Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

1.

Ochronę zdrowia psychicznego zapewniają organy administracji rządowej i samorządowej

oraz instytucje do tego powołane.

2.

W działaniach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego mogą uczestniczyć stowarzyszenia

i inne organizacje społeczne, fundacje, samorządy zawodowe, kościoły i inne związki

wyznaniowe oraz grupy samopomocy pacjentów i ich rodzin, a także inne osoby fizyczne

i prawne.

Ochrona zdrowia psychicznego polega w szczególności na

1)

promocji zdrowia psychicznego i zapobieganiu zaburzeniom psychicznym,

2)

zapewnieniu osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej

opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku

rodzinnym i społecznym,

3)

kształtowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi właściwych postaw społecznych,

a zwłaszcza zrozumienia, tolerancji, życzliwości, a także przeciwdziałaniu ich dyskryminacji.

Ilekroć przepisy niniejszej ustawy stanowią o

1)

osobie z zaburzeniami psychicznymi, odnosi się to do osoby

a)

chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychotyczne),

b)

upośledzonej umysłowo,

c)

wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy

medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych

lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym,

2)

szpitalu psychiatrycznym, odnosi się to również do

a)

oddziału psychiatrycznego w szpitalu ogólnym,

b)

kliniki psychiatrycznej,

c)

sanatorium dla osób z zaburzeniami psychicznymi,

d)

innego zakładu opieki zdrowotnej, sprawującego całodobową opiekę psychiatryczną lub

odwykową,

niezależnie od podmiotu, który je tworzy i utrzymuje,

3)

domu pomocy społecznej lub środowiskowym domu samopomocy, odnosi się to również do

wszelkich form pomocy instytucjonalnej dla osób, o których mowa w pkt 1,

4)

zgodzie, oznacza to swobodnie wyrażoną zgodę osoby z zaburzeniami psychicznymi, która

- niezależnie od stanu jej zdrowia psychicznego - jest rzeczywiście zdolna do zrozumienia

przekazywanej w dostępny sposób informacji o celu przyjęcia do szpitala psychiatrycznego,

jej stanie zdrowia, proponowanych czynnościach diagnostycznych i leczniczych oraz

o dających się przewidzieć skutkach tych działań lub ich zaniechania.

1.

Działania zapobiegawcze w zakresie ochrony zdrowia psychicznego są podejmowane przede

wszystkim wobec dzieci, młodzieży, osób starszych i wobec osób znajdujących się w

sytuacjach stwarzających zagrożenie dla ich zdrowia psychicznego.

2.

Działania, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności

1)

stosowanie zasad ochrony zdrowia psychicznego w pracy szkół, placówek oświatowych,

opiekuńczo-wychowawczych, resocjalizacyjnych oraz w jednostkach wojskowych,

2)

tworzenie placówek rozwijających działalność zapobiegawczą, przede wszystkim poradnictwa

psychologicznego, oraz placówek specjalistycznych, z uwzględnieniem wczesnego rozpoznawania

potrzeb dzieci z zaburzeniami rozwoju psychoruchowego,

3)

wspieranie grup samopomocy i innych inicjatyw społecznych w zakresie ochrony zdrowia

psychicznego,

4)

rozwijanie działalności zapobiegawczej w zakresie ochrony zdrowia psychicznego przez

zakłady opieki zdrowotnej,

5)

wprowadzanie zagadnień ochrony zdrowia psychicznego do programu przygotowania zawodowego

osób zajmujących się wychowaniem, nauczaniem, resocjalizacją, leczeniem i opieką,

zarządzaniem i organizacją pracy oraz organizacją wypoczynku,

6)

podejmowanie badań naukowych służących umacnianiu zdrowia psychicznego i zapobieganiu

zaburzeniom psychicznym,

7)

uwzględnianie zagadnień zdrowia psychicznego w działalności publicznych środków masowego

przekazu, a zwłaszcza w programach radiowych i telewizyjnych.

3.

Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, sposób organizowania i prowadzenia

działalności w dziedzinie promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom

psychicznym.

Opieka zdrowotna nad osobami z zaburzeniami psychicznymi jest wykonywana w ramach

podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej, zwłaszcza psychiatrycznej opieki

zdrowotnej - w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej, dziennej, szpitalnej i środowiskowej

oraz w domach pomocy społecznej.

Wojewoda zgodnie z potrzebami wynikającymi w szczególności z liczby i struktury społecznej

ludności województwa

1)

tworzy i prowadzi zakłady psychiatrycznej opieki zdrowotnej w ramach docelowej sieci

tych zakładów, określonej przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej,

2)

organizuje usługi i domy pomocy społecznej dostosowane do szczególnych potrzeb osób

z zaburzeniami psychicznymi; domy pomocy społecznej są tworzone na zasadach określonych

w ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej

(Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60 i z 1994 r. Nr 62, poz. 265).

1.

Dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia

organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, w szczególności w przedszkolach,

szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych,

w domach pomocy społecznej i zakładach opieki zdrowotnej, a także w domu rodzinnym.

2.

Dla osób, o których mowa w ust. 1, organizuje się również rehabilitację leczniczą,

zawodową i społeczną. Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze są bezpłatne.

Opieka niezbędna do prowadzenia rehabilitacji i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych

wchodzi w zakres tych czynności.

3.

Minister Edukacji Narodowej w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej

oraz Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określa, w drodze rozporządzenia, zasady

organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych

umysłowo w stopniu głębokim.

4.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej

określa, w drodze rozporządzenia, zasady organizowania i zakres rehabilitacji leczniczej

w domach pomocy społecznej.

5.

Naukę, zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze i rehabilitację mogą także organizować podmioty

wymienione w art. 1 ust. 2.

1.

Jednostki organizacyjne i inne podmioty działające na podstawie ustawy o pomocy społecznej,

zwane dalej „organami do spraw pomocy społecznej”, w porozumieniu z zakładami psychiatrycznej

opieki zdrowotnej organizują na obszarze swojego działania oparcie społeczne dla osób,

które z powodu choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego mają poważne trudności

w życiu codziennym, zwłaszcza w kształtowaniu swoich stosunków z otoczeniem, w zakresie

zatrudnienia oraz w sprawach bytowych.

2.

Oparcie społeczne polega w szczególności na

1)

podtrzymywaniu i rozwijaniu umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia,

2)

organizowaniu w środowisku społecznym pomocy ze strony rodziny, innych osób, grup,

organizacji społecznych i instytucji,

3)

udzielaniu pomocy finansowej, rzeczowej oraz innych świadczeń na zasadach określonych

w ustawie o pomocy społecznej.

1.

Usługi opiekuńcze powinny być dostosowane do szczególnych potrzeb osób z zaburzeniami

psychicznymi. Pomoc mieszkaniowa, jako forma usługi opiekuńczej, może polegać między

innymi na udostępnianiu miejsca w środowiskowym domu samopomocy.

2.

Środowiskowe domy samopomocy stosownie do potrzeb są organizowane, prowadzone i finansowane

przez organy do spraw pomocy społecznej na zasadach określonych w przepisach ustawy

o pomocy społecznej. Środowiskowe domy samopomocy mogą być także tworzone przez podmioty

wymienione w art. 1 ust. 2.

3.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej

określa, w drodze rozporządzenia, rodzaj i zakres psychiatrycznych świadczeń zdrowotnych,

udzielanych w domach pomocy społecznej i w środowiskowych domach samopomocy dla osób

z zaburzeniami psychicznymi.

4.

Zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, są realizowane jako zadania zlecone gminom przez

administrację rządową w ramach pomocy społecznej.

1.

Świadczenia zdrowotne udzielane osobom chorym psychicznie lub upośledzonym umysłowo

przez publiczne zakłady psychiatrycznej opieki zdrowotnej są bezpłatne.

2.

Osobom, o których mowa w ust. 1, przebywającym w szpitalu psychiatrycznym przysługują

ponadto bezpłatne leki i artykuły sanitarne oraz pomieszczenie i wyżywienie odpowiednie

do stanu zdrowia.

Świadectwo o stanie zdrowia osoby z zaburzeniami psychicznymi, orzeczenie, opinię

lub skierowanie do innego lekarza lub psychologa albo zakładu opieki zdrowotnej -

lekarz może wydać wyłącznie na podstawie uprzedniego osobistego zbadania tej osoby.

Skierowanie do szpitala psychiatrycznego wydawane jest w dniu badania, a jego ważność

wygasa po upływie 14 dni.

Przy wyborze rodzaju i metod postępowania leczniczego bierze się pod uwagę nie tylko

cele zdrowotne, ale także interesy oraz inne dobra osobiste osoby z zaburzeniami psychicznymi

i dąży do osiągnięcia poprawy stanu zdrowia w sposób najmniej dla tej osoby uciążliwy.

Osoba z zaburzeniami psychicznymi przebywająca w szpitalu psychiatrycznym lub w domu

pomocy społecznej ma prawo do porozumiewania się bez ograniczeń z rodziną i innymi

osobami; korespondencja takiej osoby nie podlega kontroli.

Osoba z zaburzeniami psychicznymi leczona w szpitalu psychiatrycznym może uzyskać

zgodę ordynatora na okresowe przebywanie poza szpitalem bez wypisywania jej z zakładu,

jeżeli nie zagraża to jej życiu albo życiu i zdrowiu innych osób.

1.

Zajęcia rehabilitacyjne prowadzone w szpitalach psychiatrycznych i w domach pomocy

społecznej nie mogą być podporządkowane celom gospodarczym.

2.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej określa, w drodze rozporządzenia, sposób organizowania

zajęć rehabilitacyjnych w szpitalach psychiatrycznych oraz sposób nagradzania uczestników

zajęć.

W razie stwierdzenia, że dobro osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo

wymaga jej ubezwłasnowolnienia, kierownik zakładu psychiatrycznej opieki zdrowotnej

zawiadamia o tym prokuratora.

W razie stwierdzenia, że przedstawiciel ustawowy osoby chorej psychicznie lub upośledzonej

umysłowo nie wykonuje należycie swoich obowiązków wobec tej osoby, kierownik zakładu

psychiatrycznej opieki zdrowotnej zawiadamia o tym sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania

tej osoby.

1.

W toku wykonywania czynności przewidzianych w niniejszej ustawie przymus bezpośredni

wobec osób z zaburzeniami psychicznymi można stosować tylko wtedy, gdy osoby te dopuszczają

się zamachu przeciwko życiu lub zdrowiu własnemu, życiu lub zdrowiu innej osoby, bezpieczeństwu

powszechnemu bądź w sposób gwałtowny niszczą lub uszkadzają przedmioty znajdujące

się w ich otoczeniu albo gdy przepis niniejszej ustawy do tego upoważnia.

2.

O zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje lekarz, który określa rodzaj zastosowanego

środka przymusu oraz osobiście nadzoruje jego wykonanie. W szpitalach psychiatrycznych

oraz w domach pomocy społecznej, jeżeli nie jest możliwe uzyskanie natychmiastowej

decyzji lekarza, o zastosowaniu przymusu bezpośredniego decyduje pielęgniarka, która

jest zobowiązana niezwłocznie zawiadomić lekarza. Każdy wypadek zastosowania przymusu

bezpośredniego odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

3.

Zastosowanie przymusu bezpośredniego polega na przytrzymywaniu, przymusowym zastosowaniu

leków, unieruchomieniu lub izolacji.

4.

Przed zastosowaniem przymusu bezpośredniego uprzedza się o tym osobę, wobec której

środek ten ma być podjęty. Przy wyborze środka przymusu należy wybierać środek możliwie

dla tej osoby najmniej uciążliwy, a przy stosowaniu przymusu należy zachować szczególną

ostrożność i dbałość o dobro tej osoby.

5.

W przypadkach określonych w ust. 1 pogotowie ratunkowe, policja oraz straż pożarna

są obowiązane do udzielania lekarzowi pomocy na jego żądanie.

6.

Zasadność zastosowania przymusu bezpośredniego

1)

przez lekarza zakładu opieki zdrowotnej - ocenia w ciągu 3 dni kierownik tego zakładu,

2)

przez innego lekarza - ocenia w ciągu 3 dni upoważniony przez wojewodę lekarz specjalista

w dziedzinie psychiatrii.

7.

Sposób stosowania przymusu bezpośredniego określa, w drodze rozporządzenia, Minister

Zdrowia i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości oraz Ministrem

Pracy i Polityki Socjalnej.

Przewidziane w innych ustawach badanie stanu psychicznego osoby, przeprowadzane na

żądanie sądu, prokuratora lub innego uprawnionego organu, powinno się odbywać w publicznych

zakładach psychiatrycznej opieki zdrowotnej. W razie potrzeby badanie to może być

przeprowadzone w innych zakładach opieki zdrowotnej, a wyjątkowo także w miejscu zamieszkania

osoby badanej.

Przepisy ustawy przewidujące wymóg wyrażenia zgody przez przedstawiciela ustawowego

osoby małoletniej lub osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie stosuje się również do

osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, jeżeli wynika to z postanowienia sądu opiekuńczego

o ustanowieniu kuratora.

1.

Osoba, której zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych może zagrażać

bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, bądź nie jest zdolna

do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, może być poddana badaniu psychiatrycznemu

również bez jej zgody, a osoba małoletnia lub ubezwłasnowolniona całkowicie - także

bez zgody jej przedstawiciela ustawowego. W tym przypadku art. 18 ma zastosowanie.

2.

Konieczność przeprowadzenia badania, o którym mowa w ust. 1, stwierdza lekarz psychiatra,

a w razie niemożności uzyskania pomocy lekarza psychiatry - inny lekarz. Przed przystąpieniem

do badania uprzedza się osobę badaną lub jej przedstawiciela ustawowego o przyczynach

przeprowadzenia badania bez jej zgody.

3.

W razie potrzeby lekarz przeprowadzający badanie zarządza bezzwłocznie przewiezienie

badanego do szpitala. Przewiezienie takiej osoby z zastosowaniem przymusu bezpośredniego

powinno nastąpić w obecności lekarza lub ratownika medycznego.

4.

Lekarz, który przeprowadził badanie psychiatryczne określone w ust. 1, odnotowuje

tę czynność w dokumentacji medycznej, wskazując na okoliczności uzasadniające podjęcie

postępowania przymusowego. Przy ocenie zasadności poddania osoby badaniu bez jej zgody

stosuje się odpowiednio art. 18 ust. 6.

1.

Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje

za jej pisemną zgodą, jeżeli lekarz wyznaczony do tej czynności, po jej osobistym

zbadaniu, stwierdzi wskazania do przyjęcia.

2.

W przypadku poważnych wątpliwości co do zdolności wyrażenia zgody przez osobę z zaburzeniami

psychicznymi, odnotowuje się ten fakt w dokumentacji medycznej, którą przedstawia

się sędziemu wizytującemu szpital.

3.

Przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej całkowicie

następuje za pisemną zgodą jej przedstawiciela ustawowego.

4.

Jeżeli przyjęcie do szpitala dotyczy osoby małoletniej powyżej 16 roku życia lub całkowicie

ubezwłasnowolnionej, zdolnej do wyrażenia zgody, wymagane jest również uzyskanie zgody

tej osoby na przyjęcie. W przypadku sprzecznych oświadczeń w sprawie przyjęcia do

szpitala psychiatrycznego tej osoby i jej przedstawiciela ustawowego, zgodę na przyjęcie

do szpitala wyraża sąd opiekuńczy.

5.

Przyjęcie do szpitala osoby niezdolnej do wyrażenia zgody następuje za pisemną zgodą

jej przedstawiciela ustawowego. Przedstawiciel ustawowy osoby, która nie pozostaje

pod władzą rodzicielską, wyraża taką zgodę za zezwoleniem sądu opiekuńczego miejsca

zamieszkania tej osoby; w wypadkach nagłych nie jest konieczne uzyskanie zezwolenia

sądu opiekuńczego przed przyjęciem do szpitala.

6.

O każdorazowym przyjęciu osoby z zaburzeniami psychicznymi, w warunkach przewidzianych

w ust. 5, kierownik szpitala psychiatrycznego zawiadamia bezzwłocznie sąd opiekuńczy

miejsca siedziby szpitala. W zawiadomieniu kierownik szpitala psychiatrycznego wskazuje

okoliczności uzasadniające przyjęcie.

1.

Osoba chora psychicznie może być przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez zgody wymaganej

w art. 22 tylko wtedy, gdy jej dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu

tej choroby zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób.

2.

O przyjęciu do szpitala osoby, o której mowa w ust. 1, postanawia lekarz wyznaczony

do tej czynności po osobistym jej zbadaniu i zasięgnięciu w miarę możliwości opinii

drugiego lekarza psychiatry albo psychologa.

3.

Lekarz, o którym mowa w ust. 2, jest obowiązany wyjaśnić choremu przyczyny przyjęcia

do szpitala bez zgody i poinformować go o jego prawach.

4.

Przyjęcie do szpitala, o którym mowa w ust. 1, wymaga zatwierdzenia przez ordynatora

(lekarza kierującego oddziałem) w ciągu 48 godzin od chwili przyjęcia. Kierownik szpitala

zawiadamia o powyższym sąd opiekuńczy miejsca siedziby szpitala w ciągu 72 godzin

od chwili przyjęcia.

5.

Czynności, o których mowa w ust. 2, 3 i 4, odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

1.

Osoba, której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych

zagraża bezpośrednio swojemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, a zachodzą

wątpliwości, czy jest ona chora psychicznie, może być przyjęta bez zgody wymaganej

w art. 22 do szpitala w celu wyjaśnienia tych wątpliwości.

2.

Pobyt w szpitalu, o którym mowa w ust. 1, nie może trwać dłużej niż 7 dni.

3.

Do przyjęcia do szpitala, o którym mowa w ust. 1, stosuje się zasady i tryb postępowania

określony w art. 23.

1.

Na podstawie otrzymanego zawiadomienia sąd opiekuńczy wszczyna postępowanie dotyczące

przyjęcia do szpitala psychiatrycznego osoby wymienionej w art. 23 i 24.

2.

Sąd opiekuńczy może rozpoznać sprawę również na wniosek tej osoby lub jej przedstawiciela

ustawowego, jej małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwa bądź osoby sprawującej

nad nią faktyczną opiekę albo z urzędu.

1.

W przypadku gdy osoba przyjęta do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody wyraziła

potem zgodę na pobyt w tym szpitalu, sąd opiekuńczy umorzy postępowanie wszczęte na

skutek zawiadomienia lub wniosku, o którym mowa w art. 25, jeżeli uzna, że osoba ta

wyraziła zgodę.

2.

Przed umorzeniem postępowania sąd jest obowiązany wysłuchać osobę wymienioną w ust.

1.

O treści postanowienia w przedmiocie przyjęcia osoby, o której mowa w art. 23 i 24,

sąd opiekuńczy zawiadamia niezwłocznie szpital, w którym ta osoba przebywa. W razie

wydania postanowienia o braku podstaw do przyjęcia, szpital psychiatryczny jest obowiązany

wypisać tę osobę niezwłocznie po doręczeniu mu postanowienia sądu.

Jeżeli zachowanie osoby przyjętej do szpitala psychiatrycznego za zgodą wymaganą w

art. 22 wskazuje na to, że zachodzą okoliczności określone w art. 23 ust. 1, a zgoda

ta została cofnięta, stosuje się odpowiednio przepisy art. 23 ust. 2-5 oraz art. 25-27.

1.

Do szpitala psychiatrycznego może być również przyjęta, bez zgody wymaganej w art.

22, osoba chora psychicznie

1)

której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że nieprzyjęcie do szpitala spowoduje

znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia psychicznego, bądź

2)

która jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych,

a uzasadnione jest przewidywanie, że leczenie w szpitalu psychiatrycznym przyniesie

poprawę jej stanu zdrowia.

2.

O potrzebie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego osoby, o której mowa w ust. 1,

bez jej zgody, orzeka sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania tej osoby - na wniosek jej

małżonka, krewnych w linii prostej, rodzeństwa, jej przedstawiciela ustawowego lub

osoby sprawującej nad nią faktyczną opiekę.

3.

W stosunku do osoby objętej oparciem społecznym, o którym mowa w art. 8, wniosek może

zgłosić również gmina lub właściwy organ administracji rządowej.

1.

Do wniosku, o którym mowa w art. 29 ust. 2 i 3, dołącza się opinię lekarza psychiatry

szczegółowo uzasadniającą potrzebę leczenia w szpitalu psychiatrycznym. W braku opinii

lub gdy została ona wydana w okresie dłuższym niż 14 dni przed datą złożenia wniosku,

sąd opiekuńczy zwraca wniosek; przepisy art. 130 Kodeksu postępowania cywilnego nie mają w tym przypadku zastosowania.

2.

Opinię wydaje lekarz psychiatra publicznego zakładu psychiatrycznej opieki zdrowotnej,

właściwego dla miejsca zamieszkania, na uzasadnione żądanie osoby lub organów uprawnionych

do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania sądowego w tej sprawie.

3.

Jeżeli osoba, o której mowa w art. 29 ust. 1, odmawia poddania się badaniu, może być

ono przeprowadzone bez jej zgody; art. 21 stosuje się odpowiednio.

W razie stwierdzenia, że osoba, wobec której wszczęto postępowanie określone w art.

29 i 30, wskutek choroby psychicznej zagraża bezpośrednio własnemu życiu albo życiu

lub zdrowiu innych osób, stosuje się art. 23.

Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 23, 24 i 28, oraz postanowień sądu

opiekuńczego przewidzianych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepis

art. 18 ust. 5.

Postępowanie lecznicze w stosunku do osoby leczonej bez jej zgody

1.

Wobec osoby przyjętej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody można stosować niezbędne

czynności lecznicze, mające na celu usunięcie przewidzianych w ustawie przyczyn przyjęcia

bez zgody.

2.

Lekarz wyznaczony do tych czynności zapoznaje osobę, o której mowa w ust. 1, z planowanym

postępowaniem leczniczym.

3.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej

określa, w drodze rozporządzenia, wykaz świadczeń zdrowotnych stwarzających podwyższone

ryzyko dla pacjenta, których zastosowanie wymaga zgody osoby określonej w ust. 1 lub

jej przedstawiciela ustawowego.

4.

Przepisy ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do osób umieszczonych w szpitalu psychiatrycznym

w trybie art. 24.

Wobec osoby przyjętej do szpitala psychiatrycznego bez jej zgody przymus bezpośredni

można stosować, poza okolicznościami określonymi w art. 18, także wtedy, gdy jest

to konieczne do dokonania niezbędnych czynności leczniczych, o których mowa w art.

33. Przymus bezpośredni można także stosować w celu zapobieżenia samowolnemu opuszczeniu

przez tę osobę szpitala psychiatrycznego.

Wypisanie ze szpitala psychiatrycznego osoby przebywającej tam bez jej zgody

1.

O wypisaniu ze szpitala psychiatrycznego osoby przebywającej w tym szpitalu bez jej

zgody postanawia ordynator (lekarz kierujący oddziałem), jeżeli uzna, że ustały przewidziane

w niniejszej ustawie przyczyny przyjęcia i pobytu tej osoby w szpitalu psychiatrycznym

bez jej zgody.

2.

Osoba ta może za swoją później wyrażoną zgodą pozostać w szpitalu psychiatrycznym,

jeżeli w ocenie lekarza jej dalszy pobyt w tym szpitalu jest celowy.

3.

O wypisaniu ze szpitala w trybie ust. 1 i okolicznościach, o których mowa w ust. 2,

kierownik szpitala psychiatrycznego zawiadamia sąd opiekuńczy.

1.

Osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym może złożyć w szpitalu, w dowolnej formie,

wniosek o nakazanie wypisania jej ze szpitala, co odnotowuje się w dokumentacji medycznej.

2.

Osoba przebywająca bez swojej zgody w szpitalu psychiatrycznym, jej przedstawiciel

ustawowy, małżonek, rodzeństwo, krewni w linii prostej oraz osoba sprawująca faktyczną

nad nią opiekę mogą żądać wypisania tej osoby ze szpitala psychiatrycznego nie wcześniej

niż po upływie 30 dni od uprawomocnienia się postanowienia sądu opiekuńczego w przedmiocie

przyjęcia do szpitala lub dalszego leczenia tej osoby bez jej zgody w tym szpitalu.

Żądanie takie może być zgłoszone w dowolnej formie; odnotowuje się je w dokumentacji

medycznej.

3.

W razie odmowy wypisania, osoba przebywająca w szpitalu oraz odpowiednio inne osoby

wymienione w ust. 2 mogą wystąpić do sądu opiekuńczego, w którego okręgu znajduje

się ten szpital, o nakazanie wypisania. Wniosek składa się w terminie 7 dni od powiadomienia

tej osoby o odmowie wypisania oraz o terminie i sposobie złożenia wniosku.

Przepisy niniejszego rozdziału oraz art. 14 nie mają zastosowania do osób kierowanych

do szpitala psychiatrycznego przez właściwy organ państwowy na podstawie innych ustaw.

Osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna

do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki

innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia

szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta

do domu pomocy społecznej.

1.

Jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają

zgody na skierowanie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej

osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca

zamieszkania tej osoby z wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej bez jej

zgody.

2.

Z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego,

jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych

potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga

dalszego leczenia w tym szpitalu.

3.

Jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan

psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy

społecznej orzeka sąd opiekuńczy.

Przy wykonywaniu orzeczenia sądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej

stosuje się art. 18.

1.

Osoba przyjęta do domu pomocy społecznej w trybie art. 39, jej przedstawiciel ustawowy,

małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną

opiekę - mogą występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu

pomocy społecznej.

2.

Z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, może także wystąpić kierownik domu pomocy społecznej,

jeżeli uzna, że zmieniły się okoliczności uzasadniające orzeczenie o przyjęciu tej

osoby do domu pomocy społecznej bez jej zgody.

W postępowaniu przed sądem opiekuńczym w sprawach określonych w niniejszej ustawie

stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy.

1.

Do szpitala psychiatrycznego i domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób chorych

psychicznie lub upośledzonych umysłowo ma prawo wstępu o każdej porze sędzia w celu

kontroli legalności przyjęcia i przebywania w takim szpitalu lub domu pomocy społecznej

osób z zaburzeniami psychicznymi, przestrzegania ich praw oraz kontroli warunków,

w jakich one tam przebywają.

2.

Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej oraz

Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy

sposób i tryb sprawowania kontroli, o której mowa w ust. 1.

1.

Dla osoby przebywającej w szpitalu psychiatrycznym sąd opiekuńczy miejsca siedziby

szpitala ustanawia na jej wniosek kuratora, jeżeli osoba ta w czasie pobytu w szpitalu

potrzebuje pomocy do prowadzenia wszystkich swoich spraw albo spraw określonego rodzaju.

Zakres obowiązków oraz uprawnień kuratora określa sąd opiekuńczy.

2.

Jeżeli osoba przebywająca w szpitalu psychiatrycznym ze względu na stan zdrowia nie

jest zdolna do złożenia wniosku, sąd opiekuńczy może ustanowić dla niej kuratora z

urzędu.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do osób chorych psychicznie lub upośledzonych

umysłowo, przebywających w domu pomocy społecznej.

1.

W sprawach określonych w art. 25, 29, 36 ust. 3 i art. 39 sąd opiekuńczy orzeka w

składzie jednego sędziego po przeprowadzeniu rozprawy; rozprawa powinna się odbyć

nie później niż w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku lub otrzymania zawiadomienia,

o którym mowa w art. 23 ust. 4.

2.

Sędzia wizytujący szpital wysłuchuje osobę przyjętą do szpitala psychiatrycznego w

trybie art. 23, 24 lub 28 nie później niż w terminie 48 godzin od otrzymania zawiadomienia,

o którym mowa w art. 23 ust. 4. W razie stwierdzenia, że pobyt tej osoby w szpitalu

psychiatrycznym jest oczywiście bezzasadny, sędzia zarządza natychmiastowe jej wypisanie

ze szpitala i wnosi o umorzenie postępowania.

1.

W sprawach dotyczących przyjęcia osoby chorej psychicznie do szpitala psychiatrycznego

oraz wypisania jej z takiego szpitala uczestnikami postępowania z mocy prawa, oprócz

wnioskodawcy, są: ta osoba, jej przedstawiciel ustawowy, jej małżonek oraz osoba sprawująca

nad nią faktyczną opiekę.

2.

Przed wydaniem postanowienia co do istoty sprawy, sąd jest obowiązany uzyskać opinię

jednego lub kilku lekarzy psychiatrów. Biegłym nie może być osoba, która uczestniczyła

w podjęciu decyzji o przyjęciu do szpitala lub odmowie wypisania osoby chorej psychicznie

ze szpitala psychiatrycznego.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do postępowania o przyjęciu do domu pomocy

społecznej; do czasu przyjęcia osoby, o której mowa w art. 39, do domu pomocy społecznej

organ do spraw pomocy społecznej powinien zapewnić jej niezbędną pomoc.

4.

Sąd zawiadamia prokuratora o potrzebie wzięcia udziału w postępowaniu, jeżeli uzna

to za konieczne.

Do środków odwoławczych wnoszonych przez osobę, której postępowanie dotyczy bezpośrednio,

nie ma zastosowania przepis art. 370 Kodeksu postępowania cywilnego oraz w zakresie objętym treścią tego artykułu również przepis art. 372 tego kodeksu.

1.

Postępowanie przed sądem opiekuńczym w sprawach określonych w niniejszej ustawie jest

wolne od kosztów sądowych.

2.

Sąd może ustanowić dla osoby, której postępowanie dotyczy bezpośrednio, adwokata z

urzędu, nawet bez złożenia wniosku, jeżeli osoba ta ze względu na stan zdrowia psychicznego

nie jest zdolna do złożenia wniosku, a sąd uzna udział adwokata w sprawie za potrzebny.

Szczegółowy sposób działania szpitala psychiatrycznego w sprawach przyjęcia oraz wypisania

ze szpitala psychiatrycznego określa, w drodze rozporządzenia, Minister Zdrowia i

Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, a w sprawach odnoszących

się do domu pomocy społecznej - Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu

z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej oraz z Ministrem Sprawiedliwości.

1.

Osoby wykonujące czynności wynikające z niniejszej ustawy są obowiązane do zachowania

w tajemnicy wszystkiego, o czym powezmą wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności,

stosownie do odrębnych przepisów, a nadto z zachowaniem przepisów niniejszego rozdziału.

2.

Od obowiązku zachowania tajemnicy osoba wymieniona w ust. 1 jest zwolniona w stosunku

do

1)

lekarza sprawującego opiekę nad osobą z zaburzeniami psychicznymi,

2)

właściwych organów administracji rządowej lub samorządowej co do okoliczności, których

ujawnienie jest niezbędne do wykonywania zadań z zakresu pomocy społecznej,

3)

osób współuczestniczących w wykonywaniu czynności w ramach pomocy społecznej, w zakresie,

w jakim to jest niezbędne.

W dokumentacji dotyczącej badań i przebiegu leczenia osoby z zaburzeniami psychicznymi

nie utrwala się oświadczeń obejmujących przyznanie się do popełnienia czynu zabronionego

pod groźbą kary. Zasadę tę stosuje się również do dokumentacji dotyczącej badań tych

osób, przeprowadzonych na żądanie uprawnionego organu państwowego.

1.

Nie wolno przesłuchiwać osób, obowiązanych do zachowania tajemnicy stosownie do przepisów

niniejszego rozdziału, jako świadków na okoliczność przyznania się osoby z zaburzeniami

psychicznymi do popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary.

2.

Zakaz określony w ust. 1 stosuje się odpowiednio do lekarzy wykonujących czynności

biegłego.

Kto podaje lekarzowi lub organowi właściwemu do wykonywania niniejszej ustawy informacje

o występujących u innej osoby objawach zaburzeń psychicznych, wiedząc, że te informacje

są nieprawdziwe,podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.

W ustawie z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne

(Dz. U. Nr 94, poz. 422) w art. 11 w ust. 1 po wyrazie „zakaźne,” dodaje się wyrazy „psychiczne oraz upośledzenie umysłowe,”.

1.

W ciągu sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy Minister Zdrowia i Opieki

Społecznej jest zobowiązany do opracowania docelowej sieci publicznych zakładów psychiatrycznej

opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 6.

2.

W ciągu sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy Minister Pracy i Polityki

Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej jest zobowiązany

do opracowania docelowej sieci domów pomocy społecznej dla osób psychicznie chorych

oraz środowiskowych domów samopomocy.

3.

Pełna realizacja sieci, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w ciągu dziesięciu

lat od dnia wejścia w życie ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.