Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 11 stycznia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi.

§ 1. 1. Rozporządzenie obowiązuje przedsiębiorców

oraz pracowników zatrudnionych w ruchu zakładów górniczych, wydobywających kopaliny otworami wietniczymi,

zwanych dalej "zakładami górniczymi".

2.

Rozporządzenie stosuje się odpowiednio do

1) prac geologicznych obejmujących roboty wykonywane

w granicach obszaru górniczego utworzonego dla kopaliny podstawowej lub gdy są wykonywane przy użyciu

materiałów wybuchowych albo gdy projektowana głę­

bokość wyrobiska przekracza 30 m,

2) wydobywania kopalin oraz prowadzenia prac geologicznych, o których mowa w pkt 1, w granicach polskich

obszarów morskich,

3) bezzbiornikowego magazynowania substancji w górotworze.

3. Rozporządzenie ma odpowiednie zastosowanie do

osób nie wymienionych w ust. 1, jeżeli wykonują one prace

lub przebywają w zakładzie górniczym.

4. Rozporządzenia nie stosuje się do

1) wykonywania robót wiertniczych w podziemnych wyro biskach górniczych,

2) robót wiertniczych wykonywanych w celu urabiania

kopaliny.

§ 2. W zakładach górniczych wydobywających kopaliny

otworami wiertniczymi stosuje się powszechnie obowiązują­

ce przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeńs ­

twa pożarowego, jeżeli przepisy niniejszego rozporządzenia

nie stanowią inaczej.

§ 3. 1. Za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu

zakładu

górniczego odpowiedzialny jest kierownik ruchu

zakładu górniczego.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego wykonuje swoje

obowiązki przy pomocy podległych mu osób kierownictwa

ruchu oraz osób dozoru ruchu.

3. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest

ustalić zakres działania poszczególnych działów ruchu oraz

służb specjalistycznych zakładu górniczego.

§ 4. 1. Każda osoba kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego zobowiązana jest do przestrzegania ustalo-

nego dla niej na piśmie i zatwierdzonego przez kierownika

ruchu zakładu górniczego zakresu czynności określającego

jej obowiązk i, uprawnienia i zakres odpowiedzialności .

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany jest

zakresy czynności, o których mowa w ust. 1,

osobom kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego, za

pokwitowaniem odbioru.

doręczyć

§ 5. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego są obowiązane prowadzić i organizować pracę tak,

aby zapewnione było bezpieczeństwo ludzi, ruchu zakładu

górniczego i środowiska.

§ 6. Kierownik ruchu zakładu górniczego obowiązany

jest wyznaczyć osoby kierownictwa i dozoru ruchu odpowiedzialne za ustalenie składu zespołów pracowniczych

pod względem liczby i odpowiednich kwalifikacji .

§ 7. 1. Rozkład pracy i dyżurów osób kierownictwa

i dozoru ruchu zakładu górniczego należy tak ustalić, aby

zapewniał bezpieczne prowadzenie robót w okresie całej

doby, a w szczególności możliwość podejmowania decyzji

w razie powstania zagrożenia.

2. Osoba dozoru ruchu obejmująca zmianę jest obowią­

zana do zapoznania się z pracą zmiany poprzedniej, w zakresie niezbędnym do prawidłowego i bezpiecznego kontynuowania robót.

-

3. W trakcie prowadzenia robót oraz przy przekazywaniu zmiany odpowiedni pracownicy obowiązani są bieżąco

rejestrować powstałe wydarzenia , zagrożenia i nienormalny

przebieg robót oraz osobiście poinformować o tym swoich

zmienników .

4. Przed rozpoczęciem pracy na danej zmianie pracownik obowiązany jest sprawdzić stan bezpieczeństwa, miejsce

i narzędzia pracy, stan urządzeń ochronnych oraz zabez pieczających . Uwagi wynikające z powyższej kontroli należy

przekazać osobie dozoru ruchu .

§ 8. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego określa

stanowiska i miejsca pracy, dla których należy opracować

instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy, oraz zatwierdza te instrukcje.

2. W instrukcjach, o których mowa w ust. 1, należy

określić sposoby wykonywania pracy, z uwzględnieniem

zagrożeń występujących przy wykonywaniu poszczególnych

prac .

3. Kierownicy działów ruchu zakładu górniczego obo wiązani są dostarczyć za pokw itowaniem instrukcje stanowi-

skowe podległym im pracownikom. Otrzymujący instrukcje

zobowiązani są zapoznać się z nimi .

§ 9. Przy wykonywaniu robót przez zespół składający się

co najmniej z dwóch pracowników należy każdorazowo

wyznaczyć przodowego zespołu.

§ 10. 1. W zakładzie górniczym mogą być zatrudnieni

wyłącznie pracownicy spełniający wymagania określone dla

osób wykonujących danego rodzaju roboty i czynności.

2. Dopuszczenie pracownika do wykonywania w ruchu

zakładu górniczego robót wymagających szczególnych kwalifikacji dozwolone jest jedynie po uprzednim stwierdzeniu

posiadania tych kwalifikacji.

3. Zatrudnienie pracowników na nowym stanowisku

może nastąpić tylko po ich przeszkoleniu przez osoby dozoru

ruchu w zakresie prawidłowego wykonywania danego rodzaju pracy. Obowiązek przeszkolenia dotyczy również pra -

cowników powracających do pracy po nieobecności dłuż­

szej niż 6 miesięcy .

4. Zakres i sposób przeszkolenia pracowników ustala

kierownik ruchu zakładu górniczego zgodnie z obowiązują ­

cymi w tym zakresie przepisami szczególnym i.

§ 11. W zakładzie górniczym wolno zatrudniać osoby,

które w wyniku badań lekarskich oraz innych wymaganych

badań zostały uznane za zdolne do wykonywania danego

rodzaju pracy.

§ 12. 1. Miejsca pracy, maszyny i urządzenia oraz aparatura kontrolna i pomiarowa muszą być stale utrzymywane

w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu

zakładu górniczego.

2. Miejsca o szczególnym zagrożeniu dla życia i zdrowia, w tym tereny zagrożone nagłym osiadaniem, muszą być

zabezpieczone oraz oznakowane tablicami ostrzegawczymi.

-

Poz. 119

górniczego, stwarzające zagrożenie , w szczególności dla

bezpieczeństwa powszechnego, powinny być ogrodzone.

2. Wykaz obiektów, urządzeń i stanowisk wydobywczych podlegających ogrodzeniu ustala kierownik ruchu

zakładu górniczego.

§ 14. Stan techniczny i sposób korzystania z obiektów

budowlanych oraz urządzeń i instalacji technicznych zakładu

górniczego powinien być okresowo kontrolowany przez

osoby dozoru . Sposób przeprowadzenia kontroli oraz ich

częstotliwość określa kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 15. Zabran ia się

1) używania narzędzi , sprzętu i maszyn uszkodzonych,

których stan zagraża bezpieczeństwu zatrudnionych

osób lub otoczeniu,

2) przechodzenia lub przebywania pod zawieszonymi cię­

żarami oraz w zasięgu obciążonych dynamicznie ukła­

dów liniowych; nie dotyczy to prac wykonywanych pod

układami wielokrążka i olinowania urządzeń wiertniczych i eksploatacyjnych,

3) przechodzenia lub przebywania w strefach zagrożo­

nych, oznakowanych tablicami ostrzegawczymi zakazu,

z wyjątkiem przypadków wykonywania prac w sposób

określony przez kierownika ruchu zakładu górniczego,

pod stałym nadzorem,

4) przebywania zbędnych pracowników w strefie zagroże­

nia podczas występowania zwiększonych obciążeń na

haku .

§ 16. 1. Pracownicy wykonujący prace na wysokości ,

narażeni na możliwość spadnięcia , muszą być w odpowiedni

sposób zabezpieczeni .

2. Pracownicy zatrudnieni w miejscach, w których moż­

na li c zyć się z możliwością urazów głowy, są obowiązani

nosić hełmy ochronne.

§ 17. 1. Pracownicy wykonujący prace w kontakcie

z substancjami szkodliwymi muszą być pouczeni o sposobie

obchodzenia się z tymi substancjami, stosowania środków

zapobiegawczych i ochronnych, zachowania się i postępo­

wania w przypadku zagrożeń oraz o sposobach udzielania

pierwszej pomocy.

2. W miejscu wykonywania prac z substancjami szkod liwymi powinny się znajdować środki do udzielania pierwszej

pomocy.

§ 18. 1. Zaliczenia robót do robót wykonywanych

w warunkach szczególnego zagrożenia dokonuje kierownik

ruchu zakładu górniczego.

2. Roboty, o których mowa w ust. 1, powinny w szczególności być

1) prowadzone przez doświadczonych pracowników pod

bezpośrednim nadzorem osoby dozoru ruchu,

2) poprzedzone sprawdzeniem stanu bezpieczeństwa

miejsca pracy i urządzeń przez osobę dozoru ruchu,

3. Dojścia do miejsc pracy należy utrzymywać w stanie

umożliwiającym swobodne i bezpieczne poruszanie się po

nich, a w przypadku powstania zagrożenia - zapewniającym

możliwość szybkiego ich opuszczenia.

3) poprzedzone instruktażem pracowników o mogącym

wystąpić zagrożeniu oraz sposobie prawidłowego i bezpiecznego wykonywania robót.

§ 13. 1. Stanowiska wydobywcze, wyposażone w instalacje stacjonarne lub instalacje ciśnieniowe bez stałej

obsługi , oraz obiekty i urządzenia związane z ruchem zakładu

3. Podczas wykonywania robót, o których mowa w

ust. 1, zabrania się przebywania innych osób nie biorących

udziału w tych pracach oraz równoczesnego prowadzenia

innych robót w pobliżu tego miejsca .

-

Poz. 119

§ 19. 1. W miejscach, w których powstało zagrożenie

kierownik ruchu zakładu górniczego pOWinien wyznaczyć

bezpieczeństwa ruchu zakładu górniczego lub jego pracow-

osobę dozoru sprawującą rolę kierownika koordynującego

ników, wolno wykonywać tylko prace związane z usuwa niem zagrożenia .

pracę w danym obiekcie.

2. Podjęcie dalszej pracy w miejscach, o których mowa

§ 27 . 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest obowiązany określić tereny, na które ze względu na zagrożenia

w ust. 1, może nastąpić dopiero po stwierdzeniu przez osobę

dozoru ruchu , że zagrożenie zostało usunięte.

związane z ruchem zakładu górniczego wstęp

upoważnionych jest zabroniony.

§ 20. W razie nie opanowanego wypływu płynu złożo­

wego z otworu wiertniczego lub odwiertu, kierownik ruchu

zakładu górniczego obowiązany jest podjąć działania zmierzające do likwidacji zagrożenia, zgodnie z planem ratownictwa .

2. Tereny, o których mowa w ust. 1, powinny być

oznaczone dobrze widocznymi tablicami ostrzegawczymi .

§ 21. 1. W zakładzie górniczym, w którym istnieje moż­

liwość występowania w otaczającej atmosferze gazów i par

szkodliwych dla zdrowia lub atmosfery z zawartością tlenu

niższą niż 19%, powinien znajdować się sprawny i dopuszczony izolujący sprzęt ochrony dróg oddechowych .

2. Pracownicy przewidziani do używania sprzętu izoochrony dróg oddechowych powinni być przeszkoleni w tym zakresie oraz posiadać aktualne badania

lekarskie z pozytywnym wynikiem.

lującego

§ 22. 1. W obiektach zakładu górniczego, w którym

stwierdzono występowanie gazów szkodliwych dla zdrowia,

kierownik ruchu zakładu górniczego lub osoba dozoru ruchu

powinni ustalić strefy zagrożenia toksycznego.

2. Strefy zagrożeń toksycznych powinny być oznako wane tablicami ostrzegającymi przed grożącym niebezpieczeństwem i zabezpieczone przed dostępem osób nie zatrud nionych na czas występowania tych zagrożeń.

3. W zakładzie górniczym powinna się znajdować in strukcja postępowania na wypadek zagrożenia toksycznego,

zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 23. Zakres i częstotliwość badań oraz pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia określa kierownik ruchu

zakładu górniczego. Sposób badań powinien być zgodny

z obowiązującymi przepisami.

§ 24. 1. Przedsiębiorca lub inny podmiot gospodarczy,

w szczególności jednostka specjalistyczna, przystępujący do

wykonywania robót związanych z ruchem zakładu górnicze go, powinien dokonać podziału obowiązków w celu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i koordynacji robót.

2. Przy określaniu obowiązków , o których mowa w

ust. 1, w szczególności należy uwzględnić

1) współpracę osób kierownictwa i dozoru ruchu ,

2) sposób przeszkolenia pracowników wykonujących ro boty w zakresie obowiązujących w zakładzie górniczym

porządku i dyscypliny pracy, przepisów bezpiecznego

prowadzenia ruchu , występujących zagrożeń, zasad

łączności i alarmowania oraz zgłaszania wypadków

i zagrożeń .

§ 25. Roboty prowadzone w zakładzie górniczym przez

serwisowe jednostki specjalistyczne oraz inne podmioty

gospodarcze powinny być wykonywane według projektu

technicznego, uwzględniającego organizację tych robót,

zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 26 . Przy wykonywaniu prac w jednym obiekcie zakładu

górniczego przez jedno lub więcej przedsiębiorstw

osób nie

§ 28. Jeżeli teren zakładu górniczego lub jego część są

publicznego ruchu kołowego , kierownik

ruchu zakładu górniczego jest obowiązany ustalić regulację

tego ruchu oraz oznakowanie dróg w uzgodnieniu z właś­

ciwym organem administracji .

udostępnione dla

§ 29. 1. Zakład górniczy powinien być wyposażony

w zespół urządzeń i sieci łączności przewodowej lub bez przewodowej, zapewniający bezpieczne ich użytkowanie

w ruchu górniczym, sprawne kierowanie tym ruchem oraz

współdziałanie służb w przypadku likwidacji zagrożeń i awa rii.

2. Zasady łączności, o której mowa w ust. 1, określa

kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 30. 1. W zakładzie górniczym należy utrzymywać słu­

żbę dyspozytorską·

2. Wymagania , o których mowa w ust. 1, mogą być

spełnione przez pełnienie dyżurów w sposób oraz w czasie

określonych przez kierownika ruchu zakladu górniczego.

§ 31. W każdym oddziale zakładu górniczego oraz jed nostce terenowej powinny znajdować się nosze oraz apteczka wyposażona w niezbędne środki medyczne.

§ 32. 1. Osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inni

wyznaczeni pracownicy powinni być przeszkoleni w udziela niu pierwszej pomocy.

2. Na każdej zmianie roboczej powinien być co najmniej

jeden pracownik przeszkolony w udzielaniu pierwszej pomocy.

§ 33. Na terenie każdego zakładu górniczego powinny

wywieszone na widocznym miejscu informacje okreś­

lające adres najbliższego pogotowia lekarskiego oraz sposób

jego wezwania .

być

§ 34. Pracownicy zakładu górniczego, a w szczególnozatrudnieni w obiektach terenowych, powinni mieć

zapewnione zaopatrzenie w wodę do picia oraz odpowiednie

warunk i higienicznosanitarne.

ści

Rozdział 2

Roboty wiertnicze

1 . Dokumentacja techniczno - ruchowa

wierceń

§ 35 . 1. Przy wykonywaniu robót wiertniczych należy

prowadzić dokumentację ruchową , w której skład wchodzą

1) dokumentacja wiercenia,

2) dokumentacja techniczna i eksploatacyjna urządzeń

energomechanicznych i sprzętu wiertniczego,

3) rejestr bezpieczeństwa .

-

2. W skład dokumentacji ruchowej, o której mowa

w ust. 1, wchodzą również projekty robót specjalnych,

których rodzaje określa kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 36. Dokumentację wiercenia stanowią w szczególności protokół przekazania urządzenia wiertniczego do ruchu,

raporty wiertnicze, aktualny profil geologiczny otworu, diagramy przyrządów kontrolno-pomiarowych, dziennik wiertniczy, projekty i protokoły przeprowadzonych rurowań i cementowań rur, protokoły przeprowadzonych badań skuteczności uszczelniania rur izolujących poszczególne poziomy

płynu złożowego, projekty i protokoły pomiarów i badań

wykonanych prac specjalistycznych, protokoły przeprowadzonej likwidacji otworu i książka kontroli obiektu.

Poz. 119

2. Przy zagrożeniu siarkowodorowym musi być zapewniony dojazd do wiertni z dwóch różnych kierunków.

§ 41. 1. Przy lokalizacji otworu, urządzeń i zabudowy

wiertni należy uwzględnić infrastrukturę terenu, w tym napowietrzne linie energetyczne, a także podziemne uzbrojenie,

w szczególności kable energetyczne i telefoniczne, rurociągi,

kolektory sanitarne, na podstawie planów uzbrojenia i map

powierzchni terenu, oraz przeważający kierunek wiatru.

2. W razie gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że

teren zajęty pod wiertnie jest uzbrojony, a lokalizacja tego

uzbrojenia nie jest znana, przed rozpoczęciem robót uzbrojenie tq należy zlokalizować przy użyciu odpowiedniej aparatury lub wykonanego w tym celu wkopu. Z wykonania wymienionego badania należy sporządzić protokół.

§ 37 . 1. Dokumentacja techniczna i eksploatacyjna

urządzeń energomechanicznych i sprzętu wiertniczego obe-

jmuje w szczególności dokumentację fabryczną lub instrukcje ruchowo-eksploatacyjne, książki kontroli oraz eksploatacji urządzeń i sprzętu, a także dokumentację atestową urzą­

dzeń i sprzętu.

2.

Książki kontroli, o których mowa w

ust. 1, powinny

zapisy dotyczące w szczególności nazwy kontrolowanych urządzeń lub sprzętu, harmonogram przeprowadzonych kontroli, sposób ich wykonania oraz ich wyniki.

zawierać

3. Dokumentację atestową urządzeń i sprzętu, o których

mowa w ust. 1, mogą stanowić również zaświadczenia

weryfikacyjne.

4. Zaświadczenia weryfikacyjne, o których mowa w

ust. 3, powinny zawierać w szczególności

1) nazwę urządzenia lub sprzętu,

2)

nazwę zakładu wystawiającego zaświadczenie weryfi-

kacyjne,

3)

nazwę wytwórcy,

4) charakterystykę roboczą zweryfikowanego urządzenia

lub sprzętu,

§ 42. 1. Otwór wiertniczy powinien być zlokalizowany

co najmniej

1) 30 m od obiektów z ogniem otwartym przy wierceniach

w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy

naftowej i gazu ziemnego oraz w rejonach o przewidywanym występowaniu w górotworze nagromadzeń gazów palnych,

2) w odległości wynoszącej 1,5 wysokości wieży wiertniczej lub masztu od linii kolejowych, kanałów i zbiorników wodnych, rzek, dróg publicznych, zabudowań,

z tym że odległość od napowierzchniowych linii wysokiego napięcia musi wynosić 1,5 wysokości wieży lub

masztu, lecz nie mniej niż 30 m.

2. Przy pracach wiertniczych dla celów sejsmicznych

od poszczególnych obiektów ustala kierownik

ruchu zakładu górniczego.

odległości

3. W razie występowania zagrożenia siarkowodorowego, odległości otworów wiertniczych od obiektów mieszkalnych określa § 88.

4. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego

w uzasadnionych przypadkach zezwolić na zmniejszenie lub nakazać zwiększenie odległości, o których mowa

w ust. 1.

może

5) wykaz przeprowadzonych prób oraz ich wyniki,

6) okres ważności zaświadczenia,

7) nazwiska i imiona, stanowiska oraz podpisy osób weryfikujących zaświadczenia.

§ 38. Rejestr bezpieczeństwa powinien obejmować

w szczególności instrukcje stanowiskowe, ustalenia i protokoły dotyczące bezpiecznego prowadzenia robót, ewidencję

szkoleń oraz okresowych badań lekarskich załogi wykaz

pracowników wiertni , wraz z dokumentami stwierdzającymi

ich kwalifikacje.

2. P race

p rzyg otowa wcze,

m o n taż

d e-

montaż wie ~ tni

§ 39. Lokalizacja otworu wiertniczego musi być zgodna

z jJlujektem prac geologicznych. Lokalizacja ta może ulec

zmianie w granicach dopuszczonych tym projektem.

§ 40. 1. Przy lokalizacji otworów wiertniczych, w których zgodnie z projektem prac geologicznych spodziewane

jest występowanie gazów wybuchowych bądź toksycznych,

lub istnienie zagrożenia samowypływu płynu złożowego,

należy unikać konfiguracji terenu mogącej sprzyjać naturalnemu gromadzeniu się gazów lub cieczy wokół obiektu.

§ 43. W razie zlokalizowania otworu wiertniczego na

obszarze leśnym lub w odległości mniejszej niż 100 m od

lasu, jeżeli przewiduje się występowanie ropy naftowej lub

gazu ziemnego, sposób ochrony przeciwpożarowej lasu

powinien być uzgodniony z właścicielem, zarządzającym lub

użytkownikiem terenu.

§ 44. Wszelkie prace przy załadunku i rozładunku urzą­

dzeń i sprzętu wiertniczego oraz materiałów niebezpiecznych

należy prowadzić pod nadzorem osoby dozoru.

§ 45. 1. Prace związane z montażem, przemieszczaniem

i demontażem wiertnic, wież wiertniczych lub masztów

wiertniczych i innych urządzeń należy wykonywać zgodnie

z dokumentacją techniczną pod bezpośrednim nadzorem

osoby dozoru ruchu.

2. Zabrania się prowadzenia robót, o których mowa

w ust. 1, przy silnym wietrze, podczas burzy, śnieżycy, ulewy

lub gołoledzi.

§ 46. Przed rozpoczęciem stawiania wież wiertniczych,

masztów, czwórnogów lub trójnogów osoba dozoru ruchu

nadzorująca te roboty jest obowiązana skontrolować stan

zamocowania lin i wielokrążków, prawidłowość olinowania

oraz sprawność układów hydraulicznych hamulców i podzespołów współpracujących.

-

§ 47. Zrzucan ie bez ostrzeżenia jakichkolwiek przed miotów na ziemię przez pracown ików pracujących na wysokościach jest zabron ione.

§ 48. 1. Włączanie do ruchu obiektów i urządzeń ener gomechanicznych znajdujących się na wiertniach następuje

po ich komisyjnym odbiorze technicznym, na podstawie

decyzji kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Komisja odbioru technicznego sporządza protokół

stwierdzający kompletność i prawidłowość montażu obiektów i urządzeń , o których mowa w ust. 1.

3. Zasady dokonywania odbioru technicznego i skład

komisji ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

3. Wiercenie otworów

Poz. 11 9

2. Gradient clsnlenia szczelinowania należy ustalać

przez wykonanie prób ciśn i eniowych w otworze, według

zasad określonych w instrukcji zapobiegania i likwidacji

erupcji płynu złożowego, o której mowa w § 76.

§ 57. 1. W otworze wiertniczym nie wolno wykonywać

prób ciśnieniowych z użyciem ciśnienia większego od znanego ciśnienia szczelinowania skał odkrytych.

2. Więźba rurowa wylotu odwiertu powinna umożli­

w i ać pomiar ciśnienia w przestrzeniach międzyrurowych rur

okładzinowych.

§ 58. Przy wierceniach w rejonie prowadzonej eksploa tacji złóż siarki metodą otworową

§ 49. Wiercenie otworów należy wykonywać zgodnie

z wymaganiami projektu prac geologicznych i projektu

technicznego, w sposób zapewniający osiągnięcie celu wier cenia.

1) wylot otworu na czas przerwy w wierceniu , rurowaniu,

opróbowaniu, eksploatacji lub zabiegów intensyfikacyjnych powinien być zabezpieczony w sposób umoż­

§ 50. Prace związane z rozpoznaniem geologicznym,

w szczególności dowiercanie, opróbowanie, rdzeniowanie,

cementowan ie rur, prace geofizyczne, badania hydrogeolo giczne, należ y wykonywać pod nadzorem osób dozoru ruchu

oraz służby geologicznej .

2) po każdorazowym wyciągnięciu świdra , rdzeniówki lub

innego narzędzia z otworu , przy wierceniu w nadkładzie

w strefie zagroż onej, należy zamykać wylot kolumny rur

§ 51 . Podczas wiercenia otworu, w zależnośc i od potrzeb, należy wykonywać bieżące pom iary parametrów płu ­

czki. Zakres i częstotliwość pomiarów określa kierownik

ruchu zakładu górniczego bądź upoważniona przez niego

osoba dozoru ruchu.

3) w przypadku wypływów wód, awarii bądź erupcji mają

odpowiednio zastosowan ie postanowien ia określone

§ 52. 1. System obiegu płuczkowego musi uwzględ­

niać w szczególności możliwość przygotowania odpowiedniego rodzaju płuczki, jej obróbkę, oczyszczanie i odgazowa nie stosownie do wymagań prowadzonego wiercenia .

2. Przy wiercen iach w celu poszukiwania, rozpoznania

i wydobyc ia ropy naftowej i gazu ziemnego, obieg płucz ­

kowy należy wyposażyć w przyrządy kontrolno - pomiarowe,

sygnalizujące przypływ płynu złożowego , wyposażone w sygnalizację świetlną i akustyczną, zainstalowaną na stanowisku w iertacza. Instalacja tłoczna pomp płuczkowych powinna

być podłączona do węzła zatłaczan i a otworu .

§ 53. 1. Ciśnienie hydrostatyczne słupa płuczki w otworze wierconym dla udostępnienia złóż ropy naftowej

i gazu ziemnego może przewyższać przewidywane ciśnienie

złożowe w granicach 0,5 do 1,0 M Pa na każdy 1000 m

otworu.

2. W uzasadnionych przypadkach kierownik ruchu zakładu górniczego może zmienić ustalone w

przewyższania ciśnienia złożowego .

ust. 1 granice

§ 54. 1. Prędkość wyciągania i zapuszczania przewodu

wiertniczego oraz lepkość plastyczną płuc z ki należy tak

dobierać, aby ograniczyć efekt tłokowania. Szczególną ost rożność należy zachować w przypadkach zaniku płuczki

i przypływu płynu złożowego do otworu.

2. W czasie wyciągania przewodu wiertniczego należy

dopełniać otwór płuczką o parametrach takich jak podczas

wiercenia, w sposób ciągły , z kontrolą jego skuteczności.

§ 55. Przy zaniechaniu robót wiertniczych w otworze

z odkrytym poziomem gazowym należy poziom ten wcześniej

odizolować od pozostałej części otworu.

§ 56. 1. Głębokość zapuszczenia kolejnej kolumny rur

przy wierceniach w celu poszukiwan ia, rozpoznania i wydo bycia ropy naftowej i gazu ziemnego musi być taka, aby w nie

orurowanym interwale otworu nie wystąpiły warstwy, w których gradient ciśnienia złożowego jednej z tych warstw byłby

większy od gradientu ciśn i enia szczelinowania innej warstwy.

liwiający odcięcie wypływu płynów złożowych ,

okładzinowych ,

w § 316-319.

§ 59. 1. Otwór wiertniczy, w którym roboty wiertnicze

zostały czasowo lub trwale wstrzymane, powinien być za-

bezpieczony przed możliwością wpadnięcia przedmiotów

oraz przed dostępem osób nie upoważnionych.

2. Otwory wielkośrednicowe muszą być zabezpieczone

przed możliwością wpadnięcia ludzi, niezależnie od rodzaju

wykonywanych robót.

4 . Rur O w a n i e

nowych

uszczelnianie rur

okładzi-

§ 60. 1. Nawiercone w otworze wiertniczym poziomy

wód powinny być izolowane przez zarurowanie i uszczel nione w taki sposób, aby nie wystąpiło przemieszczanie się

tych wód poza rurami oraz ich zanieczyszczenie.

2. Projekty uszczelniania kolumn rur okładzinowych

w strefie występowania wód oraz kolumn eksploatacyjnych

muszą być zaakceptowane przez służbę geologiczną.

3. Z przeprowadzonego badania skutecznego uszczelniania poziomów wodonośnych należy sporządzić protokół .

§ 61 . 1. Rurowanie i uszczelnian ie rur okładzinowych

w otworach wiertniczych należy wykonać na podstawie

projektu zatwierdzonego przez kierown ika ruchu zakładu

górniczego.

2. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania

i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego projekt, o którym

mowa w ust. 1, należy sporządzić na podstawie wytycznych

określonych w instrukcji rurowania i cementowania rur,

zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

3. W innych rodzajach wierceń niż określone w ust. 2

sposób rurowania i uszczelniania rur w otworze ustala

kierownik ruchu zakładu górniczego.

4. Sposób uzbrojenia kolumny rur okładz i nowych usta la kierownik ruchu zakładu górniczego.

-

§ 62. Rury okładzinowe przeznaczone do rurowania

otworu dla wierceń na złożach ropy naftowej i gazu ziemnego muszą mieć atest wytwórcy oraz oznakowanie fabryczne, umożliwiające w szczególności ustalenie

1) odmiany wytrzymałościowej stali,

2) grubości ścianki,

3) typu połączenia .

§ 63. Rury okładzinowe używane, przewidziane do ponownego rurowania otworów, powinny być uprzednio poddane przeglądowi technicznemu, a w przypadku wierceń na

złożach ropy naftowej i gazu ziemnego rury takie należy

poddać dodatkowo ciśnieniowej próbie wytrzymałości, przy

ciśnieniu nie mniejszym od największego przewidywanego

Poz. 119

§ 69. 1. W zacementowanych kolumnach eksploata cyjnych i pośrednich, pod którymi przewierca się złoże ropy

naftowej lub gazu ziemnego, należy wykonać badania wysokości podniesienia i skuteczności cementowania rur i skał na

odcinku zacementowanej przestrzeni pierścieniowej.

2. Badania wymienione w ust. 1 należy wykonać również

przy innych rodzajach wierceń, jeśli wymagają tego

warunki techniczne .

3. W razie negatywnego wyniku badań , o których mowa

w ust. 1, zakres dalszych prac ustala kierownik ruchu zakładu

górniczego.

§ 70. Przy rurowaniu i uszczelnianiu kolumn rur okładzi­

nowych w pokładach soli należy stosować zaczyn cementowy sporządzony na solance nasyconej .

ciśnienia głowicowego .

§ 71. 1. Instalacja cementacyjna, wraz z głowicą ce-

§ 64. Siłowniki do wciskania i wyciągania rur, wraz z ich

osprzętem, należy odpowiednio zabezpieczyć przed wywróceniem i rozrzutem ich elementów.

powinna być sprawdzona przy ciśnieniu nie

mniejszym od spodziewanego ciśnienia w czasie zabiegu

cementowania .

§ 65. 1. Zaczyn cementowy użyty do cementowania

uszczelniającego kolumn rur okładzinowych musi mieć świa­

dectwo badań laboratoryjnych, odpowiednich do warunków

otworowych, określające wartości parametrów zaczynu i ka-

2. Próbę ciśnieniową wymienioną w ust. 1 należy wykonać bezpośrednio przed rozpoczęciem cementowania.

mienia cementowego.

2. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania

i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego, na podstawie

założeń geologicznych do projektu uszczelniania kolumn rur,

należy ustalić w szczególności sposób i rodzaj uzbrojenia

kolumny rur, rodzaj właściwości materiałów uszczelniają­

cych i płuczki wiertniczej oraz technologię wykonania zabiegu .

3. Dla pozostałych rodzajów wierceń zasady rurowania

i ich uszczelniania ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 66. Zaczyn cementowy w zarurowanej przestrzeni

pierścieniowej przy wierceniach na złożach ropy naftowej

i gazu ziemnego należy podnosić

1) za kolumną wstępną i prowadnikową do wylotu otworu,

2) za kolumnami pośrednimi - na wysokość pozwalającą

skutecznie odizolować orurowane horyzonty wód, ropy

naftowej i gazu ziemnego, nie mniejszą jednak niż 150 m

nad poziomem przewidywanym do uszczelnienia.

- na wysokość zapewuszczelnienie wszystkich poziomów ropnych

i gazowych orurowanych daną kolumną rur, nie mniejszą od 1 50 m od najwyższego poziomu zbiornikowego.

3) za

kolumną eksploatacyjną

niającą

ropny i gazowy lub wodonośny,

a w szczególności taki, w którym przewidywane jest występowanie siarkowodoru, może być dowiercany przy takiej

konstrukcji otworu i uzbrojeniu jego wylotu, które umożliwią

opanowanie przewidywanego ciśnienia i korozyjnego dzia-

§ 67. Poziom

łania płynu złożowego .

§ 68. 1. Przed nawierceniem pierwszego poziomu,

z którego może nastąpić przypływ płynu złożowego, należy

zapuścić i zacementować kolumnę wstępną lub prowad-

mentacyjną,

§ 72. W razie nieskutecznego uszczelnienia rur należy

dodatkowo roboty uszczelniające na podstawie

projektu zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

wykonać

§ 73. Szczelność cementacji zarurowej przestrzeni pierścieniowej eksploatacyjnej kolumny rur w otworze dla podziemnego magazynu gazu musi być sprawdzona przy ciś­

nieniu większym od przewidywanego największego ciśnie­

nia roboczego w tym magazynie.

§ 74. Z przeprowadzonych czynnoscl rurowania,

uszczelniania oraz prób szczelności należy sporządzić protokół.

5. Z a p o b i e g a n i e i o p a n o w y w a n i e e r u p c j i

oraz zagrożenia siarkowodorowego

przy wierceniach na złożach ropy naftowej

i gazu ziemnego

wstępnej

§ 75. Występujące przy wierceniach i wydobywaniu

ropy naftowej i gazu ziemnego zagrożenie erupcyjne i siarkowodorowe określają odrębne przepisy.

§ 76. Zasady przewiercania interwałów z przewidywanym zagrożeniem erupcyjnym i siarkowodorowym oraz zasady opanowywania erupcji określa "Instrukcja zapobiegania

i likwidacji erupcji płynu złożowego", zatwierdzona przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 77 . Do obliczeń wytrzymałości kolumn rur okładzino­

wych należy stosować te kryteria, które zapewniają założony

stopień bezpieczeństwa w różnych fazach robót, w tym

podczas opanowywania erupcji płynu złożowego i oddziały­

wania na rury siarkowodoru oraz dwutlenku węgla .

§ 78. 1. Dla każdej kolumny rur, na której zainstalowana jest głowica przeciwerupcyjna, należy ustalić wielkość

wewnętrznego dopuszczalnego ciśnienia .

nikową ·

2. Kolumny rur wychodzące do wylotu otworu należy

ująć w więźbie rurowej, po czym sprawdzić szczelność tego

ujęcia .

2. Zapuszczenie kolumn rur okładzinowych do otworów, w których nawiercony został poziom roponośny lub

gazonośny, należy wykonywać przy uzbrojeniu wylotu otworu w głowicę przeciwerupcyjną, dostosowaną do śred­

nicy zapuszczonych rur okładzinowych .

§ 79. Wylot każdego otworu oraz przewodu wiertniczego w okresie wiercenia oraz wykonywania innych prac,

podczas których może nastąpić wypływ płynu złożowego,

należy wyposażyć w zestaw urządzeń zamykających (przeciwerupcyjnych) .

-

§ 80. 1. Ciśnienie robocze poszczególnych składników

przeciwerupcyjnego uzbrojenia wylotu otworu musi być

większe od spodziewanego ciśnienia głowicowego .

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy układu sterowniczego.

3. Wielkość ciśnienia głowicowego ustala się według

wzoru

Pmax = A· H . q

[MPa]

gdzie

Pmax -

największe

H

-

głębokość zalegania złoża

q

-

A

-

ciśnienie

spodziewane

głowicowe

w MPa

(poziomu zbiornikowego) w m

gradient ciśnienia złożowego rozpatrywanego poziomu w M Pa/ m

współczynnik korekcyjny według tabeli

Głębokość zalega -

Współczynnik korekcyj-

nia H [m]

ny A

do 2500

1,0

0,85-0,75

0,75-0,5

powyżej 2500 do 3000

powyżej 3000

zaliczonych do klasy B zagrożenia erupcyjnego bez wy stępowania siarkowodoru, dopuszcza się wyposażenie wylotu otworu w zestaw głowic przeciwerupcyjnych z dwoma

zamknięciami .

3. O wyposażeniu wylotu otworu wiertn iczego, o któ rym mowa w ust. 1 i 2, decyduje kierownik ruchu zakładu

górniczego, za zgodą właściwego organu państwowego

nadzoru górniczego.

4. Dopuszcza się zastosowanie głowicy uniwersalnej

o ciśnieniu roboczym o jeden stopień niższym od ciśnienia

roboczego głowic suwakowych.

§ 83. 1. Montaż oraz sprawdzanie stacji i instalacji

sterowania urządzeniam i przeciwerupcyjnymi zabezpieczenia otworu należy wykonać zgodnie z instrukcją producenta.

2. Należy zapewnić możliwość zamykania i otwierania

głowic przeciwerupcyjnych oraz innych urządzeń służących

do zamknięcia i otwarcia wylotu otworu wiertniczego ze

stanowiska sterowania znajdującego się w bezpiecznej odległości od otworu wiertniczego oraz ze stanowiska wiertacza .

4 . Szczegółowy dobór

"A" w granicach

współczynnika korekcyjnego

ustalonych zakresów określa instrukcja,

o której mowa w § 76.

§ 81 . 1. Wylot otworu wiertniczego należy wyposażyć

w zestaw głowic przeciwerupcyjnych z czterema zamknię ­

ciami, z których jedno jest zamknięciem uniwersalnym, przy

prowadzeniu prac wiertniczych w warunkach zaliczonych

do

1) klasy A zagrożenia erupcyjnego,

2) I i II kategorii zagrożenia siarkowodorowego,

3) łącznie klasy A oraz kategorii I i II , o których mowa w

pkt 1 i 2.

2. W przypadkach nie wymienionych w ust. 1 wylot

otworu należy wyposażyć w zestaw głowic z trzema zamknięciami, z których jedno jest zamknięciem uniwersalnym .

3. Zestaw głowic przeciwerupcyjnych powinien zabezpieczać uszczelnienie wylotu otworu odpowiednio do stoso-

wanych rur płuczkowych .

§ 82. 1. W klasie A zagrożenia erupcyjnego bez zagrożenia

siarkowodorowego dopuszcza się wyposażenie

wylotu otworu w zestaw głowic przeciwerupcyjnych z trzema zamknięciami.

2. W razie prowadzenia prac wiertniczych w warunkach

§ 84. Badania szczelności i sprawności całego przeciwerupcyjnego zabezpieczenia otworu należy wykonywać zgodnie z instrukcją, o której mowa w § 76, pod bezpośrednim

dozorem osoby dozoru ruchu.

§ 85. Dla każdego otworu podczas wiercenia i opróbowania należy zapewnić ilość płuczki , materiałów i urządzeń

do sporządzania oraz obróbki płuczki określoną w instrukcji,

o której mowa w § 76.

§ 86. Dla każdego otworu wiertniczego, w którym przewiduje się udostępnienie poziomu zawierającego płyn złożo­

wy z siarkowodorem, należy określić kategorię zagrożenia

siarkowodorowego i promień strefy przewidywanego skaże­

nia siarkowodorem w wyniku otwartej erupcji płynu złożo­

wego.

§ 87. Dla każdego otworu siarkowodorowego należy

ustalić minimalne odległości obiektów, zgodnie z § 88, oraz

określić czas krytyczny trwania zagrożenia, obejmujący czas

przewiercania w otworze poziomu występowania siarkowodoru lub terminy rozpoczęcia i zakończenia określonych prac

wiertniczych.

§ 88. W rejonach o znanej wydajności i koncentracji

siarkowodoru promień strefy skażenia oraz odległości otworu od obiektów należy określać według poniższych kryte riów

Minimalna odległość w metrach otworu od

Promień strefy

Kategoria zagrożenia

przewidywanego

Poz. 119

-

H 2 S [m]

pojedynczego

domu

mieszkalnego

1

2

I

skażenia

budynków zamieszkanych przez

więcej niż 30

3

nie więcej niż 30

osób (łączn i e)

4

powyżej 3500

100

500

1500

II

od 3500 do 1 000

100

500

500

III

poniżej 1000 do 500

100

100

100

IV

poniżej 500 do 150

100

100

osób

-

Dzienn ik Ustaw Nr 22

§ 89. 1. Projekt geologiczny wiercenia powinien dać

podstawy do ustalenia klasy i kategori i zagrożenia erupcyj nego i siarkowodorowego przez określen i e

1) przewidywanego

cznego,

2)

przekroju

stratygraficzno -litologi -

głębokości zalegania poziomów perspektywicznych,

3) gradientów ciśnień złożowych i szczelinowania skał.

4)

i nterwału przewidywanego lub rozpoznanego występo ­

wania siarkowodoru, dwutlenku węgla i rtęci , z okreś ­

leniem spodziewanej ich zawartości w płynie złożowym ,

5) przewidywanych wydajności płynu złożowego z po szczególnych poziomów,

6) strefy ewentualnych zan ików płuczki.

2. Kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiązany

jest do zorganizowania stałej kontroli procesu wiercenia dla

ustalenia ewentualnych niezgodności rzeczywistego prze kroju geologicznego z przewidywanym oraz dostosowania

prowadzonych robót do powstałych zmian .

§ 90. 1. Roboty wiertn icze i inne prace w otworze

siarkowodorowym poniżej górnej gran icy strefy zagrożenia

siarkowodorowego do momentu odwołania tego zagrożenia

mogą być wykonywane na podstawie programu dowiercania

zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego

i przesłanego do wiadomości właściwego organu państ­

wowego nadzoru górniczego.

2. Założenia do opracowania programu dowiercania

określa instrukcja, o której mowa w § 76.

3. O przewidywanym termin ie dowiercania, o którym

mowa w ust . 1, należy zawiadomić właściwy organ państ ­

wowego nadzoru górniczego.

§ 91 . W razie wypływu palnego płynu złożowego z otworu wiertniczego należy w szczególności wyłączyć spod

napięcia sieć elektryczną, zatrzymać silniki spalinowe oraz

wygasić otwarty ogień w promieniu co najmniej 200 m, jak

również spowodować wstrzymanie ruchu drogowego i kole jowego w tym samym promieniu .

6. Za po b ieg a n i e eru pcj i pły n u złożoweg o

przy wierceniach na złożach surowców sta łyc h

§ 92. 1. W razie prowadzenia prac wiertniczych na

su rowców stałych , gdzie przewidywane jest występowanie nagromadzeń gazu ziemnego lub występowanie

samowypływów wody lub innego płynu, sposób zabezpieczen ia wylotu otworu wiertniczego oraz sposób wykonywania wierceń określa kierownik ruchu zakładu górniczego.

złożach

2. Ustalenia ust. 1 dotyc zą również wierceń prowadzo nych z powierzchni dla odmetanowania złóż węgla kamien nego.

§ 93. 1. Przy prowadzeniu wierceń, przy których istnieje

możl iwość występowania nagromadzeń gazu ziemnego, wylot otworu powinien umożliw i ć zainstalowanie odpowied nich zabezpieczeń .

2. Wszystkie elementy zabezpieczenia wylotu otworu

wiertniczego muszą posiadać wytrzymałość na ciśnienie

wyższe od przewidywanego ciśnienia głowicowego .

3. Przeciwerupcyj ne zabezpieczenie wylotu otworu

wiertniczego powinno umożliwiać w szczególności

Poz. 119

-

1) zamknięcie wylotu otworu przy zapuszczonym przewo dzie,

2) zamknięc i e wylot u otworu przy wyciągniętym przewo dzie,

3) kontrolowane odprowadzenie płynu złożowego i za tłaczanie otworu,

4) zatłaczanie otworu i obieg płuczki przy zamkn i ętym

urządzeniu przeciwerupcyjnym,

5) pomiar c i śnienia na stojaku i w przestrzeni pierścienio­

wej .

4. W warunkach zagro żenia erupcyjnego powinna być

zapewniona możliwość zamknięcia wewnętrznej przestrzeni

przewodu w iertniczego znajdującego się w otworze przy

zachowaniu możliwości zatłoczenia otworu przez ten prze wód .

5. Rury, na których projektowane jest zainstalowanie

urządzeń przeciwerupcyjnych, należy cementowa ć do wierz-

chu .

§ 94. 1. W przypadku spodziewanych s amowypływów

wód złożowych , wylot otworu należy zabezpieczyć w sposób

umożliwiający jego opanowan ie oraz odprowadzenie wy pływającej wody.

2. W szczególnych przypadkach, w zależności od stop nia zagrożenia bąd ź występowania nagromadzeń gazu ziem nego, należy odpowiednio stosować przepisy dotyczące

zapobiegania i opanowywania erupcji wstępnej oraz za grożenia siarkowodorowego przy wierceniach na z ło ża c h

ropy naftowej i gazu ziemnego, określone w części 5 ni niej szego rozdz i ału

7. Badan i a

czych

pomiary w otworach w i e r tni -

§ 95. 1. Badania i pomiary wykonywane w otworach

wiertniczych należy prowadzić zgodnie z ustaleniami zawar tymi w projekcie prac geologicznych, na podstawie projektu

technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu za kładu górniczego.

2. Wyniki badań i pomiarów oraz zabiegów specjalnych

wykonanych w otworze w iertn iczym należy ująć w doku mentacji wynikowej otworu .

§ 96. Aparatura i

przyrządy

zapuszczone do otworu

muszą być uprzednio skontrolowane pod względem spraw ności oraz zmierzone .

§ 97. W czasie prowadzenia opróbowań w otworach

wiertniczych, gdzie spodziewane jest występowan i e ropy

naftowej i gazu ziemnego lub gazów toksycznych, na wiertni

muszą znajdować się sprawne przyrządy do ich wykrywania.

§ 98. Pracownicy w iertni powinni być przeszkolen i

w zakresie dz i ałania gazów toksycznych i duszących , metod

ich wykrywania, zabezpieczenia przed ich szkodliwym dzia łaniem oraz udzielania pierwszej pomocy.

§ 99. 1. Podczas opróbowania skał zbiornikowych na

przypływ płynu złożowego , po skończeniu wiercenia, zabez -

pieczenie przeciwerupcyjne otworu stanowi słup płynu o gę­

gradient ciśnienia złożowego oraz

zestaw głowic przeciwerupcyjnych, stosownie do rodzajów

zagrożenia i wiertnicy

stości przewyższającej

-

1) do robót prowadzonych z wiertnicy podstawowej należy

stosować zestaw głowic przeciwerupcyjnych jak w czasie wiercenia,

2) do robót prowadzonych z wiertnicy zastępczej dla I i "

kategorii zagrożenia siarkowodorowego dopuszcza się

stosowanie zestawu głowic przeciwerupcyjnych z trze ma zamknięciami. z których jedno jest uniwersalne,

3) do robót prowadzonych z wiertnicy zastępczej w pozos . tałych rodzajach zagrożeń dopuszcza się stosowanie

zestawu głowic przeciwerupcyjnych z dwoma zamknię­

ciami .

2. Podczas opróbowania skał zbiornikowych na przy przy technologii pozwalającej na

zastosowan ie nie zrównoważonego ciśnienia dennego

w stosunku do ciśnienia złożowego zabezpieczenie przeciwerupcyjne otworu określa kierownik ruchu zakładu górnicze go.

pływ płynu złożowego

§ 100. Opróbowanie poziomów zbiornikowych zawierających płyn złożowy z siarkowodorem należy prowadzić po

wyposażeniu wiertni w urządzenia do degazacji płynu złożo ­

wego i spalania gazu .

§ 101 . 1. Elementy wyposażenia wylotu otworu wiertniczego podczas wiercenia oraz opróbowań , które powinny

być odporne na działanie siarkowodoru, określa instrukcja,

o której mowa w § 76.

2. W razie opróbowania rurowym próbnikiem złoża,

wyposażenie wylotu otworu wiertniczego określa instrukcja

zatwierdzona przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 102. W procesie wywoływania przypływu płynu zło­

żowego zawierającego związki siarki należy stosować środki

Poz. 119

§ 107. Likwidacja odwiertu powinna być wykonana

w sposób zapewniający szczelną izolację poziomów wod nych, ropnych i gazowych, zgodnie z technicznym projektem

likwidacji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

§ 108. Materiały użyte do likwidacji odwiertu oraz sposób likwidacji odwiertu powinny być dostosowane do istniejących warunków geologicznych, złożowych i technicznych .

§ 109. W razie likwidacji odwiertów z odkrytymi warstwami solnymi, zaczyn cementowy należy sporządzić na bazie

solanki o pełnym nasyceniu.

§ 110. Do likwidacji otworów w interwałach orurowanych z zacementowaną przestrzenią zarurową dopuszcza się

stosowanie korków (pakerów) z materiałów trwałych oraz

wypełnienie rur płuczką.

§ 111 . W razie stwierdzenia nieskutecznej likwidacji

otworu,; pleży przystąpić do jego ponownej likwidacji.

§ 112. Sprzęt i narzędzia pozostawione w otworze muszą być wyszczególnione w protokole likwidacji.

§ 113. 1. Trwałe oznakowanie miejsca wiercenia po

likwidacji otworu wiertniczego ustala kierownik ruchu zakładu górniczego w projekcie, o którym mowa w § 107.

2. Oznakowanie, o którym mowa w ust. 1, nie jest

wymagane przy pracach sejsmicznych.

3. W uzasadnionych przypadkach, jeżeli miejsce wiercenia nie wymaga oznakowania i równocześnie nie występuje zagrożenie przedostawania się płynu złożowego na

powierzchnię, dopuszcza się ucinanie pozostawionych wotworze rur okładzinowych na głębokości nie mniejszej niż 1,5

m od wierzchu .

uniemożliwiające powstanie samozapłonu płynu w otworze.

§ 103. W czasie badań związanych z obniżeniem słupa

płuczki lub gęstości płuczki w otworze na wiertni powinien

znajdować się zapas płuczki o odpowiednich właściwoś­

ciach, w

ilości umożliwiającej

w razie potrzeby ponowne

zatłoczenie otworu .

§ 104. Prace z użyciem substancji promieniotwórczych

w otworach wiertniczych lub eksploatacyjnych należy pro wadzić zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami

szczególnymi.

§ 105. Prace prowadzone z użyciem substancji promieniotwórczej należy rejestrować w dzienniku wiertniczym lub

w książce odwiertu .

8. L i k w i d a c j a o d w i e rt ó w

§ 106. 1. Po zakończeniu wiercenia odwiert powinien

Rozdział

3

Maszyny i urządzenia zakładu górniczego

1. Postanowienia ogólne

§ 114. 1. W zakładzie górniczym powinna znajdować

się bieżąco aktualizowana dokumentacja techniczno -ruchowa maszyn i urządzeń.

2. Montaż , demontaż oraz eksploatację maszyn i urzą­

dzeń należy przeprowadzać zgodnie z instrukcjami wytwórcy, a w razie braku takiej instrukcji, na podstawie instrukcji

ruchowo-eksploatacyjnych, opracowanych w zakładzie górniczym.

§ 11 5. Przy obsłudze maszyn i urządzeń mogą być

zatrudnieni wyłącznie pracownicy, którzy posiadają odpo wiednie kwalifikacje i wymagane uprawnienia.

nie jest przeznaczony do dalszego

§ 116. 1. Przed oddaniem do eksploatacji urządzeń i in stalacji technicznych należy dokonać ich komisyjnego od bioru technicznego.

2. Otwory wyłączone z eksploatacji i przeznaczone do

likwidacji powinny mieć zamknięte wyloty oraz odłączone

urządzenia i instalacje.

2. Odbiory techniczne powinny być przeprowadzone

w odniesieniu do urządzeń i instalacji energomechanicznych

stałych i czasowych nowo uruchamianych oraz po wykona nych remontach i przebudowie.

być zlikwidowany, jeśli

wykorzystania .

3. Z przeprowadzonej likwidacji otworu wiertniczego

należy sporządzić protokół całości likwidacji po zakończeniu

§ 117. 1. Kontrole okresowe maszyn i urządzeń , w tym

urządzeń dźwigowych, należy przeprowadzać w zakresach

i terminach ustalonych przez kierownika ruchu zakładu

górniczego, przy zachowan iu zasad wynikających z instrukcji

wyrobisk postrzałowych na danym profilu sejsmicznym.

producenta.

należy sporządzić protokół .

4. Przy robotach wiertniczych dla celów sejsmicznych

-

2. Wyn iki kontroli należy dokumentować w książkach

kontroli i eksploatacji urządzeń.

§ 118. 1. Przed rozpoczęciem rurowania otworu oraz

robót ratunkowych (instrumentacyjnych) należy sprawdzić

stan urządzenia wiertniczego i sprzętu używanego przy tych

robotach. Wyniki przeprowadzonej kontroli należy odnotować w książce kontroli.

2. Prowadzenie robót. o których mowa w ust. 1, bez

sprawnych urządzeń kontrolno-pomiarowych jest niedozwolone.

§ 119. 1. Maszyny i urządzenia należy wyposazyc

w sprawnie działające urządzenia zabezpieczające oraz przyrządy pomiarowe, określone w dokumentacji techniczno- ruchowej .

2. Regulacja lub zmiana nastawienia mechanizmów

zabezpieczających maszyn i urządzeń może być dokonywana

wyłącznie przez pracowników do tego upoważnionych,

a czynność ta musi być odnotowana w książce eksploatacji

maszyn i urządzeń .

3. Sprawność

urządzeń

zabezpieczających

ruch,

a w szczególności zaworów bezpieczeństwa, wskaźników

obciążeń układów linowych, wyłączników krańcowych, hamulców i zapadek w układach dźwigowych , należy kontrolować co najmniej raz w miesiącu, a wyniki kontroli

wpisywać do książki kontroli urządzeń .

4. Instalacje ciśnieniowe bezpośrednio przed wykonaniem robót specjalnych powinny być sprawdzone ciśnieniem

większym od największego ciśnienia przewidywanego, lecz

nie większym od ciśnienia roboczego, oraz zabezpieczone

przed nadmierną wibracją i przemieszczeniem się w czasie

pracy.

5. Na wskazujących przyrządach pomiarowych należy

oznaczyć zakres dopuszczalnych wartości mierzonych parametrów.

§ 120. 1. W razie automatycznego lub zdalnego sterowania procesem produkcyjnym, należy stosować odpowiednią sygnalizację ostrzegawczą oraz zabezpieczenia i blokady.

2. Na określonych stanowiskach pracy powinny się

znajdować wyłączniki awaryjne, u m ożliwiające wstrzymanie

ruchu w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia.

§ 121 . 1. Konserwacja oraz smarowanie maszyn mogą

być przeprowadzane tylko podczas ich postoju oraz po

zabezpieczeniu przed przypadkowym uruchomieniem.

2. Smary oraz czyściwo znajdujące się w pomieszczeniach, w których pracują maszyny i urządzenia energomechaniczne, muszą być przechowywane w bezpiecznych

miejscach i pojemnikach wykonanych z materiału niepalnego.

§ 122. Maszyny, urządzenia i instalacje, nie przystosowane do pracy w warunkach niskich temperatur, powinny

być zabezpieczone przed ich działaniem .

2. Urządzenia wiertnicze i wydobywcze

§ 123. 1. Urządzenia wiertnicze do mechanicznych

wierceń obrotowych oraz wieże eksploatacyjne o udźwigu

ponad 60 kN (największe obciążenie ciągłe) należy wyposażyć w ciężarowskaz lub inny wskaźnik obciążenia na haku,

usytuowany w polu widzenia wiertacza lub operatora wycią­

gu linowego.

Poz. 119

378

2. Na wieżach eksploatacyjnych wymaganie, o którym

mowa w ust. 1, dotyczy wykonywania prac z użyciem

wyciągu linowego.

§ 124. 1. Wiertnice, których wysokość wieży lub masztu przekracza 18 m, powinny być wyposażone w urządzenia

ograniczające maksymalną wysokość podniesienia wielokrążka ruchomego.

2. W razie braku urządzenia, o którym mowa w ust. 1,

w wyposażeniu fabrycznym wiertnicy dopuszcza się zainstalowanie przyrządów ostrzegawczych, sygnalizujących

krańcowe położenie wielokrążka ruchomego dla określone­

go typu wiertnicy, za zgodą właściwego organu państ­

wowego nadzoru górniczego.

§ 125. Maszty i wieże wiertnicze oraz eksploatacyjne

powinny mieć określone najwyższe obciążenie robocze mierzone na haku wielokrążka ruchomego .

§ 126. 1. Przy wierceniach w celu poszukiwania, rozpoznania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego oraz

przy innych wierceniach w przypadku występowania zagrożeń górny pomost masztu wiertniczego (wieży) powinien

być wyposażony w urządzenie umożliwiające pracownikowi

szybką ewakuację ·

2. Urządzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno być

sprawdzone przed rozpoczęciem wiercenia, a w okresie

dowiercania i opróbowania - kontrolowane nie rzadziej niż

raz w miesiącu . Sposób sprawdzania i kontroli ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

3. Pomosty wieży i masztu na stanowisku pracy pomocnika wieżowego powinny być osłonięte od wiatru. Dopuszcza się rezygnację z ich osłaniania w warunkach letnich i przy

krótkotrwałych robotach.

4. Stałe pomosty manipulacyjne lub montażowe powinny być wyposażone w poręcze i listwy nożne, chyba że

rozwiązania fabryczne przewidują inne sposoby zabezpieczania .

§ 127. Z obudowanej wieży wiertniczej (masztu) muszą

być co najmniej dwa wyjścia z łatwo otwieranymi drzwiami.

Jedno z wyjść musi znajdować się przy stanowisku wiertacza.

§ 128. Dźwignia hamulca mechanicznego wyciągu

wiertniczego przy pełnym zahamowaniu powinna znajdować się w odległości 80-90 cm od górnej płaszczyzny

poziomu roboczego urządzenia (podłogi), jeśli instrukcja

fabryczna nie stanowi inaczej.

§ 129. Wyciąg w iertniczy wiertnic o udźwigu większym

od 800 kN na hakIJ musi być wyposażony w hamulec

wspomagający .

§ 130. 1. Podczas pracy bębenkiem pomocniczym, przy

ręcznym

nawijaniu, zabrania się stosowania lin stalowych

oraz uszkodzonych lin konopnych.

2. Bębenek pomocniczy wyciągu wiertniczego może

być użyty do podnoszenia, opuszczania i przemieszczania

w wieży narzędzi i sprzętu wiertniczego o ciężarze nie

przekraczającym wielkości podanych w dokumentacji danego urządzenia.

3. Używanie bębenka jest dozwolone tylko w przypadku, gdy wiertacz znajduje się przy pulpicie sterowniczym

wiertnicy.

-

§ 131. Wszelkie czynności z użyciem wyciągu wiertniczego lub innych urządzeń, wykonywane (sterowane) ze

stanowiska wiertacza, odbywające się poza zasięgiem jego

pola widzenia mogą odbywać się tylko przy tak zorganizowanej pracy, aby wiertacz otrzymywał sygnał o gotowości do

rozpoczęcia, przebiegu i konieczności przerwania tych czynności.

§ 132. 1. Pompa płuczkowa musi być wyposażona

w sprawnie działający zawór bezpieczeństwa i manometr.

2. W polu widzenia wiertacza powinien znajdować się

manometr zainstalowany na tłocznym rurociągu płuczko­

wym.

§ 133. Klucze wiertnicze należy mocować zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu gór-

niczego.

§ 134. Kontrola stanu technicznego klinów do rur płu­

czkowych, kluczy wiertniczych, wkładów do stołów obrotowych i graniatek, elewatorów oraz haków wiertniczych

powinna być prowadzona na początku każdej zmiany.

§ 135. Zabrania się odcinania przewodu wiertniczego

przy jego rozkręcaniu za pomocą stołu wiertniczego.

§ 136. Wyciągarki powinny być wyposażone w sprawnie działający hamulec, a wyciągarki z napędem ręcznym

- również w sprawny mechanizm zapadkowy uniemoż­

liwiający wsteczny ruch bębna .

§ 137. Krążki i wielokrążki manipulacyjne, jak również

części wirujące oraz wykonujące ruchy posuwisto-zwrotne,

stanowiące zagrożenie, powinny być osłonięte.

§ 138. Przy instalowaniu urządzeń wydobywczych należy

Poz. 119

-

wolno wchodzić tylko pod warunkiem dokładnego przewietrzenia tych pomieszczeń. Wymaganie to należy podać na

tablicy przy wejściu do obudów czół zbiorników.

§ 141. Pracownicy zatrudnieni przy robotach wykonywanych w zbiornikach oraz w pomieszczeniu obudowy czół

zbiorników z substancją szkodliwą muszą być ubezpieczani

przez innych pracowników znajdujących się na zewnątrz,

posiadających możliwość natychmiastowego usunięcia zatrudnionych z zagrożonej strefy.

§ 142. Nogi czwórnogów i trójnogów należy zabezpieczyć przed możliwością

ich przemieszczania, przy pod -

stawie i na koronie.

§ 143. Wejście na wieżę wiertniczą, maszt, czwórnóg

musi posiadać zabezpieczenia przed spadnięciem pracownika.

3. U r z ą d z e n i a i i n s t a I a c j e e n e r g e t y c z n e

§ 144. Do budowy i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych w zakładach górniczych, w zakresie dotyczącym

wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeńst­

wa pożarowego, mają zastosowanie ogólnie obowiązujące

przepisy o budowie urządzeń elektroenergetycznych i przepisy eksploatacji technicznej urządzeń elektroenergetycznych

w zakładach przemysłowych, jeżeli niniejsze rozporządzenie

nie stanowi inaczej, oraz normy wprowadzone do obowiąz ­

kowego stosowania .

§ 145. W zakładzie górniczym lub wydzielonych jego

oddziałach powinna znajdować się dokumentacja techniczna maszyn i urządzeń elektroenergetycznych, w szczególności

1) mapy z naniesionymi trasami linii elektroenergetycznych

oraz plany i schematy połączeń sieci oraz podstawo wych urządzeń, z podaniem rodzaju zastosowanych

zabezpieczeń i ochrony przeciwporażeniowej,

książka okresowych kontroli urządzeń elektroenergetycznych z protokołami przeprowadzonych badań,

1) wyważyć indywidualne i grupowe układy pompowe

o napędzie mechanicznym,

2)

2) cięgła pompowe do napędów grupowych prowadzić

pod nawierzchnią przejść,

3) rejestr urządzeń w obudowie przeciwwybuchowej, zainstalowanych w strefach zagrożenia wybuchowego .

3) uruchamianie i wyłączanie kiwonów pompowych przy

napędzie grupowym wykonywać za pośrednictwem

typowych, sprawnie działających sprzęgników cięgło­

wych,

§ 146. Wstęp do pomieszczeń prowadzenia ruchu urzą­

dzeń elektroenergetycznych jest dozwolony jedynie pracownikom posiadającym kwalifikacje i uprawnienia do kontroli

i obsługi urządzeń elektroenergetycznych.

4) w przypadku prowadzenia cięgieł pompowych nad

przejściami zabudować pod cięgłami pomosty zabez-

§ 147. 1. Zakłady górnicze, w których przerwa w zasilaniu w energię elektryczną może spowodować komplikacje

technologiczne lub awarie, muszą posiadać co najmniej dwa

zasilania z niezależnych źródeł energii

1) podstawowe, pokrywające pełne zapotrzebowanie mocy dla urządzeń,

2) rezerwowe, pokrywające zapotrzebowania mocy zakła­

du górniczego, w których przerwa w dopływie energii

może spowodować awarię lub zagrożenie.

pieczające .

§ 139. 1. Roboty w zbiornikach, w których magazynowane były substancje szkodliwe dla życia i zdrowia ludzkiego, mogą być wykonywane po odłączeniu zbiornika od

istniejącej instalacji i całkowitym opróżnieniu z tych substancji w sposób określony w przepisach szczególnych.

2. W razie zawartości tlenu w zbiorniku poniżej 19%

po wyposażeniu

pracownika w dopuszczony i sprawny izolujący sprzęt

ochrony dróg oddechowych.

objętościowo, pracę można wykonywać

3. Przed podjęciem i podczas wykonywania prac wymienionych w ust. 1 i 2 osoba dozoru ruchu powinna

sprawdzić stan bezpieczeństwa w zbiorniku w zakresie

nagromadzenia gazów o stężeniu wybuchowym i trującym

oraz zawartość tlenu w atmosferze zbiornika.

§ 140. Do pomieszczeń obudów czół zbiorników magazynowanych substancji szkodliwych oraz wybuchowych

2. Agregaty prądotwórcze na wiertniach mogą stanowić zasilanie podstawowe lub rezerwowe.

3. W zakładach górniczych, w których przerwa w zasilaniu nie stanowi zagrożenia, dopuszcza się jedno zasilanie,

pod warunkiem wyposażenia pracowników w przenośne

źródła świetlne, przystosowane do pracy w strefach występującego zagrożenia.

§ 148. Rury okładzinowe otworów wiertniczych i odwiertów należy wykorzystywać jako uziomy naturalne w systemie uziomów roboczych, roboczych dodatkowych,

ochronnych i ochronnych odgromowych.

-

§ 149. 1. Łączniki sterownicze układu sterowania silników elektrycznych, służących do napędu wiertnicy, po winny znajdować się na stanowisku wiertacza.

2. W razie stosowania kilku łączników sterowniczych

musi istnieć ich blokada uniemożliwiająca równoczesne

uruchomienie napędu z różnych miejsc.

3.

Prąd silników powinien być kontrolowany za pomo-

cą przyrządów (wskaźników)

widocznych ze stanowiska

Poz. 119

-

2) pomiarów nie wolno wykonywać, a prowadzone należy

przerwać, gdy stężenie mieszaniny wybuchowej przekracza 20 % dolnej granicy wybuchowości.

2. Wyniki pomiarów, o których mowa w ust. 1, należy

dokumentować .

§ 158. Urządzenia elektroenergetyczne powinny być

zabezpieczone przed możliwością ich uruchomienia przez

osoby postronne.

wiertacza.

§ 150. Wyłącznik dopływu energii elektrycznej do wiertni powinien być umieszczony w strefie zagrożonej wybuchem oraz w miejscu łatwo dostępnym .

§ 151 . 1. Wieże, wieżomaszty i maszty konstrukcji stalowej, urządzenia wiertnicze z napędem elektrycznym lub

urządzenia wiertnicze, na których są zainstalowane agregaty

prądotwórcze, powinny być uziemione.

§ 159. Kable i przewody zasilania podstawowego i rezerwowego oraz sterowania urządzeń z napędem elektrycznym

na wiertniach powinny być prowadzone oddzielnie.

§ 160. Trasy przewodów oponowych powinny być prowadzone na stojakach, wspornikach lub uchwytach oraz

odpowiednio oznakowane.

2. Wyniki pomiarów rezystancji uziemienia powinny

do książki kontroli urządzeń i potwierdzone

§ 161. Kontrole okresowe urządzeń elektroenergetycznych należy przeprowadzać w zakresach i terminach ustalonych w instrukcjach eksploatacyjnych tych urządzeń bądź

w zaleceniach producenta.

3. Pomiary, o których mowa w ust. 2, nie dotyczą

wiertnic wykonujących otwory wiertnicze do celów geofizycznych .

§ 162. W razie awarii i samoczynnego wyłączenia urzą ··

dzenia elektroenergetycznego, można je ponownie załączyć

dopiero po stwierdzeniu i usunięciu przyczyny wyłączenia .

być wpisane

protokołem.

§ 152. 1. W pomieszczeniach i strefach zagrożonych

wybuchem oprawy oświetleniowe, osprzet oświetleniowy

oraz instalacja muszą spełniać wymagania budowy przeciwwybuchowej .

2. W miejscach narażonych na drgania i wstrząsy oprawy oświetleniowe muszą mieć dodatkowe zabezpieczenia

przed spadnięciem .

§ 153. W strefie zagrożenia wybuchowego wolno stosować tylko urządzenia elektroenergetyczne budowy przeciwwybuchowej oraz przewody i kable dopuszczone do

stosowania w obrębie tych stref w trybie odrębnych przepisów.

§ 154. System zasilania

urządzeń

elektroenergetycz nych w strefie zagrożenia wybuchowego musi umożliwić

wyłączenie tych urządzeń za pomocą urządzeń łączenio ­

wych, łatwo dostępnych, umieszczonych poza strefą zagrożenia.

§ 155. W strefie zagrożenia wybuchowego oraz w strefie ochronnej zbiorników na węglowodory płynne nie wolno

budować elektroenergetycznych linii napowietrznych.

4. O ś w i e t I e n i e z ak ł a d u gór n i c z e g o

§ 163. Na terenie zakładu górniczego należy oświetlić

wszystkie miejsca pracy, w których stale lub czasowo przebywają pracownicy.

§ 164. 1. Wieże wiertnicze, maszty oraz wiaty maszynowe wiertnic muszą mieć oświetlenie awaryjne.

chu

2. Rodzaj oświetlenia awaryjnego ustala kierownik ruzakładu górniczego odpowiednio do występujących

zagrożeń.

5. P r a c e s p a wal n i c z e

§ 165. W przypadkach nie uregulowanych przepisami

prace spawalnicze należy wykonywać zgodnie z instrukcją

zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 166. W razie gdy prace spawalnicze mają być wykonywane w miejscach, w których istnieje zagrożenie wybuchowe, instrukcja, o której mowa w § 165, musi uwzględniać

szczególne wymagania wynikające z tego zagrożenia .

ne po wyłączeniu urządzenia spod napięcia .

§ 167. 1. Zbiorniki, przy których mają być wykonywane

prace spawalnicze, należy odłączyć od instalacji za pomocą

zasuw i zaślepek stalowych. Zbiorniki magazynujące węg­

lowodory muszą być ponadto wyparowane, przewietrzone,

oczyszczone i wysuszone.

2. Zwieranie i uziemianie części wyłączonych spod

napięcia w celu zabezpieczenia stanu wyłączania jest dopu-

może być udzielone, gdy zawartość tlenu w zbiorniku nie jest

szczalne po stwierdzeniu, że stężenie mieszaniny wybuchowej nie przekracza 20% dolnej granicy wybuchowości .

niższa niż 19% objętościowo, a zawartość substancji toksycznych i palnych nie stwarza zagrożenia .

§ 156. 1. Otwieranie osłon przyrządów elektrycznych

stanowiących ochronę przeciwwybuchową jest dopuszczal-

§ 157. 1. Pomiary urządzeń elektroenergetycznych

w strefach ochronnych zbiorników na węglowodory płynne

i w pomieszczeniach zaliczonych do strefy zagrożenia wybuchowego można wykonywać przyrządami budowy zwykłej

z zachowaniem następujących zasad

1) przed pomiarami i w czasie pomiarów należy kontrolować stężenie mieszaniny wybuchowej przez osobę

dozoru ruchu,

2. Zezwolenie na prace spawalnicze w zbiornikach

Rozdział 4

Zagrożenie pożarowe i wybuchowe

§ 168. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest obowiązany określić

pomieszczenia i miejsca występowania

wybuchowego i zagrożenia pożarowego oraz

ustalić strefy tych zagrożeń .

zagrożenia

-

381

2. Strefy zagrożen i a wybuchowego należy ustalić wed przepisach szczególnych .

okresowych pomiarów stężenia gazów bez stosowania automatycznych wskaźników stężeń gazów.

§ 169. 1. Pracownicy zatrudnieni w ruchu zakładu górniczego powinn i być pouczeni o sposobach zapobiegania

pożarom i ich zwalczania odpowiednio do miejsca pracy,

występujących tam zagrożeń oraz posiadanych środków

§ 177. Pomieszczenia obudowy czół zbiorników zawierających gaz muszą być przewietrzane.

ług kryteriów określonych w

gaśniczych.

2. Na terenie zakładu górniczego, w widocznych miejs cach, powinny być umieszczone instrukcje ustalające sposób

alarmowania straży pożarnej i innych jednostek interwencyjnych oraz osób dozoru ruchu .

§ 170. Palenie tytoniu na terenie zakładu górniczego

dozwolone jest tylko w miejscach lub pomieszczeniach do

tego wyznaczonych.

§ 178. Ruroc i ągi , zbiorniki i inne pojemniki, w których

są przechowywane płyny łatwo palne i wybuchowe, powinny być uziemione i połączone ze sobą przewodem metalowym . Dysze i otwory wypływowe tych pojemników muszą

być uziemione.

§ 179. 1. Odległość obiektów i urządzeń związanych

z wydobywaniem ropy naftowej i gazu ziemnego oraz

podziemnym magazynowaniem węglowodorów płynnych

na lądzie nie może być mniejsza niż

§ 171 . Przed miejscami i pomieszczeniami, w których

istnieje niebezpieczeństwo pożaru lub wybuchu, należy

umieścić tablice ostrzegawcze z zakazem używania ognia

i palenia tytoniu .

1) 50 m od odwiertów, gazoliniarni, urządzeń i instalacji do

osuszania i odsiarczania gazu, tłoczni ropy i gazu do

kuźni, kotłowni , spawalni i innych obiektów z otwartym

ogn iem oraz dróg, linii kolejowych , budynków administracyjnych i mieszkalnych,

§ 172. Zabrania się prowadzenia w kierunku budynków

2) 20 m od stacji redukcyjno - pomiarowych do obiektów

i miejsc z otwartym ogniem wymienionych w pkt 1.

z otwartym ogniem rowów lub koryt, przez które mogłaby

ściekać ropa naftowa lub inne produkty palne z otworów

wiertniczych, zbiorników, dołów urobkowych lub magazynów.

§ 173. 1. W obręb i e stref zagrożonych wybuchem po winny znajdować się mater i ały , urządzenia i inne środki , za

których pomocą można zapobiec powstaniu i zapłonowi

mieszaniny wybuchowej .

2. Pomieszczenia zagrożone wybuchem powinny być

dostatecznie przewietrzane oraz tak zabezpieczane, aby mieszanina wybuchowa nie mogła przedostać się do pomieszczeń sąsiednich.

2. Właściwy organ państwowego nadzoru górniczego

może w uzasadnionych przypadkach zezwolić na zmn iejszenie lub nakazać zwiększenie odległości , o których mowa

w ust. 1.

§ 180. Przy pracach wykonywanych w miejscach,

w których występuje mieszanina wybuchowa, zabrania się

używania narzędzi , sprzętu oraz obuwia i odzieży , mogących

powodować iskrzenie.

§ 181 . 1. Materiały pędne, oleje i smary powinny być

magazynowane poza obrębem zabudowy urządzenia wiertniczego oraz w miejscach należycie przewietrzanych i zabezpieczonych przed ich zapa leniem.

3. Powietrze doprowadzane do pomieszczeń nie może

być pobierane ze stref zagrożonych wybuchem .

4. W strefach zagrożonych wybuchem nie można grolub

rozprzestrzenianiu się pożarów.

madzić materiałów , które mogą sprzyjać powstawaniu

§ 174. Podgrzewanie zbiorników, cystern i przewodów

rurowych należy wykonać z użyciem wody, pary wodnej lub

w inny bezpieczny sposób, ustalony przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

§ 175. Stosowanie napędów pasowych w pomieszczeniach zaliczonych do zagrożonych wybuchem jest dozwolone tylko po zastosowaniu niezawodnie działających uziemienia i urządzeń p rzeciwdziałających gromadzeniu się elektryczności statycznej na pasach.

§ 176. 1. W budynkach gazoliniarni, tłoczni ropnych

i gazowych oraz w innych pomieszczeniach, w których mogą

powstać mieszaniny wybuchowe lub nagromadzić się gazy

toksyczne, muszą być stale otwarte górne otwory wentylacyjne o powierzchni nie mniejszej niż 1 % powierzchn i

posadzki tego pomieszczenia. W pomieszczeniach tych należy wykonać ponadto otwory wentylacyjne z żaluzjami na

poziomie posadzki.

2. W pomieszczeniach określonych w ust. 1 należy

zainstalować działające automatycznie wskaźniki gazowe.

3. W uzasadnionych przypadkach właściwy organ pań­

stwowego nadzoru górniczego może zezwolić na wykonanie

2. Ustalenia ust. 1 nie dotyczą zbiorników roboczych

i technologicznych .

§ 182. Rury wydmuchowe silników spalinowych pobyć wyprowadzone na zewnątrz zabudowy oraz

posiadać zabezpieczenie przeciwdziałające przenoszeniu się

winny

iskier.

Rozdział 5

Ograniczenie wpływu działalności górniczej

na środowisko

§ 183. Kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiąza­

ny jest do stosowania środków zapewniających ochronę

środowiska przez zmniejszenie wpływu działalności tego

zakładu na środowisko.

§ 184. 1. W zakładzie górniczym należy prowadzić obserwację i pomiary wpływu robót górn iczych na powierzchnię , w tym zmian stosunków wodnych .

2. Zakres obserwacji oraz ich częstotliwość powinny

umożliwić

1) określenie zasięgu i wielkości wpływu robót górniczych,

2) ocenę stanu zagrożenia obiektów budowlanych i urzą­

dzeń oraz ich otoczenia.

3. Wyniki obserwacji określonych w ust. 2 muszą być

ewidencjonowane na mapach obniżeń terenu okresowych

i całkowitych.

-

4. Pierwszy pomiar sytuacyjno-wysokościowy powi nien być wykonany przed rozpoczęciem wydobycia . Następ ­

ne pom iary należy wykonywać w czasie eksploatacji, w spo sób i z częstotliwością ustalonymi przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

5. Obserwacje i pomiary, o których mowa w ust. 1,

dotyczą tych zakładów górniczych, których działalność ma

§ 195. W razie awarii urządzeń albo instalacji zakładu

górniczego, mogącej zagrozić środowisku , lub awarii urzą ­

dzeń chroniących środowisko należy niezwłocznie zawiado mić o tym właściwy organ państwowego nadzoru górniczego i właściwy organ ochrony środowiska , podając

jednocześnie terminy usuwania skutków awarii oraz podjęte

doraźne środki zabezpieczające.

wpływ na powierzchnię .

§ 185. I nstalacje, urządzenia lub obiekty, które w przypadku uszkodzenia lub awarii mogłyby stać się źródłem

zagrożenia dla otoczenia, powinny być tak zlokalizowane,

aby zapewnione były warunki do likwidacji tego zagrożen i a .

§ 186. W zakładzie górniczym wydobywającym ropę

naftową i gaz ziemny z zawartością siarkowodoru lub innych

związków toksycznych powinien być sporządzony program

opanowania i neutralizacji skażenia terenu .

§ 187. Doły urobkowe i doły na ciecze złożowe z opró bowań odwiertów, jak również składowiska materiałów

szkodliwych należy izolować w sposób zapobiegający nieko rzystnemu oddziaływaniu na środowisko .

§ 188. 1. Zbiorniki wodne oraz osadniki przemysłowe

powinny być zabezpieczone przed przedostawaniem się

zmagazynowanych w nich substancji na zewnątrz.

2. Obiekty, o których mowa w ust. 1, powinny być

oznakowane tablicami zabraniającymi wstępu osobom nie

upoważnionym .

§ 189. W zakładzie górniczym należy prowadzić pomia ry emisji zan i eczyszczeń powietrza atmosferycznego w sposób określony przez właściwy organ ochrony środowiska .

§ 190. 1. Eksploatację urządzeń odpylających i neutralizujących

oraz zabezpieczeń służących do ochrony powietrza atmosferycznego należy prowadzić zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Odpady uzyskane z urządzeń odpylających należy

utylizować.

§ 191 . Wodę złożową , wydobytą z gazem lub ropą ,

należy zneutralizować przed odprowadzen iem do cieków

powierzchniowych lub zatłaczać do złoża tylko w sposób

zgodny z projektem zatwierdzonym przez kierownika ruchu

zakładu górniczego, dla każdego otworu zrzutowego od dzielnie. Projekt ten wymaga uzgodnienia z właściwym

organem ochrony środowiska .

Poz. 119

§ 196. 1. W razie powstania, wskutek robót górniczych,

zagrożenia dla

ludzi lub środowiska poza terenem zakładu

górniczego, kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiąza­

ny jest do niezwłocznego podjęcia środków zabezpieczają­

cych i likwidujących powstałe zagrożenia .

2. Obowiązki określone w ust. 1 kierownik ruchu zaporozumieniu z właściwymi

organami terenowej administracji państwowej.

kładu górniczego wykonuje w

§ 197. Teren po wykonanych pracach geologicznych

należy doprowadzić

do stanu pierwotnego

bądź

zrekul-

tywować .

Rozdział 6

Badania geofizyczne i roboty strzałowe w otworach

wiertniczych

§ 198. 1. Badania geofizyczne w otworach wiertniczych należy wykonywać w zakresie przewidzianym w projekcie prac geologicznych lub w projekcie techn icznym, zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu

górniczego, wykonującego te badania .

2. W uzasadnionych przypadkach zmiana zakresu bamoże nastąpić za zgodą kierownika ruchu zakładu

górniczego.

dań

§ 199. Przygotowanie otworu wiertniczego do badań

i prac geofizycznych musi umożliwiać swobodne przemieszczanie przyrządów pomiarowych i specjalnych na całej

długości otworu w czasie niezbędnym do wykonania pomiarów i innych prac geofizycznych .

§ 200. Podczas wykonywania badań geofizycznych nie

wolno prowadzić innych robót, które mogłyby wpłynąć

negatywnie na wynik badań lub stworzyć zagrożenia dla

pracowników i sprzętu geofizycznego.

§ 201 . Przed przystąpieniem do wykonywania badań

lub innych prac geofizycznych, przy zagrożeniu erupcyjnym,

wylot otworu musi posiadać zabezpieczenie umożliwiające

bezpieczne wykonanie tych pomiarów i prac.

§ 192. Awaryjne wycieki bituminów lub innych substancji, stanowiące zagrożenie dla środowiska, muszą być

niezwłocznie likwidowane, a skażony teren doprowadzony

do stanu użytecznośc i.

§ 202 . Badania w otworach z użyciem próbników złoża

lub skał muszą być wykonywane na podstawie instrukcji

zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego

wykonującego te badania .

§ 193. Wszystkie pojemniki, w tym worki , z substancji

szkodliwych dla środowiska, znajdujące się na terenie zakładu górniczego, muszą być trwale oznakowane nazwą

techniczną danej substancji oraz hasłem zwracającym uwagę

na szkodliwość tej substancji dla środowiska .

§ 203. Roboty strzałowe przy prowadzeniu badań geofizycznych, zabiegów intensyfikacyjnych i prac specjalnych

w otworach wiertniczych i odwiertach należy wykonywać

w zakresie przewidzianym projektem technicznym robót

wykonawcy, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

§ 194. W zakładzie górniczym powinien znajdować się

odpowiedni zestaw materiałów , narzędzi i urządzeń umoż ­

liwiających szybką likwidację awarii rurociągów i innych

urządzeń technologicznych oraz środków do niezwłocznej

neutralizacji i likwidacji wycieków lub rozlewisk.

§ 204. 1. Zbrojenie sprzętu środkami strzałowymi, sprawdzanie obwodu elektrycznego i demontaż sprzętu po odstrzeleniu powinny być wykonywane na oddzielnym stano wisku, po usunięciu osób nie upoważnionych do tych prac.

-

2. Przygotowanie i zbrojenie perforatorów, torped, generatorów ciśn i enia i innych ładunków materiałów wybuchowych oraz usuwanie ich niewypałów powinno odbywać

się zgodnie ze szczegółowymi instrukcjami obowiązującymi

w zakładzie górn iczym, wykonującym roboty strzałowe .

§ 205 . Stosowanie środków strzałowych i sprzętu strzałowego w robotach strzałowych wykonywanych w otworze

wiertniczym powinno być zgodne z zakresem i warunkami

ich stosowania, określonymi w decyzjach wydanych na

podstawie odrębnych przepisów.

§ 206 . Inne roboty strzałowe wykonywane poza otworami wiertniczymi, jak strzelanie w rowach i zagłębieniach

terenowych, w zbiornikach wodnych, w powietrzu oraz

w otworach strzałowych , powinny być prowadzone zgodnie

z projektem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

Rozdział 7

Poz. 119

§ 211 . 1. Głowica eksploatacyjna lub inne zamknięcia

wylotu odwiertu wydobywczego muszą być szczelne i wytrzymałe na największe przewidywane ciśnienie głowicowe .

2. Głowica eksploatacyjna musi być wyposażona

w urządzenia zamykające , za których pomocą można przerwać wydobycie z kolumny rur wydobywczych oraz kolumny

eksploatacyjnej.

3. Odwiert należy wyposażyć w armaturę umożliwiającą

pomiar parametrów charakteryzujących przebieg eksploata cji złoża, zarówno na powierzchni, jak i na spodzie odwiertu .

4. Dopuszcza się możliwość wspólnego opomiarowania przy grupowym ujęciu wydobycia płynu złożowego

z odwiertów, pod warunkiem występowania zbliżonych

ciśnień , wydajności i parametrów fizykochemicznych wydo bywanego płynu złożowego i uzyskania zgody właściwego

organu państwowego nadzoru górniczego.

5. Materiały i tworzywa, z których są wykonane za -

Wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego

mknięcia odwiertu wydobywczego, muszą być odporne na

1. Przepisy ogólne

korozję wynikającą z działania substancji

w skład wydobywanego płynu .

§ 207 . Wydobywanie ropy naftowej lub gazu ziemnego

ze złoża należy poprzedz i ć badaniami warunków geolog iczno-złożowych oraz parametrów złoża i płynu złożowego .

§ 208. Sposób dowiercania otworów wydobywczych

pow inien zapewn i ać szczelną izolację horyzontów wodnych

nad i pod złożem oraz odizolowanie złoża od innych warstw

przepuszczalnych, a także zapobiegać uszkodzeniu strefy

przyodwiertowej .

wchodzących

6. Odwierty eksploatacyjne samoczynne muszą być

ogrodzone i oznaczone tablicą z numerem odwiertu i telefonu

zakładu górniczego oraz posiadać tablice zakazujące wstępu,

wzniecania ognia i palenia tytoniu.

§ 212. Konstrukcja głowicy eksploatacyjnej musi zapezapuszczania wgłębnych przyrządów po miarowych oraz pobór próbek płynu złożowego .

wnić możliwość

§ 209. 1. W zakładzie górniczym na podstawie danych

uzyskanych z wiercenia i udostępnienia złoża oraz informacji

i wartości parametrów z próbnej eksploatacji węglowodorów

płynnych należy sporządzić program stałej ich eksploatacji .

§ 213. 1. Podczas wydobywania płynu z odwiertu za suwy awaryjne głowicy eksploatacyjnej muszą być całkowi ­

cie otwarte.

2. Dla każdego odwiertu gazowego lub samoczynnego

odw iertu ropnego należy corocznie na podstawie dokona nych pomiarów ustalić dozwolony pobór gazu oraz odpowiednio warunki eksploatacji ropy naftowej, uwzględ ­

niające maksymalne sczerpan ie i racjonalną gospodarkę

wyłącznie po uprzednim zamknięciu zasuw roboczych .

eksploatacyjną złoża .

3. Wielkość dozwolonego poboru gazu ziemnego, kondensatu lub ropy naftowej ustala kierownik ruchu zakładu

górniczego po zasięgnięciu opinii jednostki naukowo-badawczej.

4. Ustalona wartość dozwolonego poboru gazu z danego horyzontu gazowego powinna być tak dobrana, aby

podczas eksploatacji gazu nie następowało zjawisko piaszczenia, tworzenia się języków i stożków wodnych, a także

przedwczesnego zużywania się elementów uzbrojenia odwiertu .

5. W razie stwierdzenia zmian parametrów eksploatacyjnych, w szczególności ciśnień i wykładników wodnego

lub gazowego, kierownik ruchu zakładu górniczego obowią ­

zany jest zbadać przyczyny tych zmian i ustalić, jeśli zachodzi

potrzeba, nowy program eksploatacji i dozwolony pobór

węglowodorów .

§ 210. Ilość wydobywanych z odwiertu ropy, gazu i wody lub zatłaczanych do niego płynów oraz rodzaj i wyniki

wykonywanych pomiarów i obserwacji należy dokumentować według zasad ustalonych przez kierownika ruchu

zakładu górn iczego.

2. Sterowanie zasuwami awaryjnymi może odbywać się

§ 214. 1. Wymagania dotyczące wyposażenia wgłęb­

nego i napowierzchniowego odwiertów, którymi wydobywa

się płyn złożowy, określa instrukcja zatwierdzona przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Pakery wydobywcze należy montować w odwier tach, w których występuje I lub II kategoria zagrożenia

siarkowodorowego.

3. W przypadkach nie określonych w ust. 2 stosowanie

pakerów wydobywczych ustala kierownik ruchu zakładu

górniczego, z uwzględnieniem rodzaju zagrożenia , warunków terenowych oraz odległości otworu od miast i osiedli .

§ 215 . W razie dowiercenia odwiertem badawczym lub

rozpoznawczym złoża węglowodorów , rozpoczęcie wydobywania może nastąpić tylko wtedy, gdy stan techniczny

odwiertu spełnia wymagania odwiertu eksploatacyjnego.

§ 216. 1. W zależności od wielkości wydobycia, lokali zacji odwiertu, składu chemicznego wydobywanego płynu

złożowego oraz stopnia zagrożenia kierownik ruchu zakładu

górniczego decyduje o zastosowaniu wgłębnych lub powie rzchniowych zaworów bezpieczeństwa.

2. W I i II kategorii zagrożenia siarkowodorowego

odwierty należy wyposażyć we wgłębny zawór bezpieczeńs­

twa.

-

§ 217. Z wyjątkiem przypadku określonego w § 234,

niedozwolone jest nie regulowane samoczynne wydobywanie ropy, gazu ziemnego i kondensatu, jak również nie

kontrolowane zatłaczanie płynów do złóż tych kopalin .

§ 218. Stosowanie gazu ziemnego do podgrzewania

rurociągów prowadzonych do odwiertów jest dopuszczalne,

pod warunkiem , że ujęcie płynu złożowego z odwiertu jest

gazoszczelne, a urządzenie grzewcze znajduje się w odległo ­

ści co najmniej 10m od odwiertu.

§ 219. W razie wzrostu wykładnika wodnego, należy

niezwłocznie określić rodzaj wody wydobywanej z ropą lub

gazem w porównaniu z rodzajem wody określonej pierwotnie

i ustalić przyczyny tego zjawiska oraz podjąć stosowne środki

zapobiegawcze lub określić nowe warunki eksploatacji złoża .

2. D o k u m e n t a c j a z ak ł a d u gór n i c z e g o o r a z

roboty budowlane

§ 220. W zakładzie górniczym lub wyodrębnionej jego

części należy przechowywać dokumenty dotyczące eksploa-

tacji złoża lub podziemnego magazynowania gazu, jak rów nież urządzeń i pracowników, a w szczególności

1) plan ruchu,

2)

-

Poz. 119

nią kontrolą osoby dozoru ruchu, zgodnie z zasadami techniki

i programem opróbowania zatwierdzonym przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

§ 224. Do robót w odwiertach, w szczególności związa­

nych z rekonstrukcją, można przystąpić zachowując wymagania § 99.

§ 225. W trakcie opróbowania skał zbiornikowych do

odwiertu można zapuszczać aparaturę, narzędzia i sprzęt oraz

używać materiałów dostosowanych do ciśnień i temperatur

przewidzianych projektem robót.

§ 226. Opis wykonywanych prac, obserwacji i pomiarów należy sporządzać na bieżąco, a po zakończeniu opróbowania skał zbiornikowych w odwiercie sporządzić odpowiednią dokumentację ·

§ 227 1. W trakcie opróbowania złoża ropy naftowej

i gazu ziemnego należy przeprowadzić pomiary parametrów

złożowych i wykonać analizy płynu złożowego zgodnie

z zasadami ustalonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Pomiary i analizy, o których mowa w ust. 1, obejmują

w szczególności

1) ciśnienie statyczne denne i głowicowe ,

książki odwiertów,

2) temperaturę statyczną na dnie otworu,

3) raporty dobowe wydobycia ropy naftowej, gazu ziem nego, gazoliny i wody z poszczególnych odwiertów,

3) ciśnienie nasycenia,

4) rejestr bezpieczeństwa ,

4) wykładniki: gazowy i wodny,

5)

książkę poleceń ,

6)

książki kontroli eksploatacji urządzeń energomechanicz-

nych,

skład

chemiczny ropy, gazu

6) pomiary hydrodynamiczne, wraz z interpretacją.

7) atesty fabryczne lub świadectwa prób i badań urządzeń

stanowiących wyposażenie zagospodarowanych złóż,

podziemnych magazynów gazu i gazoliniarni,

8) rejestr pracowników,

9) instrukcje stanowiskowe pracy z potwierdzeniem ich

odbioru przez pracowników,

10) instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy oraz instrukcje

ochrony przeciwpożarowej ,

11) wyniki analiz gazu ziemnego, ropy naftowej, gazoliny

i wody złożowej,

12) mapy z naniesionym przebiegiem tras rurociągów w zakładzie górniczym.

§ 221 . Przygotowując zakład górniczy lub jego część do

prowadzenia robót budowlanych na jego terenie,

w szczególności

5) właściwości fizyczne i

i wody złożowej,

należy

1) ustalić, na czas budowy, strefy zagrożenia pożarowego

i strefy zagrożenia wybuchowego,

2) zapewnić podstawowy sprzęt przeciwpożarowy .

§ 222. Szczegółowe zasady prowadzenia robót budowlanych, związanych z usuwaniem skutków awarii czynnych

obiektów zakładu górniczego, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

3. O p rób o w a n i e o d w i e r t ó w i p rób n a e k s ploatacja złoża

§ 223. Opróbowanie skał zbiornikowych, w odwiertach

po zakończeniu wiercenia, należy prowadzić pod bezpośred-

§ 228 1. Próbną eksploatację lub test produkcyjny no wo odkrytego złoża lub poziomu produktywnego należy

prowadzić zgodnie ze szczegółowym programem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego, z okreś­

leniem czasu ich trwania.

2. Program, o którym mowa w ust. 1, powinien być

sporządzony na podstawie wyników opróbowania odwiertu

i wyników pomiarów parametrów złożowych.

3. Czas trwania próbnej eksploatacji lub testu produkcyjnego, o którym mowa w ust. 1, wymaga zgody organu

państwowego nadzoru górniczego.

§ 229. 1. Woda złożowa , wypływająca razem z ropą lub

gazem, musi być tak oznaczona (fizycznie, chemicznie,

mineralogicznie), aby można ją było odróżnić od wód

pochodzących z warstw nadległych bądź niżej zalegających .

2. Jeżeli nie ma możliwości odróżnienia pierwotnej

wody złożowej (podścielającej , okalającej, związanej) od

wody z innego horyzontu, należy zbadać występowanie

pozarurowych przepływów wody w strefie bezpośrednio

nadzłożowej.

§ 230. 1. Gaz ziemny wydobywany z otworów podczas

opróbowania oraz w czasie eksploatacji ropy naftowej należy

odpowiednio wykorzystać .

2. W razie gdy nie ma warunków wykorzystania gazu

w sposób określony w ust. 1, dopuszcza się jego spalanie

z zachowaniem wymagań ustalonych przepisami szczególnymi.

-

Poz. 119

4. W Y d o b y w a n i e r o p y n a ft o w e j i g a z u z i e mnego

5. Z a b i e g i i n t e n s y f i k a c y j n e, w t ó r n e m e t ody eksploatacji złoża i rekonstrukcja odwiertu

§ 231 . 1. Eksploatacja odwiertów powinna odbywać

się na podstawie programu zatwierdzonego przez kierownika

ruchu zakładu górniczego, określającego parametry wydoby-

§ 238. Zabiegi intensyfikacji przypływu należy wykonać

wyłącznie przystosowanymi do tych zabiegów urządzeniami

i sprzętem na podstawie projektu technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, pod

cia .

nadzorem osób dozoru ruchu.

2. Częstotliwość pomiarów w odwiertach eksploatacyjnych ustala kierownik ruchu zakładu górniczego na podstawie opinii geologa.

3. Regulację wydajności odwiertów należy prowadzić

przez stosowanie właściwie dobranych średnic rur wydobywczych i zwężek lub przez dobór głębokości zawieszenia

pompy wgłębnej .

4. Wydobywanie ropy naftowej metodą łyżkowania lub

tłokowania może być wykonywane za zezwoleniem kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 232. W przypadku grupowego ujęcia wydobycia pły­

nów złożowych z odwiertów, należy okresowo badać ilości

wydobywanej ropy, gazu i wody z poszczególnych odwiertów, pozwalające na ustalenie ewentualnych nieprawidłowości.

§ 233. 1. Próbę wytrzymałości i szczelności eksploatacyjnej kolumn rur okładzinowych odwiertów zasilających

należy wykonywać przy wytworzeniu ciśnienia równego 1,3

wartości spodziewanego maksymalnego ciśnienia zatłacza­

nia.

2. W razie wtłaczania gazu ziemnego do złoża, próby

szczelności i wytrzymałości kolumn rurowych należy wykonywać z użyciem gazu ziemnego.

3. W razie zastosowania metod termicznych, konstrukcja odwiertów zasilających musi uwzględniać występowanie

naprężeń termicznych.

§ 234. 1. W razie wystąpienia zmniejszenia przepływu

przez rurki wydobywcze, dopuszcza się krótkotrwałe wypuszczanie gazu ziemnego do atmosfery w ilościach przekraczających pobór dozwolony, tak zwane syfonowanie

odwiertu.

2. Syfonowanie odwiertu należy prowadzić na podstawie programu syfonowania, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, określającego czas i częs­

totliwość trwania syfonowania.

§ 235. 1. Eksploatację dwóch lub więcej odizolowanych horyzontów gazonośnych jednym odwiertem należy

prowadzić oddzielnie.

2. Dopuszcza się podłączenie dwóch lub więcej horyzontów gazowych lub roponośnych i łączną ich eksploatację,

jeżeli zasięg przestrzenny horyzontów, ich system energetyczny, wielkości zasobów, wyniki analiz chemicznych oraz

wartości ciśnień złożowych gazu w poszczególnych horyzontach są do siebie zbliżone.

§ 236. W odwiertach nie eksploatowanych ciśnienie

głowicowe należy mierzyć w okresach ustalonych przez

kierownika ruchu zakładu górniczego i dokumentować wyniki pomiarów. Częstotliwość pomiarów nie może być mniejsza niż raz w kwartale.

§ 237. 1. W razie gdy w wydobywanym gazie ziemnym

występują ciekłe węglowodory, należy pobrać próbki mieszaniny węglowodorów i wykonać badania fizykochemiczne

dla dokonania kwalifikacji złoża .

2. Projekt eksploatacji złoża typu gazowo-kondensatowego powinien ustalić taki sposób wydobycia, aby zostało

zapewnione w stopniu optymalnym sczerpanie określonych

zasobów kondensatu.

§ 239. Przed przystąpieniem do zabiegu intensyfikacji

należy pracowników spoza służby specjalistycznej, biorą­

cych udział w zabiegu, zapoznać w szczególności

1) ze sposobem wykonania zabiegu,

2) z możliwością i rodzajem wystąpienia zagrożeń oraz ze

sposobami zapobiegania im i ich usuwania,

3) z zadaniami dla każdego z pracowników.

§ 240 1. Użycie jako cieczy roboczej ropy naftowej lub

jej pochodnych jest dopuszczalne dopiero po uprzednim

oddzieleniu od nich lekkich frakcji węglowodorów.

2. Przed przystąpieniem do zabiegów z użyciem cieczy

chemicznie agresywnych lub ich mieszanin należy przygotować w miejscu zabiegu odpowiednie środki neutralizujące

ich działanie.

§ 241. Ciecze poreakcyjne z otworu należy odprowadzić w sposób nie powodujący szkodliwego oddziaływania

na środowisko .

§ 242. Wtłaczanie gazu lub cieczy do złóż węglowodo ­

rów płynnych należy wykonywać na podstawie projektu

technicznego zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, który to projekt powil"!ien zawierać

w szczególności

1) mapy strukturalne złoża, z naniesionymi w szczególności

liniami przekrojów i lokalizacji odwiertów oraz konturami złoża,

2) przekroje podłużne i poprzeczne złoża przez planowane

odwierty zasilające,

3) granice wód okalających i podścielających ,

4) stan izolacji złoża wód wgłębnych i powierzchniowych,

5) bilans zasobów i wydobycia ropy, gazu i wody w ukła­

dzie miesięcznym,

6) wykaz odwiertów objętych oddziaływaniem zabiegu,

z podaniem ich głębokości i zarurowania,

7) dane fizyczne i chemiczne płynów złożowych i płynów

przewidzianych do zatłaczania oraz, w miarę możliwo­

ści, dane dotyczące rdzeni skały złożowej .

§ 243. 1. Rekonstrukcję odwiertu należy wykonywać

według projektu technicznego, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, za zgodą właściwego

organu państwowego nadzoru górniczego.

2. Poszczególne czynności związane z obróbką i rekonstrukcją odwiertów należy wykonać zgodnie z zasadami

określonymi przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 244. W czasie obróbki i rekonstrukcji odwiertów pompowanych dopuszcza się stosowanie silników spalinowych

i elektrycznych budowy zwykłej, służących do napędu urzą­

dzeń na otwartej przestrzeni, przy czym odległość tych

silników od odwiertów nie może być mniejsza niż 3 m. .

6. Magazynowanie i transport w

górniczego

obrębie

zakładu

§ 245. Niedozwolone jest ustawienie zbiorników zawierających węglowodory ciekłe na terenie zalewowym rzek

i potoków.

-

§ 246. 1. Zbiorniki zawierające węglowodory muszą

otoczone wałem ziemnym o wysokości co najmniej

1 m i szerokości korony co najmniej 0,5 m lub murem

ochronnym .

być

2. Pod dnem zbiorników należy umieścić szczelną wars twę ochronną .

3. Przepusty wody w obwałowaniu zbiornika powinny

być zamykane zasuwami od strony zewnętrznej obwałowa ­

nia .

4. Teren wewnątrz obwałowania musi posiadać wyprofilowane spadki w kierunku przepustów dla odprowadzenia wody z opadów atmosferycznych .

5. W obrębie obwałowania nie można prowadzić kanałów rurowych.

6. Zbiorniki zawierające ropę naftową powinny mieć

obwałowanie o pojemności co najmniej równej pojemności

zbiornika, a obwałowanie zbiorników na gazolinę powinno

wynosić co najmniej 150% pojemności zbiornika .

§ 247 . Zbiorniki częściowo wykopane należy zabezpieczyć przed przemieszczeniem się pod wpływem wody grun towej .

Poz. 119

-

szczeń na terenie zakładu górniczego jest dozwolone tylko do

zbiorników do tego przeznaczonych .

§ 256. Podczas kontroli i obsługi zbiorników wolno

stosować wyłącznie ręczne lampy akumulatorowe budowy

przeciwwybuchowej .

§ 257 . Konstrukcja i wyposażenie zbiornika powinny

zapewniać bezpieczny dostęp i obsługę armatury.

§ 258. Każdy zbiornik musi mieć oznaczone klasy niebezpieczeństwa pożarowego przechowywanej w nim cieczy

oraz największą dopuszczalną pojemność magazynowania .

7. Przygotowanie ropy naftowej i gazu ziemnego do transportu

§ 259. 1. W razie stosowania pieców rurowych opalanych gazem do podgrzewania ropy, na rurociągu doprowadzającym ropę do pieca należy zamontować zawór szybko

zamykający, umieszczony blisko zaworu zamykającego dopływ gazu.

2. Niezależnie od miejsca zamontowania zaworów,

o których mowa w ust. 1, zawory takie należy zamontować

również w odległości co najmniej 15 m od pieca rurowego.

ciekłe

3. Na rurociągu odprowadzającym ropę z podgrzewa cza, należy zamontować zawór zwrotny i termometr, moż ­

liwie blisko podgrzewacza .

2. W okresie wywoływania przypływu z odwiertu płynu

złożowego dopuszcza się odbiór cieczy do zbiorników otwartych, przy ustaleniu przez kierownika ruchu zakładu

górn iczego strefy zagrożenia pożarowego i wybuchowego .

§ 260. Procesy technologiczne mające na celu przygo towanie ropy naftowej i gazu ziemnego do transportu, jak

również stosowanie substancji szkodliwych dla zdrowia,

muszą być prowadzone i dokumentowane zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 248. 1. Zbiorniki zawierające

powinny być budowy zamkniętej .

węglowodory

3. ZatJrania się ustawiania zbiorników z ropą zawierają­

cą siarkowodór w zagłębieniach terenu .

8. Rur o c i ą g i t e c h n o log i c z n e

§ 250. Zbiornik zawierający węglowodory należy przed

oddaniem do ruchu poddać próbie ciśnieniowej wodą .

§ 261 . Przy projektowaniu, budowie, przebudowie

i rozbudowie rurociągów technologicznych , związanych

z ruchem zakładu górniczego, stosuje się przepisy dotyczące

budowy i eksploatacji rurociągów przemysłowych , jeżeli

przepisy niniejsze nie stanowią inaczej .

§ 251 . Zbiornik, o którym mowa w § 249, należy wypo sażyć w dwa szczelnie zamknięte włazy, z których jeden

należy umieścić u dołu w ścianie zbiornika, a drugi na

przeciwległej stronie w pokrywie zbiornika.

§ 262. 1. Rurociągi przeznaczone do transportu płynu

złożowego mogą być układane w jednym wykop ie, pod

warunkiem, że odległość między nimi nie może być mniejsza

niż średnica największego rurociągu .

§ 249. Zbiornik zamknięty na ciekłe węglowodory należy wyposażyć w zawór ciśnieniowo - depresyjny.

§ 252. Zbiornik powinien być wyposażony w urządze ­

nie do pomiaru poziomu cieczy i ciśnień oraz poboru próbek.

Konstrukcja tych urządzeń nie może powodować nieszczel nośc i zbiornika i iskrzenia.

2. Rurociągi należy układać na całej długośc i pod po wierzchnią ziemi.

3. Dopuszcza się układanie rurociągów nad powierzch nią w terenach bagnistych, górskich oraz nad przeszkodami

terenowymi .

§ 253. Zamknięcia w przewodach odpływowych zbiorników magazynowych należy zabezpieczyć przed otwarciem

przez osoby nie powołane .

§ 254. 1. Konstrukcja pomostu nalewakowego, znaj dującego się na terenie zakładu górniczego, musi zapewniać

obsłud z e możliwość swobodnego i bezpiecznego dostępu

do cystern podstawionych pod nalewaki.

2. Wysięgnice nalewaków należy zaopatrzyć w rękawy

zabezpieczejące przed rozpryskiwaniem cieczy podczas jej

dOP~'r"""u do cystern .

3. Cysterny pod nalewakiem muszą być zabezpieczone

przed samoczynnym przemieszczaniem się oraz uziemione.

4. W czasie napełniania cystern ropą naftową zawierają­

cą siarkowodór należy bieżąco wykonywać pomiary zawartości siarkowodoru w powietrzu w miejscach pracy obsługi

oraz wokół nalewaka w celu wyznaczenia strefy zagrożenia .

§ 255. Wypuszczanie z cystern wody i innych zanieczy-

4. Trasy rurociągów należy oznaczyć w terenie trwałymi

znakami .

5. Rurociągi ułożone na stokach górskich, w gruntach

zawodnionych i w wodzie powinny być zabezpieczone przed

przemieszczaniem.

§ 263. Na rurociągach technologicznych w za le żn ośc i

od rodzaju przepływającego płynu musi być za insta lowana

odpowiednia armatura odcinająca , w celu wyłączen ia ich

z ruchu.

§ 264. Technologia oraz materiały użyte do łąc zen ia rur

i armatury przy wykonywaniu rurociągów technolog icznych

muszą zapewnić wytrzymałość połączeń , równą co najmniej

wytrzymałości rur.

§ 265. Prace związane z izolacją rurociągów , ic h ukła­

daniem i zasypywaniem w wykopach należy prowadzić

w taki sposób, aby nie powodowały zanieczyszcz~ń r urocią­

gów wewnątrz, uszkodzenia powłok ochronnych i dodatkowych naprężeń rurociągów .

§ 266. 1. Przed oddaniem

rurociągu

387

do eksploatacji

należy przeprowadzić

1) wstępną próbę szczelności ,

2)

główną próbę szczelności ,

3)

próbę wytrzymałości .

2. Przed przeprowadzeniem wstępnej próby szczelności

należy wykonać badania nie niszczące rurociągu przed jego

opuszczeniem do wykopu .

3. Wstępną próbę szczelności rurociągu należy wykonać sprężonym powietrzem o ciśnieniu 0,6 MPa.

4. Próbę

wytrzymałości

i główną próbę szczelności

po ułożeniu rurociągu w wykopie,

sprawdzeniu stanu izolacji i zasypaniu rurociągu, z wyjątkiem

miejsc połączeń rur oraz miejsc łączenia armatury. Próby te

należy wykonać za pomocą powietrza, gazu obojętnego,

gazu ziemnego lub wody, przy tym samym napełnieniu

należy przeprowadzić

rurociągu .

5. Długość badanych odcinków nie może być większa

niż 2 km .

§ 267. 1. W odniesieniu do rurociągów z rur stalowych

niskiego i średniego ciśnienia wielkość ciśnienia przy próbie

wytrzymałości powinna wynosić 1,3 wielkości maksymalnego ciśnienia roboczego, ale nie mniej niż 0,5 M Pa oraz 1,1

wielkości maksymalnego ciśnienia roboczego odnoszącego

się do rurociągów wysokiego ciśnienia .

2. W odniesieniu do rurociągów z tworzyw sztucznych

wielkość ciśnienia przy próbie wytrzymałości musi wynosić

1,5 wielkości maksymalnego ciśnienia roboczego .

3. Wielkość ciśnienia przy próbie wytrzymałości rurociągu nie może wywoływać w ściankach rur naprężenia

obwodowego większego niż 0,6 Re.

4. Jeżeli do prób szczelności i wytrzymałości rurocią­

gów używa się gazu palnego, roboty te należy traktować jako

wykonywane w warunkach zagrożenia.

§ 268. 1. Trasy rurociągów przy wykonywaniu prób

szczelności i wytrzymałości muszą być w sposób wyraźny

oznakowane w terenie z obu stron za pomocą znaków

ostrzegawczych.

2. W miejscach skrzyżowań rurociągów z drogami i torami kolejowymi należy ustawić tablice ostrzegawcze.

§ 269. Podczas prób szczelności i wytrzymałości wokół

pompowni i rurociągów należy wyznaczyć 30 - metrową

strefę bezpieczeństwa.

Poz. 119

§ 273. Studzienki rewizyjne, kanały i inne podziemne

urządzenia znajdujące się w odległości do 15 m od rurociągu

należy kontrolować, w zakresie występowania w nich gazu,

nie rzadziej niż dwa razy w roku , a w pierwszym roku

eksploatacji jeden raz w miesiącu . Inne kontrole lub przeglądy mogą być wykonywane według ustaleń kierownika

ruchu zakładu górniczego.

§ 274. Mapy sytuacyjne tras rurociągów, z zaznaczeniem wymiarów rurociągów i rodzaju przepływającego płynu

oraz rodzaju i wymiaru zamknięć i odgałęzień, muszą znajdować się w zakładzie górniczym lub w wydzielonej jego

części.

§ 275. Przy budowie rurociągów technologicznych dla

gazu zawierającego siarkowodór mogą mieć zastosowanie

tylko materiały odporne na korozję siarkowodorową .

§ 276 . Długie rurociągi technologiczne, ze względu na

konieczność ograniczenia ilości gazu toksycznego w

przypadku awarii rurociągu, muszą być podzielone na odcinki,

których długość zależy od zawartości siarkowodoru w gazie,

od średnicy i ciśnienia roboczego rurociągu oraz od topografii terenu . Poszczególne odcinki rurociągu muszą mieć

urządzenia odcinające do pomiaru ciśnienia oraz umożliwia­

jące wydmuchanie zawartości rurociągu do komina spalania.

§ 277. Rurociągi służące do przesyłu z odw iertu płynu

złożowego

z zawartością siarkowodoru

większą

od 2%

objętościowo mogą być układane w odległości nie mniejszej

niż 200 m od granicy terenów zwartej zabudowy i 50 m od

pojedynczych domów mieszkalnych.

§ 278. W rurociągach , o których mowa w § 277, oraz

rurociągach

wysokociśnieniowych

przed

wstępną

próbą

szczelności spoiny należy poddać badaniom nie niszczącym .

§ 279. Przed wprowadzeniem gazu ziemnego z zawartością

siarkowodoru do rurociągu należy z niego usunąć

wodę ·

9. Podziemne magazynowanie gazu ziemnego

§ 280. 1. Eksploatację podziemnego magazynu gazu

programu obejmującego cykle

zatłaczania i poboru gazu, zatwierdzonego przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

należy prowadzić według

2. Program, o którym mowa w ust. 1, powinien określać

w szczególności wydatki gazu zatłaczanego i odbieranego

z poszczególnych odwiertów eksploatacyjnych .

§ 270. 1. Kontrolę szczelności badanego odcinka rurociągu można rozpocząć tylko na polecenie osoby dozoru

ruchu prowadzącej próby, po załączeniu pomp lub sprężarek

i po jednogodzinnej stabilizacji ciśnienia .

§ 281 . 1. Wybraną strukturę geologiczną do zlokalizowania podziemnego magazynu gazu należy poddać badaniom zmierzającym do ustalenia jej właściwości petrograficznych, kolektorskich i hydrogeologicznych .

2. Ruch kołowy wzdłuż badanego odcinka rurociągu

w czasie utrzymywania w nim ciśnienia jest zabroniony.

2. Jeżeli podziemny magazyn gazu ma być wytworzony

w strukturze zawodnionej, badania, o których mowa w ust. 1,

muszą być poszerzone o badania szczelności skał nadkładu.

3. Zabrania się dokonywania prób szczelności i wytrzymałości rurociągów w czasie występowania silnej mgły,

małości należy sporządzić protokół.

3. Badania, o których mowa w ust. 2, należy również

w razie przewidywania ciśnienia w magazynie

większego od pierwotnego ciśnienia złożowego lub hydrostatycznego.

§ 272. Gazociąg badany powietrzem może być wpro wadzony do eksploatacji po wyparciu powietrza gazem.

Zawartość powietrza w gazie nie może być większa niż 2% .

4. Kawerny magazynowe mogą być wytworzone tylko

w skałach, których przydatność do celów magazynowania

gazu została wcześniej rozpoznana.

wichury, śnieżycy i marznącej mżawki.

§ 271. Z przeprowadzonej próby szczelności i wytrzy-

wykonać

-

§ 282. 1. Stan techniczny odwiertów udostępniających

podziemny magazyn gazu oraz odwiertów kontrolnych musi

gwarantować izolację tego magazynu od innych warstw

przepuszczalnych oraz szczelność zarurowanej przestrzeni

Poz. 119

§ 290. Geometrię zbiornika podziemnego gazu utworzonego w kawernie solnej należy okresowo kontrolować

w sposób i z częstotliwością ustaloną przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

pierścieniowej.

2. Przed przystąpieniem do zatłaczania gazu do magazynu należy dokonać pomiaru pierwotnego tła gazowego

w powietrzu glebowym na obszarze magazynu.

3. Sposoby i wyniki badań szczelności odwiertów należy udokumentować . Dokumentację tę należy przechowywać

do czasu likwidacji magazynu.

4. Odwierty, których stan techniczny nie gwarantuje

szczelności magazynu, należy skutecznie zrekonstruować dla

zapewnienia ich szczelności lub w razie konieczności zlikwidować .

5. Ciśnienie przy próbie szczelności odwiertów, o których mowa w ust. 1, nie może być mniejsze od maksymalnego przewidywanego ciśnienia magazynowania.

6. Badania i próby wykonywane w odwiertach udostępniających podziemny magazyn gazu należy wykonywać

na podstawie projektu badań , zatwierdzonego przez kierow-

Rozdział 8

Wydobywanie siarki metodą otworową

1. Technologia wydobywania

§ 291 . 1. Eksploatację złoża należy prowadzić zgodnie

z technicznym projektem eksploatacji, zatwierdzonym przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Projekt. o którym mowa w ust. 1, powinien również

miejscach występo­

wania zagrożenia siarkowodorowego, którego klasyfikację

określają odrębne przepisy.

określać zasady prowadzenia ruchu w

§ 292. Każdy otwór, w zależności od przeznaczenia,

powinien być wyposażony zgodnie z dokumentacją oraz

powinien posiadać numer umieszczony na widocznym miejscu.

nika ruchu zakładu górniczego.

§ 293. Otwór eksploatacyjny powinien być uzbrojony

w sposób umożliwiający

7. Maksymalne ciśnienie zatłaczania należy określić dla

przypadku

kawernowego magazynu - dla każdej z komór.

1) doprowadzenie wody technologicznej do złoża,

2) odbiór wytopionej siarki ze złoża na powierzchnię .

§ 283. Ciśnienie robocze orurowania i głowicy odwiertów zasilająco-odbiorczych musi być większe od najwięk­

szego ciśnienia głowicowego równego dopuszczalnemu

ciśnieniu wewnętrznemu podziemnego magazynu gazu .

§ 294. Zabrania się pozostawiania otworów z nie zabezpieczonymi wylotami kolumn rurowych, w szczególności po

zakończeniu prowadzonych prac wiertniczych, renowacyjnych i rekonstrukcyjnych .

§ 284. Głowice odwiertów zasilających i odbiorczych

§ 295. 1. Rurociągi przeznaczone do gorących mediów

powinny być skutecznie izolowane przed możliwością poparzenia ludzi .

każdego z otworów zasilająco-odbiorczych , a w

muszą umożliwiać przyłączenie

manometrów do pomiaru

ciśnienia w przestrzeni wewnętrznej eksploatacyjnej kolum ny rur okładzinowych, w przestrzeniach międzyrurowych

oraz w kolumnie rur wydobywczych .

§ 285. 1. Gaz zatłaczany do podziemnych magazynów

należy oczyścić z substancji mogących spowodować zmniej -

szenie efektywności magazynowania.

2. Analizy składu chemicznego gazu zatłaczanego i od bieranego należy wykonywać w sposób i z częstotliwością

ustaloną przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 286. Jeżeli do strefy zawodnionej. okalającej przestrzeń magazynową, zatłaczana jest woda, należy ją oczyścić

z substancji mogących spowodować skażenie chemiczne lub

mikrobiologiczne. Ilość zatłaczanej wody należy mierzyć

i rejestrować .

§ 287 . Ilość gazu zatłaczanego i odbieranego z podziemnego magazynu gazu należy mierzyć w sposób ciągły

oraz bilansować po każdym cyklu eksploatacji magazynu .

§ 288. W razie stwierdzen ia nieszczelności magazynu

należy przerwać jego eksploatację do

przyczyn i usunięcia tej nieszczelności .

czasu wyjaśnienia

§ 289. 1. Do podziemnego magazynu gazu należy wykonać odwierty obserwacyjne dla kontroli zjawisk zachodzą­

cych w złożu stanowiącym magazyn, jeśli zjawisk tych nie da

się kontrolować za pomocą odwiertów zasilająco - odbior­

czych .

2. Wymagania ust. 1 nie dotyczą magazynów w kawernach solnych.

2. Rurociągi przeznaczone do transportu cieczy techno logicznych oraz wód złożowych w miejscach krzyżowania się

z drogami kopalnianymi powinny być zabezpieczone przed

uszkodzeniem.

§ 296. Główne rurociągi przesyłowe substancji technologicznych powinny być ponumerowane i oznakowane

w miejscach zainstalowania głównej armatury odcinającej

w sposób pozwalający na ich identyfikację.

§ 297. 1. Próby szczelności oraz próby ciśnieniowe

instalacji i urządzeń technologicznych wykonywane w trak- ,

cie ich montażu powinny być przeprowadzane przez wykonawców tych instalacji w obecności osób wyznaczonych

przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Próby, o których mowa w ust. 1, należy przeprowadzać przed wykonaniem powłok antykorozyjnych i cie płochronnych .

3. Z przeprowadzonych prób,

określonych

w ust. 1,

należy sporządzić protokół .

§ 298. Przegląd instalacji gazowych, instalacji sprężo­

nego powietrza, zaworów redukcyjnych i szybko zamykają­

cych oraz innych urządzeń należy wykonywać zgodnie

z ustaleniami kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 299. Prace wewnątrz kotłów mogą być wykonywane

tylko po ich odłączeniu i zabezpieczeniu zaślepkami wszystkich połączeń kotła z instalacjami lub urządzeniami.

-

§ 300. Konstrukcja i sposób uzbrojenia otworów powinny być dostosowane do stwierdzonej wierceniami głębo­

kości zalegania spągu i budowy serii chemicznej złoża .

§ 301. Głębokość, na jaką powinno być podane sprężo­

ne powietrze do otworu eksploatacyjnego, należy określić

w protokole włączenia otworu do eksploatacji. Dopuszcza

się zmianę tej głębokości po obserwacji pracy otworu .

§ 302. Kompensację

naprężeń

kolumn eksploatacyjnych, powodowanych czynnikami termicznymi i procesem

osiadania nadkładu, należy zapewnić stosując odpowiednią

konstrukcję więźby rurowej bądź teleskopową konstrukcję

tych kolumn .

-

Poz. 119

mowa w ust. 1 i 2, określają wytyczne technologiczne węzła

eksploatacji, o których mowa w § 307 i 308.

§ 311 . Stan techniczny więźby rurowej otworu włączo ­

nego do ruchu , wraz z osprzętem i przynależną instalacją,

należy poddać systematycznym oględzinom , a usterki nie zwłocznie likwidować.

wyłączeniu otworu decyduje kierownik

ruchu, wyznaczony przez kierownika ruchu zakładu

górniczego.

§ 312. 1. O

działu

2. Przed dokonaniem wyłączenia otworu należy sporzą­

dzić protokół. który podlega zatwierdzeniu przez kierownika

ruchu zakładu górn iczego.

§ 303. Przed każdym włączeniem otworu do eksploatacji należy sprawdzić drożność kolumny zasilającej i wydobywczej.

§ 313. 1. Jeżeli otwór eksploatacyjny po wyłączeniu

z ruchu nie jest przeznaczony do innych zadań, powinien być

zlikwidowany.

§ 304. Włączenie otworu do eksploatacji wymaga zgody kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Przeznaczenie otworu po jego wyłączeniu powinno

być określone w protokole, o którym mowa w § 312 ust. 2.

§ 305. 1. Sposób wykonania zabiegów intensyfikacji

przepływu

poprzez udrożnienie kolumn rur lub przestrzeni

międzyrurowej i strefy przyotworowej ustala kierownik ruchu

zakładu górniczego.

2. Prace związane z udrożnieniem kolumn eksploatacyjnych, wymagające demontażu więźby rurowej otworu, należy prowadzić pod bezpośrednim nadzorem osoby dozoru

ruchu.

§ 306. 1. Parametry wody technologicznej, podawanej

do grzania złoża , mierzone w sterowni określa kierownik

ruchu zakładu górniczego.

2. W przypadkach szczególnych, wymagających zestalenia płynnej siarki w otworze dla opanowania wypływu

mieszaniny siarkowowodnej uszkodzoną więźbą rurową,

dopuszcza się tłoczenie do otworu będącego w eksploatacji

wody o temperaturze niższej od temperatury topnienia siarki .

§ 307. Wstępne grzanie złoża powinno być prowadzone

zgodnie z wytycznymi technologicznymi, ustalonymi przez

kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 308. Po odprężeniu otworu należy przystąpić do zasadniczej eksploatacji zgodnie z obowiązującymi wytycznymi ,

o których mowa w § 307. Wytyczne te powinny określać

również sposoby uzyskania stanu odprężenia otworu .

§ 309. 1. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się

tłoczenie wody technologicznej

do otworu kolumną techrur okładzinowych, których but posadowiony jest

powyżej serii produktywnej.

niczną

2. Przypadek grzania otworu, o którym mowa w ust. 1,

należy odnotować w raporcie zmianowym .

§ 310. 1. Otwór eksploatacyjny powinien być włączo­

ny do systemu kontrolno-pomiarowego, począwszy od roz poczęcia wstępnego grzania złoża , aż do wyłączenia otworu

z eksploatacji .

2. Dopuszcza się odstąpienie od indywidualnego opomiarowania otworu i wykonywania pomiaru bilansowego

w okresie remontu lub wymiany urządzeń pomiarowych

danego otworu .

3. Zasady obserwacji, kontroli i pomiarów, o których

3. Poszczególne pola eksploatacyjne lub ich części, po

rozliczeniu zasobów, mogą być wyłączone z eksploatacji

z przeznaczeniem terenu do rekultywacji.

4 . O wyłączeniu z eksploatacji pola lub jego części po

uzyskaniu ustalonego stopnia wykorzystania zasobów złoża

w ich granicach decyduje kierownik ruchu zakładu górniczego.

5. Wyłączenie z eksploatacji pola lub jego części , jeżeli

nie uzyskano ustalonego stopnia wykorzystania zasobów

złoża w ich granicach, wymaga zgody właściwego organu

państwowego nadzoru górniczego.

2. O d p ręże n i e wód złożowyc h

§ 314. 1. Zakres i system prowadzenia odprężenia wód

złożowych dla poszczególnych rejonów eksploatacji określa

dozór geolog iczny w porozumieniu z właściwymi działami

ruchu zakładu górniczego.

2. Ustalenia, o których mowa w ust. 1, powinny

w szczególności uwzględniać

1) natężenie prowadzenia eksploatacji i związanego z nią

poziomu zasilania złoża wodą technologiczną w danym

rejonie,

2) warunki hydrogeologiczne złoża w danym rejonie,

3) zapewnienie ciśnienia wód złożowych wymaganego

potrzebami eksploatacji,

4) zapobieganie nie uzasadnionemu wzrostowi ciśnienia

wód złożowych , mogącemu spowodować przebicie się

wód złożowych na powierzchnię ,

5) potrzebę ukierunkowania przepływu wód na przedpole

celem podgrzewania zloża w rejonach przyszłej eks ploatacji, jeśl i pozwalają na to warunki hydrogeologiczne i odległość rejonu eksploatacji od granicy złoża,

6) zapobieżenie przedostawaniu się wód złożowych do

chronionych horyzontów wodonośnych.

§ 315. 1. Maksymalną temperaturę odbieranych wód

złożowych z poszczególnych otworów odprężających okreś­

la dozór geologiczny w porozumieniu ze służbą eksploatacyjną zakładu górniczego.

2. Przy określaniu temperatury, o której mowa w ust. 1,

należy uwzględnić

1) potrzeby termicznego udrażniania złoża o niskim współ­

czynniku filtracji na przedpolu eksploatacji,

-

2) m inimalizowanie strat cieplnych w warunkach dobrej

filtracji złoża,

3) wymagania technologiczne procesu podgrzewania wód

złożowych przy zamkniętym obiegu tych wód, zapewniaj ące bezpieczeństwo ruchu i pracowników.

3. Wypływ wody złożowej na powierzchnię

§ 316. 1. Każdy stwierdzony na powierzchni nie zamierzony wypływ wody, który może mieć bezpośredni związek

z horyzontem wód złożowych , bez względu na to, gdzie się

pojawił, należy natychmiast zgłosić osobie dozoru ruchu

i odnotować w raporcie zmianowym .

2. Osoba dozoru ruchu zobowiązana jest do zabezpieczenia rejonu wypływu przez jego ogrodzenie, oznakowanie tablicami ostrzegawczymi i oświetlenie w porze nocnej,

a także do powiadomienia o powstałym zagrożeniu obsługi

pracującej w tym rejonie na danej zmianie i osoby dozoru

ruchu przejmującej zmianę.

§ 317. 1. Awarie eksploatacyjne w rozumieniu rozporządzenia są to wyrzuty wody, pary i okruchów skał, mające

związek z widocznym uszkodzeniem kolumn rur bądź więźby

rurowej otworu eksploatacyjnego, odprężającego lub obser-

wacyjnego.

2. Erupcja w rozumieniu rozporządzenia są to wyrzuty

wody, pary i okruchów skał , będące wynikiem przedarcia się

wody złożowej przez warstwy nadkładu.

3. Zasady postępowania w przypadku awarii lub erupcji

ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 318. Likwidację awarii eksploatacyjnych i erupcji należy wykonać zgodnie z planem likwidacji awarii bądź

erupcji, zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 319. 1. Osoby zatrudnione przy zabezpieczaniu miej-

Poz. 119

-

ży nawiązać do niwelacji sieci państwowej i nanieść na mapy

sytuacyjno-wysokościowe.

§ 325 . Sposób, zakres i częstotliwość przeprowadzania

obserwacji, pomiarów i badań , jak również sposób ich

ewidencjonowania, określa kierownik ruchu zakładu górniczego.

5. S kła d o w a n i e i z a ł a d u n e k s i ark i

§ 326. Urządzenia ciśnieniowe , służące do oczyszczania

siarki, mogą być dopuszczone do użytkowania po spełnieniu

wymagań określonych w przepisach szczególnych .

§ 327. Przy pracach związanych z oczyszczaniem siarki,

jej rozlewaniem i zestalaniem na składowiskach należy zachować szczególne środki ostrożności w celu uniknięcia

poparzenia płynną siarką .

§ 328. Odpady pochodzące z procesu oczyszczania

siarki należy składować na wyznaczonych składowiskach .

§ 329. Siarkę w stanie płynnym należy składować

w przystosowanych do tego celu zbiornikach, wyposażo­

nych w przyrządy do pomiaru jej temperatury i poziomu.

§ 330. Siarkę w stanie stałym należy składować na

przystosowanych do tego celu składowiskach, zgodnie z zasadami określonymi w dokumentacji techniczno -technologicznej, zatwierdzonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 331 . W razie stosowania przenośnika taśmowego lub

ciągu przenośników taśmowych o długości przekraczającej

150 m w miejscach przechodzenia ludzi należy zabudować

przejścia w poprzek trasy.

6. O c h r o n a p r z e c i w p o żar o w a

§ 332. 1. Przy prowadzeniu eksploatacji siarki metodą

sca awarii eksploatacyjnej bądź erupcji, a w szczególności

przy prowadzeniu prac likwidacyjnych tych zjawisk, powinny posiadać odpowiednie kwalifikacje oraz stosować niezbędny sprzęt ochrony osobistej i odzież ochronną.

otworową wymagane jest posiadanie odpowiednich urzą ­

dzeń przeciwpożarowych .

2. Prace związane z likwidacją awarii eksploatacyjnych

dzeń zakładu górniczego powinny być określone w instruk-

i erupcji należy wykonywać pod bezpośrednim nadzorem

osoby dozoru ruchu wyznaczonej przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

4. O b s e r w a c j e h y d r o g e o log i c z n e

§ 320. W układach otworów odbioru lub zatłaczania

wód należy prowadzić bilansowe pomiary ilości wód,

a w układz i e zatłaczania - również ciśnienia tłoczenia tych

wód.

§ 321. W otworach obserwacyjnych należy prowadzić

obserwacje, pomiary i badania, ustalające poziom ciśnienia

wód, a w zależności od potrzeb - skład chemiczny tych wód

i ich temperaturę.

2. Wymagania przeciwpożarowe dla obiektów i urzą ­

cjach technologicznych, techniczno-eksploatacyjnych lub

remontowych.

§ 333. Do sprawowania nadzoru prewencyjnego oraz

wykonywania zadań operacyjno -technicznych kierownik ru chu zakładu górniczego organizuje służbę przeciwpożarową .

Rozdział 9

Wydobywanie soli metodą otworową

1. Prace przygotowawcze

§ 334. Projekt techniczny wydobywania soli

metodą

otworową powinien w szczególności określać

§ 322. Obserwacje i pomiary należy prowadzić również

w wyznaczonych punktach udostępniania i użytkowania

wód czwartorzędowych i trzeciorzędowych , leżących wobrębie przewidywanej strefy zasięgu wpływów eksploatacji.

1) grubość filarów brzeżnych międzykomorowych, wzaje mne odległości między poszczególnymi odwiertami oraz

mlązszosc

warstw skalnych stanowiących półkę

ochronną ponad komorami ,

§ 323. Pierwsze pomiary i badania w otworach i punktach określonych w § 322 należy wykonać przed rozpoczęciem eksploatacji złoża w celu ustalenia stanu wyjściowe­

go.

2) wielkość przewidywanych osiadań powierzchni pola

otworowego,

§ 324. Wszystkie otwory obserwacyjne, studnie i źródła

naturalne objęte obserwacjami, pomiarami i badaniami nale-

3) sposób odprowadzania i gromadzenia solanki o pełnym

nasyceniu, wypływającej z komór na skutek przestrzen nej konwergencji komór oraz z innych przyczyn w całym

procesie eksploatacji,

4) wytyczne wypełniania komór eksploatacyjnych,

5) wymaganą aparaturę kontrolno-pomiarową, pozwalają­

cą na bieżącą kontrolę wielkości ciśnień obiegów wody,

solanki i oleju oraz na określanie wielkości wydobycia

i ubytku zasobów,

6) wielkość dopuszczalnego ciśnienia cieczy na głowicy

odwiertów, wynikającą z oporów przepływu w całym

układzie eksploatacyjnym, przy uwzględnieniu dopuszczalnego ciśnienia szczelinowania górotworu .

§ 335. 1. W czasie wiercenia na polu otworowym odwiertów badawczych i eksploatacyjnych należy wykonać

badania dla określenia

1) głębokości zalegania warstw wodonośnych oraz pakietów izolujących w nadkładzie,

2) składu chemicznego i ciśnienia hydrostatycznego oraz

wydajności wód nasycających przepuszczalne warstwy

nadkładu złoża soli.

3) głębokości zalegania oraz miąższości warstw soli w serii

solnej złoża, rodzajów warstw rozdzielających warstwy

soli i stopnia zanieczyszczenia warstw soli oraz zasolenia

warstw ilastych,

4) wielkości ciśnienia szczelinowania warstw w górnej

części serii solnej (w złożach pokładowych) po każdym

rurowaniu.

2. Wykonując badania, o których mowa w ust. 1,

w pokładowym złożu soli tektonicznie zaburzonym, co najmniej 10% odwiertów przewidzianych do wykonania należy

odwiercić z pełnym rdzeniowaniem.

3. Zakres rdzeniowania otworów badawczych, wierconych na złożu soli typu wysad owego, ustala dozór geologiczny.

§ 336. Przekazanie odwiertu do eksploatacji wymaga

sporządzenia protokołu,

który w szczególności powinien

zawierać

1) raporty wiertnicze, w których należy ująć zwłaszcza

stwierdzone zasypy, obwały ścian i opadanie przewodu

w trakcie wiercenia,

2) projekty i protokoły prac wykonanych w odwiercie oraz

wyniki przeprowadzanych badań, mających wpływ na

przyszłą eksploatację danym odwiertem,

3) schemat konstrukcji odwiertu, wraz z uzbrojen iem podziemnym i naziemnym.

§ 337 . W zakładzie górniczym należy bieżąco sporzą­

otworów, która powinna

dzać dokumentację techniczną

w szczególności określać

1) konstrukcję otworu,

3) przekrój geologiczny otworu, z wyznaczeniem stref

przeznaczonych do eksploatacji,

4) zawartość części nierozpuszczalnych w poszczególnych

warstwach soli, różniących się między sobą,

współczynnik rozpuszczalności

7) prognozy wydobycia na podstawie danych uzyskanych

w czasie wiercenia .

§ 338. W zakladzie górniczym należy sporządzić doku mentację, która powinna w szczególności obejmować

1) projekt techniczny eksploatacji, zawierający opis systemu eksploatacji, siatkę rozmieszczenia otworów eksploatacyjnych, schemat uzbrojenia otworów, technikę

podnoszenia rur eksploatacyjnych, schemat sieci ruro ciągów i urządzeń technolog icznych oraz typ, rodzaj

i charakterystykę urządzeń wiertniczych,

2) projekt technologiczny eksploatacji, zawierający opis

procesu ługowania, sposób rejestracji, obl iczenia parametrów technologicznych i oceny skutków eksploatacji

w zakresie powstawania pu stek poeksploatacyjnych,

3) projekt rozwoju frontu eksploatacyjnego,

4) dzienniki pomiarów parametrów technologicznych

w otworach eksploatacyj nych, na podstawie notowań

stacji kontrolno - pomiarowych i pomiarów echosondą,

5)

książki pracy otworów eksploatacyjnych,

6) rejestr bezpieczeństwa ,

7) inne dokumenty, na których podstawie są podejmowane

decyzje dotyczące tymczasowego lub doraźnie przyjęte­

go sposobu prowadzenia ruchu bądź obserwacji.

2. T e c h n i k a i t e c h n o log i a w y d o b y c i a

§ 339. Po zakończeniu wiercenia otworów eksploatacyjnych należy zlikwidować wszelkie zbiorniki ziemne, rowy

i inne nierówności terenu w promieniu równym połowie

odległości między sąsiednimi otworami.

§ 340. 1. W przypadku złóż wysadowych, dokumentacja, o której mowa w § 338, może być ujednolicona i obowią­

zywać dla większej liczby otworów eksploatacyjnych.

2. W czasie eksploatacj i złoża soli dokumentację techdanymi okreś­

niczną otworów należy bieżąco uzupełniać

lającymi

1)

ilość soli wydobytej z powstającej komory,

2)

ilość cieczy wtłoczonej i wypływającej z komory, z poda-

niem jej zasolenia,

3)

głębokość zalegan ia stropu i spągu komory oraz kształt

komory,

4) wszelkie inne zjaw iska wy stępujące w komorze i wot worze eksploatacyjnym, zau ważone w procesie eksploatacji.

3. Dane wyszczególnion e w ust. 2 pkt 1, 2 i 4 należy

2) uzbrojenie otworu do eksploatacji,

5)

Poz. 119

391

Dziennik Ustaw Nr 22

poszczególnych kom-

pleksów soli,

6) wyniki pomiarów i badań wykonane w czasie wiercenia

otworu,

odnotowywać w karcie otworu eksploatacyjnego z częstot­

liwością dobową i miesięczni e b i l ansować .

4. Dane dotyczące głębo k o ś ci zalegania stropu i spągu

komory oraz kształtu komory eksploatacyjnej powinny być

przedstawione według zasady ustalonej przez kierownika

ruchu zakładu górniczego.

§ 341. Przed przystąp i eniem do zapuszczania kolumn

rur eksploatacyjnych należy prz e prowadzić kontrolę średnicy

i głębokości otworu oraz założyć pomocniczy punkt odniesienia podczas wszelkich manipulacji ru ra mi w otworze.

-

§ 342. Kolumny rur wolno wiszących w otworze powin ny być umocowane w specjalnej więźbie, w sposób uniemożliwiający ich nie kontrolowane przesunięcia względem

siebie i wpadnięcie do otworu oraz w sposób ułatwiający

manipulacje tymi kolumnami.

§ 343. Wszelkie zmiany w otworach eksploatacyjnych

lub przygotowywanych do eksploatacji muszą być dokonywane pod nadzorem osoby dozoru odpowiedniej specjalności i dokumentowane.

§ 344. Przed rozpoczęciem wydobywania należy sprawdzić prawidłowość funkcjonowania urządzeń

kontrolno-

-pomiarowych i zabezpieczających .

§ 345. 1. Wielkość wydobycia z poszczególnych otworów, strefy złoża przeznaczone do eksploatacji oraz dopu szczalne wielkości wydobycia z tych stref ustala kierownik

ruchu zakładu górniczego.

2. Dane wymienione w ust. 1 należy odnotować w książ ­

kach pracy otworów eksploatacyjnych.

§ 346. 1. Ługowanie soli otworami, zwłaszcza w wysadach solnych, gdy wysokość komory ma przekraczać 400 m,

należy prowadzić z olejową ochroną stropu, w systemie

ługowania boczno-stropowym.

2. W złożach zalegających do głębokości 500 m, zwła­

szcza typu pokładowego o dużej ilości wkładek ilastych,

przedzielających pokłady soli, należy stosować takie systemy

eksploatacji, aby uzyskać komory o regularnych kształtach,

zbliżonych do cylindrycznych .

3. Przy eksploatacji soli metodą ługowania przez odwierty z powierzchni na wysadach solnych, nie wolno

dopuścić do hydraulicznych przeb i ć ani przeługowań między

komorami eksploatacyjnymi.

§ 347. W przypadku przerwy w eksploatacji otworu,

kierownik ruchu zakładu górniczego powinien każdorazowo

ustalić sposób przeprowadzenia prac celem powtórnego

włączenia go do eksploatacji.

§ 348. Wyloty rur okładzinowych i eksploatacyjnych

należy wyposażyć w odpowiednią głowicę rurową szczelną

i odpowiednio wytrzymałą, dostosowaną do ciśnień występujących w czasie pracy otworu, która powinna umoż ­

liwić

1) podłączenie rurociągów lub kabli sygnalizacyjnych do

stacji kontrolno-pomiarowej ,

2) wymianę poszczególnych elementów armatury i skręca ­

nie kolumn rur eksploatacyjnych oraz manipulacje nimi,

3) bezpieczne odprężenie i odprowadzenie gazów w przypadku przewidywanego występowania gazu ziemnego.

§ 349. 1. W trakcie eksploatacji otworów należy wykonywać pomiary objętości i kształtu ługowanych wyrobisk.

2. Terminy i warunki pomiarów, o których mowa w

ust. 1, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 350. W razie wystąpienia awarii odwiertu eksploata cyjnego, kierownik ruchu zakładu górniczego podejmuje

decyzję o jego rekonstrukcji lub likwidacji, biorąc pod uwagę

zasoby soli pozostałe do wydobycia .

§ 351 . Dla każdego otworu przeznaczonego do eks-

-

Poz. 119

ploatacj i kierownik ruchu zakładu górniczego określa kryteria

decydujące o wyłączen i u go z ruchu , ze względu na ochronę

powierzchni oraz zasobów wód powierzchniowych i wgłęb­

nych.

§ 352. 1. Przy wydobywaniu soli głębokimi odwiertami, zwłaszcza w wysadowych złożach soli o przewidywanej

głębokości komór ponad 1000 m urządzenia dozujące i kont rolne oleju ekranującego strop powstającej komory muszą

być stale czynne, a ich praca musi być w sposób ciągły

rejestrowana w stacji kontrolno - pomiarowej .

2. Podczas wydobywania w braku ochrony stropu lub

gdy pomiary geodezyjne pola otworowego wykazują osiadanie, kierownik ruchu zakładu górniczego wyznacza przebieg

dróg dojściowych do poszczególnych rejonów pola otworowego, jak również przebieg dróg transportowych oraz dopuszczalne obciążenie i szybkość przejazdów.

§ 353. Przy zasypywaniu zapadlisk powstałych na polu

otworowym lub przemieszczaniu mas podsadzkowych przy

podsadzaniu komór poeksploatacyjnych należy

1) wyznaczyć bezpieczne kierunki dowozu mas podsadzkowych oraz drogi, po których może poruszać się ciężki

sprzęt, na podstawie rozeznania w zakresie miąższości

i szczelności półki ochronnej nad komorami,

2) wyznaczyć na drodze dojazdowej miejsca, do których

wolno dojeżdżać ciężkimi maszynami,

3) wyznaczyć osobę dozoru prowadzącą obserwacje zachowania stateczności krawędzi zapadliska,

4) w razie prowadzenia prac w porze nocnej, miejsce pracy

oświetlić, a prace prowadzić na podstawie zezwolenia

kierownika ruchu zakładu górniczego pod nadzorem

osoby wyższego dozoru ruchu,

5) w razie wystąpienia strefy obrywów brzegów zapadliska, skąd spychane są masy wypełniające, natychmiast

zmienić miejsce składowania spychanych mas,

6) dodatkowo zabez pieczyć operatorów pracujących na

spychaczach przed wypadkiem, na skutek obsunięc i a się

krawędzi zapadliska.

3. Pomiary, badania i obserwacje

§ 354. 1. Dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu zakładu

górniczego i prawidłowej gospodarki złożem należy

wykonywać pomiary, badania i obserwacje po zakończeniu

wiercenia otworów eksploatacyjnych, a także na podstawie

tych badań ustali ć optymalne warunki eksploatacji oraz

rodzaj pomiarów i badań w trakcie eksploatacji .

2. Szczegółowe zakresy pom iarów, badań i obserwacji

oraz ich częstotliwości określa kierownik ruchu zakładu

górniczego.

§ 355. 1. Ostateczne rozmiary wyługowanych wyro bisk należy określić za pomocą pomiarów echosondą.

2. W razie ługowania danym otworem kilku komór

leżących na różnych głębokościach , pomiary te należy wykonać dla każdej z nich .

3. Ilość pomiarów kształtu komory przy eksploatacji

w kilku poziomach należy powiększyć tak, aby można

w odpowiednim czasie podjąć działania zabezpieczające

przed możliwością ługowania soli w poziomach wyżej zalegających .

4. Częstotliwość pomiarów kształtu komór oraz pomiarów kontrolnych ustala kierownik ruchu zakładu górn iczego .

-

-

Poz. 119

§ 356. Przy eksploatacji otworowej, opartej na technologii z ciągłym podnoszeniem kolumn rur eksploatacyjnych,

pomiary kształtu wyrobisk muszą być przeprowadzone w od stępach czasowych nie przekraczających pół roku.

nadmiernego wzrostu ciśnienia solanki wypełniającej układ

komora - otwór, przez zamontowanie urządzeń pomiarowych ciśnienia solanki oraz urządzeń odprowadzających jej

nadmiar.

§ 357. Nadzór nad prowadzeniem pomiarów, badań

i obserwacji sprawują i interpretacji ich wyników dokonują

pracownicy wyznaczeni przez kierownika ruchu zakładu

górniczego. Przy pomiarach dla określenia kształtu wyrobisk

nadzór musi sprawować mierniczy górniczy.

2. Urządzen i a te powinny być podłączone do stacji

aparatury kontrolno-pomiarowej lub pozostawać pod ciągłą

obserwacją osób obsługi i dozoru .

§ 358. Wyniki pomiarów, badań i obserwacji muszą być

udokumentowane w książkach pracy otworu .

§ 359. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w roz komory eksploatacyjnej, zagrażającej przeługo­

waniem filara międzykomorowego , należy podjąć działania

ługowaniu

zapobiegające.

§ 360. W razie znacznego, pionowego podługowania

złoż.a soli wzdłuż kolumn rur eksploatacyjnych, otwór musi być

wyłączony z ruchu do czasu zlikwidowania tego zjawiska.

§ 361. W razie wystąpienia nieprawidłowego rozługo­

wania większej ilości komór eksploatacyjnych w polu ot worowym, przy ciśnieniowej metodzie eksploatacji, należy

wstrzymać eksploatację w tym polu lub rejonie pola, dokonując rozpoznania przyczyn i zmiany technologii eksploatacji.

§ 362. 1. Gdy strop komory eksploatacyjnej dochodzi

do półki ochronnej, a eksploatacja jest prowadzona bez

olejowej ochrony stropu, należy otwór wyłączyć z eksploatacji .

2. Otwór, którego komora eksploatacyjna osiągnęła

wymiary założone w projekcie, należy wyłączyć z eksploatacji

i zabezpieczyć, zgodnie z projektem .

3. Nie zlikwidowane komory poeksploatacyjne, wyłą ­

czone z ruchu, których strop znalazł się w rejonie półki

ochronnej, należy okresowo sprawdzać, mierząc w nich

położenie i kształt stropu komory. Częstotliwość pomiaru

stropu komory ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 363. Przed rozpoczęciem ługowan i a soli na teren ie

pola otworowego oraz wokół pola w granicach przewidywanych wpływów eksploatacji należy wyznaczyć punkty pomiarowe (piezometry) dla umożliwienia obserwacji kształ­

towania się stosunków hydrogeologicznych oraz zmian skła­

du chemicznego wód podziemnych z horyzontów, z których

woda jest pobierana do celów komunalnych, jak również

z horyzontów przepuszczalnych w nadkładzie złoża soli .

§ 364. 1. Pierwsze pomiary i analizy wód należy wykoz częstot­

liwością i w zakresie ustalonymi przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

nać przed rozpoczęciem eksploatacj i, a następne -

2. Zasady prowadzenia i ewidencjonowania wyników

pomiarów i obserwacji określa kierownik ruchu zakładu

górniczego.

4. L i k w i d a c j a

czego

w yro b isk

z a kła d u

gór n i -

3. Ciśnien i e na głowicy odwiertu wyłączonego z ruchu

nie może przekroczyć ciśnienia koniecznego do wytłoczenia

nadmiaru solanki do zbiornika polowego.

§ 367. Likwidacja zakładu górniczego lub jego części

sól metodą ługowania powinna być przeprowadzona w taki sposób, aby

wydobywającej

1) podziemne wyrobiska nie zagrażały stateczności powierzchni,

2) powierzchnia, po zlikwidowaniu wszystkich urządzeń

technicznych, mogła być zrekultywowana i przekazana

do gospodarczego wykorzystania .

§ 368. 1. Podziemne komory eksploatacyjne wypełnio­

ne solanką mogą być pozostawione w stanie, jaki osiągnęły

w chwili zakończenia eksploatacji, jeżeli filary i ochronna

półka stropowa mają wymiary gwarantujące bezpieczeństwo

powierzchni .

2. W przypadkach innych niż określone w ust. 1, komory

poeksploatacyjne powinny być zlikwidowane przez częś­

ciowe lub całkowite ich podsadzenie.

3. Sposób likwidacji, o której mowa w ust. 2, ustala

kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 369. 1. W razie pozostawienia podziemnych wyrobisk napełnionych solanką, a nie wypełnionych materiałem

podsadzkowym, szczególnie w wysadach solnych, należy

przewidzieć odbieranie solanki z odwiertów eksploatacyjnych dla uniknięcia skutków konwergencji .

2. Urządzenia odbierające solankę z odwiertów i rurociągi prowadzące do miejsca jej gromadzenia powinny być

wykonane z materiałów odpornych na korozję oraz ułożone

w sposób umożl i wiający użytkowanie powierzchni.

§ 370. 1. W razie gdy komory eksploatacyjne są tak

hydraulicznie między sobą , że w całym polu

otworowym lub w większej części jego obszaru panują

wyrównane ciśnie ni a na wszystkich odwiertach, a równocześnie jest zeszczelinowana hydraulicznie ochronna półka

stropowa, likwidacja zakładu górniczego nie wymaga zabudowy systemu odprężającego odwierty eksploatacyjne.

połączone

2. Sposób zapobiegania skażeniu warstw przypowierz chniowych solanką wyciskaną z nie podsadzonych komór

określa kierownik ruchu zakładu górniczego w porozumieniu

z właściwymi organami ochrony środowiska .

§ 371 . Do czasu zaniku samowypływów solanki z komór poeksploatacyjnych likwidowanego zakładu górniczego

należy

1) utrzymywać sprawną instalację odbierającą solankę

z odwiertów eksploatacyjnych i odprowadzającą tę

solankę z pola otworowego,

§ 365. Komory eksploatacyjne, które os i ągnęły projektowane wymiary i z których wydobyto założoną ilość soli,

należy wyłączyć z ruchu , a odwierty zabezpieczyć przed

włączeniem do obiegu eksploatacyjnego.

2)

§ 366. 1. Głowice odwiertów udostępniających komory wyłączone z ruchu należy zabezpieczyć przed możliwością

3) okresowo wykonywać pomiary geodezyjne powierzchni

pola otworowego i sąs i adujących z nim terenów,

prowadzić pomiary i lości odprowadzonej solanki i jej

dokumentowanie z częstotliwością ustaloną przez kierownika ruchu zakładu górniczego,

-

4)

prowadzić obserwacj e hydrogeologiczne na powierzchni pola otworowego i otaczających go obszarów,

5)

likwidować wszelk ie osiadan ia o charakterze nieciąg­

łym , występujące na polu otworowym oraz wypełniać

większe os iadani a o charakterze ciągłym .

§ 372 . Zakład górn iczy wydobywający sól metodą otworową uznaje się za zlikwidowany, gdy zan i kną samowy-

pływy solanki wywołane naturalnym zaciskaniem komór

poeksploatacyjnych oraz nastąpi ustabilizowanie powierzchni pola otworowego.

2. Próbna eksploatacja

§ 379. Po dowierceniu otworu do projektowanej głębo­

kości i udostępnieniu złoża wód należy prowadzić badania

i pomiary celem określenia zdolności wydobywczych odwiertu .

§ 380. 1. Eksploatację próbną należy przeprowadzić na

podstawie projektu technicznego, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Podczas eksploatacji próbnej należy uzyskać nastę­

pujące dane

Rozdz ia ł 10

Wydobywanie solanek, wód leczniczych i termalnych

1. Prace przygotow a wcze

zbio r nikowych

Poz. 119

i opróbowanie

skał

§ 373. Prace przygotowaw cze związ ane z wydobywaniem naturanych sola nek, wód leczniczych i termalnych

należy prowadzić stosując odpowiednio przepisy § 334

-338.

§ 374. 1. W czasie wiercenia otworów badawczych

i eksploatacyjnych należy wy konać badania określające

1) głębokość warstw nasyconych wodą oraz pakietów

izolujących w całym profilu wierconego otworu,

2)

skład chemiczny oraz c i śn i enie hydrostatyczne i wydajność wód ,

3)

ilość i skład chemiczny gazów towarzyszących wodzie,

jak również występujących samoistnie.

2. We wszystkich odwiertach należy wykonać komplet

badań geofizycznych, elektrycznych i radiometrycznych oraz

badań dla celów technicznych, obejmujących w szczególności profilowanie akustyczne, pomiar krzywizny, średnicy,

upadu warstw, ewentualnych przepływów poza rurowych,

i jakości cementacji.

§ 375. 1. Odcinki w profilu odwiertu, gdzie przewiduje

się występowanie wód, należy przew i ercać z pełnym rdze -

niowaniem .

2. Przy dowiercan iu do złoża wód należy zastosować

płuczkę wiertniczą o właściwościach nie powodujących

uszkodzenia strefy przyodw iertowej .

§ 376. Opróbowanie poz iomu skał zbiornikowych po

1) ciśnienie złożowe początkowe i jego ewentualne zmiany

w trakcie próbnej eksploatacji,

2) warunki energetyczne złoża,

3) temperaturę złożową,

4)

ciśnienie nasycenia wód gazem,

5)

właściwości fizykochemiczne wód ,

6) wielkości wydobycia wód i gazu w zależności od różnic

złożowego ciśnienia statycznego i dynamicznego oraz

wartości ciśnienia głowicowego,

7)

3. W razie wydobywania wód za

wgłębnej.

§ 377. Prace związane z opróbowaniem, próbną i stałą

eksploatacją, w szczególno ś ci wyposażenia powierzchniowe

i wgłębne odwiertu, montaż urządzeń i instalacji, wytłaczanie

płynów oraz sporządzanie niezbędnej dokumentacji, należy

prowadzić

zgodnie z wymaganiami obowiązującymi przy

opróbowaniu odwiertów wykonywanych w celu poszuki wań ropy naftowej i gazu ziemnego, a w przypadku niewystępowania gazu w odwiercie, zgodnie z wymaganiami dla

odwiertów hydrogeologicznych.

§ 378. Aparatura kontrolno - pomiarowa oraz pozostała

instalacja w całym ciągu technologicznym wydobywania

wód oraz towarzyszącego gazu ziemnego musi być odporna

na korodujące działanie związków rozpuszczalnych w wodach, jak również musi spełn i ać wymagan ie stosowania

w atmosferze gazu ziemnego.

należy

przewidzieć

pomocą

rozwiązania

pompy

umożliwiające

pomiary głębokości lustra cieczy w odwiercie.

4. W razie próbnej eksploatacji wód bez gazu, należy

otworów hydrogeologicznych .

uzyskać dane eksploatacyjne, wymagane przy badaniu

5. W okresie próbnej eksploatacji otworów z użyciem

pomp należy prowadzić dokładną ewidencję wyników po miarów wydajności wody i gazu, wielkości poszczególnych

ciśnień, jak również głębokości lustra cieczy w odwiercie.

6. Ustalenia wstępnych średnic zwężek ograniczają ­

cych oraz głębokości zapuszczania pompy wgłębnej wokresie próbnej eksploatacji, dla każdego otworu oddzielnie,

dokonuje na podstawie pomiarów wstępnych warunków

eksploatacji kierownik ruchu zakładu górniczego.

zakończeniu wiercenia należy prowadzić na podstawie pro-

jektu opróbowania odwiertu, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego, zgodnie z projektem prac

geologicznych.

wielkość wydobycia gazów w zależności od głębokości

zapuszczenia pompy - przy eksploatacji przez pompowanie .

§ 381 . 1. Wody uzyskane w trakcie próbnej eksploatacji

należy gromadzić w odpowiednich zbiornikach.

2. Dopuszcza się zatłaczanie do złoża wody uzyskanej

w okresie próbnej eksploatacji, pod warunkiem

1) stwierdzenia szczelności zarurowania odwiertu służące ­

go do zatłaczania,

2)

wtłaczania

do odwiertu tak zlokalizowanego, aby nie

wpływało to na wynik badanych odwiertów,

3) spełnienia wymagań określonych w przepisach szczególnych.

3. Gaz ziemny wydobywany wraz z wodą należy odw odpowiedniej instalacji i zagospodarować bądź

spalić z zachowaniem wymagań określonych w przepisach

szczeg ó Inyc h.

dzielić

§ 382. Okres próbnej eksploatacji nie powinien przekroczyć jednego roku .

-

§ 383. 1. Wielkość wydobycia wody należy ustalić według zasady najniższego wykładnika gazowego, przy którym

otrzymuje się równomierny odbiór wody .

2. W wodnonaporowych warunkach wydobycia wody

wielkość wydobycia należy tak ustalić, aby wydobycie było

przeprowadzone przy stałym dynamicznym poziomie wody.

3. Wy d o b y w a n i e s o I a n e k

Poz. 119

3. Płyny w czasie syfonowania mogą być odprowadzane tylko do odpowiednich oddzielaczy.

§ 391. Zabrania się eksploatacji i magazynowania solanek przy nieszczelnej instalacji .

§ 392. Do wyznaczenia stref zagrożeń, budowy instalacji w zależności od ciśnień złożowych oraz innych zabezpieczeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego.

§ 384. Wydobywanie solanek należy prowadzić według

zasad ustalonych podczas eksploatacji próbnej .

§ 393 . W razie awarii odwiertu, uniemożliwiającej jego

rekonstrukcję, lub przy zaniku solanki i gazu, odwiert należy

zlikwidować .

§ 385. Przy eksploatacji solanek należy dokonywać pomiarów oraz rejestrować

4. W y d o b y w a n i e w ó d I e c z n i c z Y c h i t e r m a I nych

1) ilość solanki wydobywanej z poszczególnych odwiertów,

§ 394. Zakład górniczy wydobywający wody lecznicze

i termalne obowiązany jest posiadać

ilość gazu ziemnego, wydobywającego się w czasie

eksploatacji solanek z poszczególnych odwiertów,

1) dokumentację geologiczną zasobów wód , dokumentację eksploatacyjną, obejmującą dokumentacje techniczne ujęć i urządzeń eksploatacyjnych, schematy technologiczne, książki pracy ujęć, książki pomiarów i badań

stacjonarnych, wyniki analiz fizykochemicznych i bakteriologicznych oraz rejestr bezpieczeństwa,

2)

3) wartość ciśnienia głowicowego w przestrzeni między

rurami okładzinowymi a kolumną rurek wydobywczych

i w rurkach wydobywczych .

§ 386. 1. Wszystkie parametry eksploatacyjne należy

dokumentować na każdej zmianie, a wartości uśrednione

odnotowywać w dokumentacji, której wzór ustala kierownik

ruchu zakładu górniczego.

2. Wykresy parametrów eksploatacyjnych oraz składu

fizykochemicznego należy uzupełnić według średnich danego miesiąca.

§ 387. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego ustala

częstotliwość

pomiarów parametrów złożowych oraz eksploatacyjnych na podstawie wyników eksploatacji próbnej,

eksploatacji stałej oraz innych wskaźników.

2. W razie zmiany jakiegokolwiek parametru,

należy

przeprowadzić niezwłocznie pełne pomiary parametrów zło­

żowych

oraz eksploatacyjnych i ustalić przyczyny powsta-

łych zmian.

3. W razie gdy przyczyny zmiany parametrów złożo­

wych wynikają z naturalnego spadku ciśnienia złożowego,

należy ustalić nowe optymalne warunki eksploatacji.

4. Zmiany głębokości zapuszczania pomp wgłębnych

w odwiertach pompowanych mogą nastąpić wyłącznie po

przeprowadzeniu pomiarów parametrów złożowych, które

uzasadnią dokonanie tych zmian .

§ 388. Prace związane z koniecznością demontażu gło­

wicy odwiertu solankowego, a w szczególności przy obróbce

odwiertu, wymianie rur eksploatacyjnych i rekonstrukcji,

należy wykonywać przy pełnym zabezpieczeniu przeciwerupcyjnym .

§ 389. Urządzenia eksploatacyjne należy tak wykonać,

aby istniała możliwość okresowego pomiaru parametrów

eksploatacyjnych każdego odwiertu.

§ 390. 1. Dopuszcza się krótkotrwałe , forsowne odbieranie płynów z odwiertu, tak zwane syfonowanie, celem

oczyszczenia spodu odwiertu z nagromadzeń mechanicznych.

2. Czas syfonowania płynu z odwiertu określa kierownik ruchu zakładu górniczego lub osoba przez niego upoważ­

niona.

2) dokumentację

nicznych .

techniczną

urządzeń

energomecha-

§ 395. 1. W zakładzie górniczym należy prowadzić badania eksploatacyjne i złożowe oraz pomiary i obserwacje

ujęć wód leczniczych i termalnych, zapewniające prawidłową gospodarkę złożem, zgodnie z ustalonymi warunkami

jego eksploatacji w zatwierdzonej dokumentacji geologicznej.

2. Badania i pomiary, o których mowa w ust. 1, należy

prowadzić zgodnie z programem zatwierdzonym przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 396. Celem stwierdzenia zmian parametrów fizykochemicznych wody leczniczej i termalnej na drodze ujęcie

- punkt odbioru w zakładzie górniczym należy okresowo

kontrolować te parametry w poszczególnych fazach eksploatacji .

§ 397. W zakładzie górniczym należy dokonywać bieżą­

cej interpretacji wyników badań, pomiarów i obserwacji,

a w razie stwierdzenia zmian i nieprawidłowości, niezwłocz­

nie ustalać ich przyczyny oraz je likwidować.

§ 398. Do budowy ujęć wody leczniczej techniką górnictwa podziemnego stosuje się odpowiednio przepisy regulujące prowadzenie tych robót.

§ 399. 1. Ujęcie wód leczniczych i termalnych powinno

zapewniać

1) możliwość wykonywania badań, pomiarów i obserwacji

oraz poboru z ujęcia prób wody i gazu ,

2) wykonywanie napraw urządzeń eksploatacyjnych.

2. Ujęcia za pomocą otworów wiertniczych powinny

ponadto zapewniać

1) możliwość wykonywania prac związanych z manewrowaniem rurami wydobywczymi ,

2) możliwość niezawodnego zawieszenia rur wydobywczych,

3) szczelność układu odwiert -

głowica eksploatacyjna.

§ 400. Materiały do budowy ujęcia należy dostosować

do charakterystyki fizykochemicznej wód leczniczych i termalnych, towarzyszącego im gazu, warunków eksploatacji

oraz oddziaływania temperatury i tlenu .

-

396 -

§ 401. 1. Ujęcie płytkie źródeł naturalnych wód leczniczych należy wyposażyć w przelew eksploatacyjny o stałej

wysokości oraz w przelew awaryjny zabezpieczający przed

możliwością spiętrzen i a wody w ujęciu.

2. Awaryjny przelew wód nagazowanych, o których

mowa w ust. 1, musi być wyposażony w zabezpieczenie

syfonowe.

3. Powierzchnia terenu wokół ujęcia w promieniu minimum 2 m powinna być wybetonowana ze spadkiem od

Poz. 119

powszechnie obowiązujące przepisy, jeśli przepisy rozporzą­

dzenia nie stanowią inaczej .

§ 409. Rurociągi, przepompownie, zbiorniki wyrównawcze i przelewowe nie powinny powodować zmian fizykochemicznych i bakteriologicznych wód leczniczych i termalnych oraz towarzyszących im gazów leczniczych .

§ 410. Zabrania się wykorzystywać urządzenia, o których mowa w § 409, do celów niezgodnych z ich przeznaczeniem.

źródła .

§ 402. 1. Zabrania się wprowadzania instalacji pompowych do ujęcia eksploatującego wodę leczniczą przelewem .

2. Określenie rodzaju gazu, który ma być zastosowany

do wydobywania wód leczniczych za pomocą podnośnika

gazowego, wymaga zgody właściwego organu państwowe­

go nadzoru górniczego.

§ 403 . 1. Przy eksploatacji wody leczniczej i termalnej

nagazowanej lub przy występowaniu ciśnienia głowicowego

wytrzymałość zagłowiczenia odwiertu oraz jego wyposaże­

nia, aż do miejsca poza redukcją ciśnienia, powinna być

zaprojektowana i wykonana odpowiednio do ciśnienia zło­

żowego .

§ 411 . 1. Trasy rurociągów należy prowadzić w ten

sposób, aby droga od ujęcia do punktu odbioru była jak

naj krótsza i zapewniała bezpieczeństwo obsługi .

2. Przy wyborze trasy rurociągu należy zmierzać do

uzyskania przepływu grawitacyjnego.

3. Rurociąg do wody leczniczej i termalnej nagazowanej należy prowadzić w miarę możliwości ze wzniosem,

a równolegle nad nim prowadzić rurociąg odprowadzający

nadmiar gazu .

4. W razie prowadzenia rurociągów z wodą leczniczą

i termalną nagazowaną po wzniosie lub pionowo, należy na

trasie tego rurociągu w najwyższych jego punktach zainstalować urządzenia odgazowujące.

2. Do otwartej eksploatacji wód leczniczych i termalnych zawierających gaz ziemny należy odpowiednio stosować przepisy dotyczące zwalczania zagrożenia wybuchowego i pożarowego w zakładach górniczych wydobywających

ropę naftową i gaz ziemny.

§ 404. 1. W

ujęciach

wód leczniczych zabrania

się

stosować zasuwy klinowe oraz zawory do regulacji ciśnienia

5. Rurociągi do transportu wód leczniczych i termalnych nagazowanych należy projektować, tak aby woda

płynęła pełnym przekrojem rurociągu.

§ 412. Dopuszcza się możliwość stosowania innych

sposobów transportu wód leczniczych i termalnych, pod

warunkiem, że nie wpłynie to na skład fizyczno -chemiczny

i bakteriologiczny transportowanej wody.

lub wielkości przepływu .

2. Do regulacji dozwolonej wielkości wody leczniczej

i termalnej należy stosować rurki o określonym przekroju,

zwężki , korki dławiące lub zawory iglicowe, a przy wypływach z ujęć płytkich wód leczniczych - kryzy przelewowe usytuowane na wysokośc i wynikającej z ustalonych

zasobów eksploatacyjnych, licząc od statycznego poziomu

wody.

3. Urządzenia eksploatacyjne należy za i nstalować tak,

aby nie dopuścić do przekroczenia dozwolonej depresji .

4. Na ujęciach wód leczniczych i termalnych należy

prowadzić rejestrację parametrów eksploatacyjnych .

5. Urządzenia eksploatacyjne należy dostosować do

warunków ustalonych w zatwierdzonych dokumentacjach

złożowych .

§ 405. W razie stwierdzenia złego stanu technicznego

ujęcia, mogącego mieć ujemny wpływ na złoże i wydobywaną kopalinę, należy przeprowadzić jego rekonstrukcję, a jeżeli

jest to technicznie niemożliwe, ujęcie należy zlikwidować .

§ 406.

§ 413. 1. Zbiorniki wód leczniczych lub gazu powinny

być zabezpieczone przed dostępem osób postronnych.

2. W pomocniczych pomieszczeniach zbiorników na

nagazowane wody lecznicze należy zastosować rozwiązania

wykluczające możliwość gromadzenia się gazu .

3. Zasady użytkowania i obsługi zbiorników magazynu wody lecznicze określa kierownik ruchu zakładu

górniczego.

jących

4. W

razie

magazynowania

wód

leczniczych

nagazowanych, konstrukcja zbiorników powinna uwzględ­

niać stałe utrzymywanie poduszek gazowych wysokości

0,7- 1 m.

5. Zbiorniki powinny być zaopatrzone w urządzenia do

pomiaru poziomu płynu, ciśnienia i poboru próbek.

6. Zbiorniki na wodę leczniczą zawierającą gaz palny

powinny być uziemione i zabezpieczone przed wyładowa­

niami atmosferycznymi.

Rozdział 11

Otworowe górnictwo morskie

Rekonstrukcję, modernizację i likwidację ujęcia

należy prowadzić

na podstawie szczegółowego projektu

technicznego, zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

§ 407 . Z przeprowadzonych prac likwidacyjnych należy

sporządzić protokół.

§ 408. Wymagania techniczne, dotyczące projektowania, budowy i eksploatacji rurociągów służących do transportu wód leczniczych i termalnych oraz gazów, regulują

1. Przepisy ogólne

§ 414. 1. Ilekroć w niniejszych przepisach jest mowa o

1) morskiej jednostce geofizycznej - należy przez to rozumieć statek przystosowany do prowadzenia prac geofizycznych,

2) morskiej jednostce wiertniczej mieć

należy przez to rozu-

-

a) stacjonarne platformy wiertnicze posadowione na

dnie morskim na stałe,

b)

pływające, samopodnośne platformy wiertnicze, po -

sadowione na dnie morskim podczas wiercenia,

c)

półzanurzalne, pływające platformy wiertnicze, zakotwiczone na czas wiercenia,

d) statki lub barki wiertnicze,

e) funkcjonalne kombinacje wynikające z połączenia

wyżej wymienionych konstrukcji podstawowych,

3) morskiej jednostce wydobywczej - należy przez to

rozumieć funkcjonalnie związany zespół platform stac jonarnych lub jednostek pływających, wyposażonych

w urządzenia i instalacje służące do wydobywania

kopalin płynnych lub gazowych, wstępnego ich maga zynowania, przygotowania do transportu i odbioru

w morzu lub przesyłu kopaliny na ląd; w skład morskiej

jednostki wydobywczej może również wchodzić platforma stała lub jednostka pływająca, wyposażona w pomieszczenia mieszkalne dla załogi ,

4) morskiej jednostce - należy przez to rozumieć morskie

jednostki określone w pkt 1- 3,

5) załodze - należy przez to rozumieć ogół pracowników

zatrudnionych na morskich jednostkach

2. W sprawach nie uregulowanych w przepisach niniejszego rozdziału, związanych z wykonywaniem prac geo logicznych i robót górniczych w celu poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego

w polskich obszarach morskich, stosuje się odpowiednio

przepisy zawarte w rozdziałach dotyczących wierceń w celu

poszukiwania, rozpoznania i wydobycia kopalin płynnych

i gazowych ze złóż lądowych .

§ 415. Przepisy niniejsze obowiązują wszystkich pracowników morskiej jednostki geofizycznej, wiertniczej i wydobywczej oraz mają odpowiednie zastosowanie do innych

osób wykonujących czynności służbowe na tych jednostkach lub w związku z nimi .

§ 416. 1. Do morskich jednostek mają odpowiednio

zastosowanie przepisy dotyczące

Poz. 119

§ 419. 1. Osoby zatrudnione na morskich jednostkach

należy , przed dopuszczeniem ich do pracy, przeszkolić teore-

tycznie i praktycznie w zakresie bezpiecznego posługiwania

się morskim sprzętem ratunkowym, bezpieczeństwa i higieny

pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego i ochrony środowis­

ka morskiego.

2. Zatrudnienie członków załogi na nowym miejscu

pracy może nastąpić po odpowiednim przeszkoleniu (pouczeniu) w zakresie bezpiecznego i prawidłowego wykonywania danego rodzaju pracy. Obowiązek przeszkolenia dotyczy również pracowników powracający.ch do pracy po nieo becności dłuższej niż 30 dni.

§ 420. Prace związane z holowaniem, posadowien iem

i kotwiczeniem morskich jednostek mogą wykonywać tylko

osoby posiadające kwalifikacje do danego rodzaju prac,

wymagane przepisami szczególnymi.

§ 421 . Na morskiej jednostce wolno zatrudniać tylko te

osoby, które posiadają aktualne świadectwo zdrowia.

§ 422. 1. Kierownikiem morskiej jednostki jest wyznaczona przez przedsiębiorcę osoba, która posiada kwalifikacje

kierownika ruchu zakladu górniczego, stwierdzone przez

właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.

2. Zastępcą kierownika morskiej jednostki jest osoba

wyznaczona przez przedsiębiorcę , posiadająca kwalifikacje

wymagane obowiązującymi przepisami w zakresie związa ­

nym z holowaniem, posadawianiem lub kotwiczeniem mors kich jednostek oraz w zakresie prowadzenia akcji ratownictwa morskiego na tych jednostkach, jak również prac zai wyładowczych z jednostek transportowych . .

•

3. Zasady podziału i współdziałania osób, o których

mowa w ust. 1 i 2, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego

za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru gór niczego i dyrektora właściwego urzędu morskiego.

§ 423. W razie wykonywania na morskiej jednostce prac

przez przedsiębiorstwa usługowe, decyzje kierownika morskiej jednostki są wiążące dla wszystkich osób wykonujących

określone prace.

2. D o k u m e n t a c j a t e c h n i c z n o - r u c h o w a

1) zapobiegania zanieczyszczaniu morza przez statki,

2) ochrony środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyc­

kiego,

3)

bezpieczeństwa życia na morzu,

4) kwalifikacji zawodowych członków załogi statków morskich.

2. W zakresie zapobiegania zanieczyszczaniu środowis­

ka polskich obszarów morskich i znajdującego się pod nimi

wnętrza ziemi, związanemu z wydobywaniem kopalin płyn ­

nych i gazowych, ich wstępnym uzdatnianem, magazynowaniem i przygotowaniem do transportu na morskich jednostkach, mają zastosowanie przepisy o ochronie i kształ_ towaniu środowiska oraz przepisy prawa wodnego .

§ 417. Nadzór nad pracami geologicznymi i wydobywaniem kopalin na morzu mogą wykonywać tylko osoby

posiadające kwalifikacje określone przepisami szczególnymi

dla danego rodzaju prac.

§ 418. Rozpoczęcie prac geologicznych i robót związa­

nych z wydobywaniem ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż

położonych w polskich obszarach morskich może nastąpić

po spełnieniu wymagań niniejszych przepisów.

§ 424. Przed wyjściem morskiej jednostki w rejon posia danej koncesji na prowadzenie prac w polskich obszarach

morskich przedsiębiorca obowiązany jest

1) zgłosić morską jednostkę do inspekcji dyrektorowi właś ­

ciwego urzędu morskiego dla uzyskania " karty bezpieczeństwa ", a także kontroli wypełniania dodatko wych warunków określonych w zezwoleniu na po szukiwanie, rozpoznanie I wydobywanie zasobów ropy

naftowej i gazu ziemnego,

2)

posiadać niezależnie od wymaganych dokumentów sta-

tkowych

a) zatwierdzony plan ruchu zakladu górniczego,

b)

protokół technicznego odbioru morskiej jednostki,

wraz z protokołami odbioru urządzeń wiertniczych,

eksploatacyjnych,

pomiarowych,

ratowniczych

i przeciwpożarowych,

c) instrukcje stanowiskowe pracy z potwierdzeniem ich

odbioru przez zainteresowanych pracowników,

d) regulamin pracy,

e) zgłoszenie wyjścia jednostki na

obszaru koncesji,

określony

398

Poz. 119

zwolonych poborów i zdolności wydobywczych,

punkt

b) zabiegów intensyfikacyjnych,

f) plan operacyjny zwalczania rozlewu olejowego i likwidacji zagrożeń dla środowiska oraz ich skutków.

c) zapuszczania , montażu i demontażu w odwiercie

wszelkich urządzeń pomiarowych i zamykających,

§ 425. Przed rozpoczęciem robót górniczych przez mor-

d)

ską jednostkę należy uzyskać następujące dokumenty

e) zabiegów zmierzających do zlikwidowania lub ograniczenia dopływu wody do odwiertu,

1) decyzję lokalizacji jednostki i otworu lub grupy otworów,

2)

udostępniania kolejnych horyzontów złożowych,

f) rekonstrukcji odwiertów,

protokół zakotwiczenia, dynamicznego ustabilizowania

g) likwidacji odwiertów wyłączonych z eksploatacji,

lub posadowienia jednostki.

10) monitoring zanieczyszczania środowiska morskiego.

§ 426. Podczas wykonywania robót wiertniczych należy sporządzić i na bieżąco prowadzić

1) dziennik pokładowy według wzoru opracowanego

przez przedsiębiorcę zlecającego wiercenie, na który

zgodę wyraził dyrektor właściwego urzędu morskiego,

§ 428. Rejestr bezpieczeństwa morskiej jednostki,

o którym mowa w § 426 pkt 10 oraz § 427 pkt 8, powinien

zawierać

1) plan ochrony przeciwpożarowej oraz instrukcję alarmową,

2) dziennik radiowy,

3) dziennik maszynowy,

4)

książki eksploatacyjno-rewizyjne maszyn i urządzeń,

5) dziennik wiertniczy,

2) plan i system organizacji pierwszej pomocy,

3) rejestr prowadzonych okresowych badań lekarskich

i psychologicznych załogi,

4)

6) raport geologiczny,

7) dziennik płuczkowy,

obowiązujące rozkłady alarmowe, zgodne z przepisami

morskimi i wymaganiami niniejszych przepisów,

8) raport wiertacza zmianowego,

5) rejestr przeprowadzonych szkoleń okresowych i ćwi­

czeń alarmowych załogi,

9) dzienny raport morskiej jednostki wiertniczej.

6)

10) · rejestr bezpieczeństwa,

11) protokoły

a) rurowania i cementowania oraz badań wytrzymałości i szczelności kolumny rur okładzinowych ,

b)

c)

badań i opróbowań,

ustaleń technicznej komisji awaryjnej,

d) przekazania otworu do eksploatacji lub likwidacji

otworu wiertniczego,

12) monitoring zanieczyszczania środowiska morskiego.

§ 427. Podczas wydobywania kopaliny należy sporzą­

dzić i na bieżąco prowadzić

1) dziennik pokładowy według wzoru opracowanego

przez przedsiębiorcę za zgodą dyrektora właściwego

urzędu morskiego,

2) dziennik radiowy,

3) dobowy raport wydobycia płynu złożowego,

4)

książkę odwiertów z ewidencją wszelkich prac prowa-

dzonych w odwiertach,

5) raporty magazynowe wydobywanego płynu złożowego

oraz środków niezbędnych do prowadzenia eksploatacji,

6) mapy geologiczno-złożowe,

7) wyniki analiz płynu złożowego,

8) rejestr bezpieczeństwa,

9)

protokoły

a) pomiaru parametrów złożowych i poboru próbek

wgłębnych oraz ustalonych na ich podstawie: do-

instrukcję współdziałania dla statku pogotowia, w razie

zagrożenia i ewakuacji morskiej jednostki,

7)

książkę kontroli sprawności sprzętu nurkowego.

3. R u c h z a kła d u gór n i c z e g o i b e z p i e c z e ń stwo żeglugi

§ 429. 1. Podjęc i e

prac

budowlano-montażowych

związanych z budową morskich jednostek wydobywczych

i rozpoczęcie wydobycia ropy lub gazu może nastąpić po

1) wyznaczeniu obszaru górniczego,

2) ustaleniu granic akwenu zamkniętego dla żeglugi (strefy

bezpieczeństwa) w polskich obszarach morskich na

potrzeby wydobywcze przez dyrektora właściwego

urzędu morskiego w uzgodnieniu z Biurem Hydrograficznym Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek przedsię­

biorcy upoważnionego do prowadzenia wyżej wymienionych prac.

2. W stosunku do morskich jednostek geofizycznych

i wiertn iczych obowiązują wymagania ujęte w ust. 1 pkt 2 .

§ 430. 1. Morska jednostka wiertnicza i wydobywcza

powinny być usytuowane w bezpiecznej odległości od latarń

morskich, znaków nawigacyjnych, podwodnych kabli i rurociągów .

2. Bez zezwolenia dyrektora właściwego urzędu morskiego nie wolno kotwiczyć ani posadawiać morskiej jednostki poszukiwawczej i wydobywczej w odległości mniejszej

niż 1 Mm (1852 m) od

1) miejsc, gdzie usytuowane są konstrukcje i instalacje,

o których mowa w ust. 1,

2) takich akwenów, jak redy, kotwicowiska, tory wodne,

strefy rozgraniczenia ruchu i akweny pomiaru dewiacji,

3) akwenów o specjalnym przeznaczeniu .

-

§ 431. Ustalenie sposobu kotwiczenia pływającej morskiej jednostki wiertniczej lub wydobywczej wymaga zgody

dyrektora właściwego urzędu morskiego.

§ 432. 1. Pławy stosowane przy oznakowaniu prac wydobywczych na morzu powinny być skonstruowane, pomalowane i oprzyrządowane zgodnie z wymaganiami określonymi

przez Biuro Hydrograficzne Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Wszystkie dane dotyczące współrzędnych geograficznych i czasu wystawienia pław oraz wszelkie zmiany

w powyższym zakresie należy uzgodnić z Biurem Hydrograficznym Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 433. Lotnicze światła ostrzegawcze powinny być zgodne z przepisami szczególnymi w tym zakresie, a całość

dokumentacji uzgodniona z Zarządem Lotnictwa Cywilnego.

§ 434. 1. Na podstawie uzgodnienia z dyrektorem wła­

ściwego urzędu

morskiego przy morskiej jednostce wiertniczej i wydobywczej obsadzonej załogą powinien znajdować się w odległości wzrokowej przynajmniej jeden statek

asystujący, zwany dalej statkiem pogotowia, o takiej wielkości i wyposażeniu, aby w sytuacji awaryjnej mógł zabrać na

pokład całą załogę znajdującą się na morskiej jednostce.

2. Statek pogotowia powinien być wyposażony w urzą­

dzenia umożliwiające utrzymanie łączności z morską jednostką wiertniczą i wydobywczą oraz innymi statkami współ­

pracującymi, w tym również ze statkami powietrznymi,

a także z Ratowniczym Ośrodkiem Koordynacyjnym na

określonych częstotliwościach.

§ 435. Kierownik morskiej jednostki obowiązany jest

niezwłocznie zgłosić dyrektorowi właściwego urzędu mors-

kiego niedozwoloną obecność statku morskiego lub powietrznego w granicach akwenu zamkniętego dla żeglugi (wyznaczonej strefy bezpieczeństwa).

4. R a t o w n i c t w o, p i e r w s z a p o m o c, o c h r o n a

zdrowia i przepisy higienicznosanitarne

§ 436. Przedsiębiorca prowadzący prace na morzu za

pomocą morskich jednostek zobowiązany jest do posiadania

-

Poz. 119

ne drogi ewakuacyjne prowadzące do miejsc rozmieszczenia

środków ratunkowych .

2. Oznakowanie dróg ewakuacyjnych powinno być tak

wykonane, aby było widoczne we wszelkich warunkach.

3. Z pomieszczeń znajdujących się pod pokładami jednostki, gdzie zatrudnieni są ludzie, należy wyznaczyć dwie

drogi ewakuacyjne.

4. Drogi ewakuacyjne muszą być utrzymywane zawsze

w stanie zapewniającym opuszczenie jednostki bez utrudnień .

§ 441 . 1. Morska jednostka musi być wyposażona

w akustyczny (gwizdek i syrenę) oraz optyczny system

alarmowy służący do przekazywania sygnałów ostrzegawczych o zagrożeniu , którego sygnały muszą być słyszalne

w każdym miejscu, a sygnały optyczne umieszczone w ten

sposób, żeby były widoczne z miejsc pracy załogi.

2. Morską jednostkę należy wyposażyć w systemy łącz­

ności wewnętrznej : system telefoniczny oraz rozgłośnię typu

dopuszczonego do stosowania w atmosferze wybuchowej .

3. Urządzenia systemów alarmowych i podstawowych

systemów telefonicznych powinny mieć co najmniej dwa

niezależne źródła zasilania .

4. Urządzenia sygnalizacyjne i komunikacyjne, zainstalowane w strefach zagrożenia wybuchowego, muszą speł­

niać wymagania określone dla urządzeń i instalacji elektrycznych dla tych stref.

5. Urządzenia alarmowe powinny mieć możliwość nadawania sygnałów z pomieszczeń dyspozytorskich i kierownika jednostki.

§ 442. 1. Na morskiej jednostce w widocznych miejscach oraz w dostatecznej ilości należy umieścić oznaczenia

sygnałów alarmowych oraz instrukcje alarmowe, określające

zasady postępowania poszczególnych pracowników w razie

ogłoszenia danego alarmu. Treść instrukcji alarmowych wymaga zgody dyrektora właściwego urzędu morskiego i właś­

ciwego organu państwowego nadzoru górniczego.

odpowiednio zorganizowanej służby ratownictwa morskiego i górniczego oraz planu ratownictwa w tym zakresie.

2. Każdy pracownik morskiej jednostki musi być zapoznany z obowiązującymi sygnałami instrukcji alarmowych.

§ 437. Organizacja służby ratownictwa przedsiębiorcy

powinna zapewniać współdziałanie ratownictwa morskiego

i ratownictwa górniczego zgodnie z obowiązującymi przepisami szczególnym i.

§ 443. 1. Decyzję o całkowitej lub częściowej ewakuacji morskiej jednostki podejmuje kierownik tej jednostki

w razie zagrożenia zdrowia lub życia załogi, a w szczególności w razie

§ 438. Na morskiej jednostce musi znajdować się przenośny sprzęt do wykrywania stężeń gazów toksycznych lub

wybuchowych.

§ 439. Morska jednostka powinna być wyposażona

w pomocnicze środki ewakuacyjne w ilości dostosowanej do

jej rozmiarów, jak

1) siatki sznurowe (wystarczającej długości - do powierzchni morza),

2) liny z węzłami i drabiny prowadzące (trapy),

3)

urządzenia samohamujące do szybkiej ewakuacji,

4) inne środki ewakuacyjne pozwalające na szybkie opuszczenie morskiej jednostki.

§ 440. 1. Na morskiej jednostce muszą być wyznaczo -

1) niebezpiecznego przechyłu jednostki,

2) poważnego uszkodzenia pali lub nóg platform,

3) przecieku, kolizji lub wypadku przy holowaniu,

4) otwartej erupcji płynu złożowego ,

5) wybuchu lub pożaru,

6) zagrożeń zewnętrznych dla platformy.

2. W razie zarządzenia częściowej ewakuacji morskiej

jednostki, gdy pozostawiona została część załogi dla zapewnienia bezpieczeństwa morskiej jednostki, należy zapewnić

możliwość ewakuacji pozostałej obsady jednym lotem śmig ­

łowca oraz środki do ewakuacji morzem.

3. Kierownik morskiej jednostki, radiooficer oraz człon­

kowie ekipy zabezpieczenia ewakuacji opuszczają jednostkę

ostatni, po uprzednim upewnieniu się , czy wszystkie osoby

opuściły jednostkę .

-

§ 444. 1. Kierownik morskiej jednostki odpowiedzialny

jest za prowadzenie systematycznych okresowych ćwiczeń

opuszczania jednostki oraz za inne alarmy ćwiczebno-szko­

leniowe.

2. Przeprowadzenie

cWlczeń

należy

odnotować

w dzienniku pokładowym z wymienieniem rodzaju i czasu

trwania ćwiczeń, urządzeń i sprzętu użytego w czasie ćwi­

czeń. Równocześnie należy dokonać oceny przeprowadzonych ćwiczeń .

3. Pierwsze ćwiczenia ewakuacyjne należy przeprowadzić niezwłocznie po rozpoczęciu prac przez morską jedno-

stkę·

Poz. 119

§ 451. 1. Pomieszczenia na morskiej jednostce, przeznaczone do spożywania posiłków i ich przygotowania,

a także służące do przechowywania i składowania produk tów żywnościowych, muszą spełniać wymagania odpowiednich przepisów.

2. Na morskiej jednostce zabronione jest spożywanie

posiłków poza pomieszczeniami do tego przeznaczonymi .

3. Załodze morskiej jednostki należy zapewnić cało ­

dzienne wyżywienie .

4. Na morskiej jednostce należy zapewnić zapas żywno ­

ści i wody pitnej na okres 14 dni .

§ 445. 1. Na każdej zmianie morskiej jednostki powinny

znajdować się osoby z kwalifikacjami morskimi . Na liczbę

tych osób i ich kwalifikacje wymagana jest zgoda dyrektora

właściwego urzędu morskiego.

§ 452. Pomieszczenia mieszkalne, wypoczynkowe i hie gienicznosanitarne na morskiej jednostce muszą być od dzielone od pomieszczeń produkcyjnych i zabezpieczone

przed szkodliwym oddziaływaniem procesów produkcyjnych

na ludzi przebywających w tych pomieszczeniach.

2. Cała załoga morskiej jednootki powinna być przeszkolona w zakresie wymaganych indywidualnych technik

ratunkowych oraz posiadać świadectwa z tego przeszkolenia.

muszą być wyposażeni w środki ochrony osobistej, stosow -

§ 446. Każda osoba przebywająca na morskiej jednostce musi być wyposażona w indywidualne środki ochrony

osobistej. zabezpieczające przed zatruciem gazami toksycznymi, i przeszkolona w zakresie używania tego sprzętu.

§ 453. 1. Pracownicy zatrudnieni na morskiej jednostce

nie do rodzaju wykonywanej pracy.

2. Na morskiej jednostce musi znajdować się odpowiedni zapas odzieży i sprzętu ochronnego.

5. R o b o t Y gór n i c z e

§ 454. 1. Posadowienie lub budowę morskiej jednostki

§ 447 . 1. Na morskiej jednostce musi być zorganizowa ny punkt medyczny odpowiednio wyposażony i obsługiwa­

ny przez lekarza .

2. Punkt medyczny należy odpowiednio oznakować .

3. Na morskiej jednostce należy wydzielić odpowiednio

wyposażone pomieszczenie dla chorych lub rannych .

4. Na każdej zmianie należy zapewnić na morskiej

jednostce dostateczną liczbę osób przeszkolonych w zakresie

udzielania pierwszej pomocy.

należy

poprzedzić badaniami geologiczno - inżynierskimi,

wykonanymi w projektowanym miejscu posadowienia lub

budowy.

2. Przedsiębiorca obowiązany jest zlecić jednostce nau kowo - badawczej lub innej uznanej instytucji wyspecjalizo wanej w budownictwie wodnym sporządzenie, na pod stawie badań wymienionych w ust. 1, odpowiedniej ekspertyzy określającej możliwość posadowienia lub budowy mor skiej jednostki .

§ 455. 1. Budowę lub posadowienie morskiej jednostki

należy prowadzić zgodnie z dokumentacją techniczną budo -

§ 448. 1. Kierownik morskiej jednostki zobowiązany

jest do niezwłocznego zorganizowania pomocy dla osób,

które w czasie pracy lub pobytu na morskiej jednostce uległy

wypadkom lub zachorowały .

wy lub zgodnie z odpowiednią instrukcją producenta,

z uwzględnieniem wyników badań i ekspertyz, o których

mowa w § 454.

2. Na morskiej jednostce muszą znajdować się odpowiednie środki do bezpiecznego transportu rannych i chorych .

2. Budowę lub posadowienie morskiej jednostki należy

ten sposób, aby rurociągi podmorskie, kable

i inne instalacje morskie znajdujące się w pobliżu nie zostały

uszkodzone.

3. Na morskiej jednostce i w przedsiębiorstwie musi być

opracowany skuteczny system wzywania pomocy zewnętrz­

nej do wypadków i zachorowań, jakie mogą się zdarzyć na tej

jednostce.

§ 456. 1. Posadowienie lub przenoszenie morskiej jednostki należy prowadzić pod nadzorem osób dozoru ruchu

i innych specjalistów posiadających właściwe kwalifikacje .

§ 449. Osobom zatrudnionym na morskiej jednostce

2. Podczas prac wymienionych w ust. 1 na morskiej

jednostce mogą znajdować się tylko osoby niezbędne do

wykonywania tych czynności .

musi być zapewniona odpowiednia w stosunku do zatrud nienia liczba pomieszczeń do przebierania się, przechowywania odzieży roboczej. kąpieli, mycia i prania, odpowiednio

wyposażonych i utrzymywanych w czystości oraz zapewniających właściwą wentylację i oświetlenie .

§ 450. 1. Na morskiej jednostce powinna być dostateczna liczba odpowiednio wyposażonych i utrzymanych pomieszczeń sypialnych, wypoczynkowych i higienicznosanitarnych .

2. Pomieszczenia wymienione w ust. 1 należyodpowie ­

dnio wentylować, ogrzewać i oświetlać.

prowadzić w

3. Osoby wykonujące prace wymienione w ust. 2 muszą

pasy ratunkowe oraz być odpowiednio zabezpieczone przed upadkiem z wysokości.

posiadać

§ 457. Prace, które mają być prowadzone na niedostęp ­

nych ze stałych pomostów częściach morskiej jednostki,

powinny być wykonywane co najmniej przez dwóch praco wników. Pracownicy ci, powinni być wyposażeni w in dywidualne środki ratunkowe i zabezpieczeni przed upadkiem oraz pozostawać pod stalym nadzorem osoby dozoru

ruchu.

-

§ 458. 1. Zabrania się wykonywania prac na zewnąt rz

morskiej jednostki w nocy lub przy nie sprzyjających warun kach meteorologicznych. Jeżeli względy bezpieczeństwa

jednostki wymagają wykonania takich prac, kierown ik mors kiej jednostki może zezwolić na ich wykonanie, okre ś lając

dodatkowe środki ostro ż ności, jakie należy przedsięwziąć.

2. Prace związane z zapuszczaniem lub wyc i ąganiem ru r

okładz i nowych, płuczkowych lub wydobywczych powinny

być przerwane przy szybkości w iatru powyżej 17 mi sek., tj .

7 B.

Poz. 119

przerwać w razie stwierdzenia zagrożenia bezpieczeństwa

ludzi lub urządzeń ze względu na panujące warunki hydro logiczno - meteorologiczne.

§ 463. 1. Morską jednostkę posadowioną na dnie morskim należy wyposażyć w aparaturę umożliwiającą w każdej

chwili sprawdzenie oraz odczyt

1) horyzontalności całej konstrukcji,

2)

prędkości wiatru i jego kierunku ,

3)

ciśnienia barometrycznego,

4) temperatury powietrza i wody.

3. O przerwaniu wszelkich prac na morskiej jednostce,

ze względu na warunki hydrometeorologiczne oraz o pod jęciu odpowiednich środków zabezpieczających załog ę decyduje kierownik morskiej jednostki.

§ 459. 1. Kierownik morskiej jednostki decyduje oraz

udziela zezwolenia w sprawach

1) ewakuacji morskiej jednostki w razie zagrożenia ,

2) wznowienia lub zatrzymania prac na jednostce,

3) cu mowania statków,

4) wymiany załogi lub sprzętu ,

5)

podjęcia prac niebezpiecznych,

6)

podjęcia lub przerwania prac w otworze w iertniczym lu b

eksploatacyj nym .

2. W razie szczególnego zagrożenia zewnęt rznego dla

platformy dyrektor właściwego urzędu morskiego moż e na kazać ewakuację morskiej jednostki wiertn iczej lub wydoby wczej .

§ 460. Kierownik morskiej jednostki obowiązany jest

zapewnić , aby osoby przybywające na morską jednostkę były

niezwłocznie pouczone o obowiązujących przepisach bez pieczeństwa oraz o postępowaniu w razie wypadku , pożaru

lub wystąpienia innych zagrożeń , jak również, aby przydzielone im zostały odpowiednie środki ratunkowe .

§ 461. 1. Transport pracowników na morską jednostkę

lub z niej przedsiębiorca obowiązany jest zorganizować za

pomocą odpowiednich środków transportu obsługiwanych

przez pracown ików mających odpowiednie kwalifikacje.

2. Morską jednostkę pływającą należy wyposazyc

w urządzen i a pomiaru umożliwiające odczyt danych wymienionych w ust. 1 oraz urządzenia pozwalające na odczyt

1) przechyłów bocznych i wzdłużnych ,

2) ruchu obrotowego,

3)

napięcia lin i łańcuchów kotwicznych,

4)

długości wydanych lin i łańcuchów cumowniczych lub

kotwicznych .

§ 464. 1. Na morskich jednostkach wydobywczych

kierowanie pracą powinno odbywać się z pomieszczenia

dyspozytorskiego, w którym powinny znajdować się urzą ­

dzenia wskazujące i rejestrujące parametry pracy poszczegól nych odwiertów, zbiorników i separatorów, jak równie ż

odpowiednie urządzen i a do załączan i a i wyłączania poszczególnych urządzeń i regulacji parametrów ich pracy.

2. Na morskich jednostkach wiertniczych w kabinie

wiertacza powinien znajdować się komplet wskaźników

określających niezbędne parametry dla bezpiecznego prowadzenia wiercenia i sterowania poszczególnymi maszynami.

3. Zasadnicze urządzenia kontrolno - pomiarowe stano w i ące o bezpieczeństw i e pracy powinny być zdublowane

i znajdować się równ i eż w odrębnym pomieszczeniu.

§ 465. 1. Sprawność i prawidłowość działania aparatury kontrolno - pomiarowej i zabezpieczającej, a w szczególno ści aparatury decydującej o bezpieczeństwie ludzi i morskiej

jednostki należy okresowo sprawdzać.

2. Jeżeli przepisy szczególne nie stanow i ą inaczej, zakres i częstotl i wość kontroli określa kierownik ruchu zakładu

górniczego.

2. Transport na morskiej jednostce musi być tak zor gan izowany i nadzorowany przez wykwalifikowane osoby

wyznaczone przez kierownika jednostki, aby nie zagrażał

bezpieczeństwu ludzi zatrudnionych na tej jednostce.

§ 466 . 1. Na morskiej jednostce wszystkie pomosty,

platformy, schodnie, drabiny, mostki, przejścia itp., z wyjąt­

kiem lądowiska śm i głowca, powinny być zabezpieczone

stałymi balustradami oraz poręczami o wysokości co najmniej

1,0 m i bartnicami o wysokości 15 cm .

§ 462. 1. Prace załadowcze i wyładowcze na morskiej

jednostce powinny wykonywać osoby przeszkolone, pod

nadzorem oficera pokładowego .

2. Lotnisko śmig/owca powinno być

siatką ochronną , rozpiętą na wysięgnikach

2. Przewozu mater i ałów sypkich i ciekłych oraz roz ładunku ich na morskiej jednostce należy do k onywać w po-

jemnikach lub specjalnymi statkami, posiadającym i odpo wiednie zbiorniki do magazynowania tych materiałów , a także urządzenia do ich przetłaczania do zbiorników składowych

morskiej jednostki .

3. Przewóz, przeładunek i składowanie mater i ałów nie bezpiecznych należy wykonywać zgodnie z międzynarodo ­

wymi kodami o przewozie materiałów niebezpiecznych dro gą morską ·

4. Oficer pokładowy prowad zący nadzór nad pracami za i wyładunkowymi na morskiej jednostce obowiązany jest je

zabezpieczone

o d/ugości co

najmniej 1 m.

§ 467 . 1. Pokłady i drog i komunikacyjne muszą zapew niać warunki bezpiecznego poruszan ia się zatrudnionych .

2. Przy wejściach do pomieszczeń morskiej jednostki

należy umieścić tablice informujące o przeznaczeniu tych

pomieszczeń .

3. W miejscach, gdzie może powstać n i ebezpieczeńst ­

wo dla przechodzących , należy umieścić odpowiednie za bezpieczen ia lub sygnały ostrzegawcze.

§ 468. 1. Prace podwodne przeprowadzane z morskiej

jednostki wierniczej muszą być wykonywane zgodnie z przepisami szczególnymi oraz instrukcjami wydanymi w tym

zakresie przez przedsiębiorcę.

-

Poz. 119

2. Dla wykonywania prac podwodnych morska jednostka musi być wyposażona w odpowiednie urządzenia techniczne i opiekę medyczną , gwarantujące bezpieczeństwo

zatrudnionych.

2. Na morskiej jednostce muszą być prowadzone regularne ćwiczenia (alarmy) w zakresie postępowania na wypadek pożaru lub wybuchu.

3. Prace podwodne mogą wykonywać tylko osoby

mające odpowiednie kwalifikacje specjalistyczne, których

stan zdrowia, potwierdzony specjalistycznym badaniem le karskim, zezwala na wykonywanie tych prac.

należy każdorazowo odnotować w rejestrze bezpieczeństwa

4. Prace podwodne muszą być wykonywane pod nadzorem wyszkolonych i doświadczonych w tej dziedzinie

specjalistów.

§ 469. 1. W czasie wykonywania prac pod wodą nie

wolno wykonywać na morskiej jednostce prac z użyciem

materiałów wybuchowych, a także prac przeładunkowych

między statkami obsługi a morską jednostką .

2. W czasie wykonywania prac pod wodą nie wolno

wykonywać na morskiej jednostce prac stwarzających niebezpieczeństwo porażenia prądem elektrycznym osób znajdujących się pod wodą .

3. Jeżeli prace podwodne odbywają się ze statku, to

musi on być odpowiednio zakotwiczony, by nie istniała

możliwość jego ruchów.

§ 470. 1. Morska jednostka wiertnicza lub wydobywcza po spełnieniu zadań , do których była przeznaczona, musi

być usunięta z miejsca usytuowania, łącznie z instalacjami

z nią związanymi .

2. Miejsce po likwidacji morskiej jednostki należy dodo stanu nie stwarzającego zagrożeń dla bezpieczeństwa żeglugi , rybołówstwa i środowiska morskiego.

prowadzić

§ 471 . 1. Likwidację otworów wiertniczych lub odwiertów przeprowadza się na podstawie projektu likwidacji,

zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego.

2. Likwidację otworu wiertniczego należy wykonać

w sposób zapewniający szczelną izolację przewierconych

warstw oraz horyzontów wodnych, ropnych i gazowych,

a także ochronę środow i ska morskiego.

3. Prace wymienione w ust. 1 należy wykonać pod

osobistym nadzorem kierownika morskiej jednostki lub upoważnionej przez niego osoby wyższego dozoru ruchu .

4. Po zakończeniu likwidacji morskiej jednostki wydobywczej lub jej części albo otworu wiertniczego czy eksploatacyjnego należy sporządzić odpowiedni protokół .

6. Zag roże n i a poża rowe i wyb u c h owe

§ 472 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego zobowiązany jest do opracowania dla każdej morskiej jednostki

planu ochrony przeciwpożarowej. Treść tego planu wymaga

uzyskania zgody dyrektora właściwego urzędu morskiego.

2. Plan ochrony przeciwpożarowej musi być rozmieszczony na morskiej jednostce w niezbędnej ilości w miejscach

przewidzianych odrębnymi przepisami w tym zakresie.

3. W planie ochrony przeciwpożarowej należy uwzglę­

dnić informacje o miejscu składowania materiałów wybuchowych , promieniotwórczych i trujących oraz gazów pod

ciśnieniem.

§ 473. 1. Załoga morskiej jednostki musi być przeszkolona w zakresie zapobiegania pożarom i wybuchom i ich

zwalczania.

3. Przeprowadzenie ćwiczeń (alarmów) i ich zakres

morskiej jednostki .

§ 474. 1. Przy projektowaniu morskiej jednostki należy

dokonać wstępnego określenia stref zagrożenia pożarowego

i wybuchowego, stosownie do przeznaczenia jednostki i pro jektowanych technologi i.

2. Kierownik morskiej jednostki określa strefy zagroże­

nia wybuchowego i zagrożenia pożarowego i sposób odpowiedniego ich oznakowania, zgodnie z wymaganiami

określonymi w przepisach szczególnych .

§ 475. 1. Morska jednostka musi być wyposażona

w dostateczną ilość sprzętu do zwalczania pożarów, gotowe go do natychmiastowego użycia .

2. Pomieszczenia i miejsca zaliczone do stref zagrożenia

wybuchowego muszą być zabezpieczone przez stałe instalacje gaśnicze sterowane auto matycznie, jeśli tego wymagają względy technologiczne

i bezpieczeństwo morskiej jednostki .

pożarowego lub zagrożenia

3. Sprzęt i instalacje, o których mowa w ust. 1 i 2, muszą

być okresowo sprawdzane i kontrolowane.

4. Sąsiadujące ze sobą pomieszczenia zaliczone do

stref zagrożenia lub kategorii niebezpieczeństwa

wybuchu powinny być oddzielone od siebie ścianami stalowym i, w których nie wolno umieszczać drzwi, okien i otworów wentylacyjnych .

różnych

zagrożenia wybuchowego wolno

tylko takich urządzeń , maszyn i materiałów , które

w trybie określonym w odrębnych przepisach zostały dopuszczone do stosowania w zakładach górniczych.

§ 476 . W strefach

używać

§ 477 . 1. Morska jednostka musi być wyposażona

w odpowiednie automatyczne instalacje wykrywania pożaru

i niebezpiecznych stężeń gazów lub par substancji wybuchowych.

2. Instalacje te muszą sygnalizować również w pomieszczeniu dyspozytorskim za pomocą sygnałów akustycznych

i optycznych pojawienie się zagrożenia pożarowego lub

wybuchowego w miejscach i pomieszczeniach chronionych

przez te instalacje.

3. Instalacje, o których mowa w ust. 1, muszą być

utrzymane w stanie ciągłej sprawności oraz okresowo kontrolowane i konserwowane .

§ 478. 1. Na morskiej jednostce, z wyjątkiem mieJsc

i pomieszczeń do tego wyznaczonych , zabronione jest palenie tytoniu .

2. Kierownik morskiej jednostki wyznacza miejsca i pomieszczenia, gdzie palenie tytoniu jest dozwolone. Nie mogą

to być miejsca lub pomieszczenia zaliczone do stref zagrożenia wybuchowego lub pożarowego .

§ 479. Materiały łatwo palne oraz gazy techniczne pod

ciśnieniem należy przechowywać w wydzielonych pomiesz-

czeniach odpowiednio oznakowanych, wentylowanych i zabezpieczonych przed pożarem .

-

§ 480. Urządzenia technologiczne do spalania ropy lub

gazu na morskiej jednostce należy tak k,anstruować, zabezpieczyć i sytuować, aby w czasie użytko'Nania nie stwarzały

zagrożenia pożarowego .

§ 481. W razie wystąpienia na morskiej jednostce zagrożenia pożarowego, wybuchowego lub toksycznego albo

w sytuacjach awaryjnych, kierownik morskiej jednostki obowiązany jest podjąć odpowiednie działania i polecenia dotyczące dodatkowego zabezpieczenia przed pożarem lub wybuchem i gazami toksycznymi .

§ 482. 1. Kierownik morskiej jednostki jest zobowiąza­

ny do natychmiastowego podjęcia wszelkich możliwych

środków w celu likwidacji pożaru lub wybuchu oraz ograniczenia skutków tych zdarzeń .

2. O zdarzeniach określonych w ust. 1 kierownik morskiej jednostki powinien niezwłocznie powiadomić przed siębiorcę oraz właściwy organ państwowego nadzoru górniczego.

3. Jeżeli w wyniku zdarzeń, o których mowa w ust. 1,

nastąpi zanieczyszczenie środowiska morskiego, kierownik

morskiej jednostki powiadomi niezwłocznie właściwy urząd

morski i składa mu raport wymagany przepisami.

7. Zapobieganie erupcji

płynu złożowego

§ 483. 1. Każdy otwór poszukiwawczy lub eksploatacyjny na morzu musi być wyposażony w odpowiednią ilość

głowic przeciwerupcyjnych oraz zasuw bezpieczeństwa, pozwalających na jego niezwłoczne skuteczne zamknięcie

w razie zagrożenia erupcją . W przewodzie wiertniczym należy

zainstalować odpowiednie urządzenia zabezpieczające przed

wypływem płynu złożowego.

2. Urządzenia wymienione w ust. 1 muszą mieć wytrzymałość na ciśnienie robocze nie mniejsze od maksymalnego przewidzianego ciśnienia złożowego .

-

Poz. 119

jawów postronnego przypływu

płynu złożowego

(erupcji

wstępnej) .

§ 487. Morską jednostkę wiertniczą należy wyposażyć

w odpowiednią ilość urządzeń do szybkiego przygotowania,

obciążenia i zmagazynowania płuczki wiertniczej, a także

w urządzenia do jej odgazowania.

§ 488. Morskie odwierty eksploatacyjne należy wyposażyć

w urządzenia zabezpieczające, zainstalowane w otworze poniżej dna morskiego. Urządzenia te muszą być

sterowane z pokładu morskiej jednostki wydobywczej i pozwalać na automatyczne zamknięcie odwiertu, zarówno

w przestrzeni pierścieniowej , jak i w rurkach wydobywczych .

§ 489. 1. Głowice eksploatacyjne odwiertów morskich

należy wyposażyć co najmniej w dwa odprowadzenia, wyposażone w odpowiednią liczbę zasuw dających możliwość

przyłączenia rurociągów do zatłaczania odwiertu zarówno

w przestrzeni pierścieniowej, jak i przez rurki wydobywcze.

2. Sposób zainstalowania zasuw i ich konstrukcja muszą umożliwiać ich wymianę pod ciśnieniem.

§ 490. 1. Morskie odwierty eksploatacyjne należy wyposażyć w pakery produkcyjne, zamykające przestrzeń mię­

dzy kolumną eksploatacyjną a rurkami wydobywczymi.

2. Paker produkcyjny powinien być zainstalowany bezpośrednio nad horyzontem produkcyjnym.

§ 491. Sposób zabezpieczenia morskich odwiertów

eksploatacyjnych ustala kierownik ruchu zakładu górniczego, za zgodą właściwego organu państwowego nadzoru

górniczego.

§ 492. 1. Instalacje wydobywcze odwiertów morskich,

usytuowane na dnie morskim, należy zabezpieczyć przed

uszkodzeniem przez jednostki rybackie lub inne jednostki

morskie.

liwość

2. Miejsce zainstalowania urządzeń, o których mowa

w ust. 1, należy oznakować. Sposób oznakowania wymaga

uzyskania zgody dyrektora właściwego urzędu morskiego.

2. Instalacje sterujące urządzeniami przeciwerupcyjnymi należy usytuować na morskiej jednostce w takich miejscach, aby nie istniała możliwość ich uszkodzenia. Instalacje

te powinny mieć źródła zasilania w energię, niezależnie od

ogólnych systemów zasilania morskiej jednostki.

§ 493. 1. Załogę morskiej jednostki należy przeszkolić

w zakresie działań podejmowanych w przypadku zagrożenia

lub wystąpienia objawów erupcji płynu złożowego,

z uwzględnieniem zagrożenia toksycznego siarkowodorem,

zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

§ 484. 1. Na morskiej jednostce należy zapewnić moż­

sterowania urządzeniami zabezpieczającymi przed

erupcją co najmniej z dwóch niezależnych miejsc.

§ 485. 1. W skład instalacji przeciwerupcyjnej na morskiej jednostce musi wchodzić system węzłów dławienia

i zatłaczania, dający możliwość kontrolowanego zatłaczania

otworu i odpuszczania płynu złożowego po zamknięciu

głowicy przeciwerupcyjnej .

2. System wymieniony w ust. 1 musi zapewniać moż­

liwość zatłaczania otworu za pomocą pomp płuczkowych lub

agregatów cementacyjnych.

3. Rurociągi odpływowe powinny mieć możliwość odprowadzenia płynu złożowego do odpowiednich zbiorników, a gazu - do urządzeń do spalania lub bezpiecznego

odprowadzenia poza morską jednostkę .

4. Instalacje wchodzące w skład uzbrojenia otworu

powinny zapewniać możliwość kontroli ciśnienia .

§ 486. Morską jednostkę wiertniczą należy wyposażyć

w aparaturę pozwalającą na sygnalizację i rejestrację ob-

2. Należy okresowo prowadzić alarmy ćwiczebne w zakresie działań określonych w ust. 1.

8. E k s p I o a t a c j a u r z ą d z e ń i w y p o s a ż e n i a

§ 494. 1. Maszyny i urządzenia energomechaniczne

morskiej jednostki muszą spełniać wymagania przepisów

technicznych, wydanych przez Polski Rejestr Statków.

2. Urządzenia i maszyny na morskiej jednostce, podlegające nadzorowi wyspecjalizowanych jednostek dozoru

technicznego, mogą być użytkowane tylko pod warunkiem

dopuszczenia ich do eksploatacji przez te jednostki, z zastrzeżeniem § 476.

§ 495. 1. Dźwigi, windy, wyciągi wiertnicze i inne urzą­

dzenia służące do transportu pionowego muszą być wyposażone w wyłączniki krańcowe, a także urządzenia zabezpieczające przed upadkiem ciężaru w razie awarii lub wyłą­

czenia urządzenia .

-

Poz. 119

2. Na wszystkich urządzeniach służących do transportu

lub przenoszenia ciężarów należy umieścić oznakowania

określające dopuszczalny udźwig.

§ 502 . 1. Prace związane z montażem lub demontażem

elementów morskWij jednostki, maszyn i urządzeń należy

prowadzić pod nad10rem wyznaczonej osoby dozoru ruchu.

3. Jeżeli za pomocą urządzenia dźwigowego ma być

prowadzony transport ludzi na morską jednostkę lub z niej, to

kierownik morskiej jednostki zobowiązany jest do opracowania instrukcji określającej szczegółowe warunki bezpieczeńs ­

twa, obowiązuj ące przy wykonywaniu tych czynności.

2. Zabrania się robót, o których mowa w ust. 1, w nieko rzystnych warunkach meteorologicznych, jeśli kierownik

morskiej jednostki nie postanowi inaczej .

§ 496. Liny, haki i łańcuchy , użytkowane na morskiej

jednostce, muszą być systematycznie sprawdzane i utrzymywane w stanie zapewniającym bezpieczeństwo przy ich

eksploatacji.

§ 497 . 1. Na morskiej jednostce mogą być instalowane

tylko ko tły i zbiorniki ciśnieniowe , posiadające odpowiednie

dokumenty zezwalające na ich eksploatację , wydane przez

polską instytucję klasyfikacyjną. Dotyczy to również urzą ­

dzeń do przetłaczania lub sprężania gazów.

2. Palniki urządzeń zasilanych paliwem ciekłym lub

gazowym należy wyposażyć w urządzenia zabezpieczające

przed cofnięciem się płomienia, jak również w urządzenia

powodujące automatyczne odc i ęcie dopływu paliwa w przy padku zgaśnięcia płomienia.

§ 498. 1. Separatory i inne urządzenia służące do roz działu ropy naftowej i gazu na morskiej jednostce oraz

podgrzewacze należy wyposażyć w automatyczną blokadę

w razie przekroczenia skrajnych poziomów cieczy lub maksymalnego ciśnienia .

2. Separatory należy wyposażyć w upustowe zawory

bezpieczeństwa niezależnie od wymagań określonych w ust.

1.

3 . Gaz z zaworów bezpieczeństwa należy odprowadzić

poza strefę zagrożenia wybuchowego .

4 . Jeżeli gaz wypływający przez zawory bezpieczeńst ­

wa zawiera składniki toksyczne, należy go odprowadzić do

spalarki gazu tak usytuowanej, aby nie zagrażała bezpieczeń­

stwu załogi .

§ 499. Przy pompach i innych urządzeniach służących

do przetłaczania ropy i jej pochodnych, przy których mogą

wystąpić wycieki wskutek powstałych nieszczelności, należy

wykonać odpowiednie wanienki ściekowe z odprowadzeniem do zbiorników osadowych.

§ 500. 1. Silniki napędowe sprężarek do przetłaczania

lub zatłaczania gazu powinny mieć sygnalizację stanów

awaryjnych oraz możliwość zdalnego ich wyłączania .

9. Badania i pomiary w odwiertach

§ 503. 1. Przed przystąpieniem do prac geofizycznych

kierownik morskiej jednostki zobowiązany jest do protokolarnego przekazania otworu kierownikowi grupy geofizycznej na czas trwania prac. Kierownik grupy geofizycznej

zobowiązany jest do protokolarnego przekazania otworu po

zakończeniu prac.

2. Za bezpieczne i prawidłowe wykonywanie prac geo fizycznych po przekazaniu otworu odpowiada kierownik

grupy geofizycznej .

§ 504. Prace geofizyki wiertniczej, przeprowadzane

w otworach wiertniczych na morzu, należy prowadzić na

podstawie szczegółowych instrukcji wykonawcy tych robót.

§ 505. Dla sprawnego przeprowadzenia pomiarów geo fizycznych instalacja elektryczna morskiej jednostki musi

zapewniać

1) bezpieczne podłączenie aparatury pomiarowej do źródła

zasilania,

2) wykonanie w otworze robót strzałowych , zgodnie z wymaganiami instrukcji odpowiednich w tym zakresie

i niniejszych przepisów.

§ 506. 1. Przed przystąpieniem do badań i pomiarów

geofizycznych wykonujący prace wiertnicze zobowiązany

jest do

1) sprawdzenia drożności otworu,

2)

przepłukania otworu bezpośrednio przed rozpoczęciem

badań i pomiarów geofizycznych przez okres nie krótszy

niż dwa pełne obiegi płuczki.

2. Szczegółowa dokumentacja techniczna przyrządów

wgłębnych zapuszczonych do otworu powinna znajdować

się na morskiej jednostce u kierown ika grupy geofizycznej.

§ 507. W razie powstania awarii w trakcie prowadzenia

prac geofizycznych, kierownictwo nad jej usuwaniem przej muje kierownik morskiej jednostki, który ustala na piśm i e,

z udziałem kierownika grupy geofizycznej, program usuwa nia awarii .

2. Sprężarki lub turbiny z napędem gazowym należy

instalować w pomieszczeniach dobrze wentylowanych .

W pomieszczeniach zamkniętych musi to być wentylacja

mechaniczna wyciągowa .

§ 508. 1. Przedsiębiorstwo geofizyczne, stosujące substancje promieniotwórcze, obowiązane jest prowadzić kontrolę dozymetryczną w zakresie dostosowanym do rodzaju

prac. Kontrolą powinny być objęte osoby narażone na

ewentualne działania promieniowania.

3 . Pomieszczenia i miejsca, w których instalowane są

ust. 1 i 2, należy zakwalifikować

do odpowiednich stref zagrożenia wybuchowego.

się zgodnie z przepisami o transporcie morskim materiałów

urządzenia wymienione w

4. Gaz z zaworów bezpieczeństwa urządzeń wymienionych w ust. 1 i 2 należy wyprowadzać poza pomieszczenia,

w których te urządzenia się znajdują .

§ 501 . Drabiny i pomosty na wieżach wiertniczych,

masztach, nogach i innych wysokich elementach morskiej

jednostki należy wyposażyć w odpowiednie kabłąki, bariery

lub inne elementy zabezpieczające przez upadkiem zatrudnionych tam ludzi.

2. Transport źródeł radioaktywnych powinien odbywać

niebezpiecznych.

3. W razie konieczności okresowego przechowywania

substancji promieniotwórczych na morskiej jednostce, muszą one być zabezpieczone zgodnie z przepisami szczególnymi .

§ 509. W przypadku awarii połączonej z pozostawieniem źródeł promieniowania w otworze, należy postępować

zgodnie z instrukcją postępowania w razie awarii radiologicznych.

-

środków

§ 519. Przed opróbowaniem poziomu próbnikami złoża

strzałowych powinny być wykonywane jedynie przez spec-

należy otwór wiertniczy przygotować do opróbowania, zgo-

jalnie przeszkolonych pracowników pod stałym nadzorem

wykwalifikowanej osoby dozoru ruchu .

dnie z instrukcją opróbowania obowiązującą w zakładzie

górniczym .

2. Robót strzałowych nie należy wykonywać w niekorzystnych warunkach hydrometeorologicznych.

§ 520. Sposób wywołania przepływu płynu złożowego

do otworu jest uzależniony od warunków technicznych

otworu i sposobu udostępnienia poziomu do opróbowania

i eksploatacji próbnej .

§ 510. 1. Prace

wymagające

405

stosowania

3. Roboty strzałowe mogą być wykonywane jedynie

przy świetle dziennym.

4. Liczba osób zatrudnionych przy robotach strzało­

wych powinna być ograniczona do niezbędnego minimum.

§ 511 . Podczas prowadzenia robót strzałowych należy

przedsięwziąć

odpowiednie

środki

bezpieczeństwa,

a w szczególności na morskiej jednostce oznakować strefę

ochronną ·

§ 512. Urządzenia stanowiące wyposażenie grupy robót strzałowych, jak również zespoły urządzenia wiertniczego, powinny być skutecznie uziemione.

§ 513. Przed przystąpieniem do robót strzałowych na

morskiej jednostce do obowiązków osób dozoru ruchu,

nadzorujących te roboty, należy sprawdzenie

1) działania zabezpieczenia wylotu otworu,

2) sprawności i niezawodności działania urządzenia wycią­

gowego, stosowanego do zapuszczania i wyciągania

z otworów przyrządów pomiarowych i perforatorów,

3) drożności rur otworu wiertniczego w interwale perforacji lub torpedowania .

§ 514. Przed robotami strzałowymi otwór wiertniczy

powinien być wypełniony płuczką o parametrach przewidzianych w projekcie tych robót.

§ 515. 1. Do przechowywania środków i sprzętu strzałowego

na morskiej jednostce należy wyznaczyć miejsce

odpowiadające warunkom określonym w przepisach szcze-

gólnych .

2. Środki strzałowe na morskiej jednostce należy prze-

§ 521 . Wylot przewodu, na którym zapuszczony jest

rurowy próbnik złoża, należy uzbroić w głowicę kontrolną,

wraz z przyrządami pomiarowymi, której ciśnienie robocze

nie może być mniejsze od spodziewanego ciśnienia złożowe­

go.

§ 522. Zapuszczanie i wyciąganie rur wydobywczych

powinno odbywać się w sposób zabezpieczający przed

powstaniem erupcji ropy naftowej lub gazu z odwiertu.

§ 523 . Badania i pomiary oraz zabiegi intensyfikacyjne

w odwiertach eksploatacyjnych należy prowadzić na podstawie projektów zatwierdzonych przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

10. Wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego

§ 524. Przed przystąpieniem do eksploatacji złoża ropy

naftowej lub gazu ziemnego na polskim obszarze morskim

przedsiębiorca zobowiązany jest do wykonania badań niezbędnych do opracowania metody eksploatacji złoża, zapewniającej w określonych warunkach techniczno -ekonomicznych maksymalny stopień sczerpania zasobów.

§ 525 . 1. Przed

3. Transport środków strzałowych należy prowadzić

zgodnie z przepisami o transporcie morskim materiałów

niebezpiecznych .

§ 516 . 1. Zbrojenie, przenoszenie i zapuszczanie ładun­

ku do żądanej głębokości w otworze oraz odpalanie może być

wykonywane tylko przez pracowników posiadających odpowiednie uprawnienia i pod osobistym nadzorem kierownika robót strzałowych .

2. Zapuszczanie perforatorów i torped do otworu może

być dokonywane wyłącznie z użyciem specjalnych urządzeń

wyciągowych .

§ 517 . Likwidację niewypałów (perforatorów i torped)

należy wykonać ściśle według szczegółowej instrukcji zbro-

do eksploatacji złoża

z odwiertu, tak aby w odwiercie nie zachodziły zjawiska

destrukcji skały zbiornikowej lub zakłócenia równowagi

hydrodynamicznej na granicy faz ropa - woda czy gaz

-woda .

2. Częstotliwość i zakres pomiarów w odwiertach eksploatacyjnych ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

chowywać tylko przez czas niezbędny do wykonywania prac

z ich użyciem .

przystąpieniem

należy ustalić optymalne wielkości wydobycia ropy lub gazu

§ 526. 1. Przed dopuszczeniem do ruchu odwiertów

zatłaczających wodę do złoża w ramach przyjętego systemu

eksploatacji w celu podtrzymania ciśnienia złożowego należy

wykonać próbę wytrzymałości i szczelności eksploatacyjnej

kolumny rur okładzinowych przy ciśnieniu o wartości 1,3

spodziewanego maksymalnego ciśnienia zatłaczania.

2. W razie wtłaczania gazu do złoża , celem podtrzymania ciśnienia złożowego, próby szczelności i wytrzymałości

określone w ust. 1 należy wykonać z użyciem gazu .

3. W razie zastosowania metod termicznych jako zabieintensyfikacyjnych konstrukcja odwiertów musi

uwzględniać występowanie naprężeń termicznych.

gów

§ 527 . 1. Sprzęt i urządzenia , wchodzące w skład wyposażenia wgłębnego i napowierzchniowego odwiertu eksploatującego ropę naftową i gaz ziemny, zawierające siarkowodór, muszą być odporne na działanie korozji wywołanej

jenia i likwidacji niewypałów .

siarkowodorem.

§ 518. Po zakończeniu wiercenia otworu opróbowanie

wyznaczonych poziomów należy prowadzić na podstawie

projektu opróbowania i próbnej eksploatacji, który powinien

być opracowany i zatwierdzony przez kierownika ruchu

zakładu górniczego.

2. Używając metod odsiarczania wydobywanych węg­

lowodorów, przy których wydzielany jest wolny siarkowodór, należy stosować neutralizację siarkowodoru lub go

spalać w odpowiednich palnikach w sposób określony przez

właściwy organ ochrony środowiska .

-

Poz. 119

należy w sposób systematyczny kontrolować (rejestrować)

pod kątem zachowania szczelności i pomiaru wartości ciś­

§ 535. Do transportu kopalin płynnych w obrębie morskiej jednostki wydobywczej należy stosować rurociągi technologiczne, które spełniają następujące warunki

nień głowicowych. Częstotliwość kontroli, w indywidualnych przypadkach, ustala kierownik ruchu zakładu górniczego za zgodą dyrektora właściwego urzędu morskiego.

1) są wytrzymałe na naprężenia mechaniczne, chemiczne

i termiczne,

§ 528. Odwiert nie eksploatowany czasowo lub stale

§ 529. Ilości płynu złożowego wydobywanego z od-

2) są zabezpieczone przed wewnętrzną i zewnętrzną korozją,

wiertu oraz jego rodzaj należy dokumentować .

§ 530. 1. W przypadku wzrostu wykładnika wodnego

i gazowego powyżej wartości przyjętych w technicznym

programie eksploatacji złoża oraz wzrostu w płynie złożowym

zawartości chlorków, należy niezwłocznie ustalić przyczyny

tych zjawisk oraz podjąć odpowiednie środki zapobiegawcze.

2. Woda złożowa, wydobywana razem z ropą lub gazem, musi być poddawana badaniom fizycznym, chemicznym i mineralogicznym, tak aby można ją było odróżnić od

wód występujących w warstwach innych niż horyzont produkcyjny.

§ 531 . W przypadkach spowodowanych względami technicznymi lub ekonomicznymi, odwiert eksploatacyjny należy zrekonstruować lub zlikwidować zgodnie z technicznym

projektem rekonstrukcji lub likwidacji, zatwierdzonym przez

kierownika ruchu zakładu górniczego po uzyskaniu zgody

właściwego organu państwowego nadzoru górniczego oraz

dyrektora właściwego urzędu morskiego.

11. Wstępna przeróbka, magazynowanie

i przygotowanie kopaliny do transportu

§ 532. 1. Ropę naftową i kondensat należy oczyszczać

i wstępnie magazynować w zbiornikach zabudowanych na

morskiej jednostce wydobywczej, których konstrukcja, wyposażenie i zasady eksploatacji określone są w przepisach

polskiej instytucji klasyfikacyjnej .

2. Zbiorniki magazynowe i robocze ropy naftowej i kondensatu należy wyposażyć w

1) niezawodnie działające zawory

bezpieczeństwa

typu

ciśnieniowo-depresyjnego,

2)

urządzenia do zdalnego pomiaru poziomu płynu i ciś­

nienia oraz w sygnalizację alarmową skrajnych poziomów cieczy, wraz z blokadą dopływu cieczy,

3) system gazu obojętnego .

§ 533 . 1. Wodę zaolejoną oraz odbierane wody złożo­

we, a także substancje używane do celów technologicznych,

powstałe przy eksplotacji ropy i gazu, należy magazynować,

zabezpieczyć przed zrzutem do morza i przekazać do lądo­

wych urządzeń odbiorczych. W uzasadnionych przypadkach

mogą one być usuwane do wód morskich na warunkach

określonych przez organ administracji morskiej .

2. Gaz oraz lotne frakcje węglowodorów , powstałe

w technologicznym procesie separacji ropy, należy szczelnie

ująć i zagospodarować lub spalić na morskiej jednostce.

§ 534. 1. Każdy zbiornik magazynowy musi mieć oznaczone klasy niebezpieczeństwa pożarowego przechowywanej w nim cieczy oraz największą dopuszczalną pojemność

magazynowania.

2. Strefy ochronne dla zbiorników poszczególnych klas

niebezpieczeństwa pożarowego na morskiej jednostce wy-

dobywczej ustala kierownik ruchu zakładu górniczego.

3) są wyposażone w zawory zwrotne na obydwu końcach

oraz umożliwiają obserwację i rejestrację wielkości i kierunku przepływu cieczy (przepływomierze) ,

4)

5)

są wyposażone w automatyczne systemy zabezpieczają­

ce, powodujące zamknięcie przepływu lub zmianę kierunku przepływu w przypadkach nadmiernego wzrostu

lub spadku ciśnienia ,

posiadają możliwość separacji płynów palnych i zanieczyszczeń mających

destrukcyjny wpływ na zasuwy

i inne urządzenia .

§ 536. Trasy rurociągów technologicznych, określo­

nych w § 535, z zaznaczeniem głębokości ułożenia, wymiarów rurociągów i rodzaju przepływającego płynu, muszą być

odpowiednio oznakowane. Sposób oznakowania wymaga

uzyskania zgody dyrektora właściwego urzędu morskiego.

§ 537. Mapy sytuacyjne tras rurociągów technologicznych należy przechowywać w przedsiębiorstwie i na morskiej

jednostce wydobywczej .

§ 538. Budowa rurociągów technologicznych powinna

odbywać się

pod nadzorem Polskiego Rejestru Statków

i musi być tak prowadzona, aby kable podmorskie i inne

rurociągi oraz urządzenia nie uległy uszkodzeniu .

§ 539. Morskie rurociągi technologiczne mogą być spawane metodami uznanymi i dopuszczonymi przez przepisy

szczególne.

§ 540. 1. Morskie rurociągi technologiczne muszą być

w odpowiedni sposób okresowo testowane i kontrolowane.

Wyniki okresowej kontroli stanu technicznego rurociągu

powinny być udokumentowane.

2. Częstotliwość okresowych prób i zakres kontroli

rurociągów określa kierownik ruchu zakładu górniczego.

§ 541. 1. W razie stwierdzenia przecieku technologicz nego rurociągu morskiego, należy natychmiast

1) wyłączyć rurociąg lub jego części z eksploatacji, gdy

wyciek stwarza niebezpieczeństwo dla zatrudnionych

tam ludzi i statków lub grozi skażeniem środowiska

morskiego,

2) przystąpić do usuwan ia awarii.

2. Po zakończeniu prac należy przeprowadzić kontrolę

rurociągu lub jego części, ze szczególnym uwzględnieniem

połączeń i miejsc naprawianych .

§ 542. Rurociągi transportujące gaz ziemny zawierający

siarkowodór należy przed dopuszczeniem do eksploatacji

oczyścić z wody i osuszyć. Rurociągi te muszą być wykonane

z materiałów lub tworzyw odpornych na korozję wywołaną

siarkowodorem.

zakładu

12. Ruch

środowiska

górniczego

a

407

ochrona

morskiego

8)

Poz. 119

instrukcję

do postępowania w razie innych zagrozen

będących następstwem wypadków morskich i sił przy-

rody,

§ 543. 1. Przed rozpoczęciem robót górniczych przed siębiorca zobowiązany jest do dokonania badań środowiska

morskiego w rejonie posadowienia jednostki wiertniczej

i wydobywczej, obejmujących

1) badania osadu dennego w zakresie

a) granulacj i dna (uziarnienia),

b) suchej pozostałości ,

c) strat po prażeniu ,

d) zawartości całkowitej węglowodorów,

e) zawartości baru (Ba). chromu (Cr) , ołowiu (Pb).

miedzi (Cu). rtęci (Hg) i kadmu (Cd).

2) badania fauny dennej w zakresie obfitości i różnorodno­

ści występujących form oraz zawartości węglowodorów

alifatycznych i aromatycznych.

2. Pobierania próbek do badań , o których mowa w ust.

1, należy dokonywać w odległości 100, 500 i 1000 metrów

po obu stronach planowanej lokalizacji morskiej jednostki,

w kierunku przeważających prądów wodnych i prostopadle

do nich.

§ 544. 1. W celu zapewnienia oceny oddziaływania

morskiej jednostki wiertniczej lub wydobywczej albo ich

zespołów na środowisko morskie w różnych fazach i stadiach

prac badania, o których mowa w § 543 ust. 1 pkt 1, powinny

być prowadzone przed rozpoczęciem prac poszukiwawczych

i rozpoznawczych oraz po ich zakończeniu .

2. W razie wydobywan ia ropy naftowej i gazu ziemnego

badania, o których mowa w § 543 ust. 1 pkt 1 i 2, należy

przeprowadzać w okresie przed rozpoczęciem wydobycia,

w trakcie wydobywania (w odstępach nie dłuższych niż

1 rok) i bezpośrednio po jego zakończeniu.

§ 545. 1. Plan operacyjny zwalczania rozlewów olejowych i likwidacji zagrożeń dla środowiska powinien zawierać

następujące dokumenty

1) listę adresów kontaktowych instytucji i zainteresowa nych jednostek organizacyjnych krajowych oraz zagra nicznych (w tym ubezpieczycieli).

2)

instrukcję do alarmowania, powiadamiania i ostrzegania, wraz z formularzami międzynarodowymi powiada miania i ostrzegania,

3) formularze pierwszego i kolejnego raportu o stanie

i rozwoju sytuacji,

4) plany rozmieszczania urządzeń stwarzających zagroże­

nie na morskiej jednostce, a także przebiegu instalacji

i zaworów odcinających ,

5) plan rozmieszczenia sprzętu technicznego, zlokalizowa nego na morskiej jednostce, statku asystującym i w ma gazynach na lądzie oraz na innych jednostkach wspomagających ,

6) harmonogram mobilizacji sił i środków pierwszego rzutu

usuwania rozlewów olejowych na morzu,

7) instrukcje do postępowania w razie rozlewu olejowego

lub wycieku innych szkodliwych substancji, zawierające

obowiązki załogi jednostki morskiej i sił wspomagają­

cych,

9) plan zawierający organizację usuwania rozlewów, podział zadań i funkcji , okreś l enie zadań dla jednostek

wspomagających , zasady współpracy z organami administracj i morskiej i Polskim Ratownictwem Okrę­

towym,

10) instrukcję zawierającą sposób magazynowania i składo­

wania zebranych zanieczyszczeń ,

11) plan szkoleń i ćwiczeń praktycznych.

2. Plan operacyjny zwalczania rozlewów olejowych,

o których mowa w ust. 1, powinien zakładać zastosowanie

tylko mechanicznych środków do usuwania zanieczyszczeń

olejowych i olejopodobnych. Użycie chemicznych środków

do usuwania rozlewów olejowych może być dopuszczone

w indywidualnych przypadkach za zgodą dyrektora właś­

ciwego urzędu morskiego i pod warunkiem, że środki te

należą do grupy dyspergentów, nie powodujących szkod liwego oddziaływania na środowisko .

§ 546 . 1. Stosowane płuczki i plyny wiertnicze powinny spełniać wymagania norm ochrony środowiska morskiego.

2. Użycie płuczki na bazie oleju może być dopuszczone

w szczególnych warunkach geologicznych lub ze względów

bezpieczeństwa .

3. Frakcje drobnoziarn iste zwiercin oddzielone od płu ­

czki na wirówkach oraz wszelkie inne substancje i materiały

szkodliwe dla środowiska morskiego, używane w otworowym górnictwie morskim, powinny być przekazywane na ląd

do zagospodarowania .

§ 547 . 1. Kierownik morskiej jednostki jest zobowiąza­

ny do niezwłocznego powiadamiania dyrektora właściwego

urzędu morskiego o każdym zatopieniu lub zrzucie do wód

morskich zanieczyszczeń i innych substancji szkodliwych,

lub o zauważonych na powierzchni wody dryfujących zanieczyszczeniach . Powiadomienie takie powinno być przekazane dostępnymi środkami łączności do stacji brzegowych,

urzędów morskich lub morskiego ośrodka ratowniczego.

2. Kierownik morskiej jednostki w wypadkach, o których mowa w ust. 1, składa raport zgodnie z wymaganiami

umów międzynarodowych , dotyczącymi incydentalnych zanieczyszczeń ze statków.

Rozdział 12

Przepisy przejściowe i końcowe

§ 548. 1. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych

warunkami bezp i eczeństwa lub gdy jest to niezbędne do

wprowadzenia postępu technicznego, przeprowadzenia prac

naukowo - badawczych lub doświadczalnych, Prezes Wyż­

szego Urzędu Górniczego, na wniosek przedsiębiorcy , może

udzielić zezwolenia na odstępstwo od wymagań przewidzianych w rozporządzeniu.

2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, powinno

górniczy, zakres odstępstwa,

warunki jego stosowan ia oraz okres ważności zezwolenia.

szczegółowo określać zakład

3. Zachowują moc zezwolen ia na odstępstwa na czas

w nich ustalony, udzielone na podstawie dotychczasowych

przepisów w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz

bezpieczeństwa pożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi oraz w zakładach prowadzących roboty wiertnicze z powierzchni lub

na podstawie szczegółowych przepisów prowadzenia ruchu

i gospodarki złożem w zakładach prowadzących prace wiertnicze, wydobywających otworami wiertniczymi ropę naf-

Poz. 119

tową , gaz ziemny, sól, siarkę, solanki, wodę leczniczą i ter-

malną·

§ 549. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogło­

szenia.

Minister Przemysłu

Handlu : M . Pol

pojedyncze egzemplarze Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego można nabywać za gotówkę

w WARSZAWIE

-

w punkcie sprzedaży Wydzialu Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego Urzędu Rady Ministrów. al. Jana Chrystiana Szucha 2/ 4. tel. 29-61 -73,

-

w punktach sprzedaży: ul. Bagatela 14 (Dom Wydawniczy ABC) ; ul. Grójecka 67/ 69 (Księgarnia Ekonomiczna) ; ul. lindleya 14a (sklep firmowy " IN FOR " ); al. Solidarności 83/89

(Księgarnia Bankowa) ; al. Solidarności 119 (Księgarnia im. St. Żeromskiego, tel. 20-46-28) ; al. Solidarności 127 (Księgarn i a Sądowa , tel. 20-03 -71 w . 377) ; ul. Srebrna 16

("Jard - Press" s.c.); ul. Sw iętokrzyska 12 (Księgarnia " Elinex" - gmach Ministerstwa Finansów, tel. 694-47-69) ; ul. Wspólna 4 (w Ministerstwie Przemysiu i Handlu ); ul. Dzielna 1

(Dom Wydawniczy ABC, tel. 635-32-18) ; ul. Żurawia la (Księgarnia Wydawnictw Prawnych, Ekonomicznych, Budowlanych i Ogólnoasortymentowych, tel. 621 -44-05) ;

ul. Woziwody 34 (G .L.M . Przeds ię b . Handlowo-Usługowe , tel. 642 -08-08) - egzemplarze bieżące;

poza WARSZAWĄ w punktach sprzedaży

-

BIAŁA PODLASKA : ul. Brzeska 41 (Urząd Woj ewódzki) ; BIAŁYSTOK : ul . Mickiewicza 5 (sąd - księgarnia " Interesik" ), ul. Swiętojańska 13 p. 501 (Wydawnictwo BETA);

BIELSKO-BIAŁA : ul. Cieszyńska 10 (sąd) , ul. Piastowska 40 (Urząd Wojewódzki) ; BYDGOSZCZ: ul. Wały Jag iellońskie 4 (sąd - BUiD " Lex et Labo, ' ); CHEŁM: ul. Obłońska 20a

(Izba Skarbowa) , ul. Szymanowskiego 7/ 14; CIECHANOW: ul. 17 Stycznia 7 (Zaklad Administracyjno-Gospodarczy Urzędu Wojewódzkiego) ; CIESZYN : ul. Bobrecka 1 ( Spółka

Cywilna " Infolex") ; CZĘSTOCHOWA : ul Dąbrowskiego 23/ 25 (sąd) ; ELBLĄG : ul. Trybunalska 25 (sąd); GDAŃSK : ul. Na stoku 49 B (Urząd Skarbowy - ks i ęgarnia " Interesik"),

ul. Nowe Ogrody 30 (bud. Sądu Wojew, - księgarnia " Interesik" ; GDYNIA: pl. Konstytucji 5 (sąd), ul. Skwer Kościuszki (Dom Wydawn iczy ABC ); GLIWICE : ul. Powstańców

Warszawy 23 (sąd) ; GORZOW WIELKOPOLSKI : ul. Jag iellończyka 8 (Urząd Wojewódzki), ul. M ieszka I 33 (sąd - BUiD " Lex et Labo,' ); KALISZ: ul. Wolnośc i 13a (sąd );

KATOWICE: ul. Andrzeja 16/ 18 (sąd) ; KIELCE : ul. Jana Pawia II 9 (sąd) , ul. Seminaryjska 12a (księgarnia " Interesik" ); KOSZALIN : ul. Waryńskiego 7 (sąd - Prywatna Firma

Gospodarcza "Boom 1991 " ), ul. Chopina 7 (Biuro Rachunkowo - Podatkowe) ; KRAKOW: ul. Basztowa 22, Krowoderskich Zuchów 2, Przy Rondzi e 7 (sąd ) , ul. Wadowieka 12

(księgarnie " Interesik" ); KROSNO : ul . Bieszczadzka 1 (Urząd Woj ewódzki); LUBLIN : ul. Krakowskie Przedmieście 43a, ul. Krakowskie Przedm ieście 76 (sąd - Księgarn ia Prawnicza) ;

ŁODŻ : ul. Dowborczyków 9/ 11 (księgarnia " Interesik" ), pl. Dąbrowskieg o 5 (sąd - księgarnia " Interesik" ), ul. 6 sierpnia 84/86 (Urząd Skarbowy), Plac Wolności 10/ 12 ( Dom

Wydawniczy ABC) , ul. Zamenhofa 2 (ZUS - księgarnia " Interesik") ; OLSZTYN : ul. Opolska 42 (P.W.-"ARHAT"); OPOLE: pl. Wolności 7/8 ( Księga rnia Prawn icza " Kodeks") ,

ul. Piastowska 14 (Urząd Wojewódzki); OSTROW WIELKOPOLSKI : ul. Sądowa 2 (sąd) : PŁOCK: ul. Kościuszki 6 (Wojewódzka Biblioteka Publiczna) : POZNAŃ : ul. Młyńska l a

(sąd), ul. Galileusza 2 (punkt informacyjno - kolportażowy) ; PRUSZKOW : ul. Wojska Polskiego 52 paw. 3 (firma " Drukan") ; PRZEMYŚL: pl. Domin ikański 3 (Zaklad Obsługi Urzędu

Wojewódzkiego) ; RADOM : ul. Żeromskiego 53 (Urząd Wojewódzki) , ul. Piłsudskiego 10 (sąd) ; RZESZOW: pl. Sreniawitów 3 (sąd) ; SIERADZ : pl. Woj ewódzki 3 (Urząd

Wojewódzki) ; SŁUPSK : ul. Norwida 10/ 50 (Agencja " STA - HA" ), ul. Szarych Szeregów 13 (sąd - " Lex et Labor" ); SOSNOWIEC : Aleja Zwycięstwa 6 (Dom Wydawniczy ABC) ;

SUWAŁKI : ul. Noniewicza 10 (Urząd Wojewódzki) ; SZCZECIN: ul. Koński Kierat 16/ 2 (BU H " Starówka" ), ul. Odrowąża 2 (Księgarnia " Kontrakt"), ul . Małkowski ego (" Buchalter"

Sp. z 0 .0 .), ŚWIDNICA : pl. Grunwaldzki 14 (sąd) , ul. Długa 1 (Księgarnia " EUREKA" ); TARNOBRZEG : ul. Mickiewicza 7 (Urząd Wojewódzki) ; TARNOW: ul. Dąbrowskieg o 29

(sąd) , TORUŃ : ul. Fosa Staromiejska 12/ 14 (sąd - BUiD " Lex et Labo,') ; WŁOCŁAWEK : ul. 3 Maja 17 (Urząd Wojewódzki) ; WROCŁAW : ul. Sądowa l ( PHU " Paragraf"

Księgarnia prawnicza) , pl. Powstańców Warszawy 1 (PHU ,,Andrew -Tag" ); ZIELONA GORA: pl. Słowiański 1 (sąd).

Egzemplarze bieżące oraz z lat ubiegłych można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw i Poligrafii

Gospodarstwa Pomocniczego Urzędu Rady Ministrów, ul. Powsińska 69/11,02-903 Warszawa P-1 .

Reklamacje z powodu niedor,czenia poszczególnych numerów zgłaszać należy na piśmie do Wydziału Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego

Urz,du Rady Ministrów, ul. Powsińska 69/11, 02-903 Warszawa, P-l , do 16 dni po otrzymaniu nast,pnego kolejnego numeru .

O wszelkich zmianach nazwy prenumeratora lub adresu prosimy niezwłocznie informować na piśmie Wydział Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa

Pomocniczego Urztdu Rady Ministrów.

Wydawca: Urząd Rady Ministrów

Redakcja: Departament Prawny, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/ 3, P-29.

Organizacja druku i kolportaż: Wydział Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego URM,

02-903 Warszawa, ul. Powsińska 69/71, P- 1, tel. 694-67-52, 694-67 -50 i 694-67 -03, telefaks (2) 694-62-06.

T/oczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Zakladach Graficznych "Tamka" S.A., Zakład nr 1, Warszawa, ul. Tamka 3.

Zam. 2142-1300-95.

ISSN 0867-3411

Cena 2 zł 40 gr (24000 zł)

Nr 22

Warszawa, dnia 7 marca 1995 r.

TREŚĆ

Poz.

ROZPORZĄDZENIE

119 -

Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 11 stycznia 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy,

prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi

369

119

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRZEMYSŁU I HANDLU

z dnia 11 stycznia 1995 r.

w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia

przeciwpożarowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi.

Na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia

4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr

27, poz. 96) zarządza się, co następuje

Rozdział 1

Przepisy ogólne