Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 kwietnia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych.

§ 1. 1. Rozporządzenie obowiązuje przedsiębiorców

oraz pracowników zatrudnionych w ruchu podziemnych

zakładów górniczych, zwanych dalej "zakładami górniczymi".

2. Rozporządzenie ma odpowiednie zastosowanie do

osób nie wymienionych w ust. 1, jeżeli wykonują one prace

lub przebywają w zakładzie górniczym.

załącznik nr 1 do rozporządzenia .

§ 2. Za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu

zakładu

górniczego odpowiedzialny jest kierownik ruchu

zakładu górniczego.

załącznik nr 2 do rozporządzenia .

5. Wy b i e r a n i e zł ó ż s o I i k o m o r a m i m e t o d ą

suchą

§ 3. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje

swoje obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa ruchu oraz osób dozoru ruchu .

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest

ustalić zakresy działania poszczególnych działów ruchu oraz

służb specjalistycznych zakładu górniczego.

3. W zakresach działania należy określić sposób koordynacji robót wykonywanych przez poszczególne działy

ruchu i służby specjalistyczne oraz robót wykonywanych

przez inne podmioty gospodarcze, a także sposób używania

maszyn i innych urządzeń zakładu górniczego oraz nadzoru

nad tymi robotami.

§ 4. 1. Każda osoba kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego zobowiązana jest do przestrzegania ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu

zakładu górniczego zakresu czynności, szczegółowo okreś­

lającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności .

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest

spowodować doręczenie zakresów czynności za pokwitowaniem odbioru .

§ 5. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu obowiązane są

tak prowadzić i organizować pracę, aby zapewnione było

bezpieczeństwo ludzi i ruchu zakładu górniczego, oraz są

obowiązane pouczać pracowników o zasadach bezpiecznego wykonywania pracy.

§ 6. 1. W zakładzie górniczym powinna być zorganizowana i wyposażona w odpowiednie środki techniczne dyspozytorska służba ruchu, zobowiązana do bieżącej kontroli

ruchu i stanu bezpieczeństwa .

2. Szczegółowy zakres działania dyspozytorskiej służby

ruchu oraz jej organizację ustala kierownik ruchu zakładu

górniczego.

§ 7 . Rozkład pracy i dyżurów osób kierownictwa i dozoru ruchu należy tak ustalić , aby ruch zakładu górniczego

prowadzony był przy niezbędnej liczbie osób kierownictwa

i dozoru ruchu odpowiednich specjalności technicznych.

§ 8. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiąza­

ny jest wyznaczyć pisemnie na każdą zmianę, również w dni

wolne od pracy, osobę kierownictwa ruchu lub osobę

wyższego dozoru górniczego do nadzoru nad prowadzeniem

ruchu zakładu górniczego na danej zmianie. Osoba ta powinna być obecna w zakładzie górniczym .

2. Niezależnie od postanowień ust. 1, dla każdej zmiany,

również w dni wolne od pracy, należy ustalić dyżury kierownika ruchu zakładu górniczego lub jego zastępców, którzy

- jeżeli przebywają poza zakładem górniczym - będą mogli

stawić się niezwłocznie w zakładzie górniczym.

3. Dyspozytor ruchu powinien

osób, o których mowa w ust. 1 i 2.

znać

miejsce pobytu

4. W dniach wolnych od pracy stan wyrobisk oraz

obiektów i urządzeń zakładu górniczego powinien być kontrolowany w zakresie i na zasadach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

-

§ 9. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego powinien

stanowiska i miejsca pracy, dla których należy

opracować instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy,

oraz zatwierdzić te instrukcje.

określić

2. W instrukcjach należy określić sposoby wykonywania pracy, z uwzględnieniem zagrożeń występujących przy

wykonywaniu poszczególnych prac.

3. Kierownicy działów ruchu zakładu górniczego obosą spowodować zapoznanie z treścią instrukcji

pracowników przystępujących do wykonywania pracy na

stanowiskach lub w miejscach pracy określonych w tych

instrukcjach.

wiązani

załącznik nr 9 do rozporządzenia .

§ 10. 1. Przed przystąpieniem do wykonywania robót

w ruchu zakładu górniczego przez inny podmiot gospodarczy

kierownik ruchu zakładu górniczego powinien szczegółowo

określić obowiązki w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji robót.

2. Wykonując przepisy ust. 1, należy w szczególności

uwzględnić

1) współpracę osób kierownictwa i dozoru ruchu ,

2) sposób przeszkolenia pracowników wykonujących roboty w zakresie obowiązujących w zakładzie górniczym

porządku i dyscypliny pracy, przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz bezpieczeństwa

pożarowego, występujących zagrożeń , zasad łączności

i alarmowania, znajomości rejonu robót oraz zgłaszania

wypadków i zagrożeń ,

3) ustalenie zasad i warunków dostawy materiałów , urzą­

dzeń, sprzętu i dokumentów kartograficznych .

§ 11 . Przedsiębiorca powinien zapewnić przeprowadzenie analiz i badań niezbędnych do bezpiecznego prowadzenia ruchu zakładu górniczego.

. § 12. 1. W

zakładzie

górniczym

należy

sporządzać

i uzupełniać niezbędną dokumentację prowadzenia ruchu.

2. Rodzaje dokumentacji oraz ich zakres i wzory określa

załącznik nr 12 do rozporządzenia .

Poz. 342

§ 13. 1. W ruchu zakładu górniczego zatrudnieni mogą

być wyłącznie pracownicy spełniający wymagania określone

dla osób wykonujących danego rodzaju roboty i czynności.

2. Dopuszczenie pracownika do wykonywania w ruchu

zakładu górniczego czynności wymagających szczególnych

kwalifikacji dozwolone jest jedynie po uprzednim sprawdzeniu posiadania tych kwalifikacji.

3. Przepis ust. 2 stosuje

kierownictwa i dozoru ruchu .

się

odpowiednio do osób

§ 14. W zakładzie górniczym wolno zatrudniać osoby,

które zostały uznane w wyniku badań lekarskich oraz innych

wymaganych badań za zdolne do wykonywania danego

rodzaju pracy.

§ 15. 1. Osoby przyjęte do pracy mogą być dopuszczone do pracy w ruchu zakładu górniczego wyłącznie po

wstępnym przeszkoleniu teoretycznym i praktycznym w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa

pożarowego , a także po przygotowaniu do wykonywania

danego rodzaju pracy i wykazaniu praktycznych umiejętności

wykonywania danej pracy.

2. Zatrudnienie pracowników na nowym stanowisku

Poz. 342

-

pracy może nastąpić tylko po odpowiednim ich przeszkoleniu

przez osoby dozoru ruchu w zakresie prawidłowego wykonywania danego rodzaju pracy.

3. Jeżel i przepis szczególny nie stanowi inaczej, pracownicy powracający do pracy po nieobecności dłuższej niż

6 miesięcy powinni być przeszkoleni i wykazać się praktycznymi umiejętnościami wykonywania określonych prac.

4. Sprawdzenia umiejętności wykonywania określo­

nych prac powinny dokonać osoby dozoru ruchu wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

5. Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio do

pracowników, o których mowa w § 13 ust. 2.

§ 16. W zakładzie górniczym należy prowadzić ewiden cję osób przebywających w poszczególnych rejonach wyro-

bisk, stosując odpowiedni system ewidencjonowania, po zwalający na ustalenie liczby osób znajdujących się w tych

rejonach oraz umożliwiający identyfikację tych osób.

§ 17. 1. Każda osoba przebywająca w wyrobisku powinna posiadać przy sobie znaczek kontrolny lub inny

identyfikator.

2. Pracownicy zakładu górniczego, a także pracownicy

spoza zakładu górniczego obowiązani są okazywać znaczki

kontrolne lub inne identyfikatory na żądanie osób kierownictwa i dozoru ruchu lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli.

3. Na lampie górniczej i pochłaniaczu ochronnym każ­

dej osoby przebywającej w wyrobisku powinien być umieszczony widoczny numer, zgodny z numerem znaczka kontrolnego lub innego identyfikatora .

§ 18. Osoby dozoru ruchu oddziału obowiązane są po

zakończeniu zmiany potwierdzić do systemu ewidencjono-

wania załogi informację o liczbie pracowników, którzy wyjechali na powierzchnię , oraz informację o pracownikach,

którzy pozostali w wyrobiskach , podając ich nazwiska,

numery identyfikacyjne, miejsce zatrudnienia oraz przewidziany czas wyjazdu .

§ 19. Osoby nie zatrudnione w ruchu zakładu górniczego mogą przebywać w wyrobiskach tylko za zezwoleniem

kierownika ruchu zakładu górniczego w towarzystwie wyznaczonego pracownika zakładu górniczego. Obowiązek

uzyskania zezwolenia nie dotyczy osób uprawnionych do

przeprowadzania kontroli .

§ 20. Pracownicy spoza danego oddziału ruchu oraz

pracownicy spoza zakładu górniczego wykonujący jakiekolwiek roboty w tym oddziale obowiązani są zgłosić swoje

przyjście i wyjście osobie dozoru ruchu oddziału .

§ 21. 1. W miejscach, w których powstało zagrożenie

bezpieczeństwa pracowników lub ruchu , wolno wykonywać

tylko prace związane z usuwaniem zagrożenia .

2. Prace związane z usuwaniem zagrożeń lub prowadzone w innych niebezpiecznych warunkach mogą być

wykonywane tylko pod stałym , bezpośrednim nadzorem

osoby dozoru ruchu . Prace takie mogą wykonywać tylko

doświadczeni pracownicy.

3. Podjęcie pracy w miejscach, o których mowa w ust. 1,

może nastąpić dopiero po stwierdzeniu przez osobę dozoru

ruchu, że zagrożenie zostało usunięte .

§ 22. Zbędne wyrobiska i otwory wiertnicze należy tak

-

zabezpieczyć ,

-

Poz. 342

aby nie stanowiły zagrożenia . Zabezpieczyć

do wyrobisk, których stan zagraża

bezpieczeństwu ludzi .

11) główne składy paliw w wyrobiskach ,

§ 23. Nie wolno usuwać urządzeń i instalacji ochronnych, a także używać ich niezgodnie z przeznaczeniem ani

samowolnie wyłączać . W razie uszkodzenia tych urządzeń

i instalacji, należy niezwłocznie doprowadzić je do właś­

ciwego stanu, stosując do tego czasu inne odpowiednie

zabezpieczenia .

2 obiekt lub urządzenie stanowi wyposażenie lub część

należy również dostęp

12) główne urządzenia podsadzki suchej w wyrobiskach .

3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się , gdy wymieniony w ust.

§ 24. W zespole złożonym co najmniej z dwóch pracowników powinien być wyznaczony spośród nich przodowy

zespołu .

§ 25. 1. Przodowym zespołu przy wykonywaniu pracy

w wyrobiskach znacznie oddalonych od innych miejsc pracy

może być wyłącznie doświadczony pracownik.

2. W wyrobiskach, o których mowa w ust. 1, mogą być

zatrudnione pojedyncze doświadczone osoby, które zobowiązane są do utrzymywania łączności z dyspozytorską

służbą ruchu .

§ 26 . 1. Zakład górniczy powinien posiadać

1) system łączności umożliwiający porozumiewanie

w wyrobiskach oraz z powierzchnią,

się

2) system alarmowania pracowników zatrudnionych

w wyrobiskach na wypadek zagrożenia wymagającego

wycofania ludzi z poszczególnych miejsc pracy,

3) system i urządzenia do kontroli stanu zagrożeń.

2. Pracownicy zatrudnieni w wyrobiskach powinni być

zaznajomieni ze znaczeniem sygnałów alarmowych oraz ze

sposobem ich nadawania.

§ 27. Zabrania się stosowania w zakładzie górniczym

maszyn, urządzeń i materiałów, które nie odpowiadają wymaganiom określonym w rozporządzeniu.

§ 28. 1. Podstawowe obiekty i urządzenia zakładu górniczego wymagają uzyskania zezwolenia na oddanie do

ruchu, wydanego przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.

2. Do podstawowych obiektów i

górniczego zalicza się

urządzeń

1) szyby i szybiki,

3) stacje wentylatorów głównych ,

4) stacje odmetanowania, wraz z główną siecią rurocią­

gów,

5) stacje elektroenergetyczne wysokiego i średniego napięcia oraz główne urządzenia i sieci rozdzielcze wysokiego i średniego napięcia,

6) centrale telefoniczne i dyspozytornie, wraz z systemami

łączności, bezpieczeństwa i alarmowania oraz z magistralnymi sieciami transmisyjnymi,

7)

urządzenia i układy transportu ludzi w wyrobiskach

poziomych oraz pochyłych o nachyleniu do 45°,

8)

główne stacje sprężarek powietrza,

9) centralne stacje klimatyczne,

§ 29 . 1. Zezwolenie, o którym mowa w § 28 ust. 1,

wydaje się na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Do wniosku należy dołączyć protokół odbioru technicznego dokonanego przez komisję , którą powołuje kierownik ruchu zakładu górniczego, oraz dokumentację techniczną ·

3. Protokół powinien w szczególności zawierać stwierdzenie, że przewidziany do oddania do ruchu obiekt lub

urządzenie zostały wykonane zgodnie z dokumentacją techniczną , a wyniki dokonanych pomiarów i prób zgodne są

z wymaganiami przepisów i norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania.

§ 30. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego może przed wydaniem zezwolenia, o którym mowa w § 28

ust. 1, zarządzić przeprowadzenie próbnego ruchu oraz

określić jego zakres i sposób kontroli oraz uzależnić wydanie

zezwolenia od uzyskanych wyników.

§ 31 . 1. Zezwolenie, o którym mowa w § 28 ust. 1,

wydaje się po stwierdzeniu, że uzyskane zostały zezwolenia

i dopuszczenia wymagane przepisami szczególnymi oraz że

dany obiekt lub urządzenie spełnia wymagania przepisów

pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego .

2. W zezwoleniu mogą być ustalone szczególne warunki prowadzenia ruchu .

§ 32. Zezwolenie, o którym mowa w § 28 ust. 1, wymagane jest również w razie wprowadzenia w obiekcie lub

urządzeniu istotnych zmian konstrukcyjnych lub zmian warunków prowadzenia ruchu .

§ 33. Szczególne wymagania, jakie powinny być speł­

nione w odniesieniu do obiektów i urządzeń wymienionych

w § 28 ust. 2 pkt 2, 5 i 6 określają postanowienia § 514-517,

§ 718 i 719.

DZIAŁ

zakładu

2) górnicze wyciągi szybowe w szybach i szybikach,

10) urządzenia i układy głównego odwadniania,

składową obiektu budowlanego zakładu górniczego.

II

Prace miernicze i geologiczne

§ 34. 1. Służba mierniczo-geologiczna zakładu górniczego obowiązana jest wykonywać prace miernicze i geologiczne w celu rozpoznawania i dokumentowania warunków geologiczno-górniczych, parametrów złoża oraz przedstawiania sytuacji wyrobisk górniczych.

2. W zakresie prac mierniczych należy w szczególności

1) wykonywać geodezyjne pomiary sytuacyjno - wysokościowe wyrobisk,

2) sporządzać i uzupełniać mapy podstawowe, przeglądo­

we i specjalne,

3)

wykonywać pomiary realizacyjne przy budowie obiektów budowlanych zakładu górniczego i prowadzeniu

wyrobisk, a także pomiary kontrolne dla odbioru robót

górniczych oraz zbrojenia szybowego 'i górniczych wyciągów szybowych,

4) wyznaczać granice filarów ochronnych, granicznych,

bezpieczeństwa i oporowych,

-

5) wykonywać pomiary orientacyjne zakładu górniczego,

6)

uzupełniać mapy aktualną sytuacją górniczo -geologiczną sąsiednich zakładów górniczych,

7) aktualizować mapy sytuacyjno - wysokościowe powierzchni w związku z działalnością górniczą,

8) wykonywać obserwacje deformacji terenu i obiektów

budowlanych objętych wpływami eksploatacji górniczej .

3. W zakresie prac geologicznych należy w szczególno ści

1) prowadzić profilowan'ie wyrobisk,

2) wykonywać w wyrobiskach pomiary zaburzeń geologi cznych oraz parametrów złoża ,

3) określać parametry geomechaniczne złoża i skał otacza jących,

4) prowadzić badania hydrogeologiczne wyprzedzające

roboty górnicze,

5) wykonywać opróbowan ie złoża i wód kopalnianych .

-

Poz. 342

4) oznaczenie granic występowania poszczególnych rodzajów zagrożeń naturalnych oraz ich stopni,

5) oznaczenie granic filarów ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych .

3. Terminy sporządzania i uzupełniania map ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 36. 1. Osoby dozoru ruchu , wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego, powinny sporządzać

w okresach miesięcznych szkice sztygarskie, na podstawie

których służba mierniczo -geologiczna wykonuje pomiary

uzupełniające i aktualizuje mapy wyrobisk.

2. W razie nagłego odcięcia dostępu do wyrobisk i niewykonania pomiarów uzupełniających, mapy

wyrobisk należy uzupełnić na podstawie szkiców sztygarskich .

możliwości

§ 37. Kierownik służby mierniczo-geologicznej powinien niezwłocznie informować kierownika ruchu zakładu

górniczego o

6) prowadzić ewidencję zasobów i strat w zasobach złóż

kopalin oraz prowadzić okresowe analizy gospodarki

złożem w procesie ich wydobywania .

1) prowadzeniu robót górniczych niezgodnie z planem

ruchu zakładu górniczego lub inną zatwierdzoną doku-

4. W zakładzie górniczym powinna znajdować się odpowiednia składnica dla przechowywania dokumentacji

mierniczo-geologicznej. wyposażona i prowadzona zgodnie

z obowiązującymi przepisami.

2) zbliżaniu się z robotami górniczymi do granic filarów

ochronnych, oporowych, bezpieczeństwa i granicznych,

zrobów, wodonośnych uskoków, zawodnionych

warstw nadkładu lub do miejsc występowania innych

5. Za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru

górniczego dokumentacja mierniczo - geologiczna może być

przechowywana poza zakładem górniczym, w siedzibie

3) stwierdzonych istotnych zmianach warunków geologicznych, hydrogeologicznych i geotechnicznych,

przedsiębiorcy .

4)

§ 35. 1. Służba mierniczo-geologiczna powinna przygotowywać

i wydawać na potrzeby osób kierownictwa

i dozoru ruchu zakładu górniczego następujące mapy specjalne wyrobisk

1) dla kierownika ruchu zakładu górniczego, w skali 1 :2000

lub 1 :5000, wraz z głównymi przekrojami geologicznymi; przy eksploatacji wielowarstwowej można sporzą­

dzać mapy w skali 1:1000,

2) dla osób kierownictwa ruchu zakładu górniczego, wska zanych przez kierownika ruchu zakładu górniczego,

w skali 1 :2000 lub w razie prowadzenia eksploatacji

wielowarstwowej w skali 1:1000,

mentacją,

zagrożeń ,

nieprawidłowościach w gospodarowaniu zasobami zło­

ża w

procesie ich wydobywania.

§ 38. 1. Roboty górnicze w odległości mniejszej niż 1 00

m od granic filara bezpieczeństwa, a jeżeli nie ustanowiono

filara bezpieczeństwa - od zbiorników wodnych, uskoków

wodonośnych, miejsc występowania wody z luźnym materiałem lub pól pożarowych, mogą być prowadzone tylko pod

szczególnym nadzorem służby mierniczo-geologicznej .

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio przy prowadzeniu robót górniczych na zbicie.

3. Kierownik służby mierniczo -geologicznej powinien

informować kierownika działu robót górniczych o każdym

przypadku prowadzenia robót górniczych określonych w ust.

3) dla kierownika działu wentylacji i kierownika kopal nianej stacji ratownictwa górniczego - mapy wentylacyjne w skali 1 :2000,

1 i 2.

4) dla osób średniego dozoru górniczego w skali 1:1000

lub 1 :2000 (mapy oddziałowe) oraz w skali 1 :5000 przy

dużych odległościach pomiędzy robotami górniczymi

prowadzonymi przez oddział.

cje wymienione w § 37 pkt 1-4 w książce uwag.

2. Na mapach określonych w ust. 1 służba mierniczo -geologiczna powinna przedstawiać

1) aktualne usytuowanie wyrobisk,

4. Służba mierniczo-geologiczna zakładu górniczego

przedkłada kierownikowi ruchu zakładu górniczego informa-

DZIAŁ

III

Roboty górnicze

Rozdział 1

Postanowienia ogólne

2) aktualny stan rozpoznania geologicznego, w szczegól ności w zakresie struktury i parametrów zalegania pokładów, zaburzeń tektonicznych i sedymentacyjnych,

§ 39. 1. Roboty górnicze należy prowadzić na podstawie dokumentacji przedstawiającej szczegółowo sytuację

geologiczną i górniczą .

3) oznaczenie źródeł zagrożeń naturalnych, w tym krawę­

dzi eksploatacyjnych w niżej i wyżej zalegających po -

2. Złoże kopaliny powinno być przygotowane i wybierane planowo, w sposób uwzględniający wpływ prowadzonych robót górniczych na inne roboty oraz na powierzchnię .

kładach,

§ 40. 1. Dla każdego jeszcze nie eksploatowanego zło­

lub jego części przed rozpoczęciem robót

górniczych powinien być opracowany projekt techniczny

eksploatacji, który zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego.

ża

(pokładu)

2. Projekt techniczny powinien zawierać w szczególności

1) charakterystykę złoża (pokładu). wraz z niezbędnymi

mapami i przekrojami,

2) sposoby udostępniania i przygotowania złoża (pokładu)

do wybierania,

3) projektowany podział złoża na warstwy i systemy wybie rania złoża, wraz z określeniem sposobów obudowy

wyrobisk i likwidacji przestrzeni wybranej,

4) dane dotyczące

i urządzenia,

wyposażenia

Poz. 342

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego określi sposób

okresowego odbioru robót górniczych przez służbę mierniczo-geologiczną ·

§ 44. Osoby średniego dozoru ruchu prowadzące roboty górnicze na danej zmianie powinny

1) posiadać w czasie pracy mapę wyrobisk, o której mowa

w § 35 ust. 1, i uzupełniać ją na bieżąco danymi

o sytuacji prowadzonych wyrobisk, z oznaczeniem napotkanych zagrożeń ,

2) zgłaszać niezwłocznie służbie mierniczo-geologicznej

zmiany warunków geologicznych, wodnych i gazowych

napotkane w czasie prowadzenia robót górniczych,

3)

wyrobisk w maszyny

5) sposób przewietrzania,

6) sposoby zabezpieczenia przed występującymi zagroże ­

niami, dostosowane do rodzajów i stopnia nasilenia

zagrożeń ,

7) schematy odstawy urobku i transportu materiałów oraz

stosowane urządzenia transportowe,

8) sposób odwadniania,

9) rodzaj i zapotrzebowanie na energię, urządzenia do

zasilania i sterowania maszyn i innych urządzeń oraz

układ rurociągów wodnych, przeciwpożarowych, sprę­

żonego powietrza i innych,

10) określenie sposobu doprowadzania energii, w szczegól ności elektrycznej. wraz z rozplanowaniem sieci i podstawowych urządzeń elektrycznych,

11) przewidywany zakres automatyzacji,

12) systemy łączności oraz sygnalizacji alarmowych .

§ 41 . 1. Dla wyrobisk przed rozpoczęciem ich drążenia

i eksploatacją, w celu przebudowy i innych robót górniczych,

oraz dla robót wiertniczych powinny być opracowane proje kty techniczne, wraz z technologią wykonywania robót,

zatwierdzone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

informować służbę mierniczo - geologiczną o zamierzonej likwidacji wyrobiska lub powstałym braku dostępu

do wyrobiska.

§ 45. Osoba wykonująca roboty górnicze (górnik przodowy lub strzałowy , operator maszyn górniczych) jest obowiązana

1) przed rozpoczęc i em pracy na danej zmianie, po każdej

dłuższej przerwie w pracy, po każdym wstrząsie oraz po

robotach strzałowych zbadać strop i ociosy wyrobiska,

oberwać z miejsca bezpiecznego bryły górotworu stwarzające zagrożenie , a te, które nie mogą być oberwane,

odpowiednio zabezpieczyć obudową,

2)

obserwować zachowanie stropu , spągu i ociosów wyro-

biska,

3) w razie powstania zawału w wyrobisku, podjąć działania

mające na celu usunięcie jego skutków lub wyłączenie

wyrobiska z ruchu .

§ 46 . 1. Przez zawał w wyrobisku należy rozumieć niezamierzone, grawitacyjne przemieszczenie się do wyrobiska

mas skalnych lub kopaliny ze stropu, albo ociosu w stopniu

powodującym niemożność przywrócenia pierwotnej funkcji

wyrobiska w okresie nie krótszym niż 8 godzin .

2. Przez zawał należy rozumieć również przemieszczenie się mas skalnych do wyrobiska spowodowane tąp­

nięciem , jeżeli powoduje ono skutki jak w ust. 1.

2. Projekt techniczny powinien zawierać w szczególno -

Rozdział 2

ści

Roboty wiertnicze

1) mapę wyrobisk górniczych z naniesieniem przewidywanych robót górniczych i planowanych strat w zasobach ,

2)

1 . Postanowienia wstępne

niezbędne przekroje i dane mierniczo-geologiczne,

3) charakterystykę zagrożeń naturalnych, spodziewanych

zaburzeń geologicznych oraz wynikających z dotych czas prowadzonych robót górniczych,

4) sposoby zabezpieczenia przed zagrożeniami ,

5) rodzaj urządzeń stosowanych w wyrobisku,

§ 42 . W razie zbliżania się wyrobiska do metanowej

partii złoża (pokładu) lub do miejsca, w którym spodziewane

jest nagromadzenie gazów wybuchowych lub szkodliwych

dla zdrowia, jak również do nieczynnych wyrobisk, postęp

przodka należy wyprzedzać odpowiednimi przedwiertami

oraz zastosować inne odpowiednie środki dla zapewnienia

§ 47 . 1. Podczas wykonywania otworu wiertniczego

należy dokumentować wynik wiercenia oraz na

rejestrować objawy wypływów gazu lub wody .

bieżąco

2. Wykonywanie otworów wiertniczych powinno odpod nadzorem geologa górniczego oraz osób

dozoru ruchu wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

bywać się

3. W czasie wiercenia wiertacz obowiązany jest prowadzić obserwacje

1) przepływu płuczki przez otwór,

2) zwiercin wynoszonych przez płuczkę ,

wypływu gazu lub wody z otworu .

bezpieczeństwa.

3)

§ 43. 1. Każde wyrobisko powinno być przydzielone

odpowiedniemu oddziałowi ruchu dla kontroli oraz utrzymania w stanie bezpiecznym i funkcjonalnym .

mogą stanowić zagrożenie, należy wyznaczyć

§ 48. 1. Dla otworów wiertniczych, które stanowią lub

filary bezpieczeństwa o promieniu co najmniej 20 m.

-

1822

2. Filar bezpieczeństwa wyznacza kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 49 . 1. Przy wykonywaniu otworów wiertniczych

z wyrobisk górniczych, w razie spodziewanego wypływu

gazu lub wody pod ciśnieniem , należy stosować niezbędne

zabezpieczenia przed ich wypływem do wyrobisk.

2. Likwidację otworów badawczych należy przeprowadzać w taki sposób, aby nie naruszyć naturalnych stosunków

wodnych, nie spowodować powstania zagrożeń gazowych

oraz aby nie zachodziło niebezpieczeństwo wdarcia się

wody.

3. Otwory mrożeniowe

2. W razie stwierdzenia silnego wypływu gazów, wody,

wyrzucenia płuczki lub zaniku płuczki należy wstrzymać

wiercenie, otwór zamknąć oraz zawiadomić osobę dozoru

ruchu .

§ 57. Rodzaj i własno ś c i f izyczne płuczki oraz inne

parametry wiercenia należy tak dostosować do rodzaju

przewiercanych skał , aby nie powstały pustki.

§ 50. Otwory wiertnicze należy likwidować zgodnie

z projektem technicznym , o którym mowa w § 41.

należy sprawdzać kierunek otworu i wielkość odchylenia.

2. Otwory badawcze dla głębienia szybów

2. Pomiary pionowości należy wykonywać w odstę­

pach nie większych niż 10m, a wyniki nanosić na tarcze

mrożeniowe w przedziałach głębokościowych co 50 m.

§ 51 . 1. W celu rozeznania warunków hydrogeologicznych, geotechnicznych i gazowych na potrzeby głębienia

szybu powinien być odwiercony otwór badawczy na całą

projektowaną głębokość szybu . W razie trudnych warunków

geologicznych, należy odwiercać większą liczbę otworów

badawczych dla dokładn i ejszego rozeznania górotworu .

2. Szyb może być głębiony bez otworu badawczego,

jeżeli warunki hydrogeologiczne, geotechniczne i gazowe są

dokładnie rozpoznane na podstawie otworów wiertniczych

lub wyrobisk istniejących w bezpośrednim sąsiedztwie pro-

§ 58. 1. W czasie wiercenia otworów mrożeniowych

§ 59. 1. Kręgi otworów mrożeniowych powinny zamykać się na każdej tarczy wyznaczonych przedziałów głęboko­

ściowych .

2. W wypadku niezamykania się kręgu otworów mroże­

niowych należy odwiercać otwory dodatkowe.

§ 60. Proces zamrażania górotworu powinien być kontrolowany przynajmniej jednym otworem kontrolnym zewnę­

trznym.

jektowanego szybu .

3. Przy wierceniu otworu badawczego należy określać

1) głębokość zalegania złoża (strop i spąg) oraz rodzaj

przewiercanych warstw skalnych górotworu,

2)

wykształcenie litologiczne przewiercanych warstw,

3)

właściwości geotechniczne skał,

ilość i głębokość występujących horyzontów wodnych

oraz ciśnienie hydrostatyczne i wielkość dopływu wody,

5) występowanie horyzontów gazowych oraz ciśnienie

i wielkość dopływu gazu,

4)

6) zachowanie s i ę otworu w czasie wiercenia ,

7)

dopływy wody lub gazu .

§ 52. W czasie wiercenia, oprócz normalnych prób wiertniczych , należy pobierać próby skał o strukturze nienaruszonej. celem określenia kąta tarcia wewnętrznego , kohezji ,

ciężaru objętościowego , porowatości , wilgotności naturalnej i granicy płynności oraz plastyczności .

§ 53 . Każdy nawiercony horyzont wodny powinien być

zbadany dla określenia : głębokości występowania , grubości

warstwy wodonośnej, poziomu hydrostatycznego, wielkości

dopływu i ciśnienia wody, temperatury wody, zachowania

się ścian otworu, chemizmu i aktywności wody w stosunku

do cementu .

§ 54. Każdy nawiercony horyzont gazowy powinien być

zbadany dla określenia: głębokości , strefy występowania,

ciśnienia, dopływu i składu chemicznego gazów.

§ 55. Po zakończeniu badań horyzontu wodnego lub

gazowego należy go szczelnie odizolować od otworu rurami

wiertniczymi, iłowaniem , cementacją , chemicznie lub w inny

sposób.

§ 56. 1. Otwór badawczy należy zlikwidować , jeżeli nie

jest wykorzystany dla celów zamrożenia górotworu lub

innych celów.

§ 61. W razie zamrażania górotworu w wyrobisku poziomym, otwory mrożeniowe należy wiercić poprzez rury

prowadnicze, zawory lub tamy.

4. O t w o r y w i e I koś r e d n i c o w e

§ 62. 1. Otwór wielkośrednicowy o średnicy większej

niż 500 mm powinien posiadać obudowę dostosowaną do

warunków geologiczno -górniczych i jego przeznaczenia .

2. Obudowa otworu wiertniczego powinna wykazywać

współczynnik bezpieczeństwa nie mniejszy niż 2, w stosunku

do przewidywanego ciśnienia zgniatającego .

3. Przestrzeń między obudową otworu a górotworem

powinna być wypełniona , a w wypadkach koniecznych

- uszczelniona.

4. W uzasadnionych wypadkach kierownik ruchu zagórniczego może zezwolić na pozostawienie otworu

bez obudowy.

kładu

§ 63. Wlot i wylot otworu wielkośrednicowego powinien być odpowiednio zabezpieczony.

5. O t w o r y z w y r o b i s k gór n i c z Y c h

§ 64. Przy prowadzeniu wyrobisk w nie zbadanych

częściach złoża należy wykonywać otwory badawcze

1) przy zbliżaniu się do stref zagrożeń wodnych - w odległości nie mniejszej niż 25 m,

2) w warstwach karbońsk i ch - w odległości mniejszej niż

50 m od nadkładu, w odstępach nie większych niż 50 m,

przy czym długość otworów powinna być równa co

najmniej 8-krotnej wysokości wyrobiska, lecz nie mniejsza niż 25 m.

§ 65. Z wykonanego otworu badawczego należy sporządzić profil geologiczny.

-

§ 66. 1. Otwory badawcze, o których mowa w § 64,

należy

wykonywać

przez rurę obsadową, wyposażoną

w urządzenie zamykające i króciec z manometrem .

2. Szczelność rury obsadowej, wraz z urządzeniem

zamykającym , oraz szczelność jej obsadzen ia należy badać

pod ciśnieniem o 50 % wyższym od ciśnienia hydrostatycznego, przewidzianego dla danego otworu .

§ 67 . Instalacja elektryczna dla napędu urządzeń wiertniczych oraz oświetlenie wyrobiska powinny być wykonane

za pomocą urządzeń budowy przeciwwybuchowej .

§ 68. Pozostawione w wyrobiskach otwory badawcze

powinny być zabezpieczone przed wdarciem się wody lub

gazów do wyrobisk.

6. Otwory metanowe

2. Otworem metanowym jest również otwór wykonany

w innym celu , z którego metan odprowadzany jest do

rurociągów metanowych .

§ 70. 1. Otwór metanowy wiercony w nie rozpoznanym

górotworze, dłuższy niż 10m, powin ien być wykonywany

przez rurę obsadową , wyposażoną w urządzenie zamykające.

urządzeniem

zamykającym oraz jej obsadzeniem, powinna być badana

1) w partiach nie rozpoznanych otworami badawczymi lub

wyprzedzającymi ciśnieniem nie mniejszym niż ciśnienie

słupa wody o wysokości liczonej od głębokości wyrobiska, z którego wiercony jest otwór, do stropu karbonu ,

2) w partiach rozpoznanych ciśnieniem nie mniejszym n i ż

największe ciśnienie gazu lub wody, stwierdzone w tej

partii górotworu .

3. Próbę szczelności należy prowadzić wodą przy wytworzeniu ciśnienia odpowiednio do wartości określonych

w ust. 2 pkt 1 i 2 przez okres 1 godziny.

4. Długość i średnicę rury obsadowej oraz sposób jej

uszczelnienia w górotworze określa kierownik służby odmetanowania.

§ 71 . Jeżeli w trakcie wiercenia otworu wypływa metan,

dalsze wiercenie może być prowadzone po uprzednim ujęciu

metanu .

§ 72. 1. Każdy zbędny otwór metanowy powinien być

zlikwidowany cementowaniem lub iłowaniem oraz zaślepio­

ny.

2. Otwór metanowy znajdujący s i ę w sferze zawałowej

lub odprężonej można zaślepić bez cementowania lub iłowa ­

nia.

Rozdział 3

Szyby i szybiki

§ 73 . Czynne wyrobiska posiadające bezpośrednie połączenia z głębionym lub pogłębianym szybem

§ 74. 1. Załoga pracująca w szybie (szybiku) powinna

być zabezpieczona przed wpadnięciem przedmiotów.

2. Wylot głębionego szybu powinien być zakryty szczel nym pomostem z klapami , otwieranym i wyłącznie podczas

przejazdu naczyn ia wydobywczego .

§ 75. Roboty w szybie (szybiku) powinny być wykony wane z pomostów roboczych lub naczyń wydobywczych ,

z zastrzeżeniem przepisów § 612.

§ 76. 1. Pomosty robocze powinny wykazywać co najmniej 6 -krotny współczynnik bezpieczeństwa w stosunku do

największego przew idzianego obciążenia statycznego.

2. Liny nośne poma;tów wiszących powinny przy nało ­

żeniu wykazywać co naimniej 7-krotny współczynnik bezpieczeństwa , a ich zacski 10- krotny współczynnik bezpieczeństwa w stosunku do największego przewidzianego

obciążenia statycznego.

§ 69 . 1. Dla ujęcia i odprowadzenia metanu z górotworu powinny być wykonywane otwory metanowe.

2. Szczelność rury obsadowej. wraz z

Poz. 342

(szybikiem)

powinny być odgrodzone od szybu (szybiku) oraz odpowie dnio oznakowane.

§ 77 . Rozbieranie lul przekładanie pomostów stałych,

przemieszczanie pomostólV wiszących oraz transport urzą­

dzeń w szybie (szybiku) rrogą być wykonywane dopiero po

wyprowadzeniu załogi zn~dującej się pod pomostami.

§ 78. Do odwadnian i agłębionego szybu (szybiku) powinny być zainstalowane w najmniej dwie pompy podłączone do jednego rurocią~u tłocznego .

§ 79. 1. Przy każdej korrorze pomp powinien być zabu dowany pomost. umożliwiajcpy obsłudze pompy wsiadanie

do kubła i wysiadanie z niego oraz ładowanie i wyładowanie

urządzeń .

2. Wlot komory pomp do,zybu (szybiku) powinien być

zabezpieczony barierą oraz progiem.

§ 80. Przy głębieniu szybu (szybiku) metodą mrożenio­

wą należy

1)

instalację mrożeniową wy')osażyć

w

urządzenia

syg-

nalizujące i blokujące nagł\, wypływ roztworu zamraża­

jącego ,

2) w środku przekroju szybu w ozeniu zamrażanego górotworu wykonać otwór odprę~ający odwadniający .

§ 81 . Przy wykonaniu szybu (szybiku) metodą obudo wy opuszczanej stopa obudowy powinna być posadowiona

w skałach plastycznych, wodonie;mepuszczalnych na głę­

bokość co najmniej 1 m.

§ 82. W czasie głębienia lub pogłębiania szybu (szybi ku) z zastosowaniem otworu wielk o średnicowego należy

1) stosować

zabezpieczenia

wykluczające

możliwość

wpadnięcia ludzi do otworu,

2) wyrobisko pod otworem wielkośrednicowym tak zabez pieczyć , aby wykluczyć zagrożenie załogi .

§ 83 . 1. W szybie (szybiku), w którym za obudową

i zawodnione, elementy zbrojenia

należy umocować do obudowy wyłącznie metodą kotwienia .

Długość kotew umocowanych do obudowy nie może prze kraczać 2/ 3 grubości obudowy.

występują skały luźne

2. Przepisy ust. 1 nie dotyczą odcinków szybu wobudowie tubingowej i stalowej .

§ 84. 1. Szyb (szybik) wykonywany metodą nadsięw­

łomu o wysokości powyżej 20 m powinien być wyposażony

w szczelne pomosty

-

1) roboczy -

2)

1824

w przodku nadsięwłomu ,

bezpieczeństwa -

w odłegłości 2 - 3 m pod pomostem

roboczym,

3) ochronny - zabudowany nie wyżej niż 6 m nad pozio mem podszybia.

2. Otwory w pomoście ochronnym i bezpieczeństwa

przeznaczone dla ruchu wyciągu i przejścia ludzi powinny

być zabezpieczone klapami otwieranymi tylko na czas przeja zdu lub przejścia.

§ 85. 1. Szyb (szybik) wykonywany metodą nadsięw­

łomu powinien być wyposażony

Poz. 342

2. W uzasadn ionych wypadkach szybik może być lik widowany przez zamknięcie na zrębie podwójnymi stałymi

pomostami, a we wszystkich wyrobiskach łączących się

z szyb ikiem - szcze lnym i, odpow iednio wytrzymałymi tama mi wykonanymi z mate r iałów niepalnych.

3. Wykon anie tam, o których mowa w ust. 2, obowiązu ­

je również przy likwidacji szybu.

4. Wylot zli kw idowanego szybu na powierzchni powi nien być zabezpieczony .

5. Zlikw idowany szyb (szybik) należy oznaczyć na ma pach górniczych.

1) przy wysokości nadsięwłomu od 8 m do 20 m - w prze dział zsypny i drabinowy,

2) przy wysokości nasięwłomu powyżej 20 m dział zsypny, drabinowy i w\' ciągowy.

w prze-

2. Przedział zsypny powinen być stale wypełniony

urobkiem do wysokości pomosU bezpieczeństwa .

§ 86. Droga dojścia załogi ~o przodka przedziałem dra binowym w szybach (szybika1h) wykonywanych metodą

nadsięwłomu nie może przekrcczać 50 m.

§ 87 . 1. Metodą nadsięVlłomu, bez poszerzania, wolno

wykonywać

szyb (szybik) • przekroju poprzecznym nie

większym niż 12 m 2 .

2. Poszerzenie nadsięwbmu powinno być prowadzone

w kierunku z góry na dół.

3. Przepisy ust. 1 nie dHycZą nadsięwłomów wykony wanych w złożach soli ora2 rud metali .

Rozdział 4

Wyrobiska korytarzowe i komorowe

§ 94. 1. M iejsce r o z poczęc i a oraz kierunek drążonego

wyrob iska pow inny być wyznaczone przez służbę mierniczo - geo l ogiczną.

2. Kierun ek d r ąż o ne go wyrobiska i jego nachylenie

powinny być kontrolowane

1) przez przodoweg o lub operatora wiertnicy - w czasie

wykonywania poszczególnych odrzwi obudowy albo

przed kolejnym zabiorem,

2) przez osoby dozoru ruchu - z częstotliwością ustaloną

przez kierownika działu robót górniczych .

§ 95. 1. Wysokość wyrobiska korytarzowego powinna

wynosić co najmni ej 1,8 m, z wyjątkiem przecinki ścianowej

w pokładzie o mniejszej grubości .

2. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego

§ 88. W razie przebijaria nadsięwłomu do istniejącego

wyrobiska, na ostatnich 6 n powinien być wykonany otwór

badawczy do tego wyrobiska.

-górniczych zezwolić na zmniejszenie wysokości wyrobiska

korytarzowego do 1,3 m.

§ 89. Załoga przodka nadsięwłomu powinna być każ ­

dorazowo powiadomiona o przechodzen iu ludzi przedziałem

drabinowym.

§ 96 . 1. Wyrobisko o nachyleniu większym niż 12°

powinno być wyposażone w schody i poręcze dla przejścia

ludzi.

§ 90. W skałach sypkich lub zaburzonych tektonicznie

zabrania się wykonywana szybu (szybiku) metodą nadsięw ­

wykonać osobny przedział drabinowy z pomostami spoczyn-

łomu.

kowymi dla przejścia ludzi .

§ 91. Wykonywanie szybu (szybiku) metodą nadsięw­

łomu w polu metanowym powinno być poprzedzone od wierceniem otworu wentylacyjnego .

niż 25° powinno być wyposażone

§ 92. 1. Przebudowę szybu (szybiku). naprawę jego

obudowy lub remont wyposażenia należy wykonywać w kierunku z góry w dół.

2. Podczas wykonywania robót, o których mowa w ust.

1, wyciągi szybowe powinny być wykorzystane wyłącznie do

celów związanych z wykonywaniem tych robót.

3. Roboty wymienione w ust. 1 oraz likwidacja szybu

(szybiku) powinny być wykonywane zgodnie z projektem

technicznym, o którym mowa w § 41 .

§ 93. 1. Likwidację szybu (szybiku)

przez całkowite zasypanie.

należy wykonać

może w razie szczególnie trudnych warunków geologiczno-

2. W wyrobisku o nachyleniu większym niż 45 ' należy

§ 97 . Wykonywane wyrobisko o nachyleniu większym

1) w przedział odstawczy,

2) w przedział dla przejścia ludzi, zabezpieczony przed

wpadnięciem do niego urobku lub innych materiałów,

3) w urządzenie porozumiewawcze pomiędzy wejściem do

tego wyrob iska i przodkiem, w wyrobisku o długości

w i ększej ni ż 20 m.

§ 98. Podczas przechodzenia ludzi wyrobiskiem drążo ­

nym po wzniosie większym niż 25° pracę w przodku tego

wyrobiska należy przerwać .

§ 99. Wyrobiska komorowe przeznaczone dla głównych

rozdzielni elektrycznych, składów materiałów wybuchowych

i pomp głównego odwadniania powinny być wykonane tak,

-

aby spąg tych wyrobisk znajdował się co najmniej 0,5

m powyżej spągu wyrobisk przyległych .

§ 100. Przep isy § 94 i 95 nie dotyczą wyrobisk wybierkowych .

Rozdział 5

Systemy wybierania

1. Postanowienia wstępne

§ 101 . 1. Partia złoża lub pokład wyżej leżący powinny

być wybierane przed pokładem leżącym niżej .

2. Określona w ust. 1 kolejność wybierania może być

zmieniona, gdy

1) zachodzi konieczność odprę że nia lub odgazowania po kładu ,

odległość i własności skał pomiędzy pokladami zabez-

2)

pieczają pokład wyżej leżący przed skutkami eksp loatacji

pokładu leżącego niżej ,

3) wybieranie pokładu niżej

stosowaniem podsadzki .

leżącego

odbywa się z za -

§ 102. 1. Przy jednoczesnej eksploatacj i sąsiedn ich pa rtii złóż lub pokładów fronty wybierania pow inny być usytuowane względem siebie w taki sposób, aby wykluczały

wzajemne oddziaływanie na siebie w stopniu stwarzając ym

zagrożenie.

2. W ścianie, o której mowa w ust. 1, dolne wnęki

powinny wyprzedzać front ściany na odległość zabezpieczającą ludzi.

§ 108. 1. Urabianie całym frontem w ścianie prowadzonej po wzniosie, o nachyleniu poprzecznym powyżej 20°,

można wykonywać tylko za zgodą właściwego organu

państwowego nadzoru górniczego.

2. Ścianę o nachyleniu poprzecznym powyżej 10° moż­

na prowadzić na upad tylko na warunkach zatwierdzonych

przez kierownika ruchu zakładu/górniczego .

§ 109. Ściana z zawałem stropu i obudową indywidualną powinna być tak prowadzona, aby odległość pomiędzy

ociosem węglowym a linią pełnego zawału nie przekraczała

6 m, a we wnękach ścianowych odległość ta nie była większa

niż 9 m.

§ 110. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 15°

rabowanie obudowy indywidualnej należy prowadzić z dołu

do góry.

§ 111 . 1. Niedopuszczalne jest rabowanie obudowy indywidualnej w miejscach, w których brak jest obudowy

ostatecznej. oraz w odległości mniejszej niż 30 m od pracują­

cego kombajnu .

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić

na zmniejszenie odległości, o której mowa w ust. 1.

§ 112. 1. W ścianie z pasami podsadzki i obudową

indywidualną odległość frontu ściany od pasów podsadz -

2. Usytuowanie frontów wybierania oraz wzajemne

odległości pomiędzy nimi powinny być okre ś lone odpowiednio w projektach technicznych, o których mowa w § 40 i 41 .

2. S y s t e m y ś c i a n o w e

§ 103. Przy wybieraniu sąsiednich pokładów odległość

pozioma pomiędzy przodkami wybierkowymi w poszczególnych pokładach powinna być większa niż dwukrotna odległość między nimi, przy czym nie mniejsza niż 30 m.

§ 104. 1. Przy wybieraniu pokładu warstwami poz ioma

odległość pomiędzy przodkami wybierkowymi w poszczegó -

lnych warstwach nie może być mniejsza niż 30 m.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić

na zmniejszenie odległości , o której mowa w ust. 1.

§ 105. Każda ściana powinna mieć co najmniej dwa

wyjścia do wyrobisk przyścianowych , którymi powinno być

zapewnione przejście ludzi do czynnych wyrobisk.

§ 106. W razie zatrzymania ściany przez ponad dwie

doby lub w okresie krótszym , gdy pogorszyły się warunki

bezpieczeństwa, kierownik działu robót górniczych powinien

ustalić sposób zabezpieczenia ściany na ten okres oraz

warunki ponownego jej uruchom ienia .

§ 107. 1. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej

18° powinny być stosowane zabezpieczenia ludzi przed

staczającym się urobkiem lub innymi przedmiotami i materiałami .

Poz. 342

kowych nie może przekraczać 6 m, a we wnękach ściano­

wych odległość ta nie może być większa niż 9 m.

2. Rabowanie ślepych chodników między pasami podsadzkowymi oraz urabianie kamienia do podsadzki powinno

być wykonywane z opóźnieniem o szerokość jednego pola

roboczego ściany w stosunku do układania pasów podsadzkowych .

3. W ścianie o nachyleniu podłużnym powyżej 15° pasy

podsadzkowe powinny być zabezpieczone przed ich obsunięciem .

§ 113. W ścianie z podsadzką hydrauliczną odległość

frontu ściany od linii szczelnej podsadzki nie może być

większa niż 10m przy stosowaniu obudowy indywidualnej

lub 12 m przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej .

§ 114. 1. W ścianie z podsadzką suchą odległość frontu

ściany od linii pełnej podsadzki nie może przekraczać

1) 8 m w ścianach o wysokości do 1,5 m,

2) 6 m w pozostałych ścianach.

2. Wnęki ścianowe nie mogą wyprzedzać frontu ściany

więcej niż o 3 m.

3. Przy stosowaniu obudowy zmechanizowanej odlego których mowa w ust. 1, mogą być zwiększone za

zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy.

łości,

§ 115. 1. Ściany z ugięciem stropu wolno prowadzić

w pokładach o grubości nie większej niż 1,2 m.

-

2. Sciana z obudową indywidualną powinna być odpowiednio zabezpieczona obudową wzmacniającą od strony

uginającego się stropu .

3. Odległość ociosu ściany od linii obudowy wzmacnie może przekraczać 6 m, a wnęki ścianowe nie

mogą wyprzedzać frontu ściany więcej niż o 3 m.

niającej

4. Z przestrzeni wybranej. spod uginającego się stropu,

nie wolno usuwać obudowy drewnianej. z wyjątkiem obudowy wzmacniającej .

Poz. 342

§ 120. Przy

wybieraniu

systemem

filarowo-zabierkowym szerokość zabierki nie może być większa niż

6 m, odl egłość ociosu zabierki od linii podsadzki przekraczać

10m, a wdzierki filarowe oraz drążone pochylnie zbiornikowe nie mogą mieć szerokości większej niż 4 m.

4. S y s t e m y

w y b ie ra n i a

zł ó ż

m ied zi,

cynku

iołowiu

§ 121. 1. W złożach pokładowych i gniazdowych zblido typu pokładowego zalegających w filarach

ochronnych oraz w rejonach poza filarami ochronnymi, gdy

zachodzi konieczność utrzymywania warstw stropowych,

należy stosować systemy wybierania z podsadzką.

żonych

§ 116. Uruchomienie ściany prowadzonej w warunkach

specjalnych, tj .

1) wyposażonej w obudowę indywidualną i posiadającą

nachylenie większe niż 35° lub wysokość większą niż

3 m,

2) prowadzonej z ugięciem stropu,

3) prowadzonej w warunkach zagrożenia

a) tąpaniami trzeciego stopnia,

b) metanowego czwartej kategorii,

c) wodnego trzeciego stopnia,

d) wyrzutami gazów i skał,

4) zaprojektowanej z zastosowaniem systemu wybierania

dotychczas nie stosowanego w danym zakładzie górniczym,

5) w strefie oddziaływania eksploatacji prowadzonej w są­

siednim zakładzie górniczym,

6) w sąsiedztwie pola pożarowego ,

7) po powstaniu w ścianie zawału , tąpnięcia, pożaru ,

wybuchu pyłu węglowego, wybuchu metanu, wyrzutu

gazów i skał oraz wdarcia wody,

-

wymaga zezwolenia właściwego organu państwowego

nadzoru górniczego.

3. S y s t e m y z a b i er k o w e i f i I a r o w o - z a b i er k o w e

§ 117. 1. Przy wybieraniu pokładów węgla

1) wysokość zabierki nie może być większa niż 4 m,

2)

szerokość zabierki nie może być większa niż 6 m,

a szerokość nogi pozostawionej pomiędzy zabierkami

nie może być większa niż 4 m,

3) przed rozpoczęciem wybierania w nowej zabierce należy

zlikwidować sąsiednią zabierkę .

2. Wymiary zabierki powinny być określone w projekcie

technicznym, o którym mowa w § 41.

§ 118. Zabierka w partii złoża lub w pokładzie o na chyleniu większym niż 20° nie może być prowadzona po

wzniosie .

§ 119. W zabierce prowadzonej po rozciągłości , w partii

złoża lub w pokładzie o nachyleniu powyżej 8°, górny ocios

należy odpowiednio zabezpieczyć przed obrywaniem się

skał.

2. Stosowanie innych systemów wybierkowych w warunkach, o których mowa w ust. 1, jest możliwe przy

zachowaniu warunków ochrony powierzchni, po uzyskaniu

zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 122. 1. Przy eksploatacji złóż pokładowych lub gniazdowych zbliżonych do typu pokładowego cynku lub ołowiu,

o grubości powyżej 6 m, a przy eksploatacji złóż rud miedzi

powyżej 7 m należy stosować systemy wybierania z podsadzką·

2. Przy wybieraniu złóż o nieregularnych lub gniazdowych formach zalegania odstępstwa od zasady określonej

w ust. 1 mogą być udzielone przez właściwy organ państ­

wowego nadzoru górniczego.

§ 123. Technologia likwidacji pustek poeksploatacyjnych przy wybieraniu złóż rud miedzi oraz cynku i ołowiu

powinna być określona w projekcie technicznym, o którym

mowa w § 41 .

§ 124. Wybieranie złóż rud cynku i ołowiu systemami

komorowym i chodnikowo-podpółkowym jest dopuszczalne

tylko w szczególnych wypadkach, gdy nie ma możliwości

zastosowania innych systemów, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 125. Szczegółowe zasady dotyczące poszczególnych

systemów wybierania złóż rud miedzi, cynku i ołowiu określa

§ 126. Szerokość komór i filarów międzykomorowych

powinna być tak dobrana, aby filary nie ulegały zniszczeniu

i zapewniały utrzymanie stropu nad komorami na okres

przewidywanego ich istnienia .

§ 127. 1. Osie filarów między komoram i poziomu niż­

szego powinny się pokrywać z osiami filarów poziomów

wyższych .

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy złoża bryłowego.

§ 128. Przy wybieraniu komór w układzie wielopięt­

rowym, w wysadowych złożach soli, powinna być zachowana kolejność wybierania komór od góry w dół .

6. Wybieranie złóż soli komorami metodą

mokrą

§ 129. 1. Uzyskiwan ie urobku w komorach przy stosowaniu metody mokrej odbywa się przy pomocy ługowania .

2. Sposób wybierania , o którym mowa w ust. 1, może

być stosowany

1) w komorach ługowniczych otwartych z ługowaniem

w zastoju ,

2) w komorach ługowniczych otwartych z ługowaniem

dynamicznym bocznym,

3) w komorach ługowniczych otwartych ługowanych natryskowo,

4) w komorach ługowniczych wykonywanych otworami

wiertniczymi z wyrobisk podziemnych .

§ 130. Wysokość szybików wybierkowych dla komór

ługowniczych nie może przekraczać 10m.

§ 131 . Przy wybieraniu metodą mokrą, za pomocą ługo­

wania, na najniższym poziomie powinien być wykonany

zespół komór awaryjnych, wraz z systemem zapór uniemoż­

liwiających zalanie wyrobisk solanką z przeługowywanych

komór na poz iomach wyższych .

Rozdział

6

Wykonywanie robót strzałowych

1. Postanowienia wstępne

Poz. 342

4. Przy stosowaniu pneumatycznego wprowadzania

przybitki piaskowej do otworów strzałowych należy stosować zapalniki klasy co najmniej 0.45 A oraz sprzęt dopuszczony do stosowania w zakładach górniczych .

§ 136. 1. Jeżeli zawartość metanu przekroczy 1 %

w powietrzu wyrobiska, roboty strzałowe powinny być

wykonywane w obecności osoby dozoru górniczego

2. Przepis ust. 1 stosuje się również

1) gdy zawartość metanu przekracza 0,5% w powietrzu

wyrobiska

a) w górnych wnękach ścianowych,

b) w wyrobiskach korytarzowych o wzniosie powyżej

10°,

c) przy wywoływaniu zawału stropu w ścianach i ubierkach oraz chodnikach przy użyciu materiałów wybuchowych metanowych i metanowych specjalnych,

2) przy wyV\oływaniu zawału stropu materiałami wybuchowymi węglowymi i skalnymi,

3) w strefam zaburzeń geologicznych w wyrobiskach

eksploatacyjnych ,

4) przy rozsa:lzaniu luźnych brył materiałem wybuchowym

odpalanym w otworach strzałowych,

5) przy użycu ładunków wolno przyłożonych ,

6) przy użycu lontów detonujących ,

7) przy usuvaniu niewypałów,

8) przed maizynami urabiającymi ,

9) w skaład o podwyższonej lub obniżonej temperaturze.

§ 132. 1. Nadzór nad gospodarką środkami strzałowy­

mi, sprzętem strzałowym i robotami strzałowymi sprawuje

kierownik służby strzałowej .

2. Pr,ybitka otworów strzałowych

2. Roboty strzałowe w polach metanowych oraz w polach zagrożonych wyrzutami gazów i skał mogą wykonywać

wyłącznie górnicy strzałowi pierwszego stopnia.

§ 137. 1. Do wykonywania przybitki otworów strzało­

wych wolno li:ywać gliny, gliny z dodatkiem piasku, piasku

lub wody, a tlkże innych materiałów niepalnych za zgodą

właściwego oganu państwowego nadzoru górniczego.

§ 133. 1. Środki strzałowe należy odpalać w uprzednio

wykonanych otworach strzałowych .

2. Wykonywanie robót strzałowych wolno przyłożony­

mi ładunkami materiałów wybuchowych jest dozwolone dla

rozsadzania luźnych brył i zestrzeliwania odspojeń , tylko za

zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 134. 1. Średnica otworu strzałowego powinna być

tak dobrana, aby można było umieszczać w nim środki

strzałowe bez stosowania nacisku .

2. Środki strzałowe wolno wprowadzać do otworu

strzałowego po uprzednim wyczyszczeniu go ze zwiercin .

3. Do wprowadzania środków strzałowych do otworu

i wypełniania go przybitką należy stosować

sprzęt strzałowy nie powodujący powstawania ładunków

elektrostatycznych .

strzałowego

§ 135. 1. Otwory strzałowe powinny być rozmieszczone zgodnie z metryką strzałową.

2. Przy v\ykonywaniu przybitki powinny być spełnione

następujące V\arunki

1) przybitka oowinna wypełniać szczelnie odcinek otworu

strzałowe]o od materiału wybuchowego do wylotu

otworu,

2) długość ~rzybitki nie może być mniejsza niż 30 cm,

3) w otwora::h strzałowych o głębokości do 1,5 m długość

przybitki 30winna wynosić

a) przy s·osowaniu materiałów wybuchowych metanowych i węglowych nie mniej niż połowę długości

otworu strzałowego ,

b) przy s:osowaniu materiałów wybuchowych metanowychspecjalnych nie mniej niż 1/ 3 długości otworu

strzałowego ,

4) w otworach o głębokości powyżej 1,5 m długość

przybitki powinna wynosić nie mniej niż 1/3 długości

otworu strzałowego ,

3. W miejscu wykonywania robót strzałowych powinna

2. Odległość między sąsiednimi otworami strzałowymi

nie powinna być mniejsza niż 40 cm .

znajdować się odpow iednia ilość materiału używanego do

3. Przepisy ust. 2 nie dotyczą robót strzałowych, przy

których wykonywaniu dozwolone jest użycie materiałów

wybuchowych skalnych .

§ 138. 1. Glina oraz glina z piaskiem stosowana do

przybitki otworów strzałowych powinna pos i adać odpowie-

przybitki.

dnią plastyczność .

-

Poz. 342

został

2. Pierwszą część przybitki nale ż y do s uną ć z niewielką

stałe należy rozgniatać i ubijać tak, aby szczeln ie wy pełn ia ły

otwór strzałowy .

§ 139. 1. Piasek stosowany do przybitk i otworów strza łowych powinien być w ilgotny.

2. Piasek do otworów strzałowych należy wprowadzać

w otoczkach papierowych lub przy pomocy sprę ż onego

powietrza.

3. Przy zastosowaniu piasku w otoczkach pierwszy

odcinek przybitki należy lekko docisnąć do kolumny ładunku

materiału wybuchowego, a następnie silnie ubijać . Jeżeli

otwory są skierowane w górę pod kątem powyżej 20°,

przywylotową część otworu należy wypełnić gl i ną na odcin ku co najmniej 20 cm.

4. Do otworów strzałowych skierowanych stromo w dół

piasek można wsypywać bezpośrednio . W tym wypadku

ubijanie przybitki należy rozpocząć po przykryciu materiału

wybuchowego warstwą piasku o grubośc i 3) cm .

§ 140. 1. Woda jako materiał przybitkcwy może być

wprowadzana do otworów strzałowych prztz wypełnienie

otworu wodą lub w pojemnikach.

2. Przybitkę przez wypełnienie otworóvr wodą można

w otworach skierowanych w dół z aładowanych

wodoodpornymi środkami strzałowymi .

stosować

3. W głębionych szybach przybitkę wochą można stosować przez ich zalanie wodą na wysokość 10 najmniej 10

cm od dna szybu , lecz nie więcej niż 40 cm pmiżej dolnego

pierścienia anten strzałowych .

4. Przy stosowaniu przybitki wodnej v pojemnikach

przywylotowy odcinek otworu strzałowego la długości 30

cm powinien być wypełniony gliną .

5. Przybitki wodnej nie wolno stosowaćprzy strzelaniu

zruszającym , wstrząsowym i zruszająco - odpnżającym w ca liźnie pokładów tąpiących oraz przy strzelanu wymuszają ­

cym zawał skał stropowych w wyrobiskacr eksploatacyj nych.

3. R o b o t Y s t r z a ł o w e p r z y u Ż y c i u 11 a t e r i a łów

wybuchowych skalnych

§ 141 . Materiałem wybuchowym skalnyn można zała ­

dować tylko otwory strzałowe wykonane w skałach płon ­

nych lub w złożu niepalnym.

4. R o b o t Y s t r z a ł o wed I a w y w o ł a n i a z a wał u

w stropie wyrobiska

§ 142. Strzelanie dla wywołania zawału V\ strop ie wyro biska przy użyciu materiałów wybuchowych V\ęglowych lub

skalnych wymaga spełnienia następujących dodatkowych

warunków

1) usunięcia w promieniu 5 m od otworów strzałowych

pyłu węglowego ,

2) stosowania opylania pyłem kamiennym w promieniu

5 m od otworów strzałowych , jeżeli pył węglowy nie

zmyty

wodą

lub zabezpieczony przez

wilgoć

natu r alną ,

siłą do kolumny ładunków materiału wybuchowego, a pozo -

3) kontroli stanu zabezpieczenia przed wybuchem pyłu

węglowego w wyrobisku oraz w chodnikach przyległych do tego wyrobiska, wykonanej przez osobę dozoru

służby pyłowej przed rozpoczęciem robót strzałowych

oraz co najmniej co trzy dni w przypadku bieżącego

wykonywania robót strzałowych .

5. Roboty strzałowe przy głębieniu szybów

(s z yb i ków) oraz wykonywaniu nadsięwło­

mów

§ 143. Przy głębieniu szybów (szybików), w razie przechodzenia przez pokład węgla o grubości powyżej 10 cm,

stosowanie środków strzałowych skalnych jest zabronione.

§ 144. W szybach (szybikach) głębionych metodą mrożeniową na odcinkach mrożonych wolno używać wyłącznie

mate r iałów wybuchowych trudno zamarzalnych .

§ 145. Przy głębieniu szybu (szybiku) odpalanie ładun­

ków materiału wybuchowego może odbywać się tylko z powierzchni lub z poziomu pośredniego mającego połączenia

z innym szybem.

§ 146. Naboje udarowe należy sporządzać w miejscu

wyznaczonym przez kierownika służby strzałowej.

§ 147. Przy wykonywaniu robót strzałowych w szybie

(szybiku) należy stosować

1) inicjowanie od dna otworu przy stosowaniu materiałów

wybuchowych skalnych,

2) zapalniki elektryczne zwłoczne milisekundowe o kolej nych stopniach zwłoki w poszczególnych kręgach otworów, przy czym w każdym z kręgów mogą być

stosowane tylko zapalniki o tym samym stopniu zwłoki,

3) niskooporowy układ

nych,

4)

połączeń

zapalników elektrycz -

odrębne przewody

(kable) strzałowe szybowe do od palania ładunków materiału wybuchowego, które nie

mogą być używane do innych celów .

§ 148. Przed każdym rozpoczęciem robót strzałowych ,

przy których stosowane są zapalniki elektryczne w głębionym

szybie (szyb iku). powinny być wykonane pomiary prądów

błądzących .

§ 149. Przed przystąpieniem do przyłączenia zapalników elektrycznych do linii strzałowej wszystkie przewody

elektryczne znajdujące się w szybie (szybiku) należy wyłą­

czyć spod napięcia .

§ 150. Przy wykonywaniu nadsięwłomów ładunki mawybuchowego można odpalić tylko wtedy, gdy na

pomoście roboczym znajduje się urobek.

teriału

6. R o b o t Y s t r z a ł o wed ł u g i m i o t w o r a m i

§ 151 . Inicjowanie ładunków materiału wybuchowego

w długich otworach (ponad 6 m) powinno odbywać się przy

użyciu lontu detonującego .

-

. 1829

§ 152. Konstrukcja ładunku materiału wybuchowego

w długich otworach strzałowych powinna być określona

w dokumentacji strzałowej .

§ 153. Ładunki materiału wybuchowego w długich ot worach należy inicjować podwójną linią lontu detonującego.

§ 154. Do inicjowania lontu detonującego w długich

otworach strzałowych należy używać co najmniej dwóch

zapalników elektrycznych natychmiastowych lub mil isekun dowych jednego stopnia opóźnienia, przy czym zapalniki te

powinny być połączone szeregowo lub równolegle w obwód

strzałowy .

§ 155. 1. Do odpalania ładunków materiału wybuchowego w długich otworach strzałowych należy stosować

wyłącznie zapalniki elektryczne, których oporność mieści się

w granicach dopuszczalnych dla zapalników danej klasy,

tego samego rodzaju przewodów zapalnikowych i tej samej

długości .

Poz. 342

§ 161 . W składzie materiałów wybuchowych powinny

znajdować się wykazy

1) osób uprawnionych do wykonywania robót strzałowych

z zastosowaniem lontów detonujących ,

2) przodków, w których dozwolone jest wykonywanie

robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonują­

cych .

8. R o b o t Y s t r z a ł o we p r z e d m a s z y ~ a m i u r a b i a jącymi

§ 162. Wykonywanie robót strzałow~ch zruszających

przed maszynami urabiającymi w ymaga spełnienia

następujących dodatkowych warunków

caliznę

1) zapalniki elektryczne odpalane w jechej serii powinny

posiadać jednakowe dopuszczalne \l\artości oporności,

2)

2. Natężenie prądu odpal ającego powinno być większe

niż 1.4 wartości prądu odpalającego serię .

ciągłość obwodu strzałowego powinna być sprawdzona

dopuszczonym do tego celu przyrząeem kontrolno-pomiarowym,

§ 156. Przed odpaleniem dlugich otworów strzalowych

należy zmierzyć ciągłość obwodu strzałowego przyrządem

kontrolno-pomiarowym .

3) po odpaleniu każdej serii otworów strzałowych osoba

wykonująca roboty strzałowe i osoba dozoru ruchu

powinny sprawdzić, czy nastąpiło ołkowite odpalenie

wszystkich ładunków .

7. Roboty strzałowe przy użyciu lontów deto -

9. Roboty strzałowe w polach metanowych

nujących

§ 157. Lont detonujący należy stosować przy strzelaniu

1) ładunkami rozdzielonymi - niezależnie od długości ich

kolumny i długości otworów strzałowych ,

2)

urabiającym wzdłużnym (bocznym) - otworami przelotowymi i ślepymi, gdy ich głębokość przekracza 3 m,

3) zruszającym caliznę węglową przed maszynami urabiającymi - gdy długość kolumny ładunku przekracza 1,5

m,

4)

wstrząsowym w caliźnie węglowej pokładów tąpiących

lub torpedującym w otaczających je skałach , a także przy

strzelaniu zruszająco-odgazowującym w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał,

5)

wymuszającym zawał stropu wyrobisk eksploatacyjnych, niezależnie od rodzaju stosowanego materiału

wybuchowego, gdy długość kolumny ładunku jest wię­

ksza niż 1,5 m - niezależnie od długości otworu .

§ 158. Odpalanie lontu detonującego na zewnątrz otworów strzałowych jest zabronione.

§ 159. Lont detonujący może być stosowany wyłącznie

w przodkach wyznaczonych przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

§ 160. Osoby wykonujące roboty strzałowe oraz osoby

dozoru ruchu nadzorujące roboty strzałowe wykonywane

przy użyciu lontu detonującego muszą być dodatkowo

przeszkolone w zakresie warunków używania lontu detonującego przy robotach strzałowych.

§ 163. Wykonywanie robót strzałowych

1) w pokładach zaliczonych do trzeciej i czwartej kategorii

zagrożenia metanowego,

2) w wyrobiskach korytarzowych

wzniosie większym niż 10 0 ,

prowadzonych

po

3) we wszystkich wypadkach użycia materiałów wybuchowych skalnych i węglowych

-

wymaga zgody właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 164. Otwory strzałowe należy rozmieszczać tak, aby

nie powstawały wyrwy w stropie.

§ 165. 1. We wszystkich wyrobiskach, w których prowadzone są roboty strzałowe, należy wykonywać pomiary

zawartości metanu .

2. Pomiary zawartości metanu powinny być wykony wane przez strzałowych , metaniarzy i osoby dozoru ruchu,

zgodnie z przepisami § 317, 319 i 321 .

§ 166. W razie stwierdzenia w świetle przekroju wyrobiska zawartości metanu

1) do 1 % -

roboty strzałowe wolno wykonywać przy

użyciu materiałów wybuchowych metanowych,

2) do 1,5 % -

roboty strzałowe wolno wykonywać przy

użyciu materiałów wybuchowych metanowych specjal -

nych .

§ 167. Wykonywanie robót

strzałowych

przy użyciu

materiałów wybuchowych węglowych i skalnych w polach

-

metanowych jest dozwolone przy zawartości metanu do

0,5 % oraz do 1,0 % przy stosowaniu zapalarek z blokadą

metanometryczną·

§ 168. Roboty

stwierdzen ia

strzałowe

należy

zatrzymać

Poz. 342

1830

w razie

§ 173. Zmywanie wodą pyłu węglowego w drążonych

wyrobiskach korytarzowych należy wykonywać w przodku

i w strefie przyprzodkowej o długości co najmniej 10m

1) przed rozpoczęciem pracy na zmianie,

2) w czasie pracy, gdy wystąpi osad pyłu węglowego,

1) że zawartaić metanu w powietrzu w świetle przekroju

wyrobiska N promieniu 10m od otworów strzałowych

lub w promieniu 5 m od stanowiska odpalania otworów

strzałowyd przekracza wartość dopuszczalną,

§ 174. 1. Zraszan ie wodą można stosować w wyrobiskach korytarzowych zamiast zmywania wodą.

2) przystropoVlych nagromadzeń metanu w strefie przyprzodkowej do 50 m.

2. Zraszanie powinno być stosowane w strefie od 20 do

60 metra od przodka i powinno pozbawić pył lotności .

§ 169. 1. Zctrzymanie robót strzałowych , o których mowa w § 168, nah.=ży zgłosić

§ 175. W polach niemetanowych i w pokładach zaliczonych do pierwszej lub drugiej kategorii zagrożenia metanowego zamiast zmywania lub zraszania wodą pyłu węg ­

lowego w drążonych wyrobiskach korytarzowych można

stosować, za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu gór niczego, opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej o długości co najmniej 4 m. Ilość pyłu zużytego

do opylan ia powinna wynosić

1) osobie dozorJ ruchu ,

2) dyspozytorovfi ruchu , a w razie stosowania metanometrii automatycmej, także dyspozytorowi metanometrii.

2. Wznowierie robót strzałowych może nastąpić po

stwierdzeniu prze; osobę dozoru ruchu, że zagrożenie, o któ rym mowa w ust. 1 , zostało usunięte .

§ 170. W polcch metanowych przy wykonywaniu robót

strzałowych, gdy za wartość metanu przekracza 0,5 %

1) w górnych wn~kach ścianowych ,

2) przy wymuszan iu zawału w stropach ścian ,

3) w wyrobiskach korytarzowych we wzniosie powyżej

10°,

4) przy zaburzeniach geologicznych w ścianach i ubierkach,

należy stosować za palarki

do tego celu dopuszczone na

podstawie odrębnyc h przepisów i linię strzałową w jednym

odcinku posiadającą dwa przewody we wspólnej izolacji,

z wyjątkiem przewodów przodkowych o długości nie więk ­

szej niż 10m.

3) przed rozpoczęciem wykonywania robót strzałowych .

1) w polach niemetanowych -

2 kg na

każdy

otwór

strzałowy ,

2) w polach metanowych - 3 kg na każdy otwór strzałowy ,

3) przy pojedynczo odpalanych otworach

- 10 kg na ka ż dy otwór strzałowy .

strzałowych

§ 176. W wyrobiskach wybierkowyc h należy stosować

zmywanie wodą pyłu węglowego lub opylanie pyłem ka miennym przodka i strefy przyprzodkowej przed wykonywaniem robót strzałowych

1) dla wymuszania zawału stropu w ścianach materiałami

wybuchowymi węglowymi lub skalnymi,

2) w chodn ikach podsadzkowych,

3) ładunkami wolno przyłożonymi,

4) przy rozsadzan iu luźnych brył.

§ 171 . Przy stosowaniu zapalników elektrycznych metanowych milisekundowych należy stosować w sąsiednich

otworach strzałowych zwłokę międzystrzałową, wynoszącą

nie więcej niż

1) 60 ms w skale jednorodnej,

2) 90 ms w skale niejednorodnej .

10. R o b o t Y s t r z a ł o w e w m i ej s c a c h w y s t ę P 0wania niebezpiecznego pyłu węglowego

§ 177. Przed wykonywaniem robót strzałowych w luź­

nych bryłach ładunkami wolno przyłożonymi należy usunąć

pył węglowy w promieniu 10m od miejsca odpalania

ładunków oraz zabezpieczyć tę strefę przez zraszanie, rozpylanie lub zmywanie wodą. Strefę tę można zamiast wodą

zabezpieczyć przez opylenie pyłem kamiennym, przy czym na

każdy ładunek mater i ału wybuchowego należy użyć co

najmniej 10 kg pyłu kamiennego .

§ 178. Przy wykonywaniu robót strzałowych w luźnych

bryłach ładunkami materiału wybuchowego umieszczonego

§ 172. Do

obowiązków

osoby wykonującej roboty

strzałowe w miejscach występowani a niebezpiecznego pyłu

węglowego należy

1) zmywanie wodą pyłu węglowego lub

2) zraszanie wodą przed odpaleniem otworów strzało­

wych, lub

3) opylanie pyłem kamiennym przodka i strefy przyprzodkowej .

w otworach strzałowych , jak również w przybierkach stropu

i spągu oraz w ściekach , pył węglowy należy zabezpieczyć

przed możliwością wybuchu .

11. Roboty strzałowe w warunkach zagrożenia

tąpaniami

§ 179. W pokładach zaliczonych do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami wielkość zabioru i dłu­

gość otworów strzałowych przy strzelaniu urabiającym ustala

-

kierownik służby strzałowej w porozumien iu z kierownikiem

do spraw tąpań na podstawie opinii kopalnianego

zespołu do spraw tąpań .

służby

§ 180. Po każdym strzelaniu urabiającym, wykonywa nym w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami , wejście

załogi do tej strefy oraz do przodka może nastąpić nie

wcześniej niż po upływie co najmniej 30 minut.

§ 181. Po każdym strzelaniu wstrząsowym (odprężają­

cym) wejście załogi do przodka może nastąpić nie wcześniej

niż po upływie co najmniej 40 minut oraz za zgodą osoby

dozoru ruchu .

§ 182. Dokumentację strzelań wstrząsowych sporządza

kierownik służby strzałowej, wraz z kierownikiem służby do

spraw tąpań, na podstawie opini i zespołu do spraw tąpań

zakładu górniczego.

§ 183. Przed każdym strzaleniem wstrząsowym oraz

przed każdym strzelaniem w strefie szczególnego zagrożenia

tąpaniami, jeżeli strzelanie to odbywa się w miejscach

zagrożonych wybuchem metanu lub pyłu węglowego , nale ży wyłączyć sieć elektryczną spod nap i ęcia , z wyjątkiem

urządzeń wentylacyjnych . Ponowne załączenie sieci elektrycznej może nastąpić po zakończen i u okresu wyczekiwania

po strzałach i uprzednim skontrolowaniu miejsca wykonywania robót strzałowych .

§ 184. 1. Przy wykonywaniu strzelań urab i ających

i wstrząsowych w pokładach zaliczonych do drugiego lub

trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami. miejsca odpalania

otworów strzałowych, przebywania załogi oraz posterunków

zabezpieczających dojście do miejsca strzelania powinny być

wyznaczone

1) w odległości większej niż 100 m od miejsca strzelania,

jeżeli znajdują się w caliźnie węglowej.

2) w odległości większej niż 40 m, jeżeli zostały wyznaczone w wyrobiskach wygrodzonych w podsadzce

lub otoczeniu zrobów,

3) poza skrzyżowaniami wyrobisk oraz strefami szczegól nego zagrożenia tąpaniam i.

2. Miejsca, o których mowa w ust. 1, powinny być

zabezpieczone obudową wzmocnioną w sposób ustalony na

podstawie opinii zespołu do spraw tąpań zakładu górniczego

oraz oznakowane tabl icami określającymi w szczególności

czas wyczekiwania po strzelaniu przed wejściem do przodka .

Lokalizację miejsc ustala kierownik służby do spraw tąpań ,

wspólnie z kierownikiem służby strzałowej. a w wyrobiskach

miejsca te wyznacza sztygar oddziałowy .

12. Roboty strzałowe w warunkach zagrożenia

wyrzutami gazów i skał

§ 185. 1. W zakładach górniczych Dolnośląskiego Za głębia Węglowego , w wyrobiskach zagrożonych wyrzutami

gazów i skał , roboty strzałowe należy wykonywać metodą

centralnego strzelania po wycofaniu ludzi ze strefy zagroże ­

nia skutkami wyrzutu , w sposób ustalony przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

2. W zakładach górniczych, o których mowa w ust. 1,

w wyrobiskach w pokładach zaliczonych do pierwszej kate gorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał dopuszcza się

lokalne wykonywanie robót strzałowych za zezwoleniem

kierownika ruchu zakładu górniczego

Poz. 342

1) przy przebudowie wyrobisk korytarzowych , robotach

przybierkowych i wykonywaniu ścieków ,

2) w ścianach przy urabianiu, jeżeli prognoza bieżąca na

podstawie pomiarów w otworach o długości 6 m nie

wykazuje strefy bezpośredniego zagrożenia ,

3) w ścianach przy strzelaniu w stropie dla wymuszania

zawału,

4) przy rozsadzaniu luźnych brył.

§ 186. 1. W zakładach górniczych Górnośląskiego Zagłębia Węglowego , w razie stwierdzenia zagrożenia wy rzutem metanu i skał. należy na okres wykonywania robót

strzałowych wyznaczyć strefę zagrożenia, która powinna

obejmować

1) w wyrobiskach korytarzowych - co najmniej całe

wyrobisko przewietrzane z zastosowaniem wentylacji

odrębnej,

2) w ścianach - całe wyrobisko ścianowe od stanowiska

odpalania materiałów wybuchowych do chodnika wen tylacyjnego oraz chodnik wentylacyjny do najbliższego

skrzyżowania z innym niezależnym prądem powietrza.

2. Ze stref zagrożenia przed odpalaniem materiału wybuchowego należy

1) wycofać ludzi do miejsc ustalonych w metryce dokumentacji strzałowej,

2) wyłączyć urządzenia elektryczne spod napięcia, z wyjąt ­

kiem urządzeń iskrobezpiecznych .

§ 187. 1. W zakładach górn iczych wydobywających sól

w złożu (w wyrobiskach) zaliczonym do trzeciej kategorii

zagrożenia wyrzutami gazów i skał odpalanie ładunków

materiałów wybuchowych powinno odbywać się ze stacji

centralnego strzelania, zlokalizowanej na powierzchni, przy

czym załoga może przebywać w wyznaczonych strefach na

podszybiu .

2. Czynności związane z centralnym strzelaniem powin ny odbywać się pod nadzorem osoby wyższego dozoru

ruchu .

3. Dopuszcza się lokalne wykonywanie robót strzało ­

wych za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu górniczego,

przy

1) likwidacji zatorów w urządzeniach zsypowych,

2) rozstrzeliwaniu rdzeni wiertniczych,

3) rozstrzeliwaniu luźnych brył .

13. Roboty strzałowe wykonywane w warunkach niskich i wysokich temperatur

§ 188. Wykonywanie robót strzałowych jest zabronione

w miejscach, w których

1) temperatura skał jest wyższa niż 100°C,

2) temperatura skał lub otoczenia jest niższa niż - 35°C.

§ 189. Przy wykonywaniu robót strzałowych

1) w skałach, w których temperatura jest wyższa niż 50°C,

należy stosować środki strzałowe termoodporne,

2) w miejscach, w których temperatura skał lub otoczenia

jest niższa niż O°C, należy stosować środki strzałowe

mrozoodporne.

14. U suwa n i e n i e w y p a łów

§ 190. 1. Niewypał częściowy należy usunąć , jeżeli jest

to możliwe , przez ostrożne wydobycie nabojów materi ału

wybuchowego z otworu strzałowego .

2. Zabrania się usuwania materiałów wybuchowych

nitroglicerynowych w sposób określony w ust. 1.

3. Podczas wydobywania nabojów materiału wybuchowego nie wolno posługiwać się stalowymi narzędziami .

§ 191 . Niewypał, którego nie można usunąć przez wy dobycie nabojów, należy usunąć w następujący sposób

1) zewrzeć i zaizolować wystające z otworu przewody

zapalnika,

2)

usunąć przybitkę na długośc i najwyżej 20 cm od wylotu

otworu , dla stwierdzenia kierunku otworu strzałowego ,

3) wywiercić w odległości 40- 50 cm od otworu z niewypałem nowy równoległy do niego otwór strzałowy (lub

dwa otwory) o długości w i ększej niż długość otworu

z niewypałem ,

4)

załadować nowy otwór lub otwory mater i ałem wybu chowym i uzbroić zapalnikiem elektrycznym,

5)

odpalić ładunek w

6)

dokładnie skontrolować

nowym otworze lub ot worach ,

odstrzelony urobek w celu

znalezienia środków strzałowych pochodzących z niewypału .

§ 192. W dzienniku strzałowym należy wpisać uwagę

o sposobie usuwania niewypału , a znalezione środki strzało­

we należy oddać do składu materiałów wybuchowych celem

zniszczenia .

§ 193. Niewypał znajdujący się w otworze strzałowym ,

gdy do zainicjowania materiału wybuchowego stosowano

zapalnik elektryczny i lont detonujący , można usuwać przez

wymianę zapaln ika elektrycznego przymocowanego do lon tu detonującego i ponowne odpalenie ładunku .

§ 194. Wiercenie otworów strzałowych w pozostałych

w caliźnie resztkach odpalonych otworów (tzw. fajkach) jest

zabronione. Otwory takie należy oznaczyć .

Rozdział

7

Obudowa wyrobisk

§ 195. 1. Każde wyrobisko powinno posiadać obudo wę dostosowaną do warunków geologiczno-górniczych.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić

na niestosowanie obudowy w wyrobiskach drążonych

w skałach dostatecznie mocnych, nie grożących zawałem .

§ 196. 1. Stosowanie obudowy kotwowej wymaga

spełnienia następujących warunków

1) dokładnego rozeznania warunków górniczo -geologicz nych oraz przeprowadzenia stosownych badań górotworu,

2) opracowania projektu kotwienia,

3) właściwego doboru elementów obudowy i sprzętu ,

dopuszczonych do stosowania na podstawie odrębnych

przepisów,

-

Poz. 342

4) zapewnien ia praw i dłowego wykonawstwa,

5) wnikliwej i systematycznej kontroli .

2. Z zastrzeżen ie m przep isów ust. 1 obudowę kotwową

można stosować

1) w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o łukowym i prostokątnym kształcie przekroju poprzecznego, o powierzchn i nie przekraczającej

30 m 2 i szerokości wyrobiska nie większej od 7 m, oraz

wyrobisk ścianowych z podsadzką hydrauliczną o nachyleniu do 25° i szerokości otwarcia do 10m,

2) w zakładach górniczych wydobywających rudy metali

nieżelaznych do zabezpieczenia wyrobisk poszukiwawczych , udostępniających i eksploatacyjnych oraz w komorach specjalnego przeznaczenia .

3. Zasady projektowania , wykonywania i kontroli obudowy kotwowej

1) w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamien ny o kreś l a załą c znik nr 3 do roz po rzą dz e n ia ,

2) w zakładach górniczych wydobywających rudy metali

nieżelaznych określa załączn i k nr 4 do rozporządzenia

4. Zabrania się podwieszania do pojedynczej kotwi

obudowy ostatecznej elementów wyposażenia o ciężarze

przekraczającym 1 tonę lub wywołujących obciążenia zmienne w czasie.

§ 197. 1. Je ż eli przepisy rozporządzenia nie stanowią

inaczej

1) rodzaje obudowy w poszczególnych wyrob iskach oraz

sposoby jej wykonywania ustala kierownik działu robót

górniczych,

2) rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania powinny

być określone w projekcie technicznym , o którym mowa

w § 41 .

2. Osoby dozoru ruchu obowiązane są zapoznać załogę

z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania .

§ 198. 1. Obudowa wyrobisk powinna być tak wyko nana, aby

1) strop był niezwłocznie po odsłonięciu zabezpieczony

obudową ,

2) zapewniona była jej odpowiednia stabilność i podporność ,

3) przestrzeń między obudową a wyłomem była wypeł­

niona,

4) stojaki obudowy indywidualnej wysokości przekraczającej 3 m były dodatkowo zabezpieczone przed prze wróceniem .

2. W razie pogorszenia się własności skał lub zwięk­

szenia ciśnienia górotworu obudowa powinna być niezwło ­

cznie wzmocniona .

§ 199. 1. Jeżeli przepisy rozporządzenia nie stanowią

inaczej, stan obudowy wyrobisk powinien być kontrolowany

z częstotliwością ustaloną przez kierownika działu robót

górniczych.

-

2. Obudowa głównych wyrobisk (szyby, szybiki, głów­

ne drogi przewozowe oraz wentylacyjne) powinna być co

najmniej raz na kwartał kontrolowana przez osobę wyższego

dozoru ruchu górniczego, wyznaczoną przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

3. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do wyrobisk

utrzymywanych bez obudowy.

§ 200. W miejscach nie zabezpieczonych obudową mogą przebywać tylko osoby wykonujące obudowę tymczaso wą lub kotwową ·

§ 201 . 1. Obudowę wyrobisk można wykorzystać do

zawieszenia , podnoszenia lub przesuwania maszyn, urzą ­

dzeń i materiałów , których ciężar nie spowoduje obc i ążeń

dynamicznych (np. kabli elektrycznych z osprzętem, lut niociągów z wentylatorami i rurociągów) .

2. Do podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn,

urządzeń i materiałów, które mogą spowodować obciążenia

dynamiczne, dopuszcza się wykorzystanie obudowy wyrobisk

1) w razie doraźnego jej wykorzystania do tego celu - przy

zastosowaniu dodatkowej obudowy wzmacniającej i za

zezwoleniem osoby dozoru górn iczego,

2) w razie stałego jej wykorzystywania do tego celu - zgodnie z opracowaną dokumentacją techniczną i zezwole niem kierownika działu robót górniczych .

3. Dopuszcza się użycie zestawów obudowy zmechanizowanej do podnoszenia ciężkich elementów wyposażenia

ściany zgodnie z zasadami ustalonymi przez producenta

obudowy w dokumentacji techniczno-ruchowej .

§ 202. 1. Rabowanie obudowy pow inno być wykonywane zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika

działu robót górniczych .

2. Rabowanie obudowy powinni wykonywać wyłącz ­

nie doświadczeni i wykwalifikowani pracownicy.

3. Przodowemu nie wolno brać bezpośredniego udziału

w rabowaniu obudowy w ścianach .

-

Poz. 342

nionej w sąsiednich wyrobiskach , w szczególności usytuowanych poniżej podsadzanego wyrobiska .

2. Zabrania się stosowania do podsadzania materiałów,

które mogą mieć szkodliwy wpływ na bezpieczeństwo i zdrowie załogi.

§ 207. Zmywcze zbiorniki powinny być zaopatrzone

w urządzenia zabezpieczające przed przedostawaniem się do

rurociągów podsadzkowych nadziarna lub przedmiotów mo gących spowodować ich zatkanie.

§ 208. Po zainstalowaniu nowego rurociągu podsadzkowego, po każdej wymianie rur oraz po usunięciu korka

podsadzkowego w rurociągu , przed uruchomieniem podsadzania, należy skontrolować drożność i szczelność rurocią­

gu podsadzkowego.

§ 209. Rurociąg podsadzkowy powinien być ułożony

albo zawieszony w sposób uniemożliwiający jego przypadkowe przesunięcie .

§ 210. 1. Wżdłuż trasy rurociągów podsadzkowych powinna być zainstalowana łączność telefoniczna .

2. Pracownicy zatrudnieni przy podsadzaniu powinni

porozumienia się z obsługą urządzeń do

transportu materiału podsadzkowego.

mieć możliwość

§ 211. Przy stosowaniu podsadzki hydraulicznej należy

1) oczyszczać wodę podsadzkową , odprowadzaną do systemu głównego odwadniania,

2)

prowadzić bilans wody podsadzkowej,

3)

bieżąco kontrolować rurociągi podsadzkowe, przebieg

podsadzania oraz odpływ wody .

§ 212 . Rodzaje tam podsadzkowych dla poszczególnych wyrobisk oraz zasady ich wykonywania ustala kierownik działu robót górniczych .

§ 213 . Przy stosowaniu podsadzki suchej samostaczającej się

4. Osoby nie zatrudnione bezpośrednio przy rabowaniu

obudowy powinny znajdować się w bezpiecznej odległości

od miejsca pracy rabunkarzy, ustalonej przez przodowego

zespołu rabunkarzy.

1) w razie usytuowania frontu ściany , przy którym górna jej

część wyprzedza dolną , odchylenie tamy podsadzkowej

od linii prostopadłej do rozciągłości w kierunku ociosu

nie może przekroczyć 15°,

§ 203 . W czasie rabowania obudowy w zabierkach

powinien być wstrzymany ruch w przyleglych wyrobiskach .

2) w razie usytuowania frontu ściany, przy którym górna jej

część jest opóźniona w stosunku do dolnej, odchylenie

tamy podsadzkowej od linii prostopadłej do rozciągłości

w kierunku zrobów nie może być mniejsze od 15°,

§ 204. Przed przystąpieniem do rabowania obudowy

należy każdorazowo sprawdzać

stan obudowy, przy czym

w ścianach należy przede wszystkim sprawdzić stan obudowy we wnękach i na skrzyżowaniach . W razie stwierdzenia

nieprawidłowości w obudowie, rabowanie można rozpocząć

po odpowiednim jej wzmocnieniu .

§ 205. W wyrobiskach o nachyleniu powyżej 15° rabowanie obudowy w kierunku z góry na dół jest zabronione.

Rozdział

8

Podsadzanie wyrobisk

§ 206. 1. Podsadzanie wyrobisk należy wykonywać

w taki sposób, aby nie spowodować zagrożenia dla osób

wykonujących czynności podsadzania oraz dla załogi zatrud-

3)

należy ustalić w projekcie technicznym, o którym mowa

w § 41, osoby kontrolujące stan tamy podsadzkowej

przed rozpoczęciem podsadzania oraz środki podejmowane dla zabezpieczenia tamy przed jej uszkodzeniem

w czasie podsadzania.

§ 214. 1. Przy równoczesnym podsadzaniu i prowadzeniu innych robót w ścianie powinny być ustalone środki

organizacyjno-techniczne, zapewniające bezpieczne warunki pracy.

2. Zabrania się przebywania ludzi w ścianie w czasie

podsadzania podsadzką suchą samostaczającą się przy takim

usytuowaniu frontu , przy którym górna część ściany wyprzedza dolną.

DZIAŁ

-

Poz. 342

2) w wyrobiskach korytarzowych -

IV

8 m/ s,

3) w szybach i szybikach zjazdowych -

Przewietrzanie i klimatyzacja

12 m/s.

Postanowienia ogólne

4. Prędkoś ć powietrza w wyrobiskach korytarzowych,

w których nie odbywa się regularny ruch ludzi, może być

zwiększona do 10m/ s.

§ 215. 1. Ilość powietrza doprowadzana do wyrobisk

powinna zapewniać utrzymanie w tych wyrobiskach wymaganego składu powietrza i jego temperatury.

§ 219. 1. W zakładach górniczych powinna być zorganizowana słu ż ba wentylacyjna wyposażona w przyrządy

kontrolno-pomiarowe.

2. Wszystkie dostępne wyrobiska i pomieszczenia nale-

2. Stan urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych

oraz skuteczność przewietrzania i klimatyzacji należy sys tematycznie kontrolować i odpowiednio dokumentować .

Rozdział 1

ży tak przewietrzać, aby zawartość tlenu w powietrzu nie była

mniejsza niż 19% (objętościowo). a najwyższe dopuszczalne

stężenia gazów w powietrzu nie przekraczały następujących

wartości

Rodzaj gazu

NDS/mg/m 3

NDSCh/mg/m 3

(objętościowo i %) (objętościowo i % )

-

-

(1,0)

(1,0)

Tlenek węgla

30

(0,0026)

180

(0,015)

Tlenek azotu

5

(0,00026)

10

(0,00052)

Dwutlenek siarki

20

(0,00075)

50

(0,0019)

Siarkowodór

10

(0,0007)

20

(0,0014)

Dwutlenek węgla

§ 220. Przewietrzanie ścian w pokładach zaliczonych

do drug iej, trzec iej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego powinno być kontrolowane przez automatyczny pomiar prędkości lub ilości powietrza .

§ 221 . 1. Na nadszybiu szybu zjazdowego powinno

być zainstalowane urządzenie sygnalizujące

św i atłem zn i żkę ci ś nien i a barometrycznego .

czerwonym

2. W pomieszczeniach dyspozytora ruchu zakładu górniczego, kierownika działu wentylacji oraz kierownika kopal nianej stacji ratownictwa górniczego powinien znajdować

się barograf.

§ 222. Osoby dozoru ruchu obowiązane są niezwłocz­

nie zawiadomić służbę wentylacyjną o wszelkich niezamie

rzonych zmianach w wentylacji wyrobisk, spowodowanych

prowadzeniem ruchu zakładu górniczego.

Rozdział 2

3. Skróty NDS i NDSCh, o których mowa w tabeli

zawartej w ust. 2, oznaczają

1) NDS - najwyższe dopuszczalne stężenie średnio ważo­

ne w okresie 8 godzin,

2) NDSCh - najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe

w czasie nie dłuższym niż 30 min. w okresie zmiany

roboczej.

4. W zakładach górniczych stosujących maszyny z na pędem spalinowym zawartość tlenków azotu określa się na

podstawie stężenia dwutlenku azotu .

§ 216. W razie stwierdzenia, że skład powietrza nie

odpowiada wymaganiom określonym w § 215 ust. 2, należy

niezwłocznie wycofać ludzi, a wejście do zagrożonego

wyrobiska zagrodzić . W miejscach takich mogą być wykonywane tylko prace z zakresu ratownictwa górniczego i przeciwpożarowe.

§ 217 . Nie przewietrzane wyrobiska należy niezwłocz­

nie otamować lub zlikwidować, a do czasu ich otamowania

lub zlikwidowania należy zamknąć do nich dostęp .

§ 218. 1. Prędkość

prądu powietrza w wyrobiskach

w polach metanowych, z wyjątkiem komór, nie może być

mniejsza niż 0,3 m/s, a w wyrobiskach z trakcją elektryczną

przewodową w tych polach -

nie mniejsza niż 1 m/ s.

2. Przy stosowaniu śluz wentylacyjnych w wyrob iskach

w polach metanowych dopuszcza się mniejsze prędkości

powietrza od określonych w ust. 1 pod warunkiem zapew nienia wymaganego składu powietrza.

3. Prędkość prądu powietrza nie powinna przekraczać

1) w wyrobiskach wybierkowych -

5 m/s,

Przewietrzanie za pomocą wentylatorów

głównych

§ 223 . 1. Wyrobiska należy przewietrzać prądami po w ietrza wytwarzanym i przez wentylatory główne, zabudowane na powierzchni.

2. W zakładzie górniczym eksploatującym kopaliny palne należy stosować przewietrzanie ssące .

§ 224. 1. Przy każdym szybie wentylacyjnym, oprócz

czynnego wentylatora głównego lub zespołu wentylatorów

głównych , powinien być zainstalowany główny wentylator

rezerwowy zdatny do uruchomienia najpóźniej w c i ągu 10

minut.

2. W zakładach górniczych eksploatujących złoża lub

pokłady niemetanowe, lub zaliczone do pierwszej kategorii

zagrożenia metanowego oraz w których pokłady węgla są

o bardzo małej i małej skłonności do samozapalenia, można

za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru gór niczego stosować , zamiast wentylatora rezerwowego, silnik

zapasowy do wentylatora , wraz z częściami zapasowymi

przekładn i.

§ 225. 1. Wentylator główny (czynny i rezerwowy) powinien zapewnić w przekroju dopływowym kanału wen tylacyjnego podciśnien i e statyczne powietrza co najmniej

785 Pa (80 mm H 2 0) .

2. Wentylator główny (czynny i rezerwowy) powinien

być dobrany do sieci wentylacyjnej tak, aby zapewniona była

jego stabilna praca .

§ 226 . Spiętrzenie i wydajność wentylatorów głównych

(czynnego i rezerwowego) lub zespołów wentylatorów

-

Poz. 342

w ich punktach pracy nie mogą ró ż n i ć s i ę między sobą więcej

niż 010% .

§ 235. 1. Doprowadzenie pod ziemię powietrza świe­

żego i odprowadzenie powietrza zużytego tym samym wyro-

§ 227. Charakterystyka wentylatorów głównych powinna być aktualizowana w okresach nie dłuższych niż 5 lat

oraz po każdej zmianie konstrukcji wentylatorów.

mających na celu uzyskanie połączenia dwoma wyjściami na

powierzchnię ·

§ 228. 1. Stacje wentylatorów głównych powinny być

wyposażone w urządzenia do regulacji wydajności i spięt ­

rzenia oraz w urządzenia do zmiany kierunku przepływu

powietrza.

2. Urządzenia do zmiany kierunku przepływu powietrza

należy utrzymywać w takim stanie, aby można było wykonać

zmianę kierunku przepływu powietrza w czasie nie dłuższym

niż 20 minut.

§ 229. 1. Wentylatory główne powinny być wyposażo ­

ne w przyrządy dokonujące ciągłych pomiarów

1) podciśnienia statycznego powietrza w kanale wentylacyjnym przed zasuwą i za zasuwą ,

2)

prędkości powietrza w kanale wentylacyjnym ,

3)

podciśnienia

statycznego powietrza w przekroju do pływowym kanału wentylacyjnego .

2. Pomiary podciśnienia statycznego i prędkości powie trza w kanale wentylacyjnym powinny być automatycznie

rejestrowane, a wyniki pozostałych pomiarów, o których

mowa w ust. 1, dokumentowane.

§ 230. Zmiana warunków pracy wentylatora głównego

lub jego unieruchomienie może nastąpić jedynie za zgodą

kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 231 . 1. W wypadku awaryjnej przerwy w ruchu wen tylatora głównego , trwającej powyżej 20 minut, należy

wstrzymać wykonywanie robót, wyłączyć urządzenia spod

napięcia oraz wyprowadzić załogę do wyrobisk przewiet rzanych świeżymi prądami powietrza lub na powierzchnię.

2. Sposób postępowania , o którym mowa w ust. 1,

powinien być ustalony w planie akcji, zatwierdzonym przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

3. W zakładzie górniczym eksploatującym złoża (pokłady) niemetanowe, w którym znajduje się więcej niż jeden

szyb wentylacyjny, kierownik ruchu zakładu górniczego

może podjąć decyzję o niestosowaniu przepisu ust. 1.

§ 232. Przerwy w pracy wentylatora głównego powinny

być w sposób automatyczny sygnalizowane w dyspozytorni

zakładu górniczego, a czas ich trwania i przyczyny należy

dokumentować .

§ 233 . Budynek stacji wentylatorów głównych powi nien być wykonany z materiałów niepalnych, wyposażony

w łączność telefoniczną z centralą telefoniczną zakładu

górniczego oraz w stałe i rezerwowe oświetlenie . Dla oświet­

lenia rezerwowego można stosować przenośne lampy akumulatorowe.

§ 234. 1. Stan techniczny wentylatorów głównych ,

w tym zdolność do ruchu wentylatora rezerwowego i urzą­

dzeń do zmiany kierunku przepływu powietrza oraz stan

aparatury kontrolno-pomiarowej, powinny być kontrolowane przez osoby dozoru ruchu działu energomechanicznego

i wentylacji, a wyniki kontroli powinny być dokumentowane.

2. Zakres kontroli określa kierownik ruchu zakładu górniczego.

biskiem dozwolone jest tylko w okresie prowadzenia robót

2. Prowadzenie powietrza przez nieczynne wyrobiska

i zroby jest zabronione, z wyjątkiem ich likwidacji.

3. Połączenie wentylacyjne sąsiednich zakładów górniczych może nastąpić tylko za zgodą właściwego organu

państwowego nadzoru górniczego.

§ 236. 1. Wyrobiska należy tak projektować , aby można

było utworzyć jak najmniej złożony system przewietrzania .

2. W zakładach górniczych, w których istnieje kilka

szybów wdechowych lub wydechowych, należy wydzielić

podsystemy przewietrzania.

§ 237 . 1. W każdym systemie lub podsystemie przewietrzania należy wydzielić jak największą ilość rejonów wen tylacyjnych .

2. Rejon wentylacyjny należy przewietrzać niezależnym

prądem powietrza .

§ 238. Wyrobiska korytarzowe należy tak projektować

i wykonywać, aby możliwe było jak najszybsze uzyskanie

prądu powietrza wytwarzanego przez wentylator główny .

§ 239. 1. Udostępnienie, rozcięcie i eksploatację złoża

lub jego części należy tak projektować i prowadzić, aby

ograniczyć odprowadzenie powietrza z wyrobisk korytarzowych z wentylacją odrębną do prądów powietrza przewietrzających wyrobiska wybierkowe .

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w zakładach górniczych

eksploatujących rudy metali.

§ 240. Jednym prądem powietrza wolno przewietrzać

grupę

przodków pod warunkiem, że zawartość metanu

w powietrzu doprowadzonym do każdego przodka nie przekracza 0,5 %, a przy stosowaniu metanometrii automatycznej

- 1% .

§ 241. 1. Ściany powinny być przewietrzane niezależ­

nymi prądami powietrza, z tym że długość ściany lub łączna

długość ścian przewietrzanych jednym niezależnym prądem

powietrza nie powinna być większa niż 400 m.

2. W pokładach niematanowych i zaliczonych do pierwszej kategorii zagrożenia metanowego kierownik ruchu

zakładu górniczego może zezwolić na okresowe przewietrzanie jednym niezależnym prądem powietrza ścian o łącznej

długości większej niż 400 m, pod warunkiem utrzymywania

pomiędzy tymi ścianami dróg wyjścia w odstępach nie

większych niż 250 m.

3. Ze ściany o wysokości mniejszej niż 2 m lub nachyleniu większym niż 12° należy utrzymywać drogi wyjścia

w odstępach nie większych niż 250 m.

4. Przepis ust. 3 stosuje się również w odniesieniu do

ścian określonych w ust. 1.

5. Największa dopuszczalna długość dróg z niezależ­

prądem powietrza powinna być tak ustalona, aby

uwzględniała czas działania stosowanych środków ochrony

dróg oddechowych .

nym

§ 242. 1. Składy materiałów wybuchowych , komory

pomp głównego odwadniania i komory kruszarni należy

przewietrzać niezależnymi prądami powietrza .

-

2. W polach metanowych wszystkie komory, z wyjąt­

kiem komór stanowiących oddziałowe składy narzędzi ,

sprzętu przeciwpożarowego i sanitarnego, należy przewietrzać prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator głó­

wny.

3. Powietrze z komór, o których mowa w ust. 2, przewietrzanych prądami powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny powinno być odprowadzone z najwyższego

punktu komory i prowadzone poziomo lub po wzniosie .

4. W komorach, o których mowa w ust. 2, nie należy

umieszczać bliżej niż 20 cm od najwyższego punktu w świet­

le obudowy żadnych urządzeń i elementów, które mogłyby

utrudniać przepływ powietrza pod stropem komór.

Poz. 342

5. Każda tama przy moscle wentylacyjnym powinna

powinna mieć dwoje drzwi otwieranych w przeciwne strony.

§ 246. 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych powinny

zamykać się samoczynnie.

2. Zabrania się pozostawiania otwartych drzwi w tamach wentylacyjnych oraz składowania materiałów i sprzętu

w bezpośrednim ich sąsiedztwie .

§ 247 . 1. Tamy wentylacyjne powinny być wykonane

z materiałów niepalnych .

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy tam wentylacyjnych

1) zlokalizowanych wewnątrz rejonu wentylacyjnego,

5. W komorach, o których mowa w ust. 1, powinna być

zapewniona co najmniej 5-krotna wymiana powietrza w cią­

gu godziny.

2) tymczasowych, niezbędnych na czas budowy tam wentylacyjnych z materiałów niepalnych .

§ 243 . 1. Powietrze należy doprowadzać możliwie najkrótszą drogą do każdego poziomu wydobywczego, skąd

prądami wznoszącymi powinno być odprowadzane w kierunku szybu wydechowego.

§ 248. W wyrobisku korytarzowym , łączącym wyrobiska z zainstalowanym taśmociągiem z innym wyrobiskiem,

stanowiącym drogę ucieczkową, co najmniej jedna z tam

wentylacyjnych, łącznie z drzwiami, musi być wykonana

z materiałów niepalnych .

2. Powietrza nie wolno prowadzić na upad, z wyjątkiem

wypadków, w których

1) średni upad nie przekracza 5°,

2)

średni upad wynosi od 5° do 10°, a prędkość przepływu

powietrza jest większa niż 0,5 m/s,

3) odprowadza się powietrze w pokładach zagrożonych

wyrzutami dwutlenku węgla lub siarkowodoru .

§ 249 . 1. Drzwi w tamach wentylacyjnych zabudowanych na drogach przewozu lokomotywowego lub transportu

pojazdami oponowymi muszą być otwierane i zamykane

mechanicznie lub automatycznie.

2. W razie gdy różnica ciśnienia powietrza uniemożliwia

otwarcie drzwi tamy wentylacyjnej. tama powinna

być wyposażona w urządzenie zapewniające otwarcie drzwi

i bezpieczne przejście przez tamę .

ręczne

3. W uzasadnionych warunkami bezpieczeństwa wypadkach właściwy organ państwowego nadzoru górniczego

może zezwolić na odstępstwo od postanowienia ust. 2 pkt

1 i 2.

§ 250. 1. W wyrobiskach , w których konieczne jest

zabudowanie tam wentylacyjnych, nie wolno budować urzą ­

dzeń transportu linowego.

§ 244. 1. Regulację przewietrzania należy prowadzić

tamami regulacyjnymi , umieszczonymi na początku prądów

rejonowych.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy wypadków, gdy zapewnione jest mechaniczne lub samoczynne zamknięcie i otwarcie tam bez potrzeby wejścia załogi na trasę transportu.

2. Do regulacji przewietrzania można stosować wentylatory umieszczone w wolnym przekroju wyrobiska .

3. Regulacja przewietrzania przez zastosowanie wen tylatorów pomocniczych lub tam regulacyjnych zabudowanych w grupowych prądach powietrza lub w rejonowych

prądach zużytego powietrza wymaga zezwolenia właściwe­

go organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 245. 1. W wyrobiskach korytarzowych, stanowią ­

cych połączenie pomiędzy prądem powietrza świeżego i zużytego, oraz w wyrobiskach łączących podsystemy wen tylacyjne powinny być zabudowane śluzy wentylacyjne.

Drzwi tam w śluzie wentylacyjnej powinny być wykonane

z materiałów niepalnych i otwierane w przeciwne strony.

2. Tamy, o których mowa w ust. 1, powinny

być

wyposażone w czujniki sygnalizujące ich otwarcie do dys-

pozytorni lub w środki zapewniające ich zamknięcie , ustalone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3. Tamy śluz wentylacyjnych, uruchamianych mechanicznie, oraz tamy wewnątrz rejonów wentylacyjnych mogą

być wyposażone w drzwi otwierane w jedną stronę.

§ 251 . W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę palną tamy wentylacyjne należy budować możliwie blisko

skrzyżowań wyrobisk.

§ 252. 1. W zakładach górniczych eksploatujących kowyrobiska przewietrzane grupowymi prądami

powietrza powinny być wyposażone w urządzenia transportowe.

palinę palną

2. W szczególnie uzasadnionych wypadkach kierownik

ruchu zakładu górniczego może odstąpić od stosowania

przepisu ust. 1.

§ 253. Zmiany w rozprowadzaniu powietrza i regulacji

przewietrzania może wprowadzać kierownik działu wentylacji za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego. Zmiany te należy nanieść na mapy i schematy wentylacyjne

w ciągu jednej doby.

Rozdział 3

Przewietrzanie za pomocą lutniociągów. pomocniczych urządzeń wentylacyjnych lub przez dyfuzję

4. Odstęp między tamami wentylacyjnymi w śluzie lub

pomiędzy sąsiednimi śluzami powinien być taki , aby w czasie

ruchu ludzi lub urządzeń transportowych drzwi jednej z tam

lub drzwi w sąsiedniej śluzie były zamknięte .

§ 254. 1. Wyrobiska, które nie są przewietrzane prąda­

mi powietrza wytwarzanymi przez wentylator główny , po winny być przewietrzane za pomocą lutniociągów .

-

2. Lutnioc i ągi powinny być wykonywane z lutni metalowych lub trudno palnych antyelektrostatycznych lutni

z tworzyw sztucznych .

3. Wyrobiska można przewietrzać pomocniczymi urzą ­

dzeniami wentylacyjnymi, jeżeli długość tych wyrobisk nie

jest większa n iż

1) w polach niemetanowych i polach zaliczonych do

pierwszej kategorii zagrożenia metanowego

a) 15 m przy nachyleniach do 10° (we wzniosi e i upa dzie).

b) 10m przy nachyleniach powyżej 10° (we wznios ie

i upadzie).

2) w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej

kategorii zagrożenia metanowego

a) 6 m przy nachyleniach do 10° (we wzniosie i upadzie),

b) 4 m przy nachyleniach powyżej 10° (we wzniosie

i upadzie) .

Poz. 342

4. W wyrobiskach drążonych kombajnami należy stoso-

wać wentylację ssąc ą lub kombinowaną z ssącym lutniocią­

giem pomocniczym, wyposażonym w urządzenie odpylające,

z tym że

1) przy wentylacji ssącej odległość lutniociągu ssącego od

czoła przodka ni e powinna być większa niż 3 m,

2) przy wentylacji kombinowanej odległość lutniociągu

ssącego z odpylaczami od czoła przodka nie powinna

być wi ęks z a ni ż 6 m, a odległość lutniociągu tłoczącego

- w i ększa niż 12 m.

§ 257 . 1. Odległość

lutniociągu

od

czoła

przodka

w szybach (szybikach) nie może być większa niż 4Js przy

wentylacji tłoczącej i kombinowanej oraz 2Js przy wentylacji ssącej. gdzie s oznacza powierzchnię przekroju wyrobiska pionowego w wyłomie , wyrażoną w m 2 .

2. W szybach (szybikach) , w których pomost znajduje

w odl eg ło ś ci mni ejszej od czoła przodka niż określona

w ust. 1, kon iec lutnioc i ągu powinien znajdować się między

przodkiem a pomostem .

si ę

§ 255 . 1. Wyrobiska można przewietrzać przez dyfuzję ,

jeżeli długość tych wyrobisk nie jest większ a niż

~ 25 8.

1. L u tni o ciąg pow inien być wyprowadzony do

p rz e p ływającego prądu powietrza na odległość co najmniej

1) w polach niemetanowych i pokładach zaliczonych do

pierwszej kategorii zagrożenia metanowego

8 m w takim kierunku , aby nie występowała recyrkulacja

powietrza.

a) 10m przy nachyleniu do 1 0° (we wzniosie i upadzie).

2. Przepis ust. 1 ni e dotyczy lutniociągów pomocniczych stosowanych

b) 6 m przy nachyleniu

i upadzie).

powyżej

10° (we wzniosi e

2) 2 m w pokładach metanowych zaliczonych do drugi ej,

trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia metanowego.

2. W polach metanowych przewietrzanie przez dyfuzję

wnęk odmetanowania, wnęk wiertniczych oraz dojść do tam

izolacyjnych i pożarowych jest zabronione .

3. W polach metanowych przelewowe komory pomp

oraz wloty do podszybi długości do 10m, w których strop na

całej długości ma wznios wynoszący co najmniej 15° w kierunku szybu, mogą być przewietrzane przez dyfuzję lub

pomocniczymi urządzeniami wentylacyjnymi , jeżeli zapew niony jest prawidłowy skład powietrza .

4. W zakładach górniczych eksploatujących kopalinę

niepalną kierownik ruchu zakładu górniczego może zezwolić

na przewietrzanie przez dyfuzję wyrobisk o długościach

większych od ustalonych w ust. 1, pod warunkiem spełnienia

wymogów w § 215 ust. 2.

§ 256. 1. Przewietrzanie lutniociągiem może być ssące ,

tłoczące lub kombinowane .

2. Odległość lutniociągu od czoła przodka nie może być

większa

1) w pokładach niemetanowych i nie zagrożonych wyrzutami gazów i skał - niż 10m,

2) w pokładach metanowych lub zagrożonych wyrzutami

gazów i skał

a) przy wentylacji ssącej - niż 6 m,

b) przy wentylacji tłoczącej lub kombinowanej - niż

8 m.

3. W uzasadnionych wypadkach przy stosowaniu wentylacji tłoczącej odległość określona w ust. 2 pkt 1 może być

zwiększona do 15 m za zgodą kierownika ruchu zakładu

górniczego.

1) przy wentylacji kombinowanej ,

2) dl a usuwan ia nagr om a dz e ń metanu ,

3) dla poprawy warunków kl imatycznych .

3. W wyrobi sku , z którego pobierane jest powietrze do

przew ietrzania wyrobiska przy użyciu lutniociągu, powinna

płyną ć taka i lość powietrza, aby nie występowała jego

recyrkulacja, a na odcinku lutniociągu w prądzie przepływa­

jącym powinna być utrzymana wymagana prędkość powietrza .

4. Przy wentylacji kombinowanej ilość powietrza doprowadzana lutniociągiem zasadniczym powinna być więk­

sza od i lości pobieranej przez lutniociąg pomocniczy.

§ 259 . 1. Pr ę dkość powietrza w ślepym wyrobisku

przewietrzanym przy użyciu lutniociągu powinna wynosić

1) w po kładach ni emetanowych i zaliczonych do pierwszej

kategorii zagrożenia metanowego co najmniej 0,15 m/ s,

2) w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej

kategorii zag r ożenia metanowego co najmniej 0,30 m/s.

2. W drążonym wyrobisku o przekroju poprzecznym

w wyłomie ponad 20 m 2 przewietrzanym przy pomocy

lutniociągu prędkość powietrza może być mniejsza niż okreś­

lona w ust. 1, jeżeli zapewnione jest utrzymanie dopuszczal nych zawartości gazów oraz właściwych warunków klimatycznych .

§ 260. W szybie (szybiku) przewietrzanym przy użyciu

powietrza powinna wynosić co najmniej 0,15 m/ s.

lutniociągu prędkość

§ 261 . W szybach głębionych z powierzchni w złożach

metanowych lutniociąg powinien być wyprowadzony na

wysokość co najmniej 3 m ponad poziom terenu, a w razie

gdy wentylator znajduje się w budynku - co najmniej 0,5

m ponad jego dach .

-

§ 262. Przy każdym szybie (szybiku) lub nadsięwłomie

w złożu metanowym, oprócz wentylatora czynnego powinien być wentylator rezerwowy .

drążonym

§ 263 . Pomosty w drążonych szybach (szybikach) lub

nadsięwłomach powinny być tak wykonane, aby zapewniały

stale swobodny przepływ powietrza uniemożliwiający nagromadzenie się metanu pod lub nad tymi pomostami .

§ 264. 1. Wyrobiska drążone metodą nadsięwłomu

w pokładach metanowych powinny być przewietrzane prą­

dem powietrza wytwarzanym przez wentylator główny.

2. Dukla wiertnicza w polu metanowym drążona metodą nadsięwłomu może być

przewietrzana za pomocą lutniociągu tylko do wysokości 15 m.

§ 265. Wentylatory lutniowe w polach metanowych

powinny pracować bez przerwy. W razie przerwy awaryjnej

w pracy wentylatora należy roboty wstrzymać , wycofać ludzi,

a wejście do wyrobiska zagrodzić.

§ 266 . 1. W szybach głębionych z powierzchni w warunkach zagrożenia metanowego elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na początku lutnioc iągu powinny

być przewietrzane bezpośrednio z atmosfery.

2. W polach metanowych w pokładach zaliczonych do

drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego

elektryczne silniki wentylatorów zabudowanych na początku

lutniociągu powinny być przewietrzane świeżym powietrzem

pobieranym bezpośrednio z prądu obiegowego.

§ 267. Szczegółowy sposób

1) projektowania przewietrzania za pomocą lutniociągów ,

2) stosowania przewietrzania za pomocą lutniociągów,

Poz. 342

§ 270. 1. Temperatura powietrza w mieJscu pracy nie

powinna przekraczać 28° C przy pomiarze termometrem

suchym, a intensywność chłodzenia nie powinna być mniejsza od 11 katastopni wilgotnych .

2. Jeżeli temperatura powietrza mierzona termometrem

suchym w miejscu pracy jest większa od 28° C, a nie

przekracza 33° C lub intensywność chłodzenia jest mniejsza

od 11 katastopni wilgotnych , należy zastosować odpowiednie środki techniczne dla obniżenia temperatury powietrza

lub ograniczyć czas pracy do 6 godzin - liczony łącznie ze

zjazdem i wyjazdem .

3. Jeżeli temperatura powietrza mierzona termometrem

suchym przekracza 33° C, można zatru dnić ludzi tylko w akcj i

ratowniczej .

§ 271. 1. W razie gdy zastosowane środki nie zapewniają w wyrobisku wybierkowym lub w przodku drążonego

wyrobiska korytarzowego warunków określonych w § 270

ust. 2, należy zastosować schładzanie powietrza .

2. W odniesieniu do poszczególnych wyrobisk wybierkowych lub drążonych wyrobisk korytarzowych kierownik

ruchu zakładu górniczego może zezwolić na niestosowanie

przepisu ust. 1.

DZIAŁ

V

Zagrożenia naturalne

Rozdział 1

Postanowienia ogólne

§ 272. 1. Występujące w zakładzie górniczym zagroże­

nia naturalne należy rozpoznawać i zwalczać zasięgając

opinii zespołów i komisji , o których mowa w § 273 i 274.

3) stosowania przewietrzania lutniociągami z urządzeniami

odpylającymi w wyrobiskach korytarzowych drążonych

kombajnami ,

2. Opinie powinny obejmować zasadnicze zagadnienia

z zakresu zagrożeń występujących w zakładzie górniczym .

4) stosowania przewietrzania lutniociągami z urządzeniami

zespoły opiniodawcze w

chłodniczymi ,

5) stosowania lutni z tworzyw sztucznych,

6) kontroli stanu wentylacji wyrobisk przewietrzanych lutniociągami

określa załącznik nr 5 do rozporządzenia .

§ 268. 1. Wentylatory lutniowe powinny znajdować się

na początku lutniociągu w prądzie powietrza wytworzonym

przez wentylator główny .

2. Wentylator lutniowy może być zabudowany w innym

miejscu niż określone w ust. 1 przy zachowaniu warunków

ustalonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia .

§ 273 . Kierownik ruchu zakładu górniczego powołuje

sprawach rozpoznawania i zwalczania zagrożeń naturalnych występujących w zakładzie

górniczym.

§ 274. Dla kompleksowego opiniowania stanu rozpoznawania i zwalczania zagrożeń naturalnych w zakładach

górniczych Prezes Wyższego Urzędu Górniczego powołuje

specjalne komisje i określa szczegółowo ich zadania i tryb

pracy oraz wskazuje placówkę naukowo-badawczą dla obsługi prac komisji . Wskazanie placówki naukowo-badawczej

następuje na wniosek tej placówki.

§ 275. Pracownicy zatrudnieni w ruchu zakładu górniczego powinni być zapoznani z aktualnym stanem zagrożeń występujących w miejscach ich pracy, z zasadami

rozpoznawania objawów zagrożeń oraz ze sposobami postępowania w razie powstania określonych zagrożeń .

Rozdział 4

Klimatyzacja

§ 269. 1. Przy projektowaniu i wykonywaniu robót górniczych należy prowadzić rozpoznanie pierwotnej temperatury skał .

2. Przy temperaturze wyższej niż 30° C należy opracować prognozę warunków klimatycznych oraz ustalić środki

zapewniające utrzymanie właściwych warunków klimatycz -

nych.

§ 276. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu

górniczego powinny znać sporządzo ny na podstawie odręb­

nych przepisów plan ratownictwa .

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala sposób

i zakres zapoznawania osób kierownictwa i dozoru ruchu

z planem ratownictwa oraz z wprowadzonymi w nim zmianami .

§ 277. Przy opracowywaniu projektów technicznych

eksploatacji, o których mowa w § 40, w pokładach zaliczo-

nych do drugiej, trzeciej lub czwartej kategorii zagrożenia

metanowego, przy równoczesnym występowaniu zagroże­

nia tąpaniami lub pożarami endogenicznymi w zrobach ,

należy określ i ć środki zapobiegania tym zagrożeniom , mając

na uwadze ich wzajemne oddziaływanie .

1. Rozpoznawanie zagrożenia metanowego

§ 278. 1. W polach niemetanowych, w razie stwierdzenia w próbach powietrza pobranych do analizy laborato ryjnej zawartości 0,1 % metanu lub powyżej, oraz w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny rów nież w razie stwierdzenia w pokładzie węgla metanonośności

powyżej 0,1 m 3 /Mg w przeliczeniu na czystą substancję

węglową kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany

jest niezwłocznie

1) zastosować niezbędne rygory bezpiecznego prowadzenia robót w warunkach powstałego zagrożenia metano wego,

organ

państwowego

nadzoru

górniczego,

3)

dotyczy tych urządzeń, które zostały dopuszczone do pracy

przy zawartości metanu powyżej 2%.

§ 283 . 1. Zawartość metanu w powietrzu nie powinna

przekraczać

2) w szybie wydechowym -

Zagrożenie metanowe

powiadomić właściwy

Poz. 342

1) w rejonowych prądach powietrza zużytego -

Rozdział 2

2)

-

zlecić badanie stanu zagrożenia metanowego jednostce

naukowo-badawczej wskazanej przez Prezesa Wyższe­

go Urzędu Górniczego.

2. Przez jednostkę naukowo-badawczą wskazaną przez

Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, o której mowa w dal szych przepisach rozporządzenia, należy rozumieć odpowiednią placówkę naukowo-badawczą lub inną jednostkę wykonującą specjalistyczne badania w określonych dziedzinach .

§ 279 . W pokładach metanowych, w razie stwierdzenia

maksymalne wartości odpowiadające kategorii, do której złoże lub pokład zostały

zaliczone, obowiązują zasady określone w § 278.

większej metanonośności niż

1 %,

0,75 %.

2. W razie stosowania metanometrii automatycznej zawartość metanu w rejonowych prądach powietrza zużytego

może wynosić 1,5 %.

§ 284. 1. W pokładach węgla należy prowadzić badania dla określenia ich metanonośności

1) w otworach badawczych wierconych z powierzchni dla

rozpoznania pokładów węgla lub ich części, nie rzadziej

niż co 100 m długości otworu,

2) w drążonych szybach (szybikach) oraz w wyrobiskach

korytarzowych w udostępnionych pokładach węgla

o grubości powyżej 0,4 m,

3) w wyrobiskach korytarzowych w pokładach węgla

w odstępach nie przekraczających 200 m w płaszczyźnie

pokładu oraz dodatkowo w odległości nie przekraczają ­

cej 25 m od stwierdzonych uskoków powodujących

przerwanie ciągłości pokładu lub innych zaburzeń geologicznych, mogących mieć wpływ na wzrost metanonośności pokładu, w miejscach określonych przez kierown ika ruchu zakładu górniczego.

2. Badania dla określenia metanonośności pokładów

węgla należy wykonywać metodami określonymi w załącz­

niku nr 6 do rozporządzenia .

§ 285 . 1. W polach metanowych należy wykonywać co

najmniej raz w miesiącu pomiary i obliczenia dla określenia

metanowości bezwzględnej, to znaczy całkowitej ilości wydzielonego metanu w jednostce czasu w rejonach wen tylacyjnych i w wyrobiskach wybierkowych .

2. W pokładach metanowych należy w drążonych wyrobiskach wykonywać , co najmniej raz w miesiącu, pomiary

i obliczenia dla określenia metanowości bezwzględnej.

§ 280. 1. W wyrobiskach lub w pomieszczeniach zali czonych do odpowiedn ich stopni niebezpieczeństwa wybu chu stan zagrożenia metanowego powinien być analizowany

i kontrolowany, szczególnie w razie zmian w przewietrzaniu

lub wystąpienia wpływu robót wybierkowych na to wyrobis ko lub pomieszczenie.

§ 286 . Metanowość bezwzględną, ustaloną dla wyeks ploatowanej w okresie kwartalnym części pokładu węgla,

należy oznaczyć na podstawowych i wentylacyjnych mapach wyrobisk.

2. Zakres kontroli , o której mowa w ust. 1, określa

kierownik działu wentylacji .

węgla , których metanonośność jest większa niż 2,5 m 3 / Mg

3. W razie wzrostu stanu zagrożenia metanowego, kierownik ruchu zakładu górniczego obow i ązany jest zastosować niezbędne dodatkowe rygory bezpiecznego prowadze nia robót i ewentualnie dokonać zmiany dotychczasowego

zaliczenia do stopn ia n i ebezpieczeństwa wybuchu .

w przeliczeniu na czystą substancję węglową, oraz po kładów , nad którymi w odległości do 100 m lub pod którymi

w odległości do 40 m zalegają nie wyeksploatowane pokłady

węgla o metanonośności większej niż 2,5 m 3 / Mg w przeliczeniu na czystą substancję węglową, należy opracować

prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych .

§ 287 . 1. Przy projektowaniu eksploatacji

pokładów

§ 281 . Wszystkie dojścia do pól metanowych należy

tablicami z odpowiednimi napisami ostrzegaw czymi.

2. Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk wybierkowych należy opracować

§ 282 . 1. W razie stwierdzenia w wyrobisku zawartości

1) dla każdego pokładu węgla lub jego części jeszcze nie

eksploatowanej, wraz z projektem technicznym eksploatacji,

oznaczyć

metanu powyżej 2 %, należy niezwłocznie wycofać ludzi

z zagrożonych wyrobisk, wyłączyć sieć elektryczną , unieruchomić maszyny i inne urządzenia , a wejścia do tych wyrobisk zagrodzić , zawiadamiając najbliższą osobę dozoru ruchu .

2. Obowiązek wyłączenia urządzeń elektrycznych nie

2) dla każdego wyrobiska wybierkowego w pokładzie

węgla , wraz z projektem technicznym tego wyrobiska .

§ 288. Przy projektowaniu wyrobisk korytarzowych

o długości powyżej 200 m w pokładach węgla o metanonoś-

-

ności większej niż 4,5 m 3 / Mg w przeliczeniu na czystą

substancję węglową należy opracować

prognozy meta no -

wości bezwzględnej tych wyrobisk .

§ 289. Prognozy metanowości bezwzględnej wyrobisk

obliczenia potrzebnej ilości po wietrza, podejmowania decyzji o ewentualnym wprowadze niu odmetanowania i ustalenia innych niezbędnych środków

profilaktyki metanowej .

należy wykorzystywać dla

§ 290. Prognozy metanowośc i b ezwzględnej wyrobisk

wybierkowych i korytarzowych w nie rozpoznanych częś­

ciach złoża powinny być opracowane przez jednostki nauko wo-badawcze, wskazane przez Prezesa Wyższego Urzędu

Górniczego.

2 . Projektowanie i prowadzenie robót

górniczych w warunkach zagrożenia

metanowego

§ 291 . 1. Projekt. o którym mowa w § 40, dotyczący

eksploatacji pokładów zaliczonych do drugiej. trzeciej lub

czwartej kategorii zagrożenia metanoweg o w rejonach przy granicznych zakladu górniczego bez pozostawieni a filara

granicznego powinien być zaopiniowany przez rzeczoznawcę wskazanego przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.

2. Przez rzeczoznawcę wskazanego przez Prezesa Wyż­

szego Urzędu Górniczego, o którym mowa w ust. 1, oraz

w dalszych przepisach rozporządzenia należy rozumieć jed nostki określone w § 278 ust. 2 lub osobę fizyczną, posiada jącą wiadomości specjalistyczne w określonych dziedzinach .

§ 292 . 1. Wyrobiska korytarzowe przewietrzane wentylacją odrębną , w których w okresie dłuższym niż jeden

miesiąc nie przewiduje się prowadzenia robót. należy izolować .

2. Wyrobiska korytarzowe utrzymywane przy zrobach

należy przewietrzać lub izolować tamami , a dojście do nich

przewietrzać .

§ 293. 1. Ściany zawałowe w pokładach metanowych

należy prowadzić bez wnęk kombajnowych i strugowych .

-

Poz. 342

giej , trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego

należy stosować szczególne środki zabezpieczające przed

1) zapłonem metanu przy urabianiu zwięzłych skał kombaj nam i (§ 294 ust. 3).

2)

zapłonem i przenoszeniem zapłonu metanu pod przeno śnikami ścianowymi ,

3) tworzeniem się nagromadzeń metanu w rejonie skrzyżo ­

wań ścian z chodnikami przyścianowymi .

§ 296. Zasady doboru środków zabezpieczających

przed zapłonem metanu przy urabianiu zwięzłych skał kombajnami oraz przed tworzeniem się nagromadzeń metanu

w rejonie skrzyżowań ścian z chodnikami przyścianowymi,

o których mowa w § 294 i 295, określa załącznik nr 7 do

rozporządzenia .

§ 297 . 1. Przy zbliżaniu się wyrobiskami do pokładów

metanowych lub wyrobisk i zrobów, w których spodziewane

jest nagromadzenie metanu, przodek wyrobiska powinien

być stale wyprzedzony o 4 m co najmniej jednym otworem

badawczym.

2. Str efę , w której obowiązuje wykonywanie otworów

badawczych, ich długość , ilość i kierunki wyznacza kierow nik działu robót górniczych w porozumieniu z kierownikiem

działu wentylacji .

3. Zakres i częstotliwość pobierania prób powietrza do

analizy chem icznej z otworów badawczych i wyrobiska

ustala kierownik działu wentylacji .

3. M e t a n o m e t r i a

§ 298. W polach metanowych należy

1)

prowadzić

kontrolę zawartości

metanu w powietrzu

metanomierzami przenośnymi ,

2) w wyrobiskach w pokładach zaliczonych do drugiej,

trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego

stosować kontrolę zawartości metanu w powietrzu oraz

zabezpieczenia urządzeń elektrycznych za pomocą urzą­

dzeń metanometrii automatycznej,

2. W razie braku odpowiedniego wyposażenia technicznego, przy zastosowaniu dodatkowych środków profila ktyki metanowej. dozwolone jest wykonywanie wnęk kombajnowych i strugowych w ścianach zawałowych przy

użyciu materiałów wybuchowych za zezwoleniem właściwe ­

go organu państwowego nadzoru górniczego.

3) przy prowadzeniu eksploatacji złóż (pokładów) zaliczonych do drugiego i trzeciego stopnia zagrożenia tąpania ­

mi i równocześnie do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii

zagrożenia metanowego stosować systemy zabezpieczeń metanometrycznych, umożliwiających pomiar zawartości metanu i wyłączenie urządzeń elektrycznych

w czasie nie dłuższym niż 60 sekund .

§ 294. 1. W wyrobiskach prowadzonych w pokładach

metanowych zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego nie wolno urabiać kombajnami

zwięzłych skał, gdyż może to spowodować zapłon metanu .

prowadzić urządzeniami metanometrii automatycznej i meta-

2. Wyposażenie techniczne zmechanizowanych wyro bisk wybierkowych należy odpowiednio dobrać do warun ków geologiczno-górniczych, z uwzględnieniem zasady

nieurabian ia kombajnem zw i ęzłych skał stropowych i niedo puszczenia do zetknięcia się organu urabiającego kombajnu

ze stropnicami obudowy.

3. Urabianie zwięzłych skał kombajnami w sytuacjach,

o których mowa w ust. 1, może być prowadzone pod

warunkiem ustalenia i zastosowania odpowiednio dobra nych do warunków środków zabezpieczenia przed zapłonem

metanu .

§ 295. W pokładach metanowych zaliczonych do dru -

§ 299 . Kontrolę zawartości metanu w powietrzu należy

nomierzami przenośnymi dopuszczonymi na podstawie odrębnych przepisów do stosowania w zakładach górniczych

przy dowolnej zawartości metanu .

§ 300. Naprawy urządzeń metanometrii automatycznej

i metanomierzy przenośnych przeprowadzają producenci lub

jednostki przez nich upoważnione .

§ 301 . 1. Zawartość metanu w powietrzu należy kontrolować pomiarami

1) pod stropem wyrobiska ,

2) nad obudową wyrobiska,

3) w miejscach m ożliwych wypływów lub gromadzenia się

metanu .

-

Poz. 342

2. Pomiar zawartośc i metanu pod stropem wyrob iska

powinien być wykonywany nie n i żej niż 10 cm od najwyż ­

szego miejsca nie zabudowanego stropu , szczelnej obudowy

lub okładziny obudowy.

4. Czujnik metanomierza kontrolujący zawartość metanu w prądzie powietrza dopływającym do ściany należy

zabudować pod stropem w ścianie w odległości nie większej

niż 10m od wyrobiska przy ścianowego .

3. Pomiar nad obudową wyrobiska powin ien być wy konany w najwyższym dostępnym miejscu wyrobiska nad

5. W ścianach o wysokości mniejszej niż 1,5 m, w których wyposażenie techniczne uniemożliwia zabudowanie

czujnika metanomierza w ścianie pod stropem, kierownik

działu wentylacj i wyznacza miejsce zabudowy czujnika lub

czujników w wyrobiskach przyścianowych z prądem powietrza dopływającym do ściany , w odległości nie większej niż 10

m od wlotu do ściany .

obudową ·

§ 302. 1. W systemach metanom etri i automatycznej

i zabezpieczeń metanometrycznych urządz e ń elektrycznych

należy stosować metanomierze wyłączaj ące spod napięcia

urządzenia elektryczne, metanomierze rejestrujące wyniki

pomiarów zawartości metanu oraz metanomierze wyłączaj ą ­

§ 304. 1. W wyrobiskach przewietrzanych za pomocą

co-rejestrujące .

lutniociągów powinny być zabudowane metanomierze wy-

2. Metanomierze wyłączające , stanowiące automatycz ne zabezpieczenie metanometryczne urządzeń elektrycz nych, powinny powodować

stropem wyrobiska .

1) samoczynne wyłączenie spod napięcia urządze ń elekt rycznych , gdy zawartość metanu w powietrzu prze kroczy dopuszczalną wartość , z wyjątkiem urządzeń

dopuszczonych do pracy przy dowolnej zawartości

metanu,

łączająco - rejestrujące , kontrolujące zawartość metanu

pod

2. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 1,

powinny być zabudowane

1) przy przewietrzaniu przodka lutniociągiem tłoczącym

- w odległości nie większej n i ż 10m od czoła przodka,

w miejscu stwierdzanych naj w i ększych zawartości metanu ,

2) sygnalizowanie świetlne lub akustyczne w dyspozytorni

metanometrycznej albo w miejscu zabudowy metano mierza przekroczeń dopuszczalnych zawartości metanu

w powietrzu,

2) przy przew ietrzaniu przodka lutniociągiem ssącym pomiędzy wlotem do lutn i ssącej a czołem przodka

- w odległości nie większej niż 6 m od czoła przodka,

3) wskazywanie lub rejestrowanie w dyspozytorni metano metrycznej lub w miejscu zabudowy metanomierza

zawartości metanu w powi etrzu .

3 ) w odległości od 10m do 15 m od skrzyżowania

z wyrobiskiem przewietrzanym przepływającym prądem

powi etrza.

3. Metanomierze rejestrujące , stosowane dla automaty cznej kontroli zawartości metanu w powi etrzu , powinny

powodować

1) rejestrowanie w dyspozytorni metanometrycznej zawar tości metanu w wyrobiskach ,

2) sygnalizowanie świetlne lub akustyczne w dyspozytorn i

metanometrycznej albo w miejscu zabudowy metano mierza przekroczeń dopuszczalnych z awartości metanu

w wyrobiskach .

§ 303. 1. Metanomierzami

wyłączająco-rejestrującymi

należy zabezpieczyć urządzenia el ektryczne za instalowan e

w ścianie i w wyrob iskach przyścianowych .

2. W razie przekroczenia zawartości 2 % metanu w po wietrzu wypływającym ze ściany lub zawartośc i 1 % metanu

w powietrzu dopływającym do ściany , metanom ierze powin ny wyłączać spod napięcia urządzen i a elektryczn e zabudo wane

1) w ścianie ,

2) w wyrobisku przyścianowym z prądem powietrza wy pływającym ze ściany ,

3) w wyrobisku przyścianowym z prądem pow ietrza do pływającym do ściany , na odcinku co najmniej 10m od

wlotu do ściany .

3. Czujniki metanomierzy kontrolujące zawartość meta nu w prądzie powietrza wypływającego ze ściany należy

zabudować pod stropem

1) w wyrobisku przyścianowym - w odległości nie przekraczającej 10m od wylotu ze ściany , jeżeli na wylocie

nie łączą się prądy powietrza,

2) w

ścianie

-

w

odległości

2 m od wyrobiska przy-

ścianowego, jeżeli na wyloc ie łączą s i ę prądy powietrza .

3. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2

pkt 1 i 2, powinny być zabudowane w wyrobiskach o długo­

ści większej niż 15 m, a czujniki metanomierzy, o których

mowa w ust. 2 pkt 3, w wyrob iskach o długości większej niż

25 m.

4. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2 pkt

i 2, powinny powodować wyłączenie

1) kombajnów chodnikowych - przy przekroczeniu zawartoś ci 1 % metanu w powietrzu,

2) maszyn i innych urząd z eń z napędem elektrycznym,

zainstalowanych w wyrobiskach przewietrzanych za

pomocą lutn i ociągów - przy przekroczeniu zawartości

2% metanu w powietrzu .

5. Czujniki metanomierzy, o których mowa w ust. 2 pkt

3, powinny powodować wyłączenie

1) urządzeń elektrycznych zainstalowanych w wyrobisku

przewietrzanym lutniociągiem tłoczącym - przy przekroczeniu zawartości 2 % metanu w powietrzu,

2)

urządzeń elektrycznych zainstalowanych w wyrobisku

przewietrzanym lutn i ociągiem ssącym - przy przekro czeniu zawartośc i 1 % metanu w powietrzu.

§ 305. Przy stosowaniu innych systemów wybierania

n i ż ścianowe rozmieszczenie czujników metanomierzy auto-

matycznych oraz zasięg i zakres wyłączania urządzeń elektrycznych ustala kierown ik działu wentylacji.

§ 306. 1. W szybach (szybikach) przewietrzanych za

metano mierzy wyłączająco - rejestrujących

pomocą lutniociągów należy zabudować czujniki

1) co najmniej 10m poniżej zrębu szybu lub poziomu przy

wentylacj i tłocząc ej.

2) przy wentylacji ssącej w lutniociągu przed w entyl ato rem ,

3) pod pomostem roboczym .

2. Czujniki, o których mowa w ust. 1, powinny po

przekroczeniu zawartości 1 % metanu w powietrzu

1) wyłączać urządzenia elektryczne w szybach,

2)

Poz. 342

1842

Dziennik Ustaw Nr 67

powodować

w 10- metrowej strefie od wylotu szybu

uruchomienie sygnalizacji ostrzegawczej oraz wyłącze­

nie spod napięcia urządzeń elektrycznych, z wyjątk i em

urządzeń iskrobezpiecznych, wentylatorów i urządzeń

przeznaczonych do jazdy ludzi .

§ 307 . 1. Zawartość metanu w wylotowych prądach

powietrza z rejonów wentylacyjnych, w których prowadzone

są roboty wybierkowe, oraz w szybach wentylacyjnych

należy kontrolować metanomierzami rejestrującymi .

2. Pomiar zawartości metanu w wylotowym prądzie

powietrza z rejonu wentylacyjnego, w którym prowadzone są

roboty wybierkowe, powinien być dokonany przez czujnik

metanomierza rejestrującego pod stropem wyrobiska w prą­

dzie wylotowym ze ściany lub zespołu ścian pomiędzy

wylotem ostatniej ściany a skrzyżowaniem z innym, czynnym

wentylacyjnie wyrobiskiem.

§ 311 . 1. W zbiornikach podziemnych i powierzchniowych , w których gromadzony jest węgiel z pokładów zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategori i zagrożenia

metanowego, oraz w wyrobiskach i pomieszczeniach przyle głych do zbiornika należy , niezależnie od przepisów § 310,

prowadzić pomiary zawartości metanu przy użyciu metano mierzy przenośnych .

2. Dla poszczególnych zbiorników

węgla

kierownik

działu wentylacji obowiązany jest ustalić

1) miejsce i sposób oraz częstotliwość pomiarów zawartości metanu,

2) osoby odpowiedzialne za prowadzenie pomiarów zawartości metanu,

3) zasady postępowania w razie stwierdzenia pomiarami

zawartości metanu powyżej 1 % w podziemnym zbiorniku lub w wyrobiskach przyległych do tego zbiornika

albo w powierzchniowym zbiorniku .

§ 312. Zbiornik na powierzchni, w którym gromadzony

jest węgiel z pokładów zaliczonych do drugiej, trzeciej

i czwartej kategorii zagrożenia metanowego i w którym

pomiary metanomierzami przenośnymi wykazują zawartość

powyżej 0,5 % metanu , powinien być wyposażony w metanomierz rejestrujący zawa rtość metanu w zb iorn iku .

3. Pomiar zawartości metanu w szybie wentylacyjnym

powinien być dokonany w prądzie wylotowym całkowitym,

co najmniej 10m poniżej kanału wentylatora głównego, lecz

co najmniej 10m powyżej najwyższego wlotu pow ietrza

wypływającego z wyrobisk do szybu.

dzeniu, ustala kierownik działu wentylacji .

§ 308. 1. Kombajny chodnikowe w pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia

metanowego powinny być dodatkowo wyposażone w meta nomierze o pomiarze ciągłym , wyłączające organ urabiający

kombajnu przy przekroczeniu zawartości 2 % metanu .

2. W zakładach górn iczych wydobywaj ących kopaliny

niepalne zakres zastosowania metanometrii automatycznej,

lokalizację czujników metanometrycznych oraz zakres wyłą­

czeń urządzeń elektrycznych przez metanomet r i ę au tomaty czną ustala kierown ik ruchu zakładu górniczego.

2. Czujnik metanomierza wyłączającego powinien być

zabudowany na wysięgniku organu urabiającego .

§ 314. 1. Uszkodzone urządzenia metanometri i automatycznej należy doprowadzić do prawidłowego stanu .

§ 313. 1. W

kowej instalacji odpylającej powinny być dodatkowo zabudowane metanomierze wyłączające urządzenia elektryczne

w tym wyrobisku przy przekroczeniu 1 % zawarto ś ci metanu

w powietrzu .

2. Czujniki metanomierzy wyłączających

elektryczne powinny być zabudowane

urządzen i a

1) w strumieniu powietrza wypływającego z instalacj i od pylającej,

2) pod stropem wyrobiska, w strefie pomiędzy wylotem

strumienia powietrza z instalacji odpylającej i wylotem

powietrza z zasadniczego lutniociągu tłoczącego .

§ 310. 1. Podziemny zbiornik, w którym gromadzony

jest węgiel z pokładów zaliczonych do drugiej. trzeciej

i czwartej kategorii zagrożenia metanowego, powin ien być

wyposażony w metanomierz wyłączająco-rejestrujący zabu dowany w strefie wylotowej ze zbiornika .

górniczych

wydobywających

i zakres wyłączeń urządzeń elektrycznych przez metanometrię automatyczną , poza wypadkami określonymi w rozporzą­

§ 309. 1. W wyrobisku korytarzowym przewietrzanym

wentylacją lutniową ssąco-tłoczącą z zastosowaniem przod -

zakładach

węgiel lokalizację czujników metanometrycznych oraz zasięg

2. Do czasu usunięcia uszkodzenia

1) ruch maszyn i u rz ądzeń elektrycznych nie może być

prowadzony,

2)

należy wykonywa ć zastępcze pomiary metanu w miejscach , w których był wykonywany pomiar automatyczny,

§ 315. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu , metania rze, strzałowi , kombajniści , konserwatorzy metanometrii automatycznej, przodowi i wiertacze oraz wyznaczeni do wykonywania pomiarów pracownicy oddziału odmetanowania,

przebywający w po lach metanowych, pow inni by ć wyposażeni w metanomierze przenośne oraz zobowiązani są do

wykonywania w tych polach pomiarów zawartości metanu .

2. Obowiązek wyposażenia innych osób przebywają­

cych w polach metanowych w metanomierze przenośne

pow inien ustalić kierown ik ruchu zakładu górniczego.

3. Osoby określone w ust. 1 i 2 należy przeszkolić

w zakresie zasad pomiaru zawarto ś c i metanu .

2. W razie przekroczenia zawartości 0,5 % metanu, me tanomierz powinien spowodować automatyczne

zobowiązani są do kontroli zawartości metanu pod stropem

1) wyłączenie urząd z eń elektrycznych budowy zwykłej

zainstalowanych w strefie, do której może wpłynąć

metan pochodzący ze zbiornika,

w 1O-metrowym odcinku wyrobiska , w którym znajdują się

stanowiska pracy, przed rozpoczęciem pracy na każdej zmianie i w czasie pracy co dwie godziny

2) uruchomienie wentylacji odrębnej zbiorn ika.

1) w przod kach wyrobisk,

§ 316 . 1. Przodowi zatrudnieni w polach metanowych

-

2) w wyrobiskach likwidowanych,

3) we wnękach wiertniczych ,

Poz. 342

§ 318. 1. Strzałowi zobowiązani są do kontroli zawartości metanu w polach metanowych pod stropem wyrobisk

przy wykonywaniu robót st rzałowych

4) w innych miejscach wyznaczonych przez osoby kierownictwa lub dozoru ruchu .

1) w przodkach oraz w strefie 10m od miejsca wykonywania robót strzałowych

2. W pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego w wyrobiskach korytarzowych drążonych kombajnami przodowi zobowiązani są

do kontroli zawartości metanu nad obudową w 1O-metrowej

strefie przyprzodkowej przed rozpoczęciem urabiania .

a) przed rozpoczęciem pracy oraz w czasie pracy co

2 godziny,

§ 317. 1. Metaniarze zobowiązani są do kontroli zawartości metanu w polach metanowych pod stropem wyrobisk

górniczych, w dniach pracy raz na dobę

1) w przodkach wyrobisk,

2) w prądach powietrza wlotowych i wylotowych z przodków,

3) w komorach,

4) we wnękach wiertniczych ,

5) w miejscach wykonywania robót strzałowych,

6) przy tamach izolacyjnych,

7) w innych wyrobiskach i miejscach wyznaczonych przez

kierownika działu wentylacji ,

2. Metaniarze zobowiązani są do kontroli zawartości

metanu nad obudową wyrobisk górniczych w pokładach

zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia

metanowego

1) w drążonych wyrobiskach korytarzowych i komorowych

z wentylacją odrębną , w strefie 50 m od przodka

w odstępach nie większych niż 10m - co najmniej raz

na dobę w dni pracy,

2) w wyrobiskach z wentylacją odrębną w odstępach nie

większych niż 50 m co najmniej raz w miesiącu,

3) w wyrobiskach przyścianowych przewietrzanych zuży­

tym prądem powietrza, zaliczonych do pomieszczeń ze

stopniem " c" niebezpieczeństwa wybuchu metanu,

w których zabudowane są urządzenia elektryczne

a) w strefie 50 m od przodka, w odstępach nie więk­

szych niż 10m - co najmniej raz na tydzień,

b) w strefie ponad 50 m od przodka, w odstępach nie

większych niż 50 m - co najmniej raz w miesiącu,

4) w innych miejscach wyznaczonych przez kierownika

działu wentylacji,

3. W

wyrobiskach korytarzowych i wybierkowych

w pokładach zaliczonych do trzeciej i czwartej kategorii

zagrożenia metanowego, w których prowadzone są roboty

strzałowe, metaniarze zobowiązani są do kontroli zawartości

metanu nad obudową w 50-metrowej strefie we wszystkich

kierunkach od miejsc prowadzenia robót strzałowych w odstępach nie większych niż 10m, co najmniej raz na dobę

w dni pracy.

4. Metaniarze zobowiązani są do prowadzenia pomiarów w polach metanowych dla wykrycia miejsc możliwych

wypływów metanu .

b) przed przystąpieniem do załadowania materiałów

wybuchowych do otworów strzałowych ,

c) przed każdym podłączeniem zapalników elektrycznych do linii strzałowej,

d) po każdym odpaleniu otworów strzałowych ,

2) w strefie 5 m od stanowiska strzałowego przed podłączeniem zapalarki elektrycznej do linii strzałowej.

2. Strzałowi w pokładach zaliczonych do trzeciej

i czwartej kategorii zagrożenia metanowego przed przystąpieniem do ładowania otworów strzałowych zobowiązani

są do kontroli zawartości metanu nad obudową wyrobisk

w 50-metrowej strefie we wszystkich kierunkach od miejsca

prowadzenia robót strzałowych, w odstępach nie większych

niż 10 m.

3. W polach metanowych w głębionych szybach (szybi kach) pomiary zawartości metanu należy prowadzić

1) na dnie szybu i pod pomostem roboczym - przed

rozpoczęciem robót i przed każdym strzelaniem,

2) w strefie 5 m od stanowiska strzałowego

podłączeniem zapalarki do linii strzałowej .

przed

§ 319. W razie stwierdzenia w wyniku pomiarów nad

5% metanu lub powyżej, należy niezwłocznie wstrzymać roboty w wyrobisku, przeprowadzić

dodatkowe pomiary dla ustalenia rozmiarów nagromadzenia

metanu i miejsc wypływu metanu oraz podjąć działanie

mające na celu likwidację zagrożenia .

obudową zawartości

§ 320. Szczegółowy sposób kontroli zawartości metanu

przez przodowych, kombajnistów, metaniarzy i strzałowych

oraz osoby dozoru ruchu ustala kierownik ruchu zakładu

górniczego.

§ 321 . W pokładach zaliczonych do trzeciej i czwartej

kategorii zagrożenia metanowego należy stosować przenoś­

ne metanomierze alarmujące

1) przy wierceniu otworów

czych,

drenażowych

oraz badaw-

2) przy likwidacji wyrobisk, w razie niestosowania automatycznych zabezpieczeń metanometrycznych,

3) w innych miejscach wyznaczonych przez kierownika

działu wentylacji .

§ 322 . Szczegółowy zakres i zasady stosowania w polach metanowych benzynowych lamp wskaźnikowych dla

kontroli zawartości tlenu i dwutlenku węgla ustala kierownik

ruchu zakładu górniczego.

4. O r g a n i z a c jak o n t r o I i z a g r o ż e n i a m e t a n o wego

5. W dni wolne od pracy, na zmianie poprzedzającej

obłożenie robót, zakres i częstotliwość kontroli robót przez

metaniarzy ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 323. 1. W zakładzie górniczym eksploatującym złoża

metanowe powinni być wyznaczeni metaniarze

(pokła d y)

oraz osoba wyższego dozoru ruchu w dziale wentylacji,

odpowiedzialna za przeszkolenie i prawidłową pracę meta niarzy oraz za stan i gospodarkę metanomierzami przenoś ­

nymi.

2. W zakładzie górniczym eksploatującym złoża (po zaliczone do drugiej, trzeciej lub czwartej kategorii

zagrożenia metanowego, niezależnie od postanowień ust.1 ,

Poz. 342

2. W razie wzrostu zagrożenia metanowego kierownik

działu wentylacji obowiązany jest opracować program profi-

laktyki metanowej i przedstawić kierownikowi ruchu zakładu

górniczego celem zatwierdzenia .

5. O d m e t a n o w a n i e g ór o t w o r u

kłady)

należy

1) wyznaczyć dyspozytora metanometrii,

2) zorganizować służbę dla zapewnienia konserwacji

i kontroli urządzeń metanometrii automatycznej oraz

konserwacji i kontroli metanomierzy przenośnych ,

3)

§ 329. 1. W zakładach górniczych eksploatujących pokłady zaliczone do czwartej kategorii zagrożenia metanowe-

wyznaczyć osobę wyższego dozoru ruchu w dziale

energomechanicznym, odpowiedzialną za stan urządzeń

metanometrii automatycznej i gospodarkę nimi .

3. W zakładach górniczych, stosujących mniej niż 20

metanomierzy automatycznych, dopuszcza się pełnienie

obowiązków dyspozytora metanometrii przez dyspozytora

ruchu.

4. Obowiązki dyspozytora metanometrii , jego kwalifika cje oraz zasady współdziałania z dozorem ruchu i odpowied nimi służbami ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 324. Wyniki pomiarów metanometrii automatycznej

powinny być na bieżąco obserwowane, analizowane i doku mentowane.

§ 325. 1. Prawidłowość zabudowy czujników metano metrii automatycznej powinni kontrolować

1) w oddziałach górniczych - osoby dozoru ruchu od działowego, co najmniej raz na zmianę ,

2) we wszystkich wyrobiskach i w pomieszczeniach na

powierzchni, w których może gromadzić się metan

- metaniarze, co najmniej raz na dobę w dniach pracy,

3) we wszystkich miejscach, gdzie są zabudowane czujniki

metanometrii automatycznej - konserwatorzy metanomierzy automatycznych z częstotliwością ustaloną przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Prawidłowość wskazań i działania metanomierzy automatycznych należy kontrolować za pomocą mieszanek

wzorcowych.

§ 326 . W pobliżu każdego przodka oraz w miejscach

wyznaczonych przez osobę dozoru ruchu działu wentylacji

należy umieścić tablicę kontroli metanu.

§ 327 . Wyniki pomiarów zawartości metanu wpisują

1) przodowi -

na tablicy kontroli metanu ,

2) strzałowi -

w dzienniczkach strzałowych ,

3) metaniarze - na tablicy kontroli metanu, w dzienniku

metaniarza i książce metaniarza,

4) osoby dozoru ruchu - na tablicy kontroli metanu,

w notesach oraz w książce raportowej .

§ 328. 1. Kierownik działu wentylacji lub wyznaczona

osoba wyższego dozoru ruchu działu wentylacji zobowiązani

są, raz na dobę, zapoznać się z

1) zapisami metanometrii automatycznej,

2) wynikami pomiarów zawartości metanu zapisywanymi

w książce metaniarza .

go należy stosować odmetanowanie górotworu .

2. W wypadkach uzasadnionych analizą stanu warunków metanowych i prognozą metanowości zezwolenia na

niestosowanie odmetanowania, o którym mowa w ust. 1,

może udzielić

1) dla zakładu górniczego lub poziomu państwowego nadzoru górniczego,

2) dla poszczególnych wyrobisk kładu górniczego.

właściwy organ

kierownik ruchu za-

§ 330. 1. Metan ujmowany w czasie odmetanowania

górotoworu należy odprowadzać rurociągami metanowymi

na pow i erzchnię .

2. Ujęty metan można, za zgodą właściwego organu

państwowego nadzoru górniczego, odprowadzać do prądu

zużytego powietrza przy zachowaniu dopuszczalnych zawartości metanu w

powietrzu .

§ 331 . Rurociągi metanowe powinny być budowane,

wyposażone i oznakowane zgodnie z normami wprowadzo-

nymi do obowiązkowego stosowania.

§ 332 . 1. Rurociągów metanowych nie należy budować

1) w szybach wdechowych, '

2) w wyrobiskach z elektryczną trakcją przewodową .

2. W wyrobiskach pochyłych z transportem linowym

metanowe mogą być budowane tylko w uzasadnionych wypadkach, pod warunkiem zastosowania zabez pieczeń przed uszkodzeniem rurociągów .

rurociągi

§ 333 . 1. Każde stwierdzone uszkodzenie rurociągu

metanowego powinno być niezwłocznie zgłoszone do dyspozytora ruchu i niezwłocznie usunięte .

2. Przed przystąpieniem do naprawy rurociągu metanowego lub wymiany zasuwy, lub innego elementu należy

rurociąg tak zabezpieczyć, aby uniemożliwić wypływ metanu

z rurociągu , jak również zasysanie powietrza do rurociągu .

3. Z odcinka rurociągu metanowego, przeznaczonego

do naprawy, należy usunąć metan wodą lub sprężonym

powietrzem.

4. Szczegółowy sposób wykonania naprawy rurociągu

metanowego ustala, w zależności od lokalnych warunków

i rodzaju uszkodzenia, osoba dozoru ruchu służby odmetanowania .

§ 334. 1. Stację odmetanowania

na powierzchni.

należy zlokalizować

2. W wypadkach uzasadnionych ograniczonym zakresem lub przejściowym okresem stosowania odmetanowania,

stacja odmetanowania może być zlokalizowana w wyrobisku

podziemnym .

-

§ 335. Warunki techniczne budowy i wyposażenia stacj i

odmetanowan ia określa załącznik nr 8 do rozporządzenia.

§ 336. 1. Ujęcie metanu powinno posiadać urządzenie

umożliwiające zamknięcie wypływu gazu, z wyjątk i em ujęć

prowizorycznych.

2. Ujęcie metanu lub grupa sąsiednich otworów meta nowych powinny być wyposażone w urządzenia umoż­

liwiające pomiary ilości , ciśnienia i składu gazu oraz regulację

ciśnienia gazu, a także posiadać odpowiednie urządzenia

odwadniające.

§ 337. 1. Przed rozpoczęciem eksploatacji każdego uję­

cia metanu należy wykonać pomiar procentowej zawartości

metanu w gazie i pom iar ciśnienia gazu, a wyniki udokumentować .

2. Pomiar ciśnienia gazu, o którym mowa w ust.1, nie

dotyczy ujęć prowizorycznych .

§ 338. 1. W celu sprawdzenia prawidłowości działania

urządzeń wytwarzających podciśnienie w stacj i odmetano wania należy przeprowadzić ruch próbny bez pobierania

metanu przez 72 godziny.

2. Instalacja gazowa stacji odmetanowania oraz rurociągi metanowe mogą być napełnione gazem po spraw dzeniu ich szczelności.

§ 339. 1. Zawartość metanu w gazie ujmowanym do

rurociągów

metanowych powinna

wynosić

co najmniej

30 %.

2. W wypadkach uzasadnionych, za zezwoleniem kiero wnika ruchu zakładu górniczego, dopuszcza się ujmowanie

do rurociągów metanowych gazu o zawartości metanu

mniejszej niż określona w ust. 1, lecz co najmniej 20% , jeżeli

zawartość metanu w zbiorczym ruroc i ągu metanowym wynosić będzie minimum 30 %.

§ 340. 1. Urządzenia stacji

odmetanowania

należy

utrzymywać w ciągłym ruchu .

2. Rezerwowe urządzenia dla wytwarzania podciśnie­

nia w stacji odmetanowania powinny być zdat ne do uruchomienia w ciągu 10 minut.

3. W razie gdy zawartość metanu w zbiorczym rurociągu

jest niższa od 30 % lub temperatura gazu przekroczy wartość

dopuszczalną dla stosowanych urządzeń , urządzenia wy twarzające podciśnienie powinny być zatrzymane.

4. W wypadku uszkodzenia urządzenia automatycznie

wyłączającego stację odmetanowania przy zawartości meta nu w gazie niższej niż 30 %, ruch stacji może być prowadzony

pod następującymi warunkami

1) procentowa zawartość metanu w

będzie co najmniej 40 %,

rurociągu wynos i ć

Poz. 342

2. W razie awaryjnego zatrzymania ruchu stacji od metanowania należy niezwłocznie powiadomić kierownika

ruchu zakładu górniczego lub pełniącą dyżur osobę kierownictwa ruchu .

3. Każde planowe zatrzymanie ruchu stacji odmetano wania, jak również zatrzymanie odmetanowania w części

zakładu górniczego, wymaga zezwolenia kierownika ruchu

zakładu górniczego, który obow i ązany jest ustalić zabez pieczenie przed zagrożeniem metanowym w wyrobiskach

w okresie przerwy w odmetanowaniu.

§ 342. W razie zatrzyman ia ruchu stacji odmetanowania

gąz płynący rurociągami metanowymi z wyrobisk należy , po

wytworzeniu się nadciśnienia w tych rurociągach, niezwło­

cznie skierować do atmosfery.

§ 343. 1. Bieżące

przeprowadzać

kontrole odmetanowania należy

co najmniej raz na dobę i powinny one

obejmować

1) pomiary zawartośc i metanu i ciśnienia za tamami izolacyjnymi z przestrzeni podłączonej do rurociągów metanowych ,

2) pomiary parametrów gazu w rurociągach metanowych

w miejscach wyznaczonych przez osobę wyższego dozoru ruchu służby odmetanowania.

2. Okresowe kontrole odmetanowania należy przepro co najmniej raz w miesiącu i powinny one obej -

wadzać

mować

1) pom iar ciśnienia, ilości gazu i procentowej zawartości

metanu we wszystkich odcinkach pomiarowych rurociągu,

2)

kontrolę wszystkich zamkniętych otworów metano wych dla określenia ich przydatności do eksploatacji,

3)

kontrolę stanu technicznego wszystkich urządzeń odmetanowania.

~

3. Zakres kontroli odmetanowania w dniach wolnych

od pracy ustala osoba wyższego dozoru ruchu służby odmetanowania w porozumieniu z kierown ikiem dz i ału wen tylacji .

§ 344. Stan techniczny powierzchniowych urządzeń

odmetanowania oraz podziemnych stacji odmetanowania

powinien być skontrolowany i udokumentowany co naj mniej raz w miesiącu przez osobę wyższego dozoru ruchu

służby odmetanowania i osobę wyższego dozoru ruchu

służby energomechan icznej.

Rozdz i ał 3

Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego

2) pomiar zawartości metanu będzie wykonywany co pół

godziny, a wyniki tego pomiaru odnotowywane w książ­

ce kontroli stacji odmetanowania.

§ 345. W zakładzie górniczym wydobywającym węgiel

kamienny powinna być zorganizowana służba dla zwalczania

zagrożen i a wybuchem pyłu węglowego .

§ 341 . 1. W wypadku uszkodzenia urządzeń odmetanowania lub przerwania ciągłości odmetanowania, należy

§ 346. 1. W zakładzie górniczym wydobywającym wę­

giel kamienny należy stosować środki zapob i egające powstawaniu pyłu węglowego , a gromadzący się pył węglowy

neutralizować i systematyczn ie usuwać po uprzednim pozbawieniu go lotnośc i .

niezwłocznie

1) zawiadomić dyspozytora ruchu,

2) podjąć odpowiednie prace dla usunięcia uszkodzenia,

3) przeprowadzić szczegółową kontrolę stanu zagrożenia

metanowego w wyrobiskach .

2. Stan i skuteczność stosowanych środków ochrony

przed niebezpieczeństwem wybuchu pyłu węglowego powinny być systematycznie kontrolowane.

Dzienn ik Ustaw Nr 67

-

Poz. 342

§ 347 . Gromadzenie się niebezpiecznego pyłu węglo ­

wego należy ogran i czać przez

dw -

oznacza frakcję pyłu węglowego

przez sito o oczkach 75 /lm (% ),

1) nawil ża n ie pokładu węgla ,

n -

oznacza zawartość stał ych części niepalnych w pyle

(%).

2) stosowanie

środków

dla pozbawienia

lotności

pyłu

węglowego w miejscach jego powstawania,

3) stosowanie środków dla zapobiegania lub ograniczenia

zasięgu rozprzestrzeniania się pyłu węglowego .

§ 348. W drążonym wyrobisku korytarzowym, w którym

występuje niebezpieczny pył węglowy , przodek oraz wyrobi-

sko w strefie przyprzodkowej, należy zmywać lub zraszać

wodą . Przepisy § 173 i 174 stosuje się odpowiednio.

§ 349. 1. Z zastrzeżeniem ust. 2, w wyrobiskach w po za liczonych do klasy A lub klasy B zagrożenia

wybuchem pyłu węglowego należy utrzymywać strefy zabezpieczające przed przeniesieniem się wybuchu . W strefach

zabezpieczających należy zmywać wodą lub opylać pyłem

kamiennym wyrobiska na całym ich obwodzie, łącznie z obudową , na długości co najmniej 200 m od miejsc możliwego

zapoczątkowania wybuchu , określonych odrębnymi przepisami.

kładach

2. W pol u metanowym należy dodatkowo utrzymywać

strefy zabez pieczające

1) na całej długości wyrobiska przewietrzanego za pomocą

lutn i ociągu ,

2) w wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeń ze stopniem " c" niebezpieczeństwa wybuchu, na odcinku

z zainsta lowanymi kablami i przewodami elektrycznymi.

3. W wyrobisku korytarzowym we wszystkich kierunkach od miejsc zabudowy rozdzielni, stacji transformatorowych i prostown ikowych należy utrzymywać strefy zabez pieczające na długości co najmniej 25 m, a od miejsc

połączeń kabli lub przewodów elektrycznych - na długości

co najm niej 5 m po obu stronach tych połączeń.

§ 350. Stosowanie stref zabezpieczających nie obowiązuje w

1) drążonym wyrobisku kamiennym,

przechodzącego

3. Zawartość wody wolnej w pyle węglowym w strefie

w polach niemetanowych oraz pierwszej

kategorii zagrożenia metanowego może wynosić 0,9 W kz '

zabezpieczającej

4. W wyrobiskach korytarzowych , w pokładzie zaliczonym do czwartej kategorii zagrożenia metanowego, zawartość części niepalnych stałych poza strefami zabezpieczają­

cymi powinna wynosić co najmniej 50% albo zawartość

wody wolnej w pyle węglowym powinna być większa niż

60% wartości wymaganej w strefie zabezpieczającej, okreś­

lonej wzorem, o którym mowa w ust. 2.

§ 352 . W wyrobiskach, w których nie jest możliwe

utrzymywanie stref zabezpieczających, należy je zastąpić

rozstawnymi zaporami przeciwwybuchowymi.

§ 353. W wyrobiskach zaliczonych do klasy B zagroże ­

nia wybuchem pyłu węglowego powinny być stosowane

zapory przeciwwybuchowe, których zasady budowy określa

§ 354. Główne zapory przeciwwybuchowe należy budować na wlocie i wylocie każdego rejonu wentylacyjnego

oraz we wszystkich pozostałych wyrobiskach łączących

rejony wentylacyjne.

§ 355. 1. Pomocnicze zapory przeciwwybuchowe należy budować wewnątrz rejonów wentylacyjnych wodległo­

ści od 60 m do 200 m od miejsc możliwego zapoczątkowania

wybuchu pyłu węglowego .

2. W uzasadnionych okol i cznościach odległość ta może

być zmniejszona do 40 m lub zwiększona ponad 200 m, z tym

że strefę zabezpieczającą wykonaną przez opylan ie lub

zmywanie wodą należy przedłużyć do miejsca zabudowania

zapory.

3. W razie gdy długość wyrobiska uniemożliwia zabudowanie w nim całej zapory przeciwwybuchowej, należy

budować w tym wyrobisku co najmniej połowę zapory,

a pozostałą część zapory - w każdym sąsiednim wyrobisku .

3) miejscu, w którym pył węglowy jest zabezpieczony

przed wybuchem w sposób naturalny,

4. W razie gdy wzajemna odległość między sąsiednimi

przodkami wybierkowymi jest mniejsza niż 150 m, budowanie zapory przeciwwybuchowej w wyrobisku pomiędzy tymi

przodkami nie jest wymagane.

4) wyrob isku korytarzowym, w którym nagromadzenie pyłu węglowego jest mniejsze niż 30 g/m 3 wyrobiska.

§ 356. 1. Pomocniczymi zaporami przeciwwybuchowymi należy zabezpieczać

2) wyrobisku wybierkowym,

§ 351 . 1. Zawartość części niepalnych w mieszaninie

pyłu węglowego z pyłem kamiennym w strefie zabezpieczającej powinna wynosić co najmniej 70% w polach 'niemeta -

nowych i 80% w polach metanowych.

2. Zawartość wody wolnej w pyle węglowym w strefie

zabezp ieczaj ącej powinna wynosić nie mniej niż

70d w + 2440 _ 0,63 n

d w + 70

gdzie

W kz -

oznacza zawartość wody wolnej zabezpieczającej

pył węglowy przed przenoszeniem się wybuchu

(% ) ,

1) przodek wyrobiska wybierkowego,

2) przodek wyrobiska koryta rzowego, z wyjątkiem wyrobiska o długości mniejszej niż 130 m, którego drążenie

rozpoczęto z wyrobiska kamiennego, jeżeli w wyrobisku

nie występuje niebezpieczny pył węglowy,

3) grupy przodków korytarzowych i wybierkowych, których nie można zabezpieczyć oddzielnie zaporami,

4) wszystkie wyrobiska , w których pracują maszyny i inne

urządzenia , powodujące na długości co najmniej 30

m powstawanie nagromadzenia pyłu węglowego,

5) pole pożarowe ,

6) wyrobisko, w którym występuje niebezpieczny pył węg -

Dzienn ik Ustaw Nr 67

-

1847

lawy, a zawarto ś ć metanu w powietrzu jest wyższa od

1,5 %, lub występują przystropowe nagromadzenia metanu,

7) miejsca znacznego nagromadzenia pyłu węglowego, tj.

powyżej 0,5 kG / m 3 , występujące w wyrobiskach kory tarzowych, przy czym odległość między zaporami nie

może być w i ęks z a niż 200 m.

2. W polach metanowych w wyrobiskach korytarzowych, przewietrzanych za pomocą lutniociągów, należy

budować pomocn icze zapory przeciwwybuchowe w odległości nie większej ni ż 200 m.

3. W pokładach zaliczonych do drugiej, trzeciej i czwartej kategorii zagrożenia metanowego należy budować dodatkowe pomocnicze zapory przeciwwybuchowe w odległości

nie w i ększej niż 200 m w wyrobiskach korytarzowych

przewietrzanych prądem powietrza wytwarzanym wentylatorem głównym , w których

Rozdział 4

Zagrożenie tąpaniami

§ 362. 1. W zakładach górn iczych prowadzących robo ty w warunkach zagrożenia tąpaniami powinny być od powiednio zorganizowane służby do spraw tąpań .

2. W zakładach górniczych, o których mowa w ust. 1,

powinny być zorganizowane stacje geofizyki górniczej dla

dokonywania bieżącej analizy stanu zagrożenia tąpaniam i.

§ 363. Przy prowadzeniu robót górniczych na głęboko ­

ściach większych

od 400 m w zakładzie górniczym nale ż y

określić możliwość wystąpienia zagrożenia tąpaniami , wyni kającą z

1) ciśnienia górotworu, prowadzenia robót górniczych,

zaszłości eksploatacyjnych oraz zaburzeń tektonicznych,

1) zawartość metanu w powietrzu jest większa od 0,5%

oraz zabudowane są kable i przewody elektryczne,

2) budowy górotworu, a zwłaszcza występowania woto czeniu złoża grubych warstw skał zwięzłych i mocnych,

2) zawartość metanu w powietrzu jest w i ększa od 1,5% lub

występują przystropowe nagromadzenia metanu,

3) natu r-alnej skłonności do tąpań złoża i skał otaczających .

3) wyznaczone są strefy szczególnego zagrożenia tąpania­

mi.

§ 357 . W czasie akcji przeciwpożarowej zakres zabezprzed wybuchem pyłu węglowego należy ustalić

w planie akcji.

pieczeń

§ 358. W miejscu zabudowania zapory przeciwwybu chowej wyrobisko powinno być

1) opylane do zawartości co najmniej 70% stałych części

niepalnych w polach niemetanowych i 80 % w polach

metanowych - w razie stosowania zapory z pyłu

kamiennego,

2) zmyte wodą przy zachowaniu warunków określonych

w § 351 ust. 2, a przy braku możliwości utrzymania tych

warunków opylone do zawartości stałych części niepalnych określonych w pkt 1 - w razie stosowan ia zapory

wodnej,

§ 359. Ilość wody lub pyłu kamiennego na zaporze

przeciwwybuchowej w przeliczeni u na 1 m2 przekroju wyrobiska w świetle obudowy powinna wynosić

1) w pokładach niemetanowych kg pyłu kam iennego,

200 dm 3 wody lub 200

2) w polach metanowych oraz w polach niemetanowych

dla zabezpieczenia pól pożarowych - 400 dm 3 wody

lub 400 kg pyłu kamiennego.

§ 360. Dla ochrony przed wybuchem pyłu węglowego

można stosować pył kamienny oraz środki chem iczne dopuszczone do stosowania w zakładach górniczych na podstawie odrębnych przepisów.

§ 361 . 1. W pomieszczeniach obiektów i urządzeń

przeróbki mechanicznej należy stosować środki zapobiegają ­

ce gromadzeniu się pyłu węglowego , a gromadzący się pył

węglowy należ y na bieżąco usuwać .

2. Sprawy ochrony przed wybuchem pyłu węglowego

oraz stosowanie urządzeń elektrycznych w pomieszczeniach

obiektów i urządzeń przeróbki mechanicznej regulują powszechnie obowiązujące przepisy o ochronie przeciwpoża­

rowej i gospodarce energetycznej .

4) zjawisk dynamicznych stwierdzonych obserwacjam i.

§ 364. Ocenę stanu zagrożenia tąpaniami , zwalczan ie

oraz projektowanie i prowadzenie robót górniczych

w warunkach zagrożenia tąpaniam i, w zakresie nie uregulo wanym w rozporządzeniu, należy wykonywać zgodnie

z przepisami załącznika nr 10 do rozporządzenia .

tąpań

Projektowanie i prowadzenie robót w warun kach zagrożenia tąpaniami

§ 365. Przy projektowaniu zakładów górniczych i no wych poziomów w zakładach istniejących powinien być

określony aktualny i przewidywany stan zagrożenia tąpania ­

mi złoża (pokładu) lub jego części, na podstawie wyników

badań z wykorzystaniem doświadczeń w eksploatacj i tego

złoża (pokładu) w sąsiednich zakładach górniczych.

§ 366 . W zakładzie górniczym wybierającym złoże (po kład) lub jego części zagrożone tąpaniami należy zaprojek tować i prowadzić roboty górnicze w sposób ograniczający

powstawanie nadmiernej koncentracji naprężeń w górotworze.

§ 367. 1. Projekt techniczny (tzw. kompleksowy) eks ploatacji złoża (pokładu) lub jego części zagrożonych tąpa ­

niami powinien określić zakres i kolejność wybierania na

okres 61at oraz kierunki wybierania na okres następnych 5 lat.

2. Zmiany w projekcie technicznym (tzw. kompleksowym) eksploatacji może wprowadzać kierownik ruchu za kładu górniczego za zgodą właściwego organu państwow e­

go nadzoru górniczego.

§ 368. 1. Eksploatację w pokładach zagrożonych tąpa ­

niami należy prowadzić bez pozostawiania resztek pokładu

zdolnych do koncentracji, naprężeń i przenoszenia ich na

pokłady sąsiednie .

2. Resztek nie należy również pozostawiać w pokładach

nie zagrożonych tąpaniami, jeżeli mogłyby mieć wpływ na

pokłady tąpiące.

§ 369. Roboty górn icze w złożu (pokładzie) lub jego

częściach, jak również pomiędzy sąsiednimi zakładami górniczymi. powinny być skoordynowane.

-

1848

§ 370. 1. Przy projektowaniu zakładów górniczych lub

nowych poziomów powinna być uwzględniona możliwość

wybrania filarów ochronnych.

2. Wybieranie złoża w siąsiedztwie filara ochronnego

powinno być tak zaprojektowane, aby zapewniało czyste

jego wybranie.

§ 371 . 1. Główne wyrobiska udostępniające pokład

węgla lub wiązkę pokładów węgla zagrożonych tąpaniami

powinny być wykonane w strukturze kamiennej .

§ 375. 1. Przy wybieraniu złoża rud miedzi lub jego

części zagrożonej tąpaniami należy

1) stosować system komorowo-filarowy jednoetapowy.

2) w warunkach zaliczenia do drugiego lub trzeciego

stopnia zagrożenia tąpaniami tak projektować eksploatację, aby filary podporowe pracowały w fazie wytrzymałości pozniszczeniowej,

3) przy wybieraniu wzdłuż zrobów prowadzić front wybierkowy w sąsiedztwie tych zrobów, tak aby wyprzedzał on

pozostałą część frontu,

2. Główne wyrobiska udostępniające można wykonywać również w pokładzie węgla nie zagrożonym tąpaniami,

pod warunkiem, że wybieranie pokładu węgla lub wiązki

pokładów węgla nie spowoduje wzrostu zagrożenia w nie

wybranych jeszcze sąsiednich pokładach zagrożonych tąpa­

niami.

§ 372. 1. Przy prowadzeniu robót górniczych w złożu

(pokładzie) lub jego części, zagrożonych tąpaniami, powin-

4) stosować zasadę sukcesywnego upodatniania calizny

wzdłuż dróg dojazdowych do wyrobisk wybierkowych,

w szczególności w sąsiedztwie zrobów,

5)

uniknąć

pozostawienia filarów oporowych; w razie

konieczności pozostawienia filara oporowego, jego sze rokość powinna wynosić co najmniej 350 m.

zagrożenia .

2. Dopuszcza się pozostawienie części słabo okruszcowanego złoża pod warunkiem ustalenia zasad bezpiecznego prowadzenia robót w zasięgu jej oddziaływania .

2. W wyrobiskach czynnych analiza i ocena, o których

mowa w ust. 1, powinny być dokonywane w razie zmiany

sytuacji górniczej powodującej zmianę geomechanicznego

stanu górotworu .

3. W wypadkach uzasadnionych warunkami geologiczno-górniczymi kierownik ruchu zakładu górniczego może

odstąpić od wymagań określonych w ust. 1 pkt 1 .

na być na bieżąco prowadzona analiza i ocena stanu tego

3. W razie stwierdzenia wzrostu stanu zagrożenia tąpa­

niami powinny być stosowane metody i środki likwidacji

tego zagrożenia oraz metody i środki kontroli skuteczności

zastosowanej profilaktyki.

4. W razie wzrostu stanu zagrożenia tąpaniami roboty

w przodku i ruch ludzi w czynnym wyrobisku mogą być

prowadzone dopiero po usunięciu tego stanu lub jego

istotnym ograniczeniu.

5. Jeżeli zastosowane środki nie obniżają istniejącego

stanu zagrożenia, należy wstrzymać roboty w wyrobisku do

czasu zastosowania skuteczniejszych środków profilaktycznych lub zmian w technologii prowadzenia robót górniczych.

§ 373. W miejscach podwyższonego stanu zagrożenia

tąpaniami

powinny być stosowane odpowiednie metody

zwalczania tego zagrożenia, polegające przede wszystkim na

1) doborze

właściwych

technologii prowadzenia robót

górniczych,

2) doborze odpowiedniego rodzaju obudowy wyrobisk,

3)

osłabieniu struktury pokładu węgla i skał otaczających

przez wtłaczanie cieczy,

4) wytwarzaniu strefy odprężonej wokół wyrobiska przy

zastosowaniu robót strzałowych oraz za pomocą robót

wiertniczych wykonywanych w pokładzie węgla.

§ 376. W zakładach górniczych eksploatujących pokła­

dy węgla zagrożone tąpaniami nie należy dopuszczać do

krzyżowania się, wyprzedzania lub mijania frontów eksploatacyjnych, z wyjątkiem okoliczności, gdy wzajemna

odległość między tymi pokładami jest większa niż 200 m.

§ 377 . 1. W pokładach węgla odległych od siebie

w pionie do 50 m, poza strefami zaburzeń tektonicznych,

wymyć i wyklinień, zabrania się wytwarzania krawędzi eksploatacyjnych w strefach wzajemnego ich oddziaływania .

2. W razie dokonania eksploatacji odprężającej odstęp­

stwa od przepisu ust. 1 udzielić może właściwy organ

państwowego nadzoru górniczego.

§ 378. 1 . Pokłady węgla lub ich części, zaliczone do

trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami, należy odprężyć

przez uprzednie wybranie pokładu odprężającego lub warst wy odprężającej .

2. Grubość pokładu odprężającego lub warstwy odprężającej nie może być mniejsza niż 1,8 m.

3. W uzasadnionych warunkami geologicznymi okoli cznościach, odstępstwa od postanowień ust. 1 i 2 udzielić

może właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.

§ 379. 1. W pokładach węgla lub ich częściach, zaliczonych do trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami , w ścia­

nach powinna być stosowana obudowa zmechanizowana.

§ 374. 1. Wybieranie pokładów węgla zagrożonych tą­

paniami należy prowadzić systemami ścianowymi. W wyjąt­

kowych wypadkach, wynikających z aktualnej sytuacji geologiczno-górniczej, kierownik ruchu zakładu górniczego, za

zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górniczego, może dopuścić do stosowania systemu wybierania filarowo-zabierkowego lub innych systemów.

2. W ścianach, o których mowa w ust. 1, przy wybieraniu grubego pokładu węgla warstwami wysokość pierwszej

wybieranej warstwy (odprężającej) nie może przekraczać

3 m. W okolicznościach uzasadnionych warunkami geologicznymi wysokość ta może być zwiększona do 3,3 m za

zgodą właściwego organu państwowego nadzoru górnicze go.

2. Przy stosowaniu filarowo-zabierkowego systemu

wybierania w pokładach zaliczonych do trzeciego stopnia

zagrożenia tąpaniami wolno prowadzić tylko jeden przodek.

3. W razie wybierania resztek pokładów, odstępstw od

ust. 1 udzielić może właściwy organ państ­

wowego nadzoru górniczego.

postanowień

-

§ 380. 1. W pokładach węgla lub ich częściach, zaliczonych do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpa­

niami, rozpiętość utrzymywanego wyrobiska ścianowego nie

może przekraczać

1) 6 m - przy wybieraniu pokładu z zawałem stropu, licząc

od ociosu węglowego ściany do linii zawału,

przy wybieraniu pokładu z podsadzką suchą,

od ociosu węglowego ściany do linii szczelnej

podsadzki ,

2) 7 m licząc

3) 9 m -

przy wybieraniu pokładu z podsadzką hydraulicz-

ną , licząc od ociosu węglowego ściany do linii szczelnej

podsadzki.

2. Odstępstwa od przepisów ust. 1 może udzielić właś­

ciwy organ państwowego nadzoru górniczego, jeżeli jest to

uzasadnione rodzajem zastosowanej obudowy i technologią

robót.

§ 381. W ścianach podsadzkowych z obudową zmechanizowaną

dopuszcza się stosowanie obudowy drewnianej w polu przeznaczonym do podsadzania.

§ 382. W pokładach węgla zaliczonych do drugiego

i trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami w przecinkach

ścianowych nie wolno stosować obudowy zasadniczej ze

stojakami drewnianymi.

§ 383. 1. W pokładach węgla zaliczonych do drugiego

lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami wykonywanie

osadników w węglu jest dopuszczalne wyłącznie

1) w ostatnim lub naj niższym z przewidzianych do eksploatacji pokładów tąpiących,

2) w pokładzie , którego resztki nie mają wpływu na sąsied­

nie pokłady,

3) w bezpośrednim sąsiedztwie uskoków o dużych zrzutach .

2. W złożu rud miedzi lub jego części, zaliczonych do

drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami , osadniki należy lokalizować i wykonywać w taki sposób, aby po

zakończeniu eksploatacji danej części złoża nie pozostawały

resztki calizny między tymi osadnikami a zrobami .

3. W wyjątkowych, uzasadnionych warunkami geologicznymi okolicznościach, zgody na odstępstwo od zasady

określonej w ust. 2 może udzielić właściwy organ państ­

wowego nadzoru górniczego.

§ 384. 1. W pokładach węgla zagrożonych tąpaniami

zabrania się wykonywania wyrobisk korytarzowych w polu

wybiegu ściany .

2. Wszystkie wyrobiska dostępne w polu wybiegu ścia­

ny powinny być zlikwidowane lub wyłączone z ruchu

w odległości od frontu ściany, ustalonej przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

3. W złożu rud miedzi lub jego części, zaliczonych do

drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami , zabrania się wykonywania, przed frontem wybierkowym, wyrobisk usytuowanych równolegle do przyszłej linii frontu .

4 . Odstępstwa od zasady określonej w ust. 1 może

w uzasadnionych okolicznościach udzielić właściwy organ

państwowego nadzoru górniczego, jeżeli pokład lub jego

część zaliczone zostały do pierwszego lub drugiego stopnia

zagrożenia tąpaniami .

Poz. 342

§ 385. 1. Wyrobiska korytarzowe w pokładach węgla

zaliczonych do trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami, prowadzone równolegle do krawędzi eksploatacji, powinny

znajdować się poza strefą oddziaływania tych krawędzi.

2. Dopuszcza się wykonywanie wyrobiska korytarzowego w strefie oddziaływania krawędzi za zgodą właściwego

organu państwowego nadzoru górniczego, jeżeli długość

odcinka drążonego wyrobiska w tej strefie nie przekracza 100

m.

§ 386. W złożu, pokładzie lub jego części , zaliczonych

do drugiego lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami , przy

prowadzeniu wyrobisk korytarzowych na zbicie należy jeden

z przodków zatrzymać w odległości nie mniejszej niż 30 m od

siebie.

§ 387. 1. W pokładach węgla zaliczonych do drugiego

lub trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami, w wyrobiskach

korytarzowych, należy stosować stalową obudowę podatną

lub sztywną z ograniczoną podatnością .

2. W uzasadnionych

okolicznościach,

na warunkach

określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia, dopuszcza

się stosowanie obudowy kotwowej .

3. Przy drążeniu wyrobiska korytarzowego w poprzek

grubego, zaliczonego do drugiego lub

trzeciego stopnia zagrożenia tąpaniami, należy stosować

obudowę zamkniętą lub odpowiednio wzmocnioną.

uławicenia pokładu

§ 388. Po stwierdzeniu podwyższonych naprężeń

w przodku wyrobiska korytarzowego drążonego kombajnem

urabianie kombajnem należy wstrzymać . Wznowienie urabiania kombajnem może nastąpić po likwidacji lub ograniczeniu tych naprężeń .

§ 389. W złożach lub pokładach zagrożonych tąpaniami

powinny być wyznaczone i aktualizowane rejony i strefy

szczególnego zagrożenia tąpaniami.

Rozdział 5

Zagrożenia pożarowe

1. Postanowienia wstępne

§ 390. 1. Zakład górniczy powinien posiadać

1) odpowiednio zorganizowaną i wyposażoną służbę przeciwpożarową, a także środki do zapobiegania i zwal czania pożarów w podziemnej części zakładu górniczego oraz na powierzchni tego zakładu,

2) plan akcji przeciwpożarowej dla podziemnej części zakładu górniczego,

3) regulamin organizacji i wyposażenia służby przeciwpożarowej powierzchni, tj . zakładowej straży pożarnej

lub innej jednostki ratowniczej , uzgodniony z właściwą

terenowo komendą wojewódzką Państwowej Straży

Pożarnej.

2. Do zadań służby przeciwpożarowej należy organizowanie ochrony przeciwpożarowej w zakładzie górniczym

oraz nadzór nad stanem zabezpieczenia przeciwpożarowego

terenu, obiektów i urządzeń, a w szczególności

1) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczo-gaśni­

czej w czasie walki z pożarami , klęskami żywiołowymi

i innymi miejscowymi zagrożeniami ,

-

1850 -

2) ustalenie podstawowych kierunków i metod profilaktyki

przeciwpożarowej i nadzór nad ich realizacją.

3) prowadzenie nadzoru i kontroli stanu zabezpieczenia

przeciwpożarowego obiektów i urządzeń. zgodnie z harmonogramem kontroli zatwierdzonym przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

4) współdziałanie w zakresie postępu technicznego w zabezpieczeniu przeciwpożarowym obiektów i urządzeń.

5)

udz i ał w postępowaniach wyjaśniających okoliczności

i przyczyny powstania pożarów oraz rozprzestrzeniania

się pożarów. a także opracowywanie wniosków zmierzających do poprawy sytuacji pożarowej.

6) ustalenie programów i zasad prowadzenia szkoleń przeciwpożarowych i współudział w szkoleniach oraz nadzór

nad ich realizacją.

Poz. 342

wania się w czasie pożaru . o sposobach gaszenia po ż arów

oraz posługiwan i a s i ę sprzętem przeciwpożarowym i środ ­

kami stosowanymi do gaszenia pożaru .

§ 393 . 1. W zakładzie górn iczym nale ży wyznac zyć

drogi ucieczkowe. które powinny być odpowiedn io oznako wane.

2. Aktualne schematy dróg ucieczkowych z oddz i ałów

górniczych powinny być umieszczone w miejscach pod z iału

pracy.

3. Pracowników zatru dnionych w oddz i ałach górni czych należy co najmniej raz na pół roku z apoz nać z drogami

uc ieczkowym i.

7) ustalenie potrzeb i zasad zabezpieczenia obiektów. maszyn i urządzeń w sprzęt i instalacje przeciwpożarowe .

§ 394. Właściwy organ państwowego nadzoru górni czego co najmniej raz w roku sprawdza stan przygotowan ia

zakładów górniczych do prowadzenia akcji przeciwpoż aro ­

wej .

8) współdziałanie z terenowymi komendami straży pożar­

nych w zakresie zabezpieczenia operacyjnego zakładu

górniczego.

§ 395. 1. W wyrobiskach zabran ia się posiadan ia lub

palenia tytoniu oraz posiadania środków do wzn iecania

ognia.

9) opiniowanie programów modernizacyjno-rozwojowych

zakładu górniczego w zakresie ich zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej oraz uczestniczenie

w komisjach odbioru nowych lub modernizowanych

obiektów i urządzeń.

10) opracowywanie analiz stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego zakładu górniczego oraz przedstawianie

kierownikowi ruchu zakładu górniczego wniosków

w zakresie poprawy stanu bezpieczeństwa przeciw pożarowego.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego w uzasadnionych wypadkach może spełnić obowiązek zorganizowania

służby przeciwpożarowej dla powierzchni zakładu górniczego przez

1) stałą zorganizowaną współpracę służb przeciwpożaro­

wych kilku zakładów górniczych.

2) powierzenie Państwowej Straży Pożarnej prowadzenia

działań ratowniczo-gaśniczych .

§ 391 . 1. W skład służby przeciwpożarowej zakładu

górniczego powinny wchodzić wyznaczone przez kierownika ruchu zakładu górniczego osoby kierownictwa i dozoru

ruchu . a ponadto w odniesieniu do podziemnej części

zakładu górniczego służba wentylacyjna oraz służby

ratownictwa górniczego.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego powinien ustalić

1) obowiązki osób kierownictwa i dozoru ruchu w zakresie

ochrony przeciwpożarowej i prowadzenia akcji przeciwpożarowej .

2) zakresy działania służb przeciwpożarowych w zakładzie

górniczym. z uwzględnieniem postanowień odrębnych

przepisów w odniesieniu do działalności służby prze ciwpożarowej dla powierzchni zakładu górniczego.

2. Kierownik ruchu zakładu górn iczego obowiązany jest

przeprowadzen ie. co najmn iej raz w miesiącu .

szczegółowych kontroli w zakresie przestrzegania zakazu.

o którym mowa w ust. 1.

zapewnić

§ 396 . 1. Zakład górniczy powinien być wyposażony w

1) urządzenia i sprzęt przeciwpożarowy , rozmieszczone

w wyrobiskach oraz obiektach i pomieszczen iach na

powierzchni.

2) przeciwpożarowe rurociągi i zbiornik i wodn e dla ich

zasilania .

2. Budowę , rozm ieszczen ie. utrzymywan ie i kont r olę

oraz sprzętu przeciwpo ż arowego . ru r ociągów

i zbiorników. o których mowa w ust. 1. ok reśla załą cz n i k nr 11

do rozporządzenia .

urządzeń

§ 397 . 1. Zakład górniczy powinien posiada ć

1) przeciwpożarowe komory poziomowe.

2) przeciwpożarowe komory oddziałowe. gdy chodzi o za kłady wydobywające kopaliny palne.

3) magazyn awaryjny w razie eksploatacj i pokładów zali czonych do czwartej kategorii zagrożen i a metanowego.

2. Przeciwpożarowe komory oraz magazyny, o których

mowa w ust. 1. powinny być budowane i wyposażone

w urządzenia i sprzęt oraz materiały , zgodnie z normami

wprowadzonymi do obowiązkowego stosowania .

2. S p e c j a I i s t Y c z n e z a b e z p i e c z e n i e p r z e c i w pożarowe podziemnej czę ś c i za kł adu g ór n iczeg o

3) zasady współdziałania z właściwymi jednostkami Państ­

wowej Straży Pożarnej w razie pożaru na powierzchni.

§ 398. 1. Wieże szybowe, budynki przyszybowe oraz

inne budynki w promien iu 20 m od wlotu do szybu, sztolni

lub upadowej powinny być wykonane z materiałów niepal nych .

§ 392. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu wyznaczone

przez kierownika ruchu zakładu górniczego obowiązane są

przeprowadzać w okresach półrocznych przeszkolenia pracowników o zagrożeniu pożarowym . o zasadach zacho-

2. Wloty do szybów, sztolni i upadowych z powierzchni

powinny być wyposażone w urządzenia niepalne pozwalają ­

ce na szybkie i szczelne zamknięcie tych wyrobisk w razie

pożaru na powierzchn i.

-

3. Obudowę oraz uzbrojenie szybów należy systematycznie oczyszczać, a łatwo palne materiały niezwłocznie

usuwać .

§ 399. 1. W drążonych i przebudowywanych wyrobiskach korytarzowych należy stosować obudowę , opinkę i rozpory z materiałów niepalnych .

2. Odstępstwa od postanowień ust. 1 mogą być udzielone przez właściwy organ państwowego nadzoru górniczego w odniesieniu do wyrobisk wewnątrz rejonów wentylacyjnych i o długości nie przekraczającej 300 m.

3. W wyrobiskach korytarzowych, o których mowa

w ust. 1, w uzasadnionych wypadkach kierownik ruchu

zakładu górniczego może zezwolić na stosowanie opinki

i rozpór z drewna, z tym że

1)

pomiędzy wszystkimi odrzwiami obudowy powinny

znajdować się co najmniej 3 rozpory z materiałów

niepalnych,

2) w odległości co 100 m powinny być wykonywane strefy

o długości co najmniej 20 m z opinką i rozporami

z materiałów niepalnych .

4. W zakładach górniczych wydobywających kopalinę

niepalną wszystkie skrzyżowania wyrobisk należy wykonywać wobudowie z materiałów co najmniej trudno zapalnych,

na długości nie mniejszej niż 10m we wszystkich kierunkach .

§ 400. 1. Komory podziemne należy wykonywać w kamieniu lub w złożu kopaliny niepalnej.

2. W uzasadnionych wypadkach dopuszcza się wykonanie komór w złożu kopaliny palnej, z tym że powinny być

one wykonane w obudowie z materiałów niepalnych.

§ 401. 1. Na wszystkich poziomach w pobliżu szybów

wdechowych powinny być zabudowane przeciwpożarowe

tamy bezpieczeństwa z drzwiami.

2. W zakładach górniczych eksploatujących złoże kopaliny palnej powinny być wykonane również

1) przeciwpożarowe tamy bezpieczeństwa z drzwiami

- w prądach grupowych wlotowych oraz we wlotowych i wylotowych prądach rejonowych oraz prądach

niezależnych, przewietrzających komory,

2)

przeciwpożarowe tamy bezpieczeństwa bez drzwi -

na

wszystkich poziomach przy szybach wydechowych oraz

w miejscach ustalonych przez kierownika działu wentylacji, wewnątrz rejonów wentylacyjnych .

3. Przeciwpożarowe tamy bezpieczeństwa powinny

utrzymywane w stanie zdatnym do niezwłocznego

zamknięcia, a przy tamach bezpieczeństwa bez drzwi powinien być nagromadzony materiał niezbędny do ich szybkiego

być

zamknięcia .

§ 402. 1. Główne rozdzielnie poziomowe

średniego

napięcia, ładownie akumulatorów, składy smarów, olejów

i innych materiałów łatwo palnych powinny być umieszczone w komorach w obudowie niepalnej, przewietrzanych

niezależnym prądem powietrza, i zlokalizowane w polach

niemetanowych lub w wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeń ze stopniem "a" niebezpieczeństwa wybuchu.

2. Rozdzielnie średniego napięcia nie wymienione

w ust. 1 powinny być przewietrzane opływowym prądem

powietrza.

I

Poz. 342

1851

3. Przez komory, o których mowa w ust. 1, powinna

taka ilość powietrza, aby nie było możliwe

powstanie wybuchowej mieszaniny wydzielających się ga zów lub par z powietrzem.

przepływać

4. Komory, o których mowa w ust. 1, powinny być

wyposażone w

1) odpowiednie urządzenia i sprzęt przeciwpożarowy,

2) tamę z drzwiami - z materiałów niepalnych, od strony

każdego wlotu powietrza .

5. Komory wyznaczone przez kierownika działu wen tylacji powinny być wyposażone w samoczynne urządzenia

gaśnicze, klapy do samoczynnego zamknięcia okien wentylacyjnych w tamach oraz w urządzenie sygnalizujące do

dyspozytorni zagrożenie pożarowe.

§ 403. 1. W zakładach górniczych wydobywających

kopaliny palne przenośniki taśmowe w wyrobiskach powinny być wyposażone w taśmę trudno palną oraz urządzenie

kontroli ruchu przenośnika .

2. W zakładach górniczych wydobywających kopaliny

niepalne nowo instalowane w wyrobiskach przenośniki

taśmowe powinny być wyposażone w taśmę trudno palną

oraz urządzenia kontroli ruchu.

§ 404. 1. W zakładach górniczych wyposażonych w instalację podsadzki hydraulicznej lub instalację do podawania

pyłu dymnicowego rurociąg podsadzkowy należy doprowadzić do każdej nowo uruchamianej ściany zawałowej, w któ-

rej przewiduje się przypinanie warstw węgla lub pozostawianie w zrobach węgla .

2. W uzasadnionych wypadkach zamiast rurociągu

podsadzkowego można stosować środki zastępcze , okreś­

lone przez kierownika ruchu zakładu górniczego, za zgodą

właściwego organu państwowego nadzoru górniczego.

§ 405. 1. W wyrobiskach oraz na nadszybiach nie wolno stosować maszyn i urządzeń posiadających w układach

hydraulicznych olej palny lub emulsję palną

1) z układem hydraulicznym z 3 obwodami otwartymi

3

o pojemności większej od 50 dm w każdym odrębnie

pracującym układzie,

2) z układem hydraulicznym, w którym elementy (zespoły)

hydrauliczne są zabudowane na zewnątrz , a długość

przewodów łączących te elementy jest większa niż 50 m.

2. Maszyny i inne urządzenia z układami hydraulicznymi

o pojemności oleju palnego lub emulsji palnej większej niż

3

250 dm powinny być wyposażone w samoczynnie uruchamiane urządzenia gaśnicze .

§ 406. 1. Smarowanie lokomotyw i innych pojazdów

oraz wozów kopalnianych w wyrob iskach dopuszczalne jest

tylko w pomieszczeniach przeznaczonych do tego celu .

2. Napełnianie paliwem zbiorników lokomotyw spalinowych i innych pojazdów powinno się odbywać na stano wisku w tym celu przygotowanym i wyposażonym w środki

gaśnicze.

§ 407. 1. Zabrania się przechowywania smarów, olejów i innych materiałów łatwo zapalnych

1) w odległości mniejszej niż 50 m od wlotów wyrobisk

wdechowych na powierzchni,

2) w drążonych wyrobiskach korytarzowych .

-

2. Smary, oleje i inne materiały łatwo zapalne należy

transportować w wyrobiskach oraz przechowywać w komo-

rach tylko w zamkniętych naczyniach metalowych.

3. Zużyte smary, oleje i inne materiały łatwo zapalne

należy niezwłocznie usuwać na powierzchnię .

§ 408. W wyrobiskach zakładów górniczych wydoby wczesne wykrywanie pożarów endogenicznych, których zasady określa

§ 413. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiąza­

ny jest zapewnić obsługę i pomieszczenia do przechowywania, wydawania, konserwacji i kontroli górniczych uciecz kowych pochłaniaczy ochronnych oraz tlenowych aparatów

ucieczkowych .

3. D z i a ł a n i a w r a z i e p o w s t a n i a p o żar u w z a kładzie

wających kopalinę palną należy stosować

§ 409. Przy równoczesnym prowadzeniu kilku

ścian

z zawałem stropu ze wspólnymi chodnikami międzyściano­

wymi w warunkach zagrożenia pożarami endogenicznymi

w zrobach, w razie gdy odległość między ścianami jest

większa niż 40 m, należy izolować chodnik międzyścianowy

od zrobów.

§ 410. 1 . Zabrania się wykonywania cięcia, spawania,

zgrzewania lub lutowania metali (prace spawalnicze) w podziemnych wyrobiskach , z wyjątkiem

1) podziemnych wyrobisk w zakładach górniczych nie

posiadających pokładów metanowych i wydobywają­

cych kopaliny niepalne,

2) szybów wdechowych oraz szybów wydechowych, którymi jest odprowadzane powietrze z pokładów niemetanowych oraz z pól metanowych pierwszej i drugiej

kategorii zagrożenia metanowego,

3) komór remontowych i innych w obudowie niepalnej.

przewietrzanych niezależnym prądem powietrza, zlokalizowanych w pokładach niemetanowych lub w wyrobiskach zaliczonych do pomieszczeń ze stopniem "a"

niebezpieczeństwa wybuchu ,

4) wyrobisk korytarzowych na odcinku z elektryczną trakcją przewodową, w zakresie dotyczącym trakcji .

2. Przez cięcie metali, o których mowa w ust. 1, należy

rozumieć cięcie tlenowe lub łukiem elektrycznym.

3. Przez zgrzewanie i lutowanie, o którym mowa w ust.

§ 414. 1 . Przez pożar podziemny należy rozumieć wystąpienie

5. Tryb wydawania zezwoleń, o których mowa w ust. 4,

oraz zasady i sposób wykonywania cięcia , zgrzewania lub

lutowania metali w podziemnych wyrobiskach i na wieżach

szybowych określa załącznik nr 13 do rozporządzenia.

również utrzymywanie się w powietrzu kopalnianym dymów

lub utrzymywanie się w przepływowym prądzie powietrza

stężenia tlenku węgla powyżej 0,0026 % .

2. Pojawienie się w powietrzu kopalnianym dymów lub

tlenków węgla w ilości powyżej 0,0026% w wyniku stosowania dopuszczalnych procesów technologicznych (np.

robót strzałowych, prac spawalniczych, pracy maszyn górniczych z napędem spalinowym lub wydzielania się tlenku

węgla wskutek urabiania) nie podlega zgłoszeniu i rejest rowaniu jako pożar podziemny.

§ 41 5. 1. Stan pożaru w otamowanym polu

okresowo kontrolować.

kładowych .

§ 416. 1. Akcją ratowniczo-gaśniczą na powierzchni

zakładu

górniczego kieruje kierownik ruchu zakładu górniczego, a prowadzi ją komendant zakładowej straży pożar­

nej (kierownik innej jednostki ratowniczej) lub osoba przez

niego wyznaczona .

2. W zakładowej straży pożarnej (jednostce ratowniczej) w czasie akcji ratowniczo-gaśniczej stosuje się regulaminy i zasady obsługi sprzętu obowiązujące w Państwowej

Straży Pożarnej .

3. Kierujący akcją ratowniczo-gaśniczą ma prawo

1) wydawać rozkazy i polecenia,

2)

podzielić teren akcji na odcinki bojowe i wyznaczyć ich

dowódców,

3)

powołać sztab akcji lub zespół doradców składający się

ze specjalistów różnych dziedzin .

4 . Każda osoba, która zauważyła pożar, obowiązana jest

natychmiast

1) zaalarmować

a) pracowników zatrudnionych w rejonie pożaru ,

powinna posiadać przy sobie ucieczkowy pochłaniacz

ochronny lub tlenowy aparat ucieczkowy, z wyjątkiem osób,

które wyposażone są w tlenowe aparaty oddechowe robo cze.

§ 412. Osoby przebywające w drążonych wyrobiskach

korytarzowych w węglu o długości powyżej 300 m powinny

mieć przy sobie tlenowe aparaty ucieczkowe.

należy

2. Granice pola pożarowego wraz z tamami pożarowymi

powinny być oznaczone na mapach wentylacyjnych i po-

§ 411 . 1. Każda osoba przebywająca w wyrobiskach

2. Sposób gospodarowania pochłaniaczami ochronnymi i tlenowymi aparatami ucieczkowymi w zakładzie górniczym oraz sprawy szkolenia w zakresie ich używania

regulują odrębne przepisy.

w wyrobisku podziemnym otwartego ognia, tj .

żarzącej lub palącej się płomieniem otwartym substancji, jak

1, należy rozumieć zgrzewanie lub lutowanie metali przy

użyciu otwartego płomienia .

4. Cięcie, spawanie, zgrzewanie lub lutowanie metali

w podziemnych wyrobiskach w wypadkach, o których mowa

w ust. 1, oraz na wieżach szybowych wykonuje się na

warunkach ustalonych w zezwoleniu wydanym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

górniczym

b)

zakładową straż pożarną ,

c) dyspozytora,

2)

przystąpić

do akcji ratowniczo-gaśniczej.

polegającej

na

a) ratowaniu życia zagrożonych osób,

b) gaszeniu pożaru za pomocą urządzeń i sprzętu gaś ­

niczego,

c) wykonywaniu poleceń kierującego akcją ratowniczą.

Rozdział

wodnych i zatwierdzonej przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 417. 1. W zakładzie górniczym należy wykonywać,

nie mniej niż dwa razy w roku, pomiary dopływu wód do

wyrobisk, a co najmniej raz w roku - analizę chemiczną tych

wód.

2. Zakład górniczy powinien posiadać odpowiedni do

przewidywanego dopływu wód system odwadniania, zabezpieczający wyrobiska przed zatopieniem.

zakładzie

górniczym, w którym

Poz. 342

zespół do spraw zagrożeń

6

Zagrożenie wodne

3. W

-

występują

za-

grożenia wodne, powinny być prowadzone obserwacje hyd-

§ 422. Zabrania się tworzenia zbiornika wodnego w wyrobisku górniczym, zrobach lub w górotworze, jeżeli mógłby

on stanowić zagrożenie dla innych istniejących wyrobisk

górniczych.

§ 423. 1. Wprowadzanie wód do wyrobiska górniczego

lub zrobów wymaga opracowania odpowiedniej dokumentacji technicznej określającej warunki gromadzenia się wody

w zrobach lub jej odprowadzania i kontroli bilansu wodnego,

zaopiniowanej przez zespół do spraw zagrożeń wodnych

i zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

rogeologiczne w zakresie ustalonym przez geologa górniczego.

2. Przepisy ust. 1 odnoszą się również do wtłaczania

wód do górotworu .

§ 418. 1. Przy prowadzeniu robót górniczych w za-

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie naruszają przepisów prawa

wodnego.

kładzie górniczym lub jego częściach zaliczonych do drugie-

go stopnia zagrożenia wodnego należy

1) wyrobiska wybierkowe prowadzić tylko w partiach rozpoznanych wyrobiskami korytarzowymi lub badawczymi otworami wiertniczymi ,

2) wyrobiska wybierkowe prowadzone do pola wyprzedzać wyrobiskami korytarzowymi lub otworami badawczymi,

3) stanowiska pracy określone przez kierownika ruchu

zakładu górniczego wyposażyć w sygnalizację alarmową oraz wyznaczyć dla nich drogi ucieczkowe.

2. Przy prowadzeniu robót górniczych w zakładzie górniczym lub jego części (złożu). zaliczonych do trzeciego

stopnia zagrożenia wodnego, oprócz wymagań określonych

w ust. 1, należy

1) w miejscu stałych stanowisk pracy zainstalować sygnalizację alarmową oraz wyznaczyć drogi ucieczkowe,

2) opracować plan akcji ratowniczej, wraz z instalacją

sygnalizacji alarmowej, na wypadek wdarcia się wody

do wyrobisk górniczych .

3. Szczegółowy zakres i sposób prowadzenia robót

górniczych w warunkach, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala

kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 419. 1. Drogi ucieczkowe, o których mowa w § 418,

powinny być odpowiednio oznakowane, oświetlone stałym

światłem elektrycznym oraz wyposażone w środki łączności

w zakresie ustalonyml1>rzez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Aktualne schematy dróg ucieczkowych z zagrożo­

nych wyrobisk powinny być umieszczone w miejscach

podziału pracy.

§ 420. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu wyznaczone

przez kierownika ruchu zakładu górniczego obowiązane są

okresowo przeprowadzać pouczenia pracowników o zagrożeniu wodnym, w tym o znajomości dróg ucieczkowych,

o sposobie i kierunku wycofywania się w wypadku wdarcia

się wody lub mieszaniny wody z luźnym materiałem skalnym

oraz sygnalizacji alarmowej.

§ 421 . Drążenie wyrobiska przez strefę, z której może

nastąpić

wdarcie wody lub mieszaniny wody z luźnym

materiałem, powinno być wykonane na podstawie techno-

logii bezpiecznego prowadzenia robót. zaopiniowanej przez

§ 424. 1. Badawcze otwory wiertnicze dla rozpoznawania warunków wodnych należy wykonywać z powierzchni lub z wyrobisk w następujących wypadkach

1) przy prowadzeniu robót górniczych w partiach zagrożo­

nych i nie zbadanych,

2) przy drążeniu wyrobiska w kierunku powierzchniowego

lub podziemnego zbiornika wodnego,

3) przy drążeniu wyrobiska w złożu w odległości mniejszej

niż 50 m od nadkładu lub wychodni złoża,

4) w innych sytuacjach uzasadnionych lokalnymi warunkami geologiczno-górniczymi i stanem zagrożenia wodnego.

2. Badawcze otwory wiertnicze, o których mowa w ust.

pkt 2 i 3, powinny być wykonywane w odstępach nie

większych niż 50 m, przy czym długość otworów powinna

być równa co najmniej 8 -krotnej wysokości wyrobiska, lecz

nie mniejsza niż 25 m.

3. Każdy otwór badawczy wiercony z wyrobiska górniczego dla rozpoznania warunków wodnych powinien być

wyposażony w rurę obsadową z zasuwą i manometrem,

której szczelność i wytrzymałość należy sprawdzić na ciś­

nienie co najmniej 50 % wyższe od maksymalnego spodziewanego.

4. Otwory badawcze, o których mowa w ust. 3, po

odwierceniu i wykonaniu badań należy zlikwidować lub

pozostawić dla drenażu .

5. Decyzję o pozostawieniu otworów dla drenażu wydaje kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 425. Kierownik ruchu zakładu górniczego na wniosek

geologa górniczego określa wyrobiska, w których należy

wykonywać wyprzedzające otwory wiertnicze, rozpoznające

górotwór na odległość nie mniejszą niż 4 m.

§ 426. Prace związane z odwadnianiem powinny być

wykonywane zgodnie z projektem zatwierdzonym przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 427 . 1. Przed rozpoczęciem prowadzenia robót górniczych w kierunku lub w sąsiedztwie zatopionych wyrobisk

lub innych zbiorników wodnych, uskoków wodonośnych,

zawodnionych warstw nadkładu należy odprowadzić na gromadzone wody, a w razie braku takiej możliwości, należy

wyznaczyć filar bezpieczeństwa .

-

1854 -'-

Poz. 342

2. Filar bezpieczeństwa nie może być naruszony robotami górniczymi .

dzone pomiary i ocena stanu zagrożenia radiacyjnego natura lnymi substancjami promieniotwórczymi.

§ 428. 1. Wyrobiska zagrożone wdarciem wody lub

mieszaniny wody z luźnym materiałem należy wyposażyć

w odpowiednie tamy wodne.

bę sprawującą nadzór nad ochroną przed naturalnymi sub-

2. O konieczności budowy i rodzaju tam wodnych

decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego, ustalając

równocześnie sposoby ich obsługi i kontroli.

3. Tama wodna powinna być wykonana na podstawie

projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 429. 1. Przed każdą tamą wodną z drzwiami powinien

się znajdować telefon oraz urządzenie nadawcze do sygnalizacji alarmowej, odbieranej we wszystkich czynnych

wyrobiskach za tamą.

2. Ludzie przebywający w zagrożonych wyrobiskach

powinni być pouczeni o sposobie zamykania tam.

§ 430. 1. Powierzchniowe i podziemne zbiorniki wodne, uskoki wodonośne i otwory wiertnicze oraz wyznaczone

dla nich filary bezpieczeństwa i filary ochronne powinny być

naniesione na mapach pokładów i poziomów, dla których to

pokładów i poziomów mogą stanowić zagrożenie.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy warstw wodonośnych.

§ 431. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu

górniczego obowiązane są dokumentować informacje i uwagi o stanie zagrożenia wodnego oraz powiadamiać geologa

górniczego.

2. Każde wdarcie wody lub mieszaniny wody z luźnym

geolog górniczy obowiązany jest udokumen-

materiałem

tować .

§ 432. Wody mogą być odprowadzane do wyrobiska

lub zrobów sąsiednich zakładów górniczych po dokonaniu

uzgodnienia pomiędzy zainteresowanymi zakładami górniczymi i po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu państ­

wowego nadzoru górniczego.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego wyznacza osostancjami promieniotwórczymi oraz osoby dozoru ruchu

odpowiedzialne za prowadzenie pomiarów.

3. Zasady wykonywania pomiarów, ewidencji wyników

i oceny stanu zagrożenia radiacyjnego naturalnymi substancjami promieniotwórczymi określa załącznik 14 do rozporzą­

dzenia.

§ 435. 1. Kryteria oraz tryb zaliczania wyrobisk górniczych do poszczególnych klas zagrożenia radiacyjnego

naturalnymi substancjami promieniotwórczymi określają odrębne przepisy.

2. W wyrobiskach zaliczonych do klasy A zagrożenia

radiacyjnego obowiązuje kontrola środowiska pracy, a w wyrobiskach zaliczonych do klasy B zagrożenia radiacyjnego

obowiązuje kontrola środowiska pracy i dawek indywidualnych zatrudnionych w nich pracowników.

3. Wyrobiska zaliczone do zagrożonych radiacyjnie należy oznakować . Należy też zastosować odpowiednie środki

dla minimalizacji narażenia załogi.

4. Dla zmniejszenia stężenia produktów rozpadu radonu

w powietrzu należy, odpowiednio do lokalnych warunków

1) zwiększyć intensywność przewietrzania,

2) ograniczyć wypływ gazów ze zrobów, chodników i osa dników wodnych do wyrobisk, w których znajdują się

miejsca pracy, przez zastosowanie środków wentylacyjnych lub przez izolację zrobów,

3) zastosować niezależne przewietrzanie, kierując powiet rze z wyrobisk lub miejsc, w których występuje zagrożenie radiacyjne, do wylotowych prądów powietrza

z pominięciem miejsc pracy,

4)

izolować zbędne wyrobiska, w

których występuje za-

grożenie radiacyjne.

Rozdział

Zagrożenie

7

radiacyjne naturalnymi

promieniotwórczymi

5. Dla zmniejszenia zagrożenia spowodowanego wysubstancjami

§ 433. 1. W podziemnych zakładach górniczych w wyrobiskach zagrożonych radiacyjnie naturalnymi substancjami

promieniotwórczymi należy wprowadzić takie metody organizacji pracy i zwalczania zagrożenia radiacyjnego, aby

roczny równoważnik dawki dla osób pracujących w tych

zakładach nie przekroczył wartości 50 mSv, a w ciągu

kolejnych pięciu lat - wartości 100 mSv.

2. Wprowadza się następujące poziomy odniesienia

1) poziom inspekcyjny, określony rocznym efektywnym

równoważnikiem dawki, którego wartość wynosi 2 mSv,

2) poziom interwencyjny, określony rocznym efektywnym

równoważnikiem dawki, którego wartość wynosi 5mSv.

3. O występowaniu zagrożenia radiacyjnego oraz o jego

wpływie na zdrowie powinna być powiadomiona cała załoga

podziemnego zakładu górniczego, w którym występują wyrobiska zagrożone radiacyjnie.

§ 434. 1. W zakładzie górniczym powinny być prowa-

stępowaniem promieniotwórczych wód i osadów d%wych

należy, odpowiednio do lokalnych warunków

1) ujmować i odprowadzać wody wypływające z górotworu bezpośrednio do kanałów ściekowych lub rurocią­

gów wodnych,

2) wytrącać i usuwać promieniotwórcze osady, zgodnie

z obowiązującą dokumentacją.

6. Pracownicy zatrudnieni przy usuwaniu osadów

o stężeniu przekraczającym 150 kBq/kg powinni być wyposażeni w odzież ochronną, a przy pracach z suchymi od padami - w indywidualne środki ochrony dróg oddechowych oraz powinni być pouczeni o przestrzeganiu zasad

higieny.

§ 436. 1. Zabrania się lokowania promieniotwórczych

osadów w wyrobiskach górniczych i w zrobach, jeżeli może

to spowodować, przez migrację gazów lub wód, powstanie

zagrożenia radiacyjnego w czynnych wyrobiskach .

2. Miejsca lokowania promieniotwórczych osadów po winny być oznaczone na mapach wyrobisk górniczych .

-

Dzi ennik Ustaw Nr 67

Rozdział 8

Zagrożenie wyrzutami gazów i skał

1. Postanowienia wstępne

§ 437 . Zakłady górnicze eksploatujące złoże (pokłady)

zagrożone wyrzutam i gazów i skał powinny posiadać od powiednio zorgan i zowaną i wyposażoną służbę do spraw

zwalczania zagrożeń wyrzutami gazów i skał .

§ 438. Pracownicy zatrudnieni w polach zagrożonych

wyrzutami gazów i skał powinni być odpowiednio zaznajomieni z aktualnym stanem zagrożenia wyrzutami gazów i skał ,

z objawami tego zagrożenia oraz z zasadami postępowania

w wypadku wystąpienia wyrzutu gazów i skał lub objawów

tego zagrożenia .

§ 439. Prognozy i pomiary dla rozpoznania i kontroli

stanu zagrożenia wyrzutami gazów i skał , metody zwalczania

tego zagrożenia oraz wyznaczan ia stref odprężonych w po kładach (złożach) należy wykonywać zgodnie z zasadami

określ o nym i w załączniku nr 15 do rozporządzenia .

2. Z a g r o ż e n i e w y r z u t a m i m e t a n u i s kał w z a kład :-c h górniczych Górnośląskiego Zagłębia

Węglowego

§ 440. W pokładach węgla, których metanonośność jest

wyższCJ od 8 mJ/ Mg czystej substancji węglowej należy

prowadzić pomiary zwięzłości węgla i intensywności desorpcji metanu

1) po udostępnieniu pokładu ,

2) w wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach

węgla w odstępach nie przekraczających 200 m w płasz ­

czyźnie pokładu oraz dodatkowo w rejonach występują ­

cych zaburzeń geologicznych .

§ 441 . W razie stwierdzen ia w wyniku pomiarów, o któ rych mowa w § 440, wskaźnika zwięzłości węgla kamiennego

f%niższego od 0,3, stanowiącego umowną liczbę charakteryzującą zwięzłość węgla kamiennego, lub intensywności

desorpcji wyższej niż 1,2 kPa , należy wstrzymać dalsze

drążenie wyrobiska do czasu ustalenia przez kierownika

ruchu zakładu górniczego zasad dalszego bezpiecznego

prowadzenia robót.

§ 442. 1. W wyrobiskach korytarzowych kamiennych ,

przy odległości czoła przodka od pokładu węglowego nie

mniejszej niż 3 m, dalsze drążen i e należy poprzedzić pomiarem intensywności desorpcji metanu.

2. W razie stwierdzenia w wyniku pomiaru, o którym

mowa w ust. 1, intensywności desorpcji wyższej od 1,2 kPa

(120 mm H,O) należy wstrzymać prowadzenie wyrobiska do

czasu ustalenia przez kierownika ruchu zakładu górniczego

bezpiecznych warunków dalszego prowadzenia robót górniczych .

§ 443. 1. W pokładach węgla skłonnych do występo ;

wania wyrzutów metanu i skał należy prowadzić pomiary

zw i ęzłości węgla oraz pomiary intensywnośc i desorpcji metanu .

2. Pomiary, o których mowa w ust. 1, należy wykony -

Poz. 342

§ 444. W razie stwierdzenia w wyniku pomiarów, o któ rych mowa w § 440, intensywności desorpcji metanu ni ż s zej

od 1,2 kPa (120 mm H,O) i zwięzłości węgla wyższej od 0,3

(§ 441) , należy prowadzić badania wskaźników zagrożenia

wyrzutam i metanu i skał jak w pokładach zagrożonych

wyrzutami metanu i skał.

§ 445 . W wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach węgla zagrożonych wyrzutam i metanu i skał należy

wykonywać kontrolne pomiary intensywności desorpcji me tanu co najmniej raz na dobę .

§ 446 . 1. W razie stwierdzenia w wyniku pomiarów

kontrolnych , o których mowa w § 445, intensywności desorpcji metanu większej od 1,2 kPa (120 mm H,O) należy , co

najmniej raz na dobę , wykonać , oprócz pomiarów desorpcji,

dodatkowe pomiary

1) zwięzłości węgla pobranego z najmniej zwięzłej warst wy w czole przodka,

2)

ilości zwiercin.

2. Zaprzestanie dodatkowych pomiarów zwięzłości wę ­

gla i ilości zwiercin może nastąpić, jeżeli w trzech kolejnych

pomiarach intensywność desorpcji metanu nie przekracza

1,2 kPa (120 mm H,O) .

§ 447 . 1. W wyrobiskach korytarzowych drążonych

w pokładach węgla zagrożonych wyrzutami metanu i skał

pomiary intensywności desorpcji i ilości zwiercin należy

wykonywać w otworach o długości co najmniej 6 m,

w wypadkach gdy

1) wskaźniki zagrożenia nie są przekroczone, ale jedno cześnie występują inne objawy zagrożenia ,

2) występuje strefa zaburzeń geologicznych przerywają ­

cy.ch ciągłość pokładu - co najmniej 4 m przed zaburze niem, w zaburzeniu oraz 4 m poza zaburzeniem.

2. Pomiary, o których mowa w ust. 1, należy wykony dla oceny skuteczności zastosowanych metod

wać także

obniżenia zagrożenia.

3. W zawodnionym górotworze pomiary intensywności

desorpcji metanu i ilości zwiercin można wykonywać w ot worach o długości mniejszej niż określona w ust. 1.

§ 448. 1. W wyrobiskach korytarzowych kamiennych

przy odległości czoła przodka od pokładu węglowego za grożonego wyrzutami metanu i skał, nie mniejszej niż 3 m,

dalsze drążenie powinno być poprzedzone odwierceniem

otworów o długości co najmniej 4 m dla określenia intensywności desorpcji metanu .

2. Warunki drążenia wyrobiska na odcinku 3 m przed

pokładem oraz sposób otwarcia pokładu zagrożonego wy -

rzutami metanu i skał

górniczego.

określa

kierownik ruchu

zakładu

§ 449. W pokładach węgla skłonnych do występowan i a

wyrzutów metanu i skał albo zagrożonych takimi wyrzutami,

w wyrobiskach korytarzowych drążonych równolegle do uskoku, nasunięcia lub sfałdowania większego od grubości pokładu

należy co najmniej co 50 m wykonywać otwory rozpoznawcze

w kierunku zaburzenia dla zbadania zalegania skał .

wać w wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach

§ 450. W wyrobiskach korytarzowych drążonych w po -

węgla w odstępach nie przekraczających 50 m w płaszczyź­

nie pokładu oraz dodatkowo w rejonie występujących zabu -

kładach zagrożonych wyrzutami metanu i skał lub udostęp ­

n i ających te pokłady, w razie napotkania w wyniku

rzeń geolog icznych .

wykonywania otworu rozpoznawczego lub w wyniku drąże -

nia wyrobiska -

-

1856

zaburzenia geologicznego przerywającego

ciągłość pokładu lub powodującego zmianę jego grubości,

należy przodek zatrzymać, a następnie wykonać dodatkowe

otwory rozpoznawcze w celu zbadania przed przodkiem

calizny na głębokość co najmniej 6 m.

§ 451. 1. Ocenę stanu zagrożenia wyrzutami metanu

i skał w ścianach należy prowadzić na podstawie wyników

pomiarów wykonywanych w przodkach chodników przyścianowych .

2. W ścianach , w których wyprzedzenie chodnikami

przyścianowymi jest mniejsze niż 30 m, pomiary dla kontroli

stanu zagrożenia wyrzutami metanu i skał należy wykonywać

w otworach badawczych, rozmieszczonych co 25 m wzdłuż

-

Poz. 342

urządzenia metanometrii automatycznej

powinny wyłączać

elektryczne w czasie nie dłuższym niż 60 s po

przekroczeniu dopuszczalnej zawartości metanu w powietrzu.

urządzenia

§ 456. Pracownicy zatrudnieni lub przebywający w wyrobiskach korytarzowych, przewietrzanych z zastosowaniem

urządzeń wentylacji odrębnej, drążonych w pokładach zagrożonych wyrzutami metanu i skał lub udostępniających te

pokłady , powinni być wyposażeni w tlenowe aparaty ucieczkowe .

3. Z a g r o ż e n i e w y r z u t a m i g a z ó w i s kał w z a kładach górniczych Dolnośląskiego Zagłębia

Węglowego

ściany.

3. W razie wystąpienia w ścianie zaburzeń przerywają­

cych ciągłość pokładu , nie stwierdzonych i nie zbadanych

wcześniej wyrobiskami przyścianowymi, kontrolę i ocenę

stanu zagrożenia wyrzutami metanu i skał w ścianie należy

prowadzić w dostosowaniu do lokalnych warunków w zakresie wyznaczonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 457. 1. Przed rozpoczęciem robót górniczych w nowo udostępnianej części złoża lub pokładu powinna być

opracowana regionalna i lokalna prognoza zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

§ 452. W przodkach wyrobisk prowadzonych w po-

§ 458. 1. Prognoza regionalna zagrożenia wyrzutami

gazów i skał powinna zawierać ocenę skłonności pokładów

węgla lub skał towarzyszących do wyrzutów na podstawie

wyników badań wiertniczo-geologicznych oraz oznaczenia

gazonośności i zwięzłości węgla .

kładach zagrożonych wyrzutami metanu i skał lub udostęp­

niających te pokłady oraz w innych miejscach ustalonych

przez kierownika ruchu zakładu górniczego muszą znajdować się tablice, na których osoby przeprowadzające pomiary wskaźników zagrożenia wyrzutami metanu i skał

wpisują wyniki bezpośrednio po ich wykonaniu .

§ 453. 1. W razie stwierdzenia

1) intensywności desorpcji metanu w przedziale 1,2 + 2,0

kPa (120+200 mm H 2 0) przy zwięzłości węgla miniejszej niż 0,25 (§ 441) lub ilości zwiercin powyżej 4 dm 3

objętości z 1 mb otworu,

2)

intensywności desorpcji metanu powyżej 2,0 kPa (200

mm H 2 0),

urabianie w pokładach zagrożonych wyrzutami metanu

i skał należy zatrzymać do czasu ustalenia przez kierownika

ruchu zakładu górniczego, na podstawie opinii kopalnianego zespołu do spraw zwalczania zagrożenia wyrzutami

metanu i skał, warunków dalszego prowadzenia wyrobiska .

2. W wypadkach, o których mowa w ust. 1, należy

w zależności od warunków lokalnych, metody

zwalczania zagrożenia wyrzutami metanu i skał .

stosować,

2. W czasie prowadzenia robót górniczych w pokładach

zagrożonych wyrzutami gazów i skał należy wykonywać

prognozę bieżącą zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

2. Przy wykonywaniu

wierceń

z powierzchni

należy

przeprowadzić badania gazonośności i zwięzłości pokładów

węgla oraz analizę rozpadu rdzenia wiertniczego skał płon­

nych na dyski wypukło-wklęsłe lub łuski .

§ 459. Prognoza lokalna zagrożenia wyrzutami gazów

i skał powinna zawierać

1) ocenę skłonności pokładu węgla do wyrzutów na podstawie wyników badań gazonośności i zwięzłości z próbek węgla pobranych podczas wykonywania robót

udostępniających i przygotowawczych,

2)

ocenę skłonności skał płonnych do występowania wy-

rzutów na podstawie rozpadu rdzenia wiertniczego

pobranego z otworów wyprzedzających przodki kamienne w strefach, gdzie prognozą regionalną określono

skały płonne , skłonne do występowania wyrzutów.

§ 460. 1. Prognoza bieżąca zagrożenia wyrzutami gazów i skał powinna obejmować

§ 454. 1. Urabianie kombajnami w wyrobiskach korytarzowych drążonych w pokładach zagrożnych wyrzutami

metanu i skał może być stosowane, jeżeli

1) w

1) intensywność desorpcji metanu nie przekracza 1,2 kPa

(120 mm H 2 0),

2) w pokładach zaliczonych do drugiej kategorii zagroże­

nia, oprócz pomiarów, o których mowa w pkt 1 - pomiary objętości zwiercin z otworów.

2)

intensywność desorpcji metanu jest w przedziale

1,2+2,0 kPa (120+200 mm H 2 0) przy zwięzłości

węgla większej od 0,25 (§ 441) i ilości zwiercin nie

przekraczających 4 dm 3 ,

3) w odległości 4 m przed i za czołem przodka nie występują zaburzenia geologiczne przerywające ciągłość

pokładu .

2. Przodek chodnika drążonego kombajnem musi być

wyprzedzony otworem o długości nie mniejszej niż 10m.

§ 455. W polach zagrożonych wyrzutami metanu i skał

pokładach zaliczonych do

grożenia pomiary ciśnienia

pierwszej kategorii zagazów i intensywności

desorpcji gazów,

2. W razie stwierdzenia

1) ciśnienia dwutlenku węgla większego niż 30 kPa (0,3

at) lub ciśnienia metanu większego niż 80 kPa (0,8 at),

2) intensywności desorpcji większej nik 1,2 kPa,

3) objętości zwiercin większej niż 4 dm 3 z 1 mb otworu,

prowadzenie robót w przodku wyrobiska należy wstrzymać

do czasu ustalenia przez kierownika ruchu zakładu warunków bezpiecznego ich prowadzenia oraz w zależności od

warunków lokalnych stosować metody zwalczania zagrożenia wyrzutami gazów i skał.

-

§ 461. 1. Przy udostępnieniu pokładów węgla o grubości powyżej

0,4 m oraz przy drążen i u wyrobisk korytarzo wych w tych pokładach należy dokonywać pomiarów gazonośności pokładu i zw i ęzłości węgla w odstępach nie w i ęk ­

szych niż 200 m i w rejonie występujących zaburzeń geo logicznych.

2. W wyrobiskach kamiennych drążonych w strefach,

w których prognozą regionalną określono skały jako skłonne

do wyrzutów, należy przeprowadzać analizę rozpadu na

dyski lub łuski rdzen ia wiertniczego, uzyskanego z otworu

wiertniczego, wyprzedzającego przodek nie mniej niż o 6 m.

§ 462. 1. Przy eksploatacj i wiązki pokładów węgla na leży wybierać w pierwszej kolejności pokład nie zagrożony

lub najmniej zagrożony wyrzutam i gazów i skał .

2. Jeżeli wszystkie pokłady w

wiązce są

jednakowo

zagrożone wyrzutami , eksploatację należy rozpocząć od

pokładu, którego wybranie pozwoli na myksymalne odprężenie pozostałych pokładów .

3. Eksploatacja w

pokładzie odprężającym

powinna

wyprzedzać eksploatację w pokładzie odprężonym co naj-

mniej o dwukrotną odległość p i onową pomiędzy tymi pokładami , przy czym odległość ta nie może być mniejsza niż

30 m.

4. W szczególnych wypadkach odległość, o której mo wa w ust. 3, może być zmniejszona do 20 m, jeżeli nie

spowoduje to wzrostu zagrożenia wyrzutami gazów i skał .

5. Wyrobiska górnicze w pokładzie odprężonym powinny być prowadzone w strefie zasięgu wpływów odprężenia.

6. Eksploatacja pokładu odprężającego powinna być

prowadzona bez pozostawiania nie wybranych resztek. Resztki te mogą być pozostawione tylko w wyjątkowych

wypadkach, za zgodą właściwego organu państwowego

nadzoru górniczego, i powinny być naniesione na mapy

sąsiednich pokładów .

Poz. 342

2. Wiercenie otworów, o których mowa w ust. 1, w razie

gdy stwierdzi się wydmuch zwiercin i gazu, należy natych miast przerwać . Otworów tych nie należy pogłębiać .

3. W przodkach kamienno-węglowych dopuszcza s i ę

wiercenie wiertarkam i udarowymi w kamieniu, gdy

1) pomiary nie wykazują przekroczeń wielkości wskaź ­

ników, o których mowa w § 460 ust. 2,

2) calizna węglowa wyprzedza caliznę kam i enną co naj mniej o jeden zabiór.

§ 467. Wiercenie otworów o średn i cy powyżej 46 mm

wymaga zabezpieczenia otworu głowicą przeciwwyrzutową

lub w inny sposób, ustalony przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

§ 468. W wyrobiskach zagrożonych wyrzutami gazów

i skał urabianie mechaniczne oraz młotkami mechanicznymi

w przodkach jest dozwolone tylko w wypadkach, gdy

pomiary nie wykazują przekroczenia wielkości wskaźników ,

o których mowa w § 460 ust. 2, oraz pod warunkiem, że

przodek chodnika jest wyprzedzony otworem o długości nie

mniejszej niż 10m.

§ 469. 1. Przy drążeniu i przebudowie wyrob isk koryta rzowych należy stosować technologię zapobiegającą two rzeniu s i ę wyrw w stropie.

2. W razie powstania wyrwy w strop ie wyrobiska ,

należy ją niezwłoczn i e wypełnić .

§ 470. 1. W wyrobiskach kamiennych, przy zbliżaniu

do pokładu węgla lub warstw węgla skłonnych do

wyrzutów gazów i skał , należy tak dobrać zabiór, aby przed

pokładem węgla pozostała półka skalna o grubości co

najmniej 2 m.

się

2. Udostępnianie

2. Front ścianowy powinien być prostolinijny.

3. Służba mierniczo-geologiczna powinna przeprowa dzać kontrolę prostolinijności ścian nie rzadziej niż co 30

m postępu, a wyniki kontroli przekazywać kierownikowi

działu robót górniczych .

§ 464. 1. Chodniki przyścianowe prowadzone w pokładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał powinny wy-

przedzać front ściany co najmniej o 15 m albo być prowadzo ne równo z frontem ściany .

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w razie prowadzenia

chodników przyścianowych w odlegk>ści nie większej niż

3 m od zrobów w tym samym pokładzie .

§ 465. 1. Wyrobiska korytarzowe pochyłe w pokładach

zaliczonych do drugiej kategorii zagrożenia wyrzutam i ga zów i skał należy prowadzić po upadzie.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego może, w uzasadn ionych wypadkach, zezwolić na prowadzenie robót po

wzniosie.

§ 466 . 1. W pokładach zagrożonych wyrzutam i gazów

i skał wiercenie otworów w węglu należy wykonywać

wiertarkami obrotowymi.

.

lub warstwy węgla

może

zakładu górniczego.

§ 463. 1. Eksploatację pokładów węgla zagrożonych

wyrzutami gazów i skał należy prowadz i ć systemem ściano ­

wym .

pokładu

nastąpić na warunkach określonych przez kierownika ruchu

§ 471 . 1. Każde wyrobisko wybierkowe prowadzone

w

pokładzie zagrożonym

wyrzutami gazów i skał należy

przewietrzać niezależnym prądem powietrza .

2. Wyrobiska wymienione w ust. 1, w razie występowa ­

nia w pokładzie gazów z przewagą dwutlenku węgla , można

przewietrzać schodzącymi prądami powietrza .

§ 472. W wyrobiskach korytarzowych drążonych w po kładach zagrożonych wyrzutami gazów i skał lub w wyrobis-

kach udostępniających takie pokłady , przy występowan i u

gazów z przewagą dwutlenku węgla, wloty lutniociągów

ssących w przodku powinny być zlokalizowane przy spągu .

§ 473. 1. Pracownicy przebywający w wyrobiskach

w zakładzie górniczym eksploatującym pokłady węgla za grożone wyrzutami gazów i skał muszą być wyposażeni

w tlenowe aparaty ucieczkowe.

2. W przodkach wyrobisk w pokładach zaliczonych do

drug iej kategorii zagrożenia wyrzutami gazów i ska ł pracownicy wykonujący roboty określone przez kierown ika ruchu

zakładu górniczego powinni być wyposażen i dodatkowo

w tlenowe aparaty ucieczkowe natychmiastowego użycia .

3. W wyrobiskach górniczych wymienionych w ust.

1 powinny być utrzymywane stacje aparatów oddechowych,

podłączonych do ruroc i ągów sprężonego powietrza lub

rezerwowych, tlenowych aparatów ucieczkowych .

-

1858

4. Pracownicy, o których mowa w ust. 1, powinni być

przeszkoleni w zakresie prawidłowego używania tlenowego

aparatu ucieczkowego oraz innego sprzętu ochrony dróg

oddechowych.

2. W czasie wiercenia otworów, o których mowa w ust.

1, należy prowadzić obserwacje zjawisk gazowych, a po

zakończeniu wiercenia wykonać w otworach pomiary zawartości metanu i siarkowodoru .

§ 474. W wypadku gdy skutki wyrzutu gazów i skał

3. W razie występowania zjawisk gazowych, takich jak

wydmuchy gazów lub zwiercin albo zawartości metanu

w otworze powyżej 1 %, należy zrobić otwór kontrolny

długości 4 m w pobliżu poprzedniego otworu i wykonać

w nim pomiary ciśnienia i intensywności wypływu gazu .

mogą ujawnić się na powierzchni, kierownik ruchu zakładu

górniczego obowiązany jest ustalić z właściwym organem

samorządu terytorialnego strefę zagrożenia oraz sposób alarmowania i zabezpieczenia mieszkańców tej strefy przed

skutkami wypływu gazów na powierzchnię .

§ 475. 1. W wyrobiskach zagrożonych wyrzutami ga zów i skał należy stosować automatyczny pomiar zawartości

metanu lub dwutlenku węgla, połączony z automatyczną

sygnal i zacją alarmową, ostrzegającą załogę o przekroczeniu

dopuszczalnych zawartości tych gazów w powietrzu.

2. Czujniki do pomiaru dwutlenku węgla powinny być

zabudowane

1) w drążonych wyrobiskach korytarzowych oraz głębio ­

nych szybach bezpośrednio w przodku,

2) w wyrobisku przyścianowym z prądem powietrza wypływającym ze ściany - na odcinku do 10m od ściany.

3. Czujniki do pomiaru dwutlenku węgla należy umieszczać w wyrobisku na wysokości do 1 m od spągu , a czujniki

do pomiaru metanu pod stropem, w odległości nie większej

n i ż 10 cm od najwyższego punktu w świetle obudowy.

4. Próg alarmowy urządzeń, o których mowa w ust. 1,

należy nastawić na 1 % dwutlenku węgla oraz 2% metanu.

Przy przekroczeniu progu alarmowego należy niezwłocznie

wycofać ludzi.

5. W rejonowych prądach powietrza wypływających

z zagrożonych wyrobisk powinny być zabudowane urządze­

nia dla automatycznych pomiarów zawartości, odpowiednio

metanu lub dwutlenku węgla w powietrzu z rejestracją

wskazań w dyspozytorni.

6. Urządzenia metanometrii automatycznej powinny

wyłącza ć urządzenia elektryczne IN czasie nie dłuższym niż

60 s po przekroczeniu dopuszczalnej zawartości metanu

w powietrzu .

§ 476 . Przodowi, strzałowi , metaniarze i osoby dozoru

ruchu obowiązani są dokonywać, według zasad i w sposób

ustalony przez kierownika ruchu zakładu górniczego, kontroli

zawartości dwutlenku węgla w pokładach zagrożonych

wyrzutami gazów i skał .

4. Z a g r o ż e n i e w y r z u t a m i g a z ó w i s kał w z akładach górniczych wydobywających sól

§ 477 . 1. W wyrobiskach korytarzowych drążonych

w złożu zagrożonym wyrzutami gazów i skał powinny być

wykonywane wyprzedzające otwory badawcze, odwiercone

prostopadle do czoła przodka o długości co najmniej

o 1 m większej od zabioru przy urabianiu

1) w

złożu

zaliczonym do pierwszej i drugiej kategorii

wyrzutami gazów i skał - jeden otwór

odwiercany w osi wyrobiska,

zagrożenia

2) w złożu zaliczonym do trzeciej kategorii zagrożenia

wyrzutami gazów i skał - dwa otwory odwiercone przy

lewym i prawym ociosie wyrobiska pod kątem 30° do osi

wyrobiska .

4. W razie stwierdzen ia w otworze ciśnienia gazu więk­

szego niż 20 kPa (0,2 at) lub intensywności wypływu gazu

większej niż 0,5 dm' j min ., należy wstrzymać prowadzenie

robót w przodku do czasu ustalenia przez kierownika ruchu

zakładu górniczego warunków dalszego ich prowadzen ia.

§ 478. Urabianie mechaniczne w złożach zagrożonych

wyrzutami gazów i skał może być prowadzone w zakresie i na

warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu

górniczego i zatwierdzonych przez właściwy organ państ ­

wowego nadzoru górniczego.

§ 479. W wyrobiskach prowadzonych w złożu zagro żo ­

nym wyrzutami gazów i skał roboty strzałowe należy wyko nywać metodą centralnego strzelania, po wycofaniu załogi ze

strefy zagrożenia skutkami wyrzutu .

§ 480. W złożu zaliczonym do drugiej lub trzeciej kate gorii zagrożenia wyrzutami gazów i skał wiercen ie otworów

wielkośrednicowych powinno być prowadzone wiertnicami

wycinającymi w kierunku z góry w dół .

§ 481 . 1. W wyrobiskach wykonywanych metodą łu­

gowania w polach drugiej lub trzeciej kategorii zagrożenia

wyrzutami gazów i skał uruchamianie i zatrzymywanie na trysków w przodkach musi się odbywać zdalnie.

2. Zawór zdalnego uruchamiania i zatrzymywania na trysków powinien być zlokalizowany w odległości nie mniej szej niż 100 m od czoła przodka wyrobiska i powinien być

umieszczony w świeżym prądzie powietrza dopływającym do

tego wyrobiska .

3. Wejście ludzi do przodka może nastąpić nie wcześn i ej

niż po 15 minutach od chwili zamknięcia zaworu, o którym

mowa w ust. 2.

§ 482 . W złożu zaliczonym do trzeciej kategorii zagroże ­

nia wyrzutami gazów i skał należy stosowaĆ urządzenia

metanometrii automatycznej wyłączające urządzen i a elek trycz.ne w czasie nie dłuższym niż 60 sekund po przekroczeniu dopuszczalnej zawartośc i metanu w powietrzu .

§ 483. Pracownicy zatrudnieni i przebywający w polach

zagrożonych wyrzutami gazów i skał powinni być wyposaże ­

ni w tlenowe aparaty ucieczkowe w zakresie ustalonym przez

kierownika ruchu zakładu .

DZIAŁ

VI

Maszyny i inne urządzenia zakładu górniczego

Rozdział I

1. Postanowienia ogólne

§ 484. 1. Maszyny i inne urządzenia powinny być

utrzymywane w stanie zgodnym z dokumentacją techniczną,

a ich ruch prowadzony zgodnie z warunkami ustalonymi

w zezwoleniu na oddanie do ruchu .

-

2. Konserwacje oraz naprawy maszyn i innych urządzeń

powinny być wykonywane zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową producenta .

§ 485. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiązany jest do spowodowania opracowania i doręczenia

pracownikom obsługi maszyn i innych urządzeń szczegóło­

wych instrukcji uwzględniających występujące zagrożenia.

2. Pracownicy obsługujący maszyny i inne urządzenia

powinni posiadać odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia

do obsługi danej maszyny lub urządzenia. Dokument (identyfikator) stwierdzający uprawnienie pracownicy powinni

posiadać przy sobie.

§ 486. Maszyny i inne urządzenia podlegają odbiorowi

technicznemu po ich zainstalowaniu, w sposób ustalony

w rozporządzeniu albo gdy brak przepisów w tym zakresie

w rozporządzeniu - w sposób ustalony przez kierownika

działu energomechanicznego.

§ 487. Za prawidłowe użytkowanie i obsługę maszyn

i innych urządzeń odpowiedzialne jest kierownictwo tego

oddziału ruchu zakładu górniczego, który bezpośrednio je

użytkuje .

§ 488. 1. Osobom nie uprawnionym nie wolno wykosamodzielnie żadnych czynności przy maszynach

i innych urządzeniach.

nywać

2. Zabrania się naprawy maszyn i innych urządzeń

w czasie ich ruchu, a także bezpośredniego smarowania

i czyszczenia części ruchomych. Prace takie można wykonywać tylko po zatrzymaniu maszyny lub urządzenia, zabezpieczeniu przed samoczynnym przemieszczeniem oraz zabezpieczeniu stanu wyłączenia dopływu energii.

§ 489. 1. Pomieszczenia ruchu zakładu górniczego,

w których zainstalowane są maszyny i inne urządzenia, ze

względu na możliwość dostępu do nich osób postronnych

powinny być zakwalifikowane do następujących rodzajów

1) pomieszczenia zamknięte,

2) pomieszczenia otwarte,

3) pomieszczenia ogólnie dostępne.

2. Kierownik działu energomechanicznego zobowiąza­

ny jest do dokonania klasyfikacji pomieszczeń, o których

mowa w ust. 1, i ustalenia sposobów zabezpieczenia wejść

oraz sporządzenia wykazu osób upoważnionych do przebywania w nich.

§ 490. 1. Dla maszyn

wyciągowych, turbozespołów,

głównych sprężarek, kotłów, głównych wentylatorów, pomp

głównego

odwadniania, głównych rozdzielni wysokiego

i średniego napięcia oraz stacji odmetanowania należy prowadzić ewidencję uszkodzeń, dokonywanych przeglądów,

napraw, czasu pracy, wymiany części oraz wyników od.

czytów przyrządów pomiarowych.

2. Obowiązek ewidencji wyników odczytów przyrzą­

dów pomiarowych nie dotyczy maszyn wyciągowych.

§ 491 . 1. Maszyny i inne urządzenia wyszczególnione

w § 490, pracujące w ruchu ciągłym, powinny być pisemnie

przekazywane i przejmowane przez pracowników obsługi

w miejscu ich pracy.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy maszyn i innych urządzeń

zautomatyzowanych, pracujących bez obsługi.

Poz. 342

§ 492. 1. Pracownicy obsługujący maszyny i inne urzą­

dzenia zobowiązani są do

1) zapoznania się ze stanem technicznym maszyny lub

urządzenia przed przejęciem obsługi,

2) zawiadomienia osób dozoru ruchu o wszystkich brakach

i usterkach,

3) zabezpieczenia maszyny i urządzenia przed przypadkowym przemieszczeniem lub samoczynnym uruchomieniem,

4) ostrzeżenia bezpośrednio przed uruchomieniem osób

znajdujących się w zasięgu pracy tych maszyn i urzą­

dzeń,

5) zabezpieczenia stanu wyłączenia maszyn i urządzeń po

skończonej pracy i wyłączenia spod napięcia urządzeń

elektroenergetycznych.

2. Przy centralnym lub zdalnym sterowaniu urządzeń

i maszyn należy ostrzec obsługę o zamiarze uruchomienia ich

wyraźnym sygnałem akustycznym lub świetlnym albo obydwoma jednocześnie.

§ 493. 1. Urządzenia dźwignicowe i zbiorniki ciśnie­

niowe w wyrobiskach powinny być poddawane badaniom

technicznym przez rzeczoznawców.

2. Wykaz, zakres i częstotliwość badań technicznych,

o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 16 do

rozporządzenia .

§ 494. 1. W zakładach górniczych powinna być prowadzona ewidencja aparatury i urządzeń pomiarowych, wraz

z udokumentowaniem ich legalizacji, uwierzytelnienia lub

okresowego sprawdzania, zgodnie z ogólnie obowiązujący­

mi przepisami.

2. Kierownik działu energomechanicznego obowiązany

jest ustalić okresy sprawdzania urządzeń pomiarowych nie

podlegających legalizacji lub uwierzytelnienia przy uwzględ­

nieniu warunków ich użytkowania.

§ 495. 1. W obiektach zakładu górniczego na powierzchni przejścia obok maszyn i innych urządzeń powinny być

oznakowane, zabezpieczone i prawidłowo utrzymane. ich

szerokość powinna wynosić co najmniej 0,7 m, a wysokość

co najmniej 1,8 m.

2. Krawędzie otworó.v w pomostach i w zbiornikach

otwartych na powierzchni oraz w wyrobiskach powinny być

zabezpieczone krawężnikami o wysokości minimalnej 0,15

m oraz dodatkowo poręczami na wysokość co najmniej

1,1 m.

3. Otwory wsypowe do zbiorników oraz zbiorniki wgłę­

bne na powierzchni i w wyrobiskach powinny być otoczone

poręczami na wysokość co najmniej 1,1 m i dodatkowo mogą

być nakryte kratą metalową o otworach nie większych niż

0,25 x 0,25 m.

§ 496. Zbiorniki w obiektach zakładu górniczego na

powierzchni i w wyrobiskach powinny być zaopatrzone

w klamry, drabiny lub urządzenia umożliwiające wejście

obsługi do zbiornika.

§ 497. Używane w przepisach działu VI rozporządzenia

określenie "inspektor do spraw urządzeń budowy przeciwwybuchowej" oznacza osobę fizyczną posiadającą wiadomości specjalistyczne w oznaczonej dziedzinie, wskazaną

przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.

-

Rozdział

-

Poz. 342

Rozdział

2

Urządzenia głównego odwadniania

Obudowy zmechanizowane i maszyny urabiające

§ 498. 1. Obudowy zmechanizowane powinny speł­

niać następujące warunki

1) urządzenia sterujące obudową powinny być tak rozmieszczone, aby wykluczały możliwość przypadkowego

uruchomienia sekcji lub zestawu ,

3

§ 507. 1. Urządzenia, wraz z układami głównego odwadniania, powinny umożliwiać odprowadzenie najwyższe­

go dobowego dopływu wody w czasie nie dłuższym niż 20

godzin.

2. Komory pomp i rozdzielni zasilających urządzenia

powinny być lokalizowane w pobliżu szybów.

2) sterowanie sekcją powinno być wykonane jako przyleg łe , jeżeli sekcją steruje się ręcznie ,

głównego odwadniania

3) przewody zasilające zestawy obudów nie mogą ograni czać swobodnego przejścia ludzi oraz dostępu do ma szyny urabiającej,

3. W rejonie komory pomp głównego odwadniania

powinien znajdować się system zbiorników wodnych (chodników) , składający się co najmniej z dwóch niezależnych

zbiorników.

4) wymagania wytrzymałościowe i konstrukcyjne, w tym

także dotyczące wymiarów przejścia dla ludzi, powinny

być zgodne z normami wprowadzonymi do obowiąz­

kowego stosowania.

2. Obudowa zmechanizowana nie może być eksploato wana, jeżeli zużycie jej elementów przekracza wartości dopuszczalne.

§ 499. W ścianach o nachyleniu powyżej 12° kombajny

powinny być zabezpieczone przed zsuwaniem się przez

zastosowanie kołowrotów bezpieczeństwa z linami o współ ­

czynniku bezpieczeństwa nie mniejszym niż 6 lub dwóch

niezależnych układów hamulcowych, albo innych urządzeń

zabezpieczających dopuszczonych do stosowania w zakła­

dach górniczych na podstawie odrębnych przepisów.

§ 500. W ścianach o nachyleniu powyżej 25° kombajny

powinny być prowadzone bezcięgnowym systemem posuwu i sterowane radiowo .

§ 501. Przemieszczanie kombajnu

ścianowego

przy

użyciu otwartego łańcucha wymaga zastosowania urządzeń

tłumiących drgania łańcucha (biczowanie).

§ 502. Na całej długości kombajnu ścianowego od

strony stanowiska obsługi powinno być możliwe wyłączenie

kombajnu i przenośnika oraz ich zablokowanie.

§ 503. Każdy kombajn powinien być wyposażony

w urządzenia zraszające oraz w urządzenia gaśnicze , jeżeli

w układzie hydraulicznym nie zastosowano oleju spełniają­

cego warunki trudnopalności.

§ 504. Przy pracy kombajnu chodnikowego nachylenia

podłużne i poprzeczne wyrobiska nie powinny przekraczać

wartości, przy których może nastąpić samozsunięcie kombajnu .

§ 505. 1. Strugi powinny być wyposażone

1) w urządzenia pozwalające na zatrzymanie i zablokowanie napędów struga i przenośnika z miejsc odległych od

siebie nie więcej niż 10m wzdłuż ściany,

2) w urządzenie zapobiegające wjechaniu głowicy strugo wej na napęd .

2. Wymagania określone w ust. 1 nie mają zastosowania

do strugów, których głowice poruszają się ruchem innym niż

posuwisto- zwrotny.

4. Nie są wymagane zbiorniki wodne w rejonie komory

pomp na tych poziomach, z których można sprowadzić wodę

odpowiednio przygotowaną drogą na niższy poziom posiadający wystarczające urządzenia odwadniające i dostateczną

pojemność zbiorników wodnych zapewniających również

zmagazynowanie wody sprowadzanej z wyższych poziomów.

5.

Pojemność czynnych zbiorników wodnych powinna

wystarczyć co najmniej na 12-godzinny dopływ do wyrobisk

wody pochodzącej z dopływu naturalnego i podsadzki.

6. W razie gdy układy głównego odwadniania umoż­

odprowadzenie najwyższego dobowego dopływu

wody w czasie krótszym niż 20 godzin, pojemność zbiorników wodnych określona w ust. 5 może być odpowiednio

zmniejszona za zgodą właściwego organu państwowego

nadzoru górniczego.

liwiają

7. Zbiorniki wodne należy utrzymywać w stanie zapewniającym funkcjonalność odwadniania.

§ 508. 1. Komory pomp głównego odwadniania na

poziomach o dopływie wody ponad 1 m 3/ min . powinny być

wyposażone co najmniej w 3 pompy.

2. Jeżeli komora pomp jest wyposażona w zespoły

pomp, to liczba pomp w zespołach powinna wynosić co

najmniej

1) przy 2 pompach pracujących w zespole -

5 pomp,

2) przy 3 pompach pracujących w zespole -

7 pomp.

3. W komorze pomp głównego odwadniania powinny

stale znajdować się w pełnej gotowości ruchowej następują­

ce ilości pomp

1) w komorach wyposażonych w ~ pompy -

2 pompy,

2) w komorach wyposażonych w zespoły pomp, o których

mowa w ust. 2 - dwa zespoły pomp.

§ 509. 1. Urządzenia głównego odwadniania powinny

posiadać co najmniej dwa rurociągi tłoczne o łącznej przepustowości nie mniejszej niż łączna wydajność znamionowa

wymaganej liczby za instalowanych pomp, przy prędkości

przepływu nie większej niż 3 m/ s.

2. Każda pompa powinna posiadać możliwość niezależ­

nego tłoczenia co najmniej do dwóch rurociągów tłocznych.

§ 506 . Nowo instalowane urządzenia strugowe powinny być wyposażone w urządzenia zraszające wzdłuż trasy

ciągi tłoczne i zasuwy nie mogą być eksploatowane, jeżeli ich

przenośnika .

zużycie przekracza wartości dopuszczalne.

§ 510. Zawory bezpieczeństwa, zawory zwrotne, ruro -

-

§ 511 . 1. W komorach pomp i komorach rozdzielni

zasilającej główne odwadnianie powinna być zapewniona

1)

bezpośrednia łączność telefoniczna z dyspozytorem ru chu tak wykonana , aby w razie zatapiania poziomu , na

którym zlokalizowana jest komora głównego odwad niania, nie nastąpiła przerwa w łączności ,

2) sygnalizacja alarmowa zagrożenia wodnego działająca

w razie przekroczenia najwyższego dopuszczalnego po ziomu wody w rząpiu komory pomp lub w zbiorniku

wodnym .

2. Komory, o których mowa w ust. 1, powinny być

zabezpieczone przed możliwością wdarcia się wody powo dującego unieruchomienie rozdzielni i pompowni.

Rozdział

4

Transport pionowy i w wyrobiskach o nachyleniu

powyżej 45°

1. Postanowienia wstępne

§ 512. 1. Przepisy § 512- 616 określają warunki pro wadzenia ruchu górniczych wyciągów szybowych, zwanych

dalej wyciągami szybowymi, przeznaczonych do

1) jazdy ludzi,

2)

3) transportu materiałów i urządzeń ,

4) transportu pomocniczego.

1) wyciągów stanowiących stałe urządzenia transportowe

w szybach (szybikach) czynnych ,

2)

wyciągów pomocniczych stałych lub

w szybach (szybikach) czynnych ,

3)

wyciągów użytkowanych przy głębieniu szybów (szybi -

przewoźnych

ków).

§ 513. Wyciągi szybowe należy budować i obsługiwać

zgodnie z wymaganiami określonym i w załączniku nr 17 do

rozporządzenia .

§ 514. Oddanie do ruchu wyciągu szybowego wymaga

1) zezwolenia właściwego organu państwowego nadzoru

górniczego po wprowadzeniu w czynnych wyciągach

a) zwiększenia ustalonych · parametrów

i prędkości jazdy,

obciążenia

b) zmiany głębokości ciągnienia lub uruchomienia no wych poziomów,

c) zmiany funkcji wyciągu ,

d) zmiany typu maszyny wyciągowej,

e) zmiany układu hamulcowego w zakresie sposobu

działania i sterowania,

f) nowych układów napędowych, sterowania, zasilania

i zabezpieczeń ruchu wyciągów lub wprowadzenia

zmian sposobu ich działania ,

sygnalizacji

h) zmiany konstrukcj i zbrojenia szybowego.

2) zezwolenia kierownika ruchu zakładu górniczego dla

czynnych wyciągów po wprowadzeniu innych zmian niż

określone w pkt 1 .

§ 515. 1. Co najmniej na mi e siąc przed rozpoczęciem

budowy lub dokonywan ia zmian , o których mowa w § 514

pkt 1, kierownik ruchu zakładu górniczego powinien powiadomić właściwy organ państwowego nadzoru górniczego

o zakresie planowanych robót i posiadaniu kompletnej

dokumentacji technicznej .

2. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego

dokonuje oceny dokumentacji tech nicznej, o której mowa

w ust. 1.

§ 516 . 1. Zezwolenie, o którym mowa w § 514

pkt 1, wydaje się na podstawie dokumentacji górniczego

wyciągu szybowego lub dodatku do dokumentacji gór niczego wyciągu szybowego oraz protokołu komisyjnego

odbioru technicznego, jeżel i warun ki dopuszczenia urządzeń

lub układów nie stanowią inaczej .

2. Dokumentacja górn iczego wy c iągu szybowego powinna zawierać

2) arkusz opisowy (charakterystykę techniczną) lin oraz

zestawienie obciążeń lin wyciągowych wyrównawczych i prowadniczych,

2. Przepisy określone w ust. 1 stosuje się do

urządzeniach

naruszających dotychczasowe warunki prowadze nia

ruchu ,

1) arkusz opisowy (charakt erystyk ę techn i czną) wyciągu

szybowego z wyszczególnieniem dokumentacji technicznej. na podstawie której sporządz on o do k umentację

górniczego wyciągu szybowego,

ciągnienia urobku,

g) w

Poz. 342

szybowej

zmian

3) plan, z uwidocznieniem na nim położenia szybu, wieży

wyciągowej i budynku maszyny wyc i ągow ej , dróg doja zdowych oraz innych obiektów znajdujący c h się w po bliżu szybu,

4) rysunek rzutu pionowego wyciągu szybowego z okreś ­

leniem danych charakterystycznych oraz wymiarów zasadniczych dotyczących

a) położenia maszyny wyciągowej względem wieży

szybowej i kół linowych, z uwzględnieniem kątów

nabiegania i odchylenia lin przy kołach linowych

i maszynie wyciągowej ,

b) belek odbojowych i podchwytów samoczynnych

z określeniem wysokości spadku naczynia wyciągo ­

wego na podchwyty,

c) elementów nadszybia i poszczególnych podszybi,

z zaznaczeniem pomostów do wsiadania i wysiada nia oraz poziomów za - i wyładowczy c h ,

d) skrajnych położeń technologicznych naczyń wycią ­

gowych,

e) dróg przejazdu naczyń wyciągowych w wieży

i w rząpiu oraz urządzeń hamujących zabudowanych

na tych drogach,

5) rysunek rzutu poziomego maszyny wyciągowej i wieży

szybowej. z zaznaczeniem ich usytuowania względem

szybu,

6) rysunek tarczy szybowej. ze szczegółowym naniesieniem wyposażenia , odstępów ruchowych i głównych

wymiarów zbrojenia szybowego, a w przypadku zmiennych przekrojów szybu - rysunek tarczy szybowej dla

każdego z przekrojów,

-

7) rysunek mocowania dźwigarów do obmurza szybu oraz

prowadników do dźwigarów ,

8)

uproszczoną dokumentację t echn i czną napędu maszyny

wyciągowej ,

9)

uproszczoną dokumentację techniczną sygnalizacji szy-

bowej,

10) obliczenia krytycznych i dopuszczalnych przyspieszeń

i opóźnień dla maszyny wyciągowej z kołem pędnym,

11) schemat układu hamulcowego maszyny wyciągowej

oraz schemat układu sterowania, zasilania i zabezpieczeń hamulców,

12) obliczenia skuteczności działan i a hamulców, a przy

maszynach z kołem pędnym - dodatkowo wynik sprawdzenia hamulca ze względu na możliwość poślizgu liny,

13) zestawienie wyników obliczeń skuteczności działania

urządzeń hamujących na drogach przejazdu w wieży

i rząpiu,

14) decyzje dopuszczające do stosowania elementów wyciągu szybowego,

15) zezwolenia na odstępstwa od wymagań przepisów

i norm wprowadzonych do obowiązkowego stosowania .

3. Dodatek do dokumentacji górniczego wyciągu szybowego, sporządzony w związku ze zmianami wprowadzonymi w wyciągu szybowym, musi zawierać te dokumenty

wymienione w ust. 2, które dotyczą wprowadzonych zmian .

4. Dokumentacje, o których mowa w ust. 2 i 3, powinny

-

Poz. 342

zużycie przekroczy 50 % pierwotnego wymiaru nominalnego

bądź minimalnej wartości określonej w dokumentacji tech nicznej lub nastąpi trwałe odkształcenie w stopniu uniemoż­

liwiającym dalsze użytkowanie .

§ 521 . W szybach i urządzeniach towarzyszących ciągi

komunikacyjne powinny być stale utrzymywane w stanie

zapewniającym bezpieczne i swobodne przejście .

§ 522. 1. Pod względem wielkości wyciągi w szybach

czynnych dzielą się na

1) duże, o

prędkości

ruchu

powyżej

4 m/ s i ciężarze

użytecznym przekraczającym 50 kN ,

2) średnie, w których nie są przekroczone: prędkość 4 m/ s

i ciężar użyteczny 50 kN ,

3)

małe, w których nie są przekroczone

a) liczba osób w klatce b)

prędkość -

c)

ciężar użyteczny -

10,

2 m/ s,

20 kN ,

4) pomocnicze, tzn .

a) awaryjno-rewizyjne,

b) ratownicze,

c)

małe wyciągi materiałowe .

2. Kierownik ruchu zakładu górn iczego powinien dokonać podziału wyciągów szybowych na klasy intensywności

ruchu zgodnie z następującymi kryteriami

być

1) klasa l, w której liczba ciągnięć na dobę przekracza 100,

1) podpisane przez kierownika jednostki organizacyjnej,

która je sporządziła, lub osobę przez niego uprawnioną ,

2) klasa II , w której liczba ciągnięć na dobę nie przekracza

100,

2) zatwierdzone przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

załącznika nr 17 do rozporządzenia .

§ 517. 1. Zezwolenie, o którym mowa w § 514 pkt 2,

wydaje s i ę na podstawie dokumentacji wprowadzonych

zmian sporządzonej w formie karty zmian i protokołu odbioru

technicznego.

2. Karta zmian musi być zatwierdzona przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

3. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wraz z protokołem odbioru i kartą zmian musi być dołączone do dokumen-

tacji górniczego wyciągu szybowego.

§ 518. 1. Wyciąg szybowy, wraz z urządzeniami towarzyszącymi , powinien być stale utrzymywany w stanie zgodnym z dokumentacją techniczną górniczego wyciągu szybowego .

i zapewnić warunki ich kontroli zgodnie z postanowieniami

2. Wy P o s a ż e n i e s z y b u

§ 523. 1. Zbrojenie szybu powinno być utrzymywane

tak, aby odstępy ruchowe nie były mniejsze niż

1) przy prowadzeniu naczyń wyciągowych po prowad nikach sztywnych

a) 100 mm - pomiędzy naczyniami na odcinku ich

mijania się w szybie,

b) 80 mm - między naczyniem a obudową szybu lub

konstrukcjami zabudowanymi w szybie,

c) 30 mm - między naczyniem a dźwigarami szybowymi, do których mocowany jest prowadnik, lub elementami tego mocowania,

2. Urządzenia i zabezpieczenia mogą być eksploatowane tylko pod warunkiem pełnej spraw n ości technicznej.

2) przy prowadzeniu naczyń wyciągowych po prowadnikach linowych

§ 519. Zużycie elementów wieży szybowej nie może

a) 300 mm - między naczyniami na odcinku ich mijania

się w szybie bez lin odbojowych lub 200 mm w szybie

z linami odbojowymi między naczyniami,

przekroczyć

stanu granicznego, przy którym naprężenia

w elementach nośnych wieży przekroczą wartości dopuszczalne w warunkach obciążeń ruchowych i awaryjnych

określonych w dokumentacji techn icznej .

§ 520. Elementy stalowego zbrojenia szybowego, konstrukcji przedziału drabinowego, zamknięć przeciwpożaro­

wych, uszczelnienia zrębu szybu, konstrukcji pomocniczych

w szybie, takich jak pomosty, belki wspornikowe, podparcia

rurociągów, uchwyty kablowe itp., należ y wymienić , jeżeli ich

b) 240 mm - między naczyniem a obudową szybów

oraz między naczyniem a konstrukcjami zabudowanymi w szybie bez lin odbojowych lub 150 mm

z linami odbojowymi .

2. W szybach, w których prędkość przepływu powietrza

jest większa niż 8 m/ s, odstępy ruchowe określone w ust.

1 pkt 2 powinny być powiększone o 50 %.

-

§ 524. 1. Przy sztywnym prowadzeniu naczyń po prowadnikach stalowych styki dwóch sąsiednich prowadników

nie mogą mieć

1)

przesunięć

w

płaszczyznach

czołowych

i bocznych

-

Poz. 342

odległości osi górnego koła linowego (koła pędnego) od

belek podtrzonowych .

2. Osłony pod kolami linowymi na wieży należy utrzymywać w stanie zapewniającym swobodne ujście wody.

większych niż 2 mm,

2) szczelin pomiędzy prowadnikami większych niż 5 mm.

2. W odniesieniu do prowadników drewnianych tolerancje określone w ust. 1 powinny odpowiednio wynosić

4 mm (ust. 1 pkt 1) i 8 mm (ust. 1 pkt 2).

§ 525 . 1. Prowadniki linowe i liny odbojowe powinny

być użytkowane w stanie stałego naprężenia siłami okreś ­

lonymi w dokumentacji technicznej .

2. Tuleje stabilizujące liny prowadnicze i odbojowe

powinny zapewniać swobodne przemieszczanie się liny

w kierunku pionowym .

§ 526 . Dla ewakuacji ludzi z naczyń wyc i ągowych awaryjnie unieruchomionych w szybie powinna być opracowana

instrukcja określająca sposób prowadzenia ewakuacj i, sprzęt

pomocniczy służący do tego celu oraz miejsce jego przechowywania. Instrukcja ta powinna być zatwierdzona przez

kierownika działu energomechanicznego.

§ 527 . Wycieki wody zza obudowy szybu należy ująć

i odprowadzić do rząpia lub innego zbiornika .

§ 528. 1. Rząpie należy odwadniać i utrzymywać bez

zanieczyszczeń

1) dla wyciągów szybowych bez liny wyrównawczej co

najmniej na odcinku drogi przejazdu, łącznie z dźwiga­

rem podporowym prowadników zgrubionych,

2) dla wyciągów szybowych z liną wyrównawczą , tak aby

odległość od łuku nawrotu liny wyrównawczej w jej

najniższym położeniu do najwyższego poziomu wody

lub zanieczyszczenia wynosiła co najmniej 2 m,

3) dla wyciągów szybowych z linowym prowadzeniem

naczyń, tak aby odległość od konstrukcji zamocowania

prowadników linowych lub lin odbojowych , lub od

dolnej krawędzi ich obciążników do najwyższego poziomu wody lub zanieczyszczenia wynosiła co najmniej

2 m.

2. Poziom wody w rząpiu powinien być sygnalizowany

do stanowiska maszynisty wyciągowego lub stanowiska

sygnalisty na najniższym poziomie.

§ 529. Jeżeli rząpie nie jest odwadniane grawitacyjnie,

to pompy w nim zabudowane powinny być utrzymywane

w stanie sprawności, tak aby zachowane było 100% rezerwy

wydajności w stosunku do nominalnego dopływu wody.

§ 530. 1. Odległość łuku nawrotu lin wyrównawczych

od belki stacji zwrotnej nie może przekraczać 2 m w warunkach postoju nie obciążonych naczyń wyciągowych.

2. Nieprawidłowość pracy liny wyrównawczej (lin)

w nawrocie powinna być sygnalizowana do stanowiska

maszynisty wyciągowego.

§ 531. Na drodze przejazdu naczynia wyciągowego nie

mogą znajdować się żadne urządzenia ani konstrukcje stanowiące przeszkodę ·

§ 532 . 1 . Wychylenie wieży z pionu w czasie jej eksploatacji nie może być większe niż 1/ 500 wysokości wieży, tj .

§ 533. Pomieszczenia wieżowych maszyn wyciągo ­

wych powinny by ć tak wyposażone i utrzymywane, aby

możliwa była ewakuacja ludzi z tych pomieszczeń w razie

powstania zagrożenia pożarowego .

§ 534. 1. W wieży szybowej nie mogą znajdować się

elementy konstrukcyjne lub inne urządzenia , których odległość od lin wyciągowych byłaby mniejsza niż 100 mm.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy odległości lin od przyrządów pomiarowych i czujników.

§ 535. Zanieczyszczenie smarami lub olejami prowadników hamujących oraz elementów gumowych i powierz chni roboczych w urządzeniach hamujących typu ciernego

jest niedopuszczalne.

§ 536 . Po każdym wjechaniu naczyniem wyciągowym

w urządzenie hamujące należy wstrzymać ruch wyciągu do

czasu zbadania skutków i ustalenia przyczyn tego zdarzenia

oraz doprowadzenia urządzenia hamującego do stanu zapewniającego jego skuteczne działanie .

§ 537 . 1. Z a mknięcia przeciwpożarowe zrębu szybu

wdechowego pow inny umożliwiać zamknięcie szybu w czasie nie dłuższym niż 15 min.

2. Wszystkie inne połączenia szybu z powierzchnią

rurowe lub kablowe, otwory przepustowe itp.)

powinny być zabezpieczone przed wdarciem się wody .

(kanały

§ 538. Temperatura powietrza przepływającego przez

szyb nie może być niższa niż + 2°C.

§ 539 . Łożyska toczne kół linowych należy okresowo

obracać w kadłubie . Należy także uzupełniać smar w łożys­

kach . Czas obracania łożysk powinien być ustalony przez

kierownika działu energomechanicznego. Smar w łożyskach

należy wymi e nia ć nie rzadziej niż co 3 lata .

3. N a c z y n i a w y c i ą g o w e

§ 540. Prowadnice toczne powinny być tak wyregulo wane, aby nawet przy dopuszczalnym ich zużyciu nie wy stępowało w czasie ruchu stykanie się prowadnic ślizgowych

z prowadnikami szybowymi .

§ 541 . Luz z każdej strony

pomiędzy

prowadnicami

ślizgowymi a nowo zabudowanym sztywnym prowadnikiem,

odniesiony do symetrycznego położenia naczyń , nie może

być mniejszy niż 3 mm przy prowadniku stalowym i 6 mm

przy prowadniku drewnianym .

§ 542. 1. Podczas eksploatacji naczyń wyciągowych

największy dopuszczalny luz pomiędzy prowadnicami śliz ­

gowymi a prowadnikami przy stosowaniu prowadnic tocz nych powinien wynosić

1) nie więcej niż 15 mm z każdej strony, przy prowadnicach

tocznych zamocowanych sztywno do naczynia,

2) nie więcej niż 25 mm z każdej strony, przy prowadnicach

tocznych sprężyście połączonych z naczyniem wyciągo ­

wym .

Dzienn ik Ustaw Nr 67

2. N ajwiększ e dopuszczalne luzy pomiędzy prowadni cam i ślizg o wymi a prowadnikami dla naczyń wyciągowych

bez prow ad nic tocznych nie powinny przekraczać

1) przy prowadn ikach stalowych -

a) do 150 mm x 170 mm -

10 mm z każdej strony,

b) do 190 mm x 21 O mm -

12,5 mm z każdej strony,

po wyżej 190 mm x 210 mm -

15 mm z każdej strony.

&543. 1. Naprawy elementów nośnych naczyń wycią gowych pow inny być wykonane na warunkach określonych

przez rzecz oznawcę .

2. Po dokonanej naprawie powinno być przeprowadzo ne badan ie odb iorcze przez rzeczoznawcę .

4. Z a w i e s z e n i a n a c z y ń i I i n

& 544. Zawieszenia

naczyń

3. Badania powinny być przeprowadzone pod nadzorem osoby dozoru ruchu na maszynie wytrzymałościowej,

mającej aktualne świadectwo uwierzytel nienia.

1 O mm z każdej strony,

2) przy prowadnikach drewnianych o wymiarach poprze cznych

c)

Poz. 342

i lin

należy

utrzymywać

w takim stanie, aby

1) nie n ast ąpilo r ozłączen i e z linami nośnymi , wyrównaw czym i, prowadniczymi lub odbojowymi nawet w przy padku obc i ążenia zawieszeń siłami równymi obliczeniow ym siłom z rywającym te liny,

2) nie nastąpi ly : zatarcie elementów przegubowych lub

sworzniowych bądź nadm ierny wzrost oporu w łożys ­

kach obrotowych .

§ 545 . Zawi eszenie wielolinowe naczyń wyciągowych

pow inno w czasi e eksploatacj i umożliwiać korekcję długości

poszczegól nyc h lin.

§ 546 . Dopuszczalny okres pracy zawieszeń naczyń i lin

w wyciągach szybowych określa rzeczoznawca na pod staw ie bad ań określonych w załączniku nr 17 do rozporzą ­

dzenia .

4. Długość liny wyrównawczej pow inna być taka, aby

wielkość jej zwisu pod naczyniem w jego n ajniższym dolnym

położeniu była równa co najmniej drodze przejazdu W wieży

szybowej, z uwzględnieniem zwisu ponii::ej stacji nawrotu.

§ 550. 1. Po nałożeniu nowej liny n o śnej należy wykoco najmniej 30 wyciągów próbnych przy stopniowo

wzrastającym obciążeniu i prędkości w czasie nie krótszym

niż 3 godziny. Po nałożeniu liny wyrównawczej, lin prowadniczych lub odbojowych należy wykonać co najmniej 10

próbnych wyciągów przy stopniowo wzrastającej prędkości

w czasie nie krótszym niż 1 godzina .

nać

2. Próbne wyc i ągi powinny być przeprowadzone pod

nadzorem wyznaczonej osoby wyż szego dozoru ruchu maszynowego.

3. Po przeprowadzeniu próbnych wyciągów i dokonaniu kontroli liny i elementów współpracujących osoba dozoru ruchu , o której mowa w ust. 2, zezwala na oddanie do

ruchu wyciągu szybowego, co potwierdza zapisem w księdze

okresowych badań i przeglądów urządzenia wyciągowego.

& 551 . Liny nośne , wyrównawcze, prowadnicze i odbojowe nale ż y w okres ie ich eksploatacji konserwować

w zależności od potrzeb i warunków lokalnych .

§ 552 . 1. Eksploatacja liny no ś nej nie może być kontynuowana , jeżeli

1) jej osłabienie na skutek starcia, korozji , pęknięć , rozluź­

nień , uszkodzeń drut ów itp ., określone na podstawie

badań wszystk imi dostępnymi metodami , spowoduje

obniżenie współczynn i ka bezpieczeństwa o ponad 20%

w porównaniu z wartością tego współczynnika wyznaczoną dla nowej liny według załącznika nr 17 do

rozporządzenia ,

2)

wystąpiła liczba pęknięć drutów zewnętrznych większa

od dopuszczalnej dla danej konstrukcji liny i warunków

jej pracy, liczona na odcinku liny o długości równej jej 40

średnicom dla oceny ogólnego osłabienia lub długości

równej jej 8 średnicom dla oceny osłabienia miejscowego,

& 548. Liny nośne w wyciągach szybowych wieIolino wych pow in ny p r zenosić obciążenia wyn i kające z arytmetycznego p od ział u całkowitego obciążenia .

3)

wystąpił gwałtowny przyrost pęknięć drutów,

4)

wystąpiło miejscowe wydłużenie lub inne nienormalne

§ 549. 1. Każda lina nośna , wyrównawcza , prowadnicza lub od bojowa powinna być zgodna z dokumentacją

górn iczego wyciągu szybowego i posiadać świadectwo

wyt w órcy. Liny nośne przed zabudowaniem powinny być

poddane bada niom przez rzeczoznawcę .

5)

§ 547 . Zawieszenia powinny być poddawane okresowo

reg en eracji zg odn ie z przepisami załącznika nr 17 do roz po rządzenia .

5. L i n y

2. Z każd ej nowej liny, przed jej założen i em , należy

od ci ąć 3 - metrowy odcinek, z którego pol owę należy prze znaczyć do badań , a pozostałą część z tabliczką zawierającą

dane techniczne - przechowywać w pomieszczeniu maszyny wyc i ągowej jako odcinek porównawczy. Oprócz badania

lin na całej ich długości powinny być przeprowadzone próby

wyt rzy ma łościo we na rozciąganie , zginanie lub skręcanie

poszczególnyc h drutów. Wyniki badań powinny być od notowane. Badań tych można nie prowadzić , jeżeli okres

magazyn owania lin nie jest dłuższy niż 2 lata .

odkształcenie liny,

wystąpiło

awaryjne obc i ążenie , a wyniki badania liny

przez rzeczoznawcę są negatywne,

6) w urządzeniach bębnowych nie jest spełniony warunek

określony w § 557 .

2. Lina wyrównawcza nie może być eksploatowana,

jej osłabienie określone według ust. 1 spowoduje

obniżenie współczynn i ka bezpieczeństwa o więcej niż 30 %

jego wartości określonej dla nowej liny.

jeżeli

3. Lina prowadnicza lub odbojowa nie może być eksploatowana, jeżeli

1) jej osłabienie określone według ust. 1 pkt 1 spowoduje

obniżen i e współczynnika bezpieczeństwa o 20 % jego

wartości określonej dla nowej liny,

2)

3)

-

1865

-

Poz. 342

zużycie drutów zewnętrznych przekroczy 25 % ich pier-

materiałów współczynnik ten powi nien w y no sić co najmniej

wotnego wymiaru w odniesieniu do lin budowy zamkniętej lub półzamkniętej ,

2,5. Dla wyciągów z przeciwciężarem w s pół cz ynn ik te n

powinien wynos i ć co najmniej 3. Dla wyciągów jednoko ń ­

cowych współczynn i k ten powin ien wyno sić co naj mniej 2.

nastąpi pęknięcie i wyplecenie się drutu zewnętrznego

liny budowy półzamkniętej lub zamkniętej .

3. Hamowanie bezpieczeństwa powinno spowodow a ć

opóźnienie co najmniej 1,5 m/s' . Dotyczy to także maszyn

6. Maszyny wyciągowe

§ 553 . Urządzenia zabezpieczające i kontrolujące ruch

maszyny wyciągowej powinny być sprawne i nie mogą być

wyłączane lub blokowane.

§ 554. 1. Przejazd naczyń wyciągowych przez stacje

końcowe nie może odbywać się z prędkością większą niż

2 m/ s w odniesieniu do wyciągów klatkowych , a 1,5 m/ s

w przypadku wyciągów skipowych.

2. Zmiana prędkości maszyny wyciągowej w warunkach ruchu nie może odbywać się z przyspieszeniem i opóź ­

nieniem większym niż 1,2 m/s'. W maszynach wyciągowych

z ciernym sprzężeniem liny z bębnem (kołem pędnym)

zmiana ta nie może odbywać się z przyspieszeniem i opóź­

nieniem przekraczającym 85 % wartości obliczonych w gra nicznych warunkach sprzężenia ciernego.

3. Samoczynna kontrola prędkości maszyny wyciągo ­

wej powinna działać w ten sposób, aby w razie przekroczenia

prędkości maksymalnej lub prędkości dojazdu maszyna została zatrzymana za pomocą hamulca bezpieczeństwa. Za trzymanie naczyń powinno nastąpić przed urządzeniami

hamującymi w wieży lub głowicy szybu .

4. Jeżeli układ regulacji prędkości lub kontroli prędkości

nie działa , prędkość ruchu wyciągu powinna zostać ograni czona do wartości nie większej n iż 4 m/s.

5. Wskaźniki lub urządzenia rejestrujące prędkość ma szyny wyciągowej powinny wskazywać lub rejestrować

prędkość jazdy z dokładnością określoną w załączniku nr 17

do rozporządzenia .

§ 555. 1. Położenie naczyń wyciągowych w szybie po winno być wskazywane z dokładnością określoną w załącz ­

niku nr 17 do rozporządzenia .

2. Przejechanie skrajnych położeń naczyń lub przeciw ciężaru powinno spowodować zahamowanie maszyny wy -

ciągowej hamulcem bezpieczeństwa .

3. Jeżeli naczynie znajduje się powyżej górnego skrajnego położenia technologicznego, a jego przemieszczenie

w kierunku belek odbojowych wymagałoby wyłączenia lub

blokady kompletnego układu zabezpieczeń krańcowych,

przemieszczenie takie jest niedopuszczalne.

4. Przycisku służącego do chwilowego bocznikowania

zabezpieczenia krańcowego w wieży szybowej należy uży ­

wać wyłącznie dla umożliwienia powrotu naczyń do skraj nego położenia technologicznego . Przycisk ten powinien

być zabezpieczony, a każdorazowe jego użycie rejest rowane w książce ruchu maszyny wyciągowej .