Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 lipca 1997 r. w sprawie szczególnych warunków sanitarnych przy produkcji i w obrocie naturalnych wód mineralnych, mineralnych wód mieszanych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych.

§ 1. Rozporządzenie określa szczegółowe warunki

sanitarne produkcji naturalnych wód mineralnych, mineralnych wód mieszanych, naturalnych wód źródla­

nych oraz wód stołowych, zwanych dalej "wodami",

przeznaczonych do wprowadzania do obrotu w opakowaniach jednostkowych.

§ 2. W rozumieniu rozporządzenia

wody źródlanej lub wody podziemnej służącej do

zaopatrywania ludności w wodę z naturalną wodą

mineralną, solam i naturalnymi lub innymi składni­

kami mineralnymi.

Załącznik nr 2

KLASYFIKACJA NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, MINERALNYCH WÓD MIESZANYCH, NATURALNYCH

WÓD ŹRÓDLANYCH ORAZ WÓD STOŁOWYCH

I. Według ogólnej zawartości rozpuszczonych składni­

ków mineralnych

1. Woda niskozmineralizowana - naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana, naturalna woda źródlana - woda zawierająca w 1 dm 3 poniźej

500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

2. Woda średniozmineralizowana - naturalna woda

mineralna, mineralna woda mieszana - woda zawierająca w 1 dm 3 od 500 do 1500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

3. Woda wysokozmineralizowana - naturalna woda

mineralna, mineralna woda mieszana - woda zawierająca w 1 dm 3 powyżej 1500 mg rozpuszczonych składników mineralnych.

)

II. Według stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla

2. Woda niskosodowa - naturalna woda mineralna,

mineralna woda mieszana, woda źródlana zawierająca poniżej 20 mg Na+/dm 3.

3. Woda z naturalną zawartością magnezu - naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana

i woda stołowa zawierająca magnez Mg2+ w stęże­

niu 50-300 mg/dm 3.

4. Woda z naturalną zawartością wapnia Ca 2+ - naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana i woda stołowa zawierająca wapń w stężeniu

150 - 500 mg/dm 3.

5. Woda z naturalną zawartością fluorków F- - naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana

zawierająca fluorki w stężeniu 1,5-2,5 mg/dm 3.

1. Wody nie nasycone dwutlenkiem węgla.

2. Wody z niską zawartością dwutlenku węgla naturalnego pochodzenia lub CO 2 wg PN-C-84-909:1972

- wody zawierające poniżej 2500 mg COidm3.

3. Wody z wysoką zawartością dwutlenku węgla naturalnego pochodzenia lub CO 2 wg PN-C-84909:1972

- wody zawierające powyżej 4000 mg CO 2/dm 3.

III. Według zawartości składników mineralnych mają­

cych znaczenie fizjologiczno-odżywcze dla zdrowia, których obecność i stężenie należy zaznaczyć

większymi literami na etykiecie

1. Woda słona - naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana, woda stołowa zawierająca powyżej 1000 mg NaCI/dm 3

6. Woda z naturalną zawartością jodków J- - naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana zawierająca jodki w stężeniu 0,5-1,0 mg/dm 3.

7. Woda z naturalną zawartością siarczanów S04-naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana i woda stołowa zawierająca siarczany w stę­

żeniu 250-600 mg/dm 3.

8. Woda z naturalną zawartością żelaza Fe 2+ - naturalna woda mineralna zawierająca żelazo w stęże­

niu 5,0-10,0 mg/dm 3.

9. Woda alkaliczna - naturalna woda mineralna,

mineralna woda mieszana i woda stołowa zawierająca wodorowęglany HC0 - w

stężeniu

3

600-1200 mg/dm 3.

Egzemplarze bieżące i z lat ubiegłych oraz załączniki można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii

Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ul. Powsińska 69nl, 02-903 Warszawa

Reklamacje z powodu niedoręczenia poszczególnych numerów zgłaszać należy na piśmie do Wydziału Wydawnictw i Poligrafii

Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Min istrów, ul. Powsińska 69nl , 02-903 Warszawa,

do 15 dni po otrzymaniu następnego kolejnego numeru

o wszelkich zmianach nazwy prenumeratora lub adresu prosimy niezwłocznie informować na piśmie Wydział Wydawnictw i Poligrafii

Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Redakcja: Departam ent Legislacyj ny Rządu, Al. Ujazdowskie 1/3,00-583 Warszawa, P-29

Skład, druk i kolportaż: Wydział Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

ul. Powsińska 69nl, 02-903 Warszawa, tel. 694-67-50, 694-67-52 i 694-67-03, fax 694-62-06

Tło czono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Kancelarii Prezesa Rady Mini strów

ul. Powsińska 69nl, 02-903 Warszawa

Zam. 679tN/C/97

ISSN 0867-3411

Cena 1 zł 60 gr

§ 3. 1. Wymagania organoleptyczne, chemiczne, fizyczne i mikrobiologiczne, jakim powinny odpowiadać

naturalna woda mineralna, mineralna woda mieszana,

naturalna woda źródlana, oraz wymagania mikrobiologiczne i zawartość związków azotowych w wodzie stołowej określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

2. Woda stołowa, z wyjątkiem składników decydujących

o jej zmineralizowaniu, powinna odpowiadać

wymaganiom organoleptycznym, fizycznym i chemicznym określonym w odrębnych przepisach.

1) naturalną wodą mineralną jest woda pochodząca

ze złoża podziemnego, izolowanego geologicznie

od zanieczyszczeń zewnętrznych, o udokumentowanych zasobach, wyróżniająca się pierwotną czystością, stałym naturalnym składem chemicznym

oraz zawartością makro- i mikroskładników w ilościach i wzajemnych proporcjach korzystnych dla

zdrowia,

2) mineralną wodą mieszaną jest woda otrzymywana

z naturalnych wód mineralnych, różniących się

składem chemicznym przez ich zmieszanie wokreślonych stałych proporcjach ilościowych,

3) naturalną wodą źródlaną jest woda niskozmineralizowana, pochodząca ze złoża podziemnego o udokumentowanych zasobach, pierwotnie czysta, której skład chemiczny i właściwości mogą podlegać

niewielkim wahaniom uwarunkowanym geologicznie,

4) wodą stołową jest woda naturalnie lub sztucznie

mineralizowana, otrzymywana przez zmieszanie

§ 4. Podmiot gospodarczy może produkować naturalną wodę mineralną, mineralną wodę mieszaną, na-

turalną wodę źródlaną oraz wodę stołową, jeżeli posia-

da

1) dokumentację hyd rogeologiczną zawierającą ustalenie zasobów wód podziemnych oraz dane o ich

pochodzeniu, zatwierdzoną w trybie odrębnych

przepisów,

2) pozwolenie wodnoprawne, wydane na podstawie

ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo

wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230, z 1980 r. Nr 3, poz. 6,

z 1983 r. Nr 44, poz. 201, z 1989 r. Nr 26, poz. 139

i Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i Nr 39,

poz. 222, z 1991 r. Nr 32, poz. 131 i Nr 77, poz. 335,

z 1993 r. Nr 40, poz. 183, z 1994 r. Nr 27, poz. 93,

z 1995 r. Nr 47, poz. 243, z 1996 r. Nr 106, poz. 496

oraz z 1997 r. Nr 47, poz. 299), lub koncesję wydaną na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96

i z 1996 r. Nr 106, poz. 496),

-

2629 -

3) ocenę jakości wody, spor z ądzoną przez Państwowy

Zakład Higieny.

§ 5. 1. Woda do produkcji naturalnej wody mineralnej oraz naturalnej wody źródlanej może być wydobywana kilkoma ujęciami ze złoża podziemnego tylko

w przypadku takiego samego składu chem icznego wody z tych ujęć.

2. Woda do produkcji naturalnej wody mineralnej,

mineralnej wody m ieszane j i naturalnej wody źródla ­

nej nie może być cze rpana z ujęcia i z urządzeń służą­

cych do zaopatrywania ludności w w odę .

3. System wydobywan ia wody podziemnej ze zło­

źa i doprowadzan ia jej do rozlewni natu ralnej wody mineralnej, mineralnej wody mieszanej i naturalnej wody

natural-

źródlanej powinien zapewn i ać zachowan ie

nych właściwości wody podziemnej .

4. Woda podziemna do produkcj i naturalnej wody

mineralnej, mineralnej wody mieszanej, naturalnej

wody źródlanej i wody stołowej powinna być doprowadzana z ujęcia do rozlewni r u roc i ąg i em . Niedopusz·

czalny jest transport wody do rozlewni w jakichkolwiek

pojemnikach i cysternach.

5. Każde ujęc i e naturalnej wody m ineralnej oraz

naturalnej wody źródlanej musi po s iada ć określoną

nazwę. Jeżeli z ujęcia do produkcj i naturalnej wody mi neralnej lub z ujęcia do pro dukcji naturalnej wody źró­

dlanej korzysta w i ęcej niż jeden producent, to gotowy

produkt musi mie ć tę samą nazwę handlową .

§ 6. 1. W toku produkcj i naturalnej wody mineral nej, mineralnej wody mieszanej i nat uralnej wody źró ­

dlanej dopuszcza się stosowani e metod poprawiają­

cych cechy organoleptyczne wody, jak: napowietrzanie

wody z ujęcia w celu odgazowania (siarkowodór, ra don) i odźelazianie oraz filtrację osadów na filtrach żwi­

rowych. Zastosowanie innych filtrów wymaga każdo­

razowo uzyskania pozytywnej opinii Państwowego Zakładu Higieny.

Poz. 544

oraz odrębną instalację z zimną i ciepłą wodą używaną

w procesie produkcyjnym .

3. Naturalna woda mineralna, mineralna woda

mieszana, naturalna woda źródlana i woda stołowa powinny być produkowane w wyodrębnionych ciągach

technologicznych. Produkcja naprzemienna z innymi

napojami wymaga zgody państwowego terenowego

inspektora sanitarnego, po przedstawieniu pozytywnej

opinii Państwowego Zakładu Higieny.

§ 8. 1. Opakowania jednostkowe naturalnych wód

mineralnych, mineralnych wód mieszanych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych, z wyjątkiem

opakowań szklanych, oraz ich zamknięcia powinny posiadać atest Państwowego Zakładu Higieny.

2. Wielkość opakowań jednostkowych dla naturalnej wody mineralnej i mineralnej wody mieszanej nie

może przekraczać pojemności 2 dm 3 . Naturalne wody

źródlane i wody stołowe mogą być rozlewane do opa kowań różnego typu i pojemności. Opakowania o pojemności większej n i ż 5 dm 3 powinny być zaopatrzone

w kranik lub inne urządzenie dozujące.

3. Mycie i dezynfekcja wszystkich rodzajów opakowań

jednostkowych powinny być zautomatyzowane

i powinny zapewniać czystość opakowań pod wzglę ­

dem fizycznym, chemicznym i mikrobiologicznym.

§ 9. Wody powinny być znakowane w sposób okre-

ślony w

przepisach o znakowaniu środków spożyw­

czych w opakowaniach jednostkowych przeznaczonych do obrotu, a ponadto należy na nich umieszczać

następujące informacje

1) rodzaj wody, określony zgodnie z § 1 oraz klasyfikacją naturalnych wód mineralnych, mineralnych

wód mieszanych , naturalnych wód źródlanych

oraz wód stołowych, zawartą w załączniku nr 2 do

rozporządzenia, a także zawartość charakterystycznych składników,

2) nazwę ujęcia i miejscowość, w której znajduje się

ujęcie,

2. Dopuszcza się stosowanie promieniowania UV

wyłącznie w

celu zapewnienia właściwych wymagań

mikrobiologicznych wody w związku z jej napowietrzaniem.

3. Naturalne wody mineralne, mineralne wody

mieszane, naturalne wody źródlane i wody stołowe

mogą być nasycane w toku produkcji dwutlenkiem wę­

gla naturalnego pochodzen ia lub spełniającym wymagania PN-C-84-909: 1972.

§ 7. 1. Rozlewnia wód powinna znajdować się w odrębnym

budynku lub jego wydzielonej części, w bliskim sąsiedztwie ujęcia.

3) zawartość dwutlenku węgla -

dla wód nasyconych

CO 2 ·

§ 10. Przepisy rozporządzen i a, z wyjątkiem § 4 pkt 1

i 2, § 5, § 6 ust. 1, § 7 i § 8 ust. 3, stosu je się także do

obrotu wodami przywożonymi z zagranicy.

§ 11. Podmioty gospodarcze prowadzące rozlewnie

wód w dniu wejścia w życie rozporządzenia dostosują

warunki sanitarne produkcji wód do wymagań określo­

nych rozporządzeniem w terminie 2 lat od wejścia

w życie rozporządzenia.

§ 12. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

3 miesięcy od dnia ogłoszenia .

2. Rozlewnia wód powinna pos i adać odrębną instalację doprowa~zającą wodę ze zł oźa podziemnego

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej : R. J. Żochowski

-

2630-

-

2628 -

sanitarnych i innych materiałów medycznych, oraz

pisemna instrukcja sposobu utylizacji odpadów.

6. W pomieszczeniu, w którym jest wykonywana indywidualna specjalistyczna praktyka w określonej

dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, powinien być zestaw urządzeń umożliwiają­

cych udzielanie świadczeń zdrowotnych zgodnie

z wiedzą wymaganą w tej dziedzinie medycyny.

Poz. 543 i 544

7. W pomieszczeniu, w którym wykonywane są zabiegi światłolecznictwa lub badanie laboratoryjne, powinna być urządzona wentylacja mechaniczna.

8. W pomieszczeniu, w którym są wykonywane

świadczenia takie, jak opatrunki, zdejmowanie

szwów, przy użyciu sprzętu medycznego, lub w innym pomieszczeniu powinno być zainstalowane

urządzenie do sterylizacji.

544

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ

z dnia 8 lipca 1997 r.

w sprawie szczególnych warunków sanitarnych przy produkcji i w obrocie naturalnych wód mineralnych,

mineralnych wód mieszanych, naturalnych wód źródlanych oraz wód stołowych.

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i ży­

wienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115,

z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192,

z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456 oraz z 1997 r.

Nr 43, poz. 272 i Nr 60, poz. 369) zarządza się, co następuje

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki

Społecznej z dnia 8 lipca 1997 r. (poz. 544)

Załącznik nr 1

WYMAGANIA ORGANOLEPTYCZNE, CHEMICZNE, FIZYCZNE I MIKROBIOLOGICZNE DLA BUTELKOWANYCH

NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, MINERALNYCH WÓD MIESZANYCH, NATURALNYCH WÓD

ŹRÓDLANYCH I WÓD STOŁOWYCH

I. Wymagania organoleptyczne, fizyczne i chemiczne

Wskaźnik jakości

Lp.

Jednostka

Wymagane wartości

mgPt

poniźej 5

mg/dm 3

poniżej 3

1

Barwa

2

Mętność

3

Zapach

niewyczuwalny obcy

4

Smak

niewyczuwalny obcy

5

Odczyn

6

Ch lorki (CI)

7

Fluorki (F)

8

Sód (Na)

9

Siarczany (S04)

10

Źelazo (Fe)

11

12

Całkowita promieniotwórcza aktywność

pH

mg/dm 3

"

"

"

5,0-8,5

poniżej 300 a)

poniżej 1,5 a)/2,5 b )

poniżej 200 a)

poniżej 250 a)

poniżej 0,5cl

Całkow i ta promieniotwórcza aktywność ex

"

Bq

0,1

p

Bq

1,0

al dla naturalnych wód źródlanych i wód niskozmineralizowanych

bl dla naturalnych wód mineralnych

ci dla wód odżelazianych

II. Substancje niepożądane w nadmiernych ilościach i toksyczne

Najwyższa dopuszczalna

Lp.

Wskaźnik jakości

Jednostka

1

2

3

4

mg/dm 3

1,00

13

Amoniak (NH 4)

14

Antymon (Sb)

15

Azotyny (N0 2 )

"

16

Azotany (N0 3 )

"

17

Arsen (As)

18

Bar (Ba)

19

Bor (H 3 B0 3 )

20

Cyjanki (CN)

21

Cynk (Zn)

22

Chrom (Cr)

"

"

"

"

"

"

"

wartość

0,01

0,005

10,00/20,00al

0,05

1,00

30,00

0,01

1,00

0,01

-

Poz. 544

2631 -

2

23

Glin (Al)

24

Kadm (Cd)

25

Mangan (Mn)

26

Miedź (Cu)

27

Nikiel (Ni)

28

Ołów (Pb)

29

Rtęć (Hg)

30

Selen (Se)

31

Siarczki (52)

32

ChZT (02)

33

Fenole

34

Detergenty anionowe reagujące z błękitem

metylenowym

3

4

mg/dm 3

0,10

0,003

"

0,50

"

1,00

"

0,02

"

0,01

"

0,001

"

0,01

"

0,05

"

3,00

"

0,002

"

35

DDT i jego metabolity

36

Benzo(a) piren

benzo/klfl uoranten

be n zo/b/fl uoranten

benzo/g, h, i/perylen

indeno/1, 2, 3/-c,d piren

fluoranten

0,01

"

0,0002

"

ng/dm 3

10

suma wwa* 100

al dla naturalnych wód źródlanych i wód stołowych

* wwa- wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne

III. Wymagania mikrobiologiczne

Najwyźsza dopuszczalna wartość

Woda w butelce

Wskaźnik jakości

Lp.

Woda z ujęcia

do 12 h od

po 12 h od

napełnienia

napełnienia

37

Liczba bakterii grupy coli w 250 mi wody

O

O

O

38

Liczba bakterii grupy coli typu kałowego

w 250 mi wody

O

O

O

Liczba bakterii Pseudomonas aeruginosa

w 250 mi wody

O

O

O

Liczba bakterii Streptococcus faecalis

w 250 mi wody

O

O

O

39

40

41

Najwyższa dopuszczalna liczba bakterii

wyhodowanych w 1 mi wody na agarze

nie

oznacza

odżywczym

się

-

w temp. 37°C po 24 godz.

5

20

-

w temp. 20°C po 72 godz.

-

2632-