Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń.

§ 2. 1. Odznaką Orderu Wojennego Virtuti Militari jest

Rozdział 1

Opis, materiał. wymiary i wzory rysunkowe

odznak orderów

§ 1. 1. Odznaką Orderu Orła Białego jest krzyż równoramienny, złocony, zakończony na rogach ramion kulkami.

Ramiona krzyża pokryte są czerwoną emalią z białymi brzegami w złoconym obramowaniu. Między ramionami krzyża

umieszczone są pęki złoconych promieni. W środku krzyża

biało emaliowany orzeł według wzoru określonego w ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej, ze złoconymi żyłkami, koroną, dziobem

i szponami. Na odwrotnej stronie ramiona krzyża są złocone,

z biało emaliowanym obramowaniem i wypukłym napisem

" ZA OJCZYZNĘ I NAROD". yv środku krzyża na okrągłej

biało emaliowanej tarczy w otoku ze złoconych liści dębo­

wych pokrytych zieloną emalią umieszczony jest złocony

monogram "RP". Wymiar krzyża wynosi 70 mm.

2. Krzyż zawieszony jest na błękitnej wielkiej wstędze

szerokości 100 mm.

3. Odznaką Orderu jest ponadto gwiazda orderowa

srebrzona o średnicy 80 mm z ośmiu pęków promieni. Na

gwieździe umieszczony jest złocony krzyż według wzoru

opisanego w ust. 1, jednakże bez orła i bez kulek na rogach

ramion . Między ramionami krzyża złociste płomyki, na ramionach krzyża złocony napis "ZA OJCZYZNĘ I NAROD".

W środku krzyża na okrągłej , biało emaliowanej tarczy

w otoku ze złoconych liści dębowych pokrytych' zieloną

krzyż równoramienny, zakończony

na rogach ramion kulkami. Na ramionach poziomych krzyża umieszczony jest

napis "VIRTUTI", na ramionach pionowych napis "MILITARI". Ramiona krzyża w klasach I, II i III pokryte są czarną

emalią w złoconym obramowaniu, w klasie IV złocone

z wewnętrznym czamo emaliowanym obramowaniem

i w klasie V srebrzone,z wewnętrznym czarno emaliowanym

obramowaniem. Napisy w klasach I, II i III są złocone ,

w klasach IV i V czarno emaliowane. W środku krzyża na

złoconej, okrągłej tarczy w dwudzielnym wieńcu laurowym

pokrytym zieloną emalią umieszczony jest biało emaliowany

orzeł w kształcie z roku 1792. Na odwrotnej stronie krzyża

w środku napis "HONOR I OJCZYZNA" oraz data ,,1792".

Krzyż w klasach I i II zwieńczony jest złoconą koroną

królewską . Wymiar krzyża wynosi: w klasie I 64 mm,

w klasie 11- 55 mm, w klasie 111- 45 mm i w klasach IV

iV-38 mm.

2. W klasie I Orderu krzyż zawieszony jest na niebieskiej ,wielkiej wstędze szerokości 100 mm z czarnymi paska mLpo bokach szerokości 15 mm. W klasie II krzyż zawieszol')y jest na niebieskiej wstędze szerokości 45 mm z czarnymi paskami po bokach szerokości 10 mm. W klasach

III,IV i V ~rzyże zawieszone są na niebieskiej wstążce

szerokości 40 mm z czarnymi paskami po bokach szerokości

9mm.

3. W klasie I odznaką Orderu jest ponadto gwiazda

orderowa srebrzona o średnicy 97 mm z ośmiu pęków

promieni. Na gwieździe umieszczony jest równoramienny

-

krzyż według wzoru opisanego w ust. 1, jednakże bez kulek

na rogach ramion. W środku krzyża, na otoku pokrytym

czarną emalią umieszczony jest złocony napis "HONOR

I OJCZYZNA". Wymiar krzyża wynosi 55 mm.

§ 3. 1. Odznaką Orderu Odrodzenia Polski jest krzyż

równoramienny, złocony, zakończony na rogach ramion

kulkami. Ramiona krzyża pokryte są białą emalią w złoconym

obramowaniu. W środku krzyża na okrągłej , czerwono ema liowanej tarczy umieszczony jest biało emaliowany o rzeł

według wzoru określonego w ustawie z dnia 1 sierpnia

1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej .

Kontury, korona, dziób i szpony orła są złocone. Na otoku

pokrytym szafirową emalią umieszczony jest złocony napis

" POLONIA RESTITUTA". Na odwrotnej stronie ramiona

krzyża są złocone, z obramowaniem. W środku krzyża na

okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy w ornamentowanym

obramowaniu umieszczona jest złocona data" 1918". Wymiar krzyża wynosi: w klasie 1- 68 mm, w klasach II i 111- 60

mm, w klasie IV - 55 mm i w klasie V - 44 mm.

2. W klasie I Orderu krzyż zawieszony jest na czerwonej

wielkiej wstędze szerokości 100 mm z białymi paskami po

bokach szerokości 5 mm. W klasach II i III krzyże zawieszone są na czerwonej wstędze szerokości 45 mm z białymi

paskami po bokach szerokości 3 mm. W klasie IV krzyż

zawieszony jest na czerwonej wstążce szerokości 36 mm

z białymi paskami po bokach szerokości 2 mm z umieszczoną

pośrodku wstążki rozetką o średnicy 30 mm upiętą z tejże

wstążki. W klasie V krzyż zawieszony jest na takiej samej

wstążce, bez rozetki.

3. W klasach I i II odznaką Orderu jest ponadto gwiazda

orderowa srebrzona o średnicy 75 mm z ośmiu pęków

promieni. W środku gwiazdy na okrągłej , biało emaliowanej

tarczy umieszczony jest złocony monogram " RP", na otoku

pokrytym szafirową emalią złocony napis "POLONIA RE STITUTA".

§ 4. 1. Odznaką Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest krzyż gwiaździsty pięcioramienny . Ramiona krzyża

pokryte są w środku czerwoną, a po bokach białą emalią

w obramowaniu. Między ramionami krzyża jest pięć pęków

promieni. W środku krzyża srebrzony orzeł według wzoru

określonego w ustawie z dnia 9 lutego 1990 r. o zmianie

przepisów o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej

Polskiej. Krzyż zwieńczony jest tarczą z monogramem "RP"

na tle poziomych promieni. Na odwrotnej stronie ramiona

krzyża są fakturowane. W klasach I IV promienie, zwień­

oCzenia i obramowania są złocone, a w klasie V srebrzone.

Średnica krzyża gwiaździstego wynosi: w klasie I - 68 mm,

w klasach II i 111- 60 mm i w klasach IV i V - 48 mm.

2. W klasie I Orderu krzyż zawieszony jest na wielkiej

100 mm. W klasach II i III krzyże

zawieszone są na wstędze szerokości 45 mm. W klasie IV

krzyż zawieszony jest na wstążce szerokości 36 mm z umieszczoną pośrodku wstążki rozetką o średnicy 30 mm upiętą

z tejże wstążki. W klasie V krzyż zawieszony jest na takiej

samej wstążce, bez rozetki. Wielka wstęga, wstęga i wstążka

są koloru ciemnego kobaltu.

wstędze szerokości

3. W klasie I i II odznaką Orderu jest ponadto gwiazda

orderowa o średnicy 80 mm z dziesięciu pęków promieni .

-

Poz. 452

Pięć pęków złoconych

umieszczonych jest na tle pięciu

pęków srebrzonych. W środku na okrągłej, czerwono emalio-

wanej tarczy w złoconym obramowan iu umieszczony jest

srebrzony orzeł według wzoru określonego w ustawie z dnia '

9 lutego 1990 r. o zmianie przepisów o godle, barwach

i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 5. Wzory rysunkowe odznak orderów zawiera załącz­

nik do rozporządzenia.

§ 6. Odznaki orderów i ich miniaturki wykonuje się ze

stopów miedzi pokrywanych galwanicznie i stosownie do

opisu ich wzorów wypełn i a się emaliami ceramicznymi.

Rozdział 2

Opis, materiał, wymiary i wzory rysunkowe odznak

odznaczeń

§ 7. 1. Odznaką Krzyża Walecznych jest krzyż równoramienny, patynowany na brązowo . Ramiona krzyża są

w obramowaniu . W środku krzyża umieszczona jest pięcio­

kątna tarcza z wypukłym orłem według wzoru określonego

w ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach

Rzeczypospolitej Polskiej. Na górnym i bocznych ramionach

krzyża umieszczony jest wypukły napis "NA POLU CHWAŁY", na dolnym ramieniu krzyża data ,,1920". Na odwrotnej

stronie krzyża umieszczony jest wypukły, dwudzielny wieniec z liści dębowych, na ramionach poziomych krzyża

wypukły napis "WALECZNYM", a na ramionach pionowych

obosieczny miecz skierowany ostrzem do góry. Wymiar

krzyża wynosi 44 mm.

2. Krzyż zawieszony jest na pąsowej wstążce szerokości

40 mm z białymi paskami po bokach szerokości 8 mm.

3. Kolejne nadanie Krzyża Walecznych oznacza się przez

nałożenie na wstążkę posiadanego już Krzyża okucia w kształcie

patynowanej na brązowo listewki szerokości 5 mm,

ozdobionej wypukłymi splotami liści dębowych w następu­

jący sposób: na wstążce Krzyża nadanego powtórnie - jednego okucia, nadanego po raz trzeci - dwóch okuć i nadanego po raz czwarty - trzech okuć.

§ 8. 1. Odznaką Krzyża Zasługi z Mieczami jest krzyż

równoramienny, zakończony na rogach ramion kulkami.

Ramiona Złotego i Srebrnego Krzyża Zasługi z Mieczami

pokryte są czerwoną emalią w obramowaniu. Między ramionami krzyża znajdują się pęki promieni, a w środku krzyża

okrągła, biało emaliowana tarcza i na niej, odpowiedni do

stopnia odznaczenia, złocony lub srebrzony monogram

"RP". Tarcza Złotego i Srebrnego Krzyża Zasługi z Mieczami

jest w otoku pokrytym czerwoną emalią i w ornamentowanym obramowaniu. Wokół tarczy Brązowego Krzyża

Zasługi z Mieczami z monogramem "RP" umieszczony jest

wypukły wieniec laurowy. Odwrotna strona krzyża jest

gładka . Obramowanie ramion krzyża, pęki promieni, ornamentowane obramowanie tarczy i odwrotna strona krzyża są złocone lub srebrzone, w zależności od stopnia odznaczenia. Odznaka Brązowego Krzyża Zasługi z Mieczami

jest w całośc i patynowana na brązowo. Wymiar krzyża

wynosi 42 mm. Ponad krzyżem umieszczone są dwa skrzyżo­

wane miecze złocone, srebrzone lub patynowane na brązo-

-

wo, w zależności od stopnia odznaczenia, z ostrzami skierowanymi ku górze. Miecze połączone są ze sobą pionową

listewką·

2. Krzyż z umieszczonymi nad nim mieczami zawieszony

jest na pąsowej wstążce szerokości 40 mm z niebieskimi

paskami po bokach szerokości 3 mm. Kółko, przez które

przeciągnięta jest wstążka Złotego i Srebrnego Krzyża Zasługi

z Mieczami, ma kształt wieńca laurowego.

3. Drugie nadanie Złotego, Srebrnego i

Brązowego

Krzyża Zasługi z Mieczami oznacza się przez nałożenie na

wstążkę posiadanego już Krzyża okucia w kształcie gładkiej,

matowej listewki złoconej, srebrzonej lub patynowanej na

brązowo, w zależności od stopnia odznaczenia, szerokości

5 mm z polerowanymi krawędziami.

§ 9. 1. Odznaką Krzyża Zasługi jest krzyż równoramienny, zakończony na rogach ramion kulkami. Ramiona Złotego

i Srebrnego Krzyża Zasługi pokryte są czerwoną emalią

w obramowaniu. Między ramionami krzyża znajdują się pęki

promieni, a w środku krzyża okrągła, biało emaliowana tarcza

i na niej, odpowiednio do stopnia odznaczenia, złocony lub

srebrzony monogram "RP". Tarcza Złotego i Srebrilego

Krzyża Zasługi jest w otoku pokrytym czerwoną emalią

i w ornamentowanym obramowaniu. Wokół tarczy Brązowe­

go Krzyża Zasługi z monogramem "RP" umieszczony jest

wypukły wieniec laurowy. Odwrotna strona krzyża jest

gładka. Obramowanie ramion krzyża, pęki promieni, ornamentowane obramowanie tarczy i odwrotna strona krzyża są

złocone lub srebrzone, w zal,eżności od stopnia odznaczenia.

Odznaka Brązowego Krzyża Zasługi jest w całości patynowana na brązowo. Wymiar krzyża wynosi 42 mm.

2. Krzyż zawieszony jest na pąsowej wstążce szerokości

40 mm z niebieskimi paskami po bokach szerokości 3 mm.

Kółko, przez które przeciągnięta jest wstążka Złotego i Srebrnego Krzyża Zasługi, ma kształt wieńca laurowego.

3. Drugie nadanie Złotego, Srebrnego i Brązowego

oznacza się przez nałożenie na wstążkę

posiadanego już Krzyża okucia w kształcie gładkiej, matowej

listewki złoconej, srebrzonej lub patynowanej na brązowo,

w zależności od stopnia odznaczenia, szerokości 5 mm

z polerowanymi krawędziami.

Krzyża Zasługi

§ 10. 1. Odznaką

Krzyża

Zasługi

Za Dzielność jest

na rogach ramion kulkami. Ramiona krzyża pokryte są czerwoną emalią w obramowaniu. Na górnym i bocznych ramionach krzyża umieszczony jest srebrzony napis "ZA DZIELNOSt". Między

ramionami krzyża znajdują się pęki promieni, a w środku

krzyża okrągła, biało emaliowana tarcza i na niej srebrzony monogram "RP". Tarcza jest w otoku pokrytym czerwoną emalią i w ornamentowanym obramowaniu . Odwrotna strona krzyża jest gładka. Obramowanie ramion krzyża,

pęki promieni, ornamentowane obramowanie tarczy i odwrotna strona krzyża są srebrzone. Wymiar krzyża wynosi

42 mm.

krzyż równoramienny, zakończony

2. Krzyż zawieszony jest na wstążce takiej samej jak

Krzyż Zasługi z tą różnicą, że pośrodku wstążki jest pionowy

niebiesko-zielony pasek szerokości 4 mm.

3. Kolejne nadanie Krzyża Zasługi Za Dzielność oznacza

się przez nałożenie na wstążkę posiadanego już Krzyża okucia

-

Poz. 452

w kształcie srebrzonej, gładkiej, matowej listewki szerokości

5 mm z polerowanymi krawędziami.

§ 11 . 1. Odznaką Medalu Za Ofiarność i Odwagę jest

okrągły, srebrzony, oksydowany medal o średnicy 35 mm.

W środku medalu wytłoczony jest trójkąt o ściętych wierzchołkach a w nim płaskorzeźba dw6ch postaci: kobiety

i mężczyzny. Na odwrotnej stronie medalu wytłoczony jest

trójkąt o ściętych wierzchołkach, a w nim napis "ZA OFIARNOSt I ODWAGĘ W OBRONIE ŻYCIA I MIENIA". Nad

napisem umieszczone są trzy liście dębowe.

2. Medal zawieszony jest na zielonej wstążce szerokości

35 mm z dwoma czerwonymi paskami po bokach szerokości

4mm.

3. Kolejne nadanie Medalu Za Ofiarność i Odwagę

oznacza się przez nałożenie na wstążkę posiadanego już

Medalu okucia w kształcie srebrzonej, gładkiej, matowej

listewki szerokości 5 mm z polerowanymi krawędziami.

§ 12. 1. Odznaką Medalu Za Długoletnie Pożycie Mał­

żeńskie jest medal w kształcie stylizowanej, sześciopromien­

nej, srebrzonej, oksydowanej gwiazdy o średnicy 35 mm

z ornamentowaniami łączącymi jej promienie. W środku

medalu, na okrągłej tarczy pokrytej różową emalią umieszczone są dwie srebrzone, oksydowane róże. Na odwrotnej

stronie w środku umieszczony jest monogram "RP", a wotoku napis "ZA DŁUGOLETNIE POŻYCIE MAŁżEŃSKIE".

2. Medal zawieszony jest na różowej wstążce szerokości 35 mm z pionowym białym paskiem pośrodku szerokości

4mm.

§ 13. Wzory rysunkowe odznak odznaczeń zawiera załącznik do rozporządzenia.

§ 14. Odznaki odznaczeń i ich miniaturki wykonuje się

ze stopów miedzi pokrywanych galwanicznie i stosownie do

opisu ich wzorów wypełnia się emaliami ceramicznymi.

Rozdział 3

Sposób i okoliczności noszenia odznak orderów

i odznaczeń

§ 15. 1. Odznaki orderów nosi się w następującej kolejności wynikającej z ich starszeństwa

Order Orła Białego,

Order Wojenny Virtuti Militari klasy od I do V,

Order Odrodzenia Polski klasy od I do V,

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej klasy od I do V.

2. Odznaki innych orderów niż określone w ustawie

z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach

nosi się po odznakach orderów wymienionych w ust. 1 w kolejności ich otrzymania.

§ 16. 1. Odznaki odznaczeń nosI Się w

kolejności wynikającej z ich starszeństwa

Krzyż Walecznych,

Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami,

Złoty Krzyż Zasługi,

Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami,

następującej

-

1618

Krzyż Zasługi za Dzielność,

Srebrny Krzyż Zasługi,

Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami,

Brązowy Krzyż Zasługi,

Medal Za Ofiarność i Odwagę,

Medal Za Długoletnie Pożycie Małżeńskie.

2. Odznaki innych odznaczeń niż określone w ustawie

z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach

nosi się po odznakach odznaczeń wymienionych w ust.

1 w kolejności ich otrzymania.

§ 17. 1. W przypadku posiadania tego samego orderu

w dwóch lub więcej klasach, nosi się odznakę najwyższej

z posiadanych klas orderu.

2. W przypadku posiadania tego samego odznaczenia

w dwóch lub więcej stopniach, nosi się odznakę najwyż­

szego z posiadanych stopni odznaczenia.

3. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do Orderu Wojennego Virtuti Militari, którego odznaki wszystkich posiadanych klas można nosić jednocześnie .

§ 18. Odznaki orderów i odznaczeń nosi się głównie

podczas

1) uroczystości państwowych z udziałem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu lub Prezesa Rady Ministrów,

2) uroczystych obchodów świąt narodowych i wojskowych,

3) wręczania odznak orderów i odznaczeń,

4) innych uroczystości państwowych, stosownie do zaleceń zawartych w zaproszeniu.

§ 19. W okolicznościach, o których mowa w § 18 pkt 3,

osoba, której mają zostać wręczone odznaki orderu lub

odznaczenia, powinna podczas tej uroczystości nosić pełne

odznaki posiadanych orderów i odznaczeń, a przynajmniej

najstarszego z nich.

§ 20. 1. Odznaki orderów i odznaczeń obcych państw

nosi się po odznakach polskich orderów i odznaczeń w sposób określony w przepisach tych państw.

2. Podczas uroczystości z udziałem przedstawicieli obcego państwa odznaki orderów i odznaczeń tego państwa

nosi się bezpośrednio po odznakach polskich orderów i odznaczeń.

3. Odznaki orderów i odznaczeń obcych państw można

nosić wyjątkowo przed odznakami polskich orderów i odznaczeń w następujących okolicznościach

1) podczas uroczystości związanych z wręczeniem odznak

orderu lub odznaczenia obcego państwa można nosić

odznaki orderu lub odznaczenia, które w czasie tej

uroczystości zostały wręczone;

2) podczas uroczystych wystąpień wobec oficjalnych

przedstawicieli obcego państwa można nosić zawieszoną na wielkiej wstędze odznakę orderu tego państwa;

wówczas zamiast zawieszonej na wielkiej wstędze odznaki polskiego orderu nosi się samą gwiazdę orderową.

. § 21. 1. Odznaki orderów zawieszone na wielkich

wstęgach nosi się w następujący sposób

1) wielką wstęgę Orderu Orła Białego, z zawieszonym na

niej krzyżem, zakłada się przez lewe ramię do prawego

boku, tak aby kokarda utworzona ze związanych koń­

ców wstęgi znajdowała się na wysokości prawego

biodra;

2) wielkie wstęgi Orderu Wojennego Virtuti Militari, Orderu

Odrodzenia Polski i Orderu Zasługi Rzeczypospolitej

Polskiej, z zawieszonymi na niej krzyżami, zakłada się

przez prawe ramię do lewego boku, tak aby kokarda

utworzona ze związanych końców wstęgi znajdowała

się na wysokości lewego biodra.

2. Nie nosi się jednocześnie więcej niż jednej odznaki

orderu zawieszonej na wielkiej wstędze; nosi się odznakę

orderu starszego. Jednakże w przypadku jednoczesnego

posiadania Orderu Orła Białego i Orderu Wojennego Virtuti

Militari klasy I - nosi się zawieszoną na wielkiej wstędze

odznakę Orderu Wojennego Virtuti Militari.

3. Gwiazdy orderowe Orderu Orła Białego, Orderu Wojennego Virtuti Militari klasy I. Orderu Odrodzenia Polski klasy I i Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej klasy I nosi się na lewej stronie piersi poniżej odznak orderów i odznaczeń zawieszonych na wstążkach. Gwiazdę

orderu starszego zakłada się powyżej innych gwiazd orderowych.

4. Zamiast odznak orderów zawieszonych na wielkich

wstęgach można nosić same gwiazdy orderowe.

§ 22. 1. Odznaki orderów zawieszone na wstęgach nosi

się w następujący sposób

1) wstęgę, z zawieszonym na niej krzyżem, zakłada się na

szyję tak, aby na ubiorze z kołnierzem wykładanym krzyż

znajdował się poniżej węzła krawata, zaś na ubiorze

z kołnierzem zapinanym pod szyję krzyż znajdował się

pod nasadą kołnierza;

2) na stroju damskim nosi się krzyże zawieszone na kokardzie upiętej ze wstęgi, na lewej stronie piersi, powyżej

innych odznak orderów i odznaczeń zawieszonych na

wstążkach .

2. Gwiazdy orderowe Orderu Odrodzenia Polski klasy II

i Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej klasy II nosi się

pośrodku prawej strony piersi.

3. Zamiast zawieszonych na wstęgach odznak Orderu Odrodzenia Polski klasy II i Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej klasy II można nosić same gwiazdy

orderowe.

§ 23. Odznaki orderów i odznaczeń zawieszone na

55-60 mm nosi się na lewej stronie

piersi z prawa na lewo w następujący sposób

wstążkach długości

1) odznakę pojedynczego albo pierwszego orderu lub

odznaczenia nosi się na ubiorze z kołnierzem wykłada­

nym ponad górną kieszenią, przy czym wstążkę podkłada się do połowy pod klapę kołnierza; na ubiorze

zapinanym pod szyję wstążkę umieszcza się w odległo­

ści około 3 cm od linii zapięcia guzików;

2) od 2 do 4 odznak orderów lub odznaczeń rzędzie bez przerw między wstążkami;

w jednym

-

3) od 5 do 8 odznak orderów lub odznaczeń - w jednym

rzędzie, tak aby zajęły szerokość czterech wstążek umieszczonych obok siebie, przy czym wstążkę drugiej i kolejnych odznak orderów i odznaczeń podkłada się częś­

ciowo pod wstążkę poprzedniej odznaki orderu lub

odznaczenia;

4) większą liczbę odznak orderów lub odznaczeń nosi się

w dwóch lub więcej rzędach, tak aby w pierwszym

rzędzie nie było mniej niż pięć i więcej niż osiem,

a w ostatnim rzędzie nie mniej niż cztery odznaki

orderów lub odznaczeń rozmieszczone na szerokość

czterech wstążek;

5) górny skraj wstążek powinien tworzyć linię poziomą;

6)

rzędy odznak orderów i odznaczeń umieszcza się w ten

sposób, aby górny rząd przykrywał wstążki dolnego

rzędu w całości;

7) okucia nakłada się na wstążkę poziomo.

§ 24. Pełnych odznak orderów i odznaczeń oraz ich

miniaturek, baretek, rozetek i wstążeczek nie nosi się na

ubiorach roboczych i ochronnych oraz na ubiorach o charakterze sportowym.

Rozdział 4

Sposób i okoliczności noszenia miniaturek,

baretek, rozetek i wstążeczek

§ 25. 1. We wszystkich okolicznościach, kiedy nie zakłada się pełnych odznak orderów i odznaczeń, można nosić

ich miniaturki, baretki, rozetki i wstążeczki.

2. Na mundurach zamiast pełnych odznak orderów

i odznaczeń nosi się tylko baretki.

§ 26. 1. W przypadku posiadania tego samego orderu

w dwóch lub więcej klasach, nosi się miniaturkę, baretkę lub

rozetkę najwyższej z posiadanych klas orderu.

2. W przypadku posiadania tego samego odznaczenia

w dwóch lub więcej stopniach, nosi się miniaturkę, baretkę

lub wstążeczkę najwyższego z posiadanych stopni odznaczenia.

3. Nie nosi się jednocześnie

-

pełnej odznaki orderu lub odznaczenia oraz jego miniaturki, baretki, rozetki ani wstążeczki,

-

miniaturki, rozetki ani wstążeczki orderu tej samej klasy

lub odznaczenia tego samego stopnia.

4. Przepis ust. 1 nie dotyczy Orderu Wojennego Virtuti

Militari, którego miniaturki lub baretki wszystkich posiadanych klas można nosić jednocześnie.

§ 27. 1. Miniaturki można nosić jednocześnie

-

z odznakami orderów zawieszonymi na wielkich wstę­

gach i na wstęgach,

-

z gwiazdami orderowymi,

-

ze wstążeczkami.

2. Nosi się jedną lub więcej miniaturek odznak orderów

i odznaczeń.

Poz. 452

3. Miniaturek nie nosi się jednocześnie z pełnymi odznakami orderów i odznaczeń zawieszonymi na wstążkach,

z baretkami ani z rozetką.

4. Miniaturki odznak orderów i odznaczeń o średnicy

15-17 mm nosi się na wstążeczkach długości 25-30 mm

i szerokości 11-13 mm na lewej stronie piersi lub na klapie

ubioru z kołnierzem wykładanym, z prawa na lewo, w jednym

rzędzie .

5. Wyższe klasy orderów oznacza się na wstążeczkach

miniaturek za pomocą rozetek w kolorach wstążki orderowej.

Średnica rozetki wynosi 6-8 mm. W klasach I orderów

rozetki umieszcza się na podkładce metalowej lub z galonika

w kolorze złotym ; w klasach II orderów - na podkładce

metalowej lub z galonika w połowie szerokości w kolorze

złotym, w połowie srebrnym; w klasach I I I orderów na

podkładce metalowej lub z galonika w kolorze srebrnym;

bezpośrednio na wstążeczce.

w klasach IV orderów Podkładkę metalową lub z galonika o wymiarach 6 x 10 mm

umieszcza się na wstążeczce poziomo.

6. Nie umieszcza się rozetki na miniaturkach odznaki

Orderu Wojennego Virtuti Militari klasy III i IV oraz odznaki

Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej klasy IV.

7. Okucia nakłada się na wstążeczki miniaturek poziomo.

§ 28. 1. Baretki nosi się na mundurach na lewej stronie

piersi, z prawa na lewo, w następujący sposób

1) pojedynczą baretkę nosi się na mundurze symetrycznie

nad górną kieszenią;

2) od 2 do 4 baretek nosi się w jednym rzędzie obok siebie

bez przerw między baretkami; jeżeli klapa kołnierza

munduru zakrywałaby całkowicie pierwszą baretkę, wówczas nosi się w tym rzędzie tylko trzy baretki;

3)

powyżej 4 baretek nosi się w dwóch lub więcej rzędach

bezpośrednio jeden pod drugim, w każdym rzędzie po

cztery baretki, przy czym w rzędzie dolnym przy liczbie

mniejszej niż cztery nosi się baretki w ten sposób, aby

znajdowały się symetrycznie pod bezpośrednim rzędem

górnym.

2. Łącznie z baretkami można nosić na lewej stronie

piersi jedną pełną odznakę orderu lub odznaczenia. W tym

przypadku odznakę orderu lub odznaczenia nosi się na

wysokości pierwszej baretki przykrywając ją do połowy.

3. Baretkę sporządza się ze wstążki określonej przepisami dla danego orderu lub odznaczenia. Jej szerokość

równa się szerokości tej wstążki. Szerokość baretek wyż­

szych klas orderów, których odznaki zawieszone są

na wielkich wstęgach i wstęgach , powinna być równa szerokości wstążki orderowej określonej przepisami

dla odznak najniższych klas tych orderów. Można nosić również baretki o jednolitej szerokości wynoszącej

35 mm.

4. Wysokość baretki wynosi 8-10 mm. Baretkę nana podkładkę sukienną lub aksamitną koloru

czarnego albo na podkładkę metalową. Podkładka pod

baretkę powinna być o 2 mm szersza i wyższa od baretki.

kłada się

5. Wyższe klasy orderów oznacza się na baretkach przez

umieszczenie pośrodku nich rozetek w kolorach wstążki

-

orderowej. Średnica rozetki wynosi 6-8 mm. W klasach

I orderów rozetkę umieszcza się na podkładce z galonika

w kolorze złotym; w klasach II orderów - na podkładce

z galonika w połowie szerokości w kolorze złotym, w połowie

srebrnym; w klasach III orderów - na podkładce z galonika

w kolorze srebrnym; w klasach IV orderów - bezpośrednio

na baretce. Podkładkę o wymiarach 6 x 20 mm umieszcza się

na baretce poziomo.

6. Wyższe stopnie odznaczeń oznacza się przez umieszczenie pośrodku baretki, pionowo, galonika szerokości 5 mm

w kolorze złotym lub srebrnym w zależności od stopnia

odznaczenia.

7. Kolejne stopnie Krzyża Zasługi z Mieczami oznacza

-

Poz. 452

1) odznakę orderu lub odznaczenia zawiesza się na kokardzie uwiązanej ze wstążki określonej przepisami

dla danego orderu lub dla odznaczenia. Kokardę z odznaką orderu lub odznaczenia umocowuje się do

drzewca, pod orłem wieńczącym drzewce, od tej strony

płata sztandaru, na której umieszczone jest godło państ ­

wowe lub inne godło (strona główna). Końce wstążki,

zakończone frędzlą koloru złotego, zwisają wzdłuż drzewca i nie powinny być dłuższe niż szerokość płata

sztandaru;

2) większą liczbę odznak orderów i odznaczeń umieszcza

się wzdłuż drzewca z góry na dół według kolejności ich

noszenia.

się przez umieszczenie stosownej wielkości i odpowiedniego

do stopnia odznaczenia koloru mieczy pośrodku baretki, tak

aby ich ostrza skierowane były ku górze.

8. Okucia nakłada się na baretki pionowo. Na baretkach Krzyża Zasługi z Mieczami okucia nakłada się pod

mieczami.

§ 29. 1. Rozetkę można nosić zamiast odznak orderów

oraz odznak wyższych klas orderów.

posiadających jedną klasę

2. Nosi się jedną rozetkę, najstarszego z posiadanych

orderów. Rozetkę można nosić jednocześnie ze wstążecz­

kami.

3. Rozetki nie nosi się z pełnymi odznakami orderów

i odznaczeń, z miniaturkami ani z baretkami.

4. Rozetkę o średnicy 6-8 mm w kolorach wstążki

orderowej nosi się na lewej klapie ubioru z kołnierzem

wykładanym .

5. Rozetkę orderu posiadającego tylko jedną klasę oraz

klas I orderów umieszcza się na podkładce metalowej lub

z galonika w kolorze złotym; klas II orderów - na podkładce

metalowej lub z galonika w połowie szerokości w kolorze

złotym, w połowie srebrnym; klas III orderów - na podkład­

ce metalowej lub z galonika w kolorze srebrnym; klas IV

orderów - bezpośrednio na klapie ubioru. Podkładkę o wymiarach 6 x 14 mm umieszcza się poziomo.

§ 30. 1. Wstążeczki można nosić zamiast odznak naj niższych klas orderów, a także zamiast odznak odznaczeń.

2. Wstążeczki można nosić jednocześnie z miniaturkami

lub z rozetką .

3. Wstążeczek nie nosi się jednocześnie

-

więcej niż dwóch; wtedy wyżej zakłada się wstążeczkę

-

orderu lub odznaczenia starszego,

z pełnymi odznakami orderów i odznaczeń.

4. Wstążeczki o szerokości 4 mm w kolorach okreś­

lonych przepisami dla danego orderu lub odznaczenia umocowuje się między dziurką lewej klapy ubioru z kołnierzem

wykładanym a wewnętrzną stroną tej klapy, ukośnie w dół .

Rozdział 5

Umieszczanie odznak orderów i odznaczeń

na sztandarach

§ 31 . Odznaki orderów i odznaczeń umieszcza się na

sztandarach w następujący sposób

Rozdział 6

Umieszczanie odznak orderów i odznaczeń

na poduszkach żałobnych

§ 32. 1. Odznaki orderów i odznaczeń umieszcza się na

specjalnie do tego celu przeznaczonych poduszkach w następujących okolicznościach

1) jeżeli osoba zmarła dekorowana jest odznakami orderu lub odznaczenia w czasie uroczystości pogrzebowych,

2) w czasie uroczystości pogrzebowych osoby posiadają­

cej ordery lub odznaczenia.

2. Odznaki orderów i odznaczeń umieszcza się na poduszkach w następujący sposób

1) odznakę orderu zawieszoną na wielkiej wstędze (krzyż,

gwiazda) - na oddzielnej poduszce, przy czym wielką

wstęgę z krzyżem upina się wzdłuż brzegów poduszki,

tak aby tworzyła czworobok, w którego środku umieszcza się gwiazdę orderową. Krzyż umieszcza się pośrodku

dolnego brzegu poduszki;

2) odznakę orderu zawieszoną na wstędze (krzyż, gwiazda) - na oddzielnej poduszce, przy czym krzyż ze

wstęgą umieszcza się w rzędzie górnym, a gwiazdę

orderową poniżej;

3) odznakę orderu zawieszoną na wstędze (krzyż) oraz

jedną do czterech odznak orderów i odznaczeń, zawieszonych na wstążkach - na jednej poduszce, przy czym

odznakę orderu zawieszoną na wstędze umieszcza się

w rzędzie górnym;

4) od jednej do ośmiu odznak orderów i odznaczeń zawieszonych na wstążkach - na jednej poduszce w dwóch

rzędach, według kolejności ich noszenia.

3. Odznaki orderów i odznaczeń obcych państw umieszcza się na oddzielnych poduszkach.

Rozdział 7

Przepis końcowy

§ 33. Rozporządzenie wchodzi w życie w dniu wejścia

w życie ustawy o orderach i odznaczeniach.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: L. Wałęsa

-

z 1992 r. Nr 54, poz. 254) wprowadza się następujące

zmiany

1) tytuł rozdzi ału 4 otrzymuje brzmienie: "Nagrody i wyróż­

nienia",

2) skreśla się art. 32,

3) wart. 33 skreśla się wyrazy "lub odznaczony w myśl art.

32".

Poz. 451 i 452

Art. 12. Znosi się tytuły honorowe ustanowione od -

rębnymi przepisami.

Art. 13. Osoby, które zostały wyróżnione tytułami honorowymi przed dniem wejścia w życie ustawy, zachowują

prawo używania związanych z nimi tytułów.

Art. 14. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od

dnia ogłoszenia.

Art. 11. W ustawie z dnia 21 lipca 1990 r. o ustanowieniu Krzyża za udział w Wojnie 1918--1921 (Dz. U. Nr 53,

poz. 307) skreśla się art. 8.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: L. Wałęsa

452

ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 10 listopada 1992 r.

w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak

orderów i odznaczeń.

Na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16

października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. Nr

emalią umieszczony jest złocony monogram "RP". Wymiar

krzyża wynosi 50 mm.

90, poz. 450) zarządza się, co następuje