Obwieszczenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 20 lipca 1992 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Narodowym Banku Polskim.

Narodowy Bank Polski, zwany dalej „NBP”, jest centralnym bankiem państwa.

NBP jest bankiem emisyjnym państwa oraz centralną instytucją kredytową, rozliczeniową

i centralną bankową instytucją dewizową.

W art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o planowaniu społeczno-gospodarczym

(Dz. U. z 1987 r. Nr 4, poz. 26 i Nr 33, poz. 181, z 1988 r. Nr 20, poz. 134 i Nr 41, poz. 327 oraz z 1989 r. Nr 4, poz. 22 i Nr 35, poz. 192) wyrazy «projekt planu kredytowego i projekt założeń polityki pieniężno-kredytowej

państwa» zastępuje się wyrazami «projekt założeń polityki pieniężnej państwa».

Bank Gospodarstwa Krajowego działa do dnia 31 grudnia 1991 r. na dotychczasowych zasadach.

NBP działa na podstawie niniejszej ustawy, a w sprawach, które nie zostały w niej

uregulowane, na podstawie ustawy - Prawo bankowe i innych ustaw.

Prezes Narodowego Banku Polskiego ogłosi w Dzienniku Ustaw jednolite teksty

1)

ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe,

2)

ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim,

z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitych

tekstów i z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów, ustępów i punktów.

W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

(Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161) w art. 85 § 1 w zdaniu przedostatnim wyrazy „Minister Finansów” zastępuje się wyrazami

„Prezes Narodowego Banku Polskiego w porozumieniu z Ministrami Sprawiedliwości i Łączności.”

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

1

NBP działa na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Siedzibą NBP jest m.st. Warszawa.

2

NBP ma osobowość prawną i ma prawo używania pieczęci z wizerunkiem orła, ustalonym

dla godła Rzeczypospolitej Polskiej.

3.

NBP nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1990 r., z wyjątkiem art. 2 pkt 15, który

wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 1990 r.

Prezes NBP ogłosi w Dzienniku Ustaw jednolite teksty

1)

ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania

jednolitego tekstu i z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów, ustępów i punktów,

2)

ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania

jednolitego tekstu i z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów, ustępów i punktów.

1.

Działalność NBP ma na celu w szczególności umacnianie pieniądza polskiego.

2.

NBP współdziała w realizacji polityki gospodarczej państwa.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że

1)

wskaźnik koncentracji kredytów i innych wierzytelności, o których mowa w art. 1 pkt

13 lit. a), stosuje się do umów zawartych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy,

2)

art. 1 pkt 19 wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.; wnioski banków o zabezpieczenie

należności z tytułu udzielonych kredytów lub z tytułu sprzedaży nieruchomości i lokali,

wniesione do dnia 31 grudnia 1991 r., są wolne od opłat sądowych,

3)

przewidziane w art. 1 pkt 24 powołanie rad nadzorczych banków państwowych nastąpi

w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy,

4)

przewidziany w art. 1 pkt 37 wybór przedstawicieli pracowników banków do rad banków

nastąpi w terminie nie przekraczającym trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy,

5)

przewidziane w art. 1 pkt 39 lit. b) upoważnienie banków do dokonywania w ciężar kosztów

odpisów na fundusz ryzyka może być wykonywane od dnia 1 stycznia 1992 r.,

6)

art. 1 pkt 41 nie stosuje się do umów, które zostały zawarte przed dniem wejścia wżycie

niniejszej ustawy,

7)

do kadencji, o której mowa w art. 2 pkt 22, w odniesieniu do Prezesa NBP pełniącego

tę funkcję w dniu wejścia w życie ustawy wlicza się również poprzedzający ten dzień

okres, liczony od dnia powołania.

1

Działalność NBP obejmuje emitowanie znaków pieniężnych Rzeczypospolitej Polskiej,

udzielanie kredytu refinansowego innym bankom, przyjmowanie lokat, przeprowadzanie

rozliczeń pieniężnych, organizowanie obrotu walutami obcymi zgodnie z przepisami ustawy

- Prawo dewizowe, wykonywanie bankowej obsługi budżetu państwa oraz innych czynności

przewidzianych w ustawie.

2.

W zakresie swojej działalności NBP

1)

współdziała w kształtowaniu polityki gospodarczej państwa oraz w jej realizacji, kierując

się ustawami i uchwałami Sejmu,

2

inicjuje kierunki oraz kształtuje politykę pieniężną, w tym także politykę walutową,

kierując się zaleceniami Sejmu,

3)

czuwa nad prawidłowym funkcjonowaniem i rozwojem systemu bankowego,

4)

realizuje interesy państwa w zakresie współpracy z międzynarodowymi instytucjami bankowymi

i bankami zagranicznymi.

1

Prawo emitowania znaków pieniężnych Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje wyłącznie

NBP.

2.

Znakami pieniężnymi są banknoty (bilety NBP) i monety opiewające na złote i grosze.

Znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnym środkiem płatniczym na obszarze Rzeczypospolitej

Polskiej.

1

Wzory i wartość nominalną banknotów (biletów NBP) oraz wzory, wartość nominalną, stop,

próbę i wagę monet, jak również terminy wprowadzania ich do obiegu ustala Prezes NBP.

2

Prezes NBP może wycofać z obiegu poszczególne rodzaje znaków pieniężnych. Po upływie

terminu określonego przez Prezesa NBP znaki te przestają być prawnym środkiem płatniczym

na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej i podlegają wymianie w wyznaczonych przez Prezesa

NBP bankach.

1

Znaki pieniężne, nie odpowiadające wskutek zużycia lub uszkodzenia warunkom ustalonym

przez Prezesa NBP, tracą moc prawnego środka płatniczego na obszarze Rzeczypospolitej

Polskiej i podlegają wymianie.

2.

Zasady i tryb wymiany znaków pieniężnych, o których mowa w ust. 1, określa Prezes

NBP.

1.

Fałszywe znaki pieniężne podlegają zatrzymaniu bez prawa zwrotu ich równowartości.

2

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do fałszywych banknotów i monet opiewających

na waluty obce.

3

Prezes NBP określa zasady i tryb postępowania przy zatrzymaniu fałszywych znaków pieniężnych.

NBP może prowadzić w kraju i za granicą sprzedaż monet, banknotów i numizmatów przeznaczonych

na cele kolekcjonerskie oraz na inne cele, na warunkach i według zasad ustalonych

przez Prezesa NBP.

NBP organizuje obieg gotówkowy oraz podejmuje odpowiednie środki w celu regulowania

ilości pieniądza w obiegu.

(skreślony

Prezes NBP ustala zasady

1)

klasyfikacji obrotów pieniężnych na rachunkach bankowych,

2)

sprawozdawczości z obrotów gotówkowych, dokonywanych z pominięciem rachunków osób

prawnych zobowiązanych do przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem rachunków

bankowych.

1.

NBP współdziała z właściwymi organami władzy i administracji państwowej w ustalaniu

i realizowaniu polityki gospodarczej państwa, mając na względzie w szczególności umacnianie

pieniądza polskiego.

2

NBP opiniuje projekt ustawy budżetowej.

3.

NBP opracowuje okresowe oceny sytuacji pieniężnej państwa i wraz z wnioskami przekazuje

je naczelnym organom władzy i administracji państwowej.

4

Prezes NBP przedstawia Radzie Ministrów i Sejmowi opinie do planu bilansu płatniczego.

1.

Prezes NBP przedkłada Sejmowi raport o stanie pieniądza i projekt założeń NBP w zakresie

polityki pieniężnej na rok następny równocześnie z projektem budżetu państwa przedkładanym

przez rząd.

2.

Założenia polityki pieniężnej uchwala Sejm wraz z ustawą budżetową.

Prezes NBP

1

współdziała z Ministrem Finansów w opracowaniu planu bilansu płatniczego,

2)

opracowuje sprawozdawczy bilans płatniczy oraz bilanse należności i zobowiązań zagranicznych

państwa.

Projekt założeń polityki pieniężnej Prezes NBP przedstawia;

1)

Radzie Ministrów, która zgłasza do niego swoje stanowisko,

2)

Sejmowi wraz ze stanowiskiem Rady Ministrów.

1.

Prezes NBP

1

ustala w drodze zarządzenia stopę rezerw obowiązkowych banków, stopę redyskontową

weksli, oprocentowanie kredytu refinansowego i maksymalną wysokość prowizji pobieranej

przez NBP,

2

przedstawia Sejmowi i Radzie Ministrów

a)

okresowe sprawozdania z realizacji założeń polityki pieniężnej,

b)

sprawozdanie z realizacji bilansu płatniczego,

3

może w przypadku zagrożenia realizacji polityki pieniężnej wprowadzić ograniczenie

wielkości środków pieniężnych, które mogą być oddane przez banki do dyspozycji kredytobiorców

i pożyczkobiorców; ograniczenie to nie narusza umów wcześniej zawartych przez bank,

4

przedstawia Radzie Ministrów kwartalne informacje o wykonaniu bilansu płatniczego.

2

Informacje wymienione w ust. 1 pkt 4 Prezes NBP przedstawia również właściwej komisji

sejmowej.

1.

Banki i inne osoby prawne, jednostki organizacyjne nie będące osobami prawnymi oraz

inne podmioty gospodarcze uczestniczące w obrotach z zagranicą są obowiązane przekazywać,

na żądanie NBP, dane niezbędne do sporządzenia sprawozdawczego bilansu płatniczego

oraz bilansu należności i zobowiązań państwa, a także do opracowania założeń polityki

pieniężnej i okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa na zasadach i w trybie określonym

przez Prezesa NBP.

2.

Dane uzyskiwane przez NBP, w trybie określonym w ust. 1, mogą być wykorzystywane wyłącznie

do celów, o których mowa w tym ustępie.

1.

NBP może udzielać innym bankom kredytu refinansowego w celu uzupełnienia ich zasobów

pieniężnych.

2.

NBP może udzielać kredytu w walutach obcych.

3.

(skreślony

1

Przy udzielaniu kredytu refinansowego NBP kieruje się założeniami polityki pieniężnej

państwa oraz zdolnością banku do spłaty kredytu refinansowego wraz z odsetkami w umownych

terminach spłaty.

2.

Udzielenie kredytu refinansowego następuje na podstawie umowy określającej wysokość

kredytu, termin jego spłaty, oprocentowanie i inne warunki oraz zakres uprawnień NBP

związanych z wykorzystaniem tego kredytu i zabezpieczeniem jego spłaty.

3.

Banki mogą zaciągać kredyt refinansowy za pośrednictwem banku, w którym są zrzeszone.

Kredyt refinansowy może być udzielony

1)

do określonej wysokości w rachunku kredytu,

2)

pod zastaw papierów wartościowych, do wysokości równej określonej części nominalnej

wartości tych papierów,

3)

w innej formie, określonej przez Prezesa NBP.

NBP może przyjmować do redyskonta weksle od innych banków. Prezes NBP ustala warunki,

którym powinny odpowiadać redyskontowane weksle, oraz stopę redyskontową.

1.

Oprocentowanie kredytu refinansowego może być różnicowane, przy uwzględnieniu zdolności

banku do spłaty kredytu wraz z odsetkami w umownych terminach spłaty.

2.

(skreślony

2

Prezes NBP może określić jednolitą dla wszystkich banków relację między kredytem refinansowym

a sumą niepodzielnych funduszy własnych banku zaciągającego kredyt i zgromadzonych

w nim środków pieniężnych. Kredyt refinansowy udzielony bankowi nie może przekraczać

kwoty wynikającej z tej relacji.

Jeżeli sytuacja finansowa banku korzystającego z kredytu refinansowego ulega pogorszeniu

w stopniu zagrażającym terminowej spłacie kredytu albo bank ten nie przestrzega istotnych

postanowień umowy kredytowej, NBP może wypowiedzieć tę umowę i zażądać wcześniejszej

spłaty kredytu w całości lub w części.

1.

Pożyczki i kredyty zaciągnięte przez NBP w zagranicznych instytucjach bankowych i

finansowych mogą być przeznaczone na udzielanie kredytu w walutach obcych innym bankom.

2.

Stosunki pieniężno-kredytowe między NBP a międzynarodowymi instytucjami bankowymi

i finansowymi oraz między NBP a kredytobiorcami, o których mowa w ust. 1, regulują

zawarte między nimi umowy. Do stosunków tych stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego

rozdziału, jeżeli umowa nie stanowi inaczej.

1.

NBP prowadzi rachunki

1

bieżące innych banków,

2)

budżetu i jednostek budżetowych,

3)

określonych przez Prezesa NBP w porozumieniu i Ministrem Finansów państwowych jednostek

organizacyjnych, których środki pieniężne podlegają gromadzeniu w NBP,

4)

innych osób prawnych oraz osób fizycznych za zgodą Prezesa NBP,

5)

do których mają zastosowanie przepisy ustawy - Prawo dewizowe.

2.

Na rachunkach określonych w ust. 1 mogą być gromadzone środki pieniężne płatne na

każde żądanie i lokaty terminowe oraz środki w walutach obcych.

3

NBP dokonuje rozrachunków międzybankowych w zakresie wynikającym z prowadzenia rachunków

bieżących banków.

1.

W celu kształtowania obiegu pieniężnego i działalności kredytowej banków NBP gromadzi

rezerwy obowiązkowe innych banków.

2

Rezerwę obowiązkową stanowi wyrażona w procentach część środków pieniężnych w złotych

i walutach obcych, zgromadzonych na rachunkach związanych z działalnością gospodarczą,

na rachunkach oszczędnościowych i innych rachunkach, z zastrzeżeniem art. 31 ust.

2 pkt

2 i ust. 3.

3

Rezerwy obowiązkowe są obliczane w okresach miesięcznych i gromadzone na rachunku

rezerw w NBP. Prezes NBP może wyrazić zgodę na przekazywanie rezerw obowiązkowych

banków spółdzielczych za pośrednictwem banku państwowo-spółdzielczego, w którym są

one zrzeszone.

4.

Bankowi nie służy prawo dysponowania środkami pieniężnymi, które odprowadził na rachunek

rezerw.

1.

Kwota rezerwy obowiązkowej

1)

nie może przekraczać 30% sumy środków pieniężnych określonych w art. 30 ust. 2,

2

nie podlega oprocentowaniu, jeżeli nie przekracza 10% sumy środków pieniężnych zgromadzonych

na rachunkach, których dotyczy obowiązek odprowadzania rezerw,

3

w części przewyższającej sumę określoną w pkt 2 podlega oprocentowaniu w wysokości

ustalonej przez Prezesa NBP, nie niższej jednak aniżeli 50% stopy redyskontowej weksli;

oprocentowanie to NBP przekazuje w całości na Fundusz Restrukturyzacji i Oddłużenia

Rolnictwa. Rada Ministrów po zasięgnięciu opinii komisji sejmowych określi w drodze

rozporządzenia zasady funkcjonowania tego Funduszu oraz inne źródła jego zasilania.

2

Prezes NBP w drodze zarządzenia

1)

ustala wysokość procentową środków pieniężnych podlegających odprowadzeniu na rachunek

rezerw, z tym że dla każdego rodzaju wkładów rezerwa może być ustalona w innej wysokości,

2)

ustala zasady i tryb odprowadzania środków pieniężnych na rachunek rezerw oraz określa

rodzaje rachunków bankowych, których nie dotyczy obowiązek odprowadzania rezerw, a

ponadto może określić wysokość zapasu gotówki, którego utrzymywanie w kasach bankowych

będzie uważane za równoznaczne z odprowadzeniem na rachunek rezerw.

3

Nie podlegają odprowadzeniu na rachunek rezerw środki przyjęte od innego banku.

1.

Utrzymywanie rezerwy obowiązkowej w wysokości nie niższej od określonej zgodnie z

art. 31 ust. 2 pkt 1 należy do podstawowych obowiązków banków. W razie naruszenia

tego obowiązku bank uiszcza na rzecz NBP odsetki od różnicy między kwotą, która podlegała

odprowadzeniu na rachunek rezerw, a kwotą odprowadzoną na ten rachunek.

2

Stawkę odsetek, o których mowa w ust. 1, ustala Prezes NBP.

NBP ma prawo emitowania bankowych papierów wartościowych.

NBP może kupować w roku budżetowym weksle wystawione przez Skarb Państwa na łączną

kwotę nie wyższą niż 2% planowanych wydatków budżetu państwa.

NBP może być powierzona obsługa pożyczki państwowej, zaciągniętej przez wypuszczenie

papierów wartościowych.

Papiery wartościowe mogą być przyjmowane przez NBP do przechowywania i administrowania.

Narodowy Bank Polski

1)

w zakresie określonym w przepisach ustawy - Prawo dewizowe udziela zezwoleń dewizowych

oraz wykonuje kontrolę dewizową,

2)

udziela zezwoleń na prowadzenie punktów obrotu walutami obcymi oraz sprawuje nadzór

nad ich działalnością,

3)

może udzielać i zaciągać kredyty zagraniczne oraz udzielać i przyjmować poręczenia

i gwarancje w obrotach z zagranicą,

4

może posiadać wartości dewizowe i dokonywać obrotu tymi wartościami na własny rachunek

oraz na rachunek innych podmiotów, jak również wykonywać operacje walutowe i dewizowe

zgodnie z zasadami określonymi w ustawie - Prawo dewizowe i międzynarodowymi porozumieniami,

których uczestnikiem jest Rzeczpospolita Polska,

5)

organizuje współpracę z bankami zagranicznymi,

6)

w zakresie określonym w ustawie kontroluje czynności dewizowe banków.

Interesy Rzeczypospolitej Polskiej w międzynarodowych instytucjach bankowych reprezentuje

Prezes NBP.

1.

Zasady ustalania kursu złotego w stosunku do walut obcych ustala Rada Ministrów na

wniosek Prezesa NBP uzgodniony z Ministrami Finansów i Współpracy Gospodarczej z Zagranicą.

2.

Kursy walut obcych w złotych ustala Prezes NBP i ogłasza NBP.

1

Prezes NBP może upoważnić bank do dokonywania czynności polegających na

1)

dokonywaniu rozliczeń międzynarodowych i innych czynności związanych z udziałem Polski

w międzynarodowych instytucjach bankowych,

2)

finansowaniu, kredytowaniu i rozliczaniu obrotów towarowych i usługowych z zagranicą.

3)

udzielaniu i zaciąganiu kredytów zagranicznych oraz udzielaniu i przyjmowaniu poręczeń

i gwarancji w obrotach zagranicznych,

4)

prowadzeniu obsługi dewizowej i walutowej ludności.

2.

Czynności banków określone w ust. 1 podlegają kontroli NBP.

3.

W razie stwierdzenia, że czynności bankowe, o których mowa w ust. 1, są wykonywane

z naruszeniem przepisów prawa, statutu lub udzielonego upoważnienia, Prezes NBP może

zakazać bankowi dokonywania określonych czynności albo cofnąć w całości lub określonej

części upoważnienie udzielone na podstawie ust. 1.

(skreślony

1.

NBP administruje państwową rezerwą dewizową.

2.

Uruchamianie środków państwowej rezerwy dewizowej następuje na podstawie decyzji Prezesa

Rady Ministrów, podjętej na wniosek Prezesa NBP, w porozumieniu z Ministrem Finansów.

NBP może upoważnić inne niż bank osoby prawne oraz podmioty nie będące osobami prawnymi

do wykonywania obsługi dewizowej i walutowej ludności. Przepisy art. 40 ust. 2 i 3

stosuje się odpowiednio.

W zakresie określonym w ustawie - Prawo bankowe NBP sprawuje nadzór nad działalnością

innych banków.

W ramach nadzoru NBP dokonuje oceny działalności banku w oparciu o zebrane dane oraz

może podejmować czynności określone w ustawie - Prawo bankowe.

Wszelkie uwagi i spostrzeżenia poczynione w ramach nadzoru powinny być przekazywane

prezesowi (prezesowi zarządu) banku i omówione z zarządem banku, a jeżeli czynności

nadzoru były podejmowane w banku - sporządza się protokół określający przedmiot czynności

oraz ustalenia.

1.

Czynności w zakresie nadzoru wykonują upoważnieni pracownicy NBP, którym przysługuje

prawo wstępu na teren banku i jego jednostek organizacyjnych w celu wykonywania tych

czynności.

2

Pracownicy na stanowiskach samodzielnych i kierowniczych nadzoru bankowego powinni

posiadać odpowiednie wykształcenie i doświadczenie zawodowe, w tym co najmniej 5-letni

staż pracy w bankowości.

3

Nadzór bankowy podlega bezpośrednio Prezesowi NBP.

4

Prezes NBP może

1)

upoważnić pracowników innych banków do dokonywania określonych czynności w zakresie

nadzoru nad działalnością banków, na zasadach określonych w ust. 1,

2)

zobowiązać bank do zlecenia niezależnej krajowej jednostce organizacyjnej dokonania

analizy bilansu tego banku.

5

Organizację nadzoru bankowego i tryb jego wykonywania określa Prezes NBP.

Działalnością NBP kieruje Prezes NBP.

1

Prezesa NBP powołuje i odwołuje Sejm na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

2

Kadencja Prezesa NBP trwa 6 lat, licząc od dnia powzięcia uchwały o jego powołaniu.

3

Ta sama osoba nie może być Prezesem NBP dłużej niż przez dwie kolejne kadencje.

4

Prezesa Narodowego Banku Polskiego przed upływem kadencji odwołuje się w razie

1)

zrzeczenia się wykonywania obowiązków,

2)

utraty zdolności do pełnienia powierzonych mu obowiązków na skutek długotrwałej choroby,

trwającej co najmniej 3 miesiące,

3)

skazania prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa,

4)

orzeczenia wyrokiem Trybunału Stanu zakazu zajmowania kierowniczych stanowisk lub

pełnienia funkcji związanych ze szczególną odpowiedzialnością w organach państwowych.

5

Uchwała Sejmu o pociągnięciu do odpowiedzialności konstytucyjnej Prezesa Narodowego

Banku Polskiego powoduje zawieszenie go w czynnościach.

6

Wiceprezesów NBP powołuje i odwołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek

Prezesa NBP, a pozostałych członków Zarządu NBP - Prezes NBP.

7

Wynagrodzenie Prezesa i wiceprezesów NBP ustalane jest zgodnie z przepisami o wynagrodzeniu

osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, z tym że wynagrodzenie ustala się

na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w sektorze bankowym.

Prezes NBP uczestniczy w posiedzeniach Sejmu i Rady Ministrów.

1.

Zarząd NBP składa się z Prezesa NBP, wiceprezesa - pierwszego zastępcy Prezesa NBP,

wiceprezesów NBP oraz członków.

2.

Zarząd NBP rozpatruje główne zagadnienia z zakresu działalności NBP i podejmuje uchwały

niezbędne do wykonywania zadań NBP, dotyczące w szczególności

1

bilansu płatniczego,

2)

funkcjonowania systemu kredytowego i pieniężnego,

3

polityki pieniężnej,

4)

obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych,

5)

projektów podstawowych aktów normatywnych i przepisów dotyczących działalności NBP,

6)

okresowych ocen sytuacji pieniężnej państwa,

7)

polityki stopy procentowej,

8)

prowizji i opłat bankowych,

9

bilansów oraz planów finansowych NBP,

10)

polityki kadrowej i płacowej NBP,

11)

organizacji i rachunkowości,

12)

instrumentów oddziaływania NBP na inne banki,

13)

rocznych sprawozdań z działalności NBP,

3.

W razie nieobecności Prezesa NBP jego funkcje pełni wiceprezes - pierwszy zastępca

Prezesa NBP.

4.

Wiceprezesi NBP nadzorują i kierują wyznaczonymi przez Prezesa NBP odcinkami pracy.

5.

Szczegółowy zakres i tryb działania Zarządu NBP oraz tryb podejmowania uchwał określa

regulamin wydany przez Prezesa NBP.

Prezes NBP

1)

ustala jednolite zasady rachunkowości, typowy plan kont dla banków oraz jednolite

zasady rozrachunków międzybankowych i numeracji jednostek organizacyjnych banków,

a także zasady, zakres i terminy przekazywania do NBP informacji przez banki,

2

realizuje zadania wynikające z przepisów o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej

Polskiej oraz nadzoruje i koordynuje działalność innych banków w tym zakresie,

3)

w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Ministrem Obrony Narodowej ustala

zasady przechowywania wartości pieniężnych w bankach i przedsiębiorstwach produkujących

znaki pieniężne oraz transportowania tych wartości przez banki i te przedsiębiorstwa,

4

w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych ustala wymagania, jakim powinny odpowiadać

stosowane w bankach i uspołecznionych jednostkach organizacyjnych środki ochrony wartości

pieniężnych.

1.

Prezes NBP na podstawie upoważnień ustawowych wydaje zarządzenia, które są ogłaszane

w Monitorze Polskim, z wyjątkiem zarządzeń określonych w ust. 2 oraz w art. 54 ust.

1 pkt 1.

2.

Prezes NBP wydaje zarządzenia wewnętrzne, instrukcje służbowe oraz inne przepisy regulujące

działalność i organizację NBP.

1.

Prezes NBP wydaje Dziennik Urzędowy Narodowego Banku Polskiego, w którym publikowane

są w szczególności

1)

zarządzenia Prezesa NBP dotyczące wyłącznie funkcjonowania banków,

2)

(skreślony

2

bilanse NBP i innych banków państwowych,

3

obwieszczenia w sprawie utworzenia, likwidacji i upadłości banku,

4

obwieszczenia NBP dotyczące oprocentowania kredytu refinansowego i stawki odsetek,

o której mowa w art. 32 ust. 2, oraz stopy redyskontowej weksli.

2.

Za zgodą Prezesa NBP w Dzienniku Urzędowym Narodowego Banku Polskiego mogą być publikowane

także regulaminy banków.

Na zabezpieczenie zaciągniętych kredytów bądź udzielonego poręczenia lub gwarancji

NBP może ustanowić zastaw na poszczególnych składnikach swego majątku.

1.

Egzekucja należności pieniężnych, przypadających od NBP; jest niedopuszczalna.

2.

Wierzyciel NBP, w celu otrzymania należności pieniężnych, składa tytuł egzekucyjny

sądowy, arbitrażowy lub administracyjny bezpośrednio w NBP, który jest obowiązany

bezzwłocznie należność uiścić.

NBP, na równi z jednostkami budżetowymi, korzysta ze zwolnienia od podatków oraz od

opłat sądowych i skarbowych.

1

W odniesieniu do związanych z działalnością własną banku

1)

przedsiębiorstw państwowych NBP spełnia funkcje organu założycielskiego w rozumieniu

przepisów ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych

(Dz. U. z 1987 r. Nr 35, poz. 201),

2)

jednostek badawczo-rozwojowych NBP spełnia funkcje organu nadzoru w rozumieniu przepisów

ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych

(Dz. U. Nr 36, poz. 170, z 1987 r. Nr 22, poz. 128 i z 1988 r. Nr 41, poz. 328).

2

W odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych i jednostek badawczo-rozwojowych określonych

w ust. 1 NBP

1)

może nakładać obowiązek wykonania zadań nie przewidzianych w planach, zapewniając

potrzebne do tego celu środki,

2)

powołuje i odwołuje dyrektora.

NBP inicjuje i organizuje badania naukowe oraz prowadzi działalność wydawniczą w zakresie

wynikającym z zadań banków, współpracując w tych sprawach z instytucjami naukowymi.

1.

Przy Prezesie NBP działają w charakterze organów opiniodawczo-doradczych Rada Ekonomiczna

i Rada Naukowa.

2.

Prezes NBP ustala liczbę członków organów wymienionych w ust. 1 oraz powołuje i odwołuje

przewodniczącego i ich członków spośród przedstawicieli środowisk przemysłowo-handlowych,

finansowych i naukowych, z tym że powołanie przewodniczącego i członków Rady Ekonomicznej

następuje po zasięgnięciu opinii właściwej komisji sejmowej.

3.

Rada Ekonomiczna i Rada Naukowa działają na podstawie regulaminów wydanych przez Prezesa

NBP.

1.

Prezes NBP jest przełożonym wszystkich pracowników NBP. Prawa i obowiązki pracowników

NBP określają Kodeks pracy oraz ustalona przez Radę Ministrów, w drodze rozporządzenia, pragmatyka służbowa.

2.

Prezes NBP

1

mianuje pracowników NBP na stanowiska, których obsadę zastrzegł do swojej decyzji,

i odwołuje ich z tych stanowisk,

2)

udziela pełnomocnictw i ustala sposób podpisywania dokumentów w NBP.

1.

Do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych NBP są upoważnieni

1)

Prezes NBP,

2)

dwie osoby działające łącznie spośród

a)

pozostałych członków Zarządu NBP,

b)

pełnomocników powołanych przez Prezesa NBP lub osobę przez niego do tego upoważnioną,

działających w granicach udzielonych im pełnomocnictw.

2.

Do wykonywania czynności określonego rodzaju lub czynności szczególnych osoby wymienione

w ust. 1 mogą ustanowić pełnomocnika działającego samodzielnie w granicach udzielonego

pełnomocnictwa.

1.

NBP wykonuje zadania przez Centralę, oddziały okręgowe i inne jednostki organizacyjne

NBP.

2.

Rewizję działalności jednostek organizacyjnych NBP przeprowadza aparat rewizyjny NBP,

powołany przez Prezesa NBP. Organizację, zadania oraz zakres działalności aparatu

rewizyjnego NBP ustala Prezes NBP.

1.

W skład Centrali NBP wchodzą departamenty i inne równorzędne komórki organizacyjne.

2.

Decyzje o powołaniu, przekształceniu i likwidacji komórek organizacyjnych Centrali,

oddziałów okręgowych i innych jednostek organizacyjnych NBP podejmuje Prezes NBP.

Centrala NBP wykonuje zadania NBP, z wyjątkiem zadań powierzonych oddziałom okręgowym

i innym jednostkom organizacyjnym.

(skreślony

Szczegółowy zakres działania oraz organizację wewnętrzną Centrali i innych jednostek

organizacyjnych NBP określają regulaminy wydawane przez Prezesa NBP.

Funduszami własnymi NBP są: fundusz statutowy, fundusz rezerwowy, fundusz środków

trwałych i fundusze specjalne.

Fundusz statutowy NBP wynosi 2 biliony zł i tworzony jest z odpisów z rocznego zysku.

Fundusz rezerwowy NBP tworzony jest z odpisów z rocznego zysku do wysokości funduszu

statutowego. Fundusz rezerwowy przeznaczony jest na pokrycie mogących powstać strat

bilansowych. Dalsze wpływy na fundusz rezerwowy mogą być dokonywane tylko wówczas,

gdy fundusz rezerwowy został w całości lub w części zużyty na pokrycie strat bilansowych.

Fundusz środków trwałych NBP stanowi pokrycie wartości środków trwałych, wartości

niematerialnych i prawnych oraz innych wartości trwałych, pomniejszonych o wartość

ich zużycia. Zwiększenie lub zmniejszenie stanu tego funduszu następuje w wyniku zmiany

wartości rzeczywistej środków trwałych.

1.

Funduszami specjalnymi NBP są

1)

fundusz inwestycyjny,

2)

fundusz dewizowy,

3)

fundusz ryzyka,

4)

fundusz premiowy,

5)

zakładowy fundusz nagród,

6)

zakładowy fundusz socjalny,

7)

zakładowy fundusz mieszkaniowy,

8)

fundusz postępu techniczno-ekonomicznego,

9)

fundusz zapomóg.

2.

Fundusz inwestycyjny tworzony jest z odpisów amortyzacyjnych środków trwałych oraz

wartości niematerialnych i prawnych, likwidacji i sprzedaży środków trwałych oraz

z innych źródeł określonych odrębnymi przepisami. Fundusz ten uzupełniany jest odpisem

z rocznego zysku. Fundusz inwestycyjny przeznaczony jest na finansowanie nakładów

związanych z uruchomieniem nowych jednostek organizacyjnych NBP, modernizacją bądź

rozbudową istniejących jednostek organizacyjnych oraz na zakupy maszyn i urządzeń.

Decyzje o inwestycjach własnych podejmuje Prezes NBP.

3.

Fundusz dewizowy NBP tworzony jest z odpisów z rocznego zysku w wysokości wpływów

uzyskiwanych przez NBP z tytułu własnych operacji walutowo-dewizowych, 50% premii

uzyskiwanych w dewizach ze sprzedaży monet i numizmatów oraz z dywidend z tytułu udziałów

w instytucjach zagranicznych. Fundusz dewizowy przeznaczony jest na zakup niezbędnych

dla NBP maszyn specjalistycznych, urządzeń, części do maszyn i zakup materiałów eksploatacyjnych

oraz na inne wydatki dewizowe związane z prowadzoną działalnością.

4.

Fundusz ryzyka NBP jest tworzony z odpisów z rocznego zysku. Fundusz ryzyka przeznaczony

jest na pokrycie

1)

kosztów różnic kursowych oraz strat mogących powstać z tytułu obsługi pożyczek Banku

Światowego oraz międzynarodowych instytucji finansowych,

2)

nie zawinionych różnic powstałych w rozliczeniach z bankami zagranicznymi z tytułu

własnych operacji walutowo-dewizowych.

5.

Fundusz premiowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku w wysokości dostosowanej

do planowanego funduszu wynagrodzeń. Fundusz premiowy przeznaczony jest na wypłatę

premii regulaminowych dla pracowników NBP.

6.

Zakładowy fundusz nagród, zakładowy fundusz socjalny i zakładowy fundusz mieszkaniowy

tworzone są na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

7.

Fundusz postępu techniczno-ekonomicznego NBP tworzony jest z narzutów obciążających

koszty działalności NBP. Fundusz postępu techniczno-ekonomicznego przeznaczony jest

na finansowanie racjonalizacji stosowanych metod i technik pracy, a w szczególności

na finansowanie prac badawczych, rozwojowych i wdrożeniowych w zakresie postępu techniczno-organizacyjnego,

wytwarzanie i zakupy prototypowych maszyn i urządzeń, zwłaszcza służących emisji znaków

pieniężnych, mechanizacji i automatyzacji operacji bankowych, obsługi klientów i zabezpieczenia

mienia bankowego.

8.

Fundusz zapomóg NBP tworzony jest w ciężar kosztów NBP w wysokości ustalanej przez

Prezesa NBP. Fundusz zapomóg przeznaczony jest na zapomogi dla pracowników NBP.

9.

Wysokość odpisu z rocznego zysku na fundusz określony w ust. 1 pkt 4 oraz wysokość

narzutów, z których tworzone są fundusze określone w ust. 1 pkt 8 i 9, ustala Prezes

NBP, a wysokość odpisów z rocznego zysku na fundusze określone w ust. 1 pkt 1 i 3

ustala Prezes NBP w porozumieniu z Ministrem Finansów.

10.

Prezes NBP w porozumieniu z Ministrem Finansów może tworzyć inne fundusze specjalne.

11

Zasady wykorzystania funduszy: inwestycyjnego, dewizowego, ryzyka i postępu techniczno-ekonomicznego

ustala Prezes NBP, a funduszu premiowego i funduszu zapomóg - Prezes NBP, w porozumieniu

ze związkami zawodowymi.

12.

Zasady wykorzystywania zakładowych funduszy nagród, socjalnego i mieszkaniowego regulują

odrębne przepisy.

1.

NBP prowadzi własną gospodarkę finansową zgodnie z założeniami polityki społeczno-gospodarczej

państwa, uchwalanymi przez Sejm.

2.

Plan finansowy NBP uchwala na każdy rok Zarząd NBP.

1.

Wielkość środków na wynagrodzenia ustalana jest corocznie w planie finansowym NBP,

z uwzględnieniem poziomu płac w sektorze bankowym.

2.

Zasady wynagradzania pracowników NBP ustala Prezes NBP.

NBP prowadzi rachunkowość według planu kont i jednolitych zasad rachunkowości, ustalanych

przez Prezesa NBP.

1.

Rada Ministrów, na wniosek Ministra Finansów, powołuje komisję rewizji bilansu NBP,

której zadaniem jest zbadanie i ocena bilansu rocznego.

2.

Prezes NBP w terminie do 30 kwietnia roku następnego po okresie sprawozdawczym przedstawia

do zatwierdzenia Radzie Ministrów bilans NBP.

3.

Roczne sprawozdanie z działalności NBP Prezes NBP przedstawia do rozpatrzenia Sejmowi.

Część zysku bilansowego NBP, po dokonaniu przewidzianych w ustawie odpisów na fundusze,

podlega odprowadzeniu do budżetu państwa w terminie 30 dni od daty zatwierdzenia bilansu

NBP przez Radę Ministrów.

(skreślony

1.

Zadania NBP określone w ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. - Prawo bankowe

(Dz. U. Nr 7, poz. 56, z 1983 r. Nr 71, poz. 318 i z 1987 r. Nr 33, poz. 181) oraz w ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o statucie Narodowego Banku Polskiego

(Dz. U. Nr 7, poz. 57, z 1985 r. Nr 32, poz. 141 i Nr 36, poz. 170 oraz z 1986 r. Nr 39, poz. 192), polegające na otwieraniu i prowadzeniu rachunków bankowych dla jednostek gospodarki

uspołecznionej, prowadzeniu rozliczeń pieniężnych tych jednostek oraz udzielaniu im

kredytów, przechodzą do zakresu działania banków państwowych rozpoczynających działalność,

zwanych dalej „bankami państwowymi”.

2.

Jednostki organizacyjne wykonujące zadania określone w ust. 1 zostają wydzielone z

NBP i włączone w skład banków państwowych przejmujących te zadania.

3.

Pracownicy jednostek organizacyjnych określonych w ust. 2 oraz pracownicy innych jednostek

i komórek organizacyjnych NBP, których listę ustali Prezes NBP, stają się z mocy prawa

pracownikami banków państwowych. Do praw i obowiązków tych pracowników stosuje się

przepisy pragmatyki służbowej NBP.

4.

Prezes NBP ustali

1)

szczegółowy zakres zadań przechodzących z NBP do zakresu działania poszczególnych

banków państwowych,

2)

jednostki organizacyjne podlegające wydzieleniu z NBP wraz ze składnikami majątkowymi

i przekazaniu poszczególnym bankom państwowym,

3)

zakres, w jakim poszczególne banki państwowe przejmą wierzytelności i długi NBP, oraz

uprawnienia i obowiązki wynikające z umów zawartych przez NBP,

4)

wielkość kwot, jakie NBP przekaże poszczególnym bankom państwowym na utworzenie lub

powiększenie ich funduszy statutowego i rezerwowego oraz określonych funduszy specjalnych,

5)

tymczasową strukturę organizacyjną poszczególnych banków państwowych oraz tryb przejęcia

przez nie z NBP składników majątkowych.

1.

Z zastrzeżeniem art. 29 NBP przekaże innym bankom na warunkach uzgodnionych z tymi

bankami w terminie do dnia 30 czerwca 1992 r. prowadzenie rachunków osób prawnych

i fizycznych, w tym obsługi dewizowej i walutowej ludności.

2.

Przepis ust. 1 nie narusza uprawnień klientów NBP gwarantowanych przez ustawę lub

umowę rachunku bankowego, z tym jednak że wypowiedzenie umowy rachunku w związku z

jego realizacją uważa się za dokonane z ważnych powodów.

3.

Banki przejmujące od NBP czynności określone w ust. 1

1)

zapewnią dalsze prowadzenie rachunków bankowych,

2)

zawiadomią posiadaczy rachunków bankowych określonych w pkt 1 o ich przejęciu oraz

o trybie, w jakim będzie następować wykonywanie zleceń.

Traci moc ustawa z dnia 26 lutego 1982 r. o statucie Narodowego Banku Polskiego

(Dz. U. Nr 7, poz. 57, z 1985 r. Nr 32, poz. 141 i Nr 36, poz. 170 oraz z 1986 r. Nr 39, poz. 192).

1.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w niniejszej ustawie obowiązują

dotychczasowe przepisy wykonawcze, o ile nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy.

2.

Prezes NBP w terminie do 30 września 1989 r. ogłosi w Dzienniku Urzędowym Narodowego

Banku Polskiego wykaz obowiązujących dotychczasowych przepisów wykonawczych.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia,