Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 31 sierpnia 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach produkcji, przesyłania i rozprowadzania gazu (paliw gazowych) oraz prowadzących roboty budowlano-montażowe sieci gazowych.

§ 4. Przed przystąpieniem do robót ziemnych należy

w szczególności ustalić usytuowanie kabli elektroenergetycznych i telefonicznych, przewodów gazowych, wodociągo ­

wych i kanalizacyjnych .

§ 5. 1. Poszczególne obiekty powinny być oznaczone

tablicami o zakazie wstępu osobom nie upoważnionym,

a obiekty zagrożone wybuchem tablicami o zakazie

używania ognia oraz tablicami informacyjnymi o kategorii

zagrożenia wybuchem i niebezpieczeństwa pożarowego,

z określeniem strefy zagrożenia wybuchem.

2. Na zbiornikach z cieczami i gazami palnymi, łatwo

zapalnym i lub toksycznymi powinny być umieszczone odpowiednie znaki i napisyostrzegawcze.

3. Na urządzeniach służących do zamykania i otwierania

przepływu gazu i cieczy powinny być umieszczone znaki

wskazujące zamknięcie lub otwarcie przewodu i kierunki

przepływu gazu lub cieczy.

4. W pomieszczeniach z urządzeniami gazowniczymi

powinny być wywieszone w miejscu widocznym i dostęp­

nym schematy połączeń tych urządzeń.

5. Na stanowiskach pracy powinny być wywieszone

w widocznym miejscu czytelne instrukcje bezpieczeństwa

i higieny pracy przy wykonywaniu określonych robót; z instrukcjami powinni być zapoznani pracownicy.

§ 6. Pomieszczenia związane z wytwarzaniem, oczyszczaniem i przesyłaniem gazu oraz pomieszczenia, w których

występuje zagrożenie przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia ludzkiego lub przekroczenia dolnej granicy wybuchowości czynników wybuchowych , powinny być wyposażone w wentylację zapobiegającą zagrożeniu toksycznemu lub zagrożeniu

wybuchem, z wyłączeniem stacji gazowych bez obsługi.

Wentylacja mechanicznoawaryjna powinna być uruchamiana z zewnątrz pomieszczeń .

§ 7. 1. Przy pomieszczeniach związanych z wytwarzaniem, oczyszczaniem i przesyłaniem gazu, w których jest

zatrudniona stała obsługa, z wyjątkiem piecowni obudowanych, powinny być wydzielone pomieszczenia dla obsługi,

zwane dalej "dyżurkami" .

2. Dyżurki powinny być wyposażone w okna gazoszczelne z podwójnymi szybami. Z dyżurek nie może być

bezpośredniego przejścia do pomieszczeń , o których mowa

w ust. 1.

3. Dyżurki w piecowniach obudowanych powinny być

urządzone na górze piecowni i na dole obok piecowni, bez

konieczności spełnienia wymagań określonych w ust. 2.

4 . Dyżurki powinny być wyposażone w środki łączności

dla umożliwienia natychmiastowego porozumienia się obsługi z dozorem zakładu .

5. Dyżurki powinny mieć wentylację naturalną.

§ 8. 1. Aparatownie, odsiarczalnie, hale technologiczne, tł ocznie i stacje gazowe ze stałą obsługą powinny być

wyposażone w samoczynne wykrywacze gazu, zapewniają­

ce wykrycie ewentualnych upływów gazu z urządzeń technolog icznych , a także w urządzen i a akustyczno-optyczne,

sygnalizujące przekroczenia dopuszczalnego stężenia gazu

na stanowiskach roboczych .

Poz. 392

2. W pomieszczeniach obiektów gazowniczych bez sta-

łej obśługi zagrożonych wybuchem lub zatruciem, nie wy-

mienionych w ust. 1, a także w przestrzeniach zagrożonych

wybuchem gazów oraz par cięższych od powietrza powinny

być prowadzone okresowe badania stężenia czynnika wybuchowego z częstotliwością określoną w odrębnych przepisach .

§ 9. 1. Instalacje i osprzęt elektryczny w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem powinny być dostosowane

odpowiednio do kategorii zag r ożenia wybuchem, określo­

nych w odrębnych przepisach.

2. Urządzenia dźwigowe w pomieszczeniach zagrożo­

nych wybuchem, służące do montażu i demontażu ciężkich

elementów aparatów, powinny mieć instalacje i osprzęt

elektryczny, o którym mowa w ust. 1.

3. W pomieszczeniach lub ich strefach oraz przestrzeniach zagrożonych wybuchem dopuszcza się , po uprzednim

usunięciu stanu zagrożenia wybuchem , stosowanie urządzeń

elektroenergetycznych suwnic i wciągów montażowo-re­

montowych bez zastosowania instalacji i osprzętu elektrycznego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli suwnice te i wciągi będą

używane wyłącznie w czasie montażu i remontu urządzeń

technologicznych.

4. W miejscach zasilania energią elektryczną suwnic

i wciągów powinny być instalowane wyłączniki zamykane

na klucz i plombowane.

§ 10. Instalowanie urządzeń gazowniczych w pomieszczeniach zaglębionych w ziemi jest dopuszczalne wyłącznie

dla gazów lżejszych od powietrza, pod warunkiem zastosowania ażurowej przegrody między poziomami wentylacji

mechanicznej .

§ 11. 1. Zabrania się wchodzenia bez odpowiednich

środków

ochrony indywidualnej i asekuracji przez inne

osoby do wnętrza zbiorników, dołów smołowych, studzienek, kanałów lub innych urządzeń i pomieszczeń, w których

mogą znajdować się gazy i pary trujące, duszące, palne lub

wybuchowe albo w których występuje niedobór tlenu.

2. Przepis ust. 1 dotyczy również wykopów dokonywanych przy awariach, naprawach i przeglądach gazociągów

oraz instalacji gazowych.

§ 12. 1. Zakład , w którym występuje zagrożenie za truciem gazem, powinien mieć służbę ratownictwa gazowego, wyposażoną w odpowiedni sprzęt i środki ratunkowe.

2. Organizację , zadania i zakres działania służby, o której

mowa w ust. 1, określa kierownik zakładu .

§ 13. Piecownie, aparatownie, kotłownie i inne działy

produkcyjne powinny być wyposażone w połączenia telefoniczne lub sygnalizacyjne z kierownictwem zakładu.

Rozdział 3

Wykonywanie robót gazoniebezpiecznych

piecznych

niebez-

§ 14. 1. Roboty gazoniebezpieczne powinny być nadzorowane przez osobę posiadającą kwalifikacje w takresie

dozoru urządzeń energetycznych i wykonywane rrci podstawie

1) pisemnego polecenia kierownika zakładu lub osoby

przez niego upoważnionej, określającego miejsce wykonywania robót, skład imienny brygady, środki techniczne i warunki bezpiecznego wykonywania pracy,

Dzienn ik Ustaw Nr 83

-

2) szczegółowej instrukcji uwzględniającej technologię

czynności i środki techniczne niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa wykonywania prac,

3) planu lub szkicu sytuacyjnego.

2. Przy robotach związanych z wykonywaniem przyłą ­

czy o średnicy nominalnej nie przekraczającej 50 mm do

czynnych gazociągów o ciśnieniu nominalnym nie większym

niż 0.4 MPa dopuszcza się nadzorowanie robót gazoniebezpiecznych również przez osoby posiadające odpowiednie

kwalifikacje w zakresie eksploatacji urządzeń energetycz nych .

3. Roboty gazoniebezpieczne wykonywane w pomiesz czeniach lub urządzeniach powinny być prowadzone przy

okresowym lub ciągłym pomiarze stężen i a gazu . Prace gazoniebezpieczne mogą być rozpoczęte po sprawdzeniu pozio mu stężenia gazu w miejscu pracy i zastosowaniu odpowiednich środków zapobiegających zagrożeniom .

4. W razie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych

gazów trujących w powietrzu oraz w miejscach

o zmniejszonej ilości tlenu , powinien być stosowany sprzęt

ochrony indywidualnej .

stężeń

§ 15. Przy robotach gazoniebezpiecznych powinni być

zatrudniani pracownicy mający odpowiednie kwalifikacje

zawodowe, w tym także w zakresie eksploatacji urządzeń

energetycznych. Spawacze powinni m i eć ponadto uprawnienia do spawania rurociągów gazu .

§ 16. Pracownicy wykonujący roboty gazoniebezpiecz ne powinni być wyposażeni w odzież trudno zapalną , kaptury

ochronne na głowę z tkaniny żaroodpornej lub trudno palnej.

rękawice ochronne, sprzęt ochrony dróg oddechowych i sze lki bezpieczeństwa z linkami lub kombinezony z wszytymi

szelkami bezpieczeństwa .

Poz. 392

§ 19. Nie wymagają pisemnego polecenia roboty

1) związane z ratowan iem zdrowia i życia ludzkiego oraz

zabezpieczeniem urządzeń przed zniszczeniem,

2) związane z likwidacją przez odpowiednie służby awarii

urządzeń gazowniczych,

3) eksploatacyjne określone w instrukcjach o eksploatacji,

traktowane jako polecenia długoterm i nowe , wykonywane przez pracowników wyznaczonych na stałe do

tych robót.

§ 20. Roboty gazoniebezpieczne i niebezpieczne powinny być wykonywane co najmniej przez dwie osoby.

§ 21 . Przy wykonywaniu robót niebezpiecznych prowa dzonych na obszarze dużego terenu przy współdziałaniu

służb różnych jednostek organizacyjnych powinien być po wołany przez zakład sztab wykonania robót, składający się

z przedstawicieli tych jednostek.

§ 22. W razie zaistnienia nieprzewidzianych zagrożeń

podczas wykonywania robót gazoniebezpiecznych i niebezpiecznych, roboty powinny być przerwane, pracownicy wycofani do strefy zapewniającej bezpieczeństwo, a miejsca

pracy zabezpieczone .

§ 23 . Wykonywanie robót gazoniebezpiecznych i nie bezpiecznych powinno być uzgodn ione z władzami adminis tracyjnym i.

§ 24. Szczegółowe wykazy prowadzonych robót gazo niebezpiecznych i niebezpiecznych ustala i aktualizuje kierown ik zakładu na podstawie załącznika do rozporządzenia .

Rozdzia ł 4

Przepisy dla niektórych oddziałów i urządzeń zakładu

§ 17. Brygady wykonujące roboty gazoniebezpieczne

powinny mieć zapewnione środki łączności , odpowiedn ie

ilości środków gaśniczych , lampy przeciwwybuchowe, przyrządy do pomiaru stężeń i ciśnienia gazu oraz apteczkę

wyposażoną w odpowiednie środki do udzielania pierwszej

pomocy.

§ 18. 1. Wykonywanie robót niebezpiecznych powinno

odbywać się na podstawie pisemnego polecenia kierownika

zakładu lub osoby przez niego upoważnionej i pod nadzorem

pracownika mającego odpowiednie kwalifikacje zawodowe,

a w odniesieniu do robót niebezpiecznych, o których mowa

w pkt 11-10, 11 , 12 i 13 załącznika do rozporządzenia ,

również dodatkowe kwalifikacje w zakresie urządzeń energetycznych. Pracownicy wykonujący prace niebezpieczne

powinni posiadać odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

2. Polecenie, o którym mowa w ust. 1, powinno okre ślać

1) rodzaj i miejsce wykonywanych robót oraz termin ich

wykonania,

2) imienny wykaz pracowników wyznaczonych do wyko nywania prac,

3) technologię wykonywanych robót z podziałem na czynności lub etapy realizacji ,

4) strefę i rodzaj zagrożenia przy wykonywanych robotach ,

5) przydzielane środki łączności ,

6) d /dzielany sprzęt przeciwpożarowy,

7)

sprzęt ochrony osobistej i sprzęt ochronny stosowany

przez pracowników w zależności od potrzeb.

1. Urządzenia nawęglające

§ 25. 1. Przy wchodzen iu do magazynów węgla znajdujących się w pomieszczeniach zamkniętych powinny być

używane wyłączn i e lampy elektryczne w oprawie hermetycznej, o bezpiecznym napięciu .

2. Maszyny węglowe w pomieszczeniach zamkniętych

powinny być oświetlone wyłącznie lampami w oprawie

hermetycznej .

§ 26. 1. Naprawa u rządzeń nawęglających i smarowanie elementów ruchomych tych urządzeń może odbywać się

po uprzednim ich unieruchomieniu i zabezpieczeniu przed

niezamierzonym włączeniem do ruchu . Czynności z tym

zw i ązane może wykonywać wyłącznie pracown ik do tego

upoważniony .

2. Przed każdorazowym uruchom ieniem urządzeń nawęglających należy zamiar taki zasygnalizować w sposób

określony w instrukcj i szczegółowej i upewn i ć s i ę , że uruchomienie urządzeń nie zagraża bezpieczeństwu pracowników.

3. Przebijanie lub usuwan ie nawisów węgla w zasob nikach można wykonywać tylko z poziomu stałych podes tów .

§ 27. Zabran ia s i ę wchodzenia do zasobników węgla

i koksu bez pisemnej zgody pracownika dozoru .

2. P i e c o w n i e

3. Wykonywanie robót niebezpiecznych powinno być

uzgodnione z innymi służbami działającymi w strefie za -

§ 28. 1. Piecownia powinna mlec podłogę o równej

nawierzchn i. przy czym szyny nie mogą wystawać ponad

grożenia .

powierzchnię podłogi .

-

2. Piecownie powinny być wyposażone w urządzenia

do odprowadzania gazu ponad dach z komór pieców w razie

nadmiernego wzrostu ciśnienia .

3. Na poziomie zasypów węgla i na poziomie zsypów

koksu powinny być zainstalowane urządzenia do odprowa dzania pyłów i gazów oraz urządzenia do nawiewu powietrza

ogrzewanego w porze zimowej .

§ 29. 1. Przestrzeń pomiędzy pomostem przyodbieralniku gazu i ścianą pieca pod przelotowymi rurami gazowymi

powinna być zaopatrzona w siatki ochronne.

2. Przestrzeń pod barierami ochronnymi przy pomostach powinna być osłonięta siatką ochronną .

§ 30. 1. Wozy zasypowe węgla i wozy zsypowe koksu

powinny być wyposażone w sprawne hamulce i samoczynną

sygnalizację dźwiękową .

2. Leje wozów zasypowych węgla powinny być wyposażone w urządzenia zabezpieczające przed wydostawaniem

się pyłów i gazów podczas zasypywania komór.

§ 31. Dolne zamknięcia komór powinny być wyposażo­

ne w blokady zabezpieczające przed niezamierzonym otwarciem.

§ 32. Przed otwarciem pokryw otworów wsypowych

komory i powiadomić za pomocą sygnalizacji akustyczno-optycznej pracowników obsługi przebywających na dole piecowni, którzy powinni potwierdzić

jednoznacznie przystąpienie do otwarcia dolnego zamknię­

cia komory.

należy wyłączyć

§ 33. Pracownicy obsługujący dolne i górne zamknięcia

komór pieców powinni mieć możliwość porozumienia się

między sobą za pomocą odpowiedniej sygnalizacji .

§ 34. Strącanie grafitu ze ścian komór pionowych powinno być przeprowadzone z poziomu zasypów przy zamkniętych dolnych zamknięciach. Otwory zasypowe powinny być zabezpieczone kratownicą .

§ 35. Podczas kontroli temperatury kanałów grzewczych wzierniki powinny być uchylane za pomocą prętów

metalowych. Oczy pracowników powinny być osłonięte

okularami ze szkłem kobaltowym .

§ 36. W razie stwierdzenia nagłego wzrostu ciśnienia

i uchodzenia gazu z komór lub retort, powinny być natychmiast otwarte przewody bezpieczeństwa w piecowni.

§ 37 . 1. Wieża gaśnicza powinna mieć szczelną obudowę ·

2. Natrysk do gaszenia koksu powinien być wyposażo­

ny w urządzenia do kontroli ilości spływającej wody i uruchamiany z zewnątrz wieży gaśniczej .

3. Podłoże wieży gaśniczej powinno być ułożone z metalowych i łatwo zdejmowanych kratownic .

§ 38. Wóz gaśniczy koksu powinien być wyposażony

w sygnalizację dźwiękową.

§ 39. Podczas gaszenia koksu obsługa powinna ustawiać się zgodnie z kierunkiem wiatru, od strony nawietrznej .

§ 40. Zabrania się transportowania koksu nie zgaszone go do sortowni oraz ładowania na środki transportu .

3. Sortown i e ko ks u

§ 41 . 1. Uruchomienie urządzeń sortowni koksu może

nastąpić wyłącznie przez upoważnionego pracownika, po

Poz. 392

uprzednim sprawdzeniu, czy na urządzeniach sortowni nie

znajdują się pracownicy.

2. Uruchamianie urządzeń sortowni koksu powinno być

poprzedzone sygnałem ostrzegawczym . Urządzenia sygnalizujące powinny być zainstalowane przy przesuwaczach

i transporterach. Sygnalizacja powinna działać automatycznie przy uruchamianiu urządzeń sortowni .

§ 42. Naprawa mechanizmów sortowni koksu może

podczas ich postoju, po zabezpieczeniu przed niezamierzonym włączeniem do ruchu .

odbywać się wyłącznie

§ 43. Czyszczenie lub naprawa zasobników koksowych

może odbywać się

1) na polecenie pracownika dozoru i w jego obecności,

2) po odpowiednim przygotowaniu stanowiska pracy,

wyposażeniu pracownika w pas lub szelki bezpieczeństwa z liną, maskę przeciwpyłową i okulary

3) po

ochronne,

4) przy dostatecznym dopływie powietrza i odpowiednim

oświetleniu .

§ 44. Wózki do załadunku koksu powinny być zabezpieczone przed niezamierzonym uruchomieniem, a wózki -wywrotki dodatkowo powinny być wyposażone w zaczepy

zapobiegające ich przewróceniu .

§ 45. Obrotnice powinny być dokładnie oczyszczane

i konserwowane, a przed każdym wyjazdem wózka unieruchamiane za pomocą zapadki .

§ 46. Przed wtoczeniem lub wytoczeniem wózka z klatki

dźwigu należy sprawdzić

ustawienie klatki na właściwym

poziomie.

§ 47 . Podczas popychania wózka koksowego pracownik powinien znajdować się z tyłu lub z boku wózka .

4. Generatory gazu

§ 48. 1. Transport paliwa do generatorów powinien

być zmechanizowany. Dopuszcza się stosowanie ręcznego

transportu paliwa do generatorów w piecach poziomoretor towych.

2. Zasyp paliwa powinien być hermetyczny.

§ 49 . Pracownicy zatrudnieni przy otwieraniu pokryw

generatorów wbudowanych w piecowni z komorami pionowymi powinni być wyposażeni w ubrania i rękawice żarood ­

porne oraz okulary ochronne.

§ 50. Zabrania się dogaszania żużla w pomieszczeniach

zamkniętych .

§ 51. Nad stanowiskiem obsługi wbudowanych gene ratorów gazu należy zainstalować nawiew powietrza .

5. A p a r a t o w n i e

§ 52. 1. Pomieszczenia aparatowni powinny mieć wen tylację grawitacyjną i mechanicznoawaryjną, sprzężoną z samoczynnym wykrywaczem gazu . Wymóg wentylacji mechanicznoawaryjnej nie dotyczy aparatowni w gazowniach

z piecami poziomoretortowymi .

2. W dyżurce aparatowni powinien być zainstalowany

samoczynny wykrywacz tlenku węgla .

§ 53 . Na przewodach w aparatowni doprowadzających

i odprowadzających gaz powinny być zainstalowane zasuwy

łatwo dostępne dla obsługi .

-

Poz. 392

czyszczącej świeżej lub zużytej oraz innych

stanowiących wypełnienie odsiarczalników,

§ 54. Układ przewodów i urządzeń w aparatowni powi.~

nien być zaprojektowany w taki sposób, aby podczas awarii

była możli wość wypuszczenia gazu lub jego mieszanki do

atmosfery.

2) stosowania w odsiarczalnikach zamknięć wodnych z wylotami umieszczonymi w pomieszczeniach odsiarczalni .

§ 55. 1. Aparatownia powinn,a .by~ wyposażona w b~z~

piecznik pły nowy o przepustowoscl rowneJ przepustowoscl

aparatowni.

§ 64. Skropliny pow inny być odprowadzane z odsiarcza lni do zamkniętych odwodniaczy. Zabrania się odprowadzania

z odsiarczalni skroplin do kanalizacji .

2. Do bezpiecznika płynowego powinien być zapewniony swobodny dostęp. Wylot bezpiecznika płynowego po winien być w yprowadzony co najmniej 2 m ponad najwyzszy

poziom dachu budynku aparatowni .

§ 65. Ilości dodawanego powietrza w procesie odsiar czania, jak i ilość przepływającego gazu, powinny być mierzone za pomocą przepływomierzy rejest r ujących .

3. Bezpi ecznik płynowy powinien być tak skonstruowany, aby była możliwość okresowego opróżniania go z os~dów

sm ołowych , a ponadto możliwość obserwacji poziomu cieczy

przy ciśni e ni u statycznym i dynamicznym oraz możliwość

odczytu ciśn ienia gazu bezpośrednio przed bezpiecznikiem.

§ 66. Na przewodzie doprowadzającym powietrze do od siarczalni powinien być umieszczony zawór zwrotny.

4. Bezpiecznik płynowy powinien być na stałe połączony

z przewodem dla wody z zaworem umożliwiającym szybkie

napełni enie lub uzupełnienie w nim wody. Płynowy garnek

bezpiec zeństw a powinien być zainstalowany między ssakiem

i odsma laczem.

5. Zabrania się umieszczania armatury odcinającej na

przewodzie łączącym bezp iecznik płynowy z kolektorem.

§ 56. Zabrania się stosowania w aparatowni zamknięć

wodnych, których wyloty byłyby umieszczone wewnątrz pomi eszczenia, z wyjątkiem syfonowych wyprowadzeń kondensatów z apa ratów gazowych o ciśnieniu mniejszym niż 5 kPa,

jeżeli sposób wydzielania się kondensatów wymaga kontroli

przez obsłu gę aparatowni. Syfony wewnątrz budynku aparatowni powinny mieć zamknięcia wodne na wysokości większej

od wysokoś c i sł u pka cieczy w bezpieczniku płyn owym co

najmniej o 150 mm .

§ 57 . Na przewodzie głównym aparatowni p~zed ssaki~~

pow in na być za instalowana aparatura kontroli wysokoscl

podciś nieni a gazu, a za ssakiem powinien być zainstalowany

manometr kontaktowy w obudowie przeciwwybuchowej,

sprzężo ny z u rządzeniem sygnal izacji akustyczno-optycznej .

§ 58. Zabrania się w pomieszczeniu aparatowni

1) oczyszcza nia w kładów wyjętych z aparatów, jeżeli do tego

celu używ a s ię łatwo palnych rozpuszczalników,

2) przechowywan ia, nawet na okres przejściowy , wkładów

albo też in nych materiałów pomocniczych .

6. Ods i arczalnie gazu

§ 59. Pom ieszczenia odsiarczalni ze stałą obsługą powinm ieć we ntylację grawitacyjną i mechanicznoawaryjną,

s przężo ną z sa moczynnym wykrywaczem gazu . Pomieszczenia

odsiarczalni bez stałej obsługi powinny mieć wentylację grawitacyjn ą i samoczynny wykrywacz gazu z przekaźnikiem sygnału przekroczenia dopuszczalnego stężenia gazu.

ny

§ 60. Odsiarczalnie powinny być wyposażone w instalacje do nap ełni a n ia zamknięć wodnych odsiarczalników. Instalacje powin ny zapewn i ć pobór wody również dla celów

gaśnicz ych.

§ 61 . Bezpi eczniki płynowe w odsiarczalni powinny być

p odłączone wyłącz nie do kolektora głównego przed odsiarcza lnikami.

§ 62. Bezpieczniki płynowe w odsiarczalni powinny odpowia dać warun kom określonym w § 55.

§ 63. Zabrania się w odsiarczalni

1) przechowywania, nawet w okresie przejściowym, drewnianych lub innych elementów konstrukcyjnych, masy

substancji

§ 67 . Podczas poszczególnych faz wymiany masy czysz powinny być stosowane przez

pracowników drabiny o sztywnej konstrukcji .

czącej, zwanej dalej " masą " ,

§ 68. W odsiarczalnikach, których krawędzie wystają

mniej niż 1,1 m ponad poziom podłogi , powinny być podczas

wymiany masy ustawione bariery ochronne.

§ 69. Przed przystąpien i em do wymiany masy w odsiarczalniku i podczas jej wymiany powinna być prowadzona

kontrola stężenia tlenku węgla za pomocą ręcznego wykrywacza gazu . Odsiarczalnik powinien być zaślepiony . Dla usunię ­

cia resztek gazu powinna być przepuszczana para wodna co

najmniej przez 24 godziny, po czym odsiarczalnik powinien

być otwarty.

§ 70. Zabrania się zamykania pokrywy odsiarczalnika bę­

eksploatacji , jeżeli nie nastąpiła w nim c ałkowita

wymiana masy.

dącego w

§ 71 . Zauważone podczas otwierania pokryw samozap łony zużytej masy powinny być niezwłocznie likwidowane za

pomocą strumienia wody.

§ 72. 1. Jeżeli podczas wyładunku masy istnieją przerwy,

należy sprawdzić przed ponownym przystąpieniem do jej

wyładunku , czy nie występują nadmierne stężenia gazu .

2. Podczas pracy przy wyładunku masy z odsiarczalników

jak i w czasie przerw w wyładunku powinien być przygotowa ny awaryjny sprzęt gaśniczy oraz sprzęt ochrony dróg od dechowych .

7. Zbiorniki gazu

§ 73. 1. Suche zbiorniki gazu powinny być wyposażone

w schody i pomosty oraz pionowe dźwigi osobowe.

2. Zjazd na tłok suchego zbiornika gazu powinien odbywać się pionowym dźwigiem osobowym z napędem mecha nicznym lub ręcznym .

§ 74. Zbiornik suchy powinien być wyposażony w

1) drabinę zawiasową dla umożliwienia zejścia na tłok zbiornika,

2) aparat telefoniczny połączony z pomieszczeniem pracownika dozoru,

3) dźwiękową sygnalizację alarmową ,

4) sprzęt dla ochrony dróg oddechowych pracowników.

§ 75. 1. Pomosty na mokrych zbiornikach gazu powinny

zapewniać dostęp umożliwiający kontrolę członów dzwonu

i koryt uszczelniających między teleskopami .

2. Baseny mokrych zbiorników gazu powinny być wyposażone w przelewy.

§ 76. 1. Zabrania się używania otwartego ognia we podczas prób szczelności mokrego zbiornika

gazu, prowadzonych przy użyciu nafty.

wnątrz basenu

-

2. Szczelność dna basenu mokrego zbiornika gazu może

być badana po uprzednim przewietrzeniu zbiornika.

§ 77 . 1. Stałe przejścia na pokrywach mokrych zbiorników gazu i na dachach zbiorników suchych powinny być

zabezpieczone barierami.

2. Pod dachem nad tłokiem suchego zbiornika gazu i nad

obudowanym zbiornikiem mokrym powinien być umieszczony

czujnik samoczynnego wykrywacza gazu, połączony z zainstalowanym w dyżurce urządzeniem sygnalizującym przekroczenie dopuszczalnego stężenia gazu.

§ 78. Pierwsze napełnienie zbiornika gazu (nowego lub

po remoncie) i jego opróżnianie przy wyłączaniu z ruchu oraz

prace remontowe takiego zbiornika powinny być prowadzone

z zachowaniem środków ostrożności i pod nadzorem upoważnionego pracownika dozoru.

.

§ 79. Wokół zbiornika gazu powinna być w sposób trwały

wyznaczona i oznakowana strefa zagrożenia gazowego.

8. Tł o c z n i e g a z u

§ 80. 1. Pomieszczenia sprężarek gazu w tłoczni powinny

mieć wentylację mechanicznoawaryjną sprzężoną z automaty -

cznym wykrywaczem gazu, połączonym z centralką wykrywaczy gazu umieszczoną w dyżurce tłoczni.

2. Wykrywacz, o którym mowa w ust. 1, powinien być

nastawiony na następujące zakresy działania

1) dla gazu ziemnego

a) przy 25% dolnej granicy wybuchowości - na włącze­

nie wentylacji awaryjnej,

b) przy 50 % dolnej granicy wybuchowości - na wyłą­

czenie sprężarek z ruchu,

2) dla gazu koksowniczego

a) przy przebywaniu pracowników obsługi w pomieszczeniu tłoczni do 8 godzin i zawartości 0,003 % tlenku

węgla w powietrzu - na włączenie instalacji awaryjnej,

b) przy przebywaniu pracowników obsługi w pomieszczeniu tłoczni do 0,5 godziny i zawartości 0,008 %

tlenku węgla w powietrzu - na włączenie instalacji

alarmowej .

§ 81 . 1. Aparatura kontrolno-pomiarowa tłoczni powinna być usytuowana w pomieszczeniach lub wnękach ścien­

nych oddzielonych od hali sprężarek oknem gazoszczelnym

z przewietrzaną przestrzenią między szybami lub w szafach

sterowniczo-pomiarowych o konstrukcji przewietrzanej,

z układem zabezpieczającym przed spadkiem ciśnienia powietrza przedmuchowego.

2. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do urządzeń aparatury kontrolno-pomiarowej o konstrukcji umożliwiającej ich

stosowanie bezpośrednio w strefie zagrożenia wybuchem.

§ 82. 1. Tłocznia gazu powinna być wyposażona w niezbędną aparaturę do zdalnego pomiaru parametrów pracy

tłoczni; tablica wskaźników aparatury powinna znajdować się

w dyżurce .

2. Sprężarka powinna być wyposażona w wyłącznik

awaryjny, znajdujący się bezpośrednio przy sprężarce .

§ 83. Zabrania się wykonywania jakichkolwiek napraw

sprężarek podczas ich ruchu , z wyjątkiem czynności dopuszczonych przez producenta sprężarek , określonych w dokumentacji technicznoruchowej .

§ 84. Przepisy dotyczące tłoczni gazu mają odpowiednie

zastosowanie do stacji sprężania gazu dla celów napędowych.

9. N a w a n i a n i e g a z u

§ 85 . 1. Ciecz do nawaniania gazu powinna być przelewana do zbiorników roboczych ze zbiorników przenośnych

przy użyciu pomp.

Poz. 392

2. Napełnianie urządzeń nawaniających ze zbiorników

z cieczami nawaniającymi powinno odbywa ć s i ę z zachowaniem hermetyzacji połączeń .

3. Dopuszcza się napełnianie urządzeń n a waniających

przez przelewanie grawitacyjne pod warunk iem zachowania

hermetyzacji połączeń .

§ 86 . 1. Prace przy nawanianiu gazu powi nny być wykonywane w rękawicach z materiału nie rozpuszcza nego przez

nawaniacz. Odzież oblaną nawaniaczem należy niezwłocznie

wymienić.

2. Miejsce rozlania środka nawaniającego powinno być

zasypane substancjami absorbującymi , np. żele m krzemowym,

węglem aktywowanym itp., a po ich usunięc i u zalane

wodnymi roztworami substancji neutralizującyc h .

§ 87 . 1. Instalacja do nawaniania powinna być zlokalizo wana w nawanialni będącej wydzielonym pomieszczeniem

budynku stacji gazowej lub poza jej budynkiem . Za brania się

sytuowania instalacji do nawaniania w pomieszczeniu, w którym znajdują się ciągi redukcyjno -pomiarowe oraz urządzenia

zabezpieczające pracę stacji.

2. Zbiorniki robocze środka nawaniając e g o powinny

znajdować się poza obrębem budynku stacji gazowej. Zbiorniki robocze środka nawaniającego powinny być wyposażone

w odpowiednie wskaźniki poziomu napełni ania ; zbiorniki

robocze powinny mieć dodatkowe przewody do wypuszczania

gazu z filtrem wypełnionym węglem aktywowanym i rurą

wyprowadzoną ponad zadaszenie nad zbiornikiem.

§ 88. W pomieszczeniach nawanialni powinna być zainstalowana wentylacja mechaniczno -grawitacyj na.

10. Gazociągi

§ 89. Rury stalowe przeznaczone do budow y gazociągów

mogą być składowane w warstwach o wysokości do 2 m. Pod

każdą warstwą rur powinny być stosowane pod kładki drewniane o grubości co najmniej 50 mm. Warstwy rur powinny być

po obu stronach zabezpieczone trwale przybitymi klinami.

§ 90. Podczas budowy gazociągów zabran ia się urządza­

składowisk rur i elementów oraz wszel kiego rodzaju

materiałów budowlanych, maszyn i urządzeń bezpośrednio

pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi albo w odległości od skrajnych przewodów linii mniejszej n iż

1) dla linii o napięciu do 1 kV - 2 m,

2) dla linii o napięciu powyżej 1 kV do 15 kV - 5 m,

3) dla linii o napięciu powyżej 15 kV do 30 kV - 1 m,

4) dla linii o napięciu powyżej 30 kV - 15 m.

nia

°

§ 91 . W przypadkach konieczności wchodze nia pracowników do wykopu szerokość jego dna na prostych odcinkach

powinna być większa co najmniej o 0,4 m od zewnętrznej

średnicy rury i nie może być mniejsza niż 0,5 m. Na łukach

szerokość dna wykopu powinna być o 50 % większa od

szerokości dna na odcinkach prostych .

§ 92. Pracownicy zatrudnien i przy robotac h ziemnych

powinni być przeszkoleni i pouczeni o zagrożen iu wynikają­

cym z uszkodzenia instalacji podziemnych, w szczególności

kabli elektroenergetycznych i telefonicznych, przewodów gazow ych, wodociągowych i kanalizacyjnych .

§ 93. Przed wejściem do wykopu powin ien być sprawdzony stan skarp i zabezpieczeń ścian wykopów .

§ 94. 1. Odległość gazociągu przygotow ywanego do

opuszczenia do wykopu powinna wynos i ć co najmniej 2,5 m

od krawędzi wykopu . Dopuszcza się zmniejszen ie odległości

po uprzednim zabezpieczeniu przed przetoczeni em się gazociągu .

2. Gazociąg przed opuszczeniem do wykopu powinien

spoczywać na podkładach wystających co naj mni ej 0,5 m poza

krawędź wykopu.

3. Podkłady, o których mowa w ust. 2, przy opuszczaniu

gazociągu do wykopu powinny być wyciągane z zachowaniem środków ostrożności określonych w instrukcji szczegóło­

wej .

§ 95. 1. Montaż gazociągu powinien odbywać się w sposób nie dopuszczający do niekontrolowanego jego przemieszczania się , a także elementów oraz sprzętu związanego z montażem .

2. Do przesuwania i obracania rur podczas ich układania

powinny być używane specjalnie do tego celu przystosowane

narzędzia .

11 . Warsztaty napraw gazomierzy

§ 100. 1. Na stanowiskach rozbiórki gazomierzy i wyta piania złomu cynowo-ołowianego, grzania kolb i lutowania

gazomierzy oraz w malarni gazomierzy powinny być zainstalowane odciągi miejscowe powietrza zaopatrzone w wentylatory.

2. Przyrządzanie kwasu do lutowania powinno odbywać

się w naczyniach kamionkowych lub wyłożonych blachą

ołowianą. Przelewanie kwasu do lutowania powinno odbywać

się na rusztach drewnianych za pomocą urządzenia przechylnego z zastosowaniem korków z przewodami odpowietrzają­

§ 96. Zabrania się przebywania pracowników w wykopie

podczas opuszczania do niego gazociągu .

cymi .

§ 97 . Obudowy wykopów powinny być usuwane stop niowo, poczynając od dołu . Podczas usuwania obudów pracownicy powinni opuścić strefę zagrożenia .

1) usuwania osłon obudowanych na drodze poruszania się

przeciwciężarów w aparatach sześcianujących ,

§ 98. 1. Rury przejściowe , w których wymagana jest

praca ludzi, powinny mieć średnice zgodne z ustaleniami

Polskiej Normy.

2. Pracownik zatrudniony w rurze przejściowej powinien

mieć zapewniony dopływ świeżego powietrza oraz odpowiednie oświetlenie o napięciu bezpiecznym.

3. Pracownik, o którym mowa w ust. 2, powinien być

ubezpieczony szelkami bezpieczeństwa i linką wyprowadzoną

przez rurę przejściową . Linka powinna być trzymana przez

pracown ika ubezpieczającego, znajdującego się na zewnątrz

rury przejściowej .

§ 101 . Zabrania się podczas prób szczelności gazomierzy

2) wdmuchiwania powietrza do gazomierzy ustami .

Rozdział 5

Przepisy końcowe

§ 102. Traci moc rozporządzenie Ministra Górnictwa

i Energetyki z dnia 23 września 1968 r. w sprawie bezpieczeńs­

twa i higieny pracy w zakładach przemysłu gazowniczego (Dz.

U. Nr 38, poz. 272) .

§ 103. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14

dni od dnia ogłoszenia .

§ 99. Obudowa podkopów, do których wchodzą pracownicy, powinna mieć wymiary nie mniejsze niż wysokość 1,5 m

i szerokość 1,2 m.

Minister Przemysłu i Handlu: W. Niewiarowski

-

widoczny oznaczone znakami ostrzegawczymi i informacyjnymi .

3. Ruch kolejowy na bocznicy zakładu powinien odbywać się zgodnie z przepisami obowiązującymi w Przedsiębiorstwie Państwo~ym Polskie Koleje Państwowe .

Załącznik

do rozporządzenia Ministra

i Handlu z dnia 31 sierpnia

1993 r. (poz. 392)

Przemysłu

4. Wykonanie przekroczeń gazociągów nad przeszkodami terenowymi

I. Roboty gazoniebezpieczne

1. Roboty w pomieszczeniach, w których występuje zagrożenie

przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia czynnika szkodliwego dla zdrowia ludzkiego lub przekroczenia

dolnej granicy wybuchowości czynnika wybuchowego (aparatownie, odsiarczalnie, hale technologiczne tłoczni , stacje

gazowe, rozkładanie paliw, odazotowan ie gazu ziemnego)

5. Próby wytrzymałości i szczelności gazociągów o ciśnieniu

nominalnym większym niż 0.4 MPa

6. Roboty na wysokościach

pomostów lub rusztowań

powyżej

2 m, ze

składanych

2. Roboty spawalnicze na czynnych zbiornikach gazu

7. Roboty wyburzeniowe budynków i urządzeń , w tym także

wykonywane metodą strzałową

3. Roboty w nawanialni i magazynach środka nawaniającego

gaz

8. Wykonywanie głębokich wykopów oraz robót w tych wykopach

4. Roboty na czynnych gazociągach i instalacjach gazowych

5. Roboty w opróżnionych zbiornikach gazu

9. Roboty w zbiornikach, silosach , bunkrach, zasobnikach,

kanałach i studzienkach

10. Roboty w pobliżu nie osłoniętych urządzeń elektroenergetycznych lub ich części , znajdujących się pod napięciem

II. Roboty niebezpieczne

1. Transport i rozładunek rur stalowych

11 . Roboty przy wyłączonych spod napięcia elektroenergetycznych liniach napowietrznych, które krzyżują się z liniami

znajdującymi się pod nap i ęciem

2. Prześwietlanie spoin gazociągów podczas ich budowy promieniami Rentgena lub przy użyciu innych źódeł radioaktywnych

12. Roboty na czynnych rurociągach parowych

3. Opuszczanie do wykopu gazociągów wykonanych z rur

stalowych podczas ich budowy

13. Roboty rewizyjne wewnątrz kotłów parowych i czopuchów

kominowych .

Wydawca: Urząd Rady Ministrów

Redakcja: Biuro Prawne, 00- 583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/ 3, P-29.

Organizacja druku i kolportaż: Wydział Wydawnictw, 00-979 Warszawa, ul. Powsińska 69/ 71 ,. P-1,

tel. 42-14 -78 i 694-67 -50, teleks 825944 WW, telefaks (2) 694 -62-06.

Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Zakładach Graficznych "Tamka" S.A., Zakład nr 1. Warszawa, ul. Tamka 3.

Zam. 2453-1300-93.

PL ISSN 0867-3411

Cena 2000 zł