Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 maja 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

1

Ustawa określa zasady tworzenia w zakładach pracy zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

zwanego dalej „Funduszem”, i zasady gospodarowania środkami tego Funduszu, przeznaczonego

na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do

korzystania z Funduszu oraz na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych.

2

Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrami Pracy i Polityki Socjalnej

oraz Finansów w stosunku do pracowników zatrudnionych w podległych mu jednostkach

sfery budżetowej, nie będących funkcjonariuszami lub żołnierzami zawodowymi, a Minister

Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrami Pracy i Polityki Socjalnej oraz Finansów

w stosunku do pracowników zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej więziennictwa,

nie będących funkcjonariuszami służby więziennej, określą w drodze rozporządzenia

1)

sposób tworzenia i gromadzenia środków Funduszu,

2)

wysokość odpisu na Fundusz, jednak nie wyższą od określonej w ustawie.

3.

Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrami Pracy i Polityki Socjalnej oraz

Finansów może określić, w drodze rozporządzenia, sposób tworzenia i gromadzenia środków

Funduszu oraz wysokość odpisu na Fundusz - jednak nie wyższą od określonej w ustawie

- w stosunku do pracowników cywilnych wojska.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1

działalność socjalna - usługi świadczone przez zakłady pracy na rzecz różnych form

wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, udzielanie

pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy

na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową,

2

coroczny odpis podstawowy - równowartość dokonanych odpisów na rachunek bankowy Funduszu

w wysokości określonej w art. 5, na zasadach określonych w art. 6 ust. 2,

3)

zakład pracyart. 3 Kodeksu pracy,

4

zakładowe obiekty socjalne - ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypoczynkowe, sanatoria,

ogrody działkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, żłobki i przedszkola oraz obiekty

służące działalności kulturalnej,

5)

osoby uprawnione do korzystania z Funduszu - pracowników i ich rodziny, emerytów i

rencistów - byłych pracowników i ich rodziny oraz inne osoby, którym zakład pracy

przyznał prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z Funduszu,

6)

podmiot gospodarczy - osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną

nie posiadającą osobowości prawnej, jeżeli przedmiot jej działania obejmuje prowadzenie

działalności gospodarczej.

1.

Fundusz tworzą, z zastrzeżeniem art. 4, zakłady pracy, które przed dniem wejścia w

życie ustawy miały obowiązek tworzenia zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego.

2.

Przepis ust. 1 dotyczy również zakładów utworzonych lub przejętych w drodze przekształcenia

przedsiębiorstw państwowych.

3.

Zakłady pracy, które przed dniem wejścia w życie ustawy nie były objęte przepisami

o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym, mogą tworzyć Fundusz na zasadach

określonych w ustawie.

4.

Zakłady pracy, o których mowa w ust. 3, mogą stosować niższe odpisy lub nie tworzyć

Funduszu, nie dłużej jednak niż przez dwa lata od dnia wejścia w życie ustawy.

1.

Układy zbiorowe pracy mogą dowolnie kształtować wysokość odpisu na Fundusz, mogą również

postanawiać, że Fundusz nie będzie tworzony.

2.

Po upływie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy zakłady pracy, które nie zostały

objęte układem zbiorowym pracy, mają obowiązek tworzenia Funduszu na zasadach określonych

w ustawie.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1.

Fundusz tworzy się z corocznego odpisu podstawowego, naliczanego w stosunku do przeciętnej

liczby zatrudnionych.

2.

Wysokość odpisu podstawowego, o którym mowa w ust. 1, wynosi na jednego zatrudnionego,

z zastrzeżeniem ust. 3, 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce

narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne

wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą.

3.

Wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika zatrudnionego w szczególnie uciążliwych

warunkach pracy wynosi 50% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa

w ust. 2.

3a

Wysokość odpisu, o której mowa w ust. 3, może być stosowana na wszystkich pracowników

w zakładzie pracy zlokalizowanym na obszarze, na którym występują szkodliwe uciążliwości

dla środowiska.

3b

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, obszary, na których występują szkodliwe

uciążliwości dla środowiska.

4.

Wysokość odpisu podstawowego może być zwiększona o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia

miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, na każdą zatrudnioną osobę, zaliczoną do I lub

II grupy inwalidzkiej.

5

Zakłady pracy sprawujące opiekę socjalną nad emerytami i rencistami, w tym także ze

zlikwidowanych zakładów pracy, mogą zwiększyć Fundusz o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia

miesięcznego, o którym mowa w ust. 2, na każdego emeryta i rencistę uprawnionego do

tej opieki.

6.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z ogólnokrajowymi organizacjami

międzyzwiązkowymi oraz ogólnokrajowymi związkami zawodowymi - reprezentatywnymi dla

pracowników większości zakładów pracy określi, w drodze rozporządzenia, sposób ustalania

przeciętnej liczby zatrudnionych oraz przeciętnej liczby zatrudnionych w szczególnie

uciążliwych warunkach pracy, w celu naliczania odpisu na Fundusz.

7.

Przeciętne wynagrodzenie miesięczne, o którym mowa w ust. 2, ogłasza Prezes Głównego

Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”

nie później niż do dnia 20 lutego każdego roku.

8.

Przepisów ust. 1-7 nie stosuje się do

1)

szkół wyższych działających na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym,

2)

szkół i placówek objętych systemem oświaty w stosunku do nauczycieli podlegających

przepisom Karty Nauczyciela.

8a

W zakładzie pracy odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 5, 13 i 14, tworzą jeden

Fundusz.

1.

Odpisy i zwiększenia, o których mowa w art. 4 i 5, obciążają koszty działalności zakładu

pracy.

2.

Równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych zgodnie z art. 5 na dany rok

kalendarzowy kierownik zakładu pracy przekazuje na rachunek bankowy Funduszu w terminie

do dnia 30 września tego roku, z tym że w terminie do dnia 31 maja tego roku przekazuje

kwotę stanowiącą co najmniej 75% równowartości odpisów, o których mowa w art. 5 ust.

1-3.

3.

W zakładzie pracy rozpoczynającym działalność w roku kalendarzowym równowartość odpisów

i zwiększeń, o których mowa w art. 5, za ten rok kalendarzowy kierownik zakładu pracy

przekazuje na rachunek bankowy Funduszu w terminie do dnia 31 grudnia, z tym że w

terminie 3 miesięcy licząc od końca miesiąca, w którym rozpoczął działalność, przekazuje

kwotę stanowiącą co najmniej 75% rocznego odpisu podstawowego, o którym mowa w art.

5 ust. 1-3.

1.

Środki Funduszu zwiększa się o

1)

wpływy z opłat pobieranych od osób i jednostek organizacyjnych - korzystających z

działalności socjalnej,

2)

darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych,

3)

nie wykorzystane środki zakładowego funduszu nagród w jednostkach sfery budżetowej,

4)

odsetki od środków Funduszu,

5)

wpływy z oprocentowania pożyczek udzielonych na cele mieszkaniowe,

6)

wierzytelności likwidowanych zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego,

7

przychody z tytułu sprzedaży, dzierżawy i likwidacji środków trwałych służących działalności

socjalnej zakładu pracy, w części nie przeznaczonej na utrzymanie lub odtworzenie

zakładowych obiektów socjalnych,

8

przychody z tytułu sprzedaży i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych,

9)

inne środki określone w odrębnych przepisach.

1a

Za przychód ze sprzedaży lub likwidacji, o którym mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, uważa się

przychód ze sprzedaży lub likwidacji pomniejszony o koszty tej sprzedaży lub likwidacji.

2.

Zwiększenia, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, nie dotyczą zakładów pracy postawionych

w stan upadłości lub likwidowanych przedsiębiorstw państwowych, z wyłączeniem likwidacji

w celu prywatyzacji.

3.

W przypadku likwidacji przedsiębiorstwa państwowego, w celu wniesienia przedsiębiorstwa

lub jego zorganizowanej części do spółki zgodnie z przepisami o prywatyzacji przedsiębiorstw

państwowych, Fundusze podmiotów przejmujących mienie przedsiębiorstwa zwiększa się

odpowiednio o środki Funduszu likwidowanego przedsiębiorstwa.

4.

Podmioty gospodarcze mogą dodatkowo zwiększać środki Funduszu z zysku netto do podziału,

a spółdzielnie - z nadwyżki bilansowej.

1.

Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia

się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania

z Funduszu.

2.

Zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności

socjalnej oraz zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu,

z uwzględnieniem ust. 1, określa kierownik zakładu pracy w regulaminie uzgodnionym

z zakładowymi organizacjami związkowymi. W zakładach pracy, w których nie działają

zakładowe organizacje związkowe, regulamin uzgadnia się z pracownikiem wybranym przez

załogę do reprezentowania jej interesów.

3

Związkom zawodowym przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot

Funduszowi środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie

należnych środków na Fundusz.

1

Zakłady pracy mogą prowadzić wspólną działalność socjalną na warunkach określonych

w umowie.

2

Zawarcie umowy o prowadzeniu wspólnej działalności socjalnej wymaga uprzedniej zgody

wszystkich organizacji związkowych działających w zakładach pracy zamierzających prowadzić

wspólną działalność socjalną. W przypadku braku zgody wszystkich organizacji związkowych

umowa może zostać zawarta za zgodą tych organizacji związkowych, które zrzeszają co

najmniej połowę pracowników w każdym z zakładów pracy zamierzających zawrzeć umowę

o wspólnej działalności socjalnej.

3

Umowa, o której mowa w ust. 1, określa w szczególności przedmiot wspólnej działalności,

zasady jej prowadzenia, sposób rozliczeń oraz tryb wypowiedzenia i rozwiązania umowy.

Umowa może także określać warunki odstąpienia od jej stosowania oraz odpowiedzialność

stron z tego tytułu.

Środkami Funduszu administruje kierownik zakładu pracy.

Środki Funduszu nie wykorzystane w danym roku kalendarzowym przechodzą na rok następny.

1

Środki Funduszu są gromadzone na odrębnym rachunku bankowym.

2

Środki Funduszu nie podlegają egzekucji, z wyjątkiem przypadków, gdy egzekucja jest

prowadzona w związku z zobowiązaniami Funduszu.

1.

Kto, kierując zakładem pracy lub będąc odpowiedzialnym za wykonywanie przepisów ustawy,

nie wykonuje przepisów ustawy albo podejmuje działania niezgodne z przepisami ustawy,

podlega karze grzywny.

2.

W sprawach, o których mowa w ust. 1, wszczynają postępowanie i orzekają inspektorzy

pracy. W sprawach tych stosuje się przepisy art. 284-290 Kodeksu pracy.

W ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

(Dz. U. Nr 3, poz. 19, Nr 25, poz. 187 i Nr 31, poz. 214, z 1983 r. Nr 5, poz. 33, z 1988 r. Nr 19, poz. 132, z 1989 r. Nr 4, poz. 24 i Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 197 i 198, Nr 36, poz. 206 i Nr 72, poz. 423, z 1991 r. Nr 95, poz. 425 i Nr 104, poz. 450, z 1992 r. Nr 53, poz. 252, Nr 54, poz. 254 i Nr 90, poz. 451 oraz z 1993 r. Nr 129, poz. 602) w art. 53

1)

ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie

«

1.

Dla nauczycieli tworzy się zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w wysokości 8% planowanych

rocznych środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe.

2.

Dla nauczycieli będących emerytami i rencistami tworzy się zakładowy fundusz świadczeń

socjalnych w wysokości 5% pobieranych przez nich emerytur i rent.

»

;

2)

skreśla się ust. 3.

(pominięty

W ustawie z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym

(Dz. U. Nr 65, poz. 385, z 1992 r. Nr 54, poz. 254 i Nr 63, poz. 314 oraz z 1994 r. Nr 1, poz. 3) art. 122 otrzymuje brzmienie

«

Art. 122.

1.

Dla pracowników uczelni tworzy się zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w wysokości

8% planowanych rocznych środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe.

2.

Dla byłych pracowników uczelni będących emerytami lub rencistami tworzy się zakładowy

fundusz świadczeń socjalnych w wysokości 5% pobieranych przez nich emerytur i rent.

»

(pominięty

W ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

(Dz. U. Nr 55, poz. 234) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 27

a)

w ust. 1 wyrazy «funduszy socjalnego i mieszkaniowego» zastępuje się wyrazami «zakładowego

funduszu świadczeń socjalnych»,

b)

w ust. 2 wyrazy «funduszy, o których» zastępuje się wyrazami «funduszu, o którym»;

2)

w art. 30 w ust. 6 wyrazy «funduszy socjalnego i mieszkaniowego» zastępuje się wyrazami

«zakładowego funduszu świadczeń socjalnych».

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że art. 3 i 6 wchodzą

w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.

(pominięty

W ustawie z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych

(Dz. U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 i Nr 107, poz. 464, z 1992 r. Nr 54, poz. 254 i z 1994 r. Nr 1, poz. 3) w art. 15 ust. 2 otrzymuje brzmienie

«

2.

Jednostka badawczo-rozwojowa tworzy zakładowy fundusz nagród oraz fundusz świadczeń

socjalnych na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

»

(pominięty

W ustawie z dnia 22 grudnia 1990 r. o opodatkowaniu wzrostu wynagrodzeń

(Dz. U. z 1991 r. Nr 1, poz. 1, z 1992 r. Nr 21, poz. 85, Nr 73, poz. 361 i Nr 100, poz. 498 oraz z 1993 r. Nr 28, poz. 127) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 2 w ust. 4 w pkt 10 wyrazy «funduszów socjalnego i mieszkaniowego» zastępuje

się wyrazami «zakładowego funduszu świadczeń socjalnych»;

2)

w art. 3

a)

ust. 2 otrzymuje brzmienie

«

2.

Kwotę przekroczenia, o której mowa w ust. 1 pkt 1, powiększa się o wypłaty pieniężne

oraz równowartość świadczeń rzeczowych wypłacanych z zakładowego funduszu świadczeń

socjalnych, przekraczające czterokrotność odpisu podstawowego na ten fundusz.

»

,

b)

w ust. 3 wyrazy «funduszu socjalnego» zastępuje się wyrazami «zakładowego funduszu

świadczeń socjalnych»,

c)

w ust. 4 wyrazy «funduszu mieszkaniowego» zastępuje się wyrazami «zakładowego funduszu

świadczeń socjalnych»;

3)

w art. 9 w ust. 1 w pkt 2 wyrazy «funduszu socjalnego ustalonymi zgodnie z art. 3

ust. 3 i funduszu mieszkaniowego ustalonymi zgodnie z art. 3 ust. 4» zastępuje się

wyrazami «zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ustalonymi zgodnie z art. 3 ust.

3 i 4»;

4)

w art. 17b

a)

w ust. 2 w pkt 2 dwukrotnie użyte wyrazy «funduszy socjalnego i mieszkaniowego» zastępuje

się dwukrotnie użytymi wyrazami «zakładowego funduszu świadczeń socjalnych»,

b)

w ust. 3

-

pkt 2 otrzymuje brzmienie

«

2)

wypłaty z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ustalone zgodnie z art. 3 ust.

3 i 4

»

,

-

skreśla się pkt 3,

c)

w ust. 4 wyrazy «funduszy socjalnego i mieszkaniowego» zastępuje się wyrazami «zakładowego

funduszu świadczeń socjalnych»;

5)

w art. 17c w ust. 2 w pkt 4 wyrazy «zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego»

zastępuje się wyrazami «zakładowego funduszu świadczeń socjalnych».

(pominięty

W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

(Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 i Nr 134, poz. 646) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 14 w ust. 3 w pkt 5 wyrazy «o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym

zwiększają te fundusze» zastępuje się wyrazami «o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

- zwiększają ten fundusz»;

2)

w art. 21 w ust. 1

a)

w pkt 23 wyrazy «i z zakładowego funduszu mieszkaniowego» zastępuje się wyrazami «i

z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych»,

b)

w pkt 26 wyrazy «zakładowego funduszu socjalnego» zastępuje się wyrazami «zakładowego

funduszu świadczeń socjalnych»;

3)

w art. 23 w ust 1 w pkt 42 wyrazy «zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego»

zastępuje się wyrazami «zakładowego funduszu świadczeń socjalnych», a wyrazy «te fundusze»

zastępuje się wyrazami «ten fundusz».

(pominięty

W ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

(Dz. U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 i z 1994 r. Nr 1, poz. 2) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 12 w ust. 4 w pkt 5 wyrazy «zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym,

zwiększają te fundusze» zastępuje się wyrazami «zakładowym funduszu świadczeń socjalnych,

zwiększają ten fundusz»;

2)

w art. 16 w ust. 1 w pkt 45 wyrazy «zakładowych funduszy socjalnego i mieszkaniowego»

zastępuje się wyrazami «zakładowego funduszu świadczeń socjalnych», a wyrazy «te fundusze»

zastępuje się wyrazami «ten fundusz»;

3)

w art. 37 w ust. 1 w pkt 1 lit. a) wyrazy «zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym

w jednostkach gospodarki uspołecznionej» zastępuje się wyrazami «zakładowym funduszu

świadczeń socjalnych.

(pominięty

Ilekroć w innych ustawach jest mowa o zakładowym funduszu socjalnym i zakładowym funduszu

mieszkaniowym, oznacza to zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzony na zasadach

określonych w ustawie.

Nie wykorzystane środki zakładowego funduszu socjalnego i zakładowego funduszu mieszkaniowego

przechodzą na Fundusz.

W rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i innych spółdzielniach zajmujących się

produkcją rolną przepisy ustawy stosuje się również do członków tych spółdzielni.

Traci moc ustawa z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym

w jednostkach gospodarki uspołecznionej

(Dz. U. z 1990 r. Nr 58, poz. 343, z 1991 r. Nr 80, poz. 350 i z 1992 r. Nr 21, poz. 85).

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1994 r.

Ustawa wchodzi w życie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym

ustawa została ogłoszona.

1.

Dla pracowników uczelni tworzy się zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w wysokości

8% planowanych rocznych środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe.

2.

Dla byłych pracowników uczelni będących emerytami lub rencistami tworzy się zakładowy

fundusz świadczeń socjalnych w wysokości 5% pobieranych przez nich emerytur i rent.