Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 lipca 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym.
Table of Provisions (57)
Statutory Text (57 Articles)
Ustawa reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom monopolistycznym podmiotów
gospodarczych oraz ich związków, które wywołują lub mogą wywołać skutki na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, a także określa organy właściwe w tych sprawach.
W ustawie z dnia 25 lutego 1958 r. o Państwowej Inspekcji Handlowej
(Dz. U. z 1969 r. Nr 26, poz. 206, z 1975 r. Nr 16, poz. 91 i z 1990 r. Nr 14, poz. 88) w art. 1 skreśla się pkt 4.
1.
Do stosunków prawnych dotyczących przeciwdziałania praktykom monopolistycznym, powstałych
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe,
z wyjątkiem art. 11 - 11 c.
2.
Postępowanie przed Urzędem Antymonopolowym wszczęte i nie zakończone ostateczną decyzją
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczy się według przepisów tej ustawy.
Ilekroć w ustawie jest mowa o
1
podmiotach gospodarczych - rozumie się przez to osoby fizyczne i prawne, a także jednostki
organizacyjne nie mające osobowości prawnej, prowadzące działalność gospodarczą albo
organizujące lub świadczące usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie
są działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej
(Dz. U. Nr 41, poz. 324, z 1990 r. Nr 26, poz. 149 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 31, poz. 128, Nr 41, poz. 179, Nr 73, poz. 321, Nr 105, poz. 452, Nr 106, poz. 457 i Nr 107, poz. 460, z 1993 r. Nr 28, poz. 127, Nr 47, poz. 212 i Nr 134, poz. 646, z 1994 r. Nr 27, poz. 96 i Nr 127, poz. 627 oraz z 1995 r. Nr 60, poz. 310),
2)
związkach - rozumie się przez to izby, zrzeszenia i inne organizacje zrzeszające podmioty
gospodarcze,
3)
porozumieniach - rozumie się przez to sprzeczne z niniejszą ustawą
a
umowy zawierane między podmiotami gospodarczymi, między związkami tych podmiotów oraz
między podmiotami gospodarczymi i związkami, albo niektóre postanowienia tych umów,
b)
podjęte w jakiejkolwiek formie uzgodnienia dwóch lub więcej podmiotów gospodarczych
lub ich związków,
c)
uchwały lub inne akty związków podmiotów gospodarczych,
4)
cenach - rozumie się przez to również opłaty o charakterze cen, marze handlowe, prowizje
i narzuty do cen,
5)
towarach - rozumie się przez to rzeczy, wszelkie formy energii, usługi, obiekty i
roboty budowlane, papiery wartościowe oraz inne prawa majątkowe,
6)
pozycji monopolistycznej - rozumie się przez to pozycję podmiotu gospodarczego, polegającą
na tym, że podmiot ten nie spotyka się z konkurencją na rynku krajowym lub lokalnym,
7)
pozycji dominującej - rozumie się przez to pozycję podmiotu gospodarczego, polegającą
na tym, że podmiot ten nie spotyka się z istotną konkurencją na rynku krajowym lub
lokalnym; domniemywa się, że podmiot gospodarczy ma pozycję dominującą, jeżeli jego
udział w rynku przekracza 40%,
8
konkurentach - rozumie się przez to podmioty gospodarcze, które wprowadzają lub mogą
wprowadzić albo nabywają lub mogą nabyć, w tym samym czasie i na tym samym rynku,
towary takie same lub inne, jeżeli przez ich odbiorców uznane są za substytuty,
9
przeciętnym wynagrodzeniu - rozumie się przez to przeciętne miesięczne wynagrodzenie
w sektorze przedsiębiorstw, za ostatni miesiąc kwartału poprzedzającego dzień wydania
decyzji Urzędu Antymonopolowego, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
na podstawie odrębnych przepisów,
10
przychodzie - rozumie się przez to 1/12 przychodu uzyskanego w roku podatkowym poprzedzającym
dzień wydania decyzji Urzędu Antymonopolowego, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym
od osób prawnych lub od osób fizycznych.
1.
Ustawa nie narusza praw wyłącznych wynikających z przepisów dotyczących ochrony własności
intelektualnej i przemysłowej, w szczególności przepisów o wynalazczości, znakach
towarowych, wzorach zdobniczych, ochronie topografii układów scalonych, prawie autorskim
i prawach pokrewnych oraz porozumień zawieranych przez pracowników i związki zawodowe
z pracodawcami, mających na celu ochronę praw pracowniczych.
2.
Ustawę stosuje się do
1)
umów licencyjnych i innych aktów wykonywania praw wyłącznych wymienionych w ust. 1,
2)
umów dotyczących informacji technicznych lub technologicznych nie ujawnionych do wiadomości
publicznej, do których podjęto niezbędne działania w celu zachowania ich poufności,
jeżeli skutkiem tych umów jest nieuzasadnione ograniczenie swobody działalności gospodarczej
stron oraz istotne ograniczenie konkurencji na rynku.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
Praktykami monopolistycznymi są porozumienia polegające w szczególności na
1)
ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen oraz zasad ich kształtowania między konkurentami
w stosunkach z osobami trzecimi,
2)
podziale rynku według kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych,
3)
ustaleniu lub ograniczeniu wielkości produkcji, sprzedaży lub skupu towarów,
4)
ograniczeniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku podmiotów gospodarczych nie
objętych porozumieniem,
5)
ustaleniu przez konkurentów lub ich związki warunków umów zawieranych z osobami trzecimi.
1
Za praktyki monopolistyczne uznaje się także nadużywanie pozycji dominującej na rynku,
a w szczególności
1)
przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju
konkurencji,
2)
podział rynku według kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych,
3)
sprzedaż towarów w sposób powodujący uprzywilejowanie niektórych podmiotów gospodarczych
lub innych podmiotów,
4)
odmowę sprzedaży lub skupu towarów, dyskryminującą niektóre podmioty gospodarcze przy
braku alternatywnych źródeł zaopatrzenia lub zbytu,
5)
nieuczciwe oddziaływanie na kształtowanie cen, w tym cen odsprzedaży, oraz sprzedaż
poniżej kosztów w celu eliminacji konkurentów,
6
narzucanie uciążliwych warunków umów, przynoszących podmiotowi gospodarczemu narzucającemu
te warunki nieuzasadnione korzyści,
7
uzależnianie zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego
świadczenia nie związanego z przedmiotem umowy, którego nie przyjęłaby lub nie spełniłaby
mając zapewnioną możliwość wyboru.
2
Nie uznaje się za praktyki monopolistyczne udzielanie przez spółdzielnię swoim członkom
w obrotach z nimi bonifikat, ulg i innych korzyści ekonomicznych.
Zakazuje się stosowania praktyk określonych w art. 4 i 5, chyba że są one niezbędne
ze względów techniczno-organizacyjnych lub ekonomicznych do prowadzenia działalności
gospodarczej i nie powodują istotnego ograniczenia konkurencji; ciężar udokumentowania
tych okoliczności spoczywa na podmiocie, który się na nie powołuje.
1.
Podmiotom gospodarczym zajmującym pozycję monopolistyczną zakazuje się również
1)
ograniczania, mimo posiadanych możliwości, produkcji, sprzedaży lub skupu towarów,
w szczególności prowadzącego do podwyższania cen sprzedaży lub obniżania cen skupu,
2)
wstrzymywania sprzedaży towarów prowadzącego do podwyższania cen,
3)
pobierania nadmiernie wygórowanych cen.
2.
Zakazy określone w ust. 1 dotyczą również podmiotów gospodarczych zajmujących pozycję
dominującą, o ile ich udział w rynku i stosowane przez nie praktyki wywołują skutki
podobne do skutków zachowań podmiotów gospodarczych o pozycji monopolistycznej.
1
W razie stwierdzenia praktyk monopolistycznych wymienionych w art. 4, art. 5 i art.
7, Urząd Antymonopolowy wydaje decyzję nakazującą zaniechanie tych praktyk oraz może
określić warunki tego zaniechania.
2.
Umowy zawarte z naruszeniem art. 4, art. 5 oraz art. 7 są w całości lub w odpowiedniej
części nieważne.
3
Jeżeli wskutek stosowania praktyk monopolistycznych, o których mowa w ust. 1, nastąpiło
podwyższenie cen, Urząd Antymonopolowy może wydać decyzję o obniżeniu cen oraz określić
w niej czas obowiązywania ceny i warunki jej zmiany przez podmiot gospodarczy w tym
czasie. W decyzji za dotychczasowy okres stosowania ceny podwyższonej Urząd Antymonopolowy
może określić również kwotę nienależną albo kwotę nienależną i kwotę dodatkową; przepisy
art. 20 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach
(Dz. U. z 1988 r. Nr 27, poz. 195, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, z 1991 r. Nr 100, poz. 442, z 1993 r. Nr 11, poz. 50 oraz z 1994 r. Nr 111, poz. 536) stosuje się odpowiednio.
1.
Urząd Antymonopolowy może wydać decyzję zakazującą wykonywania porozumienia, które
1)
wprowadza specjalizację asortymentową produkcji lub sprzedaży towarów albo
2)
przewiduje wspólną sprzedaż lub wspólne zakupy towarów,
jeżeli porozumienie takie godzi w interes innych podmiotów gospodarczych lub konsumentów.
2.
Urząd Antymonopolowy wyda decyzję zakazującą wykonywania porozumienia określonego
w ust. 1, jeżeli prowadzi ono do istotnego ograniczenia konkurencji lub warunków do
jej powstania na danym rynku, a nie przynosi korzyści gospodarczych polegających w
szczególności na
1)
znacznym obniżeniu kosztów produkcji lub sprzedaży albo
2)
poprawie jakości towarów.
1
Od decyzji Urzędu Antymonopolowego służy odwołanie do Sądu Wojewódzkiego w Warszawie
- sądu antymonopolowego w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji.
2.
Postępowanie w sprawach odwołań od decyzji Urzędu Antymonopolowego toczy się według
przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach gospodarczych.
3.
Urząd Antymonopolowy może nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
4
Do postanowień Urzędu Antymonopolowego, od których służy zażalenie, stosuje się odpowiednio
przepisy ust. 1 i 2, z tym że zażalenie wnosi się w terminie 7 dni.
1.
Zamiar łączenia podmiotów gospodarczych, w wypadkach określonych w ust. 2 i 3, podlega
zgłoszeniu Urzędowi Antymonopolowemu w terminie 14 dni od dokonania czynności, z którą
ustawa wiąże ten obowiązek.
2.
Wynikający z ust. 1 obowiązek zgłoszenia zamiaru łączenia dotyczy
1)
połączenia podmiotów gospodarczych, których łączna wartość rocznej sprzedaży towarów
- w roku kalendarzowym poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru łączenia - przekracza
5 milionów ECU,
2)
nabycia lub przejęcia w posiadanie przez podmiot gospodarczy, jednorazowo lub wielokrotnie
w ciągu 12 kolejnych miesięcy, zorganizowanej części mienia innego podmiotu gospodarczego,
jeżeli łączna wartość tego mienia przekracza 2 miliony ECU,
3)
objęcia lub nabycia akcji albo udziałów innego podmiotu gospodarczego, powodującego
osiągnięcie lub przekroczenie 10%, 25%, 33% lub 50% głosów na walnym zgromadzeniu
lub zgromadzeniu wspólników, jeżeli łączna wartość rocznej sprzedaży towarów obu podmiotów
- w roku kalendarzowym poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru - przekracza 5 milionów
ECU,
4)
objęcia lub nabycia przez instytucje finansowe, dla których obrót papierami wartościowymi
jest przedmiotem działalności gospodarczej, akcji lub udziałów innego podmiotu gospodarczego,
powodującego osiągnięcie lub przekroczenie 10%, 25%, 33% lub 50% głosów na walnym
zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników, jeżeli łączna wartość rocznej sprzedaży
towarów podmiotu nabywanego - w roku kalendarzowym poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru
- przekracza 5 milionów ECU, chyba że objęcie albo nabycie akcji lub udziałów dokonane
zostało z zamiarem zbycia ich przed upływem 1 roku i z równoczesnym niewykonywaniem
do tego czasu praw wynikających z posiadania akcji lub udziałów, poza prawem do dywidendy
oraz prawem zbycia akcji lub udziałów,
5)
objęcia przez tę samą osobę funkcji dyrektora, wicedyrektora, członka zarządu, członka
rady nadzorczej, członka komisji rewizyjnej albo głównego księgowego w konkurujących
ze sobą podmiotach gospodarczych, jeżeli łączna wartość rocznej sprzedaży towarów
- w roku kalendarzowym poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru - przekracza 5 milionów
ECU,
6)
przejęcia w inny sposób, bezpośrednio lub pośrednio, kontroli nad innym podmiotem
gospodarczym, jeżeli łączna wartość rocznej sprzedaży towarów - w roku kalendarzowym
poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru - przekracza 5 milionów ECU.
3.
Obowiązek zgłoszenia zamiaru łączenia banków, w zakresie określonym w ust. 2, dotyczy
banków, jeżeli łączna wartość ich funduszy własnych przekracza 50 milionów ECU na
koniec roku kalendarzowego poprzedzającego rok zgłoszenia zamiaru łączenia.
4.
Łączna wartość rocznej sprzedaży towarów, o której mowa w ust. 2, obejmuje zarówno
sprzedaż dokonywaną przez podmiot dominujący, jak i zależny w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami
wartościowymi i funduszach powierniczych
(Dz. U. z 1994 r. Nr 58, poz. 239, Nr 71, poz. 313 i Nr 121, poz. 591).
5.
Wartość ECU, wymieniona w ust. 2 i 3, podlega przeliczeniu na złote według kursu kupna
walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski
1)
z ostatniego dnia roku kalendarzowego poprzedzającego rok zgłoszenia zamiaru, o którym
mowa w ust. 2 pkt 1 i 3 - 6 oraz w ust. 3,
2)
z dnia poprzedzającego zgłoszenie zamiaru nabycia mienia, o którym mowa w ust. 2 pkt
2.
6.
Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do nabywania akcji dopuszczonych do publicznego
obrotu.
7.
Zgłoszenia zamiaru łączenia podmiotów gospodarczych dokonują organy podmiotów gospodarczych,
o których mowa w art. 11e.
8.
Zgłoszenie zamiaru łączenia powinno zawierać informacje dotyczące wpływu łączenia
na zmianę pozycji podmiotów gospodarczych i jego skutków dla konkurencji, a zwłaszcza
1)
rodzaj, przyczynę i zakres łączenia podmiotów gospodarczych,
2)
dane charakteryzujące podmioty gospodarcze uczestniczące w łączeniu, ich związki z
innymi podmiotami gospodarczymi oraz zakres i obszar ich działania,
3)
udział podmiotów gospodarczych w poszczególnych rynkach.
1.
Urząd Antymonopolowy może
1)
zwrócić w terminie 14 dni zgłoszenie zamiaru łączenia, jeżeli nie spełnia ono warunków
określonych w art. 11 ust. 8 oraz warunków, jakim powinno odpowiadać zgłoszenie zamiaru
łączenia i przekształcenia podmiotów gospodarczych,
2)
wezwać zgłaszającego zamiar łączenia do usunięcia wskazanych braków w zgłoszeniu lub
uzupełnienia niezbędnych informacji, z pouczeniem, że bezskuteczny upływ wyznaczonego
terminu może spowodować nałożenie kary pieniężnej w myśl art. 16 ust. 2 pkt 1.
2.
Urząd Antymonopolowy może również przedstawić podmiotom gospodarczym - przed wydaniem
decyzji zakazującej łączenia - warunki, na jakich łączenie może nastąpić, wyznaczając
termin na ustosunkowanie się do zgłoszonej propozycji; brak odpowiedzi w terminie
lub negatywne ustosunkowanie się do przedstawionych warunków skutkuje wydaniem zawiadomienia
lub decyzji, o których mowa w ust. 3 i 4.
3.
W wypadku braku zastrzeżeń co do zamiaru łączenia, Urząd Antymonopolowy, w terminie
nie dłuższym niż 2 miesiące, zawiadamia o tym zgłaszającego zamiar.
4.
Urząd Antymonopolowy, w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące, może wydać decyzję
1)
zakazującą łączenia podmiotów gospodarczych, jeżeli w jego wyniku podmioty te uzyskałyby
lub umocniły pozycję dominującą na rynku,
2)
zakazującą objęcia przez tę samą osobę funkcji wymienionych w art. 11 ust. 2 pkt 5,
jeżeli w wyniku tego nastąpiłoby istotne osłabienie konkurencji; domniemywa się, że
istotne osłabienie konkurencji ma miejsce, jeżeli łączny udział tych podmiotów w rynku
przekracza 10%.
5.
W wypadku zamiaru łączenia banków Urząd Antymonopolowy, w terminie nie dłuższym niż
2 tygodnie, zawiadamia zgłaszającego zamiar o braku zastrzeżeń bądź w tym terminie
może wydać decyzję zakazującą łączenia banków.
6.
Do terminów określonych w ust. 3-5 nie wlicza się okresów oczekiwania na usunięcie
braków, uzupełnienie informacji lub ustosunkowanie się do zgłoszonych przez Urząd
Antymonopolowy warunków, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i ust. 2.
Sąd rejestrowy, działając na podstawie odrębnych przepisów, dokona wpisu w rejestrze,
jeżeli
1)
Urząd Antymonopolowy zawiadomi wnioskodawcę o braku zastrzeżeń co do zamiaru łączenia,
o którym mowa w art. 11 a ust. 3 i 5,
2)
podmiot gospodarczy wykaże, że zamiar łączenia podmiotów gospodarczych nie podlega
obowiązkowi zgłoszenia.
1.
Zamiar przekształcenia spółek prawa handlowego, przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową
spółkę Skarbu Państwa oraz przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę gminy podlega zgłoszeniu
Urzędowi Antymonopolowemu w terminie 14 dni od dokonania czynności, z którą ustawa
wiąże ten obowiązek.
2.
Wynikający z ust. 1 obowiązek zgłoszenia zamiaru przekształcenia dotyczy podmiotów,
których wartość rocznej sprzedaży towarów w roku kalendarzowym poprzedzającym rok
zgłoszenia tego zamiaru przekracza 5 milionów ECU.
3.
Urząd Antymonopolowy może, w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące, wydać decyzję zakazującą
przekształcenia, jeżeli spółka powstała w wyniku tego przekształcenia zachowałaby
pozycję dominującą na rynku.
4.
Przepisy art. 11 ust. 4, ust. 5 i 7, art. 11 a ust. 1 - 3, ust. 5 i 6 oraz art. 11b
stosuje się odpowiednio.
Podmioty gospodarcze, których zamiar łączenia lub przekształcenia podlega zgłoszeniu,
do czasu otrzymania zawiadomienia Urzędu Antymonopolowego o braku zastrzeżeń co do
zamiaru łączenia bądź przekształcenia, lub upływu terminu na wydanie decyzji zakazującej
łączenia bądź przekształcenia, są obowiązane wstrzymać się z podejmowaniem czynności,
które powodują lub mogą spowodować uzyskanie bądź umocnienie pozycji dominującej na
rynku przez łączące się lub przekształcane podmioty albo przez jednego z nich, chociażby
czynności te nie stanowiły praktyk monopolistycznych w rozumieniu przepisów ustawy.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, jakim powinno
odpowiadać zgłoszenie zamiaru łączenia i przekształcenia podmiotów gospodarczych,
oraz organy podmiotów zobowiązanych do dokonania zgłoszenia zamiaru.
1.
Przedsiębiorstwa państwowe i spółdzielnie oraz spółki prawa handlowego posiadające
pozycję dominującą na rynku mogą ulec podziałowi lub rozwiązaniu, jeżeli trwale ograniczają
konkurencję lub warunki jej powstawania.
2
W razie stwierdzenia, że podmioty gospodarcze spełniają warunki, o których mowa w
ust. 1, Urząd Antymonopolowy może wydać decyzję nakazującą podział przedsiębiorstwa
lub spółdzielni albo rozwiązanie spółki, określając warunki i termin tego podziału
lub rozwiązania. Przed wydaniem decyzji nakazującej podział przedsiębiorstwa państwowego
lub rozwiązanie jednoosobowej spółki Skarbu Państwa Urząd Antymonopolowy zasięga opinii
organu założycielskiego lub organu reprezentującego Skarb Państwa.
3
Wykonanie decyzji należy do organów przedsiębiorstwa państwowego lub do organów spółdzielni
albo władz spółki i następuje z zastosowaniem odpowiednio przepisów określających
tryb podziału lub rozwiązania danego podmiotu; dokonanie podziału nie wymaga zgody
lub opinii przewidzianych w tych przepisach. Przedsiębiorstwo państwowe, powstające
w wyniku podziału, tworzy organ założycielski.
4.
W razie stwierdzenia, że podmiot gospodarczy posiada pozycję dominującą na rynku,
Urząd Antymonopolowy może wydać decyzję nakazującą ograniczenie jego działalności
gospodarczej, określając warunki i termin tego ograniczenia.
5.
Przepis ust. 1 nie wyłącza możliwości podziału i rozwiązania podmiotów gospodarczych,
uregulowanych w odrębnych ustawach.
Przepisy art. 10 stosuje się odpowiednio do decyzji i postanowień wydanych w sprawach
łączenia, przekształcenia, podziału i rozwiązania podmiotów gospodarczych oraz ograniczenia
ich działalności gospodarczej.
1
W decyzjach wydanych na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 9 Urząd Antymonopolowy
może ustalić karę pieniężną, płatną do budżetu państwa. Kary tej nie stosuje się w
wypadku, gdy Urząd Antymonopolowy wydał decyzję ustalającą wysokość kwoty nienależnej
i kwoty dodatkowej, o których mowa w art. 8 ust. 3.
2
Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, można ustalić w wysokości do 15% przychodu
ukaranego podmiotu gospodarczego.
3.
Kara pieniężna, o której mowa w ust. 1, jest płatna z dochodu po opodatkowaniu lub
z innej formy nadwyżki przychodów nad wydatkami, zmniejszonej o podatki.
4
Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio do związków. W wypadku gdy związek nie osiąga
przychodu, karę pieniężną Urząd Antymonopolowy może ustalić do wysokości pięćdziesięciokrotnego
przeciętnego wynagrodzenia.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że art. 3 i 6 wchodzą
w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.
1
W wypadku gdy podmiot gospodarczy nie wykonuje decyzji, o których mowa w art. 8 ust.
1 i 3, art. 9, art. 11a ust. 4 i 5 oraz w art. 11c, lub wyroków sądów zmieniających
taką decyzje, jest obowiązany wpłacić za każdy rozpoczęty miesiąc niewykonania w terminie
decyzji lub wyroku sądu karę pieniężną w wysokości 1 % przychodu. Decyzję w tej sprawie
wydaje Urząd Antymonopolowy, z tym że nie może być ona wydana, jeżeli od daty wydania
decyzji, o których mowa w zdaniu poprzednim, upłynęły trzy lata.
2.
W przypadku niewykonania decyzji, o których mowa w art. 12 ust. 2 i 4, lub wyroku
sądu zmieniającego te decyzje, kara wynosi od 1 do 10%; przepis ust. 1 stosuje się
odpowiednio.
3.
Kary, o których mowa w ust. 1 i 2, podlegają wpłacie do budżetu państwa.
4.
Przepisy art. 10 i art. 14 ust. 3 stosuje się odpowiednio.
5
Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio do związków. W wypadku gdy związek nie osiąga
przychodu, karę pieniężną za każdy rozpoczęty miesiąc niewykonania w terminie decyzji
lub wyroku sądu Urząd Antymonopolowy ustala do wysokości pięćdziesięciokrotnego przeciętnego
wynagrodzenia.
1.
Urząd Antymonopolowy może w drodze decyzji nałożyć na podmiot gospodarczy karę pieniężną
do wysokości
1)
1 % przychodu za każdy rozpoczęty miesiąc niewykonania obowiązku zgłoszenia, o którym
mowa w art. 11 i art. 11c, z zastrzeżeniem pkt 3 i 4,
2)
15% przychodu z tytułu wykonania czynności, o których mowa w art. 11 d,
3)
15% przychodu, jeżeli po objęciu lub nabyciu akcji bądź udziałów wykonuje prawa wynikające
z tych akcji lub udziałów z naruszeniem art. 11 ust. 2 pkt 4,
4)
1 % przychodu za każdy rozpoczęty miesiąc posiadania akcji lub udziałów po upływie
roku, o którym mowa w art. 11 ust. 2 pkt 4, chyba że wykaże, iż przy zachowaniu należytej
staranności nie mógł wcześniej ich zbyć z powodu okoliczności, za które odpowiedzialności
nie ponosi.
2.
Urząd Antymonopolowy może w drodze decyzji nałożyć na osobę nie wykonującą obowiązku
zgłoszenia, o którym mowa w art. 11 ust. 2 pkt 5, karę pieniężną w wysokości do pięciokrotnego
przeciętnego wynagrodzenia za każdy rozpoczęty miesiąc niewykonania tego obowiązku.
3.
Przepisy art. 10, art. 14 ust. 3 i art. 15 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
1
W razie gdy osoba kierująca podmiotem gospodarczym lub związkiem nie wykonuje decyzji
wydanych na podstawie niniejszej ustawy i wyroków sądów, Urząd Antymonopolowy może
wydać decyzję nakładającą na nią karę pieniężną, do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego
wynagrodzenia.
2.
Karze pieniężnej, o której mowa w ust. 1, może podlegać
1
osoba kierująca podmiotem gospodarczym lub związkiem za nieudzielenie danych i informacji
na żądanie Urzędu Antymonopolowego bądź jeżeli dane te i informacje są nierzetelne,
2
osoba działająca w imieniu osób prawnych lub spółek i innych jednostek organizacyjnych
nie mających osobowości prawnej podejmujących działania zmierzające do łączenia i
przekształcenia podmiotów gospodarczych, jeżeli nie zgłosi zamiaru, o którym mowa
w art. 11 i art. 11c, bądź zgłoszenie zamiaru zawiera dane i informacje nierzetelne.
3.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli funkcję kierownika podmiotu gospodarczego
pełni osoba prowadząca działalność gospodarczą we własnym imieniu.
4.
Przepisy art. 10 i art. 15 ust. 3 stosuje się odpowiednio.
1.
Tworzy się Urząd Antymonopolowy jako centralny organ administracji państwowej w sprawach
przeciwdziałania praktykom monopolistycznym, podległy Radzie Ministrów.
2.
Urzędem Antymonopolowym kieruje Prezes, powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady
Ministrów.
3.
Wiceprezesa Urzędu Antymonopolowego powołuje i odwołuje, na wniosek Prezesa Urzędu
Antymonopolowego, Prezes Rady Ministrów.
4.
Organizację Urzędu Antymonopolowego określa statut, nadany przez Radę Ministrów.
1.
Prezes Urzędu Antymonopolowego może utworzyć delegatury Urzędu Antymonopolowego oraz
określić ich siedziby, właściwość terytorialną i rzeczową.
2.
Delegaturami Urzędu Antymonopolowego kierują dyrektorzy, powoływani i odwoływani przez
Prezesa Urzędu Antymonopolowego.
3.
Wicedyrektorów delegatur Urzędu Antymonopolowego powołuje i odwołuje, na wniosek dyrektorów
tych delegatur, Prezes Urzędu Antymonopolowego.
Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, utworzy w Sądzie Wojewódzkim w
Warszawie odrębną jednostkę organizacyjną do spraw antymonopolowych (sąd antymonopolowy)
1.
Do zakresu działania Urzędu Antymonopolowego należy
1)
sprawowanie kontroli przestrzegania przez podmioty gospodarcze przepisów o przeciwdziałaniu
praktykom monopolistycznym,
2)
badanie kształtowania się cen w warunkach ograniczenia konkurencji,
3)
wydawanie, w wypadkach przewidzianych ustawą, decyzji w sprawach przeciwdziałania
praktykom monopolistycznym, kształtowania struktur organizacyjnych podmiotów gospodarczych
oraz decyzji określających odpowiedzialność podmiotów za stosowanie tych praktyk,
4)
prowadzenie rejestru podmiotów gospodarczych, których udział w rynku krajowym przekracza
80%,
5)
prowadzenie badań stanu koncentracji gospodarki oraz przedstawienie zainteresowanym
podmiotom wniosków w sprawie działań zmierzających do zrównoważenia rynku,
6)
opracowywanie lub opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących praktyk monopolistycznych,
rozwoju konkurencji lub warunków jej powstawania,
7)
przygotowywanie rządowych projektów polityki rozwoju konkurencji,
8)
wykonywanie innych zadań przewidzianych w niniejszej ustawie lub ustawach odrębnych.
2.
Decyzje, o których mowa w ust. 1 pkt 3, podpisuje Prezes Urzędu Antymonopolowego lub
osoba przez niego upoważniona.
1.
Każdy podmiot gospodarczy i związek podmiotów gospodarczych, posiadający dokumenty,
dane i informacje niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed Urzędem Antymonopolowym,
jest obowiązany do ich udostępnienia lub przekazania Urzędowi Antymonopolowemu na
jego żądanie.
2.
Wynikający z ust. 1 obowiązek odnosi się również do spraw wymienionych w art. 19 ust.
1 pkt 2, 4 i 5.
3.
Do wiadomości uzyskanych na podstawie ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio art. 20 ust.
4.
1
Podmioty gospodarcze oraz ich związki są obowiązane na żądanie Urzędu Antymonopolowego
przeprowadzającego kontrolę zapewnić mu warunki do jej wykonania.
2.
Przedmiotem kontroli, o której mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1, jest ustalenie, czy kontrolowany
podmiot gospodarczy przestrzega przepisów o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym,
a w razie naruszenia tych przepisów i wydania decyzji lub wyroków - czy decyzje te
i wyroki zostały wykonane.
3.
Upoważnieni do przeprowadzania kontroli pracownicy Urzędu Antymonopolowego mają prawo
1)
wstępu do wszystkich pomieszczeń kontrolowanego podmiotu gospodarczego,
2)
wglądu do dokumentów kontrolowanego podmiotu oraz żądania odpisów i wyciągów z tych
dokumentów,
3)
żądania wyjaśnień, także pisemnych, od pracowników kontrolowanego podmiotu,
4)
zbierania danych i informacji dotyczących działalności podmiotu kontrolowanego również
w innych jednostkach organizacyjnych bez potrzeby uzyskiwania dodatkowego upoważnienia,
5)
udziału w posiedzeniach organów kolegialnych podmiotu kontrolowanego,
6)
zabezpieczenia dokumentów i innych dowodów,
7)
korzystania z opinii biegłych i rzeczoznawców.
4.
Wiadomości uzyskane w toku czynności kontrolnych przez pracowników Urzędu Antymonopolowego
i osoby upoważnione przez ten organ objęte są tajemnicą służbową.
1.
Wiadomości uzyskane w toku czynności służbowej przez pracowników Urzędu Antymonopolowego
i osoby upoważnione przez ten organ objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu
przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli podmiot gospodarczy lub związek
podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.
2.
Wiadomości, o których mowa w ust. 1, nie mogą być wykorzystane na potrzeby innych
postępowań, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów, z zastrzeżeniem ust. 3.
3.
Przepis ust. 2 nie dotyczy postępowań karnych prowadzonych przez organy prokuratury
lub sądy, z wyłączeniem postępowań z oskarżenia prywatnego.
1
Postępowanie administracyjne w wypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie wszczyna
się z urzędu lub na wniosek uprawnionego. Nie wszczyna się postępowania, jeżeli od
końca roku, w którym zaprzestano stosowania praktyki monopolistycznej, upłynął rok.
Odmowa wszczęcia postępowania następuje w drodze decyzji.
2.
Uprawnionymi do żądania wszczęcia postępowania są
1)
podmioty gospodarcze, których interes został lub może być naruszony przez praktykę
monopolistyczną, oraz związki takich podmiotów gospodarczych,
2)
organy kontroli państwowej i społecznej,
3)
organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy ochrona interesów konsumentów,
4)
organy gmin.
3.
Żądanie wszczęcia postępowania wnosi się na piśmie wraz z uzasadnieniem.
4
Nie wszczyna się postępowania administracyjnego, jeżeli z zawartych w żądaniu (wniosku)
oraz posiadanych przez Urząd Antymonopolowy informacji wynika, iż nie zostały naruszone
przepisy art. 4, art. 5, art. 7, art. 9, art. 11 a ust. 4 i 5, art. 11c oraz art.
12 ust. 2 i 4. W tym wypadku Urząd Antymonopolowy informuje na piśmie występującego
z żądaniem (wnioskiem) o niewszczynaniu postępowania administracyjnego, podając uzasadnienie.
Postępowanie jednak wszczyna się, jeżeli w terminie dwutygodniowym uprawniony lub
zobowiązany żądanie (wniosek) podtrzyma.
1.
Urząd Antymonopolowy na wniosek strony lub z urzędu może w niezbędnym zakresie ograniczyć
pozostałym stronom prawo wglądu w materiał dowodowy załączony przez strony do akt
sprawy, jeżeli udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem istotnych tajemnic
przedsiębiorstwa.
2.
Urząd Antymonopolowy może w drodze postanowienia zobowiązać wnioskodawcę lub stronę,
która wniosła o podjęcie czynności połączonej z kosztami, o złożenie zaliczki na poczet
kosztów postępowania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia lub niewykonania
tej czynności dowodowej.
3.
Urząd Antymonopolowy postanowieniem rozstrzyga o kosztach postępowania.
4.
W postępowaniu przed Urzędem Antymonopolowym stosuje się odpowiednio art. 98-110 i art. 235-315 Kodeksu postępowania cywilnego.
Od postanowień wydanych na podstawie art. 21a ust. 1 i 3 służy zażalenie. Przepis
art. 10 stosuje się odpowiednio.
1.
Udostępnienie przez podmiot gospodarczy danych lub złożenie wyjaśnień w zagranicznym
postępowaniu, opartym na zarzucie dokonania działań ograniczających konkurencję, może
być objęte zakazem wydanym przez Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą.
2.
Podmiot gospodarczy zawiadamia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą o wszczętym
za granicą postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, jeżeli w toku postępowania został
zobowiązany do udostępnienia danych lub składania wyjaśnień.
3.
Minister Współpracy Gospodarczej z Zagranicą wydaje zakaz, o którym mowa w ust. 1,
jeżeli w toku postępowania zagranicznego mogłoby zapaść orzeczenie lub decyzja, powodujące
negatywne następstwa dla gospodarki polskiej lub polskich podmiotów gospodarczych
w dziedzinie handlu zagranicznego lub działalności gospodarczej prowadzonej w całości
albo w części na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
4.
Zakaz, o którym mowa w ust. 1, może
1)
być skierowany do poszczególnych podmiotów gospodarczych, grupy podmiotów gospodarczych
lub ich związków,
2)
odnosić się do określonego postępowania zagranicznego lub różnych postępowań danego
rodzaju,
3)
obejmować poszczególne dane i wyjaśnienia lub ich rodzaje.
5.
Przepisy ust. 1-4 mają także zastosowanie do danych udostępnionych i wyjaśnień składanych
przez podmioty gospodarcze polskim organom wymiaru sprawiedliwości, w ramach pomocy
prawnej wykonywanej na wniosek organów państw obcych na podstawie umów międzynarodowych.
W razie złożenia, w wypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie, odwołania od decyzji
Urzędu Antymonopolowego do sądu antymonopolowego, stronie nie przysługują środki prawne
wzruszenia decyzji, przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia
nieważności decyzji.
Ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o organie antymonopolowym, rozumie się przez
to Urząd Antymonopolowy.
W Kodeksie postępowania cywilnego wprowadza się następujące zmiany
1)
w dziale IVa tytułu VII księgi pierwszej części pierwszej po wyrazach «Postępowanie
w sprawach gospodarczych» dodaje się wyrazy «Rozdział 1. Przepisy ogólne»,
2)
w art. 479
3)
w art. 479
4)
po art. 479
«
Rozdział 2.
Postępowanie w sprawach z zakresu przeciwdziałania praktykom monopolistycznym
Art. 479
§ 1.
Od decyzji Urzędu Antymonopolowego lub jego delegatury można wnieść do Sądu Wojewódzkiego
w Warszawie - sądu antymonopolowego odwołanie w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia
decyzji.
§ 2.
Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu.
Art. 479
§ 1.
Urząd Antymonopolowy przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz z aktami sprawy do sądu.
§ 2.
Jeżeli Urząd Antymonopolowy uzna odwołanie za słuszne, może - nie przekazując akt
sądowi - uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym bezzwłocznie
powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy odwołanie.
Art. 479
Odwołanie od decyzji Urzędu Antymonopolowego powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym
dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, przytoczenie zarzutów,
zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie
albo zmianę decyzji w całości lub w części.
Art. 479
§ 1.
W sprawach z zakresu przeciwdziałania praktykom monopolistycznym stronami są także
Urząd Antymonopolowy i zainteresowany.
§ 2.
Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia procesu.
Jeżeli zainteresowany nie został wezwany do udziału w sprawie, sąd wezwie go na wniosek
strony albo z urzędu.
Art. 479
Pełnomocnikiem Urzędu Antymonopolowego może być pracownik tego Urzędu.
Art. 479
W razie wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Antymonopolowego, sąd może, na wniosek
powoda, wstrzymać wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie
może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Art. 479
§ 1.
Sąd oddala odwołanie od decyzji Urzędu Antymonopolowego, jeżeli nie ma podstaw do
jego uwzględnienia.
§ 2.
W razie uwzględnienia odwołania, sąd zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia
w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.
Art. 479
Orzeczenia Sądu Antymonopolowego są prawomocne.
»
W ustawie z dnia 29 grudnia 1982 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz o urzędach i izbach
skarbowych
(Dz. U. Nr 45, poz. 289, z 1985 r. Nr 12, poz. 50, z 1987 r. Nr 3, poz. 18 i Nr 33, poz. 180 oraz z 1988 r. Nr 16, poz. 112 i Nr 19, poz. 132) wprowadza się następujące zmiany
1)
w art. 2 pkt 11 skreśla się,
2)
art. 5a skreśla się.
W ustawie z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
(Dz. U. Nr 31, poz. 137 oraz z 1989 r. Nr 4, poz. 24, Nr 33, poz. 175 i Nr 73, poz. 436) po art. 19
«
Art. 19
Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, utworzy w Sądzie Wojewódzkim w
Warszawie odrębną jednostkę organizacyjną do spraw antymonopolowych (sąd antymonopolowy)
»
.
W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o Funduszu Rozwoju Rynku i Demonopolizacji Handlu
(Dz. U. Nr 30, poz. 159) w art. 3 w ust. 1 pkt 4 skreśla się.
W ustawie z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych
(Dz. U. Nr 33, poz. 175 i Nr 41, poz. 229) w art. 2 w ust. 2 pkt 5 skreśla się.
1.
Nie zakończone prawomocnie do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy sprawy, rozpatrywane
przez Ministra Finansów, przekazuje się do dalszego rozpoznania Urzędowi Antymonopolowemu.
2.
Skargi na decyzje Ministra Finansów, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej
ustawy, rozpatruje Naczelny Sąd Administracyjny według przepisów dotychczasowych.
W razie uchylenia decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny przekazuje do rozpoznania
sprawę Urzędowi Antymonopolowemu.
3.
Wznowienie postępowania, uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności decyzji, wydanej
przez Ministra Finansów przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, następuje według
przepisów dotychczasowych, z tym że właściwym do rozpoznania sprawy jest Urząd Antymonopolowy.
Traci moc ustawa z dnia 28 stycznia 1987 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym w
gospodarce narodowej
(Dz. U. Nr 3, poz. 18 oraz z 1989 r. Nr 10, poz. 57, Nr 30, poz. 159 i Nr 35, poz. 192).
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 27 maja 1990 r.
§ 1.
Od decyzji Urzędu Antymonopolowego lub jego delegatury można wnieść do Sądu Wojewódzkiego
w Warszawie - sądu antymonopolowego odwołanie w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia
decyzji.
§ 2.
Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu.
§ 1.
Urząd Antymonopolowy przekazuje niezwłocznie odwołanie wraz z aktami sprawy do sądu.
§ 2.
Jeżeli Urząd Antymonopolowy uzna odwołanie za słuszne, może - nie przekazując akt
sądowi - uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części, o czym bezzwłocznie
powiadamia stronę, przesyłając jej nową decyzję, od której stronie służy odwołanie.
Odwołanie od decyzji Urzędu Antymonopolowego powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym
dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, przytoczenie zarzutów,
zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie
albo zmianę decyzji w całości lub w części.
§ 1.
W sprawach z zakresu przeciwdziałania praktykom monopolistycznym stronami są także
Urząd Antymonopolowy i zainteresowany.
§ 2.
Zainteresowanym jest ten, czyje prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia procesu.
Jeżeli zainteresowany nie został wezwany do udziału w sprawie, sąd wezwie go na wniosek
strony albo z urzędu.
Pełnomocnikiem Urzędu Antymonopolowego może być pracownik tego Urzędu.
W razie wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Antymonopolowego, sąd może, na wniosek
powoda, wstrzymać wykonanie decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie
może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
§ 1.
Sąd oddala odwołanie od decyzji Urzędu Antymonopolowego, jeżeli nie ma podstaw do
jego uwzględnienia.
§ 2.
W razie uwzględnienia odwołania, sąd zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia
w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.
Orzeczenia Sądu Antymonopolowego są prawomocne.