołuje funkcjonariuszy i

pracowników tego zakładu. Do udziału w pracach komisji, z głosem doradczym, dyrektor

może zapraszać także inne osoby godne zaufania, zwłaszcza przedstawicieli stowarzyszeń,

fundacji, organizacji i instytucji, o których mowa w art. 38 § 1, oraz kościołów i

innych związków wyznaniowych.

§ 1.

Do zakresu działania komisji penitencjarnej należy

1)

podejmowanie decyzji o skierowaniu skazanego do właściwego zakładu karnego,

2)

kierowanie skazanego do określonego systemu odbywania kary,

- jeżeli nie określił tego sąd w wyroku,

3)

ustalanie indywidualnych programów oddziaływań na skazanego i dokonywanie ocen ich

wykonywania,

4)

dokonywanie ocen okresowych postępów skazanego w resocjalizacji,

5)

wykonywanie innych zadań przewidzianych w ustawie i w przepisach wydanych na jej podstawie.

§ 2.

Jeżeli decyzja komisji penitencjarnej w przedmiocie klasyfikacji jest sprzeczna z

prawem, o jej zmianie lub uchyleniu orzeka sąd penitencjarny; art. 7 § 5 stosuje się

odpowiednio.

§ 1.

W zakładzie karnym dyrektor może powoływać także inne organy kolegialne, w skład których

mogą wchodzić również osoby spoza zakładu.

§ 2.

Organy kolegialne mogą podejmować zadania związane z oddziaływaniem na skazanych,

zwłaszcza z organizacją ich zatrudnienia i przygotowywaniem do zwolnienia oraz ze

współpracą z instytucjami, organizacjami, stowarzyszeniami i fundacjami świadczącymi

pomoc skazanym i ich rodzinom.

§ 1.

Karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym wykonują funkcjonariusze Służby Więziennej

oraz pracownicy tego zakładu.

§ 2.

Dyrektor Generalny lub dyrektor okręgowy Służby Więziennej mogą wydawać dyrektorom

zakładów karnych polecenia niezbędne dla prawidłowego i praworządnego wykonywania

kary pozbawienia wolności oraz realizowania kierunków pracy resocjalizacyjnej, a także

uchylać wydane przez nich decyzje sprzeczne z prawem.

§ 1.

Skazanego na karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę pozbawienia wolności sąd

wzywa do stawienia się w zakładzie karnym w wyznaczonym terminie.

§ 2.

Jeżeli skazany, mimo wezwania, nie stawił się w zakładzie karnym, sąd poleca go doprowadzić.

Kosztami doprowadzenia sąd obciąża skazanego.

§ 3.

Jeżeli skazanym jest żołnierz, a sąd zarządza doprowadzenie go do zakładu karnego,

obowiązek doprowadzenia spoczywa na właściwych organach wojskowych.

§ 1.

Jeżeli tę samą osobę skazano na kilka nie podlegających łączeniu kar skutkujących

pozbawienia wolności, wykonuje się je w takiej kolejności, w jakiej uprawomocniły

się orzeczenia, którymi wymierzono te kary. Kary porządkowe i środki przymusu wykonuje

się w pierwszej kolejności.

§ 2.

Sędzia penitencjarny może zarządzić wykonanie kar i środków w innej kolejności niż

określona w § 1, jeżeli względy penitencjarne za tym przemawiają.

§ 3.

W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o zastosowaniu środka zabezpieczającego

wobec skazanego, który odbywa karę wymierzoną innym orzeczeniem, o kolejności wykonania

kary i środka zabezpieczającego rozstrzyga sędzia penitencjarny.

Karę pozbawienia wolności wykonuje się w systemie

1)

programowanego oddziaływania,

2)

terapeutycznym,

3)

zwykłym.

§ 1.

W celu stwarzania warunków sprzyjających indywidualnemu postępowaniu ze skazanymi,

zapobieganiu szkodliwym wpływom skazanych zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym

bezpieczeństwa osobistego, wyboru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i typu

zakładu karnego oraz rozmieszczenia skazanych wewnątrz zakładu karnego - dokonuje

się ich klasyfikacji.

§ 2.

Klasyfikacji skazanych dokonuje się mając na względzie w szczególności

1)

płeć,

2)

wiek,

3)

uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności,

4)

umyślność lub nieumyślność czynu,

5)

wysokość pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności,

6)

stan zdrowia fizycznego i psychicznego,

7)

stopień demoralizacji i zagrożenia społecznego.

§ 3.

Podstawą klasyfikacji są w szczególności badania osobopoznawcze.

§ 1.

Skazanego poddaje się w miarę potrzeby, za jego zgodą, badaniom psychologicznym, a

także psychiatrycznym. Sędzia penitencjarny może zarządzić przeprowadzenie badań bez

zgody skazanego.

§ 2.

Badania, o których mowa w § 1, przeprowadza się przede wszystkim w odpowiednich ośrodkach

diagnostycznych.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej, w

drodze zarządzenia, powołuje ośrodki diagnostyczne, o których mowa w § 2, oraz określa

zasady organizacji i warunki przeprowadzania badań w tych ośrodkach.

§ 1.

W zakładzie karnym dla młodocianych odbywają karę skazani, którzy nie ukończyli 24

roku życia; w uzasadnionych wypadkach skazany może dalej odbywać karę w tym zakładzie

po ukończeniu 24 roku życia.

§ 2.

Jeżeli jest to uzasadnione potrzebami oddziaływania, dorosły skazany po raz pierwszy,

wyróżniający się dobrą postawą, może, za swoją zgodą, odbywać karę w zakładzie karnym

dla młodocianych; korzysta on wtedy z takich uprawnień jak młodociany.

§ 3.

Młodocianych, którym do odbycia kary pozostał co najmniej rok lub sprawiających trudności

wychowawcze, poddaje się badaniom psychologicznym; przepisy art. 83 stosuje się odpowiednio.

W zakładzie karnym dla odbywających karę po raz pierwszy osadza się również skazanych

odbywających zastępczą karę pozbawienia wolności orzeczoną w tej samej sprawie oraz

skazanych na karę pozbawienia wolności nie wymienionych w art. 86.

W zakładzie karnym dla recydywistów penitencjarnych odbywają karę dorośli skazani

za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę pozbawienia

wolności oraz ukarani za wykroczenia umyślne zasadniczą lub zastępczą karą aresztu,

którzy uprzednio już odbywali takie kary lub karę aresztu wojskowego za umyślne przestępstwa

lub wykroczenia, chyba że szczególne względy resocjalizacyjne przemawiają za skierowaniem

ich do zakładu karnego dla odbywających karę po raz pierwszy.

§ 1.

Kobiety odbywają karę pozbawienia wolności odrębnie od mężczyzn.

§ 2.

Skazana kobieta odbywa karę w zakładzie karnym typu półotwartego, chyba że stopień

demoralizacji lub względy bezpieczeństwa przemawiają za odbywaniem kary w zakładzie

karnym innego typu.

§ 3.

Kobiecie ciężarnej lub karmiącej zapewnia się opiekę specjalistyczną.

§ 4.

W celu umożliwienia matce pozbawionej wolności sprawowania stałej i bezpośredniej

opieki nad dzieckiem organizuje się przy zakładach karnych domy dla matki i dziecka,

w których dziecko może przebywać na życzenie matki do ukończenia trzeciego roku życia,

chyba że względy wychowawcze lub zdrowotne, potwierdzone opinią lekarza albo psychologa,

przemawiają za oddzieleniem dziecka od matki albo za przedłużeniem lub skróceniem

tego okresu. Decyzje w tym zakresie wymagają zgody sądu opiekuńczego.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określa, w drodze zarządzenia, tryb przyjmowania, w sytuacji,

o której mowa w § 4, dzieci matek pozbawionych wolności do domów dla matki i dziecka

przy zakładach karnych oraz zasady organizowania i działania tych placówek.

§ 1.

Skazanego odbywającego karę w systemie programowanego oddziaływania osadza się w zakładzie

karnym typu półotwartego, chyba że szczególne okoliczności uzasadniają osadzenie go

w zakładzie karnym typu zamkniętego.

§ 2.

Skazanego za przestępstwo nieumyślne lub odbywającego zastępczą karę pozbawienia wolności

albo karę aresztu osadza się w zakładzie karnym typu półotwartego, chyba że szczególne

okoliczności przemawiają za osadzeniem go w zakładzie karnym innego typu.

§ 3.

Skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa

zakładu karnego osadza się w zakładzie karnym typu zamkniętego w warunkach zapewniających

ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo zakładu. W zakładzie tym osadza się również

skazanego za przestępstwo popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mającym

na celu popełnianie przestępstw, chyba że szczególne okoliczności przemawiają przeciwko

takiemu osadzeniu.

§ 4.

Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności osadza się w zakładzie karnym

typu zamkniętego.

§ 1.

Jeżeli postawa i zachowanie skazanego za tym przemawiają, przenosi się go z zakładu

karnego typu zamkniętego do zakładu typu półotwartego lub otwartego.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio przy przenoszeniu skazanego z zakładu typu półotwartego.

§ 3.

Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności można przenieść do zakładu karnego

typu półotwartego po odbyciu przez niego co najmniej 15 lat, a do zakładu typu otwartego

- po odbyciu przez niego co najmniej 20 lat kary.

§ 4.

Ujemna ocena postawy i zachowania skazanego, a także względy bezpieczeństwa mogą powodować

przeniesienie go do zakładu karnego typu półotwartego lub zamkniętego.

W zakładzie karnym typu zamkniętego

1)

cele mieszkalne skazanych mogą być otwarte w porze dziennej przez określony czas,

jeżeli względy bezpieczeństwa nie stoją temu na przeszkodzie,

2)

skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w pełnym systemie konwojowania,

3)

zajęcia kulturalno-oświatowe i sportowe oraz nauczanie organizuje się w obrębie zakładu

karnego,

4)

ruch skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się w sposób zorganizowany i pod

dozorem,

5)

skazani mogą korzystać z własnej bielizny i obuwia, a za zezwoleniem dyrektora zakładu

karnego - także z odzieży.

W zakładzie karnym typu półotwartego

1)

cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte w porze dziennej, natomiast w porze nocnej

mogą być zamknięte,

2)

skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w systemie zmniejszonego

konwojowania lub bez konwojenta, w tym również na pojedynczych stanowiskach pracy,

3)

skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz w zajęciach

terapeutycznych organizowanych poza terenem zakładu karnego,

4)

skazani mogą brać udział w organizowanych przez administrację poza terenem zakładu

karnego grupowych zajęciach kulturalno-oświatowych lub sportowych,

5)

skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w czasie i miejscach ustalonych

w porządku wewnętrznym,

6)

skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia,

7)

skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego, nie częściej niż raz na dwa

miesiące, łącznie na okres nie przekraczający 14 dni w roku.

W zakładzie karnym typu otwartego

1)

cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte przez całą dobę,

2)

skazanych zatrudnia się przede wszystkim poza terenem zakładu karnego, bez konwojenta,

na pojedynczych stanowiskach pracy,

3)

skazanym można zezwalać na uczestniczenie w nauczaniu, szkoleniu oraz zajęciach terapeutycznych

organizowanych poza terenem zakładu karnego,

4)

skazani mogą brać udział w organizowanych przez administrację, poza terenem zakładu

karnego, grupowych zajęciach kulturalno-oświatowych lub sportowych,

5)

skazanym można zezwalać na udział w zajęciach i imprezach kulturalno-oświatowych lub

sportowych organizowanych poza terenem zakładu karnego,

6)

skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w czasie i miejscach ustalonych

w porządku wewnętrznym,

7)

skazani mogą korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia,

8)

skazani mogą otrzymywać z depozytu zakładu karnego pieniądze pozostające do ich dyspozycji,

9)

skazanym można udzielać przepustek z zakładu karnego, nie częściej niż raz w miesiącu,

łącznie na okres nie przekraczający 28 dni w roku.

Do przepustek określonych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9 stosuje się odpowiednio

przepisy art. 139 § 1, 2, 5 i 7 oraz art. 140.

Skazany na karę aresztu wojskowego odbywa karę w zakładzie karnym typu otwartego,

o ile nie zachodzą warunki określone w art. 88 § 3.

§ 1.

W systemie programowanego oddziaływania odbywają karę skazani młodociani, a także

skazani dorośli, którzy po przedstawieniu im projektu programu oddziaływania wyrażają

zgodę na współudział w jego opracowaniu i wykonaniu.

§ 2.

W programach oddziaływania ustala się zwłaszcza: rodzaje zatrudnienia i nauczania

skazanych, ich kontakty przede wszystkim z rodziną i innymi osobami bliskimi, wykorzystywanie

czasu wolnego, możliwości wywiązywania się z ciążących na nich obowiązków oraz inne

przedsięwzięcia niezbędne dla przygotowania skazanych do powrotu do społeczeństwa.

§ 3.

Wykonywanie programów oddziaływania podlega okresowym ocenom; programy te mogą ulegać

zmianom.

§ 4.

Skazanego dorosłego przenosi się do odbywania kary w systemie zwykłym - jeżeli nie

przestrzega on wymagań ustalonych w programie oddziaływania, albo do systemu terapeutycznego

- jeżeli zachodzą warunki określone w art. 96.

W systemie terapeutycznym odbywają karę skazani z zaburzeniami psychicznymi, upośledzeni

umysłowo, uzależnieni od alkoholu albo innych środków odurzających lub psychotropowych

oraz skazani niepełnosprawni fizycznie - wymagający oddziaływania specjalistycznego,

zwłaszcza opieki psychologicznej, lekarskiej lub rehabilitacyjnej.

§ 1.

Wykonując karę w systemie terapeutycznym, uwzględnia się w postępowaniu ze skazanymi

w szczególności potrzebę zapobiegania pogłębianiu się patologicznych cech osobowości,

przywracania równowagi psychicznej oraz kształtowania zdolności współżycia społecznego

i przygotowania do samodzielnego życia.

§ 2.

Wykonywanie kary dostosowuje się do potrzeb w zakresie leczenia, zatrudnienia, nauczania

i wymagań higienicznosanitarnych. Jeżeli względy zdrowotne tego wymagają, organizuje

się zatrudnienie w warunkach pracy chronionej.

§ 3.

Skazanych, którzy nie wymagają już oddziaływania specjalistycznego, o którym mowa

w art. 96, przenosi się do odpowiedniego systemu wykonywania kary.

W systemie zwykłym skazany może korzystać z dostępnego w zakładzie karnym zatrudnienia,

nauczania oraz zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych.

Ukarani karami porządkowymi oraz osoby, wobec których zastosowano środki przymusu

skutkujące pozbawienie wolności, odbywają je według zasad przewidzianych dla osób

ukaranych karą aresztu, w pomieszczeniach do tego przeznaczonych, oddzielnie od skazanych.

Skazany odbywa karę we właściwym zakładzie karnym, położonym, w miarę możliwości,

najbliżej jego miejsca zamieszkania. Przeniesienie skazanego do innego zakładu może

nastąpić tylko z uzasadnionych powodów.

Skazanego po osadzeniu w zakładzie karnym należy bezzwłocznie poinformować o przysługujących

mu prawach i ciążących na nim obowiązkach, a zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się

z przepisami niniejszego kodeksu i regulaminu wykonywania kary pozbawienia wolności,

oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i zabiegom sanitarnym.

Skazany ma prawo w szczególności do

1)

odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych,

pomieszczeń oraz opieki lekarskiej i sanitarnej,

2)

utrzymywania więzi z rodziną i innymi osobami bliskimi,

3)

korzystania z wolności religijnej,

4)

otrzymywania związanego z zatrudnieniem wynagrodzenia oraz do ubezpieczenia społecznego

w zakresie przewidzianym w odrębnych przepisach, a także pomocy w uzyskiwaniu świadczeń

inwalidzkich,

5)

kształcenia i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej,

6)

korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, radia, telewizji,

książek i prasy,

7)

komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem, właściwym kuratorem sądowym oraz wybranym

przez siebie przedstawicielem, o którym mowa w art. 42

8)

komunikowania się z podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1,

9)

zapoznawania się z opiniami, sporządzonymi przez administrację zakładu karnego, stanowiącymi

podstawę podejmowanych wobec niego decyzji,

10)

składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania

ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek

organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi

Praw Obywatelskich,

11)

prowadzenia korespondencji, bez jej cenzurowania, z organami państwowymi i samorządowymi

oraz Rzecznikiem Praw Obywatelskich.

§ 1.

Skazani, ich obrońcy i pełnomocnicy oraz właściwe organizacje pozarządowe mają prawo

kierować skargi do organów powołanych na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą

polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka. Korespondencja, w

tych sprawach, osób pozbawionych wolności powinna być bezzwłocznie przekazywana do

adresata i nie podlega cenzurze.

§ 2.

Przepis art. 8 § 3 stosuje się odpowiednio.

Korzystanie przez skazanego z przysługujących mu praw powinno następować w sposób

nie naruszający praw innych osób oraz nie zakłócający ustalonego w zakładzie karnym

porządku.

§ 1.

Skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede wszystkim z rodziną i innymi

osobami bliskimi przez widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki i przekazy

pieniężne, a w uzasadnionych wypadkach, za zgodą dyrektora zakładu karnego, również

przez inne środki łączności, oraz ułatwiać utrzymywanie kontaktów z podmiotami, o

których mowa w art. 38 § 1.

§ 2.

Skazany cudzoziemiec może prowadzić korespondencję z właściwym urzędem konsularnym,

a w razie braku takiego urzędu - z właściwym przedstawicielstwem dyplomatycznym oraz

korzystać z widzeń z urzędnikiem konsularnym lub wykonującym funkcje konsularne pracownikiem

przedstawicielstwa dyplomatycznego.

§ 3.

Zakres i sposób kontaktów, o których mowa w § 1 i 2, w szczególności nadzór nad widzeniami

i korespondencją, są uzależnione od rodzaju i typu zakładu karnego, w którym skazany

odbywa karę, a także od wymogów indywidualnego oddziaływania.

§ 4.

Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania lub cenzurowania

korespondencji, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu, informując o

tym sędziego penitencjarnego oraz skazanego.

§ 1.

Skazany ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych

oraz bezpośredniego uczestniczenia w nabożeństwach odprawianych w zakładzie karnym

w dni świąteczne i słuchania nabożeństw transmitowanych przez środki masowego przekazu,

a także do posiadania niezbędnych w tym celu książek, pism i przedmiotów.

§ 2.

Skazany ma prawo do uczestniczenia w prowadzonym w zakładzie karnym nauczaniu religii,

brania udziału w działalności charytatywnej i społecznej kościoła lub innego związku

wyznaniowego, a także do spotkań indywidualnych z duchownym kościoła lub innego związku

wyznaniowego, do którego należy; duchowni ci mogą odwiedzać skazanych w pomieszczeniach,

w których przebywają.

§ 3.

Korzystanie z wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani zakłócać

ustalonego porządku w zakładzie karnym.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii odpowiednich władz duchownych kościołów

i innych związków wyznaniowych, określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady

wykonywania praktyk religijnych i korzystania z posług religijnych w zakładach karnych.

§ 1.

Skazani za przestępstwo popełnione z motywacji politycznej, religijnej lub przekonań

ideowych odbywają karę w oddzieleniu od skazanych za inne przestępstwa; mają prawo

do korzystania z własnej odzieży, bielizny i obuwia oraz nie podlegają obowiązkowi

pracy.

§ 2.

Z uprawnień, o których mowa w § 1, nie korzystają skazani za przestępstwa popełnione

z użyciem przemocy.

Administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem

zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary.

Skazany otrzymuje trzy razy dziennie posiłki, w tym co najmniej jeden posiłek gorący,

o odpowiedniej wartości odżywczej, z uwzględnieniem zatrudnienia, wieku i stanu zdrowia,

a w miarę możliwości także wymogów religijnych i kulturowych, oraz napój do zaspokajania

pragnienia. Dzienna norma żywieniowa dla skazanego powinna zawierać nie mniej niż

2 600 kcal, a dla młodocianego nie mniej niż 3 200 kcal. Skazany, którego stan zdrowia

tego wymaga, otrzymuje wyżywienie według wskazań lekarza.

Powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi nie mniej niż 3 m

Skazany otrzymuje do użytku, z zakładu karnego, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę

oraz obuwie, o ile nie korzysta z własnych. Skazanemu zapewnia się warunki niezbędne

do utrzymania higieny osobistej, w szczególności otrzymuje on z zakładu karnego pościel

oraz inne środki do utrzymania higieny i czystości w celi.

Skazany korzysta z niezbędnego dla zdrowia wypoczynku, w szczególności z prawa do

co najmniej godzinnego spaceru i 8-godzinnego czasu przeznaczonego na sen w ciągu

doby.

§ 1.

Skazany może dysponować posiadanymi w zakładzie karnym przedmiotami wartościowymi

i środkami pieniężnymi pozostałymi po wywiązaniu się z ciążących na nim zobowiązań

objętych egzekucją.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady dysponowania

przez skazanych posiadanymi przedmiotami wartościowymi i środkami pieniężnymi oraz

wysokość otrzymywanych kwot pieniężnych wolnych od egzekucji.

Skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie posiada niezbędnych środków

materialnych, dyrektor zakładu karnego może przyznać miesięczną zapomogę w wysokości

do 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników.

§ 1.

Skazanym zapewnia się bezpłatną opiekę lekarską oraz bezpłatne zaopatrzenie w leki,

środki opatrunkowe, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach - w niezbędne protezy.

§ 2.

W szczególnie uzasadnionych wypadkach można zezwolić na leczenie skazanego, na jego

koszt, przez wybranego przez niego lekarza, jak również na korzystanie z dodatkowych

leków i innych środków medycznych.

Skazany ma obowiązek przestrzegania przepisów określających zasady i tryb wykonywania

kary, ustalonego w zakładzie karnym porządku oraz wykonywania poleceń przełożonych

i innych osób uprawnionych, a w szczególności

1)

poprawnego zachowania się,

2)

przestrzegania higieny osobistej i czystości pomieszczeń, w których przebywa,

3)

poddania się - niezależnie od obowiązków określonych w przepisach o zwalczaniu chorób

zakaźnych wenerycznych i gruźlicy, alkoholizmu i narkomanii - przewidzianym przepisami

badaniom, leczeniu, zabiegom lekarskim, sanitarnym oraz rehabilitacji,

4)

wykonywania pracy, jeżeli przepisy szczególne, także wynikające z prawa międzynarodowego,

nie przewidują zwolnienia od tego obowiązku, oraz wykonywania prac porządkowych w

obrębie zakładu karnego,

5)

dbałości o mienie zakładu karnego oraz instytucji lub podmiotu gospodarczego, w którym

jest zatrudniony,

6)

poddania się, w wypadkach i na zasadach określonych przepisami, kontroli osobistej

dokonywanej za pośrednictwem osoby tej samej płci i podczas nieobecności osób płci

odmiennej oraz sfotografowaniu dla celów identyfikacyjnych.

Skazanego, u którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu albo środków odurzających

lub psychotropowych, obejmuje się za jego zgodą odpowiednim leczeniem i rehabilitacją;

w razie jej braku - o stosowaniu leczenia lub rehabilitacji orzeka sąd penitencjarny.

§ 1.

W wypadku gdy życiu skazanego grozi poważne niebezpieczeństwo, stwierdzone orzeczeniem

komisji lekarskiej, można dokonać koniecznego zabiegu lekarskiego, nie wyłączając

chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu skazanego.

§ 2.

W wypadku sprzeciwu skazanego o dokonaniu zabiegu orzeka sąd penitencjarny.

§ 3.

W nagłym wypadku, jeżeli zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo śmierci skazanego,

o konieczności zabiegu decyduje lekarz.

§ 1.

Skazany, który w celu wymuszenia określonej decyzji lub postępowania organu wykonawczego

lub uchylenie się od ciążącego na nim obowiązku powoduje u siebie uszkodzenie ciała

lub rozstrój zdrowia, niezależnie od odpowiedzialności dyscyplinarnej, może być obciążony

w całości lub w części kosztami związanymi z leczeniem.

§ 2.

O obciążeniu kosztami, o których mowa w § 1, orzeka sąd penitencjarny.

§ 1.

W razie wyrządzenia przez skazanego z jego winy szkody w mieniu zakładu karnego, nie

przekraczającej dwukrotnej wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników,

dyrektor tego zakładu może wydać orzeczenie o obowiązku skazanego naprawienia tej

szkody przez zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej; orzeczenie wraz z uzasadnieniem

doręcza się zainteresowanemu.

§ 2.

Skazanemu przysługuje, w terminie 30 dni od otrzymania orzeczenia dyrektora, powództwo

o ustalenie, że należność nie istnieje w całości lub w części.

§ 3.

Ściągnięcie należności następuje w trybie przewidzianym w przepisach o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji.

§ 1.

Skazanemu zapewnia się w miarę możliwości świadczenie pracy. Skazanego zatrudnia się

na podstawie skierowania do pracy, umowy o pracę lub na innej podstawie prawnej albo

umożliwia się skazanemu wykonywanie pracy zarobkowej na własny rachunek.

§ 2.

Skazany może podjąć zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub wykonywać pracę zarobkową

na własny rachunek, za zgodą i na warunkach określonych przez dyrektora zakładu karnego.

§ 3.

Zdolność skazanego do pracy oraz w miarę potrzeby rodzaj, warunki i czas pracy określa

lekarz.

§ 4.

Z obowiązku pracy można zwolnić skazanego kształcącego się lub z innych ważnych przyczyn.

§ 5.

W stosunku do skazanych pracujących stosuje się przepisy prawa pracy w zakresie czasu

pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 6.

Skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności może wykonywać pracę wyłącznie na

terenie zakładu karnego.

§ 1.

Przy kierowaniu do pracy uwzględnia się w miarę możliwości zawód, wykształcenie, zainteresowania

i potrzeby osobiste skazanego.

§ 2.

Pracę zapewnia się przede wszystkim skazanym zobowiązanym do świadczeń alimentacyjnych,

a także mającym szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną.

§ 1.

Praca skazanego jest odpłatna, z zastrzeżeniem § 3 i 4. Wynagrodzenie za pracę ustala

się w umowie zawieranej przez dyrektora zakładu karnego lub przez skazanego. Wynagrodzenie

przysługujące skazanemu nie może być niższe od najniższego wynagrodzenia pracowników

określonego na podstawie Kodeksu pracy.

§ 2.

Za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz zakładu karnego lub za prace

porządkowe na rzecz samorządu terytorialnego, w wymiarze nie przekraczającym 60 godzin

miesięcznie, wynagrodzenie skazanemu nie przysługuje.

§ 3.

Skazanemu, za jego pisemną zgodą, można zezwolić na nieodpłatne zatrudnienie przy

pracach publicznych na rzecz organów samorządu terytorialnego oraz przy pracach wykonywanych

na cele charytatywne, a także przy pracach porządkowych i pomocniczych wykonywanych

na rzecz zakładu karnego; nie dotyczy to pracy wykonywanej przez skazanego na podstawie

przepisów prawa pracy.

§ 4.

Za wykonywane prace nieodpłatne mogą być skazanemu przyznawane nagrody.

§ 1.

Skazanemu zatrudnionemu odpłatnie na innej podstawie niż stosunek pracy, z wyjątkiem

umów cywilnoprawnych, przysługuje po roku nieprzerwanej pracy, w czasie odbywania

kary pozbawienia wolności, zwolnienie od pracy przez okres 14 dni roboczych, z zachowaniem

prawa do wynagrodzenia, a skazanemu pracującemu na tej podstawie nieodpłatnie - 14

dni zwolnienia od pracy, bez prawa do wynagrodzenia.

§ 2.

Wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego skazanemu zatrudnionemu na podstawie

umowy o pracę wynosi 18 dni roboczych.

§ 1.

Z wynagrodzenia za pracę lub dochodu, o którym mowa w § 4, potrąca się 10% na cele

pomocy określonej w art. 43; z pozostałej części wynagrodzenia za pracę przypada skazanemu

50%, a resztę przekazuje się do budżetu państwa.

§ 2.

Skazanemu, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, można podwyższyć przypadającą

mu część wynagrodzenia za pracę do 75%, jeżeli osoba uprawniona znajduje się w trudnej

sytuacji materialnej. Podwyższoną część wynagrodzenia przekazuje się osobom uprawnionym

do alimentacji.

§ 3.

Skazany otrzymuje w całości, bez potrąceń, o których mowa w § 1, dodatki za pracę

uciążliwą, niebezpieczną lub szkodliwą dla zdrowia, nagrody regulaminowe i przysługujące

mu z tytułu zatrudnienia, premie za oszczędność surowca, wynagrodzenie za racjonalizatorstwo

i wynalazczość oraz wynagrodzenie za pracę wykonywaną ponad określoną normę pracy

lub normę czasu pracy.

§ 4.

Skazanemu wykonującemu pracę zarobkową na rachunek własny przypada 75% dochodu pozostałego

po potrąceniu, o którym mowa w § 1, a resztę przekazuje się do budżetu państwa.

§ 5.

Z części wynagrodzenia za pracę lub dochodu, o którym mowa w § 4, przysługującej skazanemu

wolne jest w każdym czasie od egzekucji i potrąceń 60%.

§ 1.

Z wynagrodzenia za pracę, wpłat na rzecz skazanego lub z innych źródeł gromadzi się

fundusz, przekazywany skazanemu w chwili zwolnienia z zakładu karnego, przeznaczony

na przejazd do miejsca zamieszkania i na utrzymanie, do wysokości jednego przeciętnego

miesięcznego wynagrodzenia pracowników; z funduszu tego nie prowadzi się egzekucji.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i sposób

gromadzenia funduszu, o którym mowa w § 1.

Okresy pracy, za którą przysługuje wynagrodzenie, wykonywanej przez skazanego w czasie

odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem prac, o których mowa w art. 123 §

2 i 3, są okresami składkowymi na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin.

§ 1.

Okresy wykonywania przez skazanego odpłatnego zatrudnienia, z wyłączeniem pracy wykonywanej

na podstawie umów cywilnoprawnych, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia

pracownicze, z zastrzeżeniem § 2 i 3.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli w myśl przepisu prawa lub postanowienia układu

zbiorowego pracy do stażu pracy wlicza się tylko okresy zatrudnienia w danym zakładzie

pracy, w określonej branży albo określonych stanowiskach lub pracy wykonywanej w szczególnych

warunkach.

§ 3.

Okresu pracy, o którym mowa w § 1, nie wlicza się do okresu pracy

1)

od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego lub innego świadczenia przysługującego

z upływem roku pracy lub okresu krótszego niż rok,

2)

wymaganego do zajmowania określonego stanowiska pracy.

§ 1.

Rada Ministrów może określać, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb powierzania podmiotom

gospodarczym, instytucjom lub organizacjom wykonywania określonych zadań w zakresie

zatrudnienia i nauczania skazanych oraz opieki postpenitencjarnej.

§ 2.

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, zasady i zakres udzielania jednostkom,

o których mowa w § 1, zwolnień od podatków, a także otrzymywania przez te jednostki

zamówień na towary i usługi.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej może

określać, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady zatrudniania skazanych.

§ 1.

W zakładach karnych prowadzi się nauczanie obowiązkowe w zakresie szkoły podstawowej,

a także nauczanie w zakresie ponadpodstawowym i na kursach zawodowych.

§ 2.

Zakład karny ma obowiązek prowadzenia nauczania, stosownie do możliwości i uzdolnień

młodocianych skazanych, o których mowa w § 3.

§ 3.

Pierwszeństwo w uzyskaniu możliwości objęcia nauczaniem w zakładzie karnym mają skazani,

którzy nie ukończyli szkoły podstawowej lub nie mają wyuczonego zawodu albo po odbyciu

kary nie będą mogli go wykonywać.

§ 4.

Skazanym nie posiadającym wystarczających środków pieniężnych udostępnia się nieodpłatnie

niezbędne podręczniki i pomoce naukowe.

§ 1.

Skazani mogą za zgodą dyrektora zakładu karnego uczyć się w szkołach poza obrębem

zakładu karnego, jeżeli spełniają ogólnie obowiązujące wymagania w oświacie publicznej,

zachowują się poprawnie oraz nie zagrażają porządkowi prawnemu.

§ 2.

Dyrektor może zezwolić skazanemu na udział w konsultacjach i zdawanie egzaminów poza

zakładem karnym, jeżeli spełnia on warunki wymienione w § 1.

§ 3.

Przepisu § 2 nie stosuje się do skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Praca w warsztatach szkolnych i praktyczna nauka zawodu jest obowiązkowa, jeżeli wynika

z programu nauczania. Praktyczna nauka zawodu może być połączona z pracą produkcyjną,

jeżeli jest to zgodne z tym programem.

Skazanemu wywiązującemu się z obowiązków ucznia po roku nauki można udzielić 14-dniowego

urlopu, jeżeli nie ma on prawa do takiego urlopu z tytułu wykonywanej pracy, w ramach

którego korzysta on z takich uprawnień i ulg, jakie w okresie urlopu przysługują skazanemu

pracującemu.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej określa, w

drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb prowadzenia nauczania w zakładach

karnych oraz zasady odpłatności za pracę skazanych w warsztatach szkolnych i pracę

wykonywaną przez skazanych odbywających praktyczną naukę zawodu.

§ 1.

W zakładach karnych stwarza się skazanym warunki odpowiedniego spędzania czasu wolnego.

W tym celu organizuje się zajęcia kulturalno-oświatowe, wychowania fizycznego i sportowe

oraz pobudza aktywność społeczną skazanych.

§ 2.

W każdym zakładzie karnym prowadzi się zwłaszcza wypożyczalnie książek i prasy dla

skazanych oraz stwarza możliwość korzystania z urządzeń audiowizualnych w świetlicach

i w celach mieszkalnych. Korzystając z tych urządzeń skazany nie może zakłócać ustalonego

porządku w zakładzie.

§ 1.

Skazanym można zezwolić na tworzenie zespołów w celu prowadzenia działalności kulturalnej,

oświatowej, społecznej i sportowej. Z tych względów można również zezwolić na nawiązywanie

kontaktów oraz na współdziałanie z odpowiednimi stowarzyszeniami, organizacjami i

instytucjami. W szczególności można zezwolić na podejmowanie prac na cele publiczne,

jak również na realizację innych społecznie uznanych celów.

§ 2.

Dyrektor zakładu karnego może powołać rzeczników skazanych w celu powierzania im zadań

opiniotwórczych i konsultacyjnych.

Skazanemu wyróżniającemu się dobrym zachowaniem w czasie odbywania kary mogą być przyznawane

nagrody. Nagroda może być również przyznana skazanemu w celu zachęcenia go do poprawy

zachowania.

§ 1.

Nagrodami są w szczególności

1)

zezwolenie na dodatkowe lub dłuższe widzenie,

2)

zezwolenie na widzenie bez osoby dozorującej,

3)

zezwolenie na widzenie w oddzielnym pomieszczeniu, bez osoby dozorującej,

4)

zatarcie wszystkich lub niektórych kar dyscyplinarnych,

5)

nagroda rzeczowa lub pieniężna,

6)

podwyższenie części wynagrodzenia za pracę przypadającej skazanemu nie więcej niż

o 50%, na okres do 3 miesięcy,

7)

zezwolenie na widzenie bez dozoru, poza obrębem zakładu karnego, z osobą najbliższą

lub osobą godną zaufania, na okres nie przekraczający jednorazowo 30 godzin,

8)

zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru, na okres nie przekraczający

jednorazowo 14 dni.

§ 2.

Inne nagrody określi regulamin.

§ 1.

Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 można przyznać skazanemu, którego postawa

w czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, że w czasie pobytu poza zakładem

karnym będzie przestrzegał porządku prawnego, po odbyciu przez niego co najmniej połowy,

tej części kary po której mógłby być warunkowo przedterminowo zwolniony.

§ 2.

Przyznanie nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 tymczasowo aresztowanemu,

mającemu prawa i obowiązki skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności, wymaga

zgody organu, do którego dyspozycji pozostaje.

§ 3.

Łączna liczba nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 nie może przekroczyć 28 w roku.

§ 4.

Łączny czas trwania nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 8 nie może przekroczyć

28 dni w roku.

§ 5.

Skazanemu odbywającemu karę 25 lat pozbawienia wolności nagroda wymieniona w art.

138 § 1 pkt 7 lub 8 może być przyznana po odbyciu co najmniej 5 lat, a skazanemu odbywającemu

karę dożywotniego pozbawienia wolności - po odbyciu co najmniej 15 lat kary.

§ 6.

Przyznanie nagrody wymienionej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 skazanemu odbywającemu karę

25 lat pozbawienia wolności albo karę dożywotniego pozbawienia wolności, w zakładzie

karnym typu zamkniętego, wymaga zgody sędziego penitencjarnego.

§ 7.

Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 dyrektor zakładu karnego przyznaje z

urzędu lub na pisemny wniosek przełożonego skazanego. Inne nagrody może przyznawać

również osoba upoważniona przez dyrektora zakładu karnego.

§ 1.

W razie korzystania przez skazanego z nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 lub

8 albo z zezwolenia, o którym mowa w art. 141 § 4, ma on obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia

się do jednostki Policji, właściwej terytorialnie dla miejsca jego przebywania w okresie

korzystania z zezwolenia, w celu potwierdzenia miejsca pobytu.

§ 2.

Skazany korzystający z zezwoleń, o których mowa w § 1, w każdym przypadku zmiany miejsca

pobytu ma obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia się do jednostki Policji właściwej terytorialnie

dla nowego miejsca jego przebywania.

§ 3.

Dyrektor zakładu karnego może zobowiązać skazanego, korzystającego z zezwoleń, o których

mowa w § 1, do określonego zachowania się, a zwłaszcza do przebywania w określonych

w zezwoleniu miejscach pobytu lub częstszego zgłaszania się do jednostki Policji.

§ 4.

Czasu przebywania skazanego poza zakładem karnym, na podstawie zezwoleń, o których

mowa w § 1, nie odlicza się od okresu odbywania kary, chyba że sędzia penitencjarny

zarządzi inaczej w wypadku, gdy skazany w tym czasie nadużył zaufania.

§ 1.

W wypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami rodzinnymi lub osobistymi skazanego

nagrody mogą być stosowane jako ulgi.

§ 2.

Nie przyznaje się jako ulg nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8.

§ 3.

Ulgi przyznaje dyrektor zakładu karnego na prośbę skazanego lub osoby najbliższej

albo na wniosek przełożonego skazanego.

§ 4.

W wypadkach szczególnie ważnych dla skazanego można mu zezwolić na opuszczenie zakładu

karnego, na czas nie przekraczający 5 dni, w miarę potrzeby w asyście funkcjonariusza

Służby Więziennej lub innej osoby godnej zaufania. W stosunku do osadzonych w zakładzie

karnym typu zamkniętego zezwolenia tego udziela sędzia penitencjarny, a w wypadkach

nie cierpiących zwłoki - dyrektor zakładu karnego.

§ 1.

Skazany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nakazów lub

zakazów wynikających z ustawy, regulaminu lub innych przepisów wydanych na jej podstawie

albo ustalonego w zakładzie karnym lub miejscu pracy porządku, zwane dalej „przekroczeniem”.

§ 2.

Jeżeli przekroczenie zawiera znamiona wykroczenia, skazany podlega odpowiedzialności

dyscyplinarnej, chyba że wykroczenie popełnione zostało w czasie pobytu poza obrębem

zakładu karnego.

§ 1.

Karami dyscyplinarnymi są

1)

nagana,

2)

pozbawienie wszystkich lub niektórych nie wykorzystanych przez skazanego nagród lub

ulg albo zawieszenie ich wykonania, na okres do 3 miesięcy,

3)

pozbawienie korzystania z udziału w niektórych zajęciach kulturalno-oświatowych lub

sportowych, z wyjątkiem korzystania z książek i prasy, na okres do 3 miesięcy,

4)

pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do 3 miesięcy,

5)

pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów żywnościowych

lub wyrobów tytoniowych, na okres do 3 miesięcy,

6)

udzielanie widzeń w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z osobą odwiedzającą,

na okres do 3 miesięcy,

7)

obniżenie przypadającej skazanemu części wynagrodzenia za pracę, nie więcej niż o

25%, na okres do 3 miesięcy,

8)

umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 28 dni.

§ 2.

Kar dyscyplinarnych wymienionych w § 1 pkt 4, 5 lub 8 nie stosuje się wobec kobiet

ciężarnych, karmiących lub sprawujących opiekę nad własnymi dziećmi w domach matki

i dziecka.

§ 3.

Kara dyscyplinarna określona w § 1 pkt 8 polega na osadzeniu skazanego pojedynczo

w celi, w warunkach uniemożliwiających mu kontakt z innymi skazanymi; szczegółowe

warunki osadzenia określi regulamin.

§ 1.

Kary dyscyplinarne określone w art. 143 § 1 pkt 4-8 wymierza dyrektor zakładu karnego,

a inne kary - również osoba przez niego upoważniona.

§ 2.

Kary dyscyplinarne wymierza się z urzędu lub na pisemny wniosek przełożonego skazanego.

§ 1.

Wymierzając karę dyscyplinarną uwzględnia się stopień zawinienia i zasady indywidualizacji,

mając w szczególności na względzie rodzaj i okoliczności czynu, stosunek do popełnionego

przekroczenia, dotychczasową postawę, cechy osobowości i stan zdrowia skazanego oraz

cele wychowawcze.

§ 2.

Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wysłuchuje się obwinionego, zapoznaje się z

opinią wychowawcy, a jeżeli zachodzi potrzeba - również składającego wniosek o ukaranie

oraz z opiniami innych osób, a także z zeznaniami świadków. Postępowanie może odbywać

się w obecności innych skazanych, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze.

§ 3.

Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej określonej w art. 143 § 1 pkt 8 zasięga się

opinii lekarza lub psychologa. Wymierzenie tej kary w wymiarze powyżej 14 dni wymaga

zgody sędziego penitencjarnego.

§ 1.

Za jedno przekroczenie wymierza się tylko jedną karę dyscyplinarną. W wypadku gdy

skazany popełnił więcej przekroczeń, zanim został ukarany za którekolwiek z nich,

wymierza się jedną karę, odpowiednio surowszą.

§ 2.

Ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej nie może nastąpić w taki sposób, aby była

ona bezpośrednio przedłużeniem odbywania takiej samej kary, chyba że łączny okres

trwania wymierzonych kar nie przekracza przewidzianej granicy czasu trwania tej kary.

§ 3.

W wypadkach uzasadnionych względami wychowawczymi można odstąpić od ukarania dyscyplinarnego,

wykonanie wymierzonej kary zawiesić na okres do 3 miesięcy, zmienić ją na inną mniej

dolegliwą lub karę darować. Po upływie okresu zawieszenia wymierzoną karę uważa się

za wykonaną.

§ 1.

Nie można wymierzyć kary dyscyplinarnej, jeżeli od dnia powzięcia przez przełożonego

wiadomości o popełnieniu przekroczenia upłynęło 14 dni lub od dnia popełnienia przekroczenia

- 30 dni. Nie można rozpocząć wykonywania kary dyscyplinarnej po upływie 14 dni od

jej wymierzenia.

§ 2.

Terminy określone w § 1 nie biegną, jeżeli skazany przebywa poza obrębem zakładu karnego

bez zezwolenia lub w związku z leczeniem wynikłym z samouszkodzenia, a także w okresie

zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej.

§ 1.

Wymierzoną karę dyscyplinarną wykonuje się bezzwłocznie. Sędzia penitencjarny może

wstrzymać wykonanie kary dyscyplinarnej na czas potrzebny do wyjaśnienia okoliczności

uzasadniających jej wymierzenie, a także uchylić karę dyscyplinarną z powodu jej niezasadności

lub przekazywać sprawę dyrektorowi zakładu karnego do ponownego rozpoznania.

§ 2.

Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia odbycie wymierzonej kary dyscyplinarnej

w całości lub w części, wykonywanie jej należy odroczyć lub przerwać albo zamienić

na taką karę dyscyplinarną, którą skazany może odbyć. Decyzję w tym względzie podejmuje

dyrektor zakładu karnego, po zasięgnięciu opinii lekarza.

§ 3.

W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej umieszczenia w celi izolacyjnej lekarz lub

psycholog kontroluje zdolność skazanego do odbywania tej kary.

§ 4.

W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej, o której mowa w § 3, dyrektor zakładu karnego

może, w wypadkach uzasadnionych względami rodzinnymi, osobistymi lub wychowawczyni,

zezwolić skazanemu na widzenie lub rozmowę telefoniczną.

Jeżeli zostały ujawnione nowe fakty lub dowody nie znane przedtem, wskazujące na to,

iż ukarany jest niewinny, dyrektor zakładu karnego uchyla karę dyscyplinarną i uznaje

ją za niebyłą oraz podejmuje stosowną decyzję mającą na celu uchylenie skutków ukarania.

§ 1.

Wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej

choroby uniemożliwiającej wykonywanie tej kary sąd odracza do czasu ustania przeszkody.

§ 2.

Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w którym umieszczenie go w zakładzie

karnym może zagrażać życiu lub spowodować dla jego zdrowia poważne niebezpieczeństwo.

§ 1.

Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na okres do 6 miesięcy, jeżeli

natychmiastowe wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie

skutki, a także w razie wystąpienia okoliczności, o której mowa w art. 248.

§ 2.

Okres odroczenia biegnie od dnia wydania postanowienia w tym przedmiocie.

§ 3.

Odroczenie może być udzielone kilkakrotnie, jednakże łączny okres odroczenia nie może

przekroczyć roku, chyba że chodzi o kobietę ciężarną lub w okresie 3 lat po urodzeniu

dziecka i sprawowania nad nim opieki.

Jeżeli odroczenie wykonania kary nie przekraczającej 2 lat pozbawienia wolności trwało

przez okres co najmniej jednego roku - sąd może warunkowo zawiesić wykonanie tej kary

na zasadach określonych w art. 69-75 Kodeksu karnego.

§ 1.

Sąd penitencjarny udziela przerwy w wykonaniu kary w wypadku określonym w art. 150

§ 1 do czasu ustania przeszkody.

§ 2.

Sąd penitencjarny może udzielić przerwy w wykonaniu kary, jeżeli przemawiają za tym

ważne względy zdrowotne, rodzinne lub osobiste. Sądem penitencjarnym właściwym miejscowo

do udzielania dalszych przerw jest sąd, który udzielił pierwszej przerwy. Przepis

art. 151 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Nie można udzielić przerwy przed upływem roku od dnia ukończenia poprzedniej przerwy

i powrotu po niej do zakładu karnego, chyba że zachodzi wypadek choroby psychicznej

lub innej ciężkiej choroby skazanego albo inny wypadek losowy.

§ 4.

Udzielając przerwy w wykonaniu kary, sąd może zobowiązać skazanego do utrzymania w

okresie tej przerwy kontaktu z sądowym kuratorem zawodowym w miejscu pobytu, niezmieniania

bez jego zgody miejsca pobytu, podjęcia starań o znalezienie pracy zarobkowej lub

meldowania się we wskazanej jednostce Policji.

§ 1.

Złożenie zażalenia na postanowienie o udzieleniu przerwy powoduje wstrzymanie wykonania

postanowienia do czasu jego uprawomocnienia się. Postanowienie podlega jednak wykonaniu

bezzwłocznie, jeżeli zostało wydane na wniosek prokuratora albo jeżeli prokurator

oświadczył, że nie sprzeciwia się udzieleniu przerwy.

§ 2.

Zażalenie wniesione przez prokuratora podlega rozpoznaniu w terminie 14 dni.

§ 1.

Jeżeli przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności trwała co najmniej jeden rok,

a skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary - sąd penitencjarny może warunkowo zwolnić

skazanego z odbycia reszty kary na zasadach określonych w art. 77 i art. 78 § 1 i 2 Kodeksu karnego, przy czym zwolnienie może nastąpić w każdym czasie, bez ograniczeń wynikających

z art. 78 i 79 Kodeksu karnego.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kara pozbawienia wolności została orzeczona na

okres powyżej 3 lat.

§ 1.

Odroczenie wykonania kary sąd może odwołać w razie ustania przyczyny, dla której zostało

udzielone, lub w wypadku, gdy skazany nie korzysta z odroczenia w celu, w jakim zostało

udzielone, albo rażąco narusza porządek prawny.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do przerwy w wykonaniu kary, z tym że odwołanie

przerwy może nastąpić również z powodu niewykonywania obowiązków określonych w art.

153 § 4; postanowienie o odwołaniu przerwy wydaje sąd penitencjarny, który jej udzielił.

§ 3.

Jeżeli w czasie przerwy w odbywaniu kary skazany popełnił przestępstwo, w związku

z którym zostało zastosowane tymczasowe aresztowanie, kara pozbawienia wolności, której

odbywanie zostało przerwane, podlega wykonaniu z mocy prawa.

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec żołnierza sąd odwołać również

na wniosek właściwego dowódcy.

Wniosek o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolności, o której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, powinien być złożony nie później niż w dniu ukończenia służby przez żołnierza.

Warunkowo zwolnionego sąd penitencjarny może w okresie próby oddać pod dozór kuratora

sądowego, osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, organizacji lub instytucji, do której

działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym,

oraz nałożyć na niego obowiązki określone w art. 72 § 1 Kodeksu karnego. Wobec skazanego, o którym mowa w art. 64 Kodeksu karnego, oraz młodocianego, który popełnił przestępstwo umyślne, a także wobec skazanego

na karę dożywotniego pozbawienia wolności, oddanie pod dozór kuratora sądowego jest

obowiązkowe.

§ 1.

Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony w okresie próby

popełnił przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności

bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

§ 2.

Sąd penitencjarny może odwołać warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony w okresie próby

rażąco narusza porządek prawny, w szczególności popełnił inne przestępstwo lub została

orzeczona kara inna niż określona w § 1 albo gdy uchyla się od dozoru, wykonywania

nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych. Przed odwołaniem warunkowego

zwolnienia sąd penitencjarny, o ile jest to możliwe, wysłuchuje skazanego lub jego

obrońcę.

§ 3.

W razie odwołania warunkowego zwolnienia nie zalicza się na poczet kary okresu spędzonego

na wolności.

§ 1.

O warunkowym zwolnieniu orzeka sąd penitencjarny; posiedzenie powinno odbyć się w

zakładzie karnym.

§ 2.

Wniosek o warunkowe zwolnienie może złożyć również dyrektor zakładu karnego lub sądowy

kurator zawodowy.

§ 3.

Wniosku skazanego lub jego obrońcy, złożonego przed upływem terminów określonych w

art. 77 § 2 lub art. 78 Kodeksu karnego lub przed upływem 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia o odmowie warunkowego

zwolnienia, nie rozpoznaje się aż do upływu tego terminu lub tego okresu.

§ 1.

Sąd penitencjarny powinien wysłuchać przedstawiciela administracji zakładu karnego,

a także wysłuchać sądowego kuratora zawodowego, jeżeli składał wniosek o warunkowe

zwolnienie.

§ 2.

Zażalenie wniesione przez prokuratora podlega rozpoznaniu w terminie 14 dni. Przepis

art. 154 § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Na postanowienie odmawiające udzielenia warunkowego zwolnienia przysługuje zażalenie

dyrektorowi zakładu karnego lub sądowemu kuratorowi zawodowemu, jeżeli składali wniosek

o warunkowe zwolnienie.

§ 1.

W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz w sprawie

odwołania warunkowego zwolnienia właściwy jest sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia,

a jeżeli zwolniony pozostaje pod dozorem - sąd penitencjarny, w którego okręgu dozór

jest wykonywany.

§ 2.

Sąd penitencjarny może, w granicach przewidzianych w art. 80 § 1 i 2 Kodeksu karnego, zmienić okres próby. Sąd może również w okresie próby ustanawiać, rozszerzać lub

zmieniać obowiązki wymienione w art. 72 § 1 Kodeksu karnego albo od wykonania nałożonych obowiązków zwolnić, jak również oddać skazanego pod

dozór lub od dozoru zwolnić.

§ 3.

Sądowy kurator zawodowy może złożyć wniosek o oddanie pod dozór, jak również wniosek

o zmianę okresu próby, ustanowienie, rozszerzenie lub zmianę obowiązków, o których

mowa w art. 72 § 1 Kodeksu karnego. Sądowy kurator zawodowy może też złożyć wniosek o zwolnienie od wykonywania tych

obowiązków albo o zwolnienie od dozoru, a także o odwołanie warunkowego zwolnienia.

§ 4.

W okresie próby kurator sądowy, osoba, stowarzyszenie, organizacja lub instytucja,

pod której dozór oddano zwolnionego, informuje sąd o jego zachowaniu, w szczególności

o tym, czy wykonuje on nałożone obowiązki i przestrzega porządku prawnego.

§ 1.

Okres do 6 miesięcy przed przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed wykonaniem

kary stanowi, w miarę potrzeby, czas niezbędny na przygotowanie skazanego do życia

po zwolnieniu, zwłaszcza dla nawiązania kontaktu z kuratorem sądowym lub podmiotami,

o których mowa w art. 38 § 1. Okres ten ustala, za zgodą skazanego, komisja penitencjarna.

§ 2.

Okres, o którym mowa w § 1, może również wyznaczyć sąd penitencjarny w postanowieniu

o udzieleniu lub odmowie warunkowego zwolnienia, jeżeli uzna to za niezbędne.

§ 1.

W okresie, o którym mowa w art. 164, skazany powinien w miarę możliwości odbywać karę

w zakładzie karnym położonym najbliżej przyszłego miejsca zamieszkania.

§ 2.

Skazanemu można zezwolić na dysponowanie pieniędzmi poza obrębem zakładu karnego oraz

na opuszczanie tego zakładu, łącznie na czas do 14 dni, zwłaszcza w celu podejmowania

starań o uzyskanie po zwolnieniu odpowiednich możliwości zamieszkania i pracy.

§ 3.

Kurator sądowy lub podmioty, o których mowa w art. 38 § 1, ustalają ze skazanym zakres

niezbędnej pomocy w społecznej readaptacji i sposób jej udzielenia.

§ 4.

Jeżeli skazany nie posiada dokumentu tożsamości, administracja zakładu karnego podejmuje

czynności niezbędne do otrzymania przez niego takiego dokumentu. Skazany ma obowiązek

współdziałania w tym zakresie.

§ 1.

Zwalnianym skazanym, mającym trudności w znalezieniu zatrudnienia, zakwaterowania

oraz otrzymania niezbędnej pomocy lekarskiej, właściwe organy lub instytucje udzielają

niezbędnej doraźnej pomocy.

§ 2.

Administracja zakładu karnego zwalniając skazanego udziela mu stosownych informacji

o możliwościach uzyskania niezbędnej pomocy.

§ 3.

Skazani zwalniani z zakładów karnych, którzy nie dysponują wystarczającymi środkami

własnymi, otrzymują w chwili zwolnienia kwotę w wysokości do 1/3 przeciętnego miesięcznego

wynagrodzenia pracowników lub jej odpowiedni ekwiwalent.

§ 1.

Skazany, przed zwolnieniem z zakładu karnego, ma prawo zwrócić się do sądu penitencjarnego

z wnioskiem o zastosowanie względem niego dozoru sądowego kuratora zawodowego, zwłaszcza

jeśli oczekujące go warunki życia po zwolnieniu z zakładu karnego mogą mu utrudniać

społeczną readaptację.

§ 2.

Oddając skazanego pod dozór sądowego kuratora zawodowego sąd penitencjarny może za

zgodą skazanego nałożyć na niego obowiązki, o których mowa w art. 72 § 1 Kodeksu karnego.

§ 3.

Skazanemu oddanemu pod dozór i wypełniającemu nałożone na niego obowiązki zapewnia

się w miarę możliwości tymczasowe zakwaterowanie i udziela pomocy w otrzymaniu zatrudnienia

w miejscach oraz instytucjach wskazanych przez sądowego kuratora zawodowego.

§ 4.

Czas trwania dozoru, o którym mowa w § 1, nie może przekraczać 2 lat.

Jeżeli termin zwolnienia skazanego odbywającego karę przypada na dzień ustawowo wolny

od pracy, zwolnienie to następuje w dniu poprzedzającym ten termin.

§ 1.

Skazany, na którego nałożono obowiązki, a także oddany pod dozór, obowiązany jest

przestrzegać obowiązków ustanowionych przez sąd na okres próby lub związanych z dozorem.

§ 2.

Skazany oddany pod dozór obowiązany jest bezzwłocznie, a najpóźniej w ciągu 7 dni

od powzięcia wiadomości o oddaniu go pod dozór, zgłosić się do kuratora sądowego tego

sądu rejonowego, w okręgu którego dozór ma być wykonywany.

§ 3.

Skazany obowiązany jest stawić się na wezwanie sądu lub kuratora sądowego i udzielać

wyjaśnień co do przebiegu dozoru i wykonywania nałożonych na niego obowiązków, umożliwić

kuratorowi wejście do mieszkania oraz informować go o zmianie miejsca zatrudnienia,

zamieszkania lub pobytu.

§ 4.

Dozór wykonuje się w miejscu zamieszkania lub pobytu skazanego, jeżeli ustawa nie

stanowi inaczej.

§ 1.

Sprawowanie dozoru powierza się kuratorowi sądowemu tego sądu rejonowego, w okręgu

którego środek ten jest lub ma być wykonywany.

§ 2.

Sprawowanie dozoru może być powierzone także stowarzyszeniu, organizacji lub instytucji,

do których działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub

pomoc skazanym, albo osobie godnej zaufania; powierzenie dozoru następuje na ich wniosek

lub za ich zgodą.

§ 1.

Kuratorami sądowymi są kuratorzy zawodowi i społeczni.

§ 2.

Zadaniem kuratora sądowego, a także innych osób, stowarzyszeń, organizacji i instytucji

wykonujących dozór jest pomoc w readaptacji społecznej skazanego. Kontrola ścisłego

wykonywania przez skazanego nałożonych na niego obowiązków i poleceń ma na celu wychowawcze

oddziaływanie i zapobieganie powrotowi do przestępstwa.

§ 1.

Kurator sądowy, któremu powierzono dozór nad skazanym, powinien nawiązać z nim bezzwłocznie

kontakt i poinformować go o jego obowiązkach i uprawnieniach.

§ 2.

Kurator sądowy obowiązany jest do składania sądowi okresowych sprawozdań z przebiegu

dozoru w szczególności ma obowiązek bezzwłocznego powiadomienia sądu o popełnieniu

przez skazanego przestępstwa lub o innym rażącym naruszeniu przez niego porządku prawnego.

§ 1.

Sądowy kurator zawodowy organizuje i prowadzi działania mające na celu pomoc skazanemu

w społecznej readaptacji oraz kieruje pracą sądowych kuratorów społecznych i innych

osób wykonujących dozór samodzielnie lub z upoważnienia stowarzyszeń, organizacji

i instytucji.

§ 2.

Do zakresu działania sądowego kuratora zawodowego należy w szczególności

1)

kontrolowanie zachowania skazanego w okresie próby,

2)

składanie wniosków o zmianę okresu próby, o ustanowienie, rozszerzenie lub zmianę

obowiązków w okresie próby, o zwolnienie od wykonywania tych obowiązków albo o oddanie

pod dozór lub zwolnienie od dozoru,

3)

składanie wniosków o odroczenie lub o przerwę wykonania kary, o warunkowe zwolnienie

lub o zwolnienie od reszty kary ograniczenia wolności,

4)

składanie wniosków o podjęcie postępowania warunkowo umorzonego, o zarządzenie wykonania

zwieszonej kary, o odwołanie warunkowego zwolnienia, o odwołanie odroczenia lub przerwy

wykonania kary albo o wykonanie kary zastępczej,

5)

wykonywanie czynności związanych z organizowaniem i kontrolowaniem wykonania kary

ograniczenia wolności,

6)

udzielanie pomocy z funduszu pomocy postpenitencjarnej,

7)

branie udziału w posiedzeniach sądu w przedmiocie wykonywania środków karnych związanych

z poddaniem sprawcy próbie.

Do zakresu działania sądowego kuratora społecznego należy w szczególności

1)

odwiedzanie osób, których dotyczy postępowanie, w miejscu ich zamieszkania lub pobytu,

w tym również w zakładach karnych, oraz kontaktowanie się z ich rodziną,

2)

żądanie niezbędnych informacji i wyjaśnień od osób znajdujących się w okresie próby,

objętych dozorem lub tych, na które nałożono obowiązki,

3)

współdziałanie z właściwymi stowarzyszeniami, organizacjami i instytucjami w zakresie

poprawy warunków bytowych i zdrowotnych, zatrudnienia i szkolenia osób, których dotyczy

postępowanie wykonawcze,

4)

współdziałanie z administracją zakładów karnych w zakresie odpowiedniego przygotowania

skazanych do zwolnienia,

5)

przeglądanie akt sądowych i sporządzanie z nich odpisów w związku z wykonywaniem czynności

zleconych przez sąd,

6)

przeprowadzanie wywiadów środowiskowych i zbieranie niezbędnych informacji od organów

administracji rządowej, samorządu terytorialnego, zakładów pracy, stowarzyszeń, organizacji

i instytucji,

7)

podejmowanie innych czynności niezbędnych dla prawidłowego wykonywania kar, środków

karnych i środków zabezpieczających,

8)

udzielanie skazanym innej stosownej pomocy.

§ 1.

Stowarzyszenia, organizacje i instytucje, którym powierzono sprawowanie dozoru, obowiązane

są w szczególności do

1)

bezzwłocznego wyznaczenia przedstawiciela do wykonywania czynności związanych z dozorem

oraz udzielania mu pomocy w prawidłowym ich wykonywaniu,

2)

utrzymywania, przez wyznaczonego przedstawiciela, niezbędnych kontaktów z sądem i

sądowym kuratorem zawodowym,

3)

zapewnienia, aby wyznaczony przedstawiciel wykonywał prawidłowo powierzone mu czynności

związane z dozorem oraz przedstawiał sądowi okresowe sprawozdania o zachowaniu się

skazanego w okresie próby.

§ 2.

Do osoby godnej zaufania oraz przedstawiciela stowarzyszenia, organizacji i instytucji

stosuje się odpowiednio art. 174, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, organizację kuratorskiej służby sądowej,

szczegółowy zakres praw i obowiązków kuratorów sądowych, stowarzyszeń, organizacji,

instytucji oraz osób, którym powierzono sprawowanie dozoru, a także zasady i tryb

wykonywania dozoru stosowanego w związku z orzeczonymi karami, środkami karnymi, zabezpieczającymi

i profilaktycznymi oraz tryb wyznaczania przedstawicieli przez stowarzyszenia, organizacje

i instytucje.

W sprawach związanych z wykonywaniem orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania

karnego właściwy jest sąd, który w danej sprawie orzekał w pierwszej instancji, jednakże

w stosunku do osoby oddanej pod dozór, w kwestiach dotyczących wykonania tego środka

oraz obowiązków związanych z okresem próby, właściwy jest sąd rejonowy, w którego

okręgu dozór jest lub ma być wykonywany.

§ 1.

W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary

oraz w sprawie zarządzenia wykonania zawieszonej kary właściwy jest sąd, który w danej

sprawie orzekał w pierwszej instancji, jednakże w stosunku do osoby skazanej przez

sąd powszechny pozostającej pod dozorem właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu

dozór jest lub ma być wykonywany.

§ 2.

Przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania zawieszonej kary

sąd powinien wysłuchać skazanego lub jego obrońcę.

W razie orzeczenia pozbawienia praw publicznych sąd zawiadamia

1)

właściwy dla miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu skazanego odpowiedni organ

administracji publicznej,

2)

Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli skazany ma order, odznaczenie

lub tytuł honorowy,

3)

organy i instytucje, w których skazany pełnił ostatnio funkcje objęte utratą,

4)

organ właściwy w sprawach powszechnego obowiązku obrony, w którego ewidencji skazany

figuruje.

W razie orzeczenia zakazu zajmowania określonego stanowiska lub wykonywania określonego

zawodu, sąd przesyła odpis wyroku właściwemu organowi administracji rządowej lub samorządu

terytorialnego oraz pracodawcy albo instytucji, w której skazany zajmuje objęte zakazem

stanowisko lub wykonuje objęty zakazem zawód. Jeżeli skazany zajmuje stanowisko kierownicze

lub inne odpowiedzialne stanowisko, sąd przesyła odpis wyroku również właściwej jednostce

nadrzędnej.

W razie orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej, sąd przesyła

odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego,

właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego lub dla miejsca prowadzenia działalności

gospodarczej objętej zakazem.

W razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu

organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca

zamieszkania skazanego. Jeżeli skazany prowadził pojazd wykonując pracę zarobkową,

o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony.

Jeżeli skazany, w związku z wykonywanym przez siebie zawodem lub prowadzeniem określonej

działalności gospodarczej, należy do zrzeszenia zawodowego, stowarzyszenia, związku

lub cechu albo innej organizacji gospodarczej, sąd zawiadamia je o orzeczeniu zakazu

wykonywania zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

Przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny wymieniony w niniejszym

oddziale lub oddziale 1, albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje

na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania

tego środka.

Pracodawcy lub instytucje wymienione w art. 180 i 181 podejmują stosowne decyzje i

bezzwłocznie zawiadamiają o tym sąd, który w razie stwierdzenia nieprawidłowości nakazuje

je usunąć.

Jeżeli wobec skazanego zastosowano art. 72 § 1 Kodeksu karnego, przepisy art. 180 i 181 stosuje się odpowiednio.

Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg urzędowi

skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania

środka karnego przepadku przedmiotów lub ściągnięcia kwoty pieniężnej stanowiącej

równowartość przedmiotów, których przepadku orzec nie było można.

§ 1.

Wykonując środek karny przepadku przedmiotów, urząd skarbowy przejmuje w posiadanie

składniki mienia wymienione w wyroku. Przed przystąpieniem do przejęcia składników

mienia urząd ten nie ma obowiązku wcześniejszego wzywania osoby, u której się znajdują,

do ich wydania.

§ 2.

Przejęte nieruchomości urząd skarbowy przekazuje w zarząd właściwym organom administracji

rządowej.

§ 3.

Przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i inne prawa majątkowe urząd skarbowy spienięża

według przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

§ 4.

Przejęte przedmioty o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej spienięża się,

gdy wskazane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków państwowe muzeum, biblioteka

lub archiwum nie wyrażą zgody na ich nieodpłatne nabycie.

Przepadek rzeczy głównej obejmuje również przynależności tej rzeczy, chyba że co innego

wynika z orzeczenia.

§ 1.

Orzeczony środek karny przepadku przedmiotów nie narusza praw rzeczowych ograniczonych

obciążających objęte przepadkiem składniki mienia, z wyjątkiem hipoteki i prawa zastawu,

które wygasają, a wierzytelności zabezpieczone tymi prawami podlegają zaspokojeniu

do wysokości sumy uzyskanej ze spieniężenia składników mienia lub ich wartości, gdy

nie zostaną spieniężone i nie podlegają zniszczeniu.

§ 2.

Zaspokojenie wierzyciela, którego wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką lub zastawem,

jeżeli przedmiot zastawu nie podlega spieniężeniu, następuje po oszacowaniu nieruchomości

lub przedmiotu zastawu. Oszacowanie nieruchomości, według przepisów o egzekucji z

nieruchomości, urząd skarbowy zleca komornikowi sądowemu.

§ 1.

Podstawę ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości w księdze wieczystej

oraz podstawę wykreślenia obciążających ją hipotek stanowi orzeczenie o zastosowaniu

środka karnego przepadku przedmiotów, które nieruchomości tej dotyczy.

§ 2.

W razie wytoczenia przez osobę trzecią powództwa o zwolnienie nieruchomości od wykonania

środka karnego przepadku przedmiotów, wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej

może nastąpić po prawomocnym oddaleniu powództwa.

§ 1.

W razie uchylenia orzeczenia o przepadku przedmiotów, darowania tego środka lub zwolnienia

rzeczy, w wyniku wniesionego powództwa, składniki mienia przejęte w trakcie wykonania

środka karnego zwraca się uprawnionemu. W razie niemożności zwrotu, Skarb Państwa

odpowiada za stratę, którą poniósł uprawniony.

§ 2.

Osoba, której zwraca się przedmioty objęte przepadkiem lub wypłaca odszkodowanie w

ramach odpowiedzialności, o której mowa w § 1, obowiązana jest do zwrotu Skarbowi

Państwa sum zapłaconych wierzycielom na podstawie art. 190 do wysokości wartości zwróconych

składników mienia lub wypłaconego odszkodowania. Jeżeli zwrotowi podlega nieruchomość,

wierzytelność Skarbu Państwa zabezpiecza się przez wpis hipoteki przymusowej w księdze

wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Podstawę wpisu stanowi postanowienie

o zabezpieczeniu, wydane przez urząd skarbowy.

§ 3.

W zakresie nie uregulowanym w niniejszej ustawie do odpowiedzialności, o której mowa

w § 1, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

§ 1.

Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów dołączonych do akt sprawy lub przechowywanych

w sądowej składnicy dowodów, sąd wydaje te przedmioty właściwemu organowi skarbowemu.

§ 2.

Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów zabezpieczonych i oddanych na przechowanie,

sąd nakaże instytucji lub osobie, której przedmioty te oddano na przechowanie, aby

wydała je właściwemu urzędowi skarbowemu.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z właściwymi ministrami może ustalać, w drodze

rozporządzenia, wykaz przedmiotów, które, w razie orzeczenia ich przepadku, przekazuje

się bezpośrednio innym organom niż organ egzekucyjny wymieniony w art. 187.

Jeżeli wartość przedmiotów, których przepadek orzeczono, jest nieznaczna, sąd pozostawia

je w aktach sprawy albo zarządza ich zniszczenie. Z czynności zniszczenia sporządza

się protokół.

§ 1.

W razie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody na rzecz osoby, która nie brała udziału

w sprawie, nawiązki lub świadczenia pieniężnego, sąd, z urzędu i bez pobierania jakichkolwiek

opłat, przesyła tytuł egzekucyjny pokrzywdzonemu lub innej osobie uprawnionej.

§ 2.

Przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji - należności z tytułu obowiązku naprawienia

szkody, nawiązki lub świadczenia pieniężnego podlegają zaspokojeniu w kolejności przewidzianej

dla należności wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję, według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, chyba że ze względu na rodzaj należności podlegają zaspokojeniu w kolejności wyższej.

§ 1.

Sąd określa sposób podania wyroku do publicznej wiadomości, jeżeli nie określono tego

w wyroku.

§ 2.

Na postanowienie w tym przedmiocie zażalenie przysługuje także pokrzywdzonemu, choćby

nie był stroną w procesie.

§ 1.

W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w czasopiśmie,

sąd przesyła odpis wyroku lub wyciąg z wyroku, ze wzmianką dotyczącą prawomocności,

redakcji określonego w wyroku czasopisma, z poleceniem wydrukowania w jednym z najbliższych

jego numerów.

§ 2.

Redakcja czasopisma ma obowiązek zawiadomić sąd o wykonaniu polecenia, przesyłając

jednocześnie egzemplarz, w którym zamieszczono ogłoszenie; w razie nieprawidłowości

sąd nakazuje je usunąć.

§ 1.

W razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości w inny sposób, sąd - zgodnie

z treścią wyroku - wydaje komu należy odpowiednie polecenie, przesyłając jednocześnie

odpis wyroku lub wyciąg z wyroku ze wzmianką o prawomocności.

§ 2.

Ten, kto otrzymał polecenie, ma obowiązek je wykonać w czasie, miejscu i w sposób

określony przez sąd oraz bezzwłocznie zawiadomić o tym sąd, który w razie zauważenia

nieprawidłowości nakazuje je usunąć.

Środki zabezpieczające przewidziane w przepisach Kodeksu karnego wykonuje się w zakładach psychiatrycznych i zakładach leczenia odwykowego podległych

Ministrowi Zdrowia i Opieki Społecznej.

§ 1.

Wykonując orzeczenie o zastosowaniu środka zabezpieczającego związanego z umieszczeniem

w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym lub leczenia odwykowego, sąd przesyła odpis

orzeczenia, wraz z poleceniem doprowadzenia sprawcy, właściwemu organowi służby zdrowia,

właściwej jednostce Policji lub właściwemu organowi wojskowemu, a odpis orzeczenia

i polecenie przyjęcia - kierownikowi właściwego zakładu.

§ 2.

Jeżeli sprawca przebywa w zakładzie karnym albo w areszcie śledczym, polecenie doprowadzenia

sąd przesyła dyrektorowi tego zakładu lub aresztu, załączając odpis orzeczenia.

§ 3.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości ustala,

w drodze rozporządzenia, wykaz zakładów psychiatrycznych i zakładów leczenia odwykowego

przeznaczonych do wykonywania środków zabezpieczających, określa ich pojemność, zasady

kierowania do nich oraz postępowania ze sprawcami w nich umieszczonymi, a także warunki

zabezpieczenia tych zakładów.

Sprawcę, wobec którego zastosowano środek zabezpieczający, o którym mowa w art. 201

§ 1, poddaje się właściwemu leczeniu lub terapii.

§ 1.

Kierownik zakładu zamkniętego, w którym wykonuje się środek zabezpieczający, nie rzadziej

niż co 6 miesięcy zawiadamia sąd o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w tym zakładzie

i o postępach w leczeniu lub terapii albo zawiadamia sąd bezzwłocznie, jeżeli uzna,

że w związku ze zmianą stanu zdrowia sprawcy jego dalsze pozostawanie w zakładzie

nie jest konieczne.

§ 2.

Sąd może w każdym czasie żądać opinii o stanie zdrowia i stosowanym leczeniu lub terapii

oraz ich wyników wobec sprawcy umieszczonego w zakładzie, o którym mowa w § 1.

Sąd, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w wypadku uzyskania opinii, że dalsze pozostawanie

sprawcy w zamkniętym zakładzie, w którym wykonuje się środek zabezpieczający, nie

jest konieczne, bezzwłocznie orzeka w przedmiocie dalszego stosowania tego środka.

W razie potrzeby sąd zasięga opinii biegłych, powiadamiając o tym kierownika tego

zakładu.

Do wykonywania środków zabezpieczających, które polegają na zakazie zajmowania określonych

stanowisk, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności

gospodarczej, przepadku przedmiotów albo zakazie prowadzenia pojazdów, stosuje się

art. 180-195.

§ 1.

Sąd wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej

do ich zapłacenia w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu tego terminu

należności te ściąga się w drodze egzekucji.

§ 2.

W zakresie odraczania, rozkładania na raty i umarzania należności sądowych stosuje

się odpowiednio art. 49-51, przy czym okres odroczenia pieniężnej kary porządkowej

nie może przekraczać 6 miesięcy.

Wykonanie tymczasowego aresztowania służy realizacji celów, dla których ten środek

zastosowano, a w szczególności zabezpieczeniu prawidłowego toku postępowania karnego.

§ 1.

Areszty śledcze podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.

§ 2.

Tymczasowe aresztowanie wykonuje się w aresztach śledczych.

§ 3.

Areszty śledcze mogą być tworzone jako samodzielne areszty lub jako wyodrębnione oddziały

w zakładach karnych.

§ 4.

Aresztem śledczym kieruje dyrektor.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi areszty śledcze.

Do wykonywania tymczasowego aresztowania stosuje się odpowiednio przepisy odnoszące

się do wykonywania kary pozbawienia wolności, ze zmianami wynikającymi z przepisów

niniejszego rozdziału.

Przyjmując tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego należy go bezzwłocznie poinformować

o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach, a zwłaszcza umożliwić

mu zapoznanie się z przepisami niniejszego kodeksu i regulaminu wykonywania tymczasowego

aresztowania, oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i zabiegom sanitarnym.

§ 1.

Po przyjęciu tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego bezzwłocznie zawiadamia

się o tym organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 2.

Tymczasowo aresztowany ma prawo, bezzwłocznie po osadzeniu go w areszcie śledczym,

zawiadomić o miejscu swojego pobytu osobę najbliższą albo inną osobę, stowarzyszenie,

organizację lub instytucję, a także obrońcę. Tymczasowo aresztowany cudzoziemiec ma

ponadto prawo powiadomić właściwy urząd konsularny, a w razie braku takiego urzędu

- właściwe przedstawicielstwo dyplomatyczne.

§ 3.

Tymczasowo aresztowanego zwalnia się w dniu, w którym upływa termin zastosowania tymczasowego

aresztowania.

§ 4.

Wykonanie środka zabezpieczającego wobec tymczasowo aresztowanego następuje po uchyleniu

tymczasowego aresztowania.

§ 1.

Tymczasowo aresztowani powinni być rozmieszczani w areszcie śledczym w sposób zapobiegający

ich wzajemnej demoralizacji. W szczególności należy oddzielać nie karanych od uprzednio

odbywających karę pozbawienia wolności oraz młodocianych od dorosłych, chyba że względy

wychowawcze przemawiają za umieszczeniem dorosłego z młodocianym.

§ 2.

Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych administracja aresztu śledczego uwzględnia

wskazania organu, do którego dyspozycji pozostają, mające na celu zabezpieczenie prawidłowego

toku postępowania karnego i zapewnienia bezpieczeństwa w areszcie.

§ 3.

Jeżeli zachodzi konieczność izolowania tymczasowo aresztowanych od siebie, organ,

do którego dyspozycji pozostają, informuje o tym dyrektora aresztu śledczego.

W wypadkach określonych w Kodeksie postępowania karnego tymczasowe aresztowanie wykonuje się poza aresztem śledczym w zakładzie leczniczym

wskazanym przez organ stosujący tymczasowe aresztowanie lub organ, do którego dyspozycji

tymczasowo aresztowany pozostaje. Organ ten określa również warunki umieszczenia tymczasowo

aresztowanego we wskazanym zakładzie leczniczym.

§ 1.

Poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach niniejszego rozdziału, tymczasowo aresztowany

korzysta co najmniej z takich uprawnień, jakie przysługują skazanemu odbywającemu

karę pozbawienia wolności w systemie zwykłym w zakładzie karnym typu zamkniętego i

nie stosuje się do niego ograniczeń innych niż te, które są konieczne do zabezpieczenia

prawidłowego toku postępowania karnego, utrzymania porządku i bezpieczeństwa w areszcie

śledczym oraz zapobieżenia wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych.

§ 2.

O użyciu środka przymusu bezpośredniego, broni lub psa służbowego względem tymczasowo

aresztowanego zawiadamia się bezzwłocznie organ, do którego dyspozycji pozostaje.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany ma prawo do porozumiewania się z obrońca lub pełnomocnikiem

będącym adwokatem podczas nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie. Jeżeli

organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, zastrzeże przy widzeniu

obecność swoją lub osoby upoważnionej - widzenie odbywa się w sposób wskazany przez

ten organ.

§ 2.

Tymczasowo aresztowanemu należy umożliwić przygotowanie się do obrony.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany może korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia, chyba

że zakłóca to porządek ustalony w areszcie śledczym lub sprzeciwiają się temu względy

bezpieczeństwa lub względy sanitarne.

§ 2.

Tymczasowo aresztowany może za zgodą organu, do którego dyspozycji pozostaje, oraz

dyrektora aresztu korzystać z wyżywienia, środków leczniczych i higieny otrzymywanych

spoza aresztu śledczego.

§ 3.

Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może ograniczyć lub

określić sposób korzystania przez tymczasowo aresztowanego z uprawnień, o których

mowa w § 1 i 2.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany może uzyskać widzenie po wyrażeniu zgody przez organ, do którego

dyspozycji pozostaje; korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega cenzurze tego

organu, chyba że organ ten zarządzi inaczej.

§ 2.

Organ, o którym mowa w § 1, może ograniczyć lub określić sposób korzystania przez

tymczasowo aresztowanego z prawa do kontaktowania się z duchownymi świadczącymi posługi

religijne lub innymi osobami, jeżeli wymaga tego konieczność zapewnienia prawidłowego

toku postępowania karnego.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany ma obowiązek wykonywania prac porządkowych w obrębie aresztu

śledczego; przy innych pracach może zostać zatrudniony tylko za jego zgodą. Zatrudnienie

poza obrębem aresztu śledczego wymaga ponadto zezwolenia organu, do którego dyspozycji

tymczasowo aresztowany pozostaje.

§ 2.

Tymczasowo aresztowany zatrudniony odpłatnie otrzymuje 100% wynagrodzenia; jeżeli

wykonuje pracę zarobkową na własny rachunek, otrzymuje 100% dochodu.

§ 3.

Tymczasowo aresztowany może być za jego zgodą zatrudniony nieodpłatnie w obrębie aresztu

śledczego.

Tymczasowo aresztowany może rozporządzać posiadanymi w areszcie śledczym pieniędzmi,

przedmiotami wartościowymi i innymi przedmiotami, w tym wpłacać pieniądze na rachunek

bankowy, chyba że organ, do którego dyspozycji pozostaje, zarządzi inaczej.

Z pieniędzy tymczasowo aresztowanego nie podlega egzekucji kwota do wysokości 50%

przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników, niezbędna na pokrycie kosztów

przejazdu z aresztu śledczego do miejsca zamieszkania i na utrzymanie w ciągu najbliższych

dni po zwolnieniu. Przepis art. 126 stosuje się odpowiednio.

Tymczasowo aresztowanemu nie przyznaje się nagród; ulgi przyznaje się na zasadach

określonych w regulaminie.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za umyślne naruszenie

nakazów lub zakazów wynikających z ustawy, regulaminu lub innych przepisów wydanych

na jej podstawie albo ustalonego w areszcie śledczym porządku.

§ 2.

Kary dyscyplinarne są następujące

1)

nagana,

2)

pozbawienie korzystania z własnego wyżywienia na okres do 14 dni,

3)

pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych na okres do miesiąca,

4)

pozbawienie przyznanej ulgi,

5)

umieszczenie w celi izolacyjnej na okres do 14 dni.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany może być, nie wcześniej niż po upływie 14 dni od wydania wyroku

skazującego sądu pierwszej instancji, przeniesiony do zakładu karnego; sąd, do którego

dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może postanowić inaczej.

§ 2.

W stosunku do tymczasowo aresztowanego przeniesionego na podstawie § 1 do zakładu

karnego stosuje się regulamin wykonywania tymczasowego aresztowania, chyba że wyraził

on zgodę na stosowanie względem niego regulaminu wykonywania kary pozbawienia wolności.

Przepisy części ogólnej, szczególnej i końcowej stosuje się odpowiednio do żołnierzy,

a w wypadkach wskazanych w ustawie - także do osób powołanych do pełnienia służby

wojskowej, ze zmianami wynikającymi z przepisów niniejszej części.

§ 1.

W odniesieniu do orzeczeń sądów wojskowych prawa i obowiązki organów postępowania

wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt 1-4 i 6 odpowiednio mają

1)

sąd wojskowy pierwszej instancji,

2)

sąd wojskowy, o którym mowa w art. 3 § 3,

3)

prezes sądu wojskowego lub upoważniony sędzia wojskowy,

4)

wojskowy sędzia penitencjarny,

5)

wojskowy kurator społeczny.

§ 2.

Organami postępowania wykonawczego są także

1)

dowódca jednostki wojskowej,

2)

organ administracji wojskowej właściwy ze względu na kompetencje służbowe.

§ 3.

Do decyzji organów wymienionych w § 1 pkt 3-5 oraz § 2 stosuje się odpowiednio art.

7.

§ 1.

Nadzór penitencjarny nad wykonywaniem kary aresztu wojskowego, tymczasowego aresztowania

zastosowanego przez sąd wojskowy oraz zatrzymaniem sprawuje wojskowy sędzia penitencjarny.

§ 2.

Nadzór określony w § 1 dotyczy również kary ograniczenia wolności wykonywanej w wydzielonej

jednostce wojskowej.

§ 1.

Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionych w art. 323 § 3 Kodeksu karnego wykonuje dowódca jednostki wojskowej, w której skazany pełni służbę, lub inny właściwy

dowódca.

§ 2.

Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionych w art. 323 § 4 Kodeksu karnego wykonuje dowódca wydzielonej jednostki wojskowej.

§ 1.

Minister Obrony Narodowej, w drodze zarządzenia, tworzy i znosi jednostki wojskowe

wydzielone do wykonywania kary określonej w art. 323 § 4 Kodeksu karnego.

§ 2.

Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określa, w drodze

rozporządzenia, regulamin wykonywania kary określonej w art. 323 § 4 Kodeksu karnego.

§ 3.

Zawarte w regulaminie odstępstwa od ogólnie obowiązującego porządku wojskowego mają

służyć wzmożeniu dyscypliny społecznej i wojskowej oraz utrwaleniu wiedzy wojskowej.

§ 1.

Jeżeli w wyroku orzeczono obowiązek określony w art. 323 § 3 Kodeksu karnego, dokonywanie potrąceń następuje stosownie do wskazań sądu.

§ 2.

Dowódca jednostki wojskowej zawiadamia sąd o potrąceniach dokonywanych z wynagrodzenia

skazanego.

§ 1.

Zwolnienie od reszty kary przewidziane w art. 83 Kodeksu karnego może nastąpić również na wniosek dowódcy jednostki wojskowej.

§ 2.

Do orzekania w przedmiocie określonym w art. 323 § 5 Kodeksu karnego stosuje się odpowiednio art. 13.

Szkolenie wojskowe skazanych na karę aresztu wojskowego ma na celu utrwalenie nabytej

wiedzy wojskowej, utrzymanie sprawności fizycznej i psychicznej, a także wzmożenie

dyscypliny.

§ 1.

Szkoleniem wojskowym w zakładzie karnym dla odbywających karę aresztu wojskowego kieruje

oficer wyznaczony, na podstawie odrębnych przepisów, do wykonywania zadań poza wojskiem.

§ 2.

Oficer kierujący szkoleniem wojskowym jest zastępcą dyrektora zakładu karnego, a także

przełożonym żołnierzy zawodowych wyznaczonych do wykonywania zadań w tym zakresie.

§ 3.

Dyrektor zakładu karnego, przed podjęciem decyzji związanych z wykonywaniem kary,

zapoznaje się z opinią oficera kierującego szkoleniem wojskowym; oficer ten wchodzi

w skład komisji penitencjarnej.

Oddzielnie rozmieszcza się następujących skazanych

1)

oficerów i chorążych,

2)

podoficerów zawodowych, służby nadterminowej i okresowej,

3)

pozostałych.

§ 1.

Skazany odbywający karę aresztu wojskowego może otrzymywać nagrody przewidziane w

art. 138 § 1 i 2, z tym że czas widzenia określonego w art. 138 § 1 pkt 7 nie może

przekroczyć 60 godzin.

§ 2.

Skazany odbywający karę aresztu wojskowego otrzymuje na Dzień Wojska Polskiego od

dyrektora zakładu karnego zezwolenie na widzenie poza obrębem zakładu, chyba że przemawia

przeciwko temu brak postępów w szkoleniu wojskowym.

§ 1.

W stosunku do żołnierza sąd może zastosować odpowiednio art. 330 Kodeksu karnego, jeżeli wniosek złoży dowódca jednostki wojskowej.

§ 2.

Na żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskowa, w stosunku do którego zarządzono

wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, bez względu na jej wymiar, sąd może

nałożyć odpowiednie obowiązki lub środki, określone w art. 67 lub 72 Kodeksu karnego.

Dla realizacji celów kary dyrektor zakładu karnego współdziała z odpowiednimi instytucjami

wojskowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 38 § 1.

W razie orzeczenia wobec żołnierza wydalenia z zawodowej służby wojskowej, degradacji

lub obniżenia stopnia wojskowego sąd zarządza wykonanie orzeczonego środka przez właściwego

dowódcę oraz zawiadamia o treści orzeczenia odpowiedni w sprawach kadrowych organ

wojskowy.

Jeżeli wobec żołnierza orzeczono środek karny inny niż przewidziany w art. 237, sąd

zawiadamia o orzeczeniu również dowódcę jednostki wojskowej, w której skazany pełnił

ostatnio służbę, oraz właściwe w sprawach kadrowych organy wojskowe.

§ 1.

W razie oddania pod dozór przez sąd wojskowy skazanej osoby cywilnej, sąd ten zwraca

się do właściwego sądu powszechnego o wyznaczenie kuratora sądowego.

§ 2.

W razie zwolnienia z czynnej służby wojskowej żołnierza, którego sąd wojskowy oddał

pod dozór po skazaniu, sąd ten zwraca się do właściwego sądu powszechnego o wyznaczenie

kuratora sądowego.

§ 3.

W razie oddania pod dozór przez sąd powszechny skazanego żołnierza odbywającego czynną

służbę wojskową, przepis art. 334 § 2 Kodeksu karnego stosuje się odpowiednio.

§ 4.

Dozór wobec żołnierza czynnej służby wojskowej wykonuje się w miejscu pełnienia służby.

Tymczasowo aresztowanych żołnierzy służby czynnej osadza się w areszcie śledczym w

wydzielonych celach.

Osadzonych w areszcie śledczym żołnierzy służby czynnej umieszcza się oddzielnie od

innych tymczasowo aresztowanych.

§ 1.

Jeżeli w części ogólnej niniejszego kodeksu używa się określenia „skazany”, odpowiednie

przepisy mają zastosowanie także do tymczasowo aresztowanego.

§ 2.

Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, należy przez

to rozumieć również podejrzanego.

§ 3.

Określenie „sąd” bez bliższego sprecyzowania oznacza sąd powszechny lub wojskowy,

który wydał wyrok w pierwszej instancji, z tym zastrzeżeniem, że art. 6 § 1, art.

7, art. 8 § 2, art. 10, 13 i 15 oraz art. 18-24 stosuje się odpowiednio do sądu penitencjarnego.

§ 4.

Użyte w niniejszym kodeksie określenie „przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracowników”

oznacza przeciętne wynagrodzenie miesięczne ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu

Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej polskiej „Monitor Polski” do

celów emerytalno-rentowych.

§ 5.

Pod pojęciem zakazu cenzury rozumie się również zakaz zapoznawania się z treścią pisma.

§ 6.

Użyte w niniejszym kodeksie określenia „kościół”, „inny związek wyznaniowy” należy

rozumieć jako kościół, inny związek wyznaniowy o uregulowanej sytuacji prawnej.

§ 1.

Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się również przy wykonywaniu orzeczeń, które

stały się wykonalne przed dniem jego wejścia w życie.

§ 2.

Czynności procesowe w zakresie postępowania wykonawczego i inne czynności wykonawcze,

dokonane przed wejściem w życie niniejszego kodeksu z zachowaniem przepisów dotychczasowych,

są skuteczne.

§ 3.

W razie wątpliwości, czy ma być stosowane prawo dotychczasowe czy Kodeks karny wykonawczy,

stosuje się niniejszy kodeks.

Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się odpowiednio przy wykonywaniu wyroków po przejęciu

obywatela polskiego skazanego za granicą; określenie kwalifikacji prawnej czynu według

prawa polskiego oraz kary albo środka karnego lub zabezpieczającego podlegających

wykonaniu następuje według przepisów Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego.

Do czasu przekazania obcemu państwu cudzoziemca, wobec którego zapadło orzeczenie,

wykonywane jest ono w trybie niniejszego kodeksu. Wykonanie tego orzeczenia w tym

trybie ustaje w dniu przekazania.

Jeżeli umowa międzynarodowa tak stanowi, osoby pozbawione wolności na terytorium innego

państwa, sprowadzone na terytorium Rzeczypospolitej polskiej w charakterze świadków

w toczącym się postępowaniu karnym, umieszczane są areszcie śledczym. Do osób tych

stosuje się przepisy regulujące wykonywanie tymczasowego aresztowania.

§ 1.

W wypadkach uzasadnionych szczególnymi względami sanitarnymi lub zdrowotnymi albo

poważnym zagrożeniem bezpieczeństwa dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego

może na czas określony wstrzymać lub ograniczyć zatrudnienie osadzonych, kontakty

między nimi, udzielanie widzeń i spacerów, przeprowadzanie zajęć o charakterze zbiorowym,

odprawianie nabożeństw i udzielanie posług religijnych, dokonywanie zakupów, otrzymywanie

paczek, a także korzystanie z samoinkasujących aparatów telefonicznych, nakazać zamknięcie

cel lub innych pomieszczeń, w których przebywają lub pracują osadzeni, zabronić posiadania

w celi niektórych przedmiotów oraz zawiesić funkcję rzecznika skazanych.

§ 2.

W wypadku wprowadzenia ograniczeń lub zakazów, o których mowa w § 1, na okres do 7

dni, dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego bezzwłocznie powiadamia o swojej

decyzji sędziego penitencjarnego. Przedłużenie okresu trwania ograniczeń lub zakazów

wymaga zgody tego sędziego. Brak zgody sędziego nie wstrzymuje wykonania decyzji dyrektora

zakładu karnego lub aresztu śledczego. Na decyzję sędziego dyrektorowi zakładu lub

aresztu przysługuje skarga do sądu penitencjarnego. Przepis art. 7 § 5 stosuje się

odpowiednio.

§ 3.

Jeżeli widzenie, ze względu na osobę odwiedzanego lub odwiedzającego, stwarza zagrożenie

dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo dla porządku prawnego,

dyrektor zakładu lub aresztu może uzależnić jego odbycie od spełnienia warunków zapewniających

bezpieczeństwo.

§ 1.

W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego

może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w który powierzchnia w celi

na jedna osobę wynosi mniej niż 3 m

§ 2.

Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb postępowania

właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach

śledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów,

§ 1.

Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, regulamin wykonywania kary

pozbawienia wolności i regulamin wykonywania tymczasowego aresztowania.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej określa, w drodze

rozporządzania, regulamin wykonywania kary aresztu wojskowego.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości może wydać, w drodze zarządzenia, niezbędne do wykonania

niniejszej ustawy przepisy w sprawie dysponowania środkami finansowymi, w sprawie

czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania i

kary pozbawienia wolności, w sprawie prowadzenia oddziaływań penitencjarnych, klasyfikacji,

ewidencji, zatrudniania, bezpieczeństwa i higieny pracy, rozliczeń finansowych, opieki

zdrowotnej, wyżywienia, warunków bytowych oraz załatwiania wniosków, skarg i próśb

osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, a także ochrony, obrony

i bezpieczeństwa zakładów karnych i aresztów śledczych oraz przeprowadzania w nich

kontroli.

§ 1.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określa,

w drodze rozporządzenia, zasady, zakres i tryb udzielania świadczeń zdrowotnych osobom

pozbawionym wolności przez zakłady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości oraz Minister Zdrowia i Opieki Społecznej określają, w drodze

rozporządzenia, zasady, zakres i tryb współdziałania zakładów opieki zdrowotnej ze

służbą zdrowia w zakładach karnych i aresztach śledczych w zapewnieniu opieki zdrowotnej

osobom pozbawionym wolności, a zwłaszcza świadczeń zdrowotnych oraz zaopatrzenia w

leki, środki farmaceutyczne i materiały medyczne.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany po wniesieniu aktu oskarżenia lub skazany może być umieszczony

w wydzielonym pomieszczeniu Policji, Straży Granicznej przeznaczonym dla osób zatrzymanych

lub w wydzielonym pomieszczeniu aresztu garnizonowego, jeżeli jego udział w czynności

sądowej łączyłby się z nadmiernymi trudnościami lub kosztami konwojowania z innej

miejscowości.

§ 2.

Umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub skazanego w pomieszczeniu, o którym mowa

w § 1, z powodu jego udziału w czynności sądowej może nastąpić tylko na czas trwania

tej czynności. W razie odroczenia lub przerwy w jej wykonaniu na czas powyżej 3 dni,

tymczasowo aresztowanego lub skazanego przenosi się do właściwego aresztu śledczego

lub zakładu karnego.

§ 3.

Zarządzenia w tym przedmiocie wydaje prezes sądu rozpoznającego sprawę - w odniesieniu

do tymczasowo aresztowanego pozostającego do dyspozycji innego sądu - za zgodą tego

sądu, a w odniesieniu do skazanego - za zgodą właściwego sędziego penitencjarnego.

§ 1.

Na zarządzenia, o których mowa w art. 251 § 3, tymczasowo aresztowanemu lub skazanemu

przysługuje zażalenie do sądu odwoławczego.

§ 2.

Sąd rozpoznaje zażalenie bezzwłocznie. W razie uznania bezpodstawności umieszczenia

w pomieszczeniu, o którym mowa w art. 251 § 1, sąd poleca bezzwłoczne przeniesienie

tymczasowo aresztowanego lub skazanego do właściwego aresztu śledczego lub zakładu

karnego. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.

§ 1.

Tymczasowo aresztowany lub skazany, konwojowany przez funkcjonariuszy Policji, Służby

Więziennej, Straży Granicznej lub urzędu Ochrony Państwa albo żołnierzy Żandarmerii

Wojskowej, może być umieszczony w pomieszczeniu przeznaczonym dla osób zatrzymanych,

na czas trwania przeszkody uniemożliwiającej konwojowanie. Decyzję w tym przedmiocie

podejmuje dowódca konwoju. w czasie tym nie mogą być dokonywane czynności procesowe

z udziałem konwojowanego w sprawie, w związku z którą jest on konwojowany.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie przeszkody uniemożliwiającej doprowadzenie

lub przyjęcie tymczasowo aresztowanego albo skazanego do aresztu śledczego lub zakładu

karnego. Decyzję w tym przedmiocie podejmuje komendant jednostki Policji, Straży Granicznej,

Urzędu Ochrony Państwa lub Żandarmerii Wojskowej.

§ 3.

Przyjmowanie tymczasowo aresztowanych i skazanych do aresztów śledczych lub zakładów

karnych odbywa się w godzinach ustalonych przez Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu

z Ministrem Obrony Narodowej oraz Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji.

§ 1.

Wobec tymczasowo aresztowanych i skazanych umieszczonych w pomieszczeniach, o których

mowa w art. 251 § 1, stosuje się odpowiednio przepisy regulaminu wykonywania tymczasowego

aresztowania, regulaminu wykonywania kary pozbawienia wolności, przepisy o nadzorze

penitencjarnym, a także inne przepisy regulujące wykonywanie tymczasowego aresztowania

i kary pozbawienia wolności.

§ 2.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Minister Obrony Narodowej i Minister

Sprawiedliwości określają, w drodze zarządzenia, wykaz pomieszczeń, o których mowa

w art. 251 § 1, w których mogą być odrębnie umieszczeni tymczasowo aresztowani i skazani,

oraz warunki, którym muszą one odpowiadać.

Okresy pracy skazanego, wykonywanej przed dniem wejścia w życie niniejszego kodeksu,

wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, na zasadach

obowiązujących przed tym dniem.

Stosowanie środków przymusu bezpośredniego, użycie broni lub psa służbowego względem

osób pozbawionych wolności reguluje odrębna ustawa.

§ 1.

Z dniem wejścia w życie niniejszego kodeksu tracą moc dotychczasowe przepisy dotyczące

spraw w nim unormowanych.

§ 2.

W szczególności tracą moc

1)

ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny wykonawczy

(Dz. U. Nr 13, poz. 98, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 16, poz. 125 i Nr 45, poz. 289, z 1985 r. Nr 23, poz. 100 i Nr 31, poz. 138, z 1988 r. Nr 20, poz. 135, z 1990 r. Nr 14, poz. 85, Nr 34, poz. 198 i Nr 36, poz. 206, z 1995 r. Nr 95, poz. 475 oraz z 1996 r. Nr 61, poz. 283),

2)

przepisy

a)

art. 36 i 37 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

(Dz. U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 i Nr 105, poz. 509, z 1995 r. Nr 34, poz. 163 oraz z 1996 r. Nr 77, poz. 367),

b)

o stosunku Państwa do Kościołów, dotyczące wykonywania praktyk religijnych osób skazanych

i tymczasowo aresztowanych.

Jeżeli do któregokolwiek z przedmiotów unormowanych w niniejszym kodeksie przewidziane

jest wydanie przepisów wykonawczych, do czasu ich wydania zachowują moc przepisy dotychczasowe,

jeżeli nie są sprzeczne z przepisami niniejszego kodeksu.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., z tym że przepisy art. 251-254

obowiązują nie dłużej niż przez 10 lat od dnia jej wejścia w życie.