DU_1994_467

Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, sporządzony w Waszyngtonie dnia 21 marca 1990 r.

1 Articles / Provisions · Poland

Open official source Machine-readable Markdown (.md)

Statutory Text (1 Articles)

Dz.U. 1994 nr 97 poz. 467 inForce

Treść Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, sporządzony w Waszyngtonie dnia 21 marca 1990 r. Open official source

Nr 97

Warszawa, dnia 15 września 1994 r.

TREŚĆ

Poz.

UMOWY MIĘDZYNARODOWE

467 468 -

469 470 -

Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzecząpospolitą Polską a Stanami

Zjednoczonymi Ameryki, sporządzony w Waszyngtonie dnia 21 marca 1990 r. .

Oświadczenie rządowe z dnia 11 lipca 1994 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych

Traktatu o stosunkach handlowych i gospodarczych między Rzecząpospolitą Polską a Stanami

Zjednoczonymi Ameryki, sporządzonego w Waszyngtonie dnia 21 marca 1990 r. .

Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeską o popieraniu i wzajemnej ochronie

inwestycji, sporządzona w Budapeszcie dnia 16 lipca 1993 r. .

Oświadczenie rządowe z dnia 11 lipca 1994 r. w sprawie wejścia w życie Umowy między

Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeską o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji, sporządzonej w Budapeszcie dnia 16 lipca 1993 r. .

1809

1821

1824

467

TRAKTAT

o stosunkach handlowych

gospodarczych

między

Rzecząpospolitą Polską

a Stanami Zjednoczonymi

Ameryki,

sporządzony w Waszyngtonie dnia 21

marca 1990 r.

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomości

W dniu 21 marca 1990 r. został sporządzony w Waszyngtonie Traktat o stosunkach handlowych i gospodarczych między

Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki w następującym brzmieniu

TRAKTAT

o stosunkach handlowych i gospodarczych między

Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi

Ameryki

PREAMBUŁA

Rzeczpospolita Polska i Stany Zjednoczone Ameryki

(zwane dalej "Stronami"),

w celu dalszego rozwoju przyjaźni między narodami

polskim i amerykańskim,

mając na względzie, iż dalszy rozwój więzi handlowych

i gospodarczych może przyczynić się do umocnienia stosunków między nimi,

uznając, iż uzgodnienie zasad traktowania takich inwestycji wpłynie stymulująco na przepływ prywatnego kapitału

i gospodarczy rozwój Stron,

zgadzając się, iż sprawiedliwe i równe traktowanie

inwestycji jest pożądane w celu utrzymania stabilnych warunków inwestowania i maksymalnie efektywnego wykorzystania zasobów gospodarczych,

pragnąc rozwijać długoterminową współpracę handlową i gospodarczą opartą na zasadach suwerennej równości

i wzajemnych korzyści,

mając na względzie, iż rozwój więzi handlowych i gos podarczych może przyczynić się do poprawy sytuacji ludzi

pracy w obu krajach i zwiększenia poszanowania dla podstawowych praw pracowniczych,

pragnąc promować szerszą współpracę gospodarczą

między nimi, w zakresie inwestycji obywateli i spółek jednej

Strony na terytorium drugiej Strony,

jące

w przekonaniu, iż prywatne przedsiębiorstwo, działa

na wolnym i otwartym rynku, stwarza najlepsze mo-

1810 -

żliwości poprawy poziomu i jakości życia mieszkańców obu

Stron oraz

uznając dążenie Rzeczypospolitej Polskiej do · zmniejszenia roli przedsiębiorstw państwowych i prywatyzacji jej

gospodarki,

uzgodniły, co następuje

Artykuł 1

Definicje

1. W rozumieniu niniejszego traktatu

a) "spółka Strony" oznacza każdy rodzaj korporacji, spółki,

zrzeszenia przedsiębiorstwa państwowego lub innej organizacji utworzonej zgodnie z prawem Strony lub jej

jednostki politycznej, niezależnie od tego, czy zostały

utworzone w celu osiągania zysku i czy są własnścią

prywatną czy rządową,

b) "inwestycja" oznacza każdy rodzaj inwestycji na terytorium jednej ze Stron, będącej własnością lub znajdującej

się pod bezpośrednią lub pośrednią kontrolą obywateli

lub spółek drugiej Strony, i obejmuje

i) dobra materialne i niematerialne; w tym prawa ~ takie

jak hipoteka, prawo zatrzymania i zastaw;

ii) spółkę, akcję lub inne udziały w spółce lub prawa do

jej mienia;

pieniężne lub roszczenie o określone

świadczenie mające wartość gospodarczą, związane

z inwestycją;

iii) roszczenie

g) "traktowanie narodowe" oznacza traktowanie, które jest

co najmniej tak korzystne, jak najlepsze traktowanie

przyznane przez Stronę spółkom lub obywatelom tej

Strony w podobnych warunkach,

h) "traktowanie oparte na zasadzie największego uprzywilejowania" oznacza traktowanie, które jest co najmniej

tak korzystne, jak traktowanie przyznane przez Stronę

w podobnych warunkach spółkom i obywatelom stron

trzecich,

i) "działalność handlowa" oznacza działalność prowadzoną przez obywateli lub spółki Strony, w związku ze

sprzedażą lub kupnem towarów i usług, udzieleniem

franszyzy lub praw licencyjnych, która nie jest inwestycją

lub działalnością towarzyszącą oraz

j) "kontrola" oznacza posiadanie znacznego udziału lub

możliwość wywierania istotnego wpływu na zarządza

nie i prowadzenie inwestycji, z zastrzeżeniem, że taki

wpływ nie będzie wynikał z czysto umownych stosunków dotyczących dostawy towarów lub usług albo

kredytu handlowego udzielonego w związku z takimi

dostawami.

2. Każda ze Stron zastrzega sobie prawo do odmówien ia

jakiejkolwiek spółce korzyści wynikających z niniejszego

traktatu, jeżeli obywatele któregokolwiek trzeciego państwa

kontrolują taką spółkę i, w przypadku spółki drugiej Strony,

jeżeli spółka taka nie prowadzi istotnej działalności handlowej na terytorium tej drugiej Strony lub jest kontrolowana

przez obywateli państwa trzeciego, z którym Strona odmawiająca korzyści nie utrzymuje normalnych stosunków

gospodarczych.

iv) własność intelektualną, w tym, między innymi, prawa odnoszące się do prac literackich i artystycznych,

włączając nagrania dźwiękowe, patentów, wzorów

przemysłowych, dokumentacji projektowej topologii półprzewodnikowego układu scalonego, tajemnic handlowych oraz znaków towarowych, znaków

usługowych i nazw handlowych

oraz

3. Jakakolwiek zmiana formy, w której mienie zostało

zainwestowane lub reinwestowane, dokonana zgodnie

z prawem zainteresowanej Strony, z zastrzeżeniem, iż zastosowanie tego prawa nie naruszy jakichkolwiek uprawnień

wynikających z niniejszego traktatu, nie wpłynie na zmianę

jego charakteru jako inwestycji.

v) jakiekolwiek uprawnienie wynikające z prawa lub

umowy i jakiekolwiek koncesje i zezwolenia, wydane zgodnie z prawem

Traktowanie inwestycji

c) "obywatel Strony" oznacza osobę fizyczną, która zgodnie z prawem tej Strony jest jej obywatelem,

d) "przychód" oznacza każdą kwotę uzyskaną z inwestycji

lub związaną z inwestycją, włączając w to zysk, dywidendę, odsetki, zysk kapitałowy, opłatę licencyjną, opła

tę związaną z zarządzaniem i pomocą techniczną lub

inne opłaty, lub przychody w naturze,

e) "działalność towarzysząca" jest to działalność związana

z inwestycją, taka jak organizacja, kontrola, prowadzenie, utrzymywanie, rozporządzanie spółkami, oddziała

mi, agendami, biurami, fabrykami lub innymi urządzenia

mi służącymi do prowadzenia działalności gospodarczej;

zawieranie, wykonywanie i egzekwowanie umów; nabywanie, używanie, ochrona i rozporządzanie jakąkol

wiek własnością, w tym prawami własności intelektualnej; zaciąganie kredytu; kupno i emisja akcji i innych

papierów wartościowych oraz zakup dewiz,

f) "niedyskryminacyjne" traktowanie oznacza traktowanie, które jest co najmniej tak korzystne, jak traktowanie

narodowe lub traktowanie zgodne z zasadą najwięk

szego uprzywilejowania, w zależności od tego, które

z nich jest korzystniejsze,

Artykuł II

1. Każda ze $tron zezwoli, zgodnie ze swym mającym

zastosowanie ustawodawstwem, i będzie traktowała inwestycje oraz działalność towarzyszącą w sposób niedyskryminacyjny, z zastrzeżeniem prawa każdej ze Stron do ustanawiania lub utrzymywania wyjątków mieszczących się w jednym z sektorów lub dziedzin wymienionych w aneksie do

niniejszego traktatu. Każda ze Stron poinformuje drugą

Stronę przed lub w dniu wejścia w życie niniejszego traktatu

o wszystkich znanych jej ustawach i aktach wykonawczych

dotyczących sektorów lub dziedzin wymienionych w aneksie. Ponadto każda ze Stron powiadomi drugą o jakichkolwiek przyszłych wyjątkach odnoszących się do sektorów lub

dziedzin wymienionych w aneksie i ograniczy ustanawianie

takich wyjątków do minimum. Jakikolwiek wyjątek wprowadzony w przyszłości przez którąkolwiek ze Stron nie będzie

miał zastosowania względem inwestycji już istniejących

w danym sektorze lub dziedzinie w momencie wejścia

w życie tego wyjątku. Z zastrzeżeniem odmiennych postanowień aneksu, traktowanie przyznane zgodnie z którymkolwiek z wyjątków nie może być mniej korzystne niż to, jakie

w podobnych warunkach jest stosowane wobec inwestycji

i działalności towarzyszącej, obywateli lub spółek któregokolwiek państwa trzeciego, z wyjątkiem własności nieruchomości. Prawa do wydobywania kopalin na gruntach państ

wowych będą uzależnione od przyznania wzajemności.

Poz. 467

Artykuł IV

g) przeprowadzania analizy rynku,

h) ustanawiania przedstawicieli handlowych, w tym agentów, konsultantów i dystrybutorów, oraz ich udziału

w targach handlowych i imprezach promocyjnych,

i) marketingu towarów i usług, w tym przez wewnętrzne

systemy dystrybucji i marketingu oraz przez bezpośredni

kontakt z osobami fizycznymi i spółkami,

j) dostępu do przedsiębiorstw użyteczności publicznej,

usług publicznych i najmu lokali użytkowych po niedyskryminacyjnych cenach, jeżeli ceny są ustalane lub

kontrolowane przez rząd,

k) dostępu do surowców, nakładów i usług wszelkiego

rodzaju po niedyskryminacyjnych cenach, jeżeli ceny są

ustalane lub kontrolowane przez rząd.

3. Obywatele i spółki każdej ze Stron w prowadzeniu

handlowej będą zawsze traktowani w sposób

sprawiedliwy i równy oraz korzystali z pełnej ochrony i bezpieczeństwa i w żadnym wypadku nie będą gorzej traktowani, niż to wynika z prawa międzynarodowego. Żadna ze

Stron nie naruszy w jakikolwiek arbitralny lub dyskryminacyjny sposób prowadzenia działalności handlowej. Każda ze

Stron będzie przestrzegać jakichkolwiek zobowiązań, które

mogła zaciągnąć w odniesieniu do prowadzenia działalności

handlowej.

działalności

4. Każda ze Stron powiadomi drugą Stronę, przed albo

w dniu wejścia w życie niniejszego traktatu, o wszystkich

znanych sobie ustawach i aktach wykonawczych dotyczą

cych sektorów i dziedzin wymienionych w aneksie. Ponadto,

każda ze Stron powiadomi drugą o jakichkolwiek przyszłych

wyjątkach w odniesieniu do sektorów i dziedzin wymienionych w aneksie oraz ograniczy takie wyjątki do minimum .

Jakikolwiek wyjątek wprowadzony przez którąkolwiek ze

Stron w przyszłości nie będzie miał zastosowania do działal

ności handlowej prowadzonej w tym sektorze lub dziedzinie

w momencie wejścia w życie tego wyjątku. Z zastrzeżeniem

odmiennych postanowień aneksu, traktowanie przyznane

zgodniezjakimkolwiek wyjątkiem nie będzie mniej korzystne

niż to, jakie jest przyznawane w podobnych warunkach

działalności handlowej obywateli lub spółek jakiegokolwiek

państwa trzeciego.

nia

Każda ze Stron zapewni skuteczne środki dochodze-

roszczeń

i ochrony praw w odniesieniu do umów

związanych z prowadzoną działalnością handlową.

6. Strony popierają stosowanie arbitrażu, zgodnie

z uznanymi międzynarodowymi regulaminami, w celu rozstrzygania sporów handlowych między obywatelami i spół

kami Rzeczypospolitej Polskiej a obywatelami i spółkami

Stanów Zjednoczonych. Żadna ze Stron nie będzie wymagać, aby miejscem arbitrażu były Rzeczpospolita Polska lub

Stany Zjednoczone.

7. Z zastrzeżeniem przepisów odnoszących się do wjazdu i pobytu cudzoziemców, obywatele którejkolwiek ze

Stron i ich rodziny mogą wjeżdżać i przebywać na terytorium

drugiej Strony w celu prowadzenia handlu między terytoriami obu Stron i podejmowania działalności handlowej.

8. Traktowanie przyznane przez Stany Zjednoczone

Ameryki obywatelom lub spółkom polskim, zgodnie z postanowieniami tego artykułu, będzie w jakimkolwiek stanie,

terytorium lub posiadłości Stanów Zjednoczonych Ameryki

traktowaniem, jakie jest tam przyznane obywatelom i spół

kom utworzonym zgodnie z prawem jakiegokolwiek innego

stanu, terytorium lub posiadłości Stanów Zjednoczonych

Ameryki.

Ochrona własności intelektualnej

Każda ze Stron zapewni odpowiednią i skuteczną ochronę oraz przestrzeganie praw własności intelektualnej. Aby

zapewnić taką ochronę, Strony zgadzają się, między innymi,

rozciągnięcie ochrony praw autorskich na programy komputerowe jako dzieła literackie,

zapewnienie ochrony patentowej produktu oraz procesów produkcyjnych dla leków i chemikaliów na okres co

najmniej równy temu, jaki jest przewidziany dla innych

rozwiązań podlegających opatentowaniu,

zapewnienie odpowiedniej i skutecznej ochrony topologii układów scalonych,

zapewnienie odpowiedniej i skutecznej ochrony przeciwko nieuczciwej konkurencji.

Artykuł V

Transfery

1. Strony zezwolą na swobodne i niezwłoczne transfery

związane z inwestycjami lub działalnością handlową. Takie

transfery obejmują

a) przychody,

b) odszkodowanie wypłacane zgodnie z artykułem VII,

płatności powstałe w wyniku sporu inwestycyjnego lub

handlowego,

płatności wynikające z zobowiązań umownych, w tym

spłatę rat kapitałowych i odsetek z tytułu umowy poży

czki,

e) wpływy ze sprzedaży lub całkowitej albo częściowej

likwidacji inwestycji,

f) dodatkowe dopłaty do kapitału w celu utrzymania lub

rozwoju inwestycji.

2. Z zastrzeżeniem postanowień artykułu VII ustęp 1,

transfery dokonywane będą w walucie swobodnie wymienialnej według przeważającego w dniu transferu rynkowego

kursu dla płatności handlowych przy operacjach natychmiastowych (spot) waluty, w której ma nastąpić transfer.

3. Niezależnie od postanowień ustępów 1 i 2, każda ze

Stron może stosować przepisy

a) wymagające zgłaszania transferu dewiz,

nakładające podatek dochodowy w takiej formie, jak

opodatkowanie u źródła dywidend lub innych transferów. Ponadto każda ze Stron może chronić prawa

wierzycieli lub zapewnić wykonalność wyroków w postępowaniu orzekającym, przez równe, niedyskryminacyjne i w dobrej wierze stosowanie swojego prawa.

Artykuł VI

Podatki

1. W odniesieniu do polityki podatkowej Strony powinny dążyć do stosowania zasad sprawiedliwości i równości

w traktowaniu inwestycji i działalności handlowej obywateli

i spółek drugiej Strony.

2. Jednakże postanowienia niniejszego traktatu,

a w szczególności artykułów IX i X. będą miały zastosowanie

do kwestii podatkowych tylko w odniesieniu do

1813

wywłaszczenia, zgodnie z postanowieniami artykułu VII,

b) transferów, zgodnie z postanowieniami artykułu V lub

c) przestrzegania i poszanowania warunków umów inwestycyjnych albo upoważnień, o których mowa w artykule

IX ustęp 1 lit. a) lub b),

w zakresie, w jakim nie podlegają postanowieniom o rozstrzyganiu sporów, zawartym w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania, obowiązującej między Stronami, lub

zostały wszczęte zgodnie z takimi postanowieniami, lecz nie

zostały rozstrzygnięte w rozsądnym terminie.

Artykuł VII

Odszkodowanie za wywłaszczenie

Inwestycje nie zostaną wywłaszczone lub znacjonalizowane, bezpośrednio lub pośrednio, przez środki równoznaczne z wywłaszczeniem lub nacjonalizacją ("wywłasz

czenie"), chyba że nastąpi to w celu publicznym, w sposób

niedyskryminacyjny, za bezzwłoczną wypłatą odpowiedniego i skutecznego odszkodowania, zgodnie z prawem i ogólnymi zasadami dotyczącymi traktowania, określonymi wartykule II ustęp 6. Odszkodowanie będzie równe słusznej

wartości rynkowej wywłaszczonej inwestycji w chwili bezpośrednio poprzedzającej podjęcie działań wywłaszczenio

wych lub moment, w którym działania te stały się publicznie

znane, którekolwiek z tych zdarzeń nastąpiło wcześniej,

zostanie wypłacone bez zwłoki, wraz z odsetkami, według

stawek przyjętych w stosunkach handlowych, takich jak

LlBOR, plus odpowiedni margines, liczonymi od daty wywłaszczenia, będzie nadawało się do pełnej realizacji, będzie

podlegało swobodnemu transferowi oraz zostanie obliczone

na podstawie przeważającego rynkowego kursu dla transakcji handlowych z daty wywłaszczenia.

2. Obywatel lub spółka którejkolwiek Strony, którzy

uważają, iż całość lub część ich inwestycji została wywłasz

czona, mają prawo do żądania bezzwłocznego zbadania

przez odpowiednie władze sądowe lub administracyjne drugiej Strony, czy takie wywłaszczenie miało miejsce, a jeśli tak,

to czy takie wywłaszczenie oraz uzyskane za nie odszkodowanie pozostają w zgodności z postanowieniami niniejszego

traktatu i zasadami prawa międzynarodowego.

3. Obywatele lub spółki którejkolwiek Strony, których

inwestycje doznały uszczerbku na terytorium drugiej Strony

z uwagi na wojnę lub inny konflikt zbrojny, rewolucję, stan

wyjątkowy, powstanie, rozruchy lub inne podobne wydarzenia, będą traktowani w sposób niedyskryminacyjny przez tę

drugą Stronę w zakresie kroków, które ona podejmie w od niesieniu do takich strat.

Artykuł VII I

Wymiana i dostępność informacji

1. Każda ze Stron uznaje za pożądane ułatwienia

w zbieraniu i wymianie wszystkich informacji nie mających

poufnego charakteru i nie podlegających ochronie, odnoszą

cych się do inwestycji i działalności handlowej na swoim

terytorium .

2. Strony udostępnią do publicznej wiadomości wszystkie informacje nie mające charakteru poufnego i nie podlegające ochronie, które mogą być użyteczne w związku

z inwestycjami i działalnością handlową. Ponadto, każda ze

Stron bezzwłocznie poda do wiadomości publicznej wszystkie ustawy, akty wykonawcze, praktykę i procedurę administracyjną oraz mające ogólne zastosowanie orzecznictwo,

które odnoszą się lub mają wpływ na działalność handlową

lub inwestycje.

Poz. 467

3. Strony będą rozpowszechniały wśród swych środo

wisk gospodarczych informacje udostępnione zgodnie

z ustępem 2, które pomogą ich obywatelom i spółkom

w doprowadzeniu do sprawiedliwego rozstrzygnięcia jakiegokolwiek sporu ich dotyczącego, który może powstać

w związku z niniejszym traktatem. Informacje takie mogą

odnosić się do terminowości decyzji i dochodzenia uprawnień wynikających z traktatu .

Artykuł IX

Rozstrzyganie sporów między Stroną a inwestorem

drugiej Strony

1. W rozumieniu niniejszego artykułu spór inwestycyjny

oznacza spór dotyczący

a) interpretacji lub stosowania umowy inwestycyjnej mię

dzy Stroną (w tym jakąkolwiek agencją lub agendą

pomocniczą takiej Strony) a obywatelem lub spółką

drugiej Strony,

b) interpretacji lub stosowania jakichkolwiek zezwoleń

inwestycyjnych udzielonych takiemu obywatelowi lub

spółce przez władze Strony właściwe do spraw inwestycji zagranicznych,

c) rzekomego naruszenia jakiegokolwiek prawa przyznanego lub . wynikającego z niniejszego traktatu względem

inwestycji.

Decyzja Strony odmawiająca zezwolenia dokonania

inwestycji nie stanowi sporu inwestycyjnego w rozumieniu

niniejszego artykułu.

2. W wypadku powstania sporu inwestycyjnego między

Stroną a obywatelem lub spółką drugiej Strony, strony sporu

będą starały się go rozwiązać w drodze konsultacji i negocjacji, które mogą obejmować stosowanie nie wiążących

procedur z udziałem stron trzecich. Każda ze Stron zachęcać

będzie swoich obywateli i spółki do zwracania się do

miejscowych sądów, zwłaszcza dla rozstrzygania sporów

powstałych na tle działania administracji. Z zastrzeżeniem

ustępu 3 niniejszego artykułu, jeśli sporu nie można rozstrzygnąć przez konsultacje i negocjacje, zostanie on przekazany do rozstrzygnięcia zgodnie z uprzednio uzgodnionymi,

mającymi zastosowanie, procedurami rozstrzygania sporów.

Jakiekolwiek procedury rozstrzygania sporów, włączając

odnoszące się do wywłaszczenia, zawarte w umowie inwestycyjnej, pozostaną wiążące i będą stosowane zgodnie

z postanowieniami umowy inwestycyjnej, odpowiednimi

postanowieniami prawa krajowego i mającymi zastosowanie

umowami międzynarodowymi, dotyczącymi wykonywania

orzeczeń arbitrażowych .

3. a) W każdym czasie, po upływie sześciu miesięcy od

dnia powstania sporu, zainteresowany obywatel lub spółka

może postanowić, iż wyrazi pisemną zgodę na poddanie sporu

rozstrzygnięciu w drodze koncyliacji lub wiążącego arbitrażu

przez Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych ("Centrum") albo w ramach Dodatkowych

Ułatwień Centrum lub zgodnie z Regulaminem Arbitrażowym

Komisji do Spraw Międzynarodowego Prawa Handlowego

Narodów Zjednoczonych ("UNCITRAL") albo zgodnie z regulaminem arbitrażowym jakiegokolwiek arbitrażu instytucjonalnego, na który strony w sporze wyraziły wspólnie zgodę .

Po wyrażeniu takiej zgody przez zainteresowanego obywatela

lub spółkę którakolwiek ze stron w sporze może wszcząć takie

postępowanie, pod warunkiem że

i) spór nie został poddany przez obywatela lub spółkę

rozstrzygnięciu zgodnie z mającą zastosowanie uprzednio uzgodnioną między stronami procedurą rozstrzygania sporów i

ii) zainteresowany obywatel lub spółka nie wnieśli sporu

przed sąd albo trybunał administracyjny lub mające

jurysdykcję organy Strony, która jest stroną w sporze.

Jeżeli strony nie mogą porozumieć się odnośnie do tego,

czy koncyliacja, czy też wiążący arbitraż jest bardziej właś

ciwą procedurą do zastosowania, rozstrzygająca jest opinia

zainteresowanego obywatela lub spółki.

b) Każda ze Stron wyraża zgodę na poddanie sporów

inwestycyjnych rozstrzygnięciu w drodze koncyliacji lub

wiążącego arbitrażu

i) do Centrum, w wypadku gdy Rzeczpospolita Polska

stanie się stroną Konwencji o rozstrzyganiu sporów

inwestycyjnych między państwami a obywatelami innych państw, sporządzonej w Waszyngtonie dnia 18

marca 1965 r. (..Konwencja" ), oraz Regulaminu i Zasad

Centrum, a także Dodatkowych Ułatwień Centrum i

ii) do trybu ~ ału arbitrażowego utworzonego zgodnie

z Regulaminem UNCITRAL, który może być zmieniony za wspólnym porozumieniem stron w sporze;

określoną w tym regulaminie władzą mianującą jest

Sekretarz Generalny Centrum.

c) Poddanie sporu koncyliacji lub arbitrażowi zgodnie

z literą b) i) niniejszego ustępu zo.stanie dokonane przez

zastosowanie postanowień Konwencji, Regulaminu i Zasad

Centrum lub Dodatkowych Ułatwień, w zależności od sprawy.

d) Miejscem każdego arbitrażu prowadzonego zgodnie

z tym artykułem będz i e państwo, które jest stroną Konwencji

Narodów Zjednoczonych z 1958 r. o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych.

e) Strony zobowiązują się wykonać bezzwłocznie postanowienia jakiegokolwiek orzeczenia wydanego zgodnie z artykułem IX. Ponadto każda Strona zapewni wykonanie na

swoim terytorium takich orzeczeń arbitrażowych .

4. W żadnym postępowaniu dotyczącym sporu inwestycyjnego Strona nie podniesie jako zarzutu procesowego

powództwa wzajemnego, potrącenia lub w inny sposób,

okoliczności , że zainteresowany obywatel lub spółka otrzymali lub otrzymają, w ramach umowy ubezpieczenia lub

gwarancyjnej, odszkodowanie lub inną kompensatę za całość lub część rzekomej szkody. Jednakże w zakresie, w jakim

Strona wchodzi w prawa lub mqczenia zainteresowanego

obywatela albo spółki w drodze subrogacji lub cesji, zaintere sowany obywatel bądź spółka nie będą dochodzić takich

praw lub roszczeń we własnym imieniu, chyba że zostaną do

tego upoważnieni przez przejmującego prawa lub roszczenia.

5. W wypadku arbitrażu, w rozum ieniu niniejszego

artykułu, jakakolwiek spółka utworzona zgodnie z prawem

którejkolwiek ze Stron lub jej jednostki politycznej, która

bezpośrednio przed powstaniem zdarzenia lub zdarzeń, które

stały się przyczyną sporu, była inwestycją obywateli lub

spółek drugiej Strony, będzie traktowana jako obywatel lub

spółka tej drugiej Strony, zgodnie z artykułem 25 (2) (b)

Konwencji.

Artykuł X

Konsultacja i rozstrzyganie sporów między stronami

1. Strony zgadzają się na przeprowadzenie niezwłocz

nych konsultacji, na żądanie którejkolwiek z nich, w celu

rozstrzygnięcia jakichkolwiek sporów związanych z niniejszym traktatem lub przedyskutowania każdej sprawy odnoszącej się do interpretacj i lub stosowania niniejszego

traktatu.

Poz. 467

1814

2. Jakikolwiek spór między Stronami, dotyczący interp retacji lub stosowania niniejszego traktatu , który nie zostanie

rozstrzygnięty w drodze konsultacji lub innych środków

dyplomatycznych w ciągu sześciu miesięcy, zostanie przed łożony, na żądanie którejkolwiek ze Stron, trybunałowi

arbitrażowemu w celu wiążącego rozstrzygnięcia zgodnie

z niniejszym traktatem i właściwymi normami prawa między

narodowego. W braku odmiennego porozumienia Stron

regulamin arbitrażowy Komisji Międzynarodowego Prawa

Handlowego Narodów Zjednoczonych (UNCITRAL) będzie

miał zastosowanie w zakresie nie zmienionym przez Strony

lub arbitrów.

3. W ciągu dwóch mies i ęcy od otrzymania żądania

każda ze Stron wyznaczy arbitra . Dwaj arbitrzy wybiorą na

przewodniczącego trzeciego arbitra, który będzie obywatelem państwa trzeciego. Postanowienia Regulaminu U N CITRAL, dotyczące wyznaczania członków trój osobowego skła

du trybunału, będą miały odpowiednie zastosowanie do

wyznaczenia członków trybunału, z zastrzeżeniem , iż władzą

mianującą, określoną w tym regulaminie, będzie Sekretarz

Generalny Centrum.

4. Jeśli inaczej nie uzgodniono, wszelkie przedłożenia

i przesłuchania zostaną zakończone w ciągu sześciu miesięcy

od dnia wyboru trzeciego arbitra, a trybunał wyda orzeczenie

w ciągu dwóch miesięcy od dnia ostatniego przedłożenia lub

zakończenia przesłuchań, w zależności od tego, które z tych

zdarzeń nastąpiło później.

5. Wydatki poniesione przez przewodniczącego i pozostałych arbitrów oraz inne koszty postępowania Strony po krywają w równych częściach . Jednakże trybunał może wed ług własnego uznania postanowić , iż jedna ze Stron pokryje

większą część kosztów. Każda ze Stron ponosi koszty swego

zastępstwa procesowego przed trybunałem arbitrażowym .

Artykuł XI

Spory nie objęte postanowieniami artykułów IX i X

Postanowienia artykułów IX i X nie mają zastosowania

do sporów powstałych w związku z

a) kredytem eksportowym, gwarancją lub programami

ubezpieczeniowymi Export-Import Bank of the United

States lub

b) innym oficjalnym kredytem, gwarancją lub ubezpiecze niem, gdzie Strony uzgodniły inny tryb rozstrzygania

sporów.

Artykuł XII

Zastrzeżenia uprawnień

1. Niniejszy traktat nie narusza

a) ustawodawstwa, praktyki i procedury administracyjnej

albo decyzji administracyjnych lub sądowych każdej

Strony;

b) zobowiązań międzynarodowych lub

c) zobowiązań podjętych przez którąkolwiek ze Stron,

w tym zobowiązań zawartych w umowie inwestycyjnej

lub handlowej bądź w zezwoleniu inwestycyjnym,

które przyznają działalności handlowej. inwestycjom lub

działalności towarzyszącej traktowanie bardziej korzystne niż

przyznane na podstawie niniejszego traktatu w podobnych

warunkach.

2. Postanowienia niniejszego traktatu o niedyskrymina cji i najwyższym uprzywilejowaniu nie bądą miały zastoso -

1816 -

niniejszego aneksu . Rzeczpospolita Polska będzie systematycznie notyfikowała Rządowi Stanów Zjednoczonych śro

dki podjęte w celu realizacji tej polityki. W związku z powyższym Rzeczpospolita Polska będzie mieć na uwadze szczególne zainteresowanie inwestorów Stanów Zjednoczonych

sektorami telekomunikacji, działalności wydawniczej i poligraficznej, bankowości i innych usług finansowych (w tym

ubezpieczeń).

5. Zgodnie z artykułem II ustęp 8 (cL Rzeczpospolita

Polska przyzna traktowanie tam przewidziane w odniesieniu

do dostępu do instytucji finansowych i rynku kredytowego

tylko

i) obywatelom Stanów Zjednoczonych mającym, zgodnie

z prawem, miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz

ii) spółkom utworzonym na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, które są własnością albo są kontrolowane

bezpośrednio lub pośrednio przez obywateli lub spółki

Stanów Zjednoczonych.

Strony rozumieją, że ograniczenia te zostaną natychmiast zniesione z chwilą wprowadzenia pełnej wymienialności złotego.

6. Zgodnie z artykułem III ustępy 2 (c) i 4, Rzeczpo spolita Polska przyzna traktowanie tam przewidziane w od-

Poz. 467

niesieniu do dostępu do instytucji finansowych, rynku kredytowego oraz dewiz tylko

i) obywatelom Stanów Zjednoczonych, mającym, zgodnie

z prawem, miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz

ii) spółkom utworzonym na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej, które są własnością albo są kontrolowane

bezpośrednio lub pośrednio przez obywateli lub spółki

Stanów Zjednoczonych .

Strony rozumieją, że ograniczenia te zostaną natychmiast zniesione z chwilą wprowadzenia pełnej wymienialności złotego.

7. W okresie przekształcania polskiego prawa gospodarczego, lecz w żadnym wypadku w terminie nie przekraczają

cym 31 grudnia 1992 r., Rzeczpospolita Polska może zwięk

szyć liczbę sektorów lub dziedzin wymienionych w niniejszym aneksie, jeśli będzie to potrzebne ze względu na

przestrzeganie zmian wprowadzonych w polskim prawie,

przy czym każda taka zmiana będzie ograniczona do minimum i nie naruszy w istotny sposób możliwości inwestycyjnych i handlowych obywateli i spółek Stanów Zjednoczonych, stworzonych przez niniejszy traktat. Jakakolwiek zmiana wprowadzona zgodnie z tym ustępem nie będzie miała

zastosowania do inwestycji i działalności towarzyszącej już

istniejących w momencie jej wprowadzenia.

PROTOKÓŁ

1. Rzeczpospolita Polska wyraża zgodę na to, aby

obywatele i spółki Stanów Zjednoczonych mogli swobodnie

wybierać agentów handlowych i ustalać stawki prowizyjne

z tymi agentami.

2. Strony podzielą stanowisko, że w przypadku transferów, o których mowa w artykule V ustęp 1 traktatu, pojęcie

"bezzwłocznie" oznacza, że transfer powinien zostać dokonany zgodnie z normalnymi praktykami bankowymi i handlowymi. Strony rozumieją także, że normalne praktyki bankowe i handlowe w Rzeczypospolitej Polskiej są ogólnie

ustalane przez Narodowy Bank Polski. Zgodnie z aktualnymi

postanowieniami wydanymi przez ten bank, spółki, które są

inwestycjami, mogą otrzymać środki dewizowe przeznaczone na zapłatę za importowane towary i związane usługi

w ciągu trzech dni roboczych, jeżeli środki te nabywane są

w banku dewizowym, i w ciągu ośmiu dni we wszystkich

innych przypadkach.

3. Rzeczpospolita Polska potwierdza swą politykę zapewnienia depozytom bankowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dodatniej realnej stopy procentowej.

4. Niezależnie od postanowień artykułu V ustęp 1,

w odniesieniu do Rzeczypospolitej Polskiej transfer zysku

osiągniętego z inwestycji, przekraczający kwotę podlegającą

transferowi, zgodnie z artykufem 19 ustęp 1 ustawy z dnia 23

grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem

podmiotów zagranicznych, zostanie dokonany według następującego schematu

od 1 stycznia 1992 r. -

20% pozostałego zysku osiąg

niętego w latach 1990 i 1991