Umowa międzynarodowa Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Republiki Portugalskiej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, sporządzona w Lizbonie dnia 11 marca 1993 r.

-

piecznych, gdyż właśc i wie zabezpiecza ona jego prawa jako

państwa nadbrzeżnego na terytoriach podlegających jego

wewnętrznej jurysdykcji, w tym na morzu terytorialnym,

w wyłącznej strefie ekonomicznej i na szelfie kontynentalnym

oraz - w razie potrzeby - w odnośnej strefie powietrznej,

jak również umożliwia sprawowanie na tych terenach władzy

wykonawczej i administracyjnej, związanej z ochroną i utrzyman iem środowiska naturalnego, zgodnie z prawem między­

narodowym, a zwłaszcza prawem morskim .

WENEZUELA

Wenezuela uważa, że niniejsza konwencja właściwie

chroni jej suwerenne prawa jako państwa nadbrzeżnego

wobec terytoriów podległych jej jurysdykcj i wewnętrznej ,

w tym wobec morza terytorialnego, wyłącznej strefy ekonomicznej i szelfu kon tynentalnego, a także - w razie potrzeby

- strefy powietrznej kraju. Konwencja ta gwarantuje również sprawowanie na tych terytoriach władzy ustawodawczej

i sądownictwa administracyjnego, związanych z ochroną

i zachowaniem środowiska naturalnego i zasobów natural nych, zgodnie z prawem międzynarodowym, w tym zwłasz­

cza prawem morskim.

-

Poz. 89 i 90

przewozie przez morze terytorialne lub też w związku z wykonywaniem wolności żeglugi w wyłącznej strefie ekonomicznej przez statek, który - przy widocznej banderze - wiezie

ładunek odpadów niebezpiecznych .

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ

Rząd Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oświadcza ,

w związku z art. 4 ust. 12, że przepisy konwencji w żadnym

wypadku nie powinny wpływać na wykonywanie praw

i wolności żeglugi, przewidzianych przez prawo między ­

narodowe. W związku z tym konwencja niniejsza nie wymaga

powiadamiania czy uzyskiwania zezwolenia innego państwa

na transport niebezpiecznych odpadów statkiem płynącym

pod banderą państwa-strony , które wykonuje swoje prawo

przepływu przez morze terytorialne lub korzysta ze swobody

żeglug i w wyłącznej strefie ekonomicznej zgodnie z prawem

międzynarodowym .

ZWIĄZEK SOCJALISTYCZNYCH

WŁOCHY

Rząd Włoski oświadcza , że opowiada się za ustanowie niem globalnego systemu kontroli nieszkodliwego dla środo­

wiska kierowania przemieszczaniem transgranicznym odpadów niebezpiecznych .

Wyrażając swe zastrzeżenia w związku z oświadczenia­

mi złożonymi podczas podpisywania konwencji przez Rządy

Ekwadoru, Kolumbii, Meksyku, Urugwaju i Wenezueli , jak

również co do podobnych w treści oświadczeń , które mogą

być składane w przyszłości, Rząd Włosk i uważa , że po stanowienia konwencji nie powinny być traktowane jako

ograniczenie praw żeglugowych uznawanych przez prawo

międzynarodowe. W związku z tym państwo - strona nie

powinno być zobowiązane do powiadamian ia innego państ ­

wa ani też do uzyskiwania jego zezwolen ia przy zwykłym

REPUBLIK RADZIECKICH

Według ZSRR, definicja "terytorium" używana w Kairskich wytycznych i zasadach dotyczących nieszkodliwego dla

środowiska zagospodarowania odpadów niebezpiecznych

(rozporządzenie nr 14/30 z 17 czerwca 1987 r. Rady Zarządzającej UN EP), do której nawiązuje preambuła konwencji , jest sformułowan i em szczególnym , które nie może być

stosowane w celu interpretowania niniejszej konwencji ani

żadnego z jej przepisów, na podstawie art. 31 ust. 21ub art. 32

Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z 1969 r. ani na

podstawie żadnych innych przepisów.

3. Informacje o państwach , które w termin ie później­

szym staną się stronami powyższej konwencji, można uzyskać w Departamenc ie Prawno -Traktatowym Ministerstwa

Spraw Zagranicznych .

Minister Spraw Zagranicznych : A. Olechowski

90

UMOWA

między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Republiki Portugalskiej wsprawie popierania i wzajemnej

ochrony inwestycji,

sporządzona w

Lizbonie dnia 11 marca 1993 r.

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomości

W dniu 11 marca 1993 r. została sporządzona w Lizbonie Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem

Republ iki Portugalskiej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji w następującym brzmieniu

UMOWA

między Rządem

Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem

Republiki Portugalskiej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej i Rząd Republ iki Po rtugalskiej, zwane dalej " Umawiającymi się Stronami " , oży ­

wione pragnieniem zwiększenia współpracy między obu

Państwami,

dążąc do stworzenia korzystnych warunków do inwestowania przez inwestorów jednej Umawiającej się Strony na

terytorium drugiej Umawiającej się Strony,

uznając , że wzajemna ochrona inwestycji będzie przyczyniać się do rozwoju wzajemnie korzystnej współpracy

w dziedzinach : gospodarczej, handlowej, technicznej i naukowej,

uzgodn i ły , co następuje

-

-

Poz. 90

A rtykuł 1

W rozumieniu niniejszej umowy

1. Określenie "inwestycje" oznacza wszelkie mienie

i prawa związane bezpośrednio z inwestycją dokonaną przez

inwestorów jednej Umawiającej się Strony zgodnie z ustawodawstwem drugiej Umawiającej się Strony, a w szczególności, ale nie wyłącznie

a) ruchomości i nieruchomości, jak również jakiekolwiek

inne prawa rzeczowe, takie jak prawo użytkowania lub

prawa zabezpieczeń majątkowych związane z własnoś­

cią tych dóbr, w tym szczególnie hipoteka i prawo

zastawu;

b) akcje i inne formy udziału w kapitale spółek i w korzyś­

ciach gospodarczych osiąganych z działalności spółek;

Artykuł 2

1. Obie Umawiające się Strony będą popierać na swoim

terytorium inwestycje dokonywane przez inwestorów drugiej

Umawiającej się Strony i będą dopuszczać takie inwestycje

zgodnie ze swoim ustawodawstwem i innymi przepisami.

2. Umawiające się Strony będą w ramach swoich weprzepisów prawnych rozpatrywać wnioski

w sprawie wjazdu i zamieszkania osób fizycznych jednej

Umawiającej się Strony na terytorium drugiej Umawiającej

się Strony w związku z podejmowaniem i realizacją inwestycj i. Odnosi się to również do pracobiorców jednej Umawiającej się Strony pragnących zamieszkać na terytorium drugiej

Umawiającej się Strony w celu podjęcia pracy za wynagrodzeniem w ramach danej inwestycji. Również przychylnie

będą rozpatrywane wnioski o zezwolenie na podjęcie pracy.

wnętrznych

c) prawa do roszczeń pieniężnych lub innych świadczeń

mających wartość gospodarczą;

d) prawa autorskie, prawa własności przemysłowej, takie

jak patenty, znaki fabryczne lub handlowe, nazwy handlowe, wzory przemysłowe, know-how, znaki firmowe

i goodwil/;

e) koncesje nadane na mocy prawa lub kontraktu , w tym

koncesje na poszukiwania, badania i eksploatację zasobów naturalnych .

2. Określenie "przychody" oznacza kwoty uzyskane

z inwestycji w określonym czasie, takie jak zyski, dywidendy,

odsetki, należności licencyjne lub inne tytuły wynagrodzeń ,

w tym jakiekolwiek płatności z tytułu pomocy technicznej lub

pomocy w zakresie organizacji i zarządzania . Jeżeli przy chody uzyskane z inwestycji zgodnie z definicją zawartą

w tym ustępie będą przeznaczone na ponowne inwestycje, to

przychody z tych ponownych inwestycji będą uważane za

przychody z inwestycji pierwotnej.

3. Określenie "likwidacja inwestycji" oznacza odstąpie­

nie od inwestycji zgodnie z procedurą ustaloną w ustawodawstwie obowiązującym w Państwie , w którym dana inwestycja została dokonana.

4. Określenie "inwestor" oznacza

a) osoby fizyczne posiadające obywatelstwo danej Umawiającej się Strony;

b) zrzeszenia osób, w tym spółki prawa handlowego lub

inne spółki albo stowarzyszenia posiadające lub nie

posiadające osobowości prawnej. które mają siedzibę na

terytorium jednej z Umawiających się Stron i które

zostały utworzone i prowadzą działalność zgodnie z prawem danej Umawiającej się Strony.

5. Określenie "terytorium" oznacza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub terytorium Republiki Portugalskiej,

określone w ustawodawstwie obu Umawiających się Stron.

6. Określenie "działalność towarzysząca inwestycjom"

oznacza działalność w zakresie organizacji, kontroli, utrzymywania i zarządzania głównie w odniesieniu do spółek,

oddziałów, przedstawicielstw, agencji lub jednostek produkcyjnych i innych, służących do zawierania, wykonywania

i egzekwowania kontraktów dotyczących nabywania, korzystania, użytkowania lub rozporządzania majątkiem, w tym

prawami własności przemysłowej. zaciągania kredytu, nabywania i emisji akcji lub innych papierów wartościowych ,

a także zakupu dewiz.

Artykuł 3

1. Żadna z Umawiających się Stron nie podda na swoim

terytorium inwestycji dokonanych przez inwestorów drugiej

Umawiającej się Strony traktowaniu mniej korzystnemu niż

przyznane inwestycjom dokonywanym przez inwestorów

państw trzecich.

2. Żadna z Umawiających się Stron nie podda inwestorów drugiej Umawiającej się Strony w zakresie działalności

towarzyszącej inwestycjom na swoim terytorium traktowaniu mniej korzystnemu niż traktowanie przyznane przez nią

inwestorom państw trzecich.

3. Postanowienia ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu nie

odniesieniu do bardziej korzystnego

traktowania przyznanego lub które zostanie przyznane przez

Umawiające się Strony inwestycjom dokonywanym przez

inwestorów państw trzecich w wyniku

mają zastosowania w

a)

członkostwa w uniach celnych, strefach lub organizacjach wolnego handlu lub w innych formach pomocy,

współpracy i integracji gospodarczej;

b) umów o podwójnym opodatkowaniu i innych umów

o charakterze podatkowym.

Artykuł 4

1. Inwestycje dokonane przez inwestorów jednej UmaStrony na terytorium drugiej Umawiającej się

Strony nie mogą być wywłaszczone, znacjonalizowane lub

poddane innym środkom o skutkach równoznacznych z wywłaszczeniem lub nacjonalizacją , chyba że działania takie

podjęte zostaną w interesie publicznym i za odszkodowaniem. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości, jaką

wywłaszczona inwestycja miała w dniu wywłaszczenia ,

nacjonalizacji lub podjęcia środków wywołujących równoznaczne skutki. Odszkodowanie powinno być wypłacone

bez zwłoki i powinno obejmować naliczone według zwyczajowej stawki bankowej odsetki do dnia całkowitej spłaty

i powinno podlegać swobodnemu transferowi. Nie później

niż w momencie wywłaszczenia, nacjonalizacji lub podjęcia

środków wywołujących równoznaczne skutk i powinny być

podjęte odpowiednie decyzje w sprawie ustalenia kwoty

odszkodowania i sposobu jego wypłacenia .

wiającej się

-

2. Obywatele każdej Umawiającej się Strony, których

inwestycja została całkowicie lub częściowo wywłaszczona,

mają prawo do żądania bezzwłocznego zbadania przez

odpowiednie władze sądowe lub administracyjne drugiej

Umawiającej się Strony, czy takie wywłaszczenie oraz uzyskane za nie odszkodowanie pozostają w zgodzie z niniejszą

umową i zasadami prawa międzynarodowego.

3. Inwestorom jednej Umawiającej się Strony, których

inwestycje poniosą straty na terytorium drugiej Umawiającej

się Strony w wyniku wojny lub innych konfliktów zbrojnych,

rewolucji, stanu wyjątkowego lub powstania, będzie przyznane przez tę drugą Umawiającą się Stronę, w zakresie

odtworzenia, rekompensaty, odszkodowania i innych form

zadośćuczynienia, traktowanie nie mniej korzystne niż przyznane inwestorom państw trzecich. Wynikające z powyższego płatności będą podlegały swobodnemu transferowi.

Artykuł 5

1. Każda Umawiająca się Strona zapewni zgodnie

z własnym ustawodawstwem inwestorom drugiej Umawiającej się Strony swobodny transfer kwot związanych z inwestycjami, a mianowicie

a) kapitału i kwot dodatkowych niezbędnych dla utrzymania i rozszerzenia inwestycji;

b) przychodów określonych w artykule 1 punkt 2 niniejszej

umowy;

c) kwot niezbędnych dla obsługi i spłaty pożyczek uznanych przez obie Strony jako inwestycje;

d) wpływów uzyskanych z całkowitej lub częściowej likwidacji albo sprzedaży inwestycji;

e) odszkodowań i innych należnych przewidzianych wartykule 4 niniejszej umowy;

f) wszelkich płatności, jakie będą musiały być dokonane

w wyniku subrogacji przewidzianej w artykule 6 niniejszej umowy.

2. Transfery, o których mowa w tym artykule, będą

dokonywane bez zwłoki według kursu obowiązującego

w dniu realizacji. Kurs wymiany powinien być ustalany

zgodnie z wzajemnym kursem wymiany (cross-rate) , opartym na kursie ustalonym w danym dniu przez Między­

narodowy Fundusz Walutowy jako podstawa dla kursu

wymiany odpowiednich walut w ramach specjalnych praw

ciągnienia.

3. W rozumieniu niniejszego artykułu uważa się, iż

transfer został dokonany "bez zwłoki", jeżeli jego realizacja

nastąpiła w terminie normalnie niezbędnym dla spełnienia

odpowiednich formalności. Termin będzie się liczył od dnia

złożenia odpowiedniego wniosku z wymaganymi dokumentami, lecz w żadnym razie nie może on przekroczyć trzech

miesięcy .

Artykuł 6

1. Jeżeli jedna z Umawiających się Stron lub jej agencja

dokona jakiejkolwiek płatności na rzecz jednego z jej inwestorów z tytułu gwarancji udzielonej w związku z inwestycją

realizowaną na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, to

ta pierwsza Umawiająca się Strona stanie się uprawniona do

przejęcia praw i działań tego inwestora i będzie mogła je

realizować na takich samych zasadach i warunkach jak ich

pierwotny posiadacz.

2. W przypadku subrogacji określonej w ustępie 1 tego

inwestor nie będzie wysuwał roszczeń, jeżeli nie

artykułu

Poz. 90

318 -

będzie do tego upoważniony przez Umawiającą się Stronę

lub jej agencję.

Artykuł 7

1. Spory między Umawiającymi się Stronami dotyczące

interpretacji i stosowania niniejszej umowy będą rozstrzygane w miarę możliwości polubownie w drodze dyplomatycznej.

2. Jeżeli spór nie będzie mógł być rozstrzygnięty w ten

sposób w ciągu 12 miesięcy, to zostanie on na życzenie

którejkolwiek z Umawiających się Stron przedłożony trybunałowi arbitrażowemu .

3. Trybunał arbitrażowy zostanie utworzony dla każdej

sprawy oddzielnie, przy czym każda z Umawiających się

Stron wyznaczy jednego arbitra . Ci dwaj arbitrzy uzgodnią

między sobą obywatela państwa trzeciego jako przewodniczącego , który będzie mianowany przez Umawiające się

Strony. Arbitrzy będą mianowan i w ciągu dwóch miesięcy,

a przewodniczący - w ciągu trzech miesięcy od daty

zawiadomienia jednej Umawiającej się Strony przez drugą

Umawiającą się Stronę o woli przedłożenia sporu trybunało­

wi arbitrażowemu .

4. Jeżeli terminy ustalone w ustępie 3 nie zostaną

zachowane, każda Umawiająca się Strona może, w razie

braku innych uzgodnień , zwrócić się do Przewodniczącego

Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości o dokonanie niezbędnych nominacji. Jeżeli Przewodniczący nie może

wypełnić swojej funkcji lub jeżeli jest obywatelem jednej

z Umaw i ających się Stron, o dokonanie nominacji poproszony zostanie Wiceprzewodniczący . Jeżeli również Wiceprzewodniczący nie może wypełniać powyższej funkcji lub jeżeli

jest on obywatelem jednej z Umawiających się Stron, to

o dokonanie niezbędnych nominacji poproszony zostanie

najstarszy rangą sędzia Trybunału, który nie jest obywatelem

którejkolwiek z Umawiających się Stron .

5. Trybunał arbitrażowy orzeka większością głosów.

Jego orzeczenia mają moc obowiązującą. Każda Umawiająca

się Strona ponosi koszty udziału własnego arbitra, jak również koszty udziału przedstawicieli w postępowaniu arbitrażowym. Koszty udziału przewodniczącego trybunału , jak

również inne koszty ponoszą obie Umawiające się Strony

w częściach równych . Trybunał arbitrażowy może jednak

w orzeczeniu ustalić inne zasady pokrycia kosztów. Trybunał

arbitrażowy ustali tryb własnego postępowania .

Artykuł 8

1. Spory, jakie powstaną między Umawiającą się Stroną

a inwestorem drugiej Umawiającej się Strony w związku

z inwestycją, powinny być rozstrzygane w miarę możliwości

w drodze polubownej .

2. Jeżeli spór nie zostanie rozstrzygnięty w terminie

sześciu miesięcy, licząc od dnia, w którym jedna z zaintereso-

wanych stron zainicjowała go, to dany spór będzie przedna wniosek jednej z zainteresowanych stron do

postępowania arbitrażowego. Obie Umawiające się Strony

wyrażają na mocy niniejszej umowy zgodę na taki tryb

postępowania. Z zastrzeżeniem przypadków odmiennych

wspólnych uzgodnień, będą miały zastosowanie analogiczne

postanowienia artykułu 7 ustępów 3 do 5, pod warunkiem że

strony sporu wyznaczą arbitrów zgodnie z trybem ustalonym

w ustępie 3 wyżej wym ienionego artykułu , a gdy terminy

łożony

-

319

przewidziane w wymienionym artykule nie zostaną dotrzymane, każda ze stron w sporze może zwrócić się do trybunału

arbitrażowego przy Międzynarodowej Izbie Handlowej

w Paryżu z wnioskiem o dokonanie niezbędnych nominacji .

Wyrok arbitrażowy będzie wykonany zgodnie z prawem

państwa, w którym spór miał miejsce.

3. Jeżeli obie Umawiające się Strony są lub staną się

stronami Konwencji z dnia 18 marca 1965 r. o rozstrzyganiu

sporów inwestycyjnych między państwam i a obywatelami

drugich państw, to zgodnie z postanowieniami artykułu 27

ustęp 1 tej konwencji nie będą one występować do trybunału

arbitrażowego przewidzianego w poprzednim ustępie tego

artykułu z uwagi na istnienie między inwestorami jednej

z Umawiających się Stron a drugą Umawiającą się Stroną

porozumienia, o którym mowa w artykule 25 konwencj i. Nie

wyklucza to możliwości zwrócenia się do trybunału arbitrażowego, o którym mowa w poprzednim ustępie tego

artykułu, w przypadku niezastosowania s i ę do orzeczenia

trybunału arbitrażowego utworzonego na warunkach artykułu 27 konwencji lub w przypadku przeniesienia praw na

mocy ustawy lub na podstawie aktu prawnego zgodnie

z postanowieniami artykułu 6 niniejszej umowy.

Artykuł 9

Jeżeli

postanowienia innej umowy międzynarodowej,

której stronami są lub staną się obie Umawiające się Strony,

lub też przepisy wewnętrzne którejkolwiek z Umawiających

się Stron zawierają regulacje bardziej korzystne niż przewidziane w niniejszej umowie, to takie regulacje będą m i ały

pierwszeństwo przed niniejszą umową .

Artykuł 10

Niniejsza umowa będzie miała zastosowanie do wszystkich inwestycji dokonanych zgodnie z odpowiednim i przepi sami prawnymi przez inwestorów jednej Umawiającej się

Strony na terytorium drugiej Umawiającej się Strony po dniu

26 maja 1976 r.

Artykuł 11

1. Niniejsza umowa wejdzie w życie w dniu, w którym

Umawiające się Strony notyfikują sobie wzajemnie

spełn i enie wymogów prawnych odnośnie do wejścia w życie

umów m i ędzynarodowych.

obie

2. Niniejsza umowa pozostanie w mocy przez okres 10

lat. Po ich upływie będzie przedłużona na okresy 5-letnie,

o ile żadna z Umawiających się Stron nie wypowie jej

w drodze notyfikacji na 12 miesięcy przed upływem danego

1O-letniego lub 5- letniego okresu .

3. W przypadku wypowiedzenia niniejszej umowy postanowienia artykułów od 1 do 10 zachowują moc przez

następny okres 10 lat w odniesieniu do inwestycj i dokonanych przed wejściem w życie wypowiedzen ia.

Sporządzono w Lizbonie dnia 11 marca 1993 r. w dwóch

egzemplarzach, każdy w językach polskim i portugalskim,

przy czym obydwa teksty są jednakowo autentyczne.

Z upoważnienia Rządu

Rzeczypospolitej Polskiej

I. Byczewski

Z upoważnienia Rządu

Republiki Portugalskiej

V. A. Mendes Da Costa Martins

Po zaznajomieniu się z powyższą umową , w im ien iu Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam , że

-

została ona uznana za słuszną zarówno w całośc i , jak i ka ż de z postanowień w

-

jest przyjęta , ratyfikowana i potwierdzona;

-

będzie niezmiennie zachowywana.

niej zawartych;

Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej .

Dano w Warszawie dn ia 23 czerwca 1993 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej : L. Wałęsa

L.S.

Minister Spraw Zagranicznych: K. Skubiszewski

91

OŚWIADCZENIE RZĄDOWE

z dnia 9 listopada 1994 r.

w sprawie wejścia w życie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Republiki Portugalskiej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, sporządzonej w Lizbonie dnia 11 marca 1993 r.

Podaje się niniejszym do wiadomości , że zgodnie z ar11 ustęp 1 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Republiki Portugalskiej w sprawie

popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, sporządzonej

w Lizbonie dnia 11 marca 1993 r., dokonane zostały przewitykułem

dziane w tym artykule notyfikacje i w związku z tym powyższa

umowa weszła w życ i e dnia 9 paźdz i ernika 1993 r.

Minister Spraw Zagranicznych : A. Olechowski