Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy się według przepisów

niniejszego kodeksu.

§ 1.

Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania karnego,

aby

1)

sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba

niewinna nie poniosła tej odpowiedzialności,

2)

przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności

sprzyjających popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego

nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu

poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego,

3)

uwzględnione zostały prawnie chronione interesy pokrzywdzonego,

4)

rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie.

§ 2.

Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne.

W granicach określonych w ustawie postępowanie karne odbywa się z udziałem czynnika

społecznego.

Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności

przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego.

§ 1.

Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona

prawomocnym orzeczeniem sądu.

§ 2.

Nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego.

Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy,

o czym należy go pouczyć.

Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych

dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz

wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

§ 1.

Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany

rozstrzygnięciem innego sądu lub organu.

§ 2.

Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące.

§ 1.

Organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa

uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia

władzy.

§ 2.

Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również

tych czynności, które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu.

§ 1.

Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia

postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania

oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu.

§ 2.

Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może

być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.

§ 1.

Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można

umorzyć, jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu

na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego

temu się nie sprzeciwia.

§ 2.

Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można

zawiesić. Zawieszone postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3 miesięcy

od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne przestępstwo, o którym mowa w §

1.

§ 1.

W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku

toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym

jej uprawnieniu.

§ 2.

W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje

również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej

we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje

się do najbliższych osoby składającej wniosek.

§ 3.

Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w

postępowaniu sądowym za zgodą sądu - do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej

rozprawie głównej, chyba że chodzi o przestępstwo określone w art. 197 Kodeksu karnego. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.

§ 1.

Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub

innego uprawnionego podmiotu.

§ 2.

Odstąpienie oskarżyciela publicznego od wniesionego oskarżenia nie wiąże sądu.

§ 1.

Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu i prokuratora

oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora, w granicach określonych w ustawie, dochodzenie,

a nadto powierzone im przez prokuratora śledztwo lub prowadzone przez niego dochodzenie

w całości albo w określonym zakresie, jak również poszczególne czynności śledztwa

lub dochodzenia.

§ 2.

Wszystkie instytucje państwowe, samorządowe i społeczne są obowiązane w zakresie swego

działania do udzielania pomocy organom prowadzącym postępowanie karne.

§ 1.

Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania

o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia

lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika

postępowania lub innej osoby, której to dotyczy.

§ 2.

Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom

postępowania informacji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach

także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego obowiązku nie stanowi. W razie braku

takiego pouczenia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne, albo mylnego

pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1.

§ 1.

Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy

1)

czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie

jego popełnienia,

2)

czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia

przestępstwa,

3)

społeczna szkodliwość czynu jest znikoma,

4)

ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze,

5)

oskarżony zmarł,

6)

nastąpiło przedawnienie karalności,

7)

postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone

albo wcześniej wszczęte toczy się,

8)

sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych,

9)

brak skargi uprawnionego oskarżyciela,

10)

brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby

uprawnionej, chyba że ustawa stanowi inaczej,

11)

zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.

§ 2.

Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia władzy, od których ustawa uzależnia ściganie,

organy procesowe dokonują tylko czynności nie cierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia

śladów i dowodów, a także czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy wniosek będzie

złożony lub zezwolenie będzie wydane.

§ 3.

Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowania dotyczącego zastosowania

środków zabezpieczających.

§ 1.

Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokurator odmawiając wszczęcia postępowania

lub umarzając je przekazuje sprawę Policji w celu wystąpienia z wnioskiem o ukaranie

przez właściwy organ do spraw wykroczeń; prokurator może sam wystąpić z takim wnioskiem.

§ 2.

Jeżeli sąd lub prokurator dopatruje się w czynie przewinienia dyscyplinarnego albo

naruszenia obowiązków służbowych lub zasad współżycia społecznego, może odmawiając

wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwłaszcza z powodu znikomej szkodliwości

społecznej czynu, przekazać sprawę innemu właściwemu organowi.

§ 1.

W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym poważnego uchybienia w działaniu instytucji

państwowej, samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa,

sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ

powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś w razie potrzeby także organ

kontroli. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach.

§ 2.

Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w wyznaczonym

terminie wyjaśnień i podania środków podjętych w celu zapobieżenia takim uchybieniom

w przyszłości.

§ 3.

W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika

organu zobowiązanego do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości nie przekraczającej najniższego

miesięcznego wynagrodzenia.

§ 4.

Na postanowienie o ukaraniu przysługuje zażalenie.

§ 1.

W razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych

sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym radę adwokacką

lub inny właściwy organ.

§ 2.

W razie rażącego naruszenia obowiązków procesowych przez oskarżyciela publicznego

lub prowadzącego dochodzenie sąd zawiadamia bezpośredniego przełożonego osoby, która

dopuściła się uchybienia; w stosunku do Policji oraz innych organów dochodzenia uprawnienie

takie przysługuje również prokuratorowi.

§ 1.

O ukończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw osobom zatrudnionym w instytucjach

państwowych, samorządowych i społecznych, uczniom i słuchaczom szkół oraz żołnierzom

należy bezzwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób.

§ 2.

Prokurator zawiadamia również o wszczęciu postępowania przeciw funkcjonariuszom publicznym,

a o wszczęciu postępowania przeciw innym osobom, o których mowa w § 1 - jeżeli wymaga

tego ważny interes publiczny.

§ 1.

Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania,

a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału

w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie

zawiesza się na czas trwania przeszkody.

§ 2.

Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie.

§ 3.

W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu

zabezpieczenia dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem.

W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z małoletnim

lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym

wpływie na niego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd

rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach

nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

§ 1.

Sąd Rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw

przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.

§ 2.

Sąd Rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie.

§ 1.

Sąd Wojewódzki orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa

1)

o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych,

2)

o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140, 141, 148 § 4, art. 149, 150 § 1, art. 151-154,

156 § 1 i 3, art. 158 § 2 i 3, art. 163 § 1 i 3, art. 165 § 1 i 3, art. 166 § 1, art.

173 § 3, art. 185 § 2, art. 197 § 3, art. 223, 252 oraz w art. 253 § 2 Kodeksu karnego,

3)

o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu wojewódzkiego.

§ 2.

Sąd Wojewódzki rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych

w pierwszej instancji w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej

instancji w sądzie wojewódzkim oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.

Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach

określonych w ustawie.

§ 1.

Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, jeżeli

ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2.

Ze względu na szczególną zawiłość sprawy sąd pierwszej instancji może postanowić o

rozpoznaniu jej w składzie trzech sędziów.

§ 3.

W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę 25 lat pozbawienia wolności

albo dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech

ławników.

§ 1.

Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli

ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2.

Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę 25 lat pozbawienia wolności albo

dożywotniego pozbawienia wolności rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.

§ 1.

Na posiedzeniu sąd rejonowy orzeka jednoosobowo, a sąd wojewódzki, sąd apelacyjny

i Sąd Najwyższy - w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

§ 2.

Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie

stanowi inaczej.

§ 1.

Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo.

§ 2.

Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie

może mieć zastosowania, właściwy jest sąd macierzystego portu statku.

§ 3.

Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest sąd, w którego

okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 1.

Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego

okręgu

1)

ujawniono przestępstwo,

2)

ujęto oskarżonego,

3)

oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał

zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przestępstwo popełniono za granicą.

§ 3.

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu według przepisów poprzedzających,

sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście gminy Warszawa-Centrum.

§ 1.

Jeżeli tę samą osobę oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości

różnych sądów tego samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto

postępowanie przygotowawcze.

§ 2.

Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego

rzędu.

§ 1.

Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy

oraz innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem

sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko nim toczy się jednocześnie.

§ 2.

Sprawy osób wymienionych w § 1 powinny być połączone we wspólnym postępowaniu; przepis

art. 33 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie spraw, o których mowa

w § 1 i 2, można wyłączyć i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o poszczególne

czyny; sprawa wyłączona podlega rozpoznaniu przez sąd właściwy według zasad ogólnych.

§ 1.

Sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje

sprawę właściwemu sądowi lub innemu organowi.

§ 2.

Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy

jest sąd niższego rzędu, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje

konieczność odroczenia rozprawy.

§ 3.

Na postanowienie w kwestii właściwości przysługuje zażalenie.

Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu,

jeżeli większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu,

a z dala od sądu właściwego.

Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego sądu przekazać sprawę do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.

§ 1.

Spór o właściwość między sądami równorzędnymi rozstrzyga ostateczne sąd wyższego rzędu

nad sądem, który pierwszy wszczął spór.

§ 2.

W czasie trwania sporu każdy z tych sądów przedsiębierze czynności nie cierpiące zwłoki.

Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej

mu przez sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny.

§ 1.

Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli

1)

sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio,

2)

jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela

ustawowego albo pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób,

3)

jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy

dziećmi rodzeństwa osób wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób

węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli,

4)

był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany

w charakterze świadka lub występował jako biegły,

5)

brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy

strony, albo prowadził postępowanie przygotowawcze,

6)

brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone

zarządzenie,

7)

brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone lub stwierdzono jego nieważność,

8)

brał udział w wydaniu postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania,

9)

brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw.

§ 2.

Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia,

przysposobienia, opieki lub kurateli.

§ 3.

Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie lub

zaskarżonego w trybie kasacji, nie może orzekać co do tego wniosku lub tej kasacji.

§ 1.

Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

§ 2.

Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu

sądowego, pozostawia się bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub

stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.

§ 1.

Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.

§ 2.

Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza

się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia.

§ 3.

Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć

do akt stosowne oświadczenie na piśmie i powstrzymuje się od udziału w sprawie; jest

jedna obowiązany przedsięwziąć czynności nie cierpiące zwłoki.

§ 4.

Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie;

w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego

dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii

wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.

Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie jest niemożliwe,

sąd wyższego rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu.

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do ławników.

§ 1.

Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator.

§ 2.

Inny organ państwowy może być oskarżycielem publicznym z mocy szczególnych przepisów

ustawy, określających zakres jego działania.

W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego udział prokuratora w rozprawie

jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Przepisy art. 40 § 1 pkt 1-6 i § 2 oraz art. 41 i 42 stosuje się odpowiednio do prokuratora,

innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz do innych oskarżycieli publicznych.

§ 1.

O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela

publicznego orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony.

§ 2.

Czynności dokonane przez osobę podlegającą wyłączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są

z tej przyczyny bezskuteczne; jednakże czynność dowodową należy na żądanie strony,

w miarę możności, powtórzyć.

§ 1.

Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio

naruszone lub zagrożone przez przestępstwo.

§ 2.

Pokrzywdzonym może być także instytucja państwowa, samorządowa lub społeczna, choćby

nie miała osobowości prawnej.

§ 3.

Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną

pokrzywdzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia.

§ 4.

W sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji państwowej,

samorządowej lub społecznej, jeżeli nie działa organ pokrzywdzonej instytucji, prawa

pokrzywdzonego mogą wykonywać organy kontroli państwowej, które w zakresie swojego

działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania.

W postępowaniu sądowym z uprawnień pokrzywdzonego określonych w art. 53 i 62 nie może

korzystać osoba występująca w tej samej sprawie w charakterze oskarżonego, z wyjątkiem

przewidzianym w art. 497 i 498 § 3.

§ 1.

Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ

uprawniony do działania w jego imieniu.

§ 2.

Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo,

prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony

pozostaje.

W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby

najbliższe, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia - prokurator.

W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać

jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub

zamiast niego.

§ 1.

Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu

rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie

działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

§ 2.

Odstąpienie oskarżyciela publicznego od oskarżenia nie pozbawia uprawnień oskarżyciela

posiłkowego.

§ 1.

W razie powtórnego wydania przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia lub

o umorzeniu postępowania w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2, pokrzywdzony może

w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu wnieść akt oskarżenia

do sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora.

Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 4 i art.

397 nie stosuje się.

§ 2.

Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany

przez adwokata, z zachowaniem warunków określonych w art. 332 i 333 § 1; jeżeli pokrzywdzonym

jest instytucja państwowa, samorządowa lub społeczna, akt oskarżenia może sporządzić

także radca prawny.

§ 3.

Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do postępowania.

§ 4.

W sprawie wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego

może brać udział również prokurator.

§ 1.

Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli

jest to konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że

oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział

określona przez sąd liczba oskarżycieli.

§ 2.

Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli

stwierdzi, że nie jest on osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie

o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.

§ 3.

Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1, a także na postanowienie sądu wydane

na podstawie § 2, jeżeli dotyczy oskarżyciela posiłkowego określonego w art. 54 lub

art. 55 § 3 - zażalenie nie przysługuje.

§ 1.

W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć

się do postępowania.

§ 2.

O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel

publiczny nie bierze udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego

do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawiadomienia powoduje umorzenie postępowania.

§ 1.

Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania; osoby najbliższe mogą

przystąpić do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium

postępowania.

§ 2.

W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie,

stosuje się odpowiednio art. 61.

§ 1.

Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny wnosić i popierać oskarżenie o przestępstwa

ścigane z oskarżenia prywatnego.

§ 2.

Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie

głównej przyłączyć się do toczącego się postępowania.

§ 1.

W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator wszczyna postępowanie

albo wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny.

§ 2.

Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie

prywatne, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego; do pokrzywdzonego, który przedtem

nie wniósł oskarżenia prywatnego, stosuje się art. 54, 55 § 3 i art. 58.

§ 3.

Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony

powraca w dalszym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego.

§ 4.

Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, może w terminie zawitym 14 dni od daty

powiadomienia go o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub

oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne, a jeżeli takiego oświadczenia

nie złoży, sąd umarza postępowanie.

§ 1.

W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe

mogą wstąpić w prawa zmarłego.

§ 2.

Jeżeli w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba

uprawniona nie wstąpi w prawa zmarłego, sąd umarza postępowanie.

Pokrzywdzony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wytoczyć

przeciwko oskarżonemu powództwo cywilne w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń

majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa.

§ 1.

W razie śmierci pokrzywdzonego osoby najbliższe mogą w terminie określonym w art.

62 wytoczyć powództwo cywilne o przysługujące im roszczenia majątkowe wynikające z

popełnienia przestępstwa.

§ 2.

W razie śmierci powoda cywilnego osoby najbliższe mogą wstąpić w prawa zmarłego i

dochodzić przysługujących im roszczeń. Nie wstąpienie tych osób nie tamuje biegu postępowania;

sąd wydając orzeczenie kończące postępowanie pozostawia wówczas powództwo cywilne

bez rozpoznania.

Prokurator, w terminie przewidzianym w art. 62, wytacza powództwo cywilne na rzecz

pokrzywdzonego lub osoby, o której mowa w art. 63 § 1, albo popiera wytoczone przez

pokrzywdzonego lub tę osobę powództwo, jeżeli wymaga tego interes społeczny.

§ 1.

Sąd przed rozpoczęciem przewodu sądowego odmawia przyjęcia powództwa cywilnego, jeżeli

1)

powództwo cywilne jest z mocy przepisu szczególnego niedopuszczalne,

2)

roszczenie nie ma bezpośredniego związku z zarzutem oskarżenia,

3)

powództwo zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną,

4)

to samo roszczenie jest przedmiotem innego postępowania lub o roszczeniu tym prawomocnie

orzeczono,

5)

po stronie pozwanych zachodzi współuczestnictwo konieczne z instytucją państwową,

samorządową lub społeczną albo z osobą, która nie występuje w charakterze oskarżonego.

§ 2.

Jeżeli pozew odpowiada warunkom formalnym, a nie zachodzą okoliczności wymienione

w § 1, sąd orzeka o przyjęciu powództwa cywilnego.

§ 3.

Mimo przyjęcia powództwa cywilnego sąd pozostawia je bez rozpoznania, jeżeli po rozpoczęciu

przewodu sądowego ujawni się okoliczność wymieniona w § 1.

§ 4.

Na odmowę przyjęcia powództwa cywilnego lub na pozostawienie go bez rozpoznania na

podstawie § 3 zażalenie nie przysługuje.

Powód cywilny może dowodzić istnienia tylko tych okoliczności, na których opiera swoje

roszczenie.

§ 1.

Jeżeli sąd odmówił przyjęcia powództwa cywilnego lub pozostawił je bez rozpoznania,

powód cywilny może dochodzić swego roszczenia w postępowaniu cywilnym.

§ 2.

Jeżeli w terminie zawitym 30 dni od daty odmowy przyjęcia lub pozostawienia powództwa

cywilnego bez rozpoznania powód cywilny wniesie o przekazanie pozwu sądowi właściwemu

do rozpoznawania spraw cywilnych, za dzień zgłoszenia roszczenia uważa się dzień wniesienia

pozwu w postępowaniu karnym.

W razie zawieszenia postępowania sąd na żądanie powoda cywilnego przekazuje wytoczone

powództwo sądowi właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych.

§ 1.

Jeżeli powództwo cywilne zostało zgłoszone w toku postępowania przygotowawczego, organ

prowadzący postępowanie załącza pozew do akt sprawy, a postanowienie co do przyjęcia

powództwa wydaje sąd po wpłynięciu sprawy z aktem oskarżenia; za dzień zgłoszenia

roszczenia uważa się wówczas dzień zgłoszenia powództwa.

§ 2.

Jeżeli wraz z powództwem cywilnym został zgłoszony wniosek o zabezpieczenie roszczenia,

w przedmiocie tego wniosku orzeka prokurator.

§ 3.

Na postanowienie co do zabezpieczenia roszczenia przysługuje zażalenie do sądu.

§ 4.

W razie umorzenia lub zawieszenia postępowania przygotowawczego pokrzywdzony w terminie

zawitym 30 dni od daty doręczenia postanowienia może żądać przekazania sprawy sądowi

właściwemu do rozpoznawania spraw cywilnych. Jeżeli pokrzywdzony w terminie tym żądania

nie zgłosi, zabezpieczenie upada, a wniesiony poprzednio pozew nie wywołuje skutków

prawnych.

W kwestiach dotyczących powództwa cywilnego, a nie unormowanych przez przepisy niniejszego

kodeksu, stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

§ 1.

Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu

zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku

z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

§ 2.

Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także

osobę, co do której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania.

§ 3.

Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, odpowiednie

przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego.

Jeżeli oskarżony nie włada językiem polskim, postanowienie o przestawieniu, uzupełnieniu

lub zmianie zarzutów, akt oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące

postępowanie doręcza się oskarżonemu wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżonego można

poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli

nie podlega ono zaskarżeniu.

§ 1.

Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności

innych osób oraz korespondencyjnie.

§ 2.

W postępowaniu przygotowawczym prokurator udzielając zezwolenia na porozumiewanie

się może w szczególnie uzasadnionym wypadku zastrzec, że będzie przy tym obecny sam

lub osoba przez niego upoważniona.

§ 3.

Prokurator może również zastrzec kontrolę korespondencji podejrzanego z obrońcą.

§ 4.

Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie

14 dni od dnia tymczasowego aresztowania podejrzanego.

§ 1.

Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania

dowodów na swoją niekorzyść.

§ 2.

Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się

1)

oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom nie połączonym z naruszeniem integralności

ciała; w szczególności wolno od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać

go w celach rozpoznawczych innym osobom,

2)

badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów

na jego ciele, z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego

do tego pracownika służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają

zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest nieodzowne; w szczególności

oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się pobraniu krwi lub

wydzielin organizmu.

§ 3.

W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać czynności wymienionych w § 2 pkt 1,

a także za jej zgodą, przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2, pobrać krew

lub wydzieliny organizmu.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określi,

w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i sposób dokonywania badań oskarżonego

oraz osoby podejrzanej.

§ 1.

Oskarżony, który pozostaje na wolności, jest obowiązany stawić się na każde wezwanie

w toku postępowania karnego oraz zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej

zmianie miejsca swego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, o czym

należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym przesłuchaniu.

§ 2.

W razie nie usprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można sprowadzić go przymusowo.

Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy

lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść

wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać

wnioski oraz ustanowić obrońcę.

Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców.

§ 1.

Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z

urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony

bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny.

§ 2.

Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istniały okoliczności,

na podstawie których go wyznaczono.

§ 1.

W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli

1)

jest nieletni,

2)

jest głuchy, niemy lub niewidomy,

3)

zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności,

4)

nie włada językiem polskim.

§ 2.

Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu

na okoliczności utrudniające obronę.

§ 3.

W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie

oraz w tych posiedzeniach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego.

§ 4.

Jeżeli w toku postępowania biegli lekarze psychiatrzy stwierdzą, że poczytalność oskarżonego

nie budzi wątpliwości, oskarżony jednak musi mieć obrońcę do prawomocnego zakończenia

postępowania.

Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem wojewódzkim jako sądem pierwszej

instancji, jeżeli zarzucono mu zbrodnię lub pozbawiono wolności. W takim wypadku udział

obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy, a w rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej,

jeżeli prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.

Jeżeli w warunkach określonych w art. 78 § 1, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony

nie ma obrońcy z wyboru, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu

obrońcę z urzędu.

Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury.

§ 1.

Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego

wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego.

§ 2.

Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu

organu prowadzącego postępowanie karne.

§ 1.

Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym

postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie

zawiera ograniczeń.

§ 2.

Wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na obrońcę obowiązek podejmowania czynności procesowych

do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza

siedzibą lub miejscem zamieszkania obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma

być dokonana czynność, a w postępowaniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca

czynności, wyznacza dla dokonania tej czynności, na wniosek dotychczasowego obrońcy,

innego obrońcę spośród miejscowych adwokatów.

§ 3.

Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym lub w postępowaniu o wznowienie

postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację lub wniosek o wznowienie postępowania

albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji lub

złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

§ 1.

Obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności.

§ 2.

Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowienie, zakreślając oskarżonym termin do

ustanowienia innych obrońców. W wypadku obrony z urzędu sąd wyznacza innego obrońcę.

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

§ 1.

Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego.

§ 2.

Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego.

§ 1.

Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika.

§ 2.

Osoba nie będąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy

w toczącym się postępowaniu.

§ 3.

Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału

w postępowaniu pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego

obrona interesów osoby nie będącej stroną.

§ 1.

Do pełnomocnika stosuje się odpowiednio art. 77, 78, 82-84 i 86 § 2.

§ 2.

Pełnomocnikiem instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej może być także radca

prawny albo inny pracownik tej instytucji lub jej organu nadrzędnego.

§ 3.

W zakresie roszczeń majątkowych pełnomocnikiem osoby prawnej innej niż przewidziana

w § 2, jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, a także osoby fizycznej

prowadzącej działalność gospodarczą może być również jej radca prawny.

W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nie unormowanych przez przepisy niniejszego

kodeksu, stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym.

§ 1.

W postępowaniu sądowym do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego udział w postępowaniu

może zgłosić przedstawiciel organizacji społecznej, jeżeli zachodzi potrzeba ochrony

interesu społecznego lub ważnego interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi

tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka.

§ 2.

W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje przedstawiciela, który ma reprezentować

tę organizację, a przedstawiciel przedkłada sądowi pisemne upoważnienie.

§ 3.

Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej, jeżeli leży to w interesie wymiaru

sprawiedliwości.

Dopuszczony do udziału w postępowaniu sądowym przedstawiciel organizacji społecznej

może uczestniczyć w rozprawie, wypowiadać się i składać oświadczenia na piśmie.

Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu

mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.

§ 1.

Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie.

§ 2.

W kwestiach nie wymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący

składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia.

§ 3.

W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i zarządzenia wydaje prokurator, w wypadkach

przewidzianych w ustawie - sąd, a w dochodzeniu - także inne uprawnione organy.

§ 4.

W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz prokurator wydają polecenia Policji lub

innym organom.

§ 1.

Postanowienie powinno zawierać

1)

oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie,

2)

datę wydania postanowienia,

3)

wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy,

4)

rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej,

5)

uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń.

Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach przewidzianych przez ustawę, a w innych - na posiedzeniu.

Orzeczenia podejmowane na posiedzeniu mogą zapadać również na rozprawie.

§ 1.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, prokurator bierze udział w posiedzeniu sądu lub

zgłasza wniosek na piśmie. W sprawie mniej istotnej prokurator może także w inny sposób

przekazać swoje oświadczenie, które zamieszcza się w protokole.

§ 2.

Inne strony oraz osoby nie będące stronami, jeżeli ma to znaczenie dla obrony ich

interesów, mogą zgłaszać wnioski na piśmie, a w wypadkach wskazanych w ustawie mają

prawo lub obowiązek brać udział w posiedzeniu.

Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia

na posiedzeniu, sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędziego ze składu

orzekającego bądź zwraca się o wykonanie określonych czynności do sądu miejscowo właściwego.

§ 1.

Uzasadnienie postanowienia sporządza się na piśmie wraz z samym postanowieniem.

§ 2.

W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie uzasadnienia

postanowienia na czas do 7 dni.

§ 3.

Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu

inna strona nie sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu.

§ 1.

Tryb i formę uzasadnienia wyroku określają przepisy szczególne.

§ 2.

Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu.

§ 1.

Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie ogłasza się ustnie.

§ 2.

Orzeczenie lub zarządzenie wydane poza rozprawą należy doręczyć prokuratorowi, a także

stronie i osobie nie będącej stroną, którym przysługuje środek zaskarżenia, jeżeli

nie brali oni udziału w posiedzeniu lub nie byli obecni przy ogłoszeniu; w innych

wypadkach o treści orzeczenia lub zarządzenia należy powiadomić strony.

§ 3.

Wyrok zapadły na posiedzeniu oraz postanowienie z uzasadnieniem w wypadku wskazanym

w art. 98 § 2 doręcza się stronom.

§ 4.

Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia, orzeczenie doręcza

się lub ogłasza wraz z uzasadnieniem; w wypadku określonym w art. 98 § 2 po ogłoszeniu

postanowienia podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia.

§ 5.

Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawności ze względu na ważny interes państwa,

zamiast uzasadnienia doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone.

§ 6.

Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia należy pouczyć uczestników postępowania

o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub

o tym, że orzeczenie nie podlega zaskarżeniu.

§ 1.

Orzeczenie jest nieważne z mocy samego prawa, jeżeli

1)

oskarżony nie podlegał orzecznictwu polskich sądów karnych,

2)

w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona do orzekania bądź podlegająca

wyłączeniu na podstawie art. 40 § 1 pkt 1-3 lub 6 oraz § 2 i 3,

3)

zostało wydane pomimo to, że inne postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej

osoby zostało już prawomocnie ukończone,

4)

orzeczono karę lub środek karny nie znane ustawie,

5)

zapadło z naruszeniem zasady większości głosów lub nie zostało podpisane przez którąkolwiek

z osób biorących udział w jego wydaniu,

6)

sąd orzekł w składzie nie znanym ustawie,

7)

zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiająca jego wykonanie,

8)

zachodzi inna, co najmniej równie poważna obraza prawa.

§ 2.

Orzeczenie wydane przez sąd w sprawie o wykroczenie, pomimo braku podstaw do rozpoznania

sprawy w postępowaniu sądowym, nie jest z tego powodu nieważne.

§ 1.

Każdy organ postępowania jest obowiązany przedstawić uchybienie stanowiące przyczynę

nieważności orzeczenia sądowi właściwemu do stwierdzenia nieważności.

§ 2.

Nieważność z mocy samego prawa stwierdza na posiedzeniu z urzędu, z inicjatywy organu

postępowania albo na wniosek strony, sąd apelacyjny w składzie trzech sędziów. O nieważności

jednak orzeczenia sądu apelacyjnego oraz Sądu Najwyższego orzeka Sąd Najwyższy. Sąd

Najwyższy orzeka o nieważności wydanego przez siebie orzeczenia w składzie siedmiu

sędziów.

§ 3.

Stwierdzając nieważność orzeczenia sąd, w razie potrzeby, przekazuje sprawę komu należy

lub podejmuje inne odpowiednie rozstrzygnięcie.

§ 4.

Na postanowienie w przedmiocie nieważności przysługuje zażalenie, chyba że wydał je

Sąd Najwyższy.

§ 5.

W posiedzeniu mają prawo wziąć udział strony, obrońcy i pełnomocnicy.

§ 1.

W razie rozpoznawania z urzędu kwestii nieważności sąd wstrzymuje wykonanie orzeczenia.

W innych wypadkach sąd może wstrzymać wykonanie.

§ 2.

Jeżeli nieważność zostanie stwierdzona wyłącznie na skutek środka odwoławczego wniesionego

na korzyść oskarżonego, w dalszym postępowaniu nie można orzec na jego niekorzyść

w porównaniu z nieważnym orzeczeniem. Nie dotyczy to wypadku określonego w art. 101

§ 1 pkt 4.

Jeżeli nieważne orzeczenie zostało już uchylone, nie stwierdza się jego nieważności.

W razie jednak przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organ, któremu sprawę przekazano,

jest obowiązany uwzględnić przyczynę nieważności i w tym zakresie nie jest związany

wskazaniami co do dalszego postępowania wydanymi przez organ, który uchylił orzeczenie.

§ 1.

Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub

zarządzeniu albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym czasie.

§ 2.

Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli postępowanie toczy się

przed instancją odwoławczą, może ona z urzędu sprostować orzeczenie pierwszej instancji.

§ 3.

Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a

sprostowanie zarządzenia w drodze zarządzenia.

§ 4.

Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w pierwszej instancji służy

zażalenie.

Przepisy art. 100 § 2, 4-6 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym.

§ 1.

Sąd, który orzekał co do roszczeń majątkowych, nadaje na żądanie osoby uprawnionej

klauzulę wykonalności orzeczeniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji.

§ 2.

Za orzeczenie co do roszczeń majątkowych uważa się również orzeczenie nakładające

obowiązek naprawienia szkody, jeżeli nadaje się ono do egzekucji w myśl przepisów

Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3.

Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z ugody zawartej

przed sądem.

§ 1.

Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a zwolnienie od zachowania

w tym względzie tajemnicy nie jest dopuszczalne.

§ 2.

Podczas narady i głosowania oprócz członków składu orzekającego może być obecny jedynie

protokolant, chyba że przewodniczący uzna jego obecność za zbędną.

§ 1.

Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady

oraz głosowania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający.

§ 2.

Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników

według ich wieku, następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a sam głosuje

ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest przewodniczącym, głosuje pierwszy.

Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do winy i kwalifikacji prawnej

czynu, co do kary, co do środków karnych oraz co do pozostałych kwestii.

§ 1.

Orzeczenia zapadają większością głosów.

§ 2.

Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości, zdanie najmniej

korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do

uzyskania większości.

Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżonego za winnego, może wstrzymać się

od głosowania nad dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przyłącza się do

zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego.

Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego,

chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole.

§ 1.

Przy składaniu podpisu członek składu orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu

swoje zdanie odrębne podając, w jakiej części i w jakim kierunku kwestionuje orzeczenie.

§ 2.

Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia; wówczas zdanie

to zaznacza się przy podpisywaniu uzasadnienia.

§ 3.

Jeżeli ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadnienia wraz z wydaniem orzeczenia, w razie

zgłoszenia zdania odrębnego, uzasadnienie należy sporządzić z urzędu w terminie 7

dni od wydania orzeczenia, a składający zdanie odrębne dołącza w ciągu następnych

7 dni jego uzasadnienie; obowiązek ten nie dotyczy ławnika.

§ 1.

Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby, które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby

przegłosowanej.

§ 2.

W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie podpisuje

tylko przewodniczący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne.

§ 3.

Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego,

jeden z podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny

tego faktu.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony mogą składać wnioski i inne oświadczenia

na piśmie albo ustnie do protokołu.

§ 1.

Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie

i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 2.

Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu,

że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że

niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn,

a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie

czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 3.

W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest

obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości oraz Minister Zdrowia i Opieki Społecznej określą, w drodze

rozporządzenia, warunki i tryb usprawiedliwienia niestawiennictwa oskarżonych, świadków

i innych uczestników procesu z powodu choroby.

§ 1.

Znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia.

§ 2.

Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia

czynności znaczenia prawnego.

§ 3.

Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu

dochodzenia, skierowane do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi.

§ 1.

Pismo procesowe powinno zawierać

1)

oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy,

2)

oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo,

3)

treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem,

4)

datę i podpis składającego pismo.

§ 2.

Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona,

ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu.

§ 1.

Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 lub w przepisach

szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak

polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej,

wzywa się osobę, od której pismo pochodzi, do usunięcia braku w terminie 7 dni.

§ 2.

W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.

W razie nieuzupełnienia braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne, o czym

należy pouczyć przy doręczeniu wezwania.

Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go

złożyć, organ dokonujący czynności zaznacza przyczynę braku podpisu.

§ 1.

Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna.

§ 2.

Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite

uznaje.

§ 1.

Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin.

§ 2.

Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada

na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w danym

miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada na ostatni dzień tego miesiąca.

§ 3.

Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy,

czynność można wykonać następnego dnia.

Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskim urzędzie

pocztowym, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza w dowództwie

jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego

zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego kapitanowi statku.

Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora,

organu Policji albo innego organu dochodzenia uważa się za wniesione z zachowaniem

terminu.

§ 1.

Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych,

strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o

przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie

wykonana; to samo stosuje się do osób nie będących stronami.

§ 2.

W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało

dokonać czynności.

§ 3.

Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie.

Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, jednakże organ,

do którego wniosek złożono, lub organ powołany do rozpoznania środka zaskarżenia może

wstrzymać wykonanie orzeczenia; odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

§ 1.

Orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje

ich doręczenie.

§ 2.

Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w taki sposób,

by treść ich nie była udostępniona osobom niepowołanym.

§ 1.

W wezwaniu należy oznaczyć organ wysyłający oraz podać, w jakiej sprawie, w jakim

charakterze, miejscu i czasie ma się stawić adresat i czy jego stawiennictwo jest

obowiązkowe, a także uprzedzić o skutkach niestawiennictwa.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zawiadomień.

§ 3.

Jeżeli od dnia doręczenia pisma biegnie termin wykonania czynności procesowej, należy

pouczyć o tym adresata.

Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym

podpisem zawierającym imię i nazwisko na zwrotnym pokwitowaniu, na którym doręczający

potwierdza swym podpisem sposób doręczenia.

§ 1.

Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy,

doręcza się przez pocztę lub funkcjonariusza organu wysyłającego, a w razie konieczności

- przez Policję.

§ 2.

Jeżeli w sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne zawiadomienie o

przysługujących im uprawnieniach spowodowałoby poważne utrudnienie w prowadzeniu postępowania,

zawiadamia się ich poprzez ogłoszenie w prasie, radiu lub telewizji.

§ 1.

Pismo doręcza się adresatowi osobiście.

§ 2.

W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu, pismo doręcza się dorosłemu

domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi,

jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi.

§ 1.

Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132, pismo przesłane

pocztą pozostawia się w najbliższym urzędzie pocztowym, a przesłane w inny sposób

- w najbliższej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie administracji samorządowej

szczebla podstawowego.

§ 2.

O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza widoczne zawiadomienie na drzwiach

mieszkania adresata ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że należy

je odebrać w ciągu 7 dni; tak samo postąpić należy w razie doręczenia pisma administracji

domu, dozorcy domu lub sołtysowi.

§ 3.

Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu

stałego zatrudnienia adresata.

§ 1.

Pisma adresowane do żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa,

Straży Granicznej i Służby Więziennej można doręczyć adresatom za pośrednictwem ich

przełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla żołnierzy pełniących zasadniczą

służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni

służbę, w celu doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie do wezwania.

§ 2.

Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego

zakładu.

§ 3.

Pismo przeznaczone dla adresata nie będącego osobą fizyczną albo dla obrońcy lub pełnomocnika

doręcza się w biurze adresata osobie tam zatrudnionej.

Prokuratora zawiadamia się o rozprawach i posiedzeniach przez doręczenie wykazu spraw,

które mają być w danym dniu rozpoznane.

§ 1.

W razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez

adresata, doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas

doręczenie uważa się za dokonane.

§ 2.

Pismo nie przyjęte przez adresata zwraca się organowi wysyłającemu.

W wypadkach nie cierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie

albo w inny sposób stosownie do okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego

komunikatu z podpisem osoby nadającej.

Strona przebywająca za granicą ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju;

w razie nieuczynienia tego, pismo wysłane pod ostatnio znanym adresem w kraju albo,

jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się za doręczone.

§ 1.

Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa

pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone.

§ 2.

W postępowaniu sądowym przepis § 1 stosuje się do pism wysłanych do oskarżonego dopiero

po doręczeniu mu aktu oskarżenia.

§ 3.

Przepis § 1 nie dotyczy pism wysyłanych po raz pierwszy po prawomocnym zakończeniu

postępowania oraz do oskarżonego, co do którego umorzono postępowanie lub zapadł wyrok

uniewinniający, chyba że oskarżony został już zawiadomiony o przyjęciu apelacji oskarżyciela.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy,

które ustawa nakazuje doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom

i ustawowym przedstawicielom.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Łączności określi, w drodze rozporządzenia,

szczegółowe zasady i tryb doręczania pism sądowych.

Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego rozdziału uważa się za dokonane, jeżeli

osoba, dla której pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała.

§ 1.

Spisania protokołu wymagają

1)

przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego cofnięcie,

2)

przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora,

3)

dokonanie oględzin,

4)

dokonanie otwarcia zwłok oraz wyjęcie zwłok z grobu,

5)

przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania,

6)

przeszukanie osoby, pomieszczenia i rzeczy oraz zatrzymanie rzeczy,

7)

otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworzenie utrwalonych zapisów,

8)

zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym,

9)

przyjęcie poręczenia,

10)

przebieg posiedzenia sądu przeprowadzonego na podstawie art. 339,

11)

przebieg rozprawy.

§ 2.

Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo

przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne. W innych wypadkach można ograniczyć

się do sporządzenia notatki urzędowej.

§ 1.

Protokół rozprawy spisuje aplikant lub pracownik sekretariatu. Protokół może też spisać

asesor sądowy, jeżeli nie należy do składu orzekającego.

§ 2.

Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w § 1, osoba przybrana w charakterze

protokolanta przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność.

§ 3.

Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie,

odbiera się przyrzeczenie następującej treści: „Przyrzekam uroczyście, że powierzone

mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie”.

§ 1.

Niezależnie od spisania protokołu może być sporządzony stenogram czynności, który

stenograf przekłada na pismo zwykłe, przy czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się

systemem; pierwopis stenogramu dołącza się do protokołu.

§ 2.

Przepis art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Protokolant i stenograf ulegają wyłączeniu z tych samych powodów co sędzia.

§ 2.

O wyłączeniu orzeka w toku rozprawy lub posiedzenia sąd, a w innych wypadkach osoba,

która przeprowadza czynność protokołowaną.

§ 1.

Przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony ponadto za pomocą urządzenia

rejestrującego obraz i dźwięk, o czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzedzić

osoby uczestniczące w czynności.

§ 2.

Jeżeli względy techniczne nie stoją na przeszkodzie, przesłuchanie świadka lub biegłego

utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk, gdy

1)

zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w dalszym

postępowaniu,

2)

przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396.

§ 3.

Zapis dźwiękowy i jego przekład oraz zapis obrazu stają się załącznikami do protokołu.

§ 4.

Strona ma prawo otrzymać na swój koszt jedną kopię zapisu dźwięku lub obrazu. Nie

dotyczy to przesłuchania na rozprawie odbywającej się z wyłączeniem jawności albo

w postępowaniu przygotowawczym.

§ 5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków

technicznych służących do rejestracji obrazu lub dźwięku dla celów procesowych oraz

sposoby ich zabezpieczenia, przechowywania, odtwarzania i kopiowania.

§ 1.

Protokół powinien zawierać

1)

oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących,

2)

przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników,

3)

wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie

sporządzono osobno, wzmiankę o jego wydaniu,

4)

w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.

§ 2.

Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności

przez organ prowadzący postępowanie wciąga się do protokołu z możliwą dokładnością,

a osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać wciągnięcia do protokołu z pełną

dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw i interesów.

§ 3.

W protokole nie wolno zastępować zapisu treści zeznań lub wyjaśnień odwoływaniem się

do innych protokołów.

§ 4.

Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać odczytania fragmentów ich wypowiedzi

wciągniętych do protokołu.

§ 1.

Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie przewodniczący i protokolant.

§ 2.

Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenograf, a ponadto przewodniczący rozprawy

lub przeprowadzający czynność.

§ 3.

Jeżeli przewodniczący nie może podpisać protokołu, protokół podpisuje za niego jeden

z członków składu orzekającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przewodniczącego.

§ 1.

Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia protokół podpisują osoby biorące udział

w czynności. Przed podpisaniem należy go odczytać i uczynić o tym wzmiankę.

§ 2.

Osoba uczestnicząca w czynności może podpisując protokół zgłosić jednocześnie zarzuty

co do jego treści; zarzuty te należy wciągnąć do protokołu wraz z oświadczeniem osoby

wykonującej czynność protokołowaną.

Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia

podpisanego przez osoby podpisujące protokół.

Strony oraz osoby mające w tym interes prawny mogą złożyć wniosek o sprostowanie protokołu

rozprawy i posiedzenia, wskazując na nieścisłości i opuszczenia.

§ 1.

Przewodniczący po wysłuchaniu protokolanta może przychylić się do wniosku i wydać

zarządzenie o sprostowaniu protokołu; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania

protokołu orzeka, po wysłuchaniu protokolanta, sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę.

§ 2.

Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada, a poszczególni

jego członkowie oraz protokolant składają do akt sprawy oświadczenie co do zasadności

wniosku.

§ 3.

W razie uwzględnienia wniosku należy w sprostowanym protokole umieścić odpowiednią

wzmiankę, którą podpisują przewodniczący i protokolant.

§ 4.

Wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy lub posiedzenia pozostawia się bez rozpoznania,

jeżeli został złożony po wysłaniu akt sprawy do wyższej instancji.

Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych w protokole może nastąpić

na wniosek lub z urzędu w każdym czasie; przepis art. 153 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

O treści sprostowania zawiadamia się strony, a o odmowie sprostowania osobę, która

zgłosiła wniosek o sprostowanie.

§ 2.

Wniosek o sprostowanie, niezależnie od sposobu jego załatwienia, dołącza się do protokołu.

§ 1.

Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta

sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta

te mogą być udostępnione również innym osobom.

§ 2.

Na wniosek obrońcy lub oskarżonego i na ich koszt wydaje się kserokopie dokumentów

z akt sprawy.

§ 3.

Prezes sądu może w razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie uwierzytelnionych

odpisów z akt sprawy.

§ 4.

Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia tajemnicy państwowej, przeglądanie akt,

sporządzanie odpisów i kserokopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez

prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kserokopii nie wydaje się, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 5.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom,

pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie

odpisów i kserokopii oraz wydaje odpisy uwierzytelnione tylko za zgodą prowadzącego

postępowanie przygotowawcze. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego

mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom.

§ 1.

Oskarżonemu na jego żądanie należy wydać bezpłatnie jeden uwierzytelniony odpis każdego

orzeczenia. Odpis wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.

§ 2.

W sprawach, w których wyłączono jawność ze względu na ważny interes państwa, oskarżonemu

wolno wydać tylko odpis orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, bez

uzasadnienia.

§ 3.

Nie można odmówić stronie zezwolenia na sporządzenie odpisu protokołu czynności, w

której strona uczestniczyła lub miała prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego

od niej lub sporządzonego z jej udziałem.

§ 1.

Prokurator może przeglądać akta sprawy sądowej w każdym jej stanie oraz żądać przesłania

mu ich w tym celu, jeżeli nie tamuje to biegu postępowania i nie ogranicza dostępu

do akt innym uczestnikom postępowania, a zwłaszcza oskarżonemu i jego obrońcy.

§ 2.

W razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je stronie, obrońcy

lub pełnomocnikowi.

Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym przysługuje stronom zażalenie.

§ 1.

Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia w całości lub w części akt sprawy

będącej w toku przeprowadza sąd, w którym sprawa ostatnio się toczyła.

§ 2.

Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w zakresie odtworzenia akt tego

sądu.

§ 3.

Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia akt sprawy prawomocnie zakończonej

przeprowadza sąd, w którym sprawa się toczyła w pierwszej instancji, lub inny sąd

wskazany w ustawie.

§ 4.

Akta postępowania przygotowawczego odtwarza prokurator, stosując odpowiednio przepisy

niniejszego rozdziału.

Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta sprawy prawomocnie zakończonej, odtworzenie

nastąpi w częściach niezbędnych do wykonania orzeczenia, wznowienia postępowania,

przeprowadzenia postępowania w trybie kasacji albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych

interesów stron.

Prezes sądu wzywa strony do złożenia w oznaczonym terminie wniosków co do sposobu

odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ich odtworzenie.

§ 1.

Prezes sądu wzywa osoby posiadające potrzebne dokumenty do ich przedstawienia sądowi,

a w razie potrzeby zarządza ich przymusowe odebranie; przepisy art. 217-236 stosuje

się odpowiednio.

§ 2.

Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów należy dokumenty zwrócić osobie, która je

dostarczyła lub od której je odebrano.

W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza postępowanie, w tym również dowody, jakie

uzna za konieczne. W szczególności sąd bierze pod uwagę wpisy do rejestrów karnych,

repertoriów i innych ksiąg biurowych, utrwalenia dźwięku lub obrazu, notatki protokolantów,

sędziów, ławników, prokuratorów i adwokatów, którzy uczestniczyli w sprawie. Sąd może

też przesłuchać w charakterze świadków wszelkich uczestników sprawy, której akta zaginęły

lub uległy zniszczeniu, a także inne osoby, które mogą mieć wiadomości co do treści

akt.

§ 1.

Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy ustala jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie

akt jest niemożliwe.

§ 2.

Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej nie mogą być odtworzone albo zostały

odtworzone w części, należy czynności procesowe powtórzyć w zakresie niezbędnym do

kontynuowania postępowania.

Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu.

Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych z urzędu,

należy jednak zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu przeciwnego.

§ 1.

We wniosku dowodowym należy podać oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają

być udowodnione. Można także określić sposób przeprowadzenia dowodu.

§ 2.

Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub oceny właściwego dowodu.

§ 1.

Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli

1)

przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne,

2)

okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy

albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy,

3)

dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności,

4)

dowodu nie da się przeprowadzić.

§ 2.

Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały

przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić.

§ 3.

Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia.

§ 4.

Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu,

chociażby nie ujawniły się nowe okoliczności.

§ 1.

Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobodne wypowiedzenie się w granicach określonych

celem danej czynności, a dopiero następnie można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia,

wyjaśnienia lub kontroli wypowiedzi.

§ 2.

Prawo zadawania pytań mają oprócz organu przesłuchującego strony, obrońcy, pełnomocnicy

oraz biegli. Pytania zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba że organ

przesłuchujący zarządzi inaczej.

§ 3.

Nie wolno zadawać pytań sugerujących osobie przesłuchiwanej treści odpowiedzi.

§ 4.

Niedopuszczalne jest

1)

wpływanie na wypowiedzi przesłuchiwanej osoby za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej,

2)

stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych, wpływających na procesy

psychiczne przesłuchiwanej osoby albo mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji

jej organizmu w związku z przesłuchaniem.

§ 5.

Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w § 3, jak również pytania nieistotne.

§ 6.

Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożone w warunkach wyłączających swobodę

wypowiedzi lub uzyskane wbrew zakazom wymienionym w § 4 nie mogą stanowić dowodu.

Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w celu wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja

nie jest dopuszczalna w wypadku określonym w art. 184.

§ 1.

Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osobę, jej wizerunek lub rzecz w celu jej

rozpoznania. Okazanie powinno być przeprowadzone tak, aby wyłączyć sugestię.

§ 2.

W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć możliwość

rozpoznania osoby przesłuchiwanej przez osobę rozpoznawaną.

§ 3.

Podczas okazania osoba okazywana powinna znajdować się w grupie obejmującej łącznie

co najmniej cztery osoby.

§ 4.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji

określi, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne przeprowadzenia okazania.

Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism,

zapisków lub notatek urzędowych.

§ 1.

Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi

na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć.

§ 2.

Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego

dowodu.

§ 1.

W postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu należy, na jego żądanie lub jego obrońcy,

umożliwić w toku przesłuchania złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie

w tym wypadku środki zapobiegające porozumieniu się oskarżonego z innymi osobami w

czasie spisywania wyjaśnień.

§ 2.

Przesłuchujący może z ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez oskarżonego

wyjaśnień na piśmie.

§ 3.

Na rozprawie sąd może wyjątkowo zezwolić oskarżonemu na złożenie wyjaśnień na piśmie.

Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

§ 4.

Pisemne wyjaśnienia oskarżonego, podpisane przez niego, z zaznaczeniem daty ich złożenia,

stanowią załącznik do protokołu. Wyjaśnienia, złożone w tej formie na rozprawie głównej,

odczytuje się.

§ 1.

Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania.

§ 2.

Świadka, który nie może się stawić na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej

nie dającej się pokonać przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu.

Nie wolno przesłuchiwać jako świadków

1)

obrońcy co do faktów, o których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc

sprawę,

2)

duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi.

§ 1.

Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy państwowej mogą być przesłuchane co do okoliczności,

na które rozciąga się ten obowiązek, tylko po zwolnieniu tych osób od obowiązku zachowania

tajemnicy przez uprawniony organ przełożony.

§ 2.

Zwolnienia wolno odmówić tylko wtedy, gdyby złożenie zeznania wyrządzić mogło poważną

szkodę państwu.

§ 3.

Sąd lub prokurator może zwrócić się do właściwego naczelnego organu administracji

rządowej o zwolnienie świadka od obowiązku zachowania tajemnicy.

§ 1.

Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy służbowej lub tajemnicy związanej z wykonywaniem

zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się ten

obowiązek, chyba że sąd lub prokurator zwolni te osoby od obowiązku zachowania tajemnicy.

§ 2.

Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy adwokackiej, lekarskiej lub dziennikarskiej

mogą być przesłuchane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy to jest

niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na

podstawie innego dowodu. O przesłuchaniu lub zezwoleniu na przesłuchanie decyduje

sąd. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

§ 3.

Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowania tajemnicy nie może dotyczyć danych

umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego

materiału o tym charakterze, jak również identyfikację osób udzielających informacji

opublikowanych lub przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnianie

powyższych danych.

§ 4.

Przepisu § 3 nie stosuje się, jeżeli informacja dotyczy przestępstwa, o którym mowa

w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.

§ 5.

Odmowa przez dziennikarza ujawnienia danych, o których mowa w § 3, nie uchyla jego

odpowiedzialności za przestępstwo, którego dopuścił się publikując informację.

§ 1.

W wypadkach przewidzianych w art. 179 i 180 sąd przesłuchuje taką osobę na rozprawie

z wyłączeniem jawności.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przechowywania protokołów

zeznań obejmujących okoliczności, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy

państwowej, służbowej albo związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji.

§ 1.

Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań.

§ 2.

Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia.

§ 3.

Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się sprawie

jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem.

§ 1.

Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby

narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub

wykroczenie.

§ 2.

Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli

treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą.

§ 1.

Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo

mienia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej, sąd, a w postępowaniu

przygotowawczym prokurator, może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy danych

osobowych świadka.

§ 2.

W razie wydania postanowienia, o którym mowa w § 1, dane osobowe świadka pozostają

wyłącznie do wiadomości sądu i prokuratora, a gdy zachodzi konieczność - również funkcjonariusza

Policji prowadzącego postępowanie. Protokoły zeznań świadka wolno udostępniać oskarżonemu

lub obrońcy tylko w sposób uniemożliwiający ujawnienie tożsamości świadka.

§ 3.

Świadka przesłuchuje prokurator, a także sąd, który może zlecić wykonanie tej czynności

sędziemu wyznaczonemu ze swojego składu - w miejscu i w sposób zapewniający zachowanie

w tajemnicy tożsamości świadka.

§ 4.

Przesłuchanie świadka z udziałem oskarżonego lub obrońcy może być przeprowadzone tylko

w takich warunkach, które wyłączają możliwość ujawnienia tożsamości świadka.

§ 5.

Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemnicy danych osobowych świadka oskarżonemu

przysługuje w terminie 3 dni zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozstrzyga

sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Postępowanie dotyczące zażalenia jest objęte tajemnicą.

W razie uwzględnienia zażalenia protokół przesłuchania świadka podlega zniszczeniu;

o zniszczeniu protokołu należy uczynić wzmiankę w aktach sprawy.

§ 6.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia

1)

warunki techniczne przesłuchania świadka, którego dane osobowe podlegają zachowaniu

w tajemnicy,

2)

sposób sporządzania, przechowywania i udostępniania protokołów zeznań zawierających

wiadomości o świadku, którego dane osobowe podlegają zachowaniu w tajemnicy, a także

dopuszczalny sposób powoływania się na takie zeznania w orzeczeniach i pismach procesowych.

Można zwolnić od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z oskarżonym

w szczególnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba taka wnosi o zwolnienie.

§ 1.

Jeżeli osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznania albo zwolniona od tego na podstawie

art. 185 oświadczy nie później niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania na rozprawie

przed sądem pierwszej instancji, że chce z tego prawa skorzystać, poprzednio złożone

zeznanie tej osoby nie może ani służyć za dowód, ani być odtworzone.

§ 2.

Sporządzone w postępowaniu karnym protokoły oględzin ciała podlegają ujawnieniu na

rozprawie, choćby osoba poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub zeznań albo została

od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185.

§ 1.

Przyrzeczenie od świadka może odebrać tylko sąd lub sędzia wyznaczony.

§ 2.

Świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęciem zeznań.

§ 3.

Można odstąpić od odebrania przyrzeczenia od świadka, jeżeli obecne strony nie sprzeciwiają

się temu.

§ 1.

Świadek składa przyrzeczenie powtarzając za sędzią słowa: „Świadomy znaczenia moich

słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą

prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi jest wiadome”.

§ 2.

W czasie składania przyrzeczenia wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją.

§ 3.

Osoby nieme i głuche składają przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia.

§ 4.

Świadkowi, który w danej sprawie składał już przyrzeczenie, sąd przypomina je przy

przesłuchaniu, chyba że uzna za potrzebne ponowne odebranie przyrzeczenia.

Nie odbiera się przyrzeczenia

1)

od osób, które nie ukończyły 17 lat,

2)

gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadek z powodu zaburzeń psychicznych nie

zdaje sobie należycie sprawy ze znaczenia przyrzeczenia,

3)

gdy świadek jest osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa będącego przedmiotem

postępowania lub pozostającego w ścisłym związku z czynem stanowiącym przedmiot postępowania

albo gdy za to przestępstwo został skazany,

4)

gdy świadek był prawomocnie skazany za fałszywe zeznanie lub oskarżenie.

§ 1.

Przed rozpoczęciem przesłuchania należy uprzedzić świadka o odpowiedzialności karnej

za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy.

§ 2.

W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisuje oświadczenie, że został uprzedzony

o tej odpowiedzialności.

§ 1.

Przesłuchanie rozpoczyna się od zapytania świadka o imię, nazwisko, wiek, zajęcie,

miejsce zamieszkania, karalność za fałszywe zeznanie lub oskarżenie oraz stosunek

do stron.

§ 2.

Świadka należy uprzedzić o treści art. 182, a o treści art. 183 oraz art. 185, jeżeli

ujawnią się okoliczności objęte tymi przepisami.

§ 3.

Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec świadka

lub osoby najbliższej w związku z jego czynnościami, może on zastrzec dane dotyczące

miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu. Pisma procesowe

doręcza się wówczas do instytucji, w której świadek jest zatrudniony, lub na inny

wskazany przez niego adres.

§ 1.

Jeżeli karalność czynu zależy od stanu zdrowia pokrzywdzonego, nie może on sprzeciwić

się oględzinom i badaniom nie połączonym z zabiegiem chirurgicznym lub obserwacją

w zakładzie leczniczym.

§ 2.

Jeżeli istnieje wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego,

zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, sąd lub prokurator

może zarządzić przesłuchanie świadka z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa,

a świadek nie może się temu sprzeciwić.

§ 3.

Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do osób, które odmówiły zeznań lub zostały z nich

zwolnione na podstawie art. 182 § 1 i 2 lub art. 185.

§ 4.

Dla celów dowodowych można również świadka, za jego zgodą, poddać oględzinom ciała

i badaniu lekarskiemu lub psychologicznemu.

§ 1.

Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy

wymaga wiadomości specjalnych, zasięga się opinii biegłego albo biegłych.

§ 2.

W celu wydania opinii można też zwrócić się do instytucji naukowej lub specjalistycznej.

§ 3.

W wypadku powołania biegłych z zakresu różnych specjalności, o tym, czy mają oni przeprowadzić

badania wspólnie i wydać jedną wspólną opinię, czy opinie odrębne, rozstrzyga organ

procesowy powołujący biegłych.

O dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego wydaje się postanowienie, w którym należy

wskazać

1)

imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych, a w wypadku opinii instytucji,

w razie potrzeby, specjalność i kwalifikacje osób, które powinny wziąć udział w przeprowadzeniu

ekspertyzy,

2)

przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem, w miarę potrzeby, pytań szczegółowych,

3)

termin dostarczenia opinii.

Do pełnienia czynności biegłego jest obowiązany nie tylko biegły sądowy, lecz także

każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w danej dziedzinie.

§ 1.

Nie mogą być biegłymi osoby wymienione w art. 178, 182 i 185 oraz osoby, do których

odnoszą się odpowiednie przyczyny wyłączenia wymienione w art. 40 § 1 pkt 1-3 i 5,

osoby powołane w sprawie w charakterze świadków, a także osoby, które były świadkiem

czynu.

§ 2.

Jeżeli ujawnią się przyczyny wyłączenia biegłego wymienione w § 1, wydana przez niego

opinia nie stanowi dowodu, a na miejsce biegłego wyłączonego powołuje się innego biegłego.

§ 3.

Jeżeli ujawnią się powody osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego

albo inne ważne powody, powołuje się innego biegłego.

§ 1.

Biegły składa przyrzeczenia następującej treści: „Świadomy znaczenia moich słów i

odpowiedzialności przed prawem, przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki

wykonam z całą sumiennością i bezstronnością”.

§ 2.

Biegły sądowy powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu go w tym charakterze.

§ 3.

Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy art. 177, 179-181, 187, 188 § 2 i 4,

art. 190 oraz art. 191 § 1 i 3.

§ 1.

W miarę potrzeby udostępnia się biegłemu akta sprawy i wzywa się go do udziału w przeprowadzeniu

dowodów.

§ 2.

Organ procesowy może zastrzec swoją obecność przy przeprowadzaniu przez biegłego niektórych

lub wszystkich badań, jeżeli nie wpłynie to ujemnie na wynik badania.

§ 3.

W razie potrzeby organ procesowy może wprowadzić zmiany co do zakresu ekspertyzy lub

postawionych pytań oraz stawiać pytania dodatkowe.

Złożone wobec biegłego albo wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej oświadczenia

oskarżonego, dotyczące zarzucanego mu czynu, nie mogą stanowić dowodu.

§ 1.

W zależności od polecenia organu procesowego biegły składa opinię ustnie lub na piśmie.

§ 2.

Opinia powinna zawierać

1)

imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjalność i stanowisko zawodowe biegłego,

2)

imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osób, które uczestniczyły w przeprowadzeniu

ekspertyzy, ze wskazaniem czynności dokonanych przez każdą z nich,

3)

w wypadku opinii instytucji - także pełną nazwę i siedzibę instytucji,

4)

czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii,

5)

sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spostrzeżeń oraz oparte na nich wnioski,

6)

podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w wydaniu opinii.

§ 3.

Osoby, które brały udział w wydaniu opinii, mogą być, w razie potrzeby, przesłuchiwane

w charakterze biegłych, a osoby, które uczestniczyły tylko w badaniach - w charakterze

świadków.

Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w samej opinii

lub między różnymi opiniami w tej samej sprawie, można wezwać ponownie tych samych

biegłych lub powołać innych.

§ 1.

W celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu

przygotowawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów.

§ 2.

Na wniosek psychiatrów do udziału w wydaniu opinii powołuje się ponadto biegłego lub

biegłych innych specjalności.

§ 3.

Biegli nie mogą pozostawać ze sobą w związku małżeńskim ani w innym stosunku, który

mógłby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich samodzielności.

§ 4.

Opinia psychiatrów powinna zawierać stwierdzenia dotyczące zarówno poczytalności oskarżonego

w chwili popełnienia czynu, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz

zdolności do udziału w postępowaniu, a w razie potrzeby co do okoliczności wymienionych

w art. 93 Kodeksu karnego.

§ 1.

W razie zgłoszenia przez biegłych takiej konieczności, badanie psychiatryczne oskarżonego

może być połączone z obserwacją w zakładzie leczniczym.

§ 2.

Orzeka o tym sąd, określając miejsce obserwacji. W postępowaniu przygotowawczym sąd

orzeka na wniosek prokuratora.

§ 3.

Obserwacja w zakładzie leczniczym nie powinna trwać dłużej niż 6 tygodni; na wniosek

zakładu sąd może przedłużyć ten termin na czas określony, niezbędny do zakończenia

obserwacji. O zakończeniu obserwacji biegli niezwłocznie zawiadamiają sąd.

§ 4.

Na postanowienia, o których mowa w § 2 i 3, przysługuje zażalenie.

§ 1.

Należy wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przesłuchania

1)

głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim za pomocą pisma,

2)

osoby nie władającej językiem polskim.

§ 2.

Należy również wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przełożenia na język polski

pisma sporządzonego w języku obcym lub odwrotnie albo zapoznania oskarżonego z treścią

przeprowadzanego dowodu.

§ 3.

Do tłumacza stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych.

§ 1.

Jeżeli dokonanie oględzin, eksperymentu, ekspertyzy, zatrzymania rzeczy lub przeszukania

wymaga czynności technicznych, w szczególności takich jak wykonanie pomiarów, obliczeń,

zdjęć, utrwalenie śladów, można do udziału w nich wezwać specjalistów.

§ 2.

Specjalistę nie będącego funkcjonariuszem organów procesowych można wezwać, przed

przystąpieniem do czynności, do złożenia następującego przyrzeczenia: „Świadomy znaczenia

powierzonej mi czynności i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że

powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i bezstronnością”.

§ 3.

W protokole czynności przeprowadzonej z udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona

i nazwiska, specjalność, miejsce zamieszkania, miejsce pracy i stanowisko oraz podać

rodzaj i zakres czynności wykonanych przez każdego z nich.

§ 1.

Do specjalistów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych, z wyjątkiem art.

194, 197, 200 i 202.

§ 2.

W razie potrzeby można przesłuchiwać specjalistów w charakterze świadków.

§ 1.

W razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsca, osoby lub rzeczy.

§ 2.

Jeżeli przedmiot może ulec przy badaniu zniszczeniu lub zniekształceniu, część tego

przedmiotu należy w miarę możności zachować w stanie nie zmienionym, a gdy to nie

jest możliwe - stan ten utrwalić w inny sposób.

Oględzin lub badań ciała, które mogą wywołać uczucie wstydu, powinna dokonać osoba

tej samej płci, chyba że łączą się z tym szczególne trudności; inne osoby odmiennej

płci mogą być obecne tylko w razie konieczności.

§ 1.

Jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego spowodowania śmierci, przeprowadza się oględziny

i otwarcie zwłok.

§ 2.

Oględzin zwłok dokonuje prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd, z udziałem biegłego

lekarza, w miarę możności z zakresu medycyny sądowej. W wypadkach nie cierpiących

zwłoki oględzin dokonuje Policja z obowiązkiem niezwłocznego powiadomienia prokuratora.

§ 3.

Oględzin zwłok dokonuje się na miejscu ich znalezienia. Do czasu przybycia biegłego

oraz prokuratora lub sądu przemieszczać lub poruszać zwłoki można tylko w razie konieczności.

§ 4.

Otwarcia zwłok dokonuje biegły w obecności prokuratora albo sądu. W postępowaniu przed

sądem przepisy art. 396 § 1 i 4 stosuje się odpowiednio.

§ 5.

Do obecności przy oględzinach i otwarciu zwłok można, w razie potrzeby, oprócz biegłego,

wezwać lekarza, który ostatnio udzielił pomocy zmarłemu. Z oględzin i otwarcia zwłok

biegły sporządza opinię z zachowaniem wymagań art. 200 § 2.

W celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok prokurator albo sąd może zarządzić wyjęcie

zwłok z grobu.

W celu sprawdzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy można przeprowadzić

w drodze eksperymentu procesowego, doświadczenie lub odtworzenie przebiegu stanowiących

przedmiot rozpoznania zdarzeń lub ich fragmentów.

W toku oględzin lub eksperymentu procesowego można dokonywać również przesłuchań lub

innych czynności dowodowych.

§ 1.

W postępowaniu należy ustalić tożsamość oskarżonego, jego wiek, stosunki rodzinne

i majątkowe, wykształcenie, zawód i źródła dochodu.

§ 2.

Jeżeli podejrzany był już prawomocnie skazany, dołącza się do akt postępowania odpis

lub wyciąg wyroku z uzasadnieniem, jeżeli było sporządzone, i dane dotyczące odbycia

kary, a gdy to nie wystarczy, w szczególności do ustalenia, czy przestępstwo zostało

popełnione w warunkach art. 64 Kodeksu karnego, akta poprzednich spraw oraz opinie zakładów poprawczych, wychowawczych i karnych,

w których przebywał.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb rejestracji osób wymienionych

w § 2 oraz sposób zbierania danych, o których mowa w tym przepisie, jak również organy

obowiązane do wykonywania tych czynności.

§ 1.

W razie potrzeby sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub Policja, zarządza

w stosunku do oskarżonego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez zawodowego

kuratora sądowego.

§ 2.

Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obowiązkowe

1)

w stosunku do oskarżonego o zbrodnię, który w chwili czynu nie ukończył 21. roku życia,

2)

gdy istnieje uzasadniona wątpliwość co do poczytalności oskarżonego,

3)

w sprawie o umyślne przestępstwo przeciwko życiu.

§ 3.

Wynik wywiadu środowiskowego powinien zawierać

1)

imię i nazwisko kuratora przeprowadzającego wywiad,

2)

imię i nazwisko oskarżonego,

3)

zwięzły opis dotychczasowego życia oskarżonego oraz dokładne informacje o środowisku

oskarżonego, w szczególności rodzinnym, szkolnym lub zawodowym,

4)

własne spostrzeżenia i konkluzje kuratora.

§ 4.

Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach wywiadu, kurator ujawnia jedynie

na żądanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym - prokuratora.

§ 5.

Osoby, które dostarczyły informacji w ramach wywiadu, mogą być w razie potrzeby przesłuchane

w charakterze świadków.

§ 6.

W razie potrzeby Policja jest zobowiązana udzielić kuratorowi pomocy przy wykonywaniu

zadań związanych z wywiadem środowiskowym.

§ 7.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, regulamin czynności kuratora

sądowego w zakresie przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz wzór kwestionariusza

tego wywiadu.

§ 8.

Do kuratora powołanego do przeprowadzenia wywiadu stosuje się odpowiednio przepisy

o wyłączeniu sędziego. Orzeka o tym sąd, a w postępowaniu przygotowawczym - prokurator.

W razie potrzeby sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może zarządzić

badanie oskarżonego przez biegłych psychologów lub lekarzy z zachowaniem zasad określonych

w art. 74.

W razie potrzeby można przesłuchiwać w charakterze świadków osoby, które przeprowadziły

wywiad.

§ 1.

Rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie lub podlegające zajęciu w celu zabezpieczenia

kar majątkowych, środków karnych o charakterze majątkowym albo roszczeń o naprawienie

szkody należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora, a w wypadkach nie cierpiących

zwłoki - także na żądanie Policji lub innego uprawnionego organu.

§ 2.

Osobę mającą rzeczy podlegające wydaniu wzywa się do wydania ich dobrowolnie, a w

razie odmowy można przeprowadzić ich odebranie.

§ 3.

Jeżeli wydania żąda organ nie będący prokuratorem, przedstawia osobie mającej u siebie

rzeczy podlegające wydaniu postanowienie sądu lub prokuratora, a gdy uzyskanie postanowienia

nie było uprzednio możliwe, okazuje nakaz kierownika swojej jednostki lub legitymację

służbową, a następnie zwraca się niezwłocznie do sądu lub prokuratora o zatwierdzenie

zatrzymania rzeczy. Osobie tej należy doręczyć, w terminie 7 dni od zatrzymania rzeczy,

postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie zatwierdzenia tej czynności.

§ 4.

Dokumentację psychiatryczną wydaje się tylko sądowi lub prokuratorowi.

§ 1.

Urzędy, instytucje i podmioty prowadzące działalność w dziedzinie poczty i telekomunikacji,

urzędy celne oraz instytucje i przedsiębiorstwa transportowe obowiązane są wydać sądowi

lub prokuratorowi, na żądanie zawarte w ich postanowieniu, korespondencję i przesyłki

mające znaczenie dla toczącego się postępowania. Tylko sąd lub prokurator mają prawo

je otwierać lub zarządzić ich otwarcie.

§ 2.

Ogłoszenie postanowienia przewidzianego w § 1 może być odroczone na czas oznaczony,

niezbędny ze względu na dobro sprawy.

§ 3.

Pozbawioną znaczenia dla postępowania karnego korespondencję i przesyłki należy niezwłocznie

zwrócić właściwym urzędom, instytucjom lub przedsiębiorstwom wymienionym w § 1.

§ 1.

W celu wykrycia lub zatrzymania albo przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej,

a także w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających

zajęciu w postępowaniu karnym, można dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc,

jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że osoba podejrzana lub wymienione

rzeczy tam się znajdują.

§ 2.

W celu znalezienia rzeczy wymienionych w § 1 i pod warunkiem określonym w tym przepisie

można też dokonać przeszukania osoby, jej odzieży i podręcznych przedmiotów.

§ 1.

Przeszukania może dokonać prokurator albo na polecenie sądu lub prokuratora Policja,

a w wypadkach wskazanych w ustawie - także inny organ.

§ 2.

Postanowienie sądu lub prokuratora należy okazać osobie, u której przeszukanie ma

być przeprowadzone

§ 3.

W wypadkach nie cierpiących zwłoki, jeżeli postanowienie sądu lub prokuratora nie

mogło być wydane, stosuje się odpowiednio art. 217 § 3.

§ 1.

Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonać w porze nocnej tylko w wypadkach

nie cierpiących zwłoki; za porę nocną uważa się czas od godziny 22 do godziny 6.

§ 2.

Przeszukanie rozpoczęte za dnia można prowadzić nadal mimo nastania pory nocnej.

§ 3.

W porze nocnej można przeszukać lokale dostępne w tym czasie dla nieokreślonej liczby

osób albo służące do przechowywania przedmiotów.

§ 1.

Przy rozpoczęciu przeszukania pomieszczenia lub miejsca zamkniętego, należącego do

instytucji państwowej lub samorządowej, należy o zamierzonym przeszukaniu zawiadomić

kierownika tej instytucji lub jego zastępcę albo organ nadrzędny i dopuścić ich do

udziału w czynności.

§ 2.

Przeszukanie pomieszczenia zajętego przez wojsko może nastąpić jedynie w obecności

dowódcy lub osoby przez niego wyznaczonej.

Przeszukania osoby i odzieży na niej należy dokonywać w miarę możności za pośrednictwem

osoby tej samej płci.

§ 1.

Osobę, u której ma nastąpić przeszukanie, należy przed rozpoczęciem czynności zawiadomić

o jej celu i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów.

§ 2.

Podczas przeszukania ma prawo być obecna osoba wymieniona w § 1 oraz osoba przybrana

przez prowadzącego czynność. Ponadto może być obecna osoba wskazana przez tego, u

kogo dokonuje się przeszukania, jeżeli nie uniemożliwia to przeszukania albo nie utrudnia

go w istotny sposób.

§ 3.

Jeżeli przy przeszukaniu nie ma na miejscu gospodarza lokalu, należy do przeszukania

przywołać przynajmniej jednego dorosłego domownika lub sąsiada.

§ 1.

Jeżeli kierownik instytucji państwowej lub samorządowej albo też osoba, u której dokonano

zatrzymania rzeczy lub u której przeprowadza się przeszukanie, oświadczy, że wydane

lub znalezione przy przeszukaniu pismo lub inny dokument zawiera wiadomości objęte

tajemnicą państwową, służbową, zawodową lub inną chronioną ustawą albo ma charakter

osobisty, organ przeprowadzający czynność przekazuje niezwłocznie pismo lub inny dokument

bez jego odczytania prokuratorowi lub sądowi w opieczętowanym opakowaniu.

§ 2.

Tryb wskazany w § 1 nie obowiązuje w stosunku do pism lub innych dokumentów, które

dotyczą tajemnicy służbowej, zawodowej lub innej chronionej ustawą, jeżeli ich posiadaczem

jest osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa, i do pism lub innych dokumentów

o charakterze osobistym, których jest ona posiadaczem, autorem lub adresatem.

§ 3.

Jeżeli obrońca lub inna osoba, od której żąda się wydania rzeczy lub u której dokonuje

się przeszukania, oświadczy, że wydane lub znalezione w toku przeszukania pisma lub

inne dokumenty obejmują okoliczności związane z wykonywaniem funkcji obrońcy, organ

dokonujący czynności pozostawia te dokumenty wymienionej osobie bez zapoznawania się

z ich treścią lub wyglądem. Jeżeli jednak oświadczenie osoby nie będącej obrońcą budzi

wątpliwości, organ dokonujący czynności przekazuje te dokumenty z zachowaniem rygorów

określonych w § 1 sądowi, który po zapoznaniu się z dokumentami zwraca je w całości

lub w części, z zachowaniem rygorów określonych w § 1, osobie, od której je zabrano,

albo wydaje postanowienie o ich zatrzymaniu dla celów postępowania.

W kwestii wykorzystania dokumentów zawierających tajemnicę państwową, służbową lub

zawodową, jako dowodów w postępowaniu karnym, stosuje się odpowiednio zakazy i ograniczenia

określone w art. 178-181.

Przeszukanie lub zatrzymanie rzeczy powinno być dokonane zgodnie z celem tej czynności,

z zachowaniem umiaru i poszanowania godności osób, których ta czynność dotyczy, oraz

bez wyrządzania niepotrzebnych szkód i dolegliwości.

§ 1.

Przedmioty wydane lub znalezione w czasie przeszukania należy po dokonaniu oględzin,

sporządzeniu spisu i opisu zabrać albo oddać na przechowanie osobie godnej zaufania

z zaznaczeniem obowiązku przedstawienia na każde żądanie organu prowadzącego postępowanie.

§ 2.

Tak samo należy postąpić ze znalezionymi w czasie przeszukania przedmiotami mogącymi

stanowić dowód innego przestępstwa, podlegającymi przepadkowi lub których posiadanie

jest zabronione.

§ 3.

Osobom zainteresowanym należy natychmiast wręczyć pokwitowanie stwierdzające, jakie

przedmioty i przez kogo zostały zatrzymane.

Protokół zatrzymania rzeczy lub przeszukania powinien, oprócz wymagań wymienionych

w art. 148, zawierać oznaczenie sprawy, z którą zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie

ma związek, oraz podanie dokładnej godziny rozpoczęcia i zakończenia czynności, dokładną

listę zatrzymanych rzeczy i w miarę potrzeby ich opis, a nadto wskazanie polecenia

sądu lub prokuratora. Jeżeli polecenie nie zostało uprzednio wydane, zamieszcza się

w protokole wzmiankę o poinformowaniu osoby, u której czynność przeprowadzono, że

otrzyma postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia czynności.

§ 1.

Jeżeli zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie nastąpiło bez uprzedniego polecenia sądu

lub prokuratora, a w ciągu 7 dni od dnia czynności nie nastąpiło jej zatwierdzenie,

należy niezwłocznie zwrócić zatrzymane rzeczy osobie uprawnionej.

§ 2.

Należy również zwrócić osobie uprawnionej zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu

ich zbędności dla postępowania karnego. Jeżeli wyniknie spór co do własności rzeczy,

a nie ma dostatecznych danych do niezwłocznego rozstrzygnięcia, odsyła się osoby zainteresowane

na drogę procesu cywilnego.

§ 3.

Rzeczy, których posiadanie jest zabronione, przekazuje się właściwemu urzędowi lub

instytucji.

§ 1.

Jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną rzecz, sąd lub prokurator

składa ją do depozytu sądowego albo oddaje osobie godnej zaufania aż do wyjaśnienia

uprawnienia do odbioru. Przepisy o likwidacji depozytów i nie odebranych rzeczy stosuje

się odpowiednio.

§ 2.

Przedmioty o wartości artystycznej lub historycznej oddaje się na przechowanie właściwej

instytucji.

§ 1.

Przedmioty ulegające szybkiemu zniszczeniu lub takie, których przechowywanie byłoby

połączone z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby

znaczne obniżenie wartości rzeczy, można sprzedać bez przetargu za pośrednictwem odpowiedniej

jednostki handlowej, z zachowaniem przepisów o sprzedaży w drodze egzekucji z ruchomości.

§ 2.

Uzyskaną kwotę pieniężną przekazuje się do depozytu sądowego.

§ 3.

O czasie i warunkach sprzedaży należy w miarę możności zawiadomić oskarżonego oraz

inne zainteresowane osoby.

Oddając na przechowanie krajowe środki płatnicze lub wartości dewizowe, organ, przekazując

je, określa charakter depozytu i sposób rozporządzenia oddanymi na przechowanie wartościami.

Rozporządzenia przedmiotem dokonane po jego odebraniu lub zabezpieczeniu są bezskuteczne

w stosunku do Skarbu Państwa.

Sąd dokonuje czynności przewidzianych w tym rozdziale w postępowaniu sądowym, a prokurator

w postępowaniu przygotowawczym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Na postanowienie dotyczące przeszukania i zatrzymania rzeczy oraz na inne czynności

przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone.

§ 1.

Po wszczęciu postępowania sąd na wniosek prokuratora może zarządzić kontrolę i utrwalanie

treści rozmów telefonicznych w celu wykrycia i uzyskania dowodów dla toczącego się

postępowania lub zapobieżenia popełnieniu nowego przestępstwa.

§ 2.

W wypadkach nie cierpiących zwłoki kontrolę i utrwalanie rozmów telefonicznych może

zarządzić prokurator, który jednak obowiązany jest uzyskać w ciągu 5 dni zatwierdzenie

postanowienia przez sąd.

§ 3.

Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne tylko wtedy, gdy

toczące się postępowanie lub uzasadniona obawa popełnienia nowego przestępstwa dotyczy

1)

zabójstwa,

2)

narażenia na niebezpieczeństwo powszechne lub sprowadzenia katastrofy,

3)

handlu ludźmi,

4)

uprowadzenia osoby,

5)

wymuszania okupu,

6)

uprowadzenia statku powietrznego lub wodnego,

7)

rozboju lub kradzieży rozbójniczej,

8)

zamachu na niepodległość lub integralność państwa,

9)

zamachu na konstytucyjny ustrój państwa lub jego naczelne organy, albo na jednostkę

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

10)

szpiegostwa lub ujawnienia tajemnicy państwowej,

11)

gromadzenia broni, materiałów wybuchowych lub radioaktywnych,

12)

fałszowania pieniędzy,

13)

handlu narkotykami,

14)

zorganizowanej grupy przestępczej,

15)

mienia znacznej wartości,

16)

użycia przemocy lub groźby bezprawnej w związku z postępowaniem karnym.

§ 4.

Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne w stosunku do osoby

podejrzanej, oskarżonego oraz w stosunku do pokrzywdzonego lub innej osoby, z którą

może się kontaktować oskarżony albo która może mieć związek ze sprawcą lub z grożącym

przestępstwem.

§ 5.

Urzędy, instytucje oraz podmioty prowadzące działalność w dziedzinie poczty i telekomunikacji

obowiązane są umożliwić wykonanie postanowienia sądu lub prokuratora w zakresie przeprowadzenia

kontroli rozmów telefonicznych oraz zapewnić rejestrowanie faktu przeprowadzenia takiej

kontroli.

§ 6.

Prawo odtwarzania zapisów ma sąd lub prokurator, a w wypadkach nie cierpiących zwłoki,

za zgodą sądu lub prokuratora, także Policja.

§ 7.

Prawo zapoznawania się z rejestrem przeprowadzonych kontroli rozmów telefonicznych

ma sąd, a w postępowaniu przygotowawczym - prokurator.

§ 1.

Kontrola i utrwalanie rozmów telefonicznych mogą być wprowadzone najwyżej na okres

3 miesięcy, z możliwością przedłużenia, w szczególnie uzasadnionym wypadku, na okres

najwyżej dalszych 3 miesięcy.

§ 2.

Kontrola powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn wymienionych w art.

237 § 1-3, najpóźniej jednak z upływem okresu, na który została wprowadzona.

§ 3.

Po zakończeniu kontroli sąd zarządza zniszczenie utrwalonych zapisów, jeżeli nie mają

znaczenia dla postępowania karnego; zniszczenie utrwalonych zapisów następuje także

wówczas, gdy sąd nie zatwierdził postanowienia prokuratora, o którym mowa w art. 237

§ 2.

Ogłoszenie postanowienia o kontroli i utrwalaniu rozmów telefonicznych osobie, której

ono dotyczy, może być odroczone na czas niezbędny ze względu na dobro sprawy, lecz

nie później niż do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Na postanowienia dotyczące kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych przysługuje

zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd.

Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do kontroli oraz do utrwalania

przy użyciu środków technicznych treści przekazów informacji innych niż rozmowy telefoniczne.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrami: Łączności, Obrony Narodowej

oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji określi, w drodze rozporządzenia, sposób technicznego

przygotowania sieci telekomunikacyjnej do kontroli rozmów telefonicznych oraz sposób

dokonywania, rejestracji, przechowywania, odtwarzania i niszczenia zapisów z kontrolowanych

rozmów telefonicznych.

§ 1.

Każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio

po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można

ustalić jej tożsamości.

§ 2.

Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce Policji.

§ 1.

Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie,

że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby

albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości.

§ 2.

Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i o przysługujących

mu prawach oraz wysłuchać go.

§ 3.

Z zatrzymania sporządza się protokół, w którym należy podać imię, nazwisko i funkcję

dokonującego tej czynności, imię i nazwisko osoby zatrzymanej, a w razie niemożności

ustalenia tożsamości - jej rysopis oraz dzień, godzinę, miejsce i przyczynę zatrzymania

z podaniem, o jakie przestępstwo się ją podejrzewa. Należy także wciągnąć do protokołu

złożone przez zatrzymanego oświadczenia oraz zaznaczyć udzielenie mu informacji o

przysługujących prawach. Odpis protokołu doręcza się zatrzymanemu.

§ 4.

Niezwłocznie po zatrzymaniu osoby podejrzanej należy przystąpić do zebrania niezbędnych

danych, a także o zatrzymaniu zawiadomić prokuratora. W razie istnienia podstaw, o

których mowa w art. 258 § 1-3, należy wystąpić do prokuratora w sprawie skierowania

do sądu wniosku o tymczasowe aresztowanie.

§ 1.

Zatrzymanemu na jego żądanie należy niezwłocznie umożliwić nawiązanie w dostępnej

formie kontaktu z adwokatem, a także bezpośrednią z nim rozmowę; zatrzymujący może

zastrzec, że będzie przy niej obecny.

§ 2.

Przepisy art. 261 § 1 i 3 stosuje się odpowiednio, z tym że zawiadomienie następuje

na żądanie zatrzymanego.

§ 1.

Zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu. W zażaleniu zatrzymany może się domagać

zbadania zasadności i legalności zatrzymania oraz prawidłowości jego wykonania.

§ 2.

Zażalenie przekazuje się niezwłocznie sądowi rejonowemu miejsca zatrzymania lub prowadzenia

postępowania, który również niezwłocznie je rozpoznaje.

§ 3.

W razie uznania bezzasadności lub nielegalności zatrzymania sąd zarządza natychmiastowe

zwolnienie zatrzymanego.

§ 4.

W wypadku stwierdzenia bezzasadności lub nielegalności zatrzymania albo poważnych

nieprawidłowości w jego wykonaniu, sąd zawiadamia o tym prokuratora i organ przełożony

nad organem, który dokonał zatrzymania.

§ 5.

W razie zbiegu zażaleń na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie można rozpoznać je

łącznie.

§ 1.

Sąd lub prokurator może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej.

W tym celu wolno zarządzić przeszukanie. Przepisy art. 220-222 i 224 stosuje się odpowiednio.

§ 2.

Do zatrzymania, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 246, z tym że na

zatrzymanie zarządzone przez sąd zażalenie nie przysługuje.

§ 3.

Zarządzenia dotyczące zatrzymania i przymusowego doprowadzenia żołnierza w czynnej

służbie wojskowej wykonują właściwe organy wojskowe.

§ 1.

Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także

jeżeli w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania przez uprawniony organ nie zostanie

on przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania;

należy go także zwolnić na polecenie sądu lub prokuratora.

§ 2.

Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania go do dyspozycji

sądu nie doręczono mu postanowienia o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania.

§ 3.

Ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na podstawie tych samych faktów i dowodów jest

niedopuszczalne.

§ 1.

Środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania,

a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego

przestępstwa; można je stosować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo,

że oskarżony popełnił przestępstwo.

§ 2.

W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem

osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów.

§ 3.

Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd albo prokurator stosujący środek przesłuchuje

oskarżonego, chyba że jest to niemożliwe z powodu jego ukrywania się lub jego nieobecności

w kraju. Należy dopuścić do udziału w przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli

się stawi; zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchania nie jest obowiązkowe, chyba

że oskarżony o to wnosi, a nie utrudni to przeprowadzenia czynności.

§ 4.

Środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary. Przepis

niniejszy stosuje się do tymczasowego aresztowania tylko w razie orzeczenia kary pozbawienia

wolności.

§ 5.

Obrońcę zawiadamia się o terminie posiedzenia sądu dotyczącego przedłużenia stosowania

tymczasowego aresztowania oraz rozpoznania zażalenia na zastosowanie lub przedłużenie

tego środka zapobiegawczego. Niestawiennictwo obrońcy należycie zawiadomionego o terminie

nie tamuje rozpoznania sprawy.

§ 1.

Tymczasowe aresztowanie może nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu.

§ 2.

Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora

sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a w wypadkach nie cierpiących

zwłoki także inny sąd rejonowy. Po wniesieniu aktu oskarżenia tymczasowe aresztowanie

stosuje sąd, przed którym sprawa się toczy.

§ 3.

Prokurator, przesyłając wraz z aktami sprawy wniosek, o którym mowa w § 2, zarządza

jednocześnie doprowadzenie podejrzanego do sądu.

§ 4.

Inne środki zapobiegawcze stosuje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym także prokurator.

§ 1.

W postanowieniu o zastosowaniu środka zapobiegawczego należy wymienić osobę, zarzucany

jej czyn, jego kwalifikację prawną oraz podstawę prawną zastosowania tego środka.

§ 2.

W postanowieniu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania należy określić czas jego

trwania, a ponadto oznaczyć termin, do którego aresztowanie ma trwać.

§ 3.

Uzasadnienie postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego powinno zawierać

przedstawienie dowodów świadczących o popełnieniu przez oskarżonego przestępstwa oraz

przytoczenie okoliczności wskazujących na istnienie podstawy i konieczność zastosowania

środka zapobiegawczego. W wypadku tymczasowego aresztowania należy ponadto wyjaśnić,

dlaczego nie uznano za wystarczające zastosowanie innego środka zapobiegawczego.

§ 1.

Na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie na zasadach

ogólnych, z wyjątkiem, o którym mowa w § 2.

§ 2.

Na postanowienie prokuratora w przedmiocie środka zapobiegawczego zażalenie przysługuje

do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie.

§ 3.

Zażalenie na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego sąd rozpoznaje niezwłocznie.

§ 1.

Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny,

wskutek których został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie

albo zmianę.

§ 2.

Zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy może być w postępowaniu przygotowawczym

uchylony lub zmieniony na łagodniejszy również przez prokuratora.

Oskarżony może składać w każdym czasie wniosek o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego;

w przedmiocie wniosku rozstrzyga najpóźniej w ciągu 3 dni prokurator, a po wniesieniu

aktu oskarżenia do sądu - sąd, przed którym sprawa się toczy. Na postanowienie sądu

w przedmiocie wniosku zażalenie nie przysługuje, a w razie wniesienia zażalenia na

postanowienie prokuratora, przepisu art. 252 § 2 nie stosuje się.

Zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie orzekaniu co do środków zapobiegawczych.

Nadzór nad prawidłowością zatrzymania i wykonania środków zapobiegawczych sprawuje

sąd, a w postępowaniu przygotowawczym - także prokurator.

§ 1.

Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, jeżeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy.

§ 2.

Stosując tymczasowe aresztowanie sąd może zastrzec, że środek ten ulegnie zmianie

z chwilą złożenia, nie później niż w wyznaczonym terminie, określonego poręczenia

majątkowego.

§ 1.

Tymczasowe aresztowanie może nastąpić, jeżeli

1)

zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się oskarżonego, zwłaszcza wtedy,

gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu,

2)

zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych

zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne.

§ 2.

Jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia

wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji

skazał go na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania

tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może

być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą.

§ 3.

Tymczasowe aresztowanie może wyjątkowo nastąpić także wtedy, gdy zachodzi uzasadniona

obawa, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku,

popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, a zwłaszcza

gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził.

§ 4.

Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do pozostałych środków zapobiegawczych.

§ 1.

Jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie, należy odstąpić od tymczasowego

aresztowania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolności

1)

spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo,

2)

pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny.

§ 2.

Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy na podstawie okoliczności sprawy można

przewidywać, że sąd orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub karę łagodniejszą albo że okres tymczasowego

aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia wolności bez warunkowego

zawieszenia.

§ 3.

Tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest

karą pozbawienia wolności nie przekraczającą roku.

§ 4.

Ograniczenia przewidziane w § 2 i 3 nie mają zastosowania, gdy oskarżony ukrywa się,

uporczywie nie stawia się na wezwania lub nie można ustalić jego tożsamości.

Jeżeli stan zdrowia oskarżonego tego wymaga, tymczasowe aresztowanie może być wykonywane

tylko w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie leczniczym.

§ 1.

O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić

osobę najbliższą dla oskarżonego; może to być osoba wskazana przez oskarżonego.

§ 2.

Na wniosek oskarżonego można również zawiadomić inną osobę zamiast lub obok osoby

wskazanej w § 1.

§ 3.

O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić

zakład pracy, szkołę lub uczelnię, a w stosunku do żołnierza - jego dowódcę.

§ 1.

Sąd stosujący tymczasowe aresztowanie ma obowiązek

1)

zawiadomienia o tym sądu opiekuńczego, jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia opieki

nad dziećmi aresztowanego,

2)

zawiadomienia organu opieki społecznej, jeżeli zachodzi potrzeba roztoczenia opieki

nad osobą niedołężną lub chorą, którą aresztowany się opiekował,

3)

przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i mieszkania aresztowanego.

§ 2.

O poczynionych wystąpieniach i wydanych zarządzeniach należy powiadomić tymczasowo

aresztowanego.

§ 1.

W postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując tymczasowe aresztowanie, oznacza jego

termin na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.

§ 2.

Jeżeli za względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania

przygotowawczego w terminie określonym w § 1, na wniosek prokuratora tymczasowe aresztowanie

mogą przedłużyć, gdy zachodzi tego potrzeba

1)

sąd właściwy do rozpoznania sprawy - do 6 miesięcy,

2)

sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym do rozpoznania sprawy - na dalszy okres oznaczony,

niezbędny do ukończenia postępowania przygotowawczego, który jednak łącznie nie może

przekroczyć 12 miesięcy.

§ 3.

Łączny czas stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku

przez sąd pierwszej instancji nie może przekroczyć 2 lat.

§ 4.

Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania na okres oznaczony, przekraczający

terminy określone w § 2 i 3, może dokonać tylko Sąd Najwyższy na wniosek sądu, przed

którym sprawa się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek Prokuratora Generalnego

- jeżeli konieczność taka powstaje w związku z zawieszeniem postępowania karnego,

przedłużającą się obserwacją psychiatryczną oskarżonego, przedłużającym się opracowywaniem

opinii biegłego, wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o szczególnej zawiłości

lub poza granicami kraju, celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego, a

także z powodu innych istotnych przeszkód, których usunięcie było niemożliwe.

§ 5.

Z wnioskiem o przedłużenie okresu tymczasowego aresztowania wystąpić należy, z jednoczesnym

przesłaniem właściwemu sądowi akt sprawy, nie później niż 14 dni przed upływem dotychczas

określonego terminu stosowania tego środka.

§ 1.

W razie uniewinnienia oskarżonego, umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania,

warunkowego zawieszenia wykonania kary, wymierzenia kary pozbawienia wolności odpowiadającej

co najwyżej okresowi tymczasowego aresztowania, skazania na karę łagodniejszą niż

pozbawienie wolności albo w razie odstąpienia od wymierzenia kary, zarządza się niezwłoczne

zwolnienie tymczasowo aresztowanego, jeżeli nie jest on pozbawiony wolności w innej

sprawie.

§ 2.

W razie skazania oskarżonego tymczasowo aresztowanego na karę inną niż wymieniona

w § 1, sąd, po wysłuchaniu obecnych stron, wydaje postanowienie co do dalszego stosowania

aresztu.

§ 3.

Jeżeli umorzenie postępowania następuje z powodu niepoczytalności oskarżonego, można

utrzymać tymczasowe aresztowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w

przedmiocie środka zabezpieczającego.

Okres tymczasowego aresztowania liczy się od dnia zatrzymania.

§ 1.

Poręczenie majątkowe w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki

może złożyć oskarżony albo inna osoba.

§ 2.

Wysokość, rodzaj i warunki poręczenia majątkowego, a w szczególności termin złożenia

przedmiotu poręczenia, należy określić w postanowieniu, mając na względzie sytuację

materialną oskarżonego i składającego poręczenie majątkowe, wysokość wyrządzonej szkody

oraz charakter popełnionego czynu.

Osobę składającą poręczenie majątkowe zawiadamia się o każdorazowym wezwaniu oskarżonego

do stawiennictwa; do osoby składającej poręczenie majątkowe za oskarżonego stosuje

się odpowiednio art. 138 i 139 § 1.

§ 1.

Stanowiące przedmiot poręczenia wartości majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi

albo ściągnięciu w razie ucieczki lub ukrycia się oskarżonego. W wypadku utrudniania

w inny sposób postępowania karnego można orzec przepadek lub ściągnięcie tych wartości.

§ 2.

O treści § 1 oraz art. 269 należy uprzedzić osobę składającą poręczenie majątkowe.

§ 1.

Ulegające przepadkowi przedmioty poręczenia lub ściągnięte sumy poręczenia majątkowego

przekazuje się lub przelewa na rzecz Skarbu Państwa; pokrzywdzony ma wówczas pierwszeństwo

zaspokojenia na nich swoich roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny sposób

nie można uzyskać naprawienia szkody.

§ 2.

Z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia zwraca się, a sumę poręczenia

zwalnia się, pod tym jednak warunkiem, że w razie prawomocnego skazania oskarżonego

na karę pozbawienia wolności następuje to z chwilą rozpoczęcia odbywania przez niego

kary. W razie niezgłoszenia się na wezwanie do odbycia kary stosuje się art. 268 §

1.

§ 3.

Cofnięcie poręczenia majątkowego staje się skuteczne dopiero z chwilą przyjęcia nowego

poręczenia majątkowego, zastosowania innego środka zapobiegawczego lub odstąpienia

od stosowania tego środka.

§ 4.

Przepisy § 2 i 3 nie dotyczą cofnięcia poręczenia majątkowego i zwrotu przedmiotów,

jeżeli już zapadło postanowienie o jego przepadku lub o ściągnięciu sumy poręczenia.

§ 1.

O przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągnięciu sumy poręczenia orzeka z urzędu

sąd, przed którym postępowanie się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek

prokuratora - sąd właściwy do rozpoznania sprawy.

§ 2.

Oskarżony i poręczyciel mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądowym lub złożyć wyjaśnienia

na piśmie. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się na posiedzenie, jeżeli

prezes sądu lub sąd uzna to za potrzebne.

§ 3.

Na postanowienie określone w § 1 przysługuje zażalenie.

§ 1.

Od kierownictwa zakładu pracy, szkoły lub uczelni, których oskarżony jest pracownikiem,

uczniem lub studentem, od zespołu, w którym oskarżony pracuje lub uczy się, albo od

organizacji społecznej, której oskarżony jest członkiem, można na ich wniosek przyjąć

poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwanie i nie będzie w sposób bezprawny

utrudniał postępowania; jeżeli oskarżony jest żołnierzem, można przyjąć poręczenie

od zespołu żołnierskiego, zgłoszone za pośrednictwem właściwego dowódcy.

§ 2.

Do wniosku o przyjęcie poręczenia zespół lub organizacja społeczna dołącza wyciąg

z protokołu zawierającego uchwałę o podjęciu się poręczenia.

§ 3.

We wniosku o przyjęcie poręczenia należy wskazać osobę, która ma wykonywać obowiązki

poręczającego; osoba ta składa oświadczenie o przyjęciu tych obowiązków.

Poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwanie i nie będzie w sposób bezprawny

utrudniał postępowania, można także przyjąć od osoby godnej zaufania.

§ 1.

Przy odbieraniu poręczenia zawiadamia się udzielającego poręczenia lub wykonującego

obowiązki poręczającego o treści zarzutu stawianego oskarżonemu oraz o obowiązkach

wynikających z poręczenia i skutkach ich niedotrzymania.

§ 2.

Poręczający jest obowiązany niezwłocznie powiadomić sąd lub prokuratora o wiadomych

mu poczynaniach oskarżonego, zmierzających do uchylenia się od obowiązku stawienia

się na wezwanie lub do utrudniania w inny bezprawny sposób postępowania.

Jeżeli mimo poręczenia oskarżony nie stawi się na wezwanie lub w inny bezprawny sposób

będzie utrudniał postępowanie, organ stosujący środek zapobiegawczy zawiadomi o tym

udzielającego poręczenia, a ponadto może zawiadomić bezpośredniego przełożonego osoby,

która złożyła poręczenie, i organizację społeczną, do której należy, a także organ

nadrzędny nad poręczającym zakładem pracy lub organizacją społeczną, jeżeli zostanie

stwierdzone zaniedbanie obowiązków wynikających z poręczenia. Przed zawiadomieniem

należy osobę, która złożyła poręczenie, wezwać w celu złożenia wyjaśnień.

§ 1.

Tytułem środka zapobiegawczego można oddać oskarżonego pod dozór Policji, a oskarżonego

żołnierza - pod dozór przełożonego wojskowego.

§ 2.

Oddany pod dozór ma obowiązek stosowania się do wymagań zawartych w postanowieniu

sądu lub prokuratora. Obowiązek ten może polegać na zakazie wydalania się z określonego

miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu dozorującego w określonych odstępach czasu,

zawiadamianiu go o zamierzonym wyjeździe oraz o terminie powrotu, a także na innych

ograniczeniach jego swobody niezbędnych do wykonywania dozoru.

Tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych

lub w wykonywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonej działalności

lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów.

§ 1.

W razie uzasadnionej obawy ucieczki można zastosować w charakterze środka zapobiegawczego

zakaz opuszczania przez oskarżonego kraju, który może być połączony z zatrzymaniem

mu paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zakazem

wydania takiego dokumentu.

§ 2.

Do czasu wydania postanowienia w przedmiocie, o którym mowa w § 1, organ prowadzący

postępowanie może zatrzymać dokument, jednakże na czas nie dłuższy niż 7 dni. Do odebrania

dokumentów stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 25.

Jeżeli miejsce pobytu oskarżonego nie jest znane, zarządza się jego poszukiwanie.

Przepis art. 247 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli oskarżony, w stosunku do którego wydano postanowienie o tymczasowym aresztowaniu,

ukrywa się, sąd lub prokurator może wydać postanowienie o poszukiwaniu go listem gończym.

§ 2.

Jeżeli postanowienie o tymczasowym aresztowaniu nie było wydane, można postanowienie

takie wydać bez względu na to, czy nastąpiło przesłuchanie podejrzanego.

§ 1.

W liście gończym podaje się

1)

sąd lub prokuratora, który wydał postanowienie o poszukiwaniu listem gończym,

2)

dane o osobie, które mogą ułatwić jej poszukiwanie, a przede wszystkim personalia,

rysopis, znaki szczególne, miejsce zamieszkania i pracy, z dołączeniem w miarę możliwości

fotografii poszukiwanego,

3)

informację o treści zarzutu postawionego oskarżonemu oraz o postanowieniu o jego tymczasowym

aresztowaniu albo o zapadłym wyroku,

4)

wezwanie każdego, kto zna miejsce pobytu poszukiwanego, do zawiadomienia o tym najbliższej

jednostki Policji, prokuratora lub sądu,

5)

ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej za ukrywanie poszukiwanego lub dopomaganie

mu w ucieczce.

§ 2.

W liście gończym można wyznaczyć nagrodę za ujęcie lub przyczynienie się do ujęcia

poszukiwanego, a także udzielić zapewnienia o utrzymaniu tajemnicy co do osoby informującej.

§ 3.

List gończy rozpowszechnia się, zależnie od potrzeby, przez rozesłanie, rozplakatowanie

lub opublikowanie, w szczególności za pomocą prasy, radia i telewizji.

Jeżeli oskarżony przebywający za granicą złoży oświadczenie, że stawi się do sądu

lub do prokuratora w oznaczonym terminie pod warunkiem odpowiadania z wolnej stopy,

właściwy miejscowo sąd wojewódzki może wydać oskarżonemu list żelazny.

§ 1.

List żelazny zapewnia oskarżonemu pozostawanie na wolności aż do prawomocnego ukończenia

postępowania, jeżeli oskarżony

1)

będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym

- także na wezwanie prokuratora,

2)

nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju,

3)

nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób

starał się utrudniać postępowanie karne.

§ 2.

W razie nie usprawiedliwionego niestawienia się oskarżonego na wezwanie lub naruszenia

innych warunków wymienionych w § 1, właściwy miejscowo sąd wojewódzki orzeka o odwołaniu

listu żelaznego.

§ 1.

Wydanie listu żelaznego można uzależnić od złożenia poręczenia majątkowego.

§ 2.

W razie odwołania listu żelaznego z powodu naruszenia warunków wymienionych w art.

282 § 1, wartości majątkowe udzielone z tytułu poręczenia ulegają przepadkowi lub

ściągnięciu; orzeka o tym sąd wymieniony w art. 282 § 2.

§ 1.

Postanowienia przewidziane w niniejszym rozdziale sąd wydaje jednoosobowo.

§ 2.

Na postanowienia sądu wydane w trybie art. 282 § 2 i art. 283 § 2 przysługuje zażalenie.

§ 1.

Na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę, który bez usprawiedliwienia nie stawił

się na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu wydalił

się z miejsca czynności przed jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wysokości

nie przekraczającej najniższego miesięcznego wynagrodzenia.

§ 2.

W wypadkach określonych w § 1 można ponadto zarządzić przymusowe doprowadzenie świadka.

Przymusowe doprowadzenie biegłego, tłumacza i specjalisty stosuje się tylko wyjątkowo.

W stosunku do żołnierza stosuje się art. 247 § 3.

Karę pieniężną należy uchylić, jeżeli ukarany dostatecznie usprawiedliwi swe niestawiennictwo

lub samowolne oddalenie się. Usprawiedliwienie może nastąpić w ciągu tygodnia od daty

doręczenia postanowienia wymierzającego karę pieniężną.

§ 1.

Przepis art. 285 § 1 stosuje się odpowiednio do osoby, która bezpodstawnie uchyla

się od złożenia zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjalisty,

złożenia przyrzeczenia, wydania przedmiotu, dopełnienia obowiązków poręczyciela albo

spełnienia innego ciążącego na niej obowiązku w toku postępowania.

§ 2.

W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania, wykonania czynności biegłego,

tłumacza lub specjalisty oraz wydania przedmiotu można zastosować, niezależnie od

kary pieniężnej, aresztowanie na czas nie przekraczający 30 dni.

§ 3.

Aresztowanie należy uchylić, jeżeli osoba aresztowana spełni obowiązek albo postępowanie

przygotowawcze lub postępowanie w danej instancji ukończono.

§ 4.

Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do stron, ich obrońców i pełnomocników, a w zakresie

kary za niedopełnienie obowiązku wydania rzeczy - także do osób, które mogą się uchylić

od złożenia zeznań.

§ 1.

W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej służbie obowiązkom określonym w art.

285 § 1 i art. 287 sąd lub prokurator występuje do dowódcy jednostki wojskowej, w

której żołnierz ten pełni służbę, o pociągnięcie go do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

§ 2.

Przepis § 1 stosuje się, choćby za uchybienie, którego dopuścił się żołnierz przed

wstąpieniem do wojska, była mu poprzednio wymierzona kara porządkowa, lecz nie została

do tego czasu wykonana.

§ 1.

Osobę, która przez niewykonanie obowiązków wymienionych w art. 285 § 1 i art. 287

§ 1 spowodowała dodatkowe koszty postępowania, można obciążyć tymi kosztami; dopuszczalne

jest obciążenie kosztami kilku osób solidarnie. Żołnierza odbywającego zasadniczą

służbę wojskową oraz pełniącego służbę w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego

nie obciąża się tymi kosztami.

§ 2.

W razie uchylenia kary porządkowej ustaje również obowiązek pokrycia kosztów postępowania.

§ 1.

Postanowienia przewidziane w niniejszym rozdziale wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym

także prokurator. Aresztowanie, o którym mowa w art. 287 § 2, w postępowaniu przygotowawczym

stosuje na wniosek prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie.

§ 2.

Na postanowienia i zarządzenia przewidziane w niniejszym rozdziale przysługuje zażalenie.

§ 3.

Złożenie zażalenia wstrzymuje wykonanie postanowienia o aresztowaniu.

§ 1.

W razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec grzywnę, przepadek przedmiotów

lub nałożyć obowiązek naprawienia szkody albo orzec nawiązkę, może z urzędu nastąpić

zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego.

§ 2.

W razie popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu lub wyrządzenia przestępstwem szkody

w mieniu, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie roszczeń o naprawienie szkody.

§ 1.

Zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego.

§ 2.

Zabezpieczenie grożącego przepadku przedmiotów następuje przez zajęcie nieruchomości,

wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i

obciążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a w jej

braku, w zbiorze złożonych dokumentów. W miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd

nieruchomości lub przedsiębiorstwa oskarżonego.

§ 1.

Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator.

W postanowieniu określa się zakres i sposób zabezpieczenia.

§ 2.

Na postanowienie co do zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie

prokuratora o zabezpieczeniu rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się

postępowanie.

§ 1.

Zabezpieczenie upada, gdy nie zostaną prawomocnie orzeczone grzywna, przepadek przedmiotów,

nawiązka lub nie zostanie nałożony obowiązek naprawienia szkody ani nie zostaną zasądzone

roszczenia o naprawienie szkody, a powództwo o te roszczenia nie zostanie wytoczone

przed upływem 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

§ 2.

W razie wytoczenia powództwa w terminie wskazanym w § 1 zabezpieczenie pozostaje w

mocy, jeżeli w postępowaniu cywilnym sąd nie orzeknie inaczej.

§ 1.

W razie popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 291, Policja może dokonać tymczasowego

zajęcia mienia ruchomego osoby podejrzanej, jeżeli zachodzi obawa usunięcia tego mienia.

Tymczasowe zajęcie wymaga zatwierdzenia postanowieniem prokuratora, wydanym w ciągu

5 dni od daty jego dokonania.

§ 2.

Przepisy art. 217-235 stosuje się odpowiednio.

§ 3.

Tymczasowe zajęcie nie może dotyczyć przedmiotów, które nie podlegają egzekucji.

§ 4.

Tymczasowe zajęcie upada, jeżeli prokurator nie wyda postanowienia o jego zatwierdzeniu

lub jeżeli w ciągu 14 dni od daty jego dokonania nie zostanie wydane postanowienie

o zabezpieczeniu majątkowym.

Przepis art. 295 stosuje się odpowiednio do organów kontroli finansowej, jeżeli organy

te ujawniły przestępstwo.

§ 1.

Celem postępowania przygotowawczego jest

1)

ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo,

2)

wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy,

3)

zebranie danych stosownie do art. 213 i 214,

4)

wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie rozmiarów szkody,

5)

zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów.

§ 2.

W postępowaniu przygotowawczym należy dążyć także do wyjaśnienia okoliczności, które

sprzyjały popełnieniu czynu.

§ 1.

Postępowanie przygotowawcze prowadzi prokurator, a w zakresie przewidzianym w ustawie

- Policja. W wypadkach przewidzianych w ustawie uprawnienia Policji przysługują innym

organom.

§ 2.

Określone w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym przeprowadza sąd.

§ 1.

W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony i podejrzany są stronami.

§ 2.

W wypadkach wskazanych w ustawie określone uprawnienia przysługują również osobom

nie będącym stronami.

§ 3.

W czynnościach sądowych w postępowaniu przygotowawczym prokuratorowi przysługują prawa

strony.

Przed pierwszym przesłuchaniem należy pouczyć podejrzanego o jego uprawnieniach: do

składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania,

do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia, do korzystania

z pomocy obrońcy, jak również o uprawnieniu określonym w art. 301 oraz o obowiązkach

i konsekwencjach wskazanych w art. 74, 75, 138 i 139. Pouczenie to należy wręczyć

podejrzanemu na piśmie; podejrzany otrzymanie pouczenia potwierdza podpisem.

Na żądanie podejrzanego należy przesłuchać go z udziałem ustanowionego obrońcy. Niestawiennictwo

obrońcy nie tamuje przesłuchania.

§ 1.

Osobom nie będącym stronami przysługuje zażalenie na postanowienia i zarządzenia naruszające

ich prawa.

§ 2.

Stronom oraz osobom nie będącym stronami służy zażalenie na czynności inne niż postanowienia

i zarządzenia naruszające ich prawa.

Jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu

lub na skutek zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa lub

dochodzenia, w którym określa się czyn będący przedmiotem postępowania oraz jego kwalifikację

prawną.

§ 1.

Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny

obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Przepis art. 191 § 3 stosuje się

odpowiednio.

§ 2.

Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały

się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić

o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia

organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego

zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa.

§ 3.

Zawiadomienie o przestępstwie, co do którego prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe,

lub własne dane świadczące o popełnieniu takiego przestępstwa Policja przekazuje wraz

z zebranymi materiałami niezwłocznie prokuratorowi.

§ 1.

Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie organ powołany do prowadzenia

postępowania przygotowawczego obowiązany jest wydać postanowienie o wszczęciu bądź

o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia.

§ 2.

Postanowienie o wszczęciu, odmowie wszczęcia albo umorzeniu śledztwa wydaje prokurator.

§ 3.

Postanowienie o wszczęciu dochodzenia wydaje Policja, przesyłając niezwłocznie prokuratorowi

odpis postanowienia. Postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu wydaje prokurator

albo Policja; postanowienie wydane przez Policję zatwierdza prokurator.

§ 4.

O wszczęciu, odmowie wszczęcia albo o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia zawiadamia

się osobę lub instytucję państwową, samorządową lub społeczną, która złożyła zawiadomienie

o przestępstwie, oraz ujawnionego pokrzywdzonego, a o umorzeniu także podejrzanego

- z pouczeniem o przysługujących im uprawnieniach.

§ 1.

Pokrzywdzonemu oraz instytucji wymienionej w art. 305 § 4 przysługuje zażalenie na

postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia, a stronom - na postanowienie

o jego umorzeniu. Uprawnionym do złożenia zażalenia przysługuje prawo przejrzenia

akt.

§ 2.

Zażalenie wnosi się do prokuratora nadrzędnego nad prokuratorem, który wydał lub zatwierdził

postanowienie. Jeżeli prokurator nadrzędny nie przychyli się do zażalenia, kieruje

je do sądu.

§ 3.

Jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, nie zostanie

w ciągu 6 tygodni powiadomiona o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia,

może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo powołanego do nadzoru nad organem,

któremu złożono zawiadomienie.

§ 1.

Jeżeli zachodzi potrzeba, można zażądać uzupełnienia w wyznaczonym terminie danych

zawartych w zawiadomieniu o przestępstwie lub dokonać sprawdzenia faktów w tym zakresie.

W tym wypadku postanowienie o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia albo o odmowie wszczęcia

należy wydać najpóźniej w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia.

§ 2.

W postępowaniu sprawdzającym nie przeprowadza się dowodu z opinii biegłego ani czynności

wymagających spisania protokołu, z wyjątkiem przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie

lub wniosku o ściganie oraz czynności określonej w § 3.

§ 3.

Uzupełnienie danych zawartych w zawiadomieniu o przestępstwie może nastąpić również

przez przesłuchanie w charakterze świadka osoby zawiadamiającej.

§ 4.

W razie potrzeby dokonania czynności, o których mowa w § 1, Policja powiadamia prokuratora

o podjęciu tych czynności.

§ 5.

Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku podejmowania przez organy ścigania przed

wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia sprawdzenia własnych informacji,

nasuwających przypuszczenie, że popełniono przestępstwo.

§ 1.

W granicach koniecznych dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich

utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem, prokurator albo Policja może w każdej sprawie,

w wypadkach nie cierpiących zwłoki, jeszcze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu

śledztwa lub dochodzenia, przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności procesowe,

a zwłaszcza dokonać oględzin, w razie potrzeby z udziałem biegłych, przeszukania lub

czynności wymienionych w art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej, a także

przedsięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, nie wyłączając pobrania próby krwi

i wydzielin organizmu. Po dokonaniu tych czynności, w sprawach, w których prowadzenie

śledztwa jest obowiązkowe, prowadzący dochodzenie przekazuje sprawę niezwłocznie prokuratorowi.

Przepis art. 307 § 4 stosuje się odpowiednio.

§ 2.

W wypadkach nie cierpiących zwłoki, w szczególności wtedy, gdy mogłoby to spowodować

zatarcie śladów lub dowodów przestępstwa, można w toku czynności wymienionych w §

1 przesłuchać osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa w charakterze podejrzanego

przed wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów, jeżeli zachodzą warunki do

sporządzenia takiego postanowienia. Przesłuchanie rozpoczyna się od informacji o treści

zarzutu.

§ 3.

W wypadku przewidzianym w § 2 prokurator najdalej w ciągu 5 dni od dnia przesłuchania

wydaje postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo, odmawiając jego wydania, umarza

postępowanie w stosunku do osoby przesłuchanej.

§ 4.

Czynności, o których mowa w § 1 i 2, mogą być dokonywane tylko w ciągu 5 dni od dnia

pierwszej czynności.

§ 5.

W wypadkach określonych w § 1 i 2 czas trwania śledztwa lub dochodzenia liczy się

od dnia pierwszej czynności.

§ 1.

Śledztwo prowadzi się w sprawach

1)

o zbrodnie,

2)

o występki określone w art. 152-154, art. 156 § 1, art. 164 § 1, art. 173 § 1, art. 174 § 1, art. 189 § 2,

art. 207 § 3, art. 233 § 1 i 4, art. 246, 247, 249, 250, 254 § 2, art. 258 § 3 oraz

w art. 265 § 2 Kodeksu karnego,

3)

o inne występki, jeżeli ustawa zastrzega je do właściwości sądu wojewódzkiego,

4)

gdy podejrzanym jest funkcjonariusz Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej

lub finansowych organów dochodzenia,

5)

o występki nie wymienione w pkt 2-4, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na

wagę lub zawiłość sprawy.

§ 2.

Śledztwo powinno być ukończone w ciągu 3 miesięcy.

§ 3.

W uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być przedłużony przez prokuratora nadrzędnego

na dalszy czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych

wypadkach Prokurator Generalny może przedłużyć okres śledztwa na dalszy czas oznaczony.

§ 1.

W sprawach, w których prowadzenie śledztwa nie jest obowiązkowe, prowadzi się dochodzenie.

§ 2.

Dochodzenie powinno być ukończone w ciągu miesiąca. Prokurator nadzorujący dochodzenie

może przedłużyć ten okres do 3 miesięcy.

§ 3.

W razie niezakończenia dochodzenia w ciągu 3 miesięcy akta sprawy przekazuje się prokuratorowi

nadzorującemu dochodzenie, który może je przedłużyć na czas oznaczony, nie dłuższy

jednak niż na dalsze 3 miesiące, lub przejąć je do śledztwa.

§ 1.

Śledztwo prowadzi prokurator.

§ 2.

Dochodzenie prowadzi Policja, chyba że prowadzi je prokurator.

§ 3.

Prokurator może powierzyć Policji

1)

przeprowadzenie śledztwa lub prowadzonego przez siebie dochodzenia w całości albo

w określonym zakresie,

2)

dokonanie poszczególnych czynności śledztwa lub dochodzenia.

Przepisu tego nie stosuje się w wypadku określonym w art. 309 § 1 pkt 4.

§ 4.

Powierzenie przewidziane w § 3 nie może obejmować czynności wymagających postanowienia

oraz wszelkich czynności związanych z przedstawieniem zarzutów, zmianą postanowienia

o przedstawieniu zarzutów lub zamknięciem śledztwa albo dochodzenia; może mieć jednak

zastosowanie art. 308 § 2 i 3.

§ 5.

Organ Policji, który prowadzi powierzone mu czynności śledztwa lub dochodzenia, może

dokonać innych czynności, których potrzeba wyłoni się w związku z prowadzeniem czynności

powierzonych, z wyjątkiem czynności określonych w § 4.

Uprawnienia Policji przysługują także

1)

organom Straży Granicznej, Urzędu Ochrony Państwa oraz kontroli finansowej, w zakresie

ich właściwości,

2)

innym organom przewidzianym w przepisach szczególnych.

§ 1.

Jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa albo dochodzenia lub zebrane w

jego toku uzasadniają dostateczne podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba,

sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu

i przesłuchuje się go.

§ 2.

Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie

zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej.

§ 3.

Podejrzany może do czasu zawiadomienia go o terminie zaznajomienia z materiałami postępowania

przygotowawczego żądać podania mu ustnie podstaw zarzutów, a także sporządzenia uzasadnienia

na piśmie, o czym należy go pouczyć. Uzasadnienie doręcza się podejrzanemu i ustanowionemu

obrońcy w terminie 14 dni.

§ 4.

W uzasadnieniu należy w szczególności wskazać, jakie fakty i dowody zostały przyjęte

za podstawę zarzutów.

Jeżeli w toku postępowania przygotowawczego okaże się, że podejrzanemu należy zarzucić

czyn nie objęty wydanym uprzednio postanowieniem o przedstawieniu zarzutów albo czyn

w zmienionej w istotny sposób postaci lub też, że czyn zarzucany należy zakwalifikować

z surowszego przepisu, wydaje się niezwłocznie nowe postanowienie, ogłasza się je

podejrzanemu oraz przesłuchuje się go. Przepis art. 313 § 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Podejrzany i jego obrońca oraz pokrzywdzony i jego pełnomocnik mogą składać wnioski

o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia.

§ 2.

Stronie, które złożyła wniosek, oraz jej obrońcy lub pełnomocnikowi nie można odmówić

wzięcia udziału w czynności, jeżeli tego zażądają. Przepis art. 318 zdanie drugie

stosuje się.

§ 1.

Jeżeli czynności śledztwa lub dochodzenia nie będzie można powtórzyć na rozprawie,

należy podejrzanego, pokrzywdzonego i ich przedstawicieli ustawowych, a obrońcę i

pełnomocnika, jeżeli są już w sprawie ustanowieni, dopuścić do udziału w czynności,

chyba że zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub zniekształcenia dowodu w razie zwłoki.

§ 2.

Podejrzanego pozbawionego wolności nie sprowadza się wtedy, gdy zwłoka grozi utratą

lub zniekształceniem dowodu.

§ 3.

Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że świadka nie będzie można przesłuchać na rozprawie,

strona lub prokurator albo inny organ prowadzący postępowanie mogą zwrócić się do

sądu z żądaniem przesłuchania go przez sąd.

§ 1.

Strony, a obrońcę lub pełnomocnika, gdy są już w sprawie ustanowieni, należy także

na żądanie dopuścić do udziału w innych czynnościach śledztwa lub dochodzenia.

§ 2.

W szczególnie uzasadnionym wypadku prokurator może postanowieniem odmówić dopuszczenia

do udziału w czynności ze względu na ważny interes śledztwa lub dochodzenia albo odmówić

sprowadzenia oskarżonego pozbawionego wolności, gdy spowodowałoby to poważne trudności.

Gdy dopuszczono dowód z opinii biegłych albo instytucji naukowej lub specjalistycznej,

podejrzanemu i jego obrońcy oraz pokrzywdzonemu i jego pełnomocnikowi doręcza się

postanowienie o dopuszczeniu tego dowodu i zezwala na wzięcie udziału w przesłuchaniu

biegłych oraz na zapoznanie się z opinią, jeżeli złożona została na piśmie. Podejrzanego

pozbawionego wolności nie sprowadza się, gdy spowodowałoby to poważne trudności.

§ 1.

Dochodzenie można ograniczyć do ustalenia, czy zachodzą wystarczające podstawy do

wniesienia aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania. Należy jednak dokonać

czynności przewidzianych w art. 313, 314 oraz w art. 321, przesłuchać podejrzanego

i pokrzywdzonego oraz przeprowadzić i utrwalić w protokołach czynności, których nie

będzie można powtórzyć. Od utrwalenia innych czynności dowodowych można odstąpić,

sporządzając z nich notatki urzędowe.

§ 2.

Strona może złożyć wniosek o spisanie protokołu z każdej czynności dowodowej.

§ 1.

Jeżeli ma to znaczenie dla wystąpienia do sądu z odpowiednim wnioskiem, prokurator

może, z inicjatywy lub za zgodą stron, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej

zaufania w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między podejrzanym i pokrzywdzonym.

§ 2.

Instytucja lub osoba godna zaufania sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego,

sprawozdanie z jego przebiegu i wyników, które prokurator bierze pod uwagę decydując

o wystąpieniu do sądu z wnioskiem, o którym mowa w § 1.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki, jakim powinny

odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do przeprowadzenia mediacji, zakres i warunki

udostępniania im akt sprawy oraz zasady i tryb sporządzania sprawozdania z przebiegu

i wyników postępowania mediacyjnego.

§ 1.

Jeżeli istnieją podstawy do zamknięcia śledztwa lub dochodzenia, prowadzący postępowanie

powiadamia podejrzanego i obrońcę o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami

postępowania, z pouczeniem ich o prawie uprzedniego przejrzenia akt w odpowiednim,

określonym przez organ procesowy, terminie.

§ 2.

Termin zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania powinien być tak wyznaczony,

aby od doręczenia zawiadomienia o nim podejrzanemu i jego obrońcy upłynęło co najmniej

7 dni.

§ 3.

W czynnościach zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania ma prawo uczestniczyć

obrońca. W wypadkach określonych w art. 79 udział obrońcy jest obowiązkowy.

§ 4.

Nie usprawiedliwione niestawiennictwo podejrzanego lub - poza wypadkami określonymi

w art. 79 - jego obrońcy nie tamuje dalszego postępowania.

§ 5.

W terminie 3 dni od daty zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania strony

mogą składać wnioski o uzupełnienie śledztwa lub dochodzenia. Przepis art. 315 § 2

stosuje się odpowiednio.

§ 6.

Jeżeli nie zachodzi potrzeba uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, wydaje się postanowienie

o jego zamknięciu i ogłasza się je lub o jego treści zawiadamia się strony oraz ich

pełnomocników i obrońców.

§ 1.

Jeżeli postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, a nie zachodzą

warunki określone w art. 324, umarza się postępowanie przygotowawcze bez konieczności

uprzedniego zaznajomienia z materiałami postępowania i jego zamknięcia.

§ 2.

Postanowienie o umorzeniu postępowania powinno zawierać, oprócz danych wymienionych

w art. 94, dokładne określenie czynu i jego kwalifikacji prawnej oraz wskazanie przyczyn

umorzenia.

§ 3.

Jeżeli umorzenie następuje po wydaniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów albo

przesłuchaniu osoby w charakterze podejrzanego, postanowienie o umorzeniu powinno

zawierać także imię i nazwisko podejrzanego oraz w razie potrzeby inne dane o jego

osobie.

§ 1.

W razie umorzenia postępowania prokurator wydaje postanowienie co do dowodów rzeczowych

stosownie do przepisów art. 230-233.

§ 2.

Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie podejrzanemu, pokrzywdzonemu

i osobie, od której przedmioty te odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie.

§ 3.

Po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego prokurator,

w razie istnienia podstaw określonych w art. 99 § 1 lub art. 100 Kodeksu karnego, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie, tytułem środka zabezpieczającego, przepadku

wymienionego w art. 39 pkt 4 Kodeksu karnego.

Jeżeli zostanie ustalone, że podejrzany dopuścił się czynu w stanie niepoczytalności,

a istnieją podstawy do zastosowania środków zabezpieczających, prokurator po zamknięciu

śledztwa lub dochodzenia kieruje sprawę do sądu z wnioskiem o umorzenie postępowania

i zastosowanie środków zabezpieczających. Przepis art. 321 stosuje się odpowiednio.

Postanowienie o zawieszeniu postępowania, jeżeli nie zostało wydane przez prokuratora,

wymaga jego pisemnego zatwierdzenia.

§ 1.

Prokurator sprawuje nadzór nad postępowaniem przygotowawczym w zakresie, w jakim go

sam nie prowadzi, a także nad postępowaniem sprawdzającym prowadzonym na podstawie

art. 307.

§ 2.

Prokurator jest obowiązany czuwać nad prawidłowym i sprawnym przebiegiem całego nadzorowanego

przez siebie postępowania.

§ 3.

Z tytułu sprawowanego nadzoru prokurator może w szczególności

1)

zaznajamiać się z zamierzeniami prowadzącego postępowanie, wskazywać kierunki postępowania

oraz wydawać co do tego zarządzenia,

2)

żądać przedstawienia sobie materiałów zbieranych w toku postępowania,

3)

uczestniczyć w czynnościach dokonywanych przez prowadzących postępowanie, osobiście

je przeprowadzać albo przejąć sprawę do swego prowadzenia,

4)

wydawać postanowienia, zarządzenia lub polecenia oraz zmieniać i uchylać postanowienia

i zarządzenia wydane przez prowadzącego postępowanie.

§ 4.

W razie niewykonania przez organ nie będący prokuratorem postanowienia, zarządzenia

lub polecenia wydanego przez prokuratora sprawującego nadzór, na jego żądanie przełożony

funkcjonariusza wszczyna postępowanie służbowe; o wyniku postępowania informuje się

prokuratora.

§ 1.

Umorzone postępowanie przygotowawcze może być w każdym czasie podjęte na nowo na mocy

postanowienia prokuratora, jeżeli nie będzie się toczyć przeciw osobie, która w poprzednim

postępowaniu występowała w charakterze podejrzanego. Przepis ten stosuje się odpowiednio

w sprawie, w której odmówiono wszczęcia śledztwa lub dochodzenia.

§ 2.

Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze wznawia się przeciwko osobie, która

występowała w charakterze podejrzanego, na mocy postanowienia prokuratora nadrzędnego

nad tym, który wydał lub zatwierdził postanowienie o umorzeniu, tylko wtedy, gdy ujawnią

się nowe istotne fakty lub dowody nie znane w poprzednim postępowaniu. Przewidziane

w ustawie ograniczenia okresu tymczasowego aresztowania stosuje się wówczas do łącznego

czasu trwania tego środka.

§ 3.

Przed wydaniem postanowienia o podjęciu lub wznowieniu, prokurator może przedsięwziąć

osobiście lub zlecić Policji dokonanie niezbędnych czynności dowodowych w celu sprawdzenia

okoliczności uzasadniających wydanie postanowienia.

§ 4.

Po wniesieniu aktu oskarżenia sąd umarza postępowanie, jeżeli stwierdzi, że postępowanie

przygotowawcze wznowiono mimo braku podstaw.

§ 1.

Prokurator Generalny może uchylić prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania

przygotowawczego w stosunku do osoby, która występowała w charakterze podejrzanego,

jeżeli stwierdzi, że umorzenie postępowania było niezasadne. Nie dotyczy to wypadku,

w którym sąd utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu.

§ 2.

Po upływie 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu Prokurator

Generalny może uchylić lub zmienić postanowienie albo jego uzasadnienie jedynie na

korzyść podejrzanego.

§ 1.

Przewidzianych w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym dokonuje na posiedzeniu

sąd powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej.

§ 2.

Sąd dokonuje czynności jednoosobowo także wtedy, gdy rozpoznaje zażalenie na czynności

postępowania przygotowawczego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 1.

Uchylając postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego

wszczęcia, sąd wskazuje powody uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które

należy wyjaśnić, lub czynności, które należy przeprowadzić. Wskazania te są dla prokuratora

wiążące.

§ 2.

Jeżeli prokurator nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje

ponownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia. Postanowienie

to podlega zaskarżeniu tylko do prokuratora nadrzędnego. W razie utrzymania w mocy

zaskarżonego postanowienia, pokrzywdzony, który wykorzystał uprawnienia przewidziane

w art. 306 § 1 i 2, może wnieść akt oskarżenia określony w art. 55 § 1 - o czym należy

go pouczyć.

§ 3.

W razie wniesienia przez pokrzywdzonego aktu oskarżenia prezes sądu przesyła jego

odpis prokuratorowi, wzywając go do nadesłania w terminie 14 dni akt postępowania

przygotowawczego.

§ 1.

W ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa lub dochodzenia albo od otrzymania aktu

oskarżenia sporządzonego w postępowaniu uproszczonym prokurator wnosi do sądu akt

oskarżenia albo wydaje postanowienie o umorzeniu, o zawieszeniu postępowania przygotowawczego

albo o uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia.

§ 2.

Jeżeli podejrzany jest tymczasowo aresztowany, termin wymieniony w § 1 wynosi 7 dni.

§ 1.

Akt oskarżenia powinien zawierać

1)

imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie oraz dane o zastosowaniu środka

zapobiegawczego,

2)

dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu

i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody,

3)

wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach wymienionych w art. 64 Kodeksu karnego,

4)

wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada,

5)

wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i trybu postępowania,

6)

uzasadnienie oskarżenia.

§ 2.

W uzasadnieniu należy przytoczyć fakty i dowody, na których oskarżenie się opiera,

a w miarę potrzeby wyjaśnić podstawę prawną oskarżenia i omówić okoliczności, na które

powołuje się oskarżony w swej obronie.

§ 1.

Akt oskarżenia powinien także zawierać

1)

listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda,

2)

wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel.

§ 2.

Prokurator może wnieść o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków

przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności, którym oskarżony w

wyjaśnieniach swych nie zaprzeczył, a okoliczności te nie są tak doniosłe, aby konieczne

było bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozprawie. Nie dotyczy to osób wymienionych

w art. 182.

§ 3.

Do aktu oskarżenia dołącza się, do wiadomości sądu, listę ujawnionych osób pokrzywdzonych

z podaniem ich adresów, a także adresy osób, o których mowa w § 1 pkt 1.

§ 4.

Prokurator może także dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o zobowiązanie przedmiotu

określonego w art. 52 Kodeksu karnego do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa uzyskanej korzyści majątkowej oraz zawiadomienie

tego podmiotu o terminie rozprawy; wniosek powinien zawierać uzasadnienie.

§ 1.

Z aktem oskarżenia przesyła się sądowi akta postępowania przygotowawczego wraz z załącznikami,

a także po jednym odpisie aktu oskarżenia dla każdego oskarżonego.

§ 2.

O przesłaniu aktu oskarżenia do sądu oskarżyciel publiczny zawiadamia oskarżonego

i ujawnionego pokrzywdzonego, a także osobę lub instytucję, która złożyła zawiadomienie

o przestępstwie. Pokrzywdzonego należy pouczyć o uprawnieniach związanych z dochodzeniem

roszczeń majątkowych, a w razie potrzeby także o prawie do zgłoszenia oświadczenia

o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego.

§ 1.

Prokurator może, za zgodą oskarżonego, dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o skazanie

oskarżonego za zarzucany mu występek zagrożony karą nie przekraczającą 5 lat pozbawienia

wolności, bez przeprowadzenia rozprawy, i wymierzenie mu kary z zastosowaniem nadzwyczajnego

jej złagodzenia, orzeczenie środka karnego wymienionego w art. 39 pkt 1-3, 5-8 Kodeksu karnego, odstąpienie od wymierzenia kary lub warunkowe zawieszenie wykonania kary - jeżeli

okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego

wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy.

§ 2.

Jeżeli zachodzą warunki do wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w § 1, a w świetle

zebranych dowodów wyjaśnienia podejrzanego nie budzą wątpliwości, dalszych czynności

dowodowych w postępowaniu przygotowawczym można nie przeprowadzać.

§ 1.

Jeżeli spełnione są przesłanki uzasadniające warunkowe umorzenie postępowania, prokurator

może zamiast aktu oskarżenia sporządzić i skierować do sądu wniosek o takie umorzenie.

§ 2.

Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy art. 332 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5. Uzasadnienie

wniosku można ograniczyć do wskazania dowodów świadczących o tym, że wina oskarżonego

nie budzi wątpliwości, a nadto okoliczności przemawiających za warunkowym umorzeniem.

§ 3.

Prokurator może wskazać proponowany okres próby, obowiązki, które należy nałożyć na

oskarżonego i, stosownie do okoliczności, wnioski co do dozoru.

§ 4.

Przepis art. 334 stosuje się odpowiednio.

§ 5.

Do wniosku o warunkowe umorzenie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące

aktu oskarżenia zawarte w rozdziale 40.

§ 1.

Jeżeli akt oskarżenia nie odpowiada warunkom formalnym wymienionym w art. 119, 332

i 333, a także gdy nie zostały spełnione warunki wymienione w art. 334, prezes sądu

zwraca go oskarżycielowi w celu usunięcia braków w terminie 7 dni.

§ 2.

Na zarządzenie, o którym mowa w § 1, oskarżycielowi przysługuje zażalenie do sądu

właściwego do rozpoznania sprawy.

§ 3.

Oskarżyciel publiczny, który nie wnosi zażalenia, jest obowiązany wnieść w terminie

wskazanym w § 1 poprawiony lub uzupełniony akt oskarżenia.

§ 1.

Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom formalnym, prezes sądu zarządza doręczenie

jego odpisu oskarżonemu, wzywając go do składania wniosków dowodowych w terminie 7

dni od doręczenia mu aktu oskarżenia.

§ 2.

Oskarżony ma prawo wniesienia, w terminie 7 dni od doręczenia mu aktu oskarżenia,

pisemnej odpowiedzi na akt oskarżenia, o czym należy go pouczyć.

§ 3.

Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia tajemnicy państwowej, oskarżonemu doręcza

się odpis aktu oskarżenia bez uzasadnienia. Uzasadnienie aktu oskarżenia udostępnia

się jednak z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd.

§ 1.

Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie, jeżeli

1)

prokurator złożył wniosek o orzeczenie środków zabezpieczających,

2)

zachodzi potrzeba rozważenia kwestii warunkowego umorzenia postępowania,

3)

prokurator złożył wniosek, o którym mowa w art. 335.

§ 2.

Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy, prezes sądu kieruje sprawę na

posiedzenie w celu zbadania, czy nie zachodzi potrzeba wydania orzeczenia, o którym

mowa w § 3 pkt 2, a także w art. 56 § 1.

§ 3.

Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie także wtedy, gdy zachodzi potrzeba innego

rozstrzygnięcia przekraczającego jego uprawnienia, a zwłaszcza

1)

umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2-11,

2)

umorzenia postępowania z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia,

3)

wydania postanowienia o niewłaściwości sądu lub o zmianie wskazanego w akcie oskarżenia

trybu postępowania,

4)

zwrotu sprawy prokuratorowi w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego,

5)

wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania,

6)

wydania postanowienia w przedmiocie tymczasowego aresztowania lub innego środka przymusu,

7)

wydania nakazu karnego.

§ 4.

Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie ponadto, gdy zachodzi potrzeba rozważenia

możliwości przekazania jej do postępowania mediacyjnego; przepis art. 320 stosuje

się odpowiednio.

§ 5.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, udział prokuratora w posiedzeniach wymienionych

w § 1, 3 i 4 jest obowiązkowy. Inne strony, obrońcy i pełnomocnicy mogą w nich wziąć

udział, jeżeli się stawią; zawiadomienie ich nie jest obowiązkowe, chyba że ustawa

stanowi inaczej.

§ 1.

W kwestii umorzenia postępowania stosuje się odpowiednio art. 322 oraz art. 323 §

1 i 2.

§ 2.

W razie istnienia podstaw określonych w art. 99 § 1 Kodeksu karnego, sąd, umarzając postępowanie lub rozpoznając wniosek prokuratora wymieniony w art.

323 § 3, orzeka przepadek, o którym mowa w art. 39 pkt 4 Kodeksu karnego.

§ 3.

Osoba roszcząca sobie prawo do korzyści lub przedmiotów, których przepadek orzeczono

tytułem środka zabezpieczającego, może dochodzić swych roszczeń tylko w postępowaniu

cywilnym.

§ 1.

W posiedzeniu dotyczącym warunkowego umorzenia postępowania udział oskarżonego jest

obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi.

§ 2.

Jeżeli oskarżony sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu, jak również wtedy, gdy sąd

uznaje, że warunkowe umorzenie byłoby nieuzasadnione, kieruje sprawę na rozprawę.

Wniosek prokuratora o warunkowe umorzenie postępowania zastępuje akt oskarżenia.

W terminie 7 dni prokurator dokonuje czynności określonych w art. 333 § 1-3.

§ 3.

Jeżeli sąd uzna za celowe ze względu na możliwość porozumienia się oskarżonego z pokrzywdzonym

w kwestii naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, może odroczyć posiedzenie, wyznaczając

stronom odpowiedni termin. Na wniosek oskarżonego i pokrzywdzonego, uzasadniony potrzebą

dokonania uzgodnień, sąd zarządza stosowną przerwę lub odracza posiedzenie.

§ 4.

Sąd orzekając o warunkowym umorzeniu bierze pod uwagę wyniki porozumienia się oskarżonego

z pokrzywdzonym w kwestii wskazanej w § 3.

§ 1.

W postanowieniu o warunkowym umorzeniu należy dokładnie określić czyn oskarżonego,

wskazać przepis ustawy karnej, pod który czyn podpada, oraz oznaczyć okres próby.

§ 2.

W postanowieniu sąd określa także nałożone na oskarżonego obowiązki oraz sposób i

termin ich wykonania, a w razie uznania za celowe - również dozór kuratora, osoby

godnej zaufania albo instytucji lub organizacji społecznej.

§ 3.

Postanowienie powinno w razie potrzeby zawierać rozstrzygnięcie co do dowodów rzeczowych.

Sąd stosuje odpowiednio art. 230 § 2 i 3 oraz art. 231-233, uwzględniając potrzebę

zabezpieczenia dowodów na wypadek podjęcia postępowania.

§ 4.

Na postanowienie o warunkowym umorzeniu prokuratorowi, pokrzywdzonemu i oskarżonemu

służy zażalenie.

§ 5.

Na postanowienie wymienione w § 3 służy zażalenie osobom wskazanym w art. 323 § 2.

§ 1.

W razie uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 335, postępowania dowodowego nie

prowadzi się. Przepis art. 394 stosuje się jednak odpowiednio.

§ 2.

Oskarżony i pokrzywdzony mogą wziąć udział w posiedzeniu. Udział w posiedzeniu jest

obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi.

§ 3.

Jeżeli nie ma zastosowania art. 46 Kodeksu karnego, sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od naprawienia szkody w całości lub w części

albo od zobowiązania się oskarżonego do stosownego trybu życia. Przepis art. 341 §

3 stosuje się odpowiednio.

§ 4.

Sąd, uwzględniając wniosek, skazuje oskarżonego wyrokiem.

§ 5.

Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, sprawa podlega

rozpoznaniu na zasadach ogólnych.

Jeżeli oskarżony jest tymczasowo aresztowany, sąd z urzędu rozstrzyga o utrzymaniu,

zmianie lub uchyleniu tego środka. W razie potrzeby orzeka także o innych środkach

zapobiegawczych.

§ 1.

Sąd przekazuje sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia,

jeżeli akta sprawy wskazują na istotne braki tego postępowania, zwłaszcza na potrzebę

poszukiwania dowodów, zaś dokonanie niezbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne

trudności.

§ 2.

Przekazując sprawę prokuratorowi sąd wskazuje kierunek uzupełnienia, a w razie potrzeby

także odpowiednie czynności, jakie należy przedsięwziąć.

§ 3.

Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy stronom zażalenie.

Po uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia oskarżyciel publiczny składa nowy akt oskarżenia

albo podtrzymuje poprzedni, albo zwraca sądowi akta sprawy z wnioskiem o warunkowe

umorzenie postępowania lub postępowanie umarza.

W dalszym postępowaniu sąd nie jest związany ani oceną faktyczną, ani prawną przyjętą

za podstawę postanowień i zarządzeń wydanych na posiedzeniu.

Rozprawę należy wyznaczyć i przeprowadzić bez nieuzasadnionej zwłoki.

Prezes sądu może wnieść sprawę na posiedzenie, jeżeli ze względu na zawiłość sprawy

lub z innych ważnych powodów uzna, że może to przyczynić się do usprawnienia postępowania,

a zwłaszcza należytego przygotowania i organizacji rozprawy głównej.

§ 1.

Prezes sądu wydaje pisemne zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej, w którym wskazuje

1)

sędziego albo członków składu orzekającego,

2)

dzień, godzinę i salę rozprawy,

3)

strony i inne osoby, które należy wezwać na rozprawę lub zawiadomić o jej terminie,

4)

inne czynności konieczne do przygotowania rozprawy.

§ 2.

Co do oskarżonego pozbawionego wolności należy w każdym wypadku wydać zarządzenie

doprowadzenia go na rozprawę.

§ 1.

Sędziego albo sędziów powołanych do orzekania w sprawie wyznacza się w kolejności

według wpływu sprawy oraz jawnej dla stron listy sędziów danego sądu lub wydziału.

Odstępstwo od tej kolejności jest dopuszczalne tylko w formie pominięcia sędziego

z powodu jego choroby lub innej ważnej przeszkody, co należy zaznaczyć w zarządzeniu

o wyznaczeniu rozprawy.

§ 2.

Gdy w akcie oskarżenia zarzuca się popełnienie zbrodni zagrożonej karą 25 lat pozbawienia

wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności, wyznaczenia składu orzekającego dokonuje

się na wniosek prokuratora lub obrońcy w drodze losowania, przy którym mają oni prawo

być obecni. Prokurator może złożyć wniosek nie później niż w ciągu 7 dni po wniesieniu

do sądu aktu oskarżenia, a obrońca w ciągu 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu aktu

oskarżenia.

§ 3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady wyznaczania

i losowania składu orzekającego.

Prezes sądu po rozważeniu wniosków stron lub z urzędu dopuszcza dowody i zarządza

ich sprowadzenie na rozprawę. Przepis art. 368 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a terminem rozprawy głównej powinno upłynąć co

najmniej 7 dni.

§ 2.

W razie niezachowania tego terminu w stosunku do oskarżonego lub jego obrońcy rozprawa

na ich wniosek, zgłoszony przed rozpoczęciem przewodu sądowego, ulega odroczeniu.

W wypadku wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy

i o zastosowanie środków zabezpieczających stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego

rozdziału z następującymi zmianami

1)

nie stosuje się przepisów o oskarżycielu posiłkowym, a powództwo cywilne jest niedopuszczalne,

2)

wniosek kieruje się na rozprawę, chyba że w świetle materiałów postępowania przygotowawczego

popełnienie czynu zabronionego przez podejrzanego i jego niepoczytalność w chwili

czynu nie budzą wątpliwości, a prezes sądu na wniosek obrońcy uzna za celowe rozpoznanie

sprawy na posiedzeniu z udziałem obrońcy i podejrzanego; podejrzany nie bierze udziału

w posiedzeniu, jeżeli z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że

sąd uzna jego udział za konieczny; pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w posiedzeniu,

3)

w razie umorzenia postępowania stosuje się art. 322 § 2 i 3.

Rozprawa odbywa się jawnie. Ograniczenia jawności określa ustawa.

§ 1.

Na rozprawie oprócz osób biorących udział w postępowaniu mogą być obecne tylko osoby

pełnoletnie, nie uzbrojone.

§ 2.

Przewodniczący może zezwolić na obecność na rozprawie małoletnim oraz osobom obowiązanym

do noszenia broni.

§ 3.

Nie mogą być obecne na rozprawie osoby znajdujące się w stanie nie licującym z powagą

sądu.

§ 1.

Sąd może zezwolić przedstawicielom radia, telewizji, filmu i prasy na dokonywanie

za pomocą aparatury utrwaleń obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy, gdy uzasadniony

interes społeczny za tym przemawia, dokonywanie tych czynności nie będzie utrudniać

prowadzenia rozprawy, a ważny interes uczestnika postępowania temu się nie sprzeciwia.

§ 2.

Sąd może określić warunki, od których uzależnia wydanie zezwolenia przewidzianego

w § 1.

Jeżeli nie przemawia przeciw temu wzgląd na prawidłowość postępowania, sąd na wniosek

strony wyraża zgodę na utrwalenie przez nią przebiegu rozprawy za pomocą urządzenia

rejestrującego dźwięk.

Niejawna jest rozprawa, która dotyczy

1)

wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i zastosowania

środka zabezpieczającego,

2)

sprawy o pomówienie lub znieważenie; na wniosek pokrzywdzonego rozprawa odbywa się

jednak jawnie.

§ 1.

Sąd wyłącza jawność rozprawy w całości albo w części, jeżeli jawność mogłaby

1)

wywołać zakłócenie spokoju publicznego,

2)

obrażać dobre obyczaje,

3)

ujawnić okoliczności, które ze względu na ważny interes państwa powinny być zachowane

w tajemnicy,

4)

naruszyć ważny interes prywatny.

§ 2.

Sąd wyłącza jawność całości lub części rozprawy także na żądanie osoby, która złożyła

wniosek o ściganie.

§ 3.

Sąd może wyłączyć jawność całości albo części rozprawy, jeżeli choćby jeden z oskarżonych

jest nieletni.

§ 1.

W razie wyłączenia jawności mogą być obecne na rozprawie, oprócz osób biorących udział

w postępowaniu, po dwie osoby wskazane przez oskarżyciela publicznego, oskarżyciela

posiłkowego, oskarżyciela prywatnego i oskarżonego. Jeżeli jest kilku oskarżycieli

lub oskarżonych, każdy z nich może żądać pozostawienia na sali rozpraw po jednej osobie.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli zachodzi obawa ujawnienia tajemnicy państwowej.

§ 3.

W razie wyłączenia jawności przewodniczący może zezwolić poszczególnym osobom na obecność

na rozprawie.

Przewodniczący poucza obecnych o obowiązku zachowania w tajemnicy okoliczności ujawnionych

na rozprawie toczącej się z wyłączeniem jawności i uprzedza o skutkach niedopełnienia

tego obowiązku.

Z chwilą zgłoszenia wniosku o wyłączenie jawności rozprawa w zakresie tego wniosku

odbywa się z wyłączeniem jawności, jeżeli o to wnosi strona lub sąd uzna to za potrzebne.

§ 1.

Ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie.

§ 2.

Jeżeli jawność rozprawy wyłączono w całości lub w części, przytoczenie powodów wyroku

może nastąpić również z wyłączeniem jawności w całości lub w części.

Rozprawa odbywa się ustnie.

§ 1.

Przewodniczący kieruje rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem, bacząc, aby

zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, a w miarę możności także

okoliczności sprzyjające popełnieniu przestępstwa.

§ 2.

Przewodniczący powinien dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na pierwszej

rozprawie głównej.

§ 1.

Przewodniczący umożliwia stronom wypowiedzenie się co do każdej kwestii podlegającej

rozstrzygnięciu.

§ 2.

Jeżeli w jakiejkolwiek kwestii jedna ze stron zabiera głos, prawo głosu przysługuje

również wszystkim innym stronom. Obrońcy oskarżonego i oskarżonemu przysługuje głos

ostatni.

O przychylnym załatwieniu wniosku dowodowego strony, któremu inna strona nie sprzeciwiła

się, rozstrzyga ostatecznie przewodniczący; w innych wypadkach sąd wydaje postanowienie.

Dowody na poparcie oskarżenia powinny być w miarę możności przeprowadzone przed dowodami

służącymi do obrony.

§ 1.

Po swobodnym wypowiedzeniu się osoby przesłuchiwanej na wezwanie przewodniczącego,

stosownie do art. 171 § 1, mogą zadawać jej pytania w następującym porządku: oskarżyciel

publiczny, oskarżyciel posiłkowy, pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciel

prywatny, pełnomocnik oskarżyciela prywatnego, powód cywilny, pełnomocnik powoda cywilnego,

biegły, obrońca, oskarżony, członkowie składu orzekającego.

§ 2.

Strona, na której wniosek świadek został dopuszczony, zadaje pytania przed pozostałymi

stronami.

§ 3.

W razie potrzeby członkowie składu orzekającego mogą w każdym momencie zadawać dodatkowe

pytania.

§ 4.

Przewodniczący uchyla pytania, o których mowa w art. 171 § 5 lub gdy z innych powodów

uzna je za niestosowne.

§ 1.

Przy przesłuchaniu świadka nie powinni być świadkowie, którzy jeszcze nie zostali

przesłuchani.

§ 2.

Przewodniczący powinien przedsiębrać środki zapobiegające porozumiewaniu się osób

przesłuchanych z osobami, które jeszcze nie zostały przesłuchane.

Przewodniczący wydaje wszelkie zarządzenia niezbędne do utrzymania na sali sądowej

spokoju i porządku.

Od zarządzeń przewodniczącego wydanych na rozprawie głównej przysługuje odwołanie

do składu orzekającego.

§ 1.

Obecność oskarżonego na rozprawie głównej jest obowiązkowa, jeżeli ustawa nie stanowi

inaczej.

§ 2.

Przewodniczący może wydać zarządzenie w celu uniemożliwienia oskarżonemu wydalenia

się z sądu przed zakończeniem rozprawy.

§ 1.

Jeżeli oskarżony pomimo upomnienia go przez przewodniczącego zachowuje się nadal w

sposób zakłócający porządek rozprawy lub godzący w powagę sądu, przewodniczący może

wydalić go na pewien czas z sali rozprawy.

§ 2.

Zezwalając oskarżonemu na powrót, przewodniczący niezwłocznie informuje go o przebiegu

rozprawy w czasie jego nieobecności oraz umożliwia mu złożenie wyjaśnień co do przeprowadzonych

w czasie jego nieobecności dowodów.

§ 1.

Jeżeli oskarżony, który złożył już wyjaśnienia, opuścił salę rozprawy bez zezwolenia

przewodniczącego, sąd może dokończyć rozprawę pomimo nieobecności oskarżonego, a wyroku

wydanego w tym wypadku nie uważa się za zaoczny. Sąd zarządza przymusowe doprowadzenie

oskarżonego, jeżeli uznaje jego obecność za niezbędną.

§ 2.

Przepis ten stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony po złożeniu wyjaśnień, zawiadomiony

o terminie rozprawy odroczonej lub przerwanej, nie stawił się na tę rozprawę bez usprawiedliwienia.

§ 3.

Jeżeli na rozprawę odroczoną lub przerwaną stawił się współoskarżony, który usprawiedliwił

swoje niestawiennictwo, sąd może prowadzić rozprawę w zakresie nie dotyczącym bezpośrednio

nieobecnego oskarżonego, jeżeli nie ograniczy to jego prawa do obrony.

§ 1.

Jeżeli oskarżony wprawił się ze swej winy w stan niezdolności do udziału w rozprawie

lub w posiedzeniu, w którym jego udział jest obowiązkowy, sąd może prowadzić postępowanie

pomimo jego nieobecności, nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaśnień.

§ 2.

Przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w § 1, sąd zapoznaje się ze świadectwem

lekarza, który stwierdził stan takiej niezdolności, lub przesłuchuje go w charakterze

biegłego.

§ 3.

Jeżeli oskarżony zawiadomiony o terminie rozprawy oświadcza, że nie weźmie udziału

w rozprawie, albo uniemożliwia doprowadzenie go na rozprawę, sąd może prowadzić postępowanie

bez jego udziału, chyba że uzna obecność oskarżonego za niezbędną; przepis art. 376

§ 1 zdanie drugie stosuje się.

§ 4.

Jeżeli oskarżony pozbawiony wolności nie złożył jeszcze wyjaśnień przed sądem, zleca

się przesłuchanie go stosując odpowiednio art. 396 § 2. W innych wypadkach sąd może

zastosować art. 396 § 2 lub uznać za wystarczające odczytanie jego poprzednio złożonych

wyjaśnień.

§ 5.

Jeżeli rozprawę przerwano lub odroczono wyznaczając nowy jej termin, sąd powiadamia

o tym oskarżonego, a jeżeli oskarżony się stawi - przepis art. 375 § 2 stosuje się

odpowiednio.

§ 6.

Wyroku nie uważa się w tym wypadku za zaoczny.

§ 1.

Jeżeli po rozpoczęciu rozprawy w sprawie, w której oskarżony musi mieć obrońcę, obrońca

lub oskarżony wypowiada stosunek obrończy, prezes sądu w wypadku obrony z urzędu wyznacza

nowego obrońcę, natomiast w wypadku obrony z wyboru sąd zakreśla oskarżonemu odpowiedni

termin do powołania nowego obrońcy, a po bezskutecznym upływie terminu prezes sądu

wyznacza obrońcę z urzędu. W razie potrzeby rozprawę przerywa się lub odracza.

§ 2.

Dotychczasowy obrońca powinien pełnić obowiązek do czasu podjęcia obrony przez nowego

obrońcę, chyba że przyczyną wypowiedzenia jest różnica zdań co do linii obrony.

§ 1.

Gdy sąd wchodzi na salę lub ją opuszcza, wszyscy obecni wstają.

§ 2.

Wstaje również każda osoba, do której sąd się zwraca lub która do sądu przemawia,

chyba że przewodniczący zwolni ją od tego obowiązku.

Przepisy dotyczące oskarżonego stosuje się odpowiednio do osoby, której prokurator

zarzuca popełnienie czynu zabronionego w stanie niepoczytalności i wnosi o umorzenie

postępowania oraz o zastosowanie wobec niej środków zabezpieczających.

Rozprawę główną rozpoczyna wywołanie sprawy. Następnie przewodniczący sprawdza, czy

wszyscy wezwani stawili się oraz czy nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy.

W razie nie usprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego, którego obecność jest

obowiązkowa, przewodniczący zarządza jego natychmiastowe doprowadzenie lub przerywa

w tym celu rozprawę albo też sąd ją odracza.

W razie niestawiennictwa powoda cywilnego do chwili rozpoczęcia przewodu sądowego,

sąd pozostawia powództwo cywilne bez rozpoznania, chyba że powód złożył wniosek o

rozpoznanie pomimo jego nieobecności.

§ 1.

Po sprawdzeniu obecności przewodniczący zarządza opuszczenie sali rozpraw przez świadków.

Biegli pozostają na sali, jeżeli przewodniczący nie zarządzi inaczej.

§ 2.

Pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w rozprawie i pozostać na sali, choćby miał składać

zeznania jako świadek. W tym wypadku sąd przesłuchuje go w pierwszej kolejności.

§ 3.

Uznając to za celowe sąd może zobowiązać pokrzywdzonego do obecności na rozprawie

lub jej części.

§ 1.

Przewód sądowy rozpoczyna się od odczytania przez oskarżyciela aktu oskarżenia.

§ 2.

W wypadku szczególnie obszernego uzasadnienia aktu oskarżenia można poprzestać na

przedstawieniu podstaw oskarżenia.

§ 3.

Jeżeli wniesiono odpowiedź na akt oskarżenia, przewodniczący informuje o jej treści.

§ 1.

Po odczytaniu aktu oskarżenia przewodniczący poucza oskarżonego o prawie składania

wyjaśnień, odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, po czym pyta go, czy przyznaje

się do zarzucanego mu czynu oraz czy chce złożyć wyjaśnienia i jakie.

§ 2.

Po przesłuchaniu oskarżonego przewodniczący poucza go o prawie zadawania pytań osobom

przesłuchiwanym oraz składania wyjaśnień co do każdego dowodu.

§ 1.

Do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania na rozprawie głównej oskarżony, któremu

zarzucono występek zagrożony karą nie przekraczającą 8 lat pozbawienia wolności, może

złożyć wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu określonej kary lub środka

karnego bez przeprowadzania postępowania dowodowego; jeżeli oskarżony nie ma obrońcy

z wyboru, sąd może, na jego wniosek, wyznaczyć mu obrońcę z urzędu.

§ 2.

Sąd może przychylić się do wniosku oskarżonego o wydanie wyroku skazującego tylko

wtedy, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, prokurator

i pokrzywdzony wyrażą na to zgodę, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia

rozprawy w całości.

§ 3.

Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku oskarżonego od dokonania w nim wskazanej

przez siebie zmiany. Przepis art. 341 § 3 stosuje się odpowiednio.

§ 4.

Przychylając się do wniosku sąd może uznać za ujawnione dowody wymienione w akcie

oskarżenia lub dokumenty przedłożone przez stronę.

§ 5.

Jeżeli wniosek złożono przed rozpoczęciem rozprawy, sąd rozpoznaje go na rozprawie.

Za zgodą obecnych stron sąd może przeprowadzić postępowanie dowodowe tylko częściowo,

jeżeli wyjaśnienia oskarżonego przyznającego się do winy nie budzą wątpliwości.

§ 1.

Jeżeli oskarżony odmawia wyjaśnień lub wyjaśnia wyraźnie odmiennie niż poprzednio

albo oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta, wolno na rozprawie odczytywać

tylko w odpowiednim zakresie protokoły jego wyjaśnień złożonych poprzednio w charakterze

oskarżonego w tej lub innej sprawie w postępowaniu przygotowawczym albo przed sądem.

§ 2.

Po odczytaniu protokołu przewodniczący zwraca się do oskarżonego o wypowiedzenie się

co do jego treści i o wyjaśnienie zachodzących sprzeczności.

§ 1.

Oskarżony ma prawo być obecny przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego.

§ 2.

W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać

krępująco na wyjaśnienia współoskarżonego albo na zeznania świadka lub biegłego, przewodniczący

może zarządzić, aby na czas przesłuchania danej osoby oskarżony opuścił salę sądową.

Przepis art. 375 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaje wyraźnie odmiennie niż poprzednio

albo oświadczy, że pewnych okoliczności nie pamięta, albo przebywa za granicą lub

nie można mu było doręczyć wezwania, albo nie stawił się z powodu nie dających się

usunąć przeszkód lub prezes sądu zaniechał wezwania świadka na podstawie art. 333

§ 2, a także wtedy, gdy świadek zmarł, wolno odczytywać w odpowiednim zakresie protokoły

złożonych poprzednio przez niego zeznań w postępowaniu przygotowawczym albo przed

sądem w tej lub innej sprawie.

§ 2.

W warunkach określonych w § 1, a także w wypadku określonym w art. 182 § 3, wolno

również odczytywać na rozprawie protokoły złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień

w charakterze oskarżonego.

§ 3.

Przepis art. 389 § 2 stosuje się odpowiednio.

Sąd może odczytywać na rozprawie głównej wszelkie protokoły przesłuchania świadków

i oskarżonych sporządzone przed sądem, gdy bezpośrednie przeprowadzenie dowodu jest

utrudnione, a wszystkie obecne strony wyrażają na to zgodę.

§ 1.

Wolno odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania i zatrzymania rzeczy,

opinie biegłych, instytutów, zakładów lub instytucji, dane o karalności, wyniki wywiadu

środowiskowego oraz wszelkie dokumenty urzędowe, złożone w postępowaniu przygotowawczym

lub sądowym. Nie wolno jednak odczytywać notatek dotyczących czynności, z których

wymagane jest spisanie protokołu; zakaz ten dotyczy także wypadków odstąpienia od

sporządzenia protokołu na podstawie art. 319.

§ 2.

Wolno również odczytywać zawiadomienia o przestępstwie, które stanowią dowód tylko

tego, kto, kiedy i o jakim czynie złożył zawiadomienie.

§ 3.

Mogą być odczytywane na rozprawie wszelkie dokumenty prywatne, powstałe poza postępowaniem

karnym i nie dla jego celów, w szczególności oświadczenia, publikacje, listy oraz

notatki.

§ 4.

Wolno odczytywać na rozprawie protokoły zeznań świadka przesłuchanego w warunkach

określonych w art. 184. Rozprawa jest wówczas niejawna; przepisu art. 361 § 1 nie

stosuje się.

§ 1.

Dane dotyczące osoby oskarżonego oraz wyniki wywiadu środowiskowego uznaje się za

ujawnione bez odczytywania. Należy je jednak odczytać na żądanie oskarżonego lub obrońcy.

§ 2.

Inne podlegające odczytaniu dokumenty można uznać bez ich odczytywania za ujawnione

w całości lub w części, jeżeli obecne na rozprawie strony zgodnie o to wnoszą. Przewodniczący

informuje wówczas o treści tych dokumentów.

Jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie właściwości dowodów rzeczowych, sprowadza się

je na salę rozpraw i udostępnia stronom, a w razie potrzeby - świadkom i biegłym.

§ 1.

Jeżeli zapoznanie się z dowodem rzeczowym lub przeprowadzenie oględzin przez pełny

skład sądu napotyka znaczne trudności albo jeżeli strony wyrażają na to zgodę, sąd

wyznacza do tej czynności sędziego ze swego składu albo sąd wezwany.

§ 2.

Sąd może zlecić przesłuchanie świadka sędziemu wyznaczonemu ze swego składu lub sądowi

wezwanemu, w którego okręgu świadek przebywa, jeżeli świadek nie stawił się z powodu

przeszkód zbyt trudnych do usunięcia.

§ 3.

W czynnościach wskazanych w § 1 i 2 mają prawo brać udział strony, obrońcy i pełnomocnicy.

Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się tylko wtedy, gdy sąd uzna to za konieczne.

§ 4.

Sędzia wyznaczony lub sąd wezwany może przeprowadzić także inny dowód, którego potrzeba

wyłoni się w toku czynności wskazanej w § 1 lub 2.

§ 1.

Sąd może zwrócić sprawę prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego

jedynie wtedy, gdy istotne braki tego postępowania ujawnią się dopiero w toku rozprawy,

a ich usunięcie przez sąd uniemożliwiałoby wydanie prawidłowego orzeczenia w rozsądnym

terminie.

§ 2.

Przepisy art. 345 § 2 i 3 oraz art. 346 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli na podstawie okoliczności, które wyszły na jaw w toku rozprawy, oskarżyciel

zarzucił oskarżonemu inny czyn oprócz objętego aktem oskarżenia, sąd może za zgodą

oskarżonego rozpoznać nowe oskarżenie na tej samej rozprawie, chyba że zachodzi konieczność

przeprowadzenia postępowania przygotowawczego co do nowego czynu.

§ 2.

W razie odroczenia rozprawy oskarżyciel wnosi nowy lub dodatkowy akt oskarżenia.

§ 1.

Jeżeli w toku rozprawy okaże się, że nie wychodząc poza granice oskarżenia można czyn

zakwalifikować według innego przepisu prawnego, sąd uprzedza o tym obecne na rozprawie

strony.

§ 2.

Na wniosek oskarżonego można przerwać rozprawę w celu umożliwienia mu przygotowania

się do obrony.

Jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego ujawni się, że czyn oskarżonego stanowi wykroczenie,

sąd, nie przekazując sprawy kolegium do spraw wykroczeń, rozpoznaje je na zasadach

ogólnych.

§ 1.

Przewodniczący może przerwać rozprawę główną dla sprowadzenia dowodu albo dla wypoczynku

lub z innej ważnej przyczyny.

§ 2.

Każdorazowa przerwa w rozprawie może trwać nie dłużej niż 35 dni.

§ 1.

Jeżeli przewodniczący, zarządzając przerwę, oznaczy jednocześnie czas i miejsce dalszego

ciągu rozprawy, osoby obecne na rozprawie przerwanej są obowiązane stawić się w nowym

terminie bez wezwania. Przepis art. 285 stosuje się odpowiednio.

§ 2.

Rozprawę przerwaną prowadzi się po przerwie w dalszym ciągu, a od początku - jeżeli

skład sądu uległ zmianie albo sąd uzna to za konieczne.

§ 3.

W razie przekroczenia terminu przerwy rozprawę uważa się za odroczoną.

Orzeczenia zapadające w czasie przerwy w rozprawie wydaje się w składzie rozpoznającym

sprawę, a w wypadku niemożności jego utworzenia - w takim samym składzie.

§ 1.

Sąd może odroczyć rozprawę tylko wtedy, gdy zarządzenie przerwy nie byłoby wystarczające.

§ 2.

Rozprawę odroczoną prowadzi się w nowym terminie od początku. Jeżeli strony nie zgłaszają

sprzeciwu, sąd może wyjątkowo prowadzić rozprawę odroczoną w dalszym ciągu, chyba

że skład sądu uległ zmianie.

§ 3.

W wypadku podjęcia postępowania zawieszonego rozprawę prowadzi się od początku, chyba

że zawieszenie trwało krócej niż 35 dni, a skład sądu nie uległ zmianie.

Po przeprowadzeniu dowodów dopuszczonych w sprawie przewodniczący zapytuje strony,

czy wnoszą o uzupełnienie postępowania dowodowego i w razie odpowiedzi przeczącej

- zamyka przewód sądowy.

§ 1.

Po zamknięciu przewodu sądowego przewodniczący udziela głosu stronom, ich przedstawicielom

oraz w miarę potrzeby przedstawicielowi społecznemu, który przemawia przed obrońcą

i oskarżonym. Głos zabierają w następującej kolejności: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel

posiłkowy, oskarżyciel prywatny, powód cywilny, obrońca oskarżonego i oskarżony. Przedstawiciele

procesowi stron zabierają głos przed stronami.

§ 2.

Jeżeli oskarżyciel lub powód cywilny ponownie zabiera głos, należy również udzielić

głosu obrońcy i oskarżonemu.

Oskarżonemu, który nie włada językiem polskim, należy przed udzieleniem głosu przetłumaczyć

przynajmniej skrót przemówień.

Po wysłuchaniu głosów stron sąd niezwłocznie przystępuje do narady.

Sąd aż do ogłoszenia wyroku może wznowić przewód sądowy, zwłaszcza w wypadku przewidzianym

w art. 399, albo też udzielić dodatkowego głosu stronom.

Podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy

głównej.

§ 1.

W sprawie zawiłej albo z innych ważnych powodów sąd może odroczyć wydanie wyroku na

czas nie przekraczający 7 dni.

§ 2.

W razie przekroczenia tego terminu rozprawę prowadzi się od początku.

§ 3.

W postanowieniu o odroczeniu wydania wyroku należy wskazać czas i miejsce jego ogłoszenia.

Niezwłocznie po ukończeniu głosowania sąd sporządza wyrok na piśmie.

§ 1.

Każdy wyrok powinien zawierać

1)

oznaczenie sądu, który go wydał, oraz sędziów, ławników, oskarżycieli i protokolanta,

2)

datę oraz miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku,

3)

imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsamość oskarżonego,

4)

przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzuca

oskarżonemu,

5)

rozstrzygnięcie sądu,

6)

wskazanie zastosowanych przepisów ustawy karnej.

§ 2.

Wyrok skazujący powinien ponadto zawierać

1)

dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną,

2)

rozstrzygnięcia co do kary i środków karnych, a w razie potrzeby, co do zaliczenia

na ich poczet tymczasowego aresztowania i zatrzymania oraz środków zapobiegawczych

wymienionych w art. 276.

§ 1.

W razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej ściganie

lub danych przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania, sąd wyrokiem umarza

postępowanie albo umarza je warunkowo. Jednakże w razie stwierdzenia okoliczności

wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 sąd wydaje wyrok uniewinniający, chyba że sprawca

w chwili czynu był niepoczytalny.

§ 2.

Umarzając postępowanie sąd stosuje odpowiednio art. 322 § 2 i 3, art. 323 § 1 i 2

oraz art. 340 § 2 i 3.

§ 3.

Sąd stosuje środek zabezpieczający wskazany w art. 99 § 1 Kodeksu karnego, jeżeli wyniki przewodu sądowego to uzasadniają, a umorzenie następuje z powodu niepoczytalności

sprawcy w chwili popełnienia czynu.

§ 4.

Umarzając postępowanie warunkowo, sąd stosuje odpowiednio art. 341.

§ 5.

Przewidując możliwość warunkowego umorzenia postępowania albo możliwość orzeczenia

kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, sąd może wznowić przewód sądowy celem

odpowiedniego zastosowania art. 341 § 3; wówczas sąd może zarządzić przerwę.

§ 1.

W razie skazania oskarżonego albo warunkowego umorzenia postępowania, sąd uwzględnia

albo oddala powództwo cywilne w całości lub w części.

§ 2.

W razie innego rozstrzygnięcia sąd pozostawia powództwo cywilne bez rozpoznania.

§ 3.

Sąd orzeka o pozostawieniu powództwa cywilnego bez rozpoznania, również jeżeli materiał

dowodowy ujawniony w toku rozprawy nie wystarcza do rozstrzygnięcia powództwa cywilnego,

a uzupełnienie tego materiału spowodowałoby znaczną przewlekłość postępowania.

§ 4.

Jeżeli zasądzone odszkodowanie nie pokrywa całej szkody lub nie stanowi pełnego zadośćuczynienia

za krzywdę, pokrzywdzony może dochodzić dodatkowych roszczeń w postępowaniu cywilnym.

§ 5.

W razie skazania albo warunkowego umorzenia postępowania sąd może zasądzić odszkodowanie

na rzecz pokrzywdzonego także z urzędu, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 6.

W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania, w wypadkach wskazanych

w ustawie sąd orzeka nawiązkę lub obowiązek naprawienia szkody.

§ 1.

W razie skazania oskarżonego sąd, uwzględniając wniosek prokuratora, zobowiązuje w

wyroku podmiot, który uzyskał korzyść majątkową w warunkach określonych w art. 52 Kodeksu karnego, do jej zwrotu w całości lub w części na rzecz Skarbu Państwa. Uniewinniając oskarżonego

albo skazując go za przestępstwo, które takiej korzyści nie przyniosło, lub umarzając

postępowanie - sąd pozostawia wniosek prokuratora bez rozpoznania.

§ 2.

Przed zakończeniem przewodu sądowego sąd przesłuchuje w charakterze świadka podmiot

określony w art. 52 Kodeksu karnego. Jeżeli podmiotem tym nie jest osoba fizyczna, przesłuchuje się organ uprawniony

do działania w jego imieniu.

§ 3.

Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zeznań.

§ 4.

Przepisy art. 72, 75, 87 i 89 stosuje się odpowiednio.

Zaliczeniu na poczet orzeczonej kary podlega również okres tymczasowego aresztowania

odbytego przez oskarżonego w innej sprawie, w której postępowanie toczyło się równocześnie,

a zapadł w niej prawomocny wyrok uniewinniający, umorzono postępowanie albo odstąpiono

od wymierzenia kary.

§ 1.

Po podpisaniu wyroku przewodniczący ogłasza go publicznie; w czasie ogłaszania wyroku

wszyscy obecni, z wyjątkiem sądu, stoją.

§ 2.

Zgłoszenie zdania odrębnego podaje się do wiadomości, a jeżeli członek składu orzekającego,

który zgłosił zdanie odrębne, wyraził na to zgodę, także jego nazwisko.

§ 3.

Po ogłoszeniu przewodniczący lub jeden z członków składu orzekającego podaje ustnie

najważniejsze powody wyroku.

§ 1.

Niestawiennictwo stron, ich obrońców i pełnomocników nie stoi na przeszkodzie ogłoszeniu

wyroku.

§ 2.

Jeżeli oskarżony pozbawiony wolności nie był obecny przy ogłoszeniu na rozprawie orzeczenia

kończącego postępowanie w sprawie, a nie miał obrońcy, orzeczenie to doręcza się oskarżonemu.

Przepis art. 100 § 6 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Jeżeli wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia co do zaliczenia tymczasowego aresztowania,

zatrzymania lub środków zapobiegawczych wymienionych w art. 276 albo dowodów rzeczowych,

sąd orzeka o tym postanowieniem na posiedzeniu. Nie można jednak orzec przepadku przedmiotów.

§ 2.

Jeżeli, wskutek braku informacji lub błędnej informacji o odbywaniu przez oskarżonego

kary pozbawienia wolności w innej sprawie, sąd nieprawidłowo zaliczył okres tymczasowego

aresztowania na poczet orzeczonej kary, stosuje się odpowiednio przepis § 1 zdanie

pierwsze.

§ 3.

Strony mają prawo wziąć udział w tym posiedzeniu. Oskarżonego aresztowanego sprowadza

się na posiedzenie tylko wtedy, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.

§ 4.

Na postanowienia, o których mowa w § 1 i § 2, przysługuje zażalenie.

Osobie nie będącej oskarżonym, która zgłasza roszczenie do mienia objętego przepadkiem

przedmiotów, przysługuje prawo dochodzenia swych roszczeń tylko w drodze postępowania

cywilnego.

§ 1.

W terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku strona może złożyć wniosek o sporządzenie

na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sporządzenie uzasadnienia z urzędu nie

zwalnia strony od złożenia wniosku o doręczenie uzasadnienia. Wniosek składa się na

piśmie.

§ 2.

Dla oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i nie był obecny podczas

ogłoszenia wyroku, termin wymieniony w § 1 biegnie od daty doręczenia mu wyroku.

§ 3.

Prezes sądu odmawia przyjęcia wniosku złożonego przez osobę nieuprawnioną lub po terminie.

Na zarządzenie prezesa przysługuje zażalenie.

§ 1.

Uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone w ciągu 7 dni od daty złożenia wniosku

o sporządzenie uzasadnienia, a w wypadku sporządzenia uzasadnienia z urzędu - od daty

ogłoszenia wyroku; w sprawie zawiłej, w razie niemożności sporządzenia uzasadnienia

w terminie, prezes sądu może przedłużyć ten termin na czas oznaczony.

§ 2.

Wyrok z uzasadnieniem doręcza się stronie, która złożyła wniosek na podstawie art.

422. Przepis art. 100 § 5 stosuje się.

§ 1.

Uzasadnienie powinno zawierać

1)

wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej

mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych,

2)

wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.

§ 2.

W uzasadnieniu wyroku należy ponadto przytoczyć okoliczności, które sąd miał na względzie

przy wymiarze kary, a zwłaszcza przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary,

środków zabezpieczających, uwzględnieniu powództwa cywilnego oraz przy innych rozstrzygnięciach

zawartych w wyroku.

§ 1.

Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przysługuje stronom i podmiotowi określonemu

w art. 416 środek odwoławczy.

§ 2.

Orzeczenie można zaskarżyć w całości lub w części. Można także zaskarżyć samo uzasadnienie

orzeczenia.

§ 3.

Odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego

prawa lub szkodzące jego interesom. Ograniczenie to nie dotyczy oskarżyciela publicznego.

§ 4.

Oskarżyciel publiczny ma prawo wnieść środek odwoławczy także na korzyść oskarżonego.

§ 1.

Od orzeczeń wydanych przez sąd odwoławczy na skutek odwołania nie przysługuje środek

odwoławczy.

§ 2.

Od innych orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy

nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 3.

Od wydanych w toku postępowania odwoławczego postanowień o przeprowadzeniu obserwacji

w zakładzie leczniczym, o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz nałożeniu kary

porządkowej przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego.

§ 1.

Odwołujący się powinien wskazać zaskarżone rozstrzygnięcie lub ustalenie, a także

podać, czego się domaga.

§ 2.

Jeżeli środek odwoławczy pochodzi od oskarżyciela publicznego, obrońcy lub pełnomocnika,

powinien ponadto zawierać wskazanie zarzutów stawianych rozstrzygnięciu oraz uzasadnienie.

§ 3.

Odwołujący się może również wskazać nowe fakty lub dowody.

§ 1.

Środek odwoławczy wnosi się na piśmie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie.

§ 2.

Strona może złożyć pisemną odpowiedź na środek odwoławczy.

§ 1.

Prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyjęcia środka odwoławczego, jeżeli wniesiony

został po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z mocy

ustawy.

§ 2.

Na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka odwoławczego na podstawie § 1 lub art.

120 § 2 przysługuje zażalenie.

§ 1.

Sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą

okoliczności określone w art. 429 § 1 albo jeżeli przyjęcie tego środka nastąpiło

na skutek niezasadnego przywrócenia terminu.

§ 2.

Na postanowienie przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego,

chyba że zostało wydane przez Sąd Najwyższy.

§ 1.

Środek odwoławczy można cofnąć.

§ 2.

Oskarżony może cofnąć wniesiony na jego korzyść środek odwoławczy, chyba że wniósł

go oskarżyciel publiczny lub zachodzi wypadek przewidziany w art. 79.

§ 3.

Środka odwoławczego wniesionego na korzyść oskarżonego nie można bez jego zgody cofnąć.

Cofnięty środek odwoławczy sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania, chyba że zachodzi

jedna z przyczyn wymienionych w art. 101, 439 lub art. 440.

§ 1.

Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego, a w zakresie szerszym

o tyle, o ile ustawa to przewiduje.

§ 2.

Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w środku

odwoławczym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

§ 1.

Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na

jego niekorzyść środek odwoławczy, a także tylko w granicach zaskarżenia, chyba że

ustawa stanowi inaczej. Jeżeli środek odwoławczy pochodzi od oskarżyciela publicznego

lub pełnomocnika, sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego ponadto tylko

w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym lub podlegających

uwzględnieniu z urzędu.

§ 2.

Środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego może spowodować orzeczenie także

na korzyść oskarżonego.

Sąd odwoławczy uchyla lub zmienia orzeczenie na korzyść współoskarżonych, choćby nie

wnieśli środka odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzecz współoskarżonego,

którego środek odwoławczy dotyczył, gdy te same względy przemawiają za uchyleniem

lub zmianą na rzecz tamtych.

Sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień,

podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie

w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych

uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania.

§ 1.

Po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, zmianie lub uchyleniu

zaskarżonego orzeczenia w całości lub w części. Dotyczy to odpowiednio rozpoznania

środka odwoławczego od uzasadnienia orzeczenia.

§ 2.

Jeżeli pozwalają na to zebrane dowody, sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie,

orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i umarza postępowanie; w innych wypadkach

uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania;

przepis art. 397 stosuje się odpowiednio.

Orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia

1)

obrazy przepisów prawa materialnego,

2)

obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia,

3)

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on

mieć wpływ na treść tego orzeczenia,

4)

rażącej niewspółmierności kary lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania

środka zabezpieczającego lub innego środka.

§ 1.

Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia

na treść orzeczenia, sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli

1)

w wydaniu orzeczenia brał udział sędzia podlegający wyłączeniu z przyczyn określonych

w art. 40 § 1 pkt 4, 5 oraz 7-9,

2)

sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na

całej rozprawie,

3)

sąd powszechny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu szczególnego albo sąd

szczególny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego,

4)

sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu,

5)

zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych w art. 17 §

1 pkt 5, 6, 9, 10 lub 11,

6)

oskarżony nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80

lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy,

7)

sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.

§ 2.

Uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w § 1 pkt 5-7 może nastąpić tylko

na korzyść oskarżonego.

§ 3.

W posiedzeniu mają prawo wziąć udział strony, obrońcy i pełnomocnicy. Przepis art.

451 § 1 stosuje się odpowiednio.

Jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono zmianie

na korzyść oskarżonego albo uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych

zarzutów.

§ 1.

Jeżeli przy rozpoznawaniu środka odwoławczego wyłoni się zagadnienie prawne wymagające

zasadniczej wykładni ustawy, sąd odwoławczy może odroczyć rozpoznanie sprawy i przekazać

zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

§ 2.

Sąd Najwyższy może przekazać rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego powiększonemu składowi

tego sądu.

§ 3.

Uchwała Sądu Najwyższego jest w danej sprawie wiążąca.

§ 4.

Obrońcy i pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w posiedzeniu.

§ 5.

Sąd Najwyższy może przejąć sprawę do swego rozpoznania.

§ 1.

Sąd któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, orzeka w granicach, w jakich

nastąpiło przekazanie. Uchylenie wyroku tylko w zakresie rozstrzygnięcia o karze albo

innym środku nie stoi na przeszkodzie uniewinnieniu oskarżonego lub umorzeniu postępowania.

§ 2.

W wypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd orzekający w pierwszej instancji,

przeprowadzając postępowanie w zakresie dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie

wyroku, może za zgodą stron poprzestać na ich ujawnieniu.

§ 3.

Zapatrywania prawne i wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania są wiążące

dla sądu, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.

W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać

orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na

niekorzyść oskarżonego. Nie dotyczy to orzekania o środkach wymienionych w art. 93 i 94 Kodeksu karnego.

Od wyroku sądu pierwszej instancji stronom przysługuje apelacja.

§ 1.

Termin do wniesienia apelacji wynosi 14 dni i biegnie dla każdego uprawnionego od

daty doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem.

§ 2.

Apelacja wniesiona przed upływem terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

wywołuje skutki określone w art. 422 i podlega rozpoznaniu; apelację taką można uzupełnić

w terminie określonym w § 1.

§ 1.

Apelacja od wyroku sądu wojewódzkiego, która nie pochodzi od prokuratora lub osoby

wymienionej w art. 88 § 2 i 3, powinna być sporządzona i podpisana przez adwokata.

§ 2.

Do apelacji sporządzonej przez prokuratora, obrońcę lub pełnomocnika dołącza się odpowiednią

liczbę odpisów dla stron przeciwnych; do apelacji wnoszonej do sądu apelacyjnego dołącza

się dodatkowo jeden odpis.

§ 1.

Apelację co do winy uważa się za zwróconą przeciwko całości wyroku.

§ 2.

Apelację co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze

i środkach karnych.

§ 3.

W apelacji można podnosić zarzuty, które nie stanowiły lub nie mogły stanowić przedmiotu

zażalenia.

§ 1.

O przyjęciu apelacji zawiadamia się prokuratora oraz obrońców i pełnomocników, a także

strony, po czym akta przekazuje się niezwłocznie sądowi odwoławczemu.

§ 2.

W wypadku wniesienia apelacji przez prokuratora, obrońcę lub pełnomocnika dołącza

się do zawiadomienia odpis apelacji strony przeciwnej, chyba że w sprawie była wyłączona

jawność rozprawy ze względu na tajemnicę państwową.

Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę na rozprawie, a w wypadkach przewidzianych przez

ustawę - na posiedzeniu.

§ 1.

Udział w rozprawie prokuratora, a obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 i 80 jest

obowiązkowy.

§ 2.

Udział w rozprawie innych stron i ich pełnomocników oraz obrońcy w wypadkach nie wymienionych

w § 1 jest obowiązkowy wtedy, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.

§ 3.

Niestawiennictwo należycie zawiadomionych o terminie rozprawy stron, obrońców lub

pełnomocników nie tamuje rozpoznania sprawy, chyba że ich udział jest obowiązkowy.

§ 1.

Sąd odwoławczy może zarządzić sprowadzenie na rozprawę oskarżonego pozbawionego wolności.

§ 2.

Jeżeli wniesiono apelację na niekorzyść oskarżonego co do winy albo apelacja wnosi

o wymierzenie lub zaostrzenie kary pozbawienia wolności, sąd odwoławczy zarządza sprowadzenie

na rozprawę oskarżonego pozbawionego wolności, chyba że uzna za wystarczającą obecność

obrońcy. Jeżeli sąd nie zarządza sprowadzenia oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza

się obrońcę z urzędu.

§ 1.

Sąd odwoławczy nie może przeprowadzić postępowania dowodowego co do istoty sprawy.

§ 2.

Sąd odwoławczy może jednak w wyjątkowych wypadkach, uznając potrzebę uzupełnienia

przewodu sądowego, przeprowadzić dowód na rozprawie, jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia

postępowania, a nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości lub

w znacznej części. Dowód można dopuścić również przed rozprawą.

§ 1.

Przewód sądowy w sądzie odwoławczym rozpoczyna ustne sprawozdanie, w którym sędzia

sprawozdawca przedstawia przebieg i wyniki dotychczasowego postępowania, a w szczególności

treść zaskarżonego wyroku oraz zarzuty i wnioski apelacyjne, jak również kwestie wymagające

rozstrzygnięcia z urzędu. W miarę potrzeby odczytuje się z akt poszczególne ich części.

§ 2.

Strony mogą składać wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski ustnie lub na piśmie; złożone

na piśmie podlegają odczytaniu, przy czym przepis art. 394 stosuje się.

§ 3.

Przewodniczący udziela głosu stronom w kolejności przez siebie ustalonej, przy czym

najpierw udziela głosu skarżącemu. Oskarżonemu i jego obrońcy nie można odmówić zabrania

głosu po przemówieniach innych stron.

§ 1.

Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej

instancji lub co do którego umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie.

§ 2.

Sąd odwoławczy może orzec surowszą karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy nie

zmienia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku.

§ 3.

Sąd odwoławczy nie może zaostrzyć kary przez wymierzenie kary 25 lat pozbawienia wolności

albo dożywotniego pozbawienia wolności.

Nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Poprawienie kwalifikacji

prawnej na niekorzyść oskarżonego może nastąpić tylko wtedy, gdy wniesiono środek

odwoławczy na jego niekorzyść.

O utrzymaniu w mocy, uchyleniu lub zmianie wyroku sądu pierwszej instancji sąd odwoławczy

orzeka wyrokiem.

§ 1.

Uzasadnienie wyroku sporządza się w każdym wypadku w terminie 14 dni.

§ 2.

W uzasadnieniu należy podać, czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty

i wnioski apelacji sąd uznał za zasadne albo niezasadne.

Przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio

w postępowaniu przed sądem odwoławczym, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią

inaczej.

§ 1.

Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu zamykające drogę do wydania wyroku, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

§ 2.

Zażalenie przysługuje także na postanowienia co do środka zabezpieczającego oraz na

inne postanowienia w wypadkach przewidzianych w ustawie.

§ 3.

Zażalenie przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy,

chyba że ustawa stanowi inaczej.

Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa

nakazuje doręczenie postanowienia - od daty doręczenia. Dotyczy to również zażalenia

na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów lub opłat zawarte w wyroku; jeżeli jednak

odwołujący się złoży wniosek o sporządzenie na piśmie oraz doręczenie uzasadnienia

wyroku, zażalenie można wnieść w terminie przewidzianym do wniesienia apelacji.

§ 1.

Do zażalenia na postanowienie kończące postępowanie, sporządzonego przez prokuratora,

obrońcę lub pełnomocnika, dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla osób, których

dotyczy zaskarżone postanowienie. Odpisy te doręcza się tym osobom niezwłocznie.

§ 2.

Jeżeli zażalenie pochodzi od osób nie wymienionych w § 1, o jego wniesieniu zawiadamia

się osoby, których dotyczy zaskarżone postanowienie.

§ 1.

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zażalenie nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego

postanowienia; sąd jednak, który je wydał, lub sąd powołany do rozpoznania zażalenia

może wstrzymać wykonanie postanowienia.

§ 2.

Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.

§ 1.

Sąd, na którego postanowienie złożono zażalenie, może je uwzględnić, jeżeli orzeka

w tym samym składzie, w którym wydał zaskarżone postanowienie; w innych wypadkach

prezes sądu przekazuje zażalenie niezwłocznie, wraz z aktami lub niezbędnymi odpisami

z akt sprawy, sądowi powołanemu do rozpoznania zażalenia.

§ 2.

Zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania oraz zabezpieczenia

majątkowego powinno być przekazane do rozpoznania w ciągu 48 godzin.

§ 1.

Strony oraz obrońcy i pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądu odwoławczego

rozpoznającego zażalenie na postanowienie kończące postępowanie. Mają oni prawo udziału

w posiedzeniu sądu odwoławczego także wtedy, gdy przysługuje im prawo udziału w posiedzeniu

sądu pierwszej instancji.

§ 2.

W innych wypadkach sąd odwoławczy może zezwolić stronom lub obrońcy albo pełnomocnikowi

na wzięcie udziału w posiedzeniu.

§ 3.

Przepis art. 451 § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia sądu stosuje się odpowiednio do zażaleń

na postanowienia prokuratora i prowadzącego dochodzenie.

§ 2.

Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje prokurator nadrzędny, a w wypadkach

przewidzianych przez ustawę - sąd.

§ 3.

Zażalenie na postanowienie prowadzącego postępowanie przygotowawcze, jeżeli nie jest

nim prokurator, rozpoznaje prokurator sprawujący nadzór nad tym postępowaniem.

§ 1.

Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia stosuje się odpowiednio do zażaleń na

zarządzenia.

§ 2.

Zażalenie na zarządzenie prezesa rozpoznaje sąd odwoławczy.

§ 1.

Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do przewidzianych w ustawie

zażaleń na czynności lub zaniechanie czynności.

§ 2.

Uznając zasadność zażalenia, organ odwoławczy stwierdza niezgodność czynności z prawem

lub brak czynności i zarządza, co należy, zwłaszcza w celu naprawienia skutków uchybienia

oraz zapobieżenia podobnym uchybieniom w przyszłości, a także podejmuje inne przewidziane

w ustawie środki.

W postępowaniu uproszczonym stosuje się przepisy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli

przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

§ 1.

W trybie uproszczonym prowadzi się postępowanie w sprawach o przestępstwa

1)

zagrożone karą nie przekraczającą 3 lat pozbawienia wolności,

2)

przewidziane w art. 159, 189 § 1, art. 204 § 3, art. 207 § 1 i art. 262 § 2 Kodeksu karnego,

3)

przewidziane w art. 278 § 1, art. 279 § 1, art. 284 § 2, art. 286 § 1 i 2, art. 288 § 1, art. 289

§ 1, art. 290 § 1 oraz w art. 291 § 1 Kodeksu karnego - jeżeli wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub zamierzona nie

przekracza dwudziestokrotnej wysokości najniższego miesięcznego wynagrodzenia.

§ 2.

Spośród spraw o przestępstwa wymienione w § 1 pkt 1 nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu

uproszczonym sprawy o przestępstwa określone w Kodeksie karnym w art. 126 § 1 i 2, art. 140 § 3, art. 156 § 2, art. 161 § 1 i 2, art. 165 § 2, art.

168, 206, 228 § 2, art. 229 § 2, art. 230, 231 § 1 i 3, art. 233 § 1, art. 240 § 1,

art. 252 § 3, art. 265 § 3, art. 271 § 2, art. 302 i 304.

Postępowania uproszczonego nie stosuje się

1)

w stosunku do oskarżonego pozbawionego wolności w tej lub innej sprawie, chyba że

zastosowano zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie wobec ujętego na gorącym uczynku

lub bezpośrednio potem sprawcy przestępstwa z art. 157 § 2 i 3, art. 191 § 1, art. 216 § 1 i 2, art. 217 § 1, art. 257 i 288 § 2

Kodeksu karnego; przepisu art. 259 § 3 nie stosuje się,

2)

jeżeli zachodzą okoliczności wymienione w art. 79 § 1.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z właściwymi ministrami określi, w drodze

rozporządzenia, organy uprawnione obok Policji do prowadzenia dochodzeń oraz organy

uprawnione do wnoszenia i popierania oskarżenia przed sądem pierwszej instancji w

sprawach podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, jak również zakres

spraw zleconych tym organom.

§ 1.

Organ prowadzący dochodzenie przesyła niezwłocznie prokuratorowi odpis postanowienia

o wszczęciu dochodzenia.

§ 2.

Postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia oraz o jego umorzeniu lub zawieszeniu

wydaje prowadzący dochodzenie, a zatwierdza je prokurator.

§ 1.

Nie jest wymagane sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz wydanie

postanowienia o zamknięciu dochodzenia, chyba że podejrzany jest zatrzymany lub tymczasowo

aresztowany.

§ 2.

Przesłuchanie osoby podejrzanej zaczyna się od powiadomienia jej o treści zarzutu

wpisanego do protokołu przesłuchania. Osobę tę od chwili rozpoczęcia przesłuchania

uważa się za podejrzanego.

§ 3.

Podejrzanemu należy umożliwić przygotowanie się do obrony, a zwłaszcza ustanowienie

lub wyznaczenie obrońcy.

§ 4.

Przepisu art. 307 § 4 nie stosuje się.

§ 1.

Na wniosek podejrzanego lub obrońcy organ prowadzący dochodzenie zaznajamia podejrzanego

z materiałami ukończonego dochodzenia. O prawie tym należy pouczyć podejrzanego podczas

pierwszego przesłuchania. Nie usprawiedliwione niestawiennictwo podejrzanego, który

zgłosił wniosek o zaznajomienie go z materiałami ukończonego dochodzenia, w terminie

wyznaczonym na dokonanie tej czynności, nie tamuje toku postępowania.

§ 2.

Dochodzenie powinno być ukończone w ciągu miesiąca. Prokurator może przedłużyć ten

okres do 2 miesięcy; w razie niezakończenia dochodzenia we wskazanym terminie dalsze

postępowanie prowadzi się na zasadach ogólnych.

§ 3.

Prowadzący dochodzenie sporządza akt oskarżenia, chyba że prokurator sam to uczyni;

akt oskarżenia może nie zawierać uzasadnienia.

§ 4.

Akt oskarżenia sporządzony przez Policję zatwierdza i wnosi do sądu prokurator. Nie

dotyczy to innych organów ścigania.

Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom formalnym, a sprawę skierowano na rozprawę

główną, odpis aktu oskarżenia można doręczyć oskarżonemu łącznie z wezwaniem na rozprawę.

§ 1.

Sąd rozpoznaje sprawę jednoosobowo. Prezes sądu rejonowego może zarządzić rozpoznanie

sprawy w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, jeżeli jest to uzasadnione jej

okolicznościami. Prezes sądu wojewódzkiego może zarządzić rozpoznanie sprawy jednoosobowo,

jeżeli była rozpoznana w pierwszej instancji w takim składzie.

§ 2.

Jeżeli sąd rozpoznaje sprawę jednoosobowo, sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego.

Niestawiennictwo oskarżyciela nie tamuje toku rozprawy ani posiedzenia.

Jeżeli w sprawie z oskarżenia publicznego nie bierze udziału w rozprawie oskarżyciel,

akt oskarżenia odczytuje protokolant.

§ 1.

Jeżeli oskarżony, któremu doręczono wezwanie, nie stawi się na rozprawę główną, sąd

może prowadzić postępowanie bez jego udziału, a jeżeli nie stawił się również obrońca

- wydać wyrok zaoczny.

§ 2.

Jeżeli oskarżony nie stawił się na rozprawę, odczytuje się uprzednio złożone jego

wyjaśnienia. Przepis art. 396 § 2-4 stosuje się odpowiednio.

Rozprawy głównej nie można przeprowadzić w czasie nieobecności oskarżonego, jeżeli

usprawiedliwiwszy swe niestawiennictwo wnosił o odroczenie rozprawy.

Wyrokiem zaocznym można orzec tytułem środka zabezpieczającego jedynie przepadek wymieniony

w art. 39 pkt 4 Kodeksu karnego.

§ 1.

Wyrok zaoczny doręcza się oskarżonemu. W terminie 7 dni od doręczenia odpisu wyroku

zaocznego oskarżony może wnieść sprzeciw, w którym powinien usprawiedliwić swoją nieobecność

na rozprawie. Może on połączyć ze sprzeciwem wniosek o uzasadnienie wyroku na wypadek

nieprzyjęcia lub nieuwzględnienia sprzeciwu.

§ 2.

Sąd nie uwzględni sprzeciwu, jeżeli uzna nieobecność oskarżonego na rozprawie za nie

usprawiedliwioną. Na postanowienie to służy zażalenie.

§ 3.

Uwzględnienie sprzeciwu powoduje ponowne rozpoznanie sprawy. Wyrok zaoczny traci moc,

gdy oskarżony lub jego obrońca stawi się na rozprawę.

Jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego okaże się, że sprawa nie podlega rozpoznaniu

w postępowaniu uproszczonym, sąd za zgodą oskarżonego rozpoznaje sprawę w dalszym

ciągu w postępowaniu zwyczajnym w tym samym składzie.

§ 1.

Postępowanie uproszczone toczy się również w razie przerwania rozprawy na czas nie

dłuższy niż 21 dni.

§ 2.

Jeżeli sprawy nie można rozpoznać w terminie wskazanym w § 1, sąd rozpoznaje sprawę

w dalszym ciągu w postępowaniu zwyczajnym w tym samym składzie.

W sprawach z oskarżenia prywatnego stosuje się przepisy o postępowaniu uproszczonym,

z zachowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Przepisu art. 470 nie stosuje się.

§ 1.

Sprawy z oskarżenia prywatnego sąd rejonowy rozpoznaje jednoosobowo. Prezes sądu może

zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, jeżeli

ze względu na okoliczności uzna to za stosowne.

§ 2.

Sprawy o przestępstwa określone w art. 212 Kodeksu karnego sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.

Akt oskarżenia może ograniczyć się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego mu

czynu oraz wskazania dowodów, na których opiera się oskarżenie.

§ 1.

Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę i w razie potrzeby

zabezpiecza dowody, po czym przesyła skargę do właściwego sądu.

§ 2.

Na polecenie sądu Policja dokonuje określonych przez sąd czynności dowodowych, po

czym ich wyniki przekazuje sądowi. Przepis art. 308 stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Rozprawę główną poprzedza posiedzenie pojednawcze, które prowadzi sędzia.

§ 2.

Na wniosek lub za zgodą stron sąd może zamiast posiedzenia pojednawczego wyznaczyć

odpowiedni termin dla przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Przepis art. 320

stosuje się odpowiednio.

§ 1.

Posiedzenie pojednawcze rozpoczyna się wezwaniem stron do pojednania.

§ 2.

W protokole posiedzenia pojednawczego należy w szczególności zaznaczyć stanowisko

stron wobec wezwania do pojednania oraz wyniki przeprowadzonego posiedzenia pojednawczego;

jeżeli doszło do pojednania, protokół podpisują także strony.

§ 1.

Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na posiedzenie pojednawcze

bez usprawiedliwionej przyczyny uważa się za odstąpienie od oskarżenia; w takim wypadku

prowadzący posiedzenie postępowanie umarza.

§ 2.

W razie nie usprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego prowadzący posiedzenie

pojednawcze kieruje sprawę na rozprawę główną, a w miarę możności wyznacza od razu

jej termin.

§ 1.

W razie pojednania stron postępowanie umarza się.

§ 2.

Jeżeli do pojednania doszło w wyniku mediacji, przepis art. 490 § 2 stosuje się odpowiednio.

W toku posiedzenia pojednawczego lub w wyniku mediacji dopuszczalne jest pojednanie

się obejmujące również inne sprawy z oskarżenia prywatnego, toczące się pomiędzy tymi

samymi stronami.

§ 1.

Równocześnie z pojednaniem strony mogą zawrzeć ugodę, której przedmiotem mogą być

również roszczenia pozostające w związku z oskarżeniem.

§ 2.

Ugoda zawarta na posiedzeniu pojednawczym jest tytułem egzekucji sądowej po nadaniu

przez sąd klauzuli wykonalności.

§ 1.

W razie niedojścia do pojednania kieruje się sprawę na rozprawę główną, a w miarę

możności wyznacza od razu jej termin, chyba że zachodzi potrzeba skierowania sprawy

na posiedzenie w celu innego rozstrzygnięcia.

§ 2.

Strony obecne na posiedzeniu powinny zgłosić wnioski dowodowe.

§ 3.

Sąd może postanowić, że ze względu na okoliczności sprawy będzie ona rozpoznana z

udziałem ławników.

§ 1.

Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego umarza się za zgodą oskarżonego, jeżeli

oskarżyciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed prawomocnym zakończeniem postępowania.

§ 2.

Zgoda oskarżonego nie jest wymagana, jeżeli oskarżyciel prywatny odstąpi od oskarżenia

przed rozpoczęciem przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej.

§ 3.

Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej

bez usprawiedliwionych powodów uważa się za odstąpienie od oskarżenia.

§ 1.

Oskarżony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wnieść przeciwko

oskarżycielowi prywatnemu będącemu pokrzywdzonym wzajemny akt oskarżenia o ścigany

z oskarżenia prywatnego czyn, pozostający w związku z czynem mu zarzucanym. Sąd rozpoznaje

wówczas łącznie obie sprawy.

§ 2.

Odstąpienie jednego z oskarżycieli prywatnych od oskarżenia powoduje umorzenie postępowania

tylko w części dotyczącej wniesionego przezeń oskarżenia.

§ 3.

Obaj oskarżyciele prywatni korzystają z uprawnień oskarżonego. Pierwszeństwo zadawania

pytań i przemówień przysługuje temu oskarżycielowi prywatnemu, który pierwszy wniósł

akt oskarżenia. Sąd w wyroku zaznacza, że postępowanie toczyło się z powodu oskarżeń

wzajemnych.

§ 1.

Oskarżenie wzajemne jest niedopuszczalne, jeżeli prokurator wcześniej wszczął postępowanie

albo przyłączył się do postępowania.

§ 2.

Jeżeli po wniesieniu oskarżenia wzajemnego prokurator przyłączy się do jednego z oskarżeń

wzajemnych, sąd wyłącza oskarżenie przeciwne do osobnego postępowania. Przepis art.

60 § 2 stosuje się.

§ 3.

W razie objęcia przez prokuratora obu oskarżeń wzajemnych postępowanie toczy się z

urzędu, zaś oskarżeni korzystają w odpowiednim zakresie również z uprawnień oskarżycieli

posiłkowych.

Przepisy art. 492-494 stosuje się odpowiednio również na rozprawie.

§ 1.

W sprawach o przestępstwa podlegające rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, uznając

na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału, że przeprowadzenie

rozprawy nie jest konieczne, sąd może w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary

ograniczenia wolności lub grzywny wydać nakaz karny.

§ 2.

W postępowaniu nakazowym stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu uproszczonym,

jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

§ 3.

Sąd może wydać nakaz karny, jeżeli na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu

i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości.

§ 4.

Nakaz karny wydaje sąd jednoosobowo na posiedzeniu. Oskarżony, jego obrońca, pokrzywdzony

i jego pełnomocnik mają prawo wziąć udział w tym posiedzeniu.

Wydanie nakazu karnego jest niedopuszczalne

1)

w stosunku do osoby pozbawionej wolności w tej lub innej sprawie,

2)

w sprawie z oskarżenia prywatnego,

3)

jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 79 § 1.

§ 1.

Nakazem karnym można orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 100

stawek dziennych.

§ 2.

Obok kary określonej w § 1 można, w wypadkach przewidzianych w ustawie, orzec przepadek

przedmiotów oraz nawiązkę.

§ 3.

Sąd może poprzestać na orzeczeniu środka karnego, o którym mowa w § 2, jeżeli zachodzą

warunki orzeczenia tylko tego środka.

§ 1.

Wydając nakaz karny sąd zasądza w całości roszczenie zgłoszone w powództwie cywilnym

lub odszkodowanie pieniężne na podstawie art. 415 § 5.

§ 2.

Jeżeli materiał dowodowy zebrany w postępowaniu przygotowawczym nie wystarcza do rozstrzygnięcia

powództwa cywilnego, sąd pozostawia powództwo cywilne bez rozpoznania.

Nakaz karny powinien zawierać

1)

oznaczenie sądu i sędziego, który go wydał,

2)

datę wydania nakazu,

3)

imię i nazwisko oraz inne dane określające tożsamość oskarżonego,

4)

dokładne określenie czynu przypisanego przez sąd oskarżonemu, ze wskazaniem zastosowanych

przepisów ustawy karnej,

5)

wymiar kary i inne niezbędne rozstrzygnięcia,

6)

uzasadnienie.