Ustawa z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne.

Osobom objętym ubezpieczeniem społecznym i osobom uprawnionym na podstawie odrębnych

przepisów do bezpłatnej pomocy leczniczej, zwanym dalej „osobami uprawnionymi”, przysługuje

zaopatrzenie w leki i artykuły sanitarne w zakresie i na zasadach określonych w ustawie.

Użyte w ustawie określenie

1)

leki podstawowe - oznacza leki ratujące życie lub niezbędne w terapii i dla podtrzymania

zdrowia, najbardziej uzasadnione w danej grupie leków,

2)

leki uzupełniające - oznacza leki wspomagające lub uzupełniające działanie leków podstawowych,

a także leki najnowszej generacji o zbliżonych właściwościach terapeutycznych a wysokiej

cenie,

3)

nazwa międzynarodowa leku - oznacza nazwę leku ustaloną przez Światową Organizację

Zdrowia i umieszczoną w odpowiednich wykazach publikowanych przez tę organizację,

4)

nazwa handlowa leku - oznacza nazwę zastrzeżoną przez producenta, określoną w certyfikacie

rejestracyjnym leku.

1.

Leki i artykuły sanitarne są wydawane bezpłatnie osobom uprawnionym, przyjętym do

szpitali i innych stacjonarnych zakładów społecznej służby zdrowia oraz przy wykonywaniu

zabiegów leczniczych i diagnostycznych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej.

2.

Leki i artykuły sanitarne użyte podczas udzielania pomocy doraźnej przez publiczne

zakłady opieki zdrowotnej wydawane są bezpłatnie.

1.

Leki podstawowe i leki uzupełniające są wydawane osobom uprawnionym w aptekach otwartych

i resortowych na podstawie recepty

1)

leki podstawowe - po wniesieniu opłaty ryczałtowej,

2)

leki uzupełniające - za częściową odpłatnością w wysokości 30% ceny leku.

W przypadku gdy cena leku jest niższa od opłaty ryczałtowej, obowiązuje odpłatność

w wysokości ceny leku.

2.

Leki nie wymienione w ust. 1 wydawane są za pełną odpłatnością.

3.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej

i Naczelnej Rady Aptekarskiej, ustala i ogłasza wykazy leków podstawowych i leków

uzupełniających. Wykazy powinny być aktualizowane co najmniej raz w roku.

1.

Wysokość opłaty ryczałtowej za leki podstawowe określa, w drodze rozporządzenia, Rada

Ministrów. Opłata ta nie może przekraczać 0,5% najniższego wynagrodzenia.

2.

Opłata ryczałtowa oraz częściowa odpłatność dotyczą jednostkowego opakowania leku

określanego w wykazach, o których mowa w art. 4 ust. 3.

3.

W przypadku leków recepturowych sporządzanych w aptece, osoba uprawniona wnosi opłatę

ryczałtową, która odnosi się do ilości leku ustalonej przez Ministra Zdrowia i Opieki

Społecznej w drodze rozporządzenia.

1.

Leki, o których mowa w art. 4 ust. 1 i art. 8 ust. 1, oraz artykuły sanitarne, o których

mowa w art. 9 ust. 2, są wydawane z aptek na podstawie recepty wystawionej przez lekarza,

lekarza dentystę, starszego felczera lub felczera, zgodnie z uprawnieniami zawodowymi

tych osób, w sposób i w formie określonej w przepisach odrębnych.

2.

Wystawiający receptę jest obowiązany

1)

sprawdzić, czy osoba, na rzecz której wystawiono receptę, odpowiada warunkom określonym

w art. 1, oraz dokonać adnotacji o przepisanych lekach w dokumentacji pacjenta,

2)

dokonać adnotacji o przepisanych lekach w książeczce zdrowia pacjenta.

3.

Dokumentację pacjenta należy udostępnić do wglądu organom uprawnionym na podstawie

odrębnych ustaw oraz członkom samorządu lekarskiego działającym z upoważnienia właściwych

terenowo organów nadzoru farmaceutycznego lub okręgowych rad lekarskich.

4.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej określa, w drodze rozporządzenia, wzór książeczki

zdrowia, sposób jej rozprowadzania i dokonywania w niej wpisów oraz wysokość odpłatności

za wydanie nowej książeczki w przypadku jej zaginięcia.

5.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej

i Naczelnej Rady Aptekarskiej, określa wzory recept uprawniających do nabycia leku

za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością, sposób zaopatrywania w druki recept,

ich przechowywania oraz kontroli wystawiania i realizacji recept, a także szczególne

zasady i tryb postępowania przy wystawianiu i realizacji recept w przypadkach określonych

w art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 2.

6.

Uprawnienia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, o których mowa w ust. 4, przysługują

odpowiednio Ministrom: Obrony Narodowej, Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Spraw

Wewnętrznych w odniesieniu do podległych lub nadzorowanych zakładów społecznych służby

zdrowia, z tym że ministrowie ci wydają przepisy w tym zakresie w porozumieniu z Ministrem

Zdrowia i Opieki Społecznej oraz po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej

i Naczelnej Rady Aptekarskiej.

1.

Jeżeli w wykazach, o których mowa w art. 4 ust. 3, posłużono się wyłącznie nazwą międzynarodową

leku, apteka może wydać, na zasadach określonych w art. 4 ust. 1, lek, którego cena

nie przekracza limitu ceny ustalonego przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej.

2.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej ustala stopniowo limity cen leków wymienionych

w wykazach, o których mowa w art. 4 ust. 3, pod nazwami handlowymi. Refundacja aptece

ze środków budżetowych ceny leku wydawanego za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością

nie może przekraczać ustalonego limitu.

3.

Jeżeli w wykazach obok nazwy międzynarodowej leku wymienia się również nazwy handlowe

leków, apteka może wydać, na zasadach określonych w art. 4 ust. 1, również inny lek

dopuszczony do obrotu, nie zamieszczony w tych wykazach, a objęty tą samą nazwą międzynarodową,

pod warunkiem że jego cena nie jest wyższa od limitu ceny, a jeżeli limit nie został

ustalony - od ceny leków zamieszczonych w wykazach.

4.

Apteka może wydać osobie uprawnionej lek, którego cena przekracza cenę określoną w

ust. 3 lub limit ceny, o którym mowa w ust. 1 i 3, pobierając odpowiednią dopłatę,

pod warunkiem iż posiada lek wymieniony w wykazach, w tym lek, którego cena odpowiada

ustalonemu limitowi, i poinformuje nabywcę o możliwości jego zakupu.

5.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może ustalać również limit ceny artykułów sanitarnych

wydawanych za opłatą ryczałtową na zasadach określonych w art. 9 ust. 2.

1.

Jeżeli osoba uprawniona chorująca na wrodzoną lub nabytą chorobę przewlekłą powinna

z bezwzględnych wskazań lekarskich przyjmować lek nieobjęty wykazem leków podstawowych,

lekarz lub lekarz dentysta wystawia receptę uprawniającą do nabycia niezbędnego leku

na zasadach dotyczących leków podstawowych.

2.

W dokumentacji lekarskiej należy szczegółowo uzasadnić potrzebę stosowania leku nie

objętego wykazem leków podstawowych.

1.

Artykuły sanitarne są wydawane z aptek, z zastrzeżeniem przepisu ust. 2, za pełną

odpłatnością ceny artykułu.

2.

W przypadku chorób przewlekłych, wymagających stałego stosowania określonych artykułów

sanitarnych, lekarz lub inna osoba wymieniona w art. 6 ust. 1 wystawia receptę uprawniającą

do nabycia artykułu sanitarnego za opłatą ryczałtową.

3.

W dokumentacji lekarskiej należy szczegółowo uzasadnić potrzebę stałego stosowania

artykułów sanitarnych.

4.

O wystawieniu recepty w przypadkach określonych w ust. 2 i w art. 8 ust. 1 należy

powiadomić jednostkę wskazaną przez wojewodę lub odpowiednio przez Ministrów: Obrony

Narodowej, Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Spraw Wewnętrznych.

Zasłużonym honorowym dawcom krwi przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte

wykazami leków podstawowych i uzupełniających.

1.

Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, w drodze rozporządzenia, może przyznać ze względu

na choroby zakaźne, a po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej przyznaje ze

względu na niektóre choroby przewlekłe wrodzone i nabyte, uprawnienia do otrzymania

leku, preparatów diagnostycznych oraz sprzętu jednorazowego użytku bezpłatnie, za

opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością.

2.

Do czasu wydania przepisów, o których mowa w ust. 1, pozostają w mocy dotychczasowe

uprawnienia do leków bezpłatnych lub wydawanych za częściową odpłatnością, przysługujące

na podstawie odrębnych przepisów ze względu na choroby zakaźne i niektóre choroby

przewlekłe.

3.

Przepisy art. 6 i 7 stosuje się odpowiednio.

1.

Osobom uprawnionym, których sytuacja bytowa uległa znacznemu pogorszeniu w związku

ze wzrostem wydatków na leczenie w następstwie wejścia w życie przepisów niniejszej

ustawy, przysługuje pomoc finansowa.

2.

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, najpóźniej w ciągu miesiąca od dnia

wejścia w życie ustawy, rządowy program systemowej pomocy finansowej, o której mowa

w ust. 1, oraz szczegółowe zasady, warunki i tryb przyznawania tej pomocy.

1.

Z dniem wejścia w życie ustawy tracą moc przepisy szczególne regulujące w sposób odmienny

od zasad określonych w ustawie uprawnienia do zaopatrzenia w leki i artykuły sanitarne,

z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 11 ust. 2.

2.

Zachowują moc uprawnienia wynikające z

1)

art. 8 ustawy z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych

(Dz. U. Nr 50, poz. 279, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1974 r. Nr 47, poz. 280, z 1989 r. Nr 35, poz. 192 i z 1990 r. Nr 34, poz. 198),

2)

art. 48 pkt 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny wykonawczy

(Dz. U. Nr 13, poz. 98, z 1975 r. Nr 45, poz. 234, z 1982 r. Nr 16, poz. 125 i Nr 45, poz. 289, z 1985 r. Nr 23, poz. 100, Nr 31, poz. 137 i 138, z 1988 r. Nr 20, poz. 135 oraz z 1990 r. Nr 14, poz. 85, Nr 34, poz. 198 i Nr 36, poz. 206),

3)

art. 60 i 78 w części dotyczącej zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego,

ćwiczeń wojskowych oraz służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie

wojny, art. 132, 164, 175, art. 202 ust. 1 pkt 2 i art. 211 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.

o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

(Dz. U. z 1988 r. Nr 30, poz. 207, z 1989 r. Nr 20, poz. 104, Nr 29, poz. 154 i Nr 34, poz. 178, z 1990 r. Nr 30, poz. 179, Nr 34, poz. 198, Nr 55, poz. 319 i Nr 78, poz. 462 oraz z 1991 r. Nr 55, poz. 234),

4)

art. 13 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych

oraz ich rodzin

(Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 oraz z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i Nr 36, poz. 206).

Ustawa nie narusza uprawnień cudzoziemców do uzyskiwania leków bezpłatnych lub za

częściową odpłatnością, nabytych na podstawie obowiązujących Rzeczpospolitą Polską

umów i porozumień międzynarodowych.

W ustawie z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym

(Dz. U. Nr 51, poz. 396, z 1934 r. Nr 95, poz. 855, z 1936 r. Nr 3, poz. 24, z 1938 r. Nr 3, poz. 15, Nr 26, poz. 227 i Nr 29, poz. 258, z 1939 r. Nr 71, poz. 476, z 1944 r. Nr 4, poz. 19, Nr 5, poz. 24 i Nr 9, poz. 44, z 1945 r. Nr 43, poz. 240, z 1946 r. Nr 4, poz. 28 i Nr 6, poz. 57, z 1947 r. Nr 2, poz. 4 i Nr 66, poz. 413, z 1948 r. Nr 27, poz. 183, z 1949 r. Nr 18, poz. 109, z 1950 r. Nr 36, poz. 333 i 334 oraz Nr 44, poz. 407, z 1951 r. Nr 17, poz. 138, Nr 41, poz. 313 i Nr 67, poz. 466, z 1954 r. Nr 22, poz. 78 i Nr 30, poz. 116, z 1958 r. Nr 35, poz. 154, z 1968 r. Nr 3, poz. 6 i 12, z 1972 r. Nr 27, poz. 190 i 191 oraz z 1974 r. Nr 47, poz. 280) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 95 w ust. 1 w pkt 1 pod lit. b) wyrazy „lekarstwa i środki opatrunkowe” zastępuje się wyrazami „zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością na

zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie”,

2)

art. 96 i 124 skreśla się.

W ustawie z dnia 10 grudnia 1959 r. o Służbie Więziennej

(Dz. U. z 1984 r. Nr 29, poz. 149 i z 1989 r. Nr 35, poz. 192) w art. 33

1)

po wyrazie „przysługuje” dodaje się przecinek i wyrazy „z zastrzeżeniem ust. 2” i w ten sposób ustaloną treść oznacza się jako ust. 1,

2)

dodaje się ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Zaopatrzenie w leki przysługuje bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową

odpłatnością na zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie.

”

W ustawie z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

(Dz. U. Nr 16, poz. 134, z 1972 r. Nr 53, poz. 341 i 342, z 1974 r. Nr 24, poz. 142 i Nr 47, poz. 282, z 1979 r. Nr 15, poz. 97, z 1983 r. Nr 16, poz. 78, z 1989 r. Nr 20, poz. 104, Nr 34, poz. 178 i Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 4, poz. 19 oraz z 1991 r. Nr 55, poz. 234) w art. 44 w ust. 1

1)

w pkt 1 przed wyrazami „bezpłatna wojskowa pomoc lecznicza” dodaje się wyrazy „z zastrzeżeniem pkt 2”,

2)

dodaje się nowy pkt 2 w brzmieniu

„

2)

zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne, na zasadach i w zakresie określonych w odrębnej

ustawie,

”

3)

dotychczasowy pkt 2 oznacza się jako pkt 3.

W ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych

i ich rodzin

(Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139, z 1984 r. Nr 52, poz. 270, z 1985 r. Nr 20, poz. 85, z 1989 r. Nr 35, poz. 190 oraz z 1990 r. Nr 34, poz. 198, Nr 36, poz. 206 i Nr 92, poz. 540) w art. 43

1)

w ust. 1 po wyrazie „przysługuje” dodaje się wyrazy „z zastrzeżeniem ust. 1a”,

2)

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu

„

1a.

Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne przysługuje na zasadach i w zakresie określonych

w odrębnej ustawie.

”

.

W ustawie z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych

(Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144, z 1989 r. Nr 35, poz. 192 i z 1990 r. Nr 36, poz. 206) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 2 w pkt 7 wyrazy „opatrunkowe i” skreśla się, a wyrazy „zaopatrzenie w leki” zastępuje się wyrazami „zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

za zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie”,

2)

w art. 22 w ust. 1 w pkt 2 wyrazy „opatrunkowe i” skreśla się, a wyrazy „zaopatrzenie w leki” zastępuje się wyrazami „zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

na zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie”.

W ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin

(Dz. U. Nr 40, poz. 267, z 1984 r. Nr 52, poz. 268 i 270, z 1986 r. Nr 1, poz. 1, z 1989 r. Nr 35, poz. 190 i 192, z 1990 r. Nr 10, poz. 58 i 61, Nr 36, poz. 206, Nr 66, poz. 390 i Nr 87, poz. 506 oraz z 1991 r. Nr 7, poz. 24 i Nr 80, poz. 350) w art. 8

1)

w ust. 1

a)

w pkt 2 skreśla się wyrazy „leki” oraz „opatrunkowe i”,

b)

pkt 3 otrzymuje brzmienie

„

3)

zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością za

zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie,

”

2)

w ust. 2 wyrazy „w ust. 1” zastępuje się wyrazami „w ust. 1 pkt 1 i 2”.

W ustawie z dnia 28 stycznia 1987 r. o środkach farmaceutycznych, artykułach sanitarnych

i aptekach

(Dz. U. Nr 3, poz. 19, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i z 1991 r. Nr 8, poz. 27) w art. 32

1)

w ust. 1 dodaje się po kropce zdanie w następującym brzmieniu: „Apteki zapewniają

zaopatrzenie w leki zamieszczone w ustalonych na podstawie odrębnych przepisów wykazach

leków podstawowych oraz uzupełniających, w tym w leki, których ceny odpowiadają limitom

cen ustalonym przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej.”,

2)

dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Wojewoda może zwolnić aptekę, na jej wniosek, z obowiązku utrzymywania określonych

leków umieszczonych w wykazach, o których mowa w ust. 1, jeżeli nie spowoduje to istotnych

trudności w nabywaniu tych leków.

”

,

3)

dotychczasowy ust. 2 i 3 oznacza się jako ust. 3 i 4.

W ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

(Dz. U. Nr 30, poz. 179) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 75 dodaje się ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.

”

,

2)

w art. 76

a)

dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.

”

,

b)

dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3.

W ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa

(Dz. U. Nr 30, poz. 180) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 62 dodaje się ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.

”

,

2)

w art. 63

a)

dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.

”

,

b)

dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3.

W ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej

(Dz. U. Nr 78, poz. 462) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 79 dodaje się ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.

”

,

2)

w art. 80

a)

dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością

oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.

”

,

b)

dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisu

art. 6 ust. 2 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.