Umowa międzynarodowa Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o ochronie miejsc pamięci i spoczynku ofiar wojny i represji politycznych, sporządzona w Warszawie dnia 21 marca 1994 r.

-

-

Poz. 543, 544 i 545 .

WSPÓLNE OŚWIADCZENIE MINISTRÓW SPRAW ZAGRANICZNYCH

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ I FEDERACJI ROSYJSKIEJ

W związku z podpisaniem dnia 22 lutego 1994 r. w Krakowie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej

a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach i miejscach pamięci ofiar wojen i represji oraz dążąc do budowania stosunków

polsko-rosyjskich na jakościowo nowej podstawie, a także do przezwyciężenia negatywnej spuścizny przeszłości, mając

świadomość ogromu cierpień spowodowanych przez reżim stalinowski, a także pamiętając o niepowetowanych stratach,

jakie poniosły narody Polski i Rosji, Ministrowie Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej i Federacji Rosyjskiej

wyrażają przekonanie, że miejsca pamięci i spoczynku ofiar wojen i represji, obywateli polskich na terytorium Federacji

Rosyjskiej i rosyjskich na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinny być objęte należnym staraniem i opieką.

Kierując się dobrą wolą i wartościami humanitarnymi, Strona rosyjska zamierza rozpocząć w maju 1994 r. w Katyniu

i Miednoje ekshumację szczątków ofiar totalitaryzmu, w tym oficerów polskich, oraz uczestniczyć w godnym ich pamięci

pochowaniu. Strona rosyjska oświadcza, iż jest gotowa ponieść związane z tym koszty oraz udzielić pomocy w urządzeniu

cmentarzy-pomników w Katyniu i Miednoje.

Strona rosyjska zamierza również udzielać dalszej pomocy w pracach nad urządzaniem innych cmentarzy w miejscach

martyrologii obywateli polskich na terytorium Federacji Rosyjskiej.

Strona polska oświadcza, iż jest gotowa ściśle współdziałać ze Stroną rosyjską dla zapewnienia należytej troski

o znajdujące się na terytorium Polski miejsca spoczynku żołnierzy nie objęte działaniem umowy. Decyzje pociągające za sobą

zmianę statusu takich miejsc spoczynku będą podejmowane po uprzednim poinformowaniu urzędów konsularnych Rosji

w Polsce.

Obie Strony będą rozwijać współpracę

związanych z historią Polski i Rosji.

w celu zachowania na swoich terytoriach

państwowych

miejsc pamięci

A. Kozyriew

A. Olechowski

544

OŚWIADCZENIE RZĄDOWE

z dnia 6 października 1994 r.

w sprawie wejścia w życie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej

o grobach i miejscach pamięci ofiar wojen i represji, sporządzonej w Krakowie dnia 22 lutego 1994 r.

Podaje się niniejszym do wiadomości, że zgodnie z ar12 ustęp 1 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o grobach

i miejscach pamięci :,ofiar wojen i represji, sporządzonej

w Krakowie dnia 22 lutego 1994 r., dokonane zostały

tykułem

przewidziane w tym artykule notyfikacje i w związku z tym

powyższa umowa weszła w życie dnia 9 września 1994 r.

Minister Spraw Zagranicznych: A. Olechowski

545

UMOWA

między Rządem

Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o ochronie miejsc pamięci i spoczynku ofiar

wojny i represji politycznych,

sporządzona w Warszawie dnia 21

marca 1994 r.

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej i Rząd Ukrainy, zwane

dalej Umawiającymi się Stronami,

dążąc do zapewnienia wolnego przepływu informacji

i pełnego dostępu do potwierdzonej źródłowo prawdy,

zgodnie z dążeniem swoich narodów do godnego

uczczenia miejsc pamięci i spoczynku osób poległych i pomordowanych zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i Ukrainy na skutek wojen i represji politycznych,

działając na rzecz zbliżenia obu narodów i ich wzajemnego zrozumienia w przyszłości,

mając na względzie postanowienia artykułu 17 Traktatu

między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o dobrym sąsiedzt­

wie, przyjaznych stosunkach i współpracy, podpisanego

w Warszawie dnia 18 maja 1992 r.,

kierując się odpowiednimi postanowieniami Konwencji

genewskich o ochronie ofiar wojny z dnia 12 sierpnia 1949 r.

oraz Protokołów dodatkowych do nich,

uzgodniły, co następuje

Artykuł 1

Umawiające się Strony będą się kierować postanowieniami niniejszej umowy przy rozwiązywaniu wszelkich problemów związanych z ustalaniem, rejestracją, urządzaniem,

zachowaniem i należytym utrzymaniem miejsc pamięci i spoczynku ofiar wojny i represji politycznych, jak również z eks-

-

Poz. 545

Artykuł 5

humacją szczątków zwłok i ponownym, godnym ich pamięci,

pochowaniem.

Artykuł 2

Umawiające się Strony uzgodniły, że w niniejszej umo-

wie

"miejsce

pamięci"

to miejsce związane z walką lub

męczeństwem,

"urządzanie miejsc pamięci i spoczynku" to wyznaczanie ich granic, postawienie nagrobków, pomników i obiektów upamiętniających oraz umieszczanie tablic pamiątko­

wych,

"utrzymanie miejsc pamięci i spoczynku" to ochrona

grobów, nagrobków, pomników i obiektów upamiętniają­

cych oraz ich zachowanie w należytym porządku.

Artykuł 3

1. Umawiające się Strony będą wymieniać posiadane

informacje dotyczące położenia miejsc pamięci i spoczynku,

ich liczby i wielkości oraz danych osobowych poległych

i pomordowanych, jak również wszelkie inne informacje

dotyczące tych osób, związane z realizacją niniejszej umowy.

Na podstawie tych informacji sporządzone zostaną oficjalne

wykazy miejsc pamięci i spoczynku.

2. W przypadku ujawnienia nowych miejsc pamięci lub

spoczynku, Umawiająca się Strona, na której terytorium

państwowym one się znajdują, podejmie niezwłocznie działania w celu ich ochrony. Miejsca te, za wzajemnym porozu mieniem Umawiających się Stron, umieszczone będą w oficjalnych wykazach.

Artykuł 4

1. Każda z Umawiających się Stron na swoim terytorium

państwowym będzie utrzymywać miejsca pamięci i spoczynku żołnierzy i osób cywilnych drugiej Umawiającej się

Strony, wymienione w artykule 1 niniejszej umowy, zgodnie

z odpowiednimi postanowieniami Konwencji genewskich

o ochronie ofiar wojny i Protokołów dodatkowych do nich.

2. Każda z Umawiających się Stron na swoim terytorium

państwowym będzie sprzyjać przedsięwzięciom drugiej

Umawiającej się Strony w zakresie urządzania miejsc pamięci

i spoczynku oraz uczczenia pamięci poległych i pomordowanych. Mogą być przy tym wykorzystywane symbole

narodowe i religijne. W poszczególnych przypadkach za

zgodą Umawiających się Stron mogą być stosowane również

inne formy upamiętnienia poległych i pomordowanych.

3. Umawiające się Strony będą się wzajemnie informować o przypadkach wandalizmu na miejscach pamięci lub

spoczynku oraz będą podejmować działania w celu odnowienia tych miejsc i zapobiegania podobnym aktom

w przyszłości.

4. Umawiające się Strony będą dążyć do usunięcia

z terenów, na których znajdują się miejsca pamięci lub

spoczynku, oraz z terenów bezpośrednio do nich przylegają­

cych wszelkich obiektów nie odpowiadających statusowi

tych miejsc.

5. Przy realizacji powyższych przedsięwzięć na miejscach pamięci i spoczynku Umawiające się Strony będą

uwzględniać w razie potrzeby zwyczaje narodowe i tradycje

religijne innych narodów.

1. Przy przekazywaniu szczątków zwłok żołnierzy i osób

cywilnych do pochowania w ojczyźnie ich ekshumacja

będzie przeprowadzana wyłącznie za zgodą tej Umawiającej

się Strony, na której terytorium państwowym one spoczywają ·

2. Po uzyskaniu zgody na ekshumację szczątków zwłok

żołnierzy i osób cywilnych Umawiające się Strony w razie

potrzeby uzgodnią procedurę związaną z organizacją ekshumacji i przekazaniem szczątków zwłok.

Artykuł 6

1. Zmiany mieJsc spoczynku szczątków zwłok osób

poległych i pomordowanych w Państwie, na którego terytorium zostały one pochowane, odbywają się tylko w przypadkach szczególnych, na podstawie decyzji właściwych władz

tej Umawiającej się Strony, na której terytorium państwo­

wym znajduje się miejsce spoczynku, przy czym o planowanej zmianie miejsca spoczynku niezwłocznie zostanie poinformowany odpowiedni organ państwowy drugiej Umawiającej się Strony.

2. Ekshumacja dokonywana w celu zmiany miejsca

spoczynku przeprowadzana jest przy udziale przedstawicieli

właściwych instytucji obu Umawiających się Stron, zgodnie

z procedurą przyjętą w Państwie, na którego terytorium

dokonuje się tej ekshumacji, łącznie ze sporządzeniem odpowiednich dokumentów.

Artykuł 7

1. Każda z Umawiających się Stron będzie przyjmować

na swym terytorium państwowym specjalne grupy robocze

drugiej Umawiającej się Strony, upoważnione przez właś ­

ciwe instytucje obu Umawiających się Stron do rozwiązywa­

nia poblemów związanych z ustaleniem danych osobowych

poległych i pomordowanych, ich upamiętnieniem oraz do

innych działań wymienionych w poprzednich artykułach tej

umowy, przez okres n i ezbędny do ich zakończenia.

2. Każda z Umawiających się Stron gwarantuje specjalnym grupom roboczym drugiej Umawiającej się Strony

zapewnienie niezbędnych warunków do ich działalności,

łącznie z pomieszczeniami roboczymi, zakwaterowaniem,

swobodą poruszania się po swym terytorium państwowym,

dostępem do wszelkich źródeł informacji dotyczących miejsc

spoczynku . Umawiające się Strony zobow i ązują się do

udzielania tym grupom wszelkiej możliwej pomocy i poparcia.

3. Warunki działania, termin i liczebność powyższych

grup uzgadniają między sobą odpowiednie instytucje Umawiających się St ron.

4. Plany prac, które będą podstawą działania specjalnych grup roboczych jednej Umawiającej się Strony na

terytorium państwowym drugiej Umawiającej się Strony,

podlegają uzgodnieniu z właściwymi instytucjami tej Uma wiającej się Strony.

5. Przedstawiciele właściwych instytucji Umawiają­

cych się Stron mają prawo, bez wcześniejszego powiadamiania, zapoznać się z działalnością grup roboczych, znajdują­

cych się na ich terytoriach państwowych.

Artykuł 8

1. Sprzęt, środki transportu i materiały wwożone przez

specjalne grupy robocze z terytorium państwowego jednej

Umawiającej się Strony na terytorium państwowe drugiej

-

Poz. 545 i 546

Umawiającej się Strony i przeznaczone do urządzania miejsc

Artykuł 10

pamięci i spoczynku ' są zwalniane od ograniczeń przywozo-

wych, należności celnych i innych obciążeń finansowych, na

podstawie pełnego spisu wwożonych przedmiotów, za.wierającego zobowiązanie, że przedmioty te będą wykorzystane

wyłącznie w celach wskazanych przez niniejszą umowę.

2. Wywóz urządzeń i środków transportu, a także nie

wykorzystanych materiałów, o których mowa w ustępie

1 niniejszego artykułu , następuje w ciągu jednego m i esiąca

od zakończenia prac na terytorium państwa, w którym były

one wykonywane.

1. Każda z Umawiających się Stron, zgodnie z ustawodawstwem swojego Państwa oraz istniejącymi porozumieniami dwustronnymi, zapewni obywatelom Państwa drugiej

Umawiającej się Strony swobodny dostęp do miejsc pamięci

i spoczynku poległych i pomordowanych rodaków.

2. Umawiające się Strony będą sprzyjać zakładaniu

i utrzymaniu muzeów i ośrodków spotkań w pobliżu miejsc

pamięci i spoczynku.

Artykuł 11

Artykuł 9

1. Nakłady finansowe niezbędne do przeprowadzenia

przedsięwzięć wymienionych w ustępie 1 artykułu 4 niniejszej umowy ponosi ta Umawiająca się Strona, na której

terytorium państwowym znajdują się miejsca pamięci i spoczynku osób wojskowych i cywilnych drugiej Umawiającej

się Strony.

2. Nakłady finansowe na przedsięwzięcia wymienione

w ustępie 2 artykułu 4 oraz w artykule 5 niniejszej umowy

ponosi ta Umawiająca się Strona, która je realizuje.

3. Finansowanie przedsięwzięć wymienionych w artykule 6 niniejszej umowy realizuje ta Umawiająca się Strona,

z której inicjatywy są one podejmowane. W każdym konkretnym przypadku mogą one być w części lub w całości

zrekompensowane przez drugą Umawiającą się Stronę zgodnie z dobrą wolą Umawiających się Stron i ich realnymi

możliwościami.

4. Koszty przejazdu i utrzymania specjalnych grup roboczych ponosi ta Umawiająca się Strona, która je wysyła.

Każda z Umawiających się Stron wyznaczy instytucje

państwowe odpowiedzialne za realizację postanowień

ni -

niejszej umowy.

Artykuł 12

1. Umowa niniejsza zostaje zawarta na czas niElOkreś ­

lony i wejdzie w życie trzydziestego dnia po dokonaniu przez

Umawiające się Strony wymiany not informujących o przeprowadzeniu procedur legislacyjnych, niezbędnych dla nabrania mocy przez niniejszą umowę.

2. Każda z Umawiających się Stron może wypowiedzieć

nin i ejszą umowę, powiadamiając o tym pisemnie drugą

Umawiającą się Stronę. W takim przypadku umowa niniejsza

utraci moc po upływie sześciu miesięcy od daty otrzymania

przez drugą Umawiającą się Stronę takiego powiadomienia.

Sporządzono w Warszawie dnia 21 marca 1994 r.

w dwóch egzemplarzach, każdy w językach polskim i ukraiń­

skim, przy czym oby<jwa teksty mają jednakową moc.

Za Rząd

Rzeczypospolitej Polskiej

A. Olechowski

Za Rząd

Ukrainy

A. Z/enko

546

OŚWIADCZENIE RZĄDOWE

z dnia 6 października 1994 r.

w sprawie wejścia w życie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Ukrainy o ochronie

miejsc pamięci i spoczynku ofiar wojny i represji politycznych, sporządzonej w Warszawie dnia 21 marca

1994 r.

Podaje się niniejszym do wiadomości, że zgodnie z art.

12 ust. 1 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej

a Rządem Ukrainy o ochronie miejsc pamięci i spoczynku

ofiar wojny i represji politycznych, sporządzonej w Warszawie dnia 21 marca 1994 r., dokonane zostały przewidzia-

ne w tym artykule notyfikacje i w związku z tym powyższa

umowa weszła w życie dnia 29 sierpnia 1994 r.

Minister Spraw Zagranicznych: A. Olechowski

Wydawca: Urząd Rady Ministrów

Redakcja: Biuro Prawne, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/ 3, P-29.

Organizacja druku i kolportaż: Wydział Wydawnictw i Poligrafii Gospodarstwa Pomocniczego,

02-903 Warszawa, ul. Powsińska 69/71 , P-1, tel. 694-67 -50 i 694-67 -03, telefaks (2) 694-62-06.

Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Zakłada c h Graficznych " Tamka " S.A. , Zakład nr 1, Warszawa, ul. Tamka 3.

Zam. 2652 - 1300-94,

ISSN 0867-3411

Cena 6000 zł