Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 5 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1988 r. w sprawie czasu pracy w zakładach pracy w latach 1989-1992.

1.

Czas pracy w zakładach pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i średnio 42 godzin

na tydzień z uwzględnieniem w roku kalendarzowym 38 dodatkowych dni wolnych od pracy,

z tym że dla państwowych zakładów pracy ustala się czas pracy w wymiarze 8 godzin

na dobę i średnio 42 godziny na tydzień.

2.

W miesięcznym okresie czas pracy nie może przekroczyć liczby godzin wynikającej z

pomnożenia 8 godzin przez liczbę kalendarzowych dni roboczych, z wyłączeniem dodatkowych

dni wolnych od pracy przypadających w danym miesiącu w liczbie wynikającej z terminów,

o których mowa w ust. 3.

3.

Terminy dodatkowych dni wolnych od pracy na każdy rok kalendarzowy określa Minister

Pracy i Polityki Socjalnej po porozumieniu z ogólnokrajową organizacją międzyzwiązkową.

4.

Na wniosek pracowników lub z własnej inicjatywy kierownik zakładu pracy, po uzgodnieniu

z zakładową organizacją związków zawodowych, zwaną dalej „zakładową organizacją związkową”,

może wprowadzić dodatkowe dni wolne od pracy w innych terminach niż określone w myśl

ust. 3, zachowując miesięczny czas pracy, o którym mowa w ust. 2.

W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie stosowania równoważnych

norm czasu pracy w komunikacji samochodowej i w transporcie samochodowym

(Dz. U. Nr 51, poz. 332) w § 2 w ust. 3 wyrazy „okres dwutygodniowy” zastępuje się wyrazami „miesiąc kalendarzowy.”

1.

Rozkłady czasu pracy pracowników

1)

zakładów usługowych świadczących usługi dla ludności, zakładów gastronomicznych oraz

placówek handlu detalicznego,

2)

zakładów służby zdrowia,

3)

jednostek Narodowego Banku Polskiego i pozostałych banków,

4)

przedsiębiorstw komunikacyjnych i transportowych,

5)

instytucji artystycznych,

6)

instytucji i placówek upowszechniania kultury,

7)

placówek turystyczno-rekreacyjnych oraz

8)

placówek państwowej jednostki organizacyjnej „Polska Poczta, Telegraf i Telefon”,

zapewniające właściwą obsługę ludności w terminach dodatkowych dni wolnych od pracy,

o których mowa w § 1 ust. 3, ustalają kierownicy zakładów pracy po uzgodnieniu z zakładową

organizacją związkową.

2.

Rozkłady czasu pracy, o których mowa w ust. 1, powinny przewidywać udzielanie przysługujących

pracownikom dodatkowych dni wolnych od pracy we wszystkie robocze dni tygodnia, w

celu zachowania średniotygodniowej normy czasu pracy pracowników i odpowiedniej obsady

stanowisk pracy w dniach pracy zakładu pracy.

3.

Organy założycielskie i właściwe jednostki organizacyjne nadrzędne nad zakładami pracy

sprawują nadzór nad prawidłowym ustalaniem rozkładów czasu pracy, o których mowa w

ust. 1.

4.

Uprawnienia wynikające z ust. 3 organy założycielskie i właściwe jednostki organizacyjne

nadrzędne nad zakładami pracy realizują po porozumieniu z właściwymi ogólnopolskimi

organizacjami związków zawodowych.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1.

Dodatkowe dni wolne od pracy, przypadające w okresie urlopu wypoczynkowego, wlicza

się do tego urlopu. Urlop wypoczynkowy nie może jednak rozpoczynać się ani kończyć

w dniu dla pracownika dodatkowo wolnym od pracy.

2.

Pracownik, który na polecenie kierownika zakładu pracy pracował w dniu wyznaczonym

dla niego jako dodatkowy dzień wolny od pracy, powinien w zamian otrzymać dzień wolny

od pracy w innym, wyznaczonym z góry terminie. Przysługujące pracownikowi z tego tytułu

dni wolne od pracy mogą być udzielone - na jego wniosek lub za jego zgodą - łącznie

z urlopem wypoczynkowych albo w innych terminach uzgodnionych z pracownikiem.

3.

Pracownikowi, który w zamian za pracę w dniu wyznaczonym dla niego jako dodatkowy

dzień wolny od pracy nie otrzymał dnia wolnego w innym wyznaczonym z góry terminie,

przysługuje za każdą godzinę pracy w tym dniu, oprócz normalnego wynagrodzenia, dodatek

w wysokości 100% wynagrodzenia wynikającego z jego osobistego zaszeregowania.

4.

Pracownikowi, który z powodu urlopu, choroby lub innych usprawiedliwionych przyczyn

nie wykorzystał dnia wolnego od pracy, udzielonego w zamian za pracę wykonaną na polecenie

kierownika zakładu pracy w dniu wyznaczonym dla niego jako dodatkowy dzień wolny od

pracy, udziela się dnia wolnego od pracy w innym terminie albo - na jego wniosek -

wypłaca wynagrodzenie w wysokości obliczonej w myśl ust. 3.

1.

Kierownik zakładu pracy, na wniosek pracowników lub z własnej inicjatywy, po uzgodnieniu

z zakładową organizacją związkową, może wprowadzić tygodniowy czas pracy przedłużony

do 48 godzin, przez zarządzenie pracy we wszystkie robocze dni tygodnia, udzielając

przypadających w tym okresie dodatkowych dni wolnych od pracy w innych niż ustalone

w myśl § 1 ust. 3 terminach, w celu zachowania średnio 42-godzinnego tygodnia pracy

w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie dłuższym niż 24 tygodnie.

2.

Na wniosek pracownika lub za jego zgodą dodatkowe dni wolne od pracy, o których mowa

w ust. 1, mogą być udzielone poza okresem rozliczeniowym, pojedynczo lub łącznie,

także łącznie z urlopem wypoczynkowym.

3.

Dodatkowych dni wolnych od pracy, o których mowa w ust. 1 i 2, przypadających w okresie

urlopu wypoczynkowego, nie wlicza się do tego urlopu.

4.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do

1)

pracowników młodocianych w wieku do 16 lat,

2)

kobiet w okresie ciąży oraz kobiet opiekujących się dziećmi w wieku do lat 4, chyba

ze wyrażą na to zgodę.

5.

Wprowadzenie pracy we wszystkie robocze dni tygodnia, o którym mowa w ust. 1, może

nastąpić nie wcześniej niż po 7 dniach od powiadomienia o tym pracowników.

6.

W razie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, uniemożliwiającej wykorzystanie

dodatkowych dni wolnych od pracy w myśl przepisów ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio

§ 3 ust. 4.

1.

Kierownik zakładu pracy, po uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową, na wniosek

pracowników lub z własnej inicjatywy, może wprowadzić rozkład czasu pracy przewidujący

udzielanie dodatkowego dnia wolnego od pracy w każdym tygodniu. Taki rozkład czasu

pracy może być wprowadzony na czas nie określony, jednak nie krótszy niż 4 tygodnie

kalendarzowe.

2.

W rozkładzie czasu pracy, o którym mowa w ust. 1, czas pracy może być przedłużony

do 9 godzin na dobę, tak aby w okresie, w którym dodatkowy dzień wolny od pracy jest

udzielany w każdym tygodniu, czas pracy wynosił 42 godziny na tydzień.

3.

Praca wykonywana w granicach czasu pracy na dobę, o którym mowa w ust. 2, nie stanowi

pracy w godzinach nadliczbowych.

4.

Przepisu ust. 1 nie stosuje się do

1)

pracowników młodocianych,

2)

kobiet w okresie ciąży oraz kobiet opiekujących się dziećmi w wieku do lat 4, chyba

że wyrażą na to zgodę,

3)

pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia

dopuszczalnych norm stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.

1.

Kierownik zakładu pracy, po uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową, na wniosek

pracowników lub z własnej inicjatywy, może wprowadzić taki rozkład czasu pracy, który

przewiduje zmienne godziny rozpoczynania i kończenia pracy dla wszystkich lub niektórych

pracowników, przy zachowaniu obowiązującego w zakładzie pracy dobowego i tygodniowego

wymiaru czasu pracy.

2.

Dwuzmianowa organizacja pracy może być wprowadzona w zakładzie pracy, jeżeli czas

pracy obejmuje liczbę godzin wynikającą co najmniej z półtorakrotnego obowiązującego

w zakładzie dobowego wymiaru czasu pracy. Trzyzmianowa organizacja pracy może być

wprowadzona, jeżeli czas pracy w zakładzie pracy obejmuje liczbę godzin wynikającą

co najmniej z dwukrotnego obowiązującego w zakładzie dobowego wymiaru czasu pracy.

3.

Czas pracy zalicza się do danej zmiany, jeżeli godziny rozpoczynania pracy nie przekraczają

przedziału połowy dobowego obowiązującego w zakładzie pracy wymiaru czasu pracy.

Kierownicy zakładów pracy, po uzgodnieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi,

mogą stosować w zakresie wymiarów i rozkładów czasu pracy odpowiednio

1)

przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie praw i obowiązków

pracowników kolejowych

(Dz. U. Nr 51, poz. 327, z 1975 r. Nr 35, poz. 194, z 1981 r. Nr 9, poz. 42 i Nr 28, poz. 146, z 1983 r. Nr 33, poz. 157 i z 1991 r. Nr 47, poz. 204) - do pracowników wykonujących prace załadunkowe i wyładunkowe oraz obsługujących

zakładowe bocznice kolejowe,

2)

przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie stosowania równoważnych

norm czasu pracy w komunikacji samochodowej i w transporcie samochodowym

(Dz. U. Nr 51, poz. 332 i z 1990 r. Nr 57, poz. 338) - do pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy kierowców i pomocników kierowców

pojazdów samochodowych transportu zakładowego.

1.

Kierownicy zakładów pracy, po uzgodnieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi,

mogą przedłużyć czas pracy do 12 godzin w niektórych dniach tygodnia, z zachowaniem

warunku równoważenia tego czasu pracy w granicach średnio 42-godzinnej tygodniowej

normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, na następujących stanowiskach

pracy

1)

przy obsłudze kotłów i urządzeń centralnego ogrzewania, w okresie nie przekraczającym

sezonu grzewczego,

2)

przy obsłudze urządzeń ujęć i stacji uzdatniania wody,

3)

przy obsłudze oczyszczalni ścieków,

4)

przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych,

5)

w służbach programowych i techniczno-realizacyjnych radia i telewizji.

2.

Równoważny czas pracy, o którym mowa w ust. 1, nie może być stosowany przy pracach

wykonywanych w warunkach uznawanych za szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia,

w szczególności na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia dopuszczalnych

norm stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia albo panuje niekorzystny mikroklimat

oraz w odniesieniu do których istnieją przeciwwskazania Państwowej Inspekcji Sanitarnej

lub przemysłowej służby zdrowia.

3.

Równoważny czas pracy, o którym mowa w ust. 1, wprowadza kierownik zakładu pracy,

a w stosunku do stanowisk pracy wymienionych w ust. 1 pkt 1-3 po zasięgnięciu opinii

zakładowego społecznego inspektora pracy oraz przemysłowej służby zdrowia.

4.

Okres rozliczeniowy czasu pracy pracowników zatrudnionych przy pracach, o których

mowa w ust. 1, nie może przekraczać

1)

okresu odpowiadającego sezonowi grzewczemu - na stanowiskach pracy wymienionych w

ust. 1 pkt 1,

2)

okresu 1 miesiąca - na stanowiskach pracy wymienionych w ust. 1 pkt 2 i 3,

3)

24 tygodni - na stanowiskach pracy przy pracach wymienionych w ust. 1 pkt 4,

4)

24 tygodni - na stanowiskach pracy występujących w służbach wymienionych w ust. 1

pkt 5.

1.

Rozkłady czasu pracy w systemach równoważnych norm czasu pracy, wprowadzonych na podstawie

art. 141 Kodeksu pracy, powinny przewidywać równoważenie do średniej tygodniowej normy przedłużonego ponad

8 do 12 godzin czasu pracy na dobę, także przez udzielenie dni wolnych od pracy w

liczbie nie mniejszej w przyjętym okresie rozliczeniowym niż liczba dodatkowych dni

wolnych od pracy, przypadających w tym okresie zgodnie z terminami ustalonymi w myśl

§ 1 ust. 3.

2.

Do liczby dni wolnych od pracy, o których mowa w ust. 1, nie wlicza się dni wolnych

udzielonych w zamian za pracę w niedziele oraz określone w odrębnych przepisach święta

będące dniami wolnymi od pracy.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 nie mają zastosowania przy ustalaniu rozkładu czasu pracy w grupowej organizacji

pracy (art. 295).

1.

W grupowej organizacji pracy czas pracy w normach równoważnych może być przedłużony

do 12 godzin na dobę.

2.

Zadania określone w odrębnej umowie (art. 295§ 3 Kodeksu pracy) powinny być ustalone tak, aby mogły być wykonane w normalnym czasie pracy wynikającym

z 42-godzinnej tygodniowej normy czasu pracy.

3.

Jeżeli zadania, o których mowa w ust. 2, grupa (brygada, zespół) wykona przed terminem

ustalonym w umowie, pracownikom grupy przysługuje czas wolny od pracy do końca okresu,

na jaki umowa została zawarta.

4.

Pracownikowi grupy (brygady, zespołu), który w okresie korzystania z czasu wolnego

od pracy, o którym mowa w ust. 3, zawrze nową umowę o wykonanie zadania (art. 295§ 3 Kodeksu pracy), nie przysługuje wynagrodzenie za czas nie wykorzystany ani czas wolny w innym terminie.

5.

Jeżeli umowa o wykonanie zadania, o której mowa w ust. 2, zostaje zawarta na czas

dłuższy niż 24 tygodnie, czas pracy pracowników grupy (brygady, zespołu) rozlicza

się z upływem 24 tygodni. Czas wolny od pracy, przysługujący po rozliczeniu, o którym

wyżej mowa, może być wykorzystany bezpośrednio po rozliczeniu czasu pracy lub po wykonaniu

zadania. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio.

1.

Pracownikom zatrudnionym w równoważnych normach czasu pracy, o których mowa w § 9

ust. 1, za pracę w godzinach nadliczbowych oprócz normalnego wynagrodzenia przysługuje

dodatek w wysokości określonej w art. 134 Kodeksu pracy.

2.

Łączna liczba godzin nadliczbowych opłacanych z dodatkiem 50% wynagrodzenia wynikającego

z osobistego zaszeregowania pracownika w okresie rozliczeniowym nie może przekraczać

liczby godzin wynikającej z pomnożenia liczby przepracowanych dni roboczych przez

2.

3.

Za pracę przekraczającą równocześnie dobową normę czasu pracy i normę czasu pracy

ustaloną dla okresu rozliczeniowego przysługuje dodatek tylko z jednego tytułu.

4.

Pracownikowi, który za przepracowane niedziele i określone w odrębnych przepisach

święta będące dniami wolnymi od pracy nie otrzymał w ciągu miesiąca w zamian dni wolnych

od pracy, wypłaca się za każdą godzinę pracy w niedzielę lub święto dodatek w wysokości

100% wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania.

1.

Pracownicy zatrudnieni w czterobrygadowej organizacji pracy otrzymują dzień wolny

od pracy za każdy miesiąc zatrudnienia w tym systemie pracy, z zachowaniem prawa do

wynagrodzenia za ten dzień, obliczonego według zasad jak za urlop wypoczynkowy.

2.

Pracownicy, o których mowa w ust. 1, otrzymują za każdą godzinę pracy wykonywanej

w dniu wyznaczonym dla zakładu pracy jako dodatkowy dzień wolny od pracy, oprócz normalnego

wynagrodzenia, dodatek w wysokości określonej w myśl § 3 ust. 3.

1.

W razie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, norma czasu pracy, ustalona

do przepracowania w normalnym czasie pracy w okresie rozliczeniowym, ulega zmniejszeniu

o liczbę godzin pracy, ustaloną w harmonogramie pracy do przepracowania w czasie przypadającym

na okres usprawiedliwionej nieobecności.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do pracowników zatrudnionych w równoważnych

normach czasu pracy, określonych w odrębnych przepisach, oraz w rozkładach czasu pracy,

o których mowa w § 8.

Praca wykonywana w granicach norm czasu pracy określonych w rozporządzeniu nie stanowi

pracy w godzinach nadliczbowych.

1.

Dopuszczalna liczba godzin nadliczbowych dla poszczególnego pracownika, o której mowa

w art. 133 § 2 Kodeksu pracy, może wynosić w okresie do dnia 31 grudnia 1992 r.

1)

w transporcie i komunikacji do 40 godzin miesięcznie,

2)

przy obsłudze technicznej scen teatralnych i estradowych średnio do 30 godzin miesięcznie.

2.

Stanowiska pracy oraz liczby godzin nadliczbowych w granicach określonych w ust. 1

ustala kierownik zakładu pracy po uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową na

okres nie dłuższy niż rok kalendarzowy.

Sposób ustalania wysokości dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych

oraz w dodatkowych dniach wolnych od pracy, o którym mowa w rozporządzeniu, nie narusza

odrębnych unormowań wynikających z zakładowych systemów wynagradzania i układów zbiorowych

pracy.

Zarządzenie pracy w dodatkowych dniach wolnych od pracy lub dobrowolne podejmowanie

pracy przez pracowników zakładów pracy w tych dniach - za zgodą kierownika zakładu

pracy - może nastąpić po uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową oraz pod warunkiem

1)

racjonalnego wykorzystania czasu pracy w poprzedzających dniach tygodnia,

2)

należytego organizacyjno-technicznego i materiałowo-kooperacyjnego przygotowania pracy

przypadającej na dodatkowy dzień wolny od pracy.

Wymiar i rozkład czasu pracy pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych

spółdzielczości niewidomych i inwalidów, pracowników zaliczonych do I lub II grupy

inwalidów oraz pracowników zatrudnionych przy pracach szczególnie uciążliwych lub

w warunkach szkodliwych dla zdrowia określają odrębne przepisy.

1.

Państwowe zakłady pracy, w których w dniu wejścia w życie rozporządzenia stosuje się

krótszy tygodniowy wymiar czasu pracy niż określony w § 1, wprowadzą w terminie do

dnia 31 grudnia 1992 r. rozkłady czasu pracy, wynikające z 42-godzinnej tygodniowej

normy czasu pracy.

2.

Regulacja norm czasu pracy, o której mowa w ust. 1, nie dotyczy pracowników, których

krótszy wymiar czasu pracy wynika z przepisów ustawy lub właściwego rozporządzenia

Rady Ministrów, oraz pracowników, których wymiar czasu pracy został skrócony na zasadach

przewidzianych w art. 130 Kodeksu pracy.

Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985 r. w sprawie czasu pracy w uspołecznionych

zakładach pracy w latach 1986-1988 oraz zmian niektórych przepisów o czasie pracy

(Dz. U. Nr 59, poz. 299).

Rozporządzenie nie dotyczy

1)

pracowników górnictwa, z wyjątkiem przepisów § 8, § 12 i § 15 ust. 1 pkt 1 i ust.

2,

2)

pracowników urzędów państwowych, z wyjątkiem przepisów § 8 oraz § 15 ust. 1 pkt 1

i ust. 2, które stosuje się do kierowców,

3)

pracowników, których czas pracy jest określony przepisami w sprawie praw i obowiązków

pracowników Narodowego Banku Polskiego, z wyjątkiem przepisów § 2 i 8 oraz § 15 ust.

1 pkt 1 i ust. 2, które stosuje się do kierowców,

4)

pracowników zakładów służby zdrowia w zakresie unormowanym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych obowiązków

i uprawnień pracowników zatrudnionych w zakładach służby zdrowia

(Dz. U. Nr 51, poz. 326, z 1990 r. Nr 65, poz. 387 i z 1991 r. Nr 69, poz. 294),

5)

pracowników zatrudnionych za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i

usług związanych z eksportem,

6)

nauczycieli i nauczycieli akademickich,

7)

funkcjonariuszy pożarnictwa pełniących służbę w systemie zmianowym, o których mowa

w art. 12 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa

(Dz. U. Nr 50, poz. 321, z 1975 r. Nr 20, poz. 106, z 1988 r. Nr 19, poz. 132 i z 1990 r. Nr 34, poz. 198),

8)

pracowników, których wymiar czasu pracy jest określony przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie czasu pracy i

zasad wynagradzania za pracę w godzinach nadliczbowych pracowników zatrudnionych przy

pilnowaniu

(Dz. U. z 1986 r. Nr 18, poz. 97).

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1989 r.