Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Ustawa reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania

wartości użytkowej gruntów.

1.

Gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty

1)

określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne,

2)

pod stawami rybnymi i innymi zbiornikami wodnymi, służącymi wyłącznie dla potrzeb

rolnictwa,

3)

pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami

i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu,

4)

pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej

za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych

i podatku dochodowym od osób prawnych,

5)

parków wiejskich oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym również

pod pasami przeciwwietrznymi i urządzeniami przeciwerozyjnymi,

6)

pracowniczych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych,

7)

pod urządzeniami: melioracji wodnych, przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, zaopatrzenia

rolnictwa w wodę, kanalizacji oraz utylizacji ścieków i odpadów dla potrzeb rolnictwa,

8)

zrekultywowane dla potrzeb rolnictwa,

9)

torfowisk i oczek wodnych,

10)

pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych.

2.

Gruntami leśnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty

1)

określone jako lasy w przepisach o lasach,

2)

zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej,

3)

pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych.

3.

Nie uważa się za grunty rolne gruntów znajdujących się pod parkami i ogrodami wpisanymi

do rejestru zabytków.

1.

Ochrona gruntów rolnych polega na

1)

ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne,

2)

zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji

rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej,

3)

rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów na cele rolnicze,

4)

zachowaniu torfowisk i oczek wodnych jako naturalnych zbiorników wodnych.

2.

Ochrona gruntów leśnych polega na

1)

ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne lub nierolnicze,

2)

zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów leśnych oraz szkodom w drzewostanach

i produkcji leśnej, powstającym wskutek działalności nieleśnej,

3)

przywracaniu wartości użytkowej gruntom, które utraciły charakter gruntów leśnych

wskutek działalności nieleśnej,

4)

poprawianiu ich wartości użytkowej oraz zapobieganiu obniżania ich produkcyjności.

Ilekroć w ustawie jest mowa o

1)

gruntach bez bliższego określenia - rozumie się przez to grunty rolne i leśne,

2)

budynkach i urządzeniach służących wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu

rolno-spożywczemu - rozumie się przez to budynki i urządzenia służące przechowywaniu

środków produkcji, prowadzeniu produkcji rolniczej, przetwarzaniu i magazynowaniu

wyprodukowanych w gospodarstwie produktów rolniczych,

3)

osobach - rozumie się przez to osobę fizyczną lub prawną albo jednostkę organizacyjną

nie posiadającą osobowości prawnej,

4)

właścicielu - rozumie się przez to również posiadacza samoistnego, zarządcę lub użytkownika,

użytkownika wieczystego i dzierżawcę,

5)

wójcie - rozumie się przez to również burmistrza lub prezydenta miasta,

6)

przeznaczeniu gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się przez to ustalenie

innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż

leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych,

7)

warstwie próchnicznej - rozumie się przez to wierzchnią warstwę gleby o zawartości

powyżej 1,5% próchnicy glebowej; miąższość tej warstwy określa się w decyzji, o której

mowa w art. 11 ust. 1,

8)

glebach pochodzenia organicznego - rozumie się przez to wytworzone przy udziale materii

organicznej, w warunkach nadmiernego uwilgotnienia, gleby mułowe, torfowe, murszowe

i murszowate,

9)

glebach pochodzenia mineralnego - rozumie się przez to inne gleby niż wymienione w

pkt 8,

10)

oczkach wodnych - rozumie się przez to naturalne śródpolne i śródleśne zbiorniki wodne

o powierzchni do 1 ha, nie podlegające klasyfikacji gleboznawczej,

11)

wyłączeniu gruntów z produkcji - rozumie się przez to rozpoczęcie innego niż rolnicze

lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o

których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów

jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat,

12)

należności - rozumie się przez to jednorazową opłatę z tytułu trwałego wyłączenia

gruntów z produkcji,

13)

opłacie rocznej - rozumie się przez to opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele

nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności

wyrażonej w tonach ziarna żyta lub w m

14)

obszarach szczególnej ochrony środowiska lub strefie ochronnej - rozumie się przez

to obszary szczególnej ochrony środowiska lub strefy ochronne określone w przepisach

o ochronie i kształtowaniu środowiska,

15)

utracie albo ograniczeniu wartości użytkowej gruntów - rozumie się przez to całkowity

zanik albo zmniejszenie zdolności produkcyjnej gruntów,

16)

gruntach zdegradowanych - rozumie się przez to grunty, których rolnicza lub leśna

wartość użytkowa zmalała, w szczególności w wyniku pogorszenia się warunków przyrodniczych

albo wskutek zmian środowiska oraz działalności przemysłowej, a także wadliwej działalności

rolniczej,

17)

gruntach zdewastowanych - rozumie się przez to grunty, które utraciły całkowicie wartość

użytkową w wyniku przyczyn, o których mowa w pkt 16,

18)

rekultywacji gruntów - rozumie się przez to nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym

albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie

rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków

wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych

dróg,

19)

zagospodarowaniu gruntów - rozumie się przez to rolnicze, leśne lub inne użytkowanie

gruntów zrekultywowanych,

20)

drogach dojazdowych do gruntów rolnych i leśnych - rozumie się przez to drogi zakładowe

prowadzące do gospodarstw rolnych i leśnych oraz drogi wiejskie w rozumieniu przepisów

o drogach publicznych,

21)

urządzeniach turystycznych - rozumie się przez to parkingi, pola biwakowe, wieże widokowe,

kładki, szlaki turystyczne (ścieżki dydaktyczne) i miejsca widokowe,

22)

planie urządzenia lasu - rozumie się przez to plan urządzenia lasu, określony w przepisach

o lasach,

23)

typie siedliskowym lasu - rozumie się przez to jednostkę klasyfikacji siedlisk leśnych,

stosowaną w planie urządzenia lasu,

24)

inwestycji - rozumie się przez to budowę, jak również modernizację budowli lub urządzeń,

które wymagają wyłączenia gruntów z produkcji,

25)

zakładzie przemysłowym - rozumie się przez to osobę, której działalność może powodować

utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów,

26)

działalności przemysłowej - rozumie się przez to działalność nierolniczą i nieleśną,

powodującą utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów,

27)

przepływie nienaruszalnym - rozumie się przez to przepływ minimalnej ilości wody,

niezbędnej do utrzymania życia biologicznego w cieku wodnym.

Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony

gruntów rolnych jest kierownik rejonowego urzędu rządowej administracji ogólnej, a

gruntów leśnych - dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, z wyjątkiem obszarów

parków narodowych, gdzie organem właściwym jest dyrektor parku.

1.

Na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone

w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej

przydatności produkcyjnej.

2.

Przy budowie, rozbudowie lub modernizacji obiektów związanych z działalnością przemysłową,

a także innych obiektów budowlanych należy stosować takie rozwiązania, które ograniczają

skutki ujemnego oddziaływania na grunty.

1.

Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne dokonuje się

w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym

w przepisach o zagospodarowaniu przestrzennym.

2.

Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne

1)

gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, jeżeli ich zwarty obszar projektowany

do takiego przeznaczenia przekracza 0,5 ha - wymaga uzyskania zgody Ministra Rolnictwa

i Gospodarki Żywnościowej,

2)

gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa - wymaga uzyskania zgody Ministra

Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa lub upoważnionej przez niego osoby,

3)

gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas IV, jeżeli ich zwarty obszar projektowany

do takiego przeznaczenia przekracza 1 ha,

4)

gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas V i VI, wytworzonych z gleb pochodzenia

organicznego, oraz torfowisk i oczek wodnych, jeżeli mają być przeznaczone na cele

budowy zbiorników wodnych, eksploatacji złóż kopalin, budowy dróg publicznych lub

linii kolejowych,

5)

pozostałych gruntów leśnych

- wymaga uzyskania zgody wojewody.

3.

Wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 2 pkt 1-5, następuje na wniosek zarządu gminy.

Do wniosku dotyczącego gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa zarząd

gminy dołącza opinię dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, a w odniesieniu

do gruntów parków narodowych - opinię dyrektora parku.

4.

Do wniosku dotyczącego gruntów, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, wojewoda dołącza

swoją opinię i przekazuje wniosek odpowiedniemu ministrowi w terminie do 30 dni od

chwili złożenia wniosku przez zarząd gminy.

5.

Organ wyrażający zgodę, o którym mowa w ust. 2, może żądać złożenia wniosku w kilku

wariantach, przedstawiających różne kierunki projektowanego przestrzennego rozwoju

zabudowy.

Przepisów art. 7 nie stosuje się do okresowego wyłączania gruntów z produkcji, związanego

z podjęciem natychmiastowych działań interwencyjnych wynikających z klęsk żywiołowych

lub wypadków losowych.

1.

Zasady zaliczania lasów do lasów ochronnych określają przepisy o lasach.

2.

W lasach ochronnych mogą być wznoszone budynki i budowle służące gospodarce leśnej,

obronności lub bezpieczeństwu państwa, oznakowaniu nawigacyjnemu, geodezyjnemu, ochronie

zdrowia oraz urządzenia służące turystyce.

3.

W przypadkach uzasadnionych ważnymi względami społecznymi i brakiem innych gruntów

lasy ochronne mogą być, po uzyskaniu w trybie art. 7 ust. 2 zgody Ministra Ochrony

Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, przeznaczone na inne cele niż określone

w ust. 2.

1.

Wniosek, o którym mowa w art. 7 ust. 4, powinien zawierać

1)

uzasadnienie potrzeby zmiany przeznaczenia gruntów, o których mowa w art. 7 ust. 2,

2)

wykaz powierzchni gruntów, o których mowa w pkt 1, z uwzględnieniem klas bonitacyjnych

gruntów rolnych i typów siedliskowych gruntów leśnych,

3)

ekonomiczne uzasadnienie projektowanego przeznaczenia, uwzględniające w szczególności

a)

sumę należności i opłat rocznych za grunty projektowane do przeznaczenia na cele nierolnicze

i nieleśne,

b)

przewidywany rozmiar strat, które poniesie rolnictwo i leśnictwo w wyniku ujemnego

oddziaływania inwestycji lokalizowanych na gruntach projektowanych do przeznaczenia

na cele nierolnicze i nieleśne.

2.

Do wniosku powinna być dołączona mapa gminy lub miasta, z oznaczeniem gruntów zabudowanych,

z wyjątkiem gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2 pkt 1, klas

bonitacyjnych gruntów rolnych i typów siedliskowych gruntów leśnych oraz granic gruntów,

o których mowa w ust. 1 pkt 1, wykonana w skali takiej jak mapa planu zagospodarowania

gminy lub miasta. W odniesieniu do gruntów leśnych mapa stanowiąca załącznik do wniosku

zawiera treść mapy gospodarczej lasów.

3.

Wniosek, o którym mowa w ust. 1, dotyczący gruntów o obszarze ponad 10 ha na cele

inwestycji górniczych, powinien zawierać oprócz danych określonych w ust. 1 i 2 także

wariantowe rozwiązania w zakresie rekultywacji i zagospodarowania gruntów w trakcie

i po zakończeniu działalności przemysłowej, określające dla każdego wariantu koszty

rekultywacji i zagospodarowania oraz straty, które poniesie rolnictwo i leśnictwo.

4.

Organ wyrażający zgodę, o którym mowa w art. 7 ust. 2, może w szczególnie uzasadnionym

przypadku odstąpić od wymogu przedkładania uzasadnienia ekonomicznego oraz rozwiązań

wariantowych, o których mowa w ust. 3.

1.

Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego,

zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb,

V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa

w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze

i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. W

decyzji określa się obowiązki związane z wyłączeniem.

2.

W odniesieniu do gruntów wchodzących w skład parków narodowych decyzje, o których

mowa w ust. 1, wydają dyrektorzy tych parków, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 5.

3.

Decyzje, o których mowa w ust. 1 i 2, dotyczące gruntów wymienionych w art. 8, mogą

być wydane po dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

4.

Wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje przed uzyskaniem pozwolenia

na budowę.

5.

Osoba ubiegająca się o wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, celem wydobywania

torfów jest obowiązana przedstawić właściwemu organowi następujące dokumenty

1)

dokumentację określającą położenie, powierzchnię i miąższość torfowiska oraz rodzaj

występującego tam torfu,

2)

projekt eksploatacji, uwzględniający podział na etapy i termin jej zakończenia,

3)

projekt rekultywacji torfowiska i termin jej zakończenia,

4)

ocenę wpływu eksploatacji torfowiska na środowisko przyrodnicze, ze szczególnym uwzględnieniem

gospodarki wodnej.

6.

Nie wymaga się decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, jeżeli grunty rolne mają być

użytkowane na cele leśne.

1.

Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana

uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe

odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki

powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

2.

Właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa

do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, otrzymuje zwrot należności,

jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów nie wyłączonych z produkcji. Zwrot

uiszczonej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji.

3.

W razie zbycia gruntów, co do których wydano decyzje, o których mowa w art. 11 ust.

1 i 2, a nie wyłączonych jeszcze z produkcji, obowiązek uiszczenia należności i opłat

rocznych ciąży na nabywcy, który wyłączył grunt z produkcji. Zbywający jest obowiązany

uprzedzić nabywcę o tym obowiązku.

4.

W razie zbycia gruntów wyłączonych z produkcji, obowiązek uiszczania opłat rocznych

przechodzi na nabywcę. Zbywający jest obowiązany uprzedzić o tym nabywcę.

5.

Wysokość jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu stanowi różnicę

między spodziewaną wartością drzewostanu w wieku rębności, określonym w planie urządzania

lasu, a wartością w chwili jego wyrębu. W drzewostanach młodszych, w których nie można

pozyskać sortymentów drzewnych, odszkodowanie to stanowi wartość kosztów poniesionych

na założenie i pielęgnację drzewostanów. Zasady ustalania odszkodowania określa Minister

Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

6.

Należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych

w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu

z produkcji.

7.

Należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów rolnych wymienionych w art. 2 ust.

1 pkt 1, 3 i 5 wynosi

Grunty orne i sady, pod budynkami i urządzeniami wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych

oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym pod pasami przeciwwietrznymi

i urządzeniami przeciwerozyjnymi

Łąki i pastwiska trwałe, pod budynkami i urządzeniami wchodzącymi w skład gospodarstw

rolnych oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym pod pasami przeciwwietrznymi

i urządzeniami przeciwerozyjnymi

klasa

równowartość ton ziarna żyta

klasa

równowartość ton ziarna żyta

wytworzone z gleb pochodzenia mineralnego

I

750

Ł i Ps I

750

II

650

Ł i Ps II

620

IIIa

550

Ł i Ps III

500

IIIb

450

wytworzone z gleb pochodzenia organicznego

IVa

350

Ł i Ps IV

300

IVb

250

Ł V

250

V

200

Ps V

200

VI

150

Ł i Ps VI

150

8.

Równowartość tony ziarna żyta ustala się w wysokości stosowanej do wymierzania podatku

rolnego, ogłaszanej przez Główny Urząd Statystyczny.

9.

Należność za wyłączenie z produkcji parków wiejskich oraz gruntów wymienionych w art.

2 ust. 1 pkt 4 i 10 ustala się jak za grunty pod budynkami i urządzeniami wchodzącymi

w skład gospodarstw rolnych oraz grunty pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi.

10.

Należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów pod stawami rybnymi oraz za grunty

wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 6-9 wynosi równowartość 400 ton ziarna żyta.

11.

Należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntu leśnego bez drzewostanu wynosi

Lp.

Typy siedliskowe lasów

Równowartość ceny 1 m

1

Lasy: świeży, wilgotny, łęgowy i górski oraz ols jesionowy i ols górski

2000

2

Lasy mieszane: świeży, wilgotny i bagienny, wyżynny, górski i ols

1500

3

Bory mieszane: świeży, wilgotny, bagienny, wyżynny i górski

1150

4

Bory: świeży, wilgotny, górski

600

5

Bory: suchy i bagienny

250

12.

Należność i opłaty roczne za wyłączenie z produkcji gruntów leśnych w lasach ochronnych

są wyższe o 50% od należności i opłat, o których mowa w ust. 11.

13.

Należność uiszcza się w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

14.

Opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku, przyjmując

za podstawę ustalenia równowartość ceny tony ziarna żyta, stosowanej przy wymierzaniu

podatku rolnego za pierwsze półrocze w tym roku, a w odniesieniu do gruntów leśnych

- cenę 1 m

15.

Rada gminy może podjąć uchwałę o objęciu na jej obszarze ochroną również gruntów rolnych

wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1, 3 i 5, zaliczonych do klas IV, IVa i IVb, wytworzonych

z gleb pochodzenia mineralnego. Wówczas przepisy ust. 1-4, 6, 8, 9, 13 i 14 stosuje

się odpowiednio, a należność z tytułu wyłączenia z produkcji 1 ha tych gruntów wynosi

Grunty orne i sady, pod budynkami i urządzeniami wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych

oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym pod pasami przeciwwietrznymi

i urządzeniami przeciwerozyjnymi

Łąki i pastwiska trwałe, pod budynkami i urządzeniami wchodzącymi w skład gospodarstw

rolnych oraz pod zadrzewieniami i zakrzewieniami śródpolnymi, w tym pod pasami przeciwwietrznymi

i urządzeniami przeciwerozyjnymi

klasa

równowartość ton ziarna żyta

klasa

równowartość ton ziarna żyta

wytworzone z gleb pochodzenia mineralnego

IVa

350

Ł i Ps IV

300

IVb

250

1.

Przy wyłączaniu gruntów z produkcji w celu budowy zbiorników wodnych należność i opłaty

roczne określa się proporcjonalnie do udziału osób w eksploatacji tych zbiorników.

2.

Jeżeli w eksploatacji zbiorników wodnych, o których mowa w ust. 1, przewiduje się

udział osób wykorzystujących wodę na cele produkcji rolniczej, leśnej lub ochrony

przeciwpowodziowej, zawiesza się na lat 10 uiszczenie proporcjonalnej części sumy

należności i opłat rocznych. Proporcjonalną część sumy należności i opłat rocznych

ustala się stosownie do udziału tych osób, określonego w dokumentacji technicznej

eksploatacji zbiornika, z tym że ustalony w tej dokumentacji przepływ nienaruszalny

zalicza się do eksploatacji zbiornika dla potrzeb rolnictwa. Zawieszoną część sumy

należności i opłat rocznych umarza się po upływie 10 lat.

3.

W razie zmniejszenia udziału osób, o których mowa w ust. 2, w eksploatacji zbiornika

w okresie 10 lat od rozpoczęcia jego eksploatacji, osoby przejmujące część lub całość

tego udziału uiszczają należności i opłaty roczne proporcjonalnie do wielkości przejętego

udziału w eksploatacji zbiornika w oparciu o protokół zdawczo-odbiorczy.

1.

W razie wyłączania gruntów z produkcji, w decyzji o wyłączeniu, o której mowa w art.

11 ust. 1 i 2, można, po zasięgnięciu opinii wójta, nałożyć obowiązek zdjęcia oraz

wykorzystania na cele poprawy wartości użytkowej gruntów próchnicznej warstwy gleby

z gruntów rolnych klas I, II, IIIa, IIIb, III, IVa i IV oraz z torfowisk.

2.

W razie niewykonania obowiązku określonego w ust. 1, osoba wyłączająca grunty z produkcji

uiszcza za każdy 1 m

1)

z gleb klasy I i II oraz gleb pochodzenia organicznego - 5 q,

2)

z gleb pochodzenia mineralnego, zaliczonych do klas III, IIIa i IIIb - 4 q,

3)

z gleb pochodzenia mineralnego, zaliczonych do klas IVa i IV - 3 q.

1.

Właściciel gruntów stanowiących użytki rolne oraz gruntów zrekultywowanych na cele

rolne obowiązany jest do przeciwdziałania degradacji gleb, w tym szczególnie erozji.

2.

Właściwy organ wymieniony w art. 5, ze względu na ochronę gleb przed erozją, może,

w drodze decyzji, nakazać właścicielowi zalesienie, zadrzewienie czy zakrzewienie

gruntów lub założenie na nich trwałych użytków zielonych. Właścicielowi gruntów przysługuje

zwrot kosztów zakupu niezbędnych nasion i sadzonek ze środków Funduszu Ochrony Gruntów

Rolnych.

3.

Jeżeli wykonanie nakazu, o którym mowa w ust. 2, spowoduje szkody wynikające ze zmniejszenia

produkcji roślinnej, właścicielowi gruntów przysługuje odszkodowanie ze środków Funduszu

Ochrony Gruntów Rolnych, wypłacane przez okres 10 lat.

4.

Obowiązek utrzymywania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych

oraz urządzeń melioracji szczegółowych ciąży na właścicielu gruntów, na których znajdują

się te urządzenia.

5.

W razie wystąpienia z winy właściciela innych form degradacji gruntów, o których mowa

w ust. 1, w tym również spowodowanej nieprzestrzeganiem przepisów o ochronie roślin

uprawnych przed chorobami, szkodnikami i chwastami, wójt w drodze decyzji nakazuje

właścicielowi gruntów wykonanie w określonym terminie odpowiednich zabiegów. W razie

niewykonania decyzji, wójt zleca wykonanie zastępcze tych zabiegów na koszt właściciela

gruntów, wykorzystując do czasu zwrotu kosztów wykonania zastępczego środki Funduszu

Ochrony Gruntów Rolnych.

1.

Dla gruntów położonych na obszarach szczególnej ochrony środowiska lub w strefach

ochronnych, istniejących wokół zakładów przemysłowych, opracowuje się, na koszt odpowiedzialnych

zakładów, plan gospodarowania na tych gruntach.

2.

Projekt planu gospodarowania na gruntach, o których mowa w ust. 1, powinien określać

1)

rodzaje występujących zanieczyszczeń i ich stężenie,

2)

wpływ zanieczyszczeń lub innego szkodliwego oddziaływania na istniejący sposób zagospodarowania,

z ewentualnym podziałem strefy ochronnej na części,

3)

aktualne kierunki produkcji roślinnej oraz wielkość tej produkcji,

4)

rośliny, które mogą być uprawiane, zalecenia dotyczące ich uprawy oraz proponowany

sposób ich gospodarczego wykorzystania,

5)

sposób przeciwdziałania zmniejszeniu wartości użytkowej gleb,

6)

spodziewany poziom globalnej produkcji rolniczej lub leśnej,

7)

wykaz gospodarstw rolnych prowadzących produkcję rolniczą,

8)

wysokość przewidywanych odszkodowań z tytułu obniżenia poziomu produkcji lub zmiany

kierunku produkcji,

9)

ewentualne obowiązki związane z prowadzeniem produkcji zwierzęcej, w tym również rybackiej,

10)

ewentualne nakłady niezbędne do zmiany kierunków produkcji,

11)

przewidywany obszar i koszty nabycia gruntów przez zakład przemysłowy.

3.

Projekt planu powinien być wyłożony w urzędzie gminy do wglądu właścicieli gruntów

na okres 30 dni w celu zgłoszenia uwag i wniosków. O wyłożeniu projektu planu do wglądu

urząd gminy powiadamia właścicieli gruntów na piśmie.

4.

Rada gminy podejmuje, jako zadanie własne, uchwałę w przedmiocie zatwierdzenia planu,

po uzyskaniu opinii placówek naukowych lub innych osób upoważnionych przez Ministra

Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska,

Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Koszty sporządzenia opinii pokrywa zakład przemysłowy.

5.

W razie prowadzenia produkcji w sposób naruszający ustalenia planu, o których mowa

w ust. 2 pkt 4 i 9, wójt, w porozumieniu z wojewódzkim inspektorem sanitarnym, nakazuje

właścicielowi gruntów w oznaczonym terminie zniszczenie określonych upraw, przemieszczenie

zwierząt poza obszar strefy ochronnej lub dokonanie ich uboju.

6.

Wykonanie decyzji, o której mowa w ust. 5, następuje bez odszkodowania.

1.

Jeżeli właściciel gruntów, o których mowa w art. 16 ust. 1, poniósł szkodę przez obniżenie

poziomu produkcji rolniczej lub leśnej, przysługuje mu z tego tytułu odszkodowanie

od zakładu przemysłowego. W przypadku obniżenia poziomu produkcji w okresie trzech

lat co najmniej o jedną trzecią dotychczasowej wartości, zakład jest obowiązany, na

wniosek właściciela, wykupić całość lub część tych gruntów według cen wolnorynkowych.

2.

Jeżeli w wyniku realizacji planu, o którym mowa w art. 16 ust. 1, zachodzi potrzeba

zmiany kierunku produkcji rolniczej lub leśnej, zakład przemysłowy jest obowiązany

zwrócić właścicielowi gruntów poniesione z tego tytułu nakłady i koszty oraz wypłacić

równowartość szkód wynikłych ze zmiany kierunków produkcji.

1.

Na gruntach, o których mowa w art. 16 ust. 1, wojewoda zapewnia prowadzenie co 3 lata

okresowych badań poziomu skażenia gleb i roślin. Jeżeli okresowe badania wykażą, że

uzyskiwane płody nie nadają się do spożycia lub przetworzenia, kosztami badań należy

obciążyć zakład przemysłowy, a skażone grunty wyłącza się z produkcji w trybie określonym

w art. 11 ust. 1. Skutki tych decyzji obciążają zakład przemysłowy odpowiedzialny

za skażenie.

2.

Na żądanie właściciela gruntów wyłączonych z produkcji, zakład przemysłowy, o którym

mowa w ust. 1, jest obowiązany nabyć te grunty wraz z budynkami i urządzeniami. Przepis

art. 17 stosuje się odpowiednio.

3.

Jeżeli wyłączenie gruntów z produkcji następuje w wyniku ujemnego oddziaływania obiektów

lub urządzeń należących do kilku osób, odpowiedzialność tych osób jest solidarna.

4.

Pierwsze badania okresowe, o których mowa w ust. 1, należy przeprowadzić do końca

1996 r.

Przepisy art. 16-18 stosuje się odpowiednio także do gruntów zdewastowanych i zdegradowanych,

położonych poza obszarami szczególnej ochrony środowiska i stref ochronnych.

1.

Osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana

do ich rekultywacji na własny koszt.

2.

Rekultywacji gruntów zdewastowanych lub zdegradowanych przez nie ustalone osoby lub

w wyniku klęsk żywiołowych dokonuje właściwy organ wymieniony w art. 5 przy wykorzystaniu

środków Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych, a w odniesieniu do gruntów leśnych i gruntów

przeznaczonych do zalesienia - środków budżetu państwa na zasadach określonych w przepisach

o lasach.

3.

Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich

etapach działalności przemysłowej.

4.

Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie,

częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy

się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności.

5.

Jeżeli działalność przemysłowa powodująca obowiązek rekultywacji gruntów prowadzona

jest przez kilka osób, obowiązek ten ciąży na każdej z nich, odpowiednio do zakresu

działalności powodującej potrzebę rekultywacji.

Na terenach przewidywanego osiadania gruntów na skutek działalności górniczej zakład

przemysłowy, na wniosek właściciela, rozpoczyna rekultywację przed wystąpieniem degradacji

gruntów.

1.

Decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają

1)

stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie

opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5,

2)

osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów,

3)

kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów,

4)

uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.

2.

W sprawach, o których mowa w ust. 1, decyzje wydaje kierownik rejonowego urzędu rządowej

administracji ogólnej, po zasięgnięciu opinii

1)

dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności

górniczej,

2)

dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego -

w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji,

3)

zarządu gminy.

3.

Osoby obowiązane do rekultywacji gruntów zawiadamiają organ, o którym mowa w ust.

2, w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach

w zakresie gruntów podlegających rekultywacji.

1.

Tworzy się Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych, zwany dalej „Funduszem”.

2.

Regulamin funkcjonowania Funduszu ustala Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej

w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, po

zasięgnięciu opinii właściwych komisji sejmowych.

3.

Dochodami Funduszu są związane z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych

1)

należności,

2)

opłaty roczne,

3)

opłaty z tytułu niewykonania obowiązku zdjęcia i wykorzystania próchnicznej warstwy

gleby,

4)

opłaty oraz należności i opłaty roczne podwyższone, określone w art. 28 ust. 1-3.

4.

Dochodami Funduszu mogą być także darowizny i inne dochody.

1.

Fundusz dzieli się na terenowy i centralny.

2.

Fundusz centralny tworzy się z 20% dochodów Funduszu, o których mowa w art. 23 ust.

3 i 4.

3.

Środkami Funduszu centralnego dysponuje Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

4.

Środkami Funduszu terenowego dysponuje wojewoda.

5.

Fundusz terenowy przekazuje, w terminie 15 dni po zakończeniu każdego kwartału, 20%

zgromadzonych dochodów, wymienionych w art. 23 ust. 3, na rachunek Funduszu centralnego.

1.

Środki Funduszu przeznacza się na ochronę, rekultywację i poprawę jakości gruntów

rolnych oraz na wypłatę odszkodowań przewidzianych ustawą, a w szczególności na

1)

rekultywację na cele rolnicze gruntów, które utraciły lub zmniejszyły wartość użytkową

wskutek działalności nie ustalonych osób,

2)

rolnicze zagospodarowanie gruntów zrekultywowanych,

3)

użyźnianie gleb o niskiej wartości produkcyjnej, ulepszanie rzeźby terenu i struktury

przestrzennej gleb, usuwanie kamieni i odkrzaczanie,

4)

przeciwdziałanie erozji gleb na gruntach rolnych, w tym zwrot kosztów zakupu nasion

i sadzonek, utrzymania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych,

oraz odszkodowania, o których mowa w art. 15 ust. 3,

5)

budowę i renowację zbiorników wodnych służących małej retencji,

6)

budowę i modernizację dróg dojazdowych do gruntów rolnych,

7)

wdrażanie i upowszechnianie wyników prac naukowo-badawczych związanych z ochroną gruntów

rolnych,

8)

wykonywanie badań płodów rolnych uzyskiwanych w strefach ochronnych, o których mowa

w art. 16, oraz niezbędnych dokumentacji i ekspertyz z zakresu ochrony gruntów rolnych,

9)

wykonywanie zastępcze obowiązków określonych w ustawie,

10)

rekultywację nieużytków i użyźnianie gleb na potrzeby nowo zakładanych pracowniczych

ogrodów działkowych,

11)

zakup sprzętu pomiarowego i informatycznego oraz oprogramowania, niezbędnego do zakładania

i aktualizowania operatów ewidencji gruntów oraz prowadzenia spraw ochrony gruntów

rolnych, do wysokości 5% rocznych dochodów Funduszu.

2.

Środki Funduszu centralnego przeznacza się na zasilanie Funduszu terenowego oraz na

zadania wymienione w ust. 1 pkt 7 i 11.

3.

Środki Funduszu terenowego powinny być w pierwszej kolejności przeznaczane na wykonywanie

prac wymienionych w ust. 1 na obszarze tych gmin, w których powstają dochody Funduszu

oraz istnieją warunki uzyskania wzrostu produkcji rolniczej, rekompensującej starty

poniesione w wyniku zmniejszenia obszaru gruntów rolnych.

4.

Przy przydzielaniu środków Funduszu terenowego właścicielom gruntów, na ich wniosek,

należy uwzględniać udział własny tych właścicieli w kosztach robót oraz efektywność

projektowanych przedsięwzięć.

5.

Skutki finansowe decyzji, o których mowa w art. 15 ust. 2 i 3 oraz art. 20 ust. 2,

wymagają uzgodnienia z dysponentem Funduszu.

1.

Kontrolę stosowania przepisów ustawy sprawują Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej,

Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, wojewodowie oraz organy

wymienione w art. 5 oraz art. 15 ust. 5 i art. 16 ust. 5.

2.

Osoby przeprowadzające kontrolę są uprawnione do

1)

wstępu na grunt i teren zakładu przemysłowego,

2)

wglądu do dokumentów oraz żądania sporządzenia ich odpisów,

3)

sprawdzania tożsamości osób w związku z prowadzoną kontrolą,

4)

żądania wyjaśnień i zasięgania informacji,

5)

pobierania próbek gleby lub roślin do analizy.

3.

Kontrolę stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do gruntów użytkowanych na cele

obronności lub bezpieczeństwa państwa można przeprowadzać po uprzednim uzgodnieniu

jej zakresu z jednostką nadrzędną użytkownika tych gruntów.

1.

Kontrola obejmuje wykonanie następujących obowiązków

1)

zdjęcia i wykorzystania próchnicznej warstwy gleby,

2)

rekultywacji gruntów zdewastowanych i zdegradowanych,

3)

rolniczego zagospodarowania gruntów zrekultywowanych, jeżeli zagospodarowanie odbywa

się przy wykorzystaniu środków Funduszu,

4)

przeciwdziałania erozji gleb i innym zjawiskom powodującym trwałe pogarszanie wartości

użytkowej gruntów,

5)

określonych w art. 16-19.

2.

Jeżeli objętość próchnicznej warstwy gleby zdejmowanej z gruntów wyłączanych z produkcji

przekracza 1000 m

3.

Kontrola wykonania obowiązku rekultywacji gruntów polega na sprawdzeniu co najmniej

raz w roku zgodności wykonywanych zabiegów z dokumentacją rekultywacji tych gruntów,

a zwłaszcza wymagań technicznych oraz ich terminowości, ze szczególnym uwzględnieniem

obowiązku zakończenia rekultywacji w okresie 5 lat od zaprzestania działalności przemysłowej.

4.

O terminie kontroli wymienionych w ust. 1-3, na obszarach górniczych, morskiego pasa

nadbrzeżnego, kolejowych i lotnisk komunikacyjnych, powiadamia się odpowiednio, nie

później niż 3 dni przed zamierzoną kontrolą

1)

okręgowy urząd górniczy,

2)

urząd morski,

3)

organ kolejowy lub zarząd lotniska.

1.

W razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami

niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.

2.

W razie stwierdzenia, że grunty przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania

przestrzennego na cele nierolnicze lub nieleśne zostały wyłączone z produkcji bez

decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2, decyzję taką wydaje się z urzędu, podwyższając

jednocześnie wysokość należności o 10%.

3.

W razie niezakończenia rekultywacji gruntów zdewastowanych w okresie, o którym mowa

w art. 20 ust. 4, stosuje się opłatę roczną podwyższoną o 200% od dnia, w którym rekultywacja

gruntów powinna zostać zakończona.

4.

W razie niewykonania obowiązku rekultywacji gruntów zdegradowanych, ustala się, w

drodze decyzji, obowiązek corocznego wpłacania na Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych

lub na Fundusz Leśny, przez osobę powodującą ograniczenie wartości użytkowej gruntów,

równowartości opłaty rocznej w takiej części, w jakiej nastąpiło ograniczenie wartości

użytkowej gruntów. Do ustalenia wysokości opłaty rocznej za zdegradowanie gruntów

stosuje się wartości wymienione

1)

w art. 12 ust. 7 i odpowiednio w art. 12 ust. 15 w odniesieniu do gruntów rolnych

klas I-IV,

2)

w art. 12 ust. 11 w odniesieniu do gruntów leśnych; opłaty te uiszcza się do czasu

wykonania obowiązku rekultywacji.

5.

Rozmiar ograniczenia wartości użytkowej gruntów ustala się na podstawie dwóch odrębnych

opinii rzeczoznawców.

6.

W razie ograniczenia wartości użytkowej gruntów w wyniku zasadzenia drzew przydrożnych,

nie pobiera się opłat, o których mowa w ust. 4.

7.

Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio w odniesieniu do gruntów leśnych, z tym

że decyzję wydaje dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, a w parkach narodowych

dyrektor parku.

8.

Opłaty, o których mowa w ust. 1-4, stosuje się niezależnie od kar przewidzianych w

przepisach o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz innych obowiązujących przepisach.

1.

Opłaty, o których mowa w art. 28, nie mogą być wliczane do kosztów działalności osób,

na które nałożono te opłaty.

2.

Jeżeli opłaty, o których mowa w art. 28, dotyczą jednostek organizacyjnych, na kierowników

tych jednostek nakłada się karę w wysokości ich wynagrodzenia za okres 3 ostatnich

miesięcy.

W przypadkach niewykonywania obowiązków określonych w ustawie stosuje się przepisy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

1.

Dochody Funduszu, o których mowa w art. 23, wynikające z niniejszej ustawy, są należnościami

państwowymi w rozumieniu przepisów o umarzaniu i udzielaniu ulg w spłacaniu należności

państwowych.

2.

Świadczenia pieniężne, o których mowa w ust. 1, przedawniają się z upływem 5 lat od

dnia ich wymagalności.

1.

Działający na podstawie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

(Dz. U. Nr 11, poz. 79) Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych staje się Funduszem Ochrony Gruntów Rolnych w rozumieniu

niniejszej ustawy.

2.

Dochody, o których mowa w art. 12 ust. 1 oraz w art. 28 ust. 1-4, dotyczące gruntów

leśnych są dochodami Funduszu Leśnego, o którym mowa w przepisach o lasach. Przepisy

art. 31 stosuje się odpowiednio.

Właściwy w sprawach ochrony gruntów organ, o którym mowa w art. 5, prowadzi sprawozdawczość

z zakresu

1)

obszaru gruntów wyłączanych z produkcji,

2)

ustalonych należności, opłat rocznych i innych, wymienionych w niniejszej ustawie,

dochodów Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych lub Funduszu Leśnego,

3)

wielkości obszarów i położenia gruntów zdewastowanych i zdegradowanych, podlegających

rekultywacji i zagospodarowaniu,

4)

wyników rekultywacji i zagospodarowania gruntów,

5)

istniejących zasobów i eksploatacji złóż torfów,

według zasad określonych przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu

z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa i z Prezesem Głównego

Urzędu Statystycznego.

W stosunku do gruntów, na których zostały zlokalizowane stanowiska archeologiczne,

wojewódzki konserwator zabytków może określić zakres i sposób eksploatacji takich

gruntów.

1.

Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją

ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

2.

Do spraw, w których wydano decyzję ostateczną o wyłączeniu z produkcji rolniczej gruntów

rolnych klas I-III, a wyłączenie takie faktycznie jeszcze nie nastąpiło, stosuje się

przepisy dotychczasowe.

3.

Tracą ważność nie wykonane do dnia wejścia w życie ustawy decyzje ostateczne, dotyczące

1)

opłat z tytułu odłogowania gruntów rolnych,

2)

wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów klas IV-VI, na mocy których nie nastąpiło

jeszcze faktyczne wyłączenie.

4.

Stałe opłaty roczne, ustalone na podstawie dotychczasowych przepisów, ulegają z mocy

prawa umorzeniu, o ile ich kwota jest równa lub niższa do 10 zł.

5.

Do wznowienia postępowania w sprawach, w których na podstawie dotychczasowych przepisów

wydano decyzje ostateczne, dotyczące

1)

wyłączenia gruntów z produkcji bez zezwolenia,

2)

rekultywacji i zagospodarowania gruntów, w tym niewykonania rekultywacji gruntów w

wyznaczonym terminie,

stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

6.

Nie wykonane do dnia wejścia w życie ustawy decyzje ostateczne w sprawach przeciwdziałania

erozji gleb pozostają w mocy.

Traci moc ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

(Dz. U. Nr 11, poz. 79, z 1984 r. Nr 35, poz. 185, z 1988 r. Nr 24, poz. 169, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, z 1991 r. Nr 101, poz. 444, Nr 103, poz. 446 i Nr 114, poz. 494 oraz z 1994 r. Nr 27, poz. 96).

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia.