Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 21 maja 1963 r. o dyscyplinie wojskowej oraz o odpowiedzialności za przewinienia dyscyplinarne i za naruszenia honoru i godności żołnierskiej.

1.

Dyscyplina wojskowa zobowiązuje żołnierza do przestrzegania Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i innych ustaw oraz wydanych na ich podstawie rozporządzeń i zarządzeń dotyczących

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także regulaminów i rozkazów wydanych przez

Ministra Obrony Narodowej, jak również rozkazów przełożonych.

2.

Podstawą dyscypliny wojskowej jest miłość Ojczyzny, wierność Narodowi, niezłomność

w dotrzymywaniu przysięgi wojskowej, świadomość potrzeby jak najlepszego służenia

Rzeczypospolitej Polskiej, poczucie osobistej odpowiedzialności za powierzony obowiązek

obrony państwa, szczególna cześć i przywiązanie do symboli Państwa Polskiego i jego

Sił Zbrojnych oraz szacunek i pełne zaufanie do przełożonych.

1.

Żołnierz jest obowiązany wypełniać konstytucyjne obowiązki obywateli Rzeczypospolitej

Polskiej oraz postępować zgodnie z rotą złożonej przysięgi wojskowej.

2.

Zasady etyki oraz honoru i godności oficerów zawodowych określa Kodeks Honorowy Oficera

Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przyjęty przez zebrania oficerskie

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Obowiązkiem przełożonych jest utrzymywanie dyscypliny wojskowej wśród podwładnych

im żołnierzy

2.

Przełożonym przysługuje prawo stosowania środków wychowawczych niezbędnych dla utrzymania

dyscypliny wojskowej.

3.

Środkami wychowawczymi są w szczególności wyróżnienia i kary dyscyplinarne.

1.

W umacnianiu dyscypliny wojskowej współdziałają z przełożonym kolektywy żołnierskie.

2.

Kolektywy żołnierskie dążą w szczególności, poprzez odpowiednie oddziaływania wychowawcze,

do zapewnienia przestrzegania przez żołnierzy porządku wojskowego i zapobiegania naruszeniom

dyscypliny wojskowej.

3.

Szczegółowe zadania oraz zasady i formy działania kolektywów żołnierskich określa

Minister Obrony Narodowej.

1.

W razie nieposłuszeństwa lub oporu ze strony żołnierza przełożony albo starszy stopniem

jest obowiązany zastosować środki niezbędne do wymuszenia posłuchu dla rozkazu, do

którego wydania był uprawniony.

2.

W sytuacji bojowej przełożony albo starszy stopniem ma prawo użyć broni przeciwko

żołnierzowi, który odmawia posłuszeństwa, porzuca broń lub samowolnie opuszcza stanowisko,

jeżeli okoliczności wymagają natychmiastowego przeciwdziałania, a inne środki nie

są wystarczające.

1.

Wyróżnień udziela się żołnierzom za dokonanie czynu świadczącego o męstwie lub odwadze,

za poważne osiągnięcia w wykonywaniu zadań służbowych oraz żołnierzom, którzy przodują

w służbie, wyróżniają się troską o mienie wojskowe albo posiadają inne zasługi lub

osiągnięcia.

2.

Wyróżnień udziela się również jednostkom i pododdziałom wojskowym za osiągnięcia bojowe

lub wysoki stopień gotowości bojowej oraz za bardzo dobre wyniki szkoleniowe, a także

za uzyskanie wybitnych osiągnięć w wykonywaniu innych zadań służbowych.

1.

Żołnierzom mogą być udzielane następujące wyróżnienia.

1)

pochwała,

2)

pochwała w rozkazie,

3)

krótkoterminowy urlop,

4)

nagroda rzeczowa lub pieniężna,

5)

pismo pochwalne ze zdjęciem żołnierza na tle rozwiniętego sztandaru jednostki lub

bandery wojennej,

6)

list gratulacyjny,

7)

dyplom uznania,

8)

nagrodzenie bronią palną lub białą z dedykacją

9)

nadanie wyróżniającego tytułu i odznaki wzorowego żołnierza,

10)

wpisanie nazwiska i zasług do kroniki jednostki albo do księgi zasłużonych,

11)

wyznaczenie na wyższe stanowisko służbowe

12)

mianowanie na kolejny stopień wojskowy

13)

nadanie medalu,

14)

wpisanie nazwiska i zasług do „Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich”

2.

Wyróżnieniem jest także wcześniejsze skreślenie poprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej

3.

Jednostkom i pododdziałom wojskowym mogą być udzielane następujące wyróżnienia

1)

pochwała w rozkazie,

2)

nagroda rzeczowa lub pieniężna,

3)

dyplom uznania,

4)

nadanie miana przodującego oddziału lub innego zaszczytnego miana,

5)

nadanie medalu pamiątkowego

4.

Minister Obrony Narodowej może ustanawiać w drodze rozporządzenia również inne rodzaje

wyróżnień udzielanych żołnierzom oraz jednostkom i pododdziałom wojskowym.

Niezależnie od wyróżnień udzielanych przez przełożonych mogą być przedstawiane wnioski

o nadanie żołnierzom lub jednostkom wojskowym orderów lub odznaczeń albo odznak w

przypadkach i na zasadach określonych w odrębnych ustawach

Przepisy art. 6-8 stosuje się odpowiednio do studentów szkół wyższych odbywających

zajęcia wojskowe w studium wojskowym w czasie trwania studiów

Uprawnienia poszczególnych przełożonych w zakresie udzielania wyróżnień oraz zasady

i tryb ich udzielania określa regulamin dyscyplinarny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej

Polskiej.

1.

Każde naruszenie dyscypliny wojskowej jest przewinieniem dyscyplinarnym.

2.

Za przewinienia dyscyplinarne przełożeni wymierza żołnierzom kary dyscyplinarne, jeżeli

inne środki wychowawcze nie są wystarczające.

Odpowiedzialności dyscyplinarnej podlegają

1)

żołnierze w czynnej służbie wojskowej,

2)

studenci, o których mowa w art. 9 - za przewinienia dyscyplinarne popełnione podczas

odbywania zajęć wojskowych lub w związku z nimi,

3)

jeńcy wojenni i inne osoby w przypadkach i na zasadach przewidzianych w odrębnych

ustawach lub w umowach międzynarodowych.

1.

Żołnierzom mogą być wymierzane następujące kary dyscyplinarne

1)

upomnienie,

2)

nagana,

3)

nagana w rozkazie,

4)

nagana z ostrzeżeniem

5)

zakaz opuszczania miejsca zakwaterowania przez czas określony,

6)

pozbawienie wyróżniającego tytułu i odznaki wzorowego żołnierza,

7)

areszt do 14 dni,

8)

ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym,

9)

wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe,

10)

ostrzeżenie o niepełnej przydatności do zawodowej służby wojskowej,

11)

obniżenie stopnia wojskowego,

12)

wydalenie ze służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego,

13)

usunięcie z zawodowej służby wojskowej,

14)

pozbawienie posiadanego stopnia wojskowego.

2.

Niezależnie od kar wymienionych w ust. 1 można ponadto wymierzyć karę zakazu prowadzenia

pojazdów mechanicznych na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Karę tę wymierza się tylko

za czyn polegający na naruszeniu przepisów o ruchu drogowym, za który odrębna ustawa

przewiduje orzeczenie takiej kary.

3.

Jeżeli koniec kary, o której mowa w ust. 2, upływa po zwolnieniu żołnierza z czynnej

służby wojskowej, może on w terminie trzydziestu dni od dnia zwolnienia z tej służby

wystąpić do sądu wojskowego właściwego ze względu na siedzibę jednostki wojskowej,

w której żołnierz pełnił służbę, z wnioskiem o uchylenie kary. Od orzeczenia sądu

odwołanie nie przysługuje. Szczegółowe zasady i tryb postępowania w tych sprawach

określa Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości w drodze

rozporządzenia.

4.

Wykonanie kary aresztu można zawiesić na okres od dwóch do sześciu miesięcy.

5.

W stosunku do oficerów i chorążych w czynnej służbie wojskowej oraz podoficerów zawodowych

kara obniżenia lub pozbawienia posiadanego stopnia wojskowego może być wymierzona

wyłącznie na wniosek sądu honorowego.

1.

Za przewinienie dyscyplinarne można ukarać tylko jeden raz i wymierzyć tylko jedną

karę dyscyplinarną.

2.

W razie jednoczesnego karania za kilka przewinień wymierza się za te przewinienia

jedną karę odpowiednio surowszą.

3.

Przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się w szczególności pobudki czynu,

stopień winy i wagę popełnionego przewinienia, dotychczasowe zachowanie się winnego

oraz okres pełnienia czynnej służby wojskowej.

1.

Nie można karać dyscyplinarnie po upływie sześciu miesięcy od dnia popełnienia przewinienia

dyscyplinarnego.

2.

Termin określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli

1)

wymierzenie kary dyscyplinarnej mą nastąpić w związku z odmową wszczęcia postępowania

karnego, umorzeniem lub warunkowym umorzeniem tego postępowania albo zaniechaniem

przez sąd zastosowania środków wychowawczych lub poprawczych,

2)

przewinienie dyscyplinarne zostało ujawnione w wyniku działalności organów kontroli,

3)

wpłynął wniosek sądu honorowego lub koleżeńskiego o wymierzenie kary dyscyplinarnej.

3.

W przypadkach określonych w ust. 2 kara dyscyplinarna nie może być wymierzona po upływie

trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu lub postanowienia prokuratora

wojskowego albo od dnia przekazania dowódcy jednostki wojskowej wniosków z przeprowadzonej

kontroli. Kary dyscyplinarnej nie można jednak wymierzyć po upływie jednego roku od

dnia popełnienia przewinienia.

Do czasu trwania czynnej służby wojskowej nie zalicza się okresu, na który żołnierz

samowolnie opuścił swoją jednostkę lub wyznaczone miejsce przebywania albo przez który

samowolnie poza nimi pozostawał. Jednakże okres ten można zaliczyć do czasu trwania

czynnej służby wojskowej, jeżeli w późniejszym okresie żołnierz wyróżnił się wzorową

służbą i kara dyscyplinarna wymierzona za to przewinienie została skreślona w drodze

wyróżnienia.

Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawach zmienianych niniejszą

ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie

niniejszej ustawy, zachowują moc przepisy dotychczasowe.

1.

Jeżeli względy dyscypliny wojskowej tego wymagają, można zatrzymać żołnierza naruszającego

dyscyplinę wojskową i osadzić go w izbie zatrzymań na czas nie przekraczający 48 godzin.

2.

Żołnierzowi zatrzymanemu na podstawie ust. 1 przysługują uprawnienia przewidziane

dla osoby zatrzymane; w Kodeksie postępowania karnego, z tym że zażalenie na zatrzymanie przysługuje do właściwego miejscowo sądu wojskowego.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Zakres stosowania kar dyscyplinarnych w zależności od charakteru służby i posiadanego

przez żołnierza stopnia wojskowego, sposób wyjaśniania okoliczności i skutków popełnionego

przewinienia, tryb wymierzania kar i uprawnienia przełożonych oraz zasady wykonywania

i skreślania kar określa regulamin dyscyplinarny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

2.

Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Ministrem

Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, regulamin wykonywania kary dyscyplinarnej

aresztu.

1.

Żołnierze pełniący zawodową lub okresową służbę wojskową oraz oficerowie i chorążowie

odbywający ćwiczenia wojskowe ponoszą odpowiedzialność przed sądami honorowymi za

czyny, które naruszają honor i godność żołnierską.

2, Sądy honorowe są wybieralne.

1.

Sądy honorowe orzekają na mocy przekonania opartego na swobodnej ocenie dowodów, kierując

się zasadami honoru i godności żołnierskiej oraz przepisami ustawy i przepisami wydanymi

na jej podstawie.

2.

Przy orzekaniu członkowie sądów honorowych są niezawiśli.

1.

Sądy honorowe wszczynają postępowanie

1)

na wniosek właściwego przełożonego,

2)

z własnej inicjatywy albo na wniosek kolektywu żołnierskiego,

3)

na wniosek sądu lub prokuratora wojskowego,

4)

na pisemny wniosek oficera, chorążego lub podoficera albo skargę osoby cywilnej pokrzywdzonej

czynem stanowiącym naruszenie honoru i godności żołnierskiej

2.

Nie można wszcząć postępowania przed sądem honorowym, jeżeli od dnia popełnienia czynu

naruszającego honor i godność żołnierską upłynie okres jednego roku.

3.

Jeżeli sprawa była przedmiotem postępowania karnego, postępowanie przed sądem honorowym

nie może być wszczęte po upływie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia

sądu lub postanowienia prokuratora wojskowego kończącego postępowanie karne. W tym

przypadku termin określony w ust. 2 nie ma zastosowania.

1.

Jeżeli sąd honorowy nie dopatrzy się winy oficera, chorążego lub podoficera co do

zarzucanych mu czynów, orzeka o uniewinnieniu.

2.

W razie uznania, że oficer, chorąży lub podoficer jest winny zarzucanych mu czynów,

sąd honorowy orzeka o winie i stosuje środki wychowawcze w postaci

1)

upomnienia,

2)

nagany,

3)

surowej nagany.

3.

Jeżeli według oceny sądu honorowego środki wychowawcze wymienione w ust. 2 są niewspółmierne

do wagi popełnionego czynu, sąd orzeka o winie oficera, chorążego lub podoficera i

występuje do właściwego organu z wnioskiem

1)

o wymierzenie kary dyscyplinarnej zakazu opuszczania przez czas określony miejsca

zakwaterowania,

2)

o wymierzenie kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do zawodowej

służby wojskowej, obniżenia stopnia wojskowego, usunięcia z zawodowej służby wojskowej

albo pozbawienia posiadanego stopnia wojskowego żołnierza do stopnia pułkownika (komandora)

włącznie,

3)

o pozbawienie stopnia oficerskiego wyższego niż stopień pułkownika (komandora).

4.

Sąd honorowy nie wydaje orzeczenia, lecz kieruje sprawę do właściwego prokuratora

wojskowego celem wszczęcia postępowania karnego, jeżeli według oceny sądu czyn popełniony

przez oficera, chorążego lub podoficera zawiera znamiona przestępstwa.

5.

Stosując środki wychowawcze lub występując z wnioskami, o których mowa w ust. 3, sąd

honorowy może zobowiązać ponadto oficera, chorążego lub podoficera do przeproszenia

pokrzywdzonego, a także do naprawienia wyrządzonej szkody.

Szczegółową organizację sądów honorowych, właściwość, skład i sposób wybierania tych

sądów, zasady i tryb postępowania przy rozpatrywaniu spraw i orzekaniu, zasady i tryb

wnoszenia i rozpatrywania odwołań oraz wykonywania orzeczeń sądów honorowych, zakres

i sposób sprawowania nadzoru nad sądami honorowymi, jak również właściwość organów

wojskowych w tych sprawach określa Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.

Szeregowi oraz podoficerowie w czynnej służbie wojskowej nie podlegający właściwości

sądów honorowych ponoszą odpowiedzialność przed sądami koleżeńskimi za czyny, które

naruszają honor i godność żołnierską.

1.

Sądy koleżeńskie wszczynają postępowanie

1)

na zlecenie przełożonego,

2)

z inicjatywy przewodniczącego sądu koleżeńskiego,

3)

na wniosek sądu lub prokuratora wojskowego,

4)

na wniosek żołnierza albo skargę pokrzywdzonej osoby cywilnej.

2.

Przepisy art. 19 ust. 2, art. 20 i 22 ust. 1 stosuje się odpowiednio do sądów koleżeńskich.

1.

W razie uznania, że żołnierz jest winny zarzucanego mu czynu, sąd koleżeński orzeka

o winie i stosuje środki wychowawcze w postaci

1)

upomnienia,

2)

nagany,

3)

surowej nagany.

2.

Jeżeli według oceny sądu koleżeńskiego środki wychowawcze wymienione w ust. 1 są niewspółmierne

do wagi popełnionego czynu, sąd orzeka o winie żołnierza i występuje do przełożonego

z wnioskiem o wymierzenie stosownej kary dyscyplinarnej.

3.

Stosując środki wychowawcze lub występując z wnioskiem o wymierzenie kary dyscyplinarnej

sąd koleżeński może również zobowiązać żołnierza do przeproszenia pokrzywdzonego,

a także do naprawienia wyrządzonej szkody.

Organizację sądów koleżeńskich, skład i sposób ich wybierania oraz zasady i tryb postępowania

przed tymi sądami określa Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.

W razie potrzeby przesłuchania osób cywilnych w charakterze świadków sąd honorowy

i koleżeński ma prawo wzywać i przesłuchiwać te osoby na zasadach i w trybie określonych

w Kodeksie postępowania administracyjnego.

1.

Wymierzoną karę dyscyplinarną uchyla się w razie

1)

ujawnienia nowych okoliczności, które wskazują, że brak było podstaw do ukarania,

2)

ukarania wbrew przepisom ustawy lub przepisom wydanym na jej podstawie.

2.

Uprawniony do uchylania kar dyscyplinarnych jest dowódca, który karę wymierzył, i

jego przełożeni.

3.

Minister Obrony Narodowej może uchylić każdą karę dyscyplinarną wymierzoną żołnierzowi.

1.

Minister Obrony Narodowej może z przyczyn określonych w art. 29 ust. 1 uchylić każde

orzeczenie sądu honorowego. Nie dotyczy to orzeczeń, na podstawie których nastąpiło

pozbawienie stopnia oficerskiego wyższego niż stopień pułkownika (komandora). Orzeczenia

takie może uchylić organ właściwy do mianowania na ten stopień.

2.

Uchylenie orzeczenia sądu honorowego na niekorzyść oficera, chorążego lub podoficera

może nastąpić jedynie w razie ujawnienia nowych istotnych okoliczności nie znanych

sądowi honorowemu w czasie rozpoznawania sprawy i nie później niż po upływie sześciu

miesięcy od dnia wydania orzeczenia.

3.

Uchylenie orzeczenia sądu honorowego, na podstawie którego nastąpiło wymierzenia kary

dyscyplinarnej, powodują uchylenie tej kary.

4.

W razie uchylenia orzeczenia sądu honorowego, na podstawie którego nastąpiło pozbawienie

żołnierza posiadanego stopnia wojskowego, żołnierz odzyskuje z mocy prawa utracony

stopień z dniem uchylenia tego orzeczenia.

Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach, o których mowa w art. 29 ust. 2

i 3 oraz art. 30 ust. 1, określa regulamin dyscyplinarny Sil Zbrojnych Rzeczy pospolitej

Polskiej.

1.

W razie uchylenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, obniżenia

stopnia wojskowego albo usunięcia z zawodowej służby wojskowej oraz w razie uchylenia

orzeczenia sądu honorowego, w wyniku którego pozbawiono żołnierza stopnia oficerskiego,

chorążego lub podoficerskiego, ulegają uchyleniu skutki, jakie spowodowało wymierzenie

kary dyscyplinarnej albo pozbawienie stopnia.

2.

Tryb likwidacji skutków uchylenia innych kar dyscyplinarnych niż wymienione w ust.

1 określa regulamin dyscyplinarny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

1.

Kontrolę przestrzegania dyscypliny wojskowej przez żołnierzy wykonują, oprócz właściwych

przełożonych, wojskowe organy porządkowe.

2.

Wojskowymi organami porządkowymi są Żandarmeria Wojskowa oraz służba garnizonowa i

inne organy wojskowe.

3.

Skład służby garnizonowej oraz inne organy wojskowe, o których mowa w ust. 2, określa

Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.

1.

W razie naruszania przez żołnierza dyscypliny wojskowej albo bezpieczeństwa i porządku

publicznego poza terenami wojskowymi, uprawnionymi do interweniowania są także Policja

i organy ochrony kolei. Zasady oraz zakres i tryb interweniowania przez te organy

określają odrębne ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2,

2.

Zakres oraz zasady i tryb interweniowania policjantów wobec żołnierzy określają Ministrowie

Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych w drodze rozporządzenia.

1.

Wykonując kontrolę, o której mowa w art. 33 ust. 1, wojskowe organy porządkowe są

uprawnione do

1)

legitymowania żołnierzy w celu ustalenia ich tożsamości lub sprawdzenia posiadania

odpowiednich uprawnień,

2)

zatrzymywania i doprowadzania żołnierzy w trybie i przypadkach określonych w przepisach

Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw,

3)

zatrzymywania żołnierzy stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla

życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia oraz doprowadzania ich do właściwych

organów wojskowych,

4)

przeszukiwania żołnierzy i pomieszczeń w trybie i przypadkach określonych w przepisach

Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw,

5)

dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania

ładunku w pojazdach, w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu

zabronionego pod groźbą kary,

6)

wydawania rozkazów żołnierzom, wobec których wykonują kontrolę, w granicach niezbędnych

do wykonania tej kontroli,

7)

żądania niezbędnej pomocy od jednostek organizacyjnych, jak również zwracania się

w nagłych przypadkach do każdego obywatela o udzielenie doraźnej pomocy.

2.

Wojskowe organy porządkowe w toku wykonywania czynności służbowych mają obowiązek

respektowania godności żołnierzy oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka. Czynności

wymienione w ust. 1 powinny być wykonywane w sposób możliwie najmniej naruszający

dobra osobiste żołnierza, wobec którego zostają podjęte.

3.

Szczegółowe zasady i tryb wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3,

5 i 7, określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

1.

W razie niepodporządkowania się wydanym na podstawie prawa rozkazom wojskowych organów

porządkowych, żołnierze tych organów są uprawnieni do stosowania następujących środków

przymusu bezpośredniego

1)

fizyczne, techniczne i chemiczne środki służące do obezwładniania bądź konwojowania

osób oraz do zatrzymywania pojazdów,

2)

pałki służbowe,

3)

wodne środki obezwładniające,

4)

psy służbowe,

5)

pociski miotane.

2.

Żołnierza wojskowych organów porządkowych mogą stosować jedynie środki przymusu bezpośredniego

odpowiadające potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji i niezbędne do osiągnięcia

podporządkowania się wydanym rozkazom.

3.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe przypadki oraz warunki

i sposoby użycia środków przymusu bezpośredniego, o których mowa w ust. 1.

1.

Jeżeli środki przymusu bezpośredniego wymienione w art. 36 ust. 1 są niewystarczające,

żołnierze wojskowych organów porządkowych są uprawnieni do użycia broni palnej

1)

w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie własne, lub innej osoby,

2)

w celu odparcia niebezpiecznego zamachu na obiekty jednostek (instytucji) wojskowych,

a także na obiekty ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa,

3)

przeciwko żołnierzowi, który wezwany do natychmiastowego porzucenia broni lub niebezpiecznego

narzędzia nie zastosują się do tego wezwania i jego zachowanie wskazuje na bezpośredni

zamiar użycia wobec człowieka broni lub innego niebezpiecznego narzędzia,

4)

przeciwko żołnierzowi, który usiłuje przemocą odebrać broń uprawnionemu do jej posiadania,

5)

w celu odparcia bezpośredniego zamachu na konwój ochraniający osoby, pieniądze, tajne

dokumenty lub przedmioty wartościowe,

6)

w pościgu za żołnierzem, wobec którego użycie broni było dopuszczalne w sytuacjach

określonych w pkt 1-5.

7)

w pościgu za żołnierzem podejrzanym o popełnienie szczególnie niebezpiecznego przestępstwa.

8)

w celu udaremnienia ucieczki skazanego, tymczasowo aresztowanego bądź zatrzymanego

szczególnie niebezpiecznego przestępcy.

2.

W działaniach oddziałów i pododdziałów zwartych wojskowych organów porządkowych użycie

broni palnej może nastąpić tylko na rozkaz ich dowódców.

3.

Użycie broni palnej powinno następować w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą

szkodę żołnierzowi, przeciwko któremu użyto broni, i nie może zmierzać do pozbawienia

go życia, a także narażać na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia innych osób.

4.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe warunki i sposób postępowania

przy użyciu broni pełnej, a także zasady wżycia broni palnej przez oddziały i pododdziały

zwarte, o których mowa w ust. 2.

1.

W razie zagrożenia albo niebezpiecznego zakłócenia bezpieczeństwa lub porządku publicznego

przez żołnierzy zwłaszcza poprzez sprowadzenie

1)

niebezpieczeństwa powszechnego dla życia zdrowia lub wolności obywateli

2)

bezpośredniego zagrożenia dla mienia w znacznych rozmiarach

3)

bezpośredniego zagrożenia obiektów wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 2

Zwierzchnik Sił Zbrojnych na wniosek Ministra Obrony Narodowe], w celu zapewnienia

bezpieczeństwa publicznego lub przywrócenia porządku publicznego, może zarządzić użycie

uzbrojonych oddziałów lub pododdziałów wojskowych organów porządkowych

2.

W przypadkach nie cierpiących zwłoki decyzję, o której mowa w ust. 1, podejmuje Minister

Obrony Narodowej, na wniosek Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej, zawiadamiając

o niej niezwłocznie Zwierzchnika Sił Zbrojnych.

3.

Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady i warunki użycia

uzbrojonych oddziałów i pododdziałów wymienionych w ust. 1

1.

W przypadkach, o których mowa w art. 34 ust. 1, funkcjonariuszom Policji i organów

ochrony kolei przysługują wobec żołnierzy uprawnienia określone w art. 35-37

2.

Uprawnienia określone w art. 35-38 przysługują wojskowym organom porządkowym również

wobec osób nie będących żołnierzami, jeżeli osoby te współdziałają z żołnierzem w

naruszaniu dyscypliny wojskowej lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także

jeżeli dokonują one czynów zagrażających dyscyplinie wojskowej albo czynów przeciwko

życiu i zdrowiu żołnierzy, mieniu wojskowemu lub obiektom wojskowym.

3.

Uprawnienia określone w art. 35-37 przysługują wojskowym organom porządkowym również

w toku wykonywania przewidzianych w odrębnych przepisach czynności asystencyjnych

w postępowaniu egzekucyjnym, czynności ochronnych i konwojowych, a także czynności

kontrolnych w zakresie ruchu drogowego oraz używania mundurów i oznak wojskowych.

4.

Przepisy niniejszego rozdziału dotyczące żołnierzy stosuje się odpowiednio do żołnierzy,

którzy nie pełnią czynnej służby wojskowej, oraz studentów szkół wyższych odbywających

zajęcia wojskowe w studium wojskowym w czasie trwania studiów - w czasie noszenia

przez nich munduru i oznak wojskowych.

1.

Żołnierze w czynnej służbie wojskowej ponoszą za wykroczenia odpowiedzialność dyscyplinarną

lub przed sądami honorowymi, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.

2.

Jeżeli postępowanie dyscyplinarne lub honorowe w sprawie o wykroczenie popełnione

w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej nie zostało wszczęte lub zakończone do

dnia zwolnienia żołnierza z tej służby, sprawę przekazuje się organowi powołanemu

do orzekania w sprawach o wykroczenia.

3.

W przypadku, o którym mowa w ust. 2, postępowanie w sprawie o wykroczenie, wszczęte

przed organem powołanym do orzekania w sprawach o wykroczenia, prowadzi się w dalszym

ciągu.

1.

Organy powołane do orzekania w sprawach o wykroczenia przesyłają otrzymane wnioski

o ukaranie dotyczące żołnierzy w czynnej służbie wojskowej dowódcom jednostek wojskowych,

w których żołnierze pełnią służbę, lub innym organom wojskowym.

Wnioski o ukaranie mogą być kierowane do organów wojskowych także bezpośrednio przez

zainteresowane organy instytucje lub osoby

1.

Za wykroczenia, za które stosownie do przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia lub innych ustaw właściwe organy określone w tych przepisach mogą nakładać grzywny

w drodze mandatu karnego, żołnierze w czynnej służbie wojskowej podlegają odpowiedzialności

w trybie postępowania mandatowego; kary grzywny w drodze mandatu karnego wymierzają

żołnierzom te organy.

2.

W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego lub nieuiszczenia grzywny w terminie, organ

upoważniony do nałożenia grzywny w drodze mandatu karnego kieruje wniosek o ukaranie

żołnierza do organu wojskowego określonego w art. 41 ust. 1.

3.

Przepisy art. 40 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

W przypadkach określonych w art. 41 i 42 ust. 2 ukaranie dyscyplinarne albo wszczęcie

postępowania przed sądem honorowym nie może nastąpić po upływie terminu przedawnienia

przewidzianego dla danego wykroczenia w prawie o wykroczeniach.

1.

Za wykroczenia popełnione przed wcieleniem do czynnej służby wojskowej żołnierze ponoszą

odpowiedzialność na zasadach ogólnych.

2.

Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady i tryb wykonywania kar orzeczonych

za wykroczenia, o których mowa w ust, 1, jak również zasady i tryb stosowania odroczeń,

przerw i ulg w wykonaniu tych kar oraz odstępowania od ich wykonania

Za wykroczenia skarbowe żołnierze w czynnej służbie wojskowej ponoszą odpowiedzialność

na zasadach i przed organami określonymi w przepisach karno-skarbowych.

1.

Za czyny, za które w myśl obowiązujących przepisów właściwe organy cywilne uprawnione

są do nakładania kar porządkowych, żołnierze w czynnej służbie wojskowej ponoszą wyłącznie

odpowiedzialność dyscyplinarną lub przed sądami honorowymi.

2.

Przepisy art. 40 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Przymusowego doprowadzenia żołnierza w czynnej służbie wojskowej, w przypadkach określonych

w obowiązujących przepisach, dokonują wojskowe organy porządkowe na wniosek organów

zarządzających doprowadzenia.

Sędziowie sądów wojskowych ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za wykroczenia i

przewinienia dyscyplinarne oraz za czyny naruszające honor i godność żołnierską na

zasadach określonych w ustawie, o ustroju sadów wojskowych, a sędziowie Sądu Najwyższego

będący oficerami zawodowymi - na zasadach określonych w ustawia o Sądzie Najwyższym.

Prokuratorzy wojskowi oraz asesorzy w wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury

ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za przewinienia dyscyplinarne oraz za czyny

naruszające honor i godność żołnierską, popełnione podczas lub w związku z wykonywaniem

funkcji prokuratora albo asesora, na zasadach określonych w ustawie o prokuraturze.

Odpowiedzialność zawodową za postępowanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii

zawodowej oraz za naruszenie przepisów o wykonywaniu swej specjalności zawodowej żołnierze

pełniący zawodową lub okresową służbę wojskową ponoszą na zasadach określonych w ustawach

dotyczących odpowiednich zawodów i ich samorządów zawodowych.

Za inne wykroczenia i przewinienia dyscyplinarne oraz za inne czyny naruszające honor

i godność żołnierską żołnierze wymienieni w art. 49 i 50 ponoszą odpowiedzialność

na zasadach określonych w ustawie.

1.

Właściwy przełożony może zawiesić żołnierza w czynnościach służbowych w związku z

zarzutem poważnego naruszenia dyscypliny wojskowej, a zwłaszcza nadużycia uprawnień

służbowych, jeżeli powstaje uzasadniona i niezwłoczna potrzeba odsunięcia go od wykonywanie

zadań na zajmowanym stanowisku służbowym.

2.

Decyzję uprawnionego przełożonego o zawieszeniu w czynnościach służbowych doręcza

się żołnierzowi na piśmie wraz z uzasadnieniem.

1.

Okres zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych nie może przekraczać jednego

miesiąca.

2.

Minister Obrony Narodowej w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przedłużyć

okres zawieszenia żołnierza w czynnościach służbowych do trzech miesięcy.

3.

Przepis art. 52 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Właściwy przełożony obowiązany jest uchylić niezwłocznie zawieszenie w czynnościach

służbowych, gdy ustaną przyczyny uzasadniające zastosowanie zawieszenia oraz w razie

upływu terminu określonego w art. 53 ust. 1 lub 2.

Przepisy art. 52-54 nie naruszają uprawnień sądu lub prokuratora wojskowego do zawieszenia

żołnierza w czynnościach służbowych w związku z prowadzeniem postępowania karnego.

Zasady i tryb postępowania w sprawach zawieszania żołnierzy w czynnościach służbowych

oraz uprawnienia przełożonych w tym zakresie określa regulamin dyscyplinarny Sił Zbrojnych

Rzeczypospolitej Polskiej.

Zawieszanie w czynnościach służbowych sędziów i prokuratorów wojskowych normują przepisy

ustawy o ustroju sądów wojskowych, ustawy o Sądzie Najwyższym i o prokuraturze.

W Kodeksie karnym Wojska Polskiego

(Dz. U. z 1957 r. Nr 22, poz. 107, z 1958 r. Nr 36, poz. 165, z 1960 r. Nr 51, poz. 299 i z 1961 r. Nr 8, poz. 40) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 7 dotychczasową treść oznacza się jako § 1 oraz dodaje się § 2 w brzmieniu

„

§ 2.

Za karę dyscyplinarną w rozumieniu § 1 uważa się również środki wychowawcze stosowane

przez sąd honorowy lub koleżeński.

”

;

2)

w art. 23 § 1 otrzymuje brzmienie

„

§ 1.

Nie popełnia przestępstwa żołnierz, który w przypadku jawnego nieposłuszeństwa lub

oporu ze strony podwładnego zastosuje środki niezbędne w celu zmuszenia do posłuchu

dla swego rozkazu, do którego wydania jest uprawniony, a w sytuacji bojowej używa

broni w stosunku do podwładnego, który odmawia posłuszeństwa, porzuca broń lub samowolnie

opuszcza stanowisko, jeżeli okoliczności wymagają natychmiastowego przeciwdziałania,

a inne środki są niewystarczające.

””

1.

Od decyzji, o których mowa w art. 11 ust. 2, przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem

ust. 2, odwołanie do przełożonego wyższego stopnia na zasadach i w trybie określonym

w regulaminie dyscyplinarnym Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesienie odwołania

nie wstrzymuje wykonania decyzji.

2.

Od decyzji o wymierzeniu kary określonej w art. 13 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 przysługuję

żołnierzowi zażalenie do właściwego miejscowo sądu wojskowego.

3.

Od orzeczenia sądu honorowego I instancji przysługuje żołnierzowi odwołanie do sądu

honorowego II instancji, na zasadach i w trybie określonym w rozporządzeniu, o którym

mowa w art. 23. Wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji.

4.

Od orzeczenia sądu koleżeńskiego odwołanie nie przysługuje.

5.

Od decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych przysługuje żołnierzowi odwołanie

do przełożonego wyższego stopnia, na zasadach i w trybie określonym w regulaminie

dyscyplinarnym Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wniesienie odwołania nie wstrzymuje

wykonania decyzji.

Żołnierz ma prawo wnoszenia skarg do właściwego przełożonego lub organu wojskowego,

dotyczących naruszenia uprawnień żołnierza albo jego praw jako człowieka i obywatela

oraz dotyczących sposobu załatwiania jego spraw przez przełożonych i organy wojskowe.

W ustawie z dnia 6 czerwca 1958 r. o służbie wojskowej szeregowców i podoficerów Sił

Zbrojnych

(Dz. U. z 1958 r. Nr 36, poz. 164, z 1959 r. Nr 14, poz. 75 i z 1961 r. Nr 6, poz. 39) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 12 ust. 1 wyrazy „lub przed sądem koleżeńskim” zastępuje się wyrazami „albo

przed sądem koleżeńskim lub honorowym”;

2)

w art. 14 ust. 3 wyrazy „sądu koleżeńskiego” zastępuje się wyrazami „sądu honorowego”;

3)

w art. 21 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„

2.

Za czyny, które naruszają honor i godność żołnierską, podoficerowie zawodowi i nadterminowi

ponoszą odpowiedzialność przed sądami honorowymi, a szeregowcy oraz podoficerowie

pełniący inną czynną służbę wojskową - odpowiedzialność dyscyplinarną albo przed sądami

koleżeńskimi.

””

Żołnierz może wnieść skargę tylko we własnej sprawie.

1.

Skarga wniesiona przez żołnierza powinna być rozpatrzona przez właściwego przełożonego

lub właściwy organ wojskowy najpóźniej w terminie miesiąca od dnia wniesienia.

2.

O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się wnoszącego skargę.

1.

Tracą moc

1)

art. IV przepisów wprowadzających Kodeks karny Wojska Polskiego

(Dz. U. z 1957 r. Nr 22, poz. 108),

1.

Żołnierz może składać meldunki do przełożonych lub innych organów wojskowych.

2.

Przedmiotem meldunków mogą być w szczególności sprawy niedociągnięć w działalności

organów wojskowych, naruszenia praworządności, nadużyć oraz zaspokajania potrzeb żołnierzy.

3.

Meldunek może zawierać własne propozycje i wnioski żołnierza dotyczące usunięcia zauważonych

niedociągnięć, nadużyć lub naruszeń.

4.

W sprawach rozpatrywania meldunków przepis art. 61 stosuje się odpowiednio.

Ustawa wchodzi w życie w trzy miesiące po dniu ogłoszenia.

Zasady i tryb wnoszenia skarg i meldunków, właściwość organów wojskowych w tych sprawach

oraz zasady i tryb postępowania przy rozpatrywaniu skarg i meldunków, o których mowa

w art. 59 oraz art. 62 ust. 1-3, określa Minister Obrony Narodowej w drodze rozporządzenia.

Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych wyda w drodze

rozporządzenia regulamin dyscyplinarny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

1.

Przewidziane w ustawie uprawnienia Ministra Obrony Narodowej i podległych mu organów

wojskowych przysługują odpowiednio Ministrowi Spraw Wewnętrznych i podległym mu organom

w stosunku do żołnierzy pełniących służbę w podporządkowanych mu jednostkach wojskowych

i innych podległych mu jednostkach organizacyjnych.

2.

W sprawach określonych w art. 7 ust. 4, art. 23, 27, 33 ust. 3 i art. 63 Minister

Spraw Wewnętrznych działa w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej.

Traci moc ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o odpowiedzialności żołnierzy za przewinienia dyscyplinarne

i za naruszenia honoru i godności żołnierskiej

(Dz. U. z 1961 r.Nr 6, poz. 65, z 1954 r. Nr 34, poz. 142 i z 1958 r. Nr 2, poz. 5 i Nr 36, poz. 164).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 1985 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1986 r.