Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości.

§ 1. 1. Przepisy rozporządzenia dotyczą osób

. 1) prawnych oraz nie mających osobowości prawnej pańs­

twowych jednostek organizacyjnych, niezależnie od

tego, czy prowadzą działalność gospodarczą,

2) fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, innych niż wymienione w pkt 3 i 4, oraz jednostek

organizacyjnych nie mających osobowości prawnej,

prowadzących działalność gospodarczą - bez względu

na wysokość osiągniętego przez nie przychodu w danym roku podatkowym,je?~li w poprzednim roku podatkowym przychód osiągnięty ze sprzedaży produktów

i towarów, pomniejszony o należny podatek obrotowy

i o przychód .ze sprzedaży prodqktów i towaró)N na

eksport, przekroczył kwotę 2.500.000.000 zł

a) od początku danego roku, gdy przychód za poprzedni rok, zobowiązujący do prowadzenia ksiąg rachunkowych, wynika z zeznania, deklaracji, rachunków podatnika lub dowodów innego rodzaju,

b) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym doręczono ostateczną decyzję ustalającą przychód za poprzedni rok podatkowy, zobowiązujący do prowadzenia ksiąg rachunkowych,

3) fizycznych, mających miejsce zamieszkania za granicą,

prowadzących działalność gospodarczą na podstawie

przepisów o zasadach prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórcżości przez zagraniczne osoby

fizyczne i prawne wedłl,lg zasad określonych w pkt 2,

a jeżeli zamierzają przekazywać za granicę część dochodu w waltJtachwymienialnych - bez względu na

wysokość przychodu,

.

4) fizycznych i prawnych mających siedzibę lub miejsce

zamieszkania za granicą, prowadzących na terytorium

Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą według innych zasad niż określone w pkt 3, bez względu na

wysokość przychodu. Nie dotyczy to osób wykonują­

cych wyłącznie działalność, z której dochody nię podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym,

5) fizycznych prowadzących we własnym imieniu działal­

ność gospodarczą, innych niż wymienione w pkt 2-4,

które swe księgi rachunkowe (księgi handlowe) i sporządzane na ich podstawie bilanse oraz rachunki wyników chcą przyjąć za podstawę wymiaru należnych od

nich podatków i innych świadczeń przypadających na

rzecz Skarbu Państwa lub budżetów. Osoby te obowią­

zane są stosować przepisy rozporządzenia, poczynając

od pierwszego dnia roku, za który chcą. przyjąć za

podstawę wymiaru podatków i innych świadczeń na

rzecz Skarbu Państwa lub budżetów dane ksiąg rachun'

ko.wych .

2. Przepisy rozporządzenia dotyczą również państwo­

wych jednostek budżetowych, jednostek gospodarki pozabudżetowej. państwowych funduszy celowych oraz gmin

i ich jednostek organizacyjnych.

3. Osoby i jednostki wymienione w ust. 1 i 2 zwane są

dalej "jednostkami".

-

4. Kwota przychodu, o której mowa w ust. 1 pkt 2,

poczynając od 1992 r. ulega podwyższeniu z dniem 1 stycznia każdego roku stosownie do wskaźnika wzrostu cen

detalicznych, ustalonego przez Główny Urząd Statystyczny

za okres 3 kwartałów roku poprzedzającego rok podatkowy.

Wskaźnik wzrostu cen ustalany będzie w listopadzie każdego

roku i ogłaszany w Monitorze Polskim w obwieszczeniu

Ministra Finansów.

5. Przepisy rozporządzenia nie mają zastosowania do

1) banków oraz jednostek prowadzących działalność ubezpieczeniową,

2) stowarzyszeń, partii politycznych i związków zawodo. wych oraz organizacji dobroczynności i opieki społecz­

nej, kościelnych osób prawnych, fundacji, towarżystw

naukowych, organizacji ochrony zdrowia, rehabilitacji

zawodowej i społecznej, jeżeli nie prowadzą one działal­

ności gospodarczej lub nie otrzymują dotacji budżeto­

wych.

6. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej

przez. komórkę wyodrębnioną w strukturze organizacji wymienionych w ust. 5 pkt 2, przepisy rozporządzenia mają

zastosowanie tylko do tej komórki.

§ 2. Określenia użyte w rozporządzeniu oznaczają

1) "konto syntetyczne" - urządzenie do ewidencji księgo­

wej operacji gospodarczych, zgodnie z zasadą podwójnego księgowania, tak aby zapewnione było bilansowanie się danych ujętych na wszystkich prowadzonych

przez jednostkę kontach syntetycznych. Za konta syntetyczne uważa się również konta pozabilansowe. Na

kontach pozabilansowych można prowadzić ewidencję,

dokonując zapisów jednostronnych bez zachowania

zasady podwójnego księgowania,

2) "konto analityczne" - urządzenie do szczegółowej

ewidencji księgowej danych podlegających ewidencji

na kontach syntetycznych w taki sposób, aby co najmniej łączna suma ich stanów była zgodna z danymi

ewidencjonowanymi na określonym koncie syntetycznym,

3) "księgi rachunkowe" (handlowe)

a) wszystkie służące do ewidencji działalności jednostki

konta syntetyczne i analityczne, niezależnie od metody ich prowadzenia (pierwotna ewidencja na kontach syntetycznych, wtórna - na kontach analitycznych lub odwrotnie). a także· niezależnie od przyjętej

techniki ich prowadzenia (Iużne karty, księgi oprawne, urządzenia służące do zapisu magnetycznego

itp.), w których ewidencję sporządza się pismem

ręcznym lub maszynowym albo też w których zapisy

są rezultatem ewidencji i przetwarzania danych za

pomocą komputerów lub innych maszyn i urządzeń

technicznych do przetwarzania danych,

b) zestawienia sald kont syntetycznych oraz sald kont

analitycznych, sporządzane w sposób zapewniający

ich trwałość,

4) "sprawozdanie finansowe" - bilans i rach.unek wyników, sporządzane na podstawie ksiąg rachunkowych

jednostki,

5) "rachunkowość jednostki" - jej księgi rachunkowe,

inwentaryzację weryfikującą stan jej aktywów i pasywów, wycenę aktywów i pasywów, rachunek kosztów

oraz sprawozdanie finansowe sporządzane na podstawie ksiąg rachunkowych,

6) "rok obrotowy" - okres od dnia 1 stycznia, ewentualnie

innego dnia, jeżeli jednostka rozpoczęła później działal­

ność niż od początku roku, do dnia 31 grudnia lub dnia

zakończenia działalności. Gdy jednostka rozpoczęła

działalność w drugiej pOłowie roku obrot.owego, można

Poz. 35

. za rok obrotowy przyjąć okres od dnia rozpoczęcia

działalności do dnia 31 grudnia następnego roku. Jeżeli

odrębne przepisy tak przewidują., za rok obrotowy moż­

na przyjąć także okres inny niż od dnia 1 stycznia do dnia

31 grudnia danego roku, gdy obejmuje on 12 kolejnych

miesięcy,

7) "okres sprawozdawczy" -

miesiące roku obrotowego,

8) "środki pieniężne" - gotówkę, bony pieniężne, pienią ­

dze ulokowane na rachunkach bankowych, weksle

i czeki obce oraz nabyte w celu odsprzedaży papiery

wartościowe, niezależnie od ich rodzaju (obligacje,

akcje itp.),

9) "rzeczowe składniki majątku" -trwałe rzeczowe skład­

niki majątku, do których zalicza się środki trwałe i wyposażenie, oraz rzeczowe składniki majątku obrotowego,

do których zalicza się : materiały, produkty gotowe,

produkcję nie zakończoną i towary,

10) "środki trwałe" - grunty, budynki, budowle, maszyny,

środki transportu, urządzenia techniczne i inne środki

długotrwałego użytkowania, określone w odrębnych

przepisach jako środki trwałe,

11) "wyposażenie" -zużywające się stopniowo rzeczowe ·

składniki majątku trwałego, nie zaliczone odrębnymi

przepisami 'do 'Środków trwałych,

12) "składniki majątku trwałego" - środki trwałe, wyposażenie, wartości niematerialne i prawne oraz finansowe

składniki majątku trwałego , jak udziały, akcje, długoter­

minowe papiery wartościowe, udzielone długotermino­

we pożyczki oraz inne finansowe składniki majątku

trwałego . Do długoterminowych papierów wartościo­

wych, pożyczek itp. zalicza się te z nich, które uznane

zostały za lokaty i których termin zapłaty przypada co

najmniej po upływie roku od daty, na jaką jest sporzą­

dzane sprawozdanie finansowe,

13) "wartości niematerialne i prawne" -

inne niż rzeczowe

majątku trwałego określone w odrębnych

przepisach, w tym także nabyte oprogramowanie kOIJl-

składniki

puterów, projekty wynalazcze, patenty, licencje, warfirmy, wartość znaków towarowych oraz koszty

zgromadzenia kapitału zakładowego,

tość

14) "materiały" - surowce, materiały podstawowe i pomocnicze, półfabrykaty obcej produkcji, opakowania, paliwo, części zamienne i odpadki,

15) "produkty gotowe" - własnej produkcji: wyroby gotowe, wykmllme usłUgi, prace naukowo-badawcze, prace

projektowe, geodezyjno-kartograficzne, zakończone

roboty, w tym także budowlano-montażowe itp.,

16) "produkcja nie zakończona" - produkcję w toku oraz

półfabrykaty, to jest niegotowe jeszcze produkty własnej

produkcji, a także wykonywane roboty, usługi itp. przed

ich ukończeniem,

17) "towary" -

rzeczowe składniki majątku nabyte w celu

sprzedaży,

18) "cena zakupu" - cenę, jaką nabywca płaci za zakupione składniki majątku,

19) "cena nabycia" - cenę zakupu powiększoną o koszty

zakupu nabytego składnika majątku,

w

20) "techniczny koszt wytworzenia" - wartość

cenach

nabycia zużytych rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, koszt wynagrodzeń za pracę wraz z pochodnymi i inne koszty dające się bezpo.średnio zaliczyć do wartości wytwarzanych produktów,

powiększone o ogólne koszty wytworzenia (np. wydziałowe, ogólne budowy),

21) "koszt o~i6inoiakładowy' ~ - koszty utrzymania zarządu

jednostki oraz jej obsługi jako całości, z wyłączeniem

jednak odsetek od kredytów i pożyczek,

-

Poz. 35

b) ująć w księgach rachunkowych przypadające na

dany rok obrotowy zmniejszenia wartości na skutek

umorzenia wszystkich stopniowo zużywających się

składników majątku trwałego jednostki, niezależnie

od wyniku finansowego, jaki w danym roku obrotowym jednostka ta osiągnęła,

c) uwzglęc;iniać -:- niezależnie od daty ich zapłaty

- wszelkie osiągnięte i przypadające na rzecz jednostki lub obciążające ją za dany rok obrotowy

- przychody ze sprzedaży i inne przychody oraz

koszty uzyskania tych przychodów,

- dotacje przedmiotowe, subwencje, podatek obrotowy i inne obciążenia przychodów,

d) ująć w księgach rachunkowych wszelkie straty nadzwyczajne i zrealizowane zyski nadzwyczajne,

22) "cena ewidencyjna" - cenę przyjętą do ewidencji

wartościowej rzeczowego składnika majątku; ceną ewidencyjną może być cena rzec.zywista lub cena różna od

ceny rzeczywistej,

23) "cena sprzedaży na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych" ---'- takie przeciętną cenę sprzedaży w miesią­

cu, na który przypada ten dzień, jeżeli ceny ulegały

istotnym zmianom, a przeciętna cena sprzedaży w tym

miesiącu jest niższa od ceny na dzień zamknięcia ksiąg

rachunkowych,

24) "cena sprzedaży netto" - cenę sprzedaży na dzień

zamknięcia ksiąg rachunkowych, zmniejszoną o należny

podatek obrotowy oraz powiększoną o przypadające

dotacje przedmiotowe i subwencje, jeżeli jednostka ma

'prawo do ich otrzymania,

25) "fundusz specjalny" - źródło pokrycia realizacji celów

określonych w odrębnych przepisach, powstałe ze środ­

ków wygospodarowanych w drodze odpisów dokonanych w koszty, straty nadzwyczajne lub wynik finansowy,

26) "kierownik jednostki" ---.:... osobę, która zarządza działalnością jednostki, wieloosobowy organ lub wyłoniony

z niego zespół osób, które zgodnie z obowiązującymi

jednostkę przepisami lub nadanym jej statutem uprawnione są do zarządzania jednostką, a takie, jeżeli odręb­

ne przepisy tak stanowią; osobę, która stoi na czele

organu upoważnionego do kierowania jednostką,

27) "zweryfikowane sprawozdanie finansowe" - sprawozdanie, które uzyskało stwierdzenie zweryfikowania,

a także sprawozdanie nie podlegające weryfikacji, jeżeli

uznane zostało za prawidłowe przez powołany do tego

organ jednostki.

§ 3. 1. Jednostki obowiązane są prowadzić rachunkowość zgodnie z przepisami rozporządzenia i innymi przepisami prawa, dającą rzetelny i jasny obraz ich stanu i sytuacji

finansowej.

2. Zadaniem rachunkowości jednostki jest bieżąca rejestracja operacji gospodarczych w sposób prawidłowy, kompletny i systematyczny, przy zachowaniu następujących

zasad

'

1) zapewniona ma być kompletność ujęcia wszystkich

operacji gospodarczych zarówno w porządku chronologicznym, jak i systematycznym,

2) operacje gospodarcze należy ujmować według okresów

sprawozdawczych, których dotyczą,

3) zapewnione zostanie pełne, zgodne z prawdą materialną

oddanie istotnej formaln~j i materialnej treści operacji

gospodarczych, niezależnie od formy ich przedstawienia,

4) wartość poszczególnych składników aktywów i pasywów, przychodów i kosztów ich uzyskania, jak też

zysków i strat nadzwyczajnych ustalana będzie odręb­

nie; nie moŻna kompensować ze sobą wartości różnych

co do rodzaju aktywów i pasywów, przychodów i kosztów ich uzyskania oraz zysków i strat nadzwyczajnych,

5) dane umożliwiające ustalenie stanu i sytuacji finansowej

jednostki należy ujmować w odrębnych pozycjach;

pozostałe dane mogą być ujmowane łącznie,

6) wartość aktywów i pasywów oraz wysokość wyniku

finansowego ustala się w cenach zakupu, nabycia lub

według technicznego kosztu wytworzenia, z tym jednak

Że należy

a) wyceniać rzeczowe składniki majątku obrotowego

w cenach zakupu, nabycia lub technicznym koszcie

wytworzenia, nie wyższych od możliwych do uzyskania za nie cen sprzedaży netto, to jest w sposób

wyrażający ich wartość użytkową dla jednostki,

7) dla zapewnienia współmierności przychodów i kosztów

własnych ich osiągnięcia oraz realnej wysokości wyniku

finansowego jednostki, wyodrębnione będą i zaliczone

do aktywów lub pasywów koszty i przychody przyszłych

okresów, a także tworzone będą i zaliczane do strat

nadzwyczajnych rezerwy w wysokości przewidywanego ryzyka gospodarczego,

8)

przyjmować się będzie, że działalność jednostki będzie

kontynuowana, z wyjątkiem przypadków określonych

w § 17 ust. 1 pkt 2-4.

3. Przyjęte zasady księgowania operacji gospodarczych

i przeostawianiaich rezultatów w sprawozdaniu finansowym, zwłaszcza zaś sposób ustalenia wartości aktywów

i pasywów, a takie wyniku finansowego, nie mogą być

zmieniane w ciągu kolejnych lat, chyba że jest to uzasadnione

ważnymi dla jednostki przyczynami i następuje od początku

roku obrotowego. W przypadku zmiany zasad ustalania

wartości aktywów i pasywów należy w sprawozdaniu finansowym sporządzonym na koniec roku obrotowego, w którym

dokonano zmiany, zamieścić wyjaśnienie, na czym polegała

zmiana, uzasadnić jej dokonanie i podać jej wpływ na roczny

wynik finansowy.

4. Wartość aktywów i pasywów ustalona według przepisów rozporządzenia ulega zmianie, gdy odrębne przepisy

przewidują ich przeszacowanie.

5. Zasad wyceny aktywów i pasywów oraz sposobów

ustalania wyniku finansowego, przewidzianych przepisami

rozp'orządzenia, nie stosuje się, jeśli inaczej stanowią odrębne

ustawy lub wydane na ich podstawie przepisy.

6. W sprawach nie uregulowanych przepisami rozporządzenia stosować należy

zasady określone przez naukę

rachunkowości oraz utrwalone przez powszechną praktykę

i zwycżaje.

,, '

"

Rozdział 2

Księgi rachunkowe

§ 4. 1. Księgi rachunkowe powinny być prowadzone

w siedzibie jednostki w sposób ustalony w zakładowym

planie kont.

2. Zapisy w księgach rachunkowych prowadzi się w ję­

zyku polskim.

3. Zapisy w księgach rachunkowych prowadzi się

w walucie polskiej, na podstawie prawidłowych i rzetelnych

dowodów. Dopuszcza się prowadzenie ksiąg rachunkowych

w pełnych złotych.

4. Księgi rachunkowe mogą być prowadzone ' poza

siedzibą jednostki, jeżeli kierownik jednostki powierzył ich

prowadzenie osobie fizycznej lub prawnej świadczącej usłu­

gi w zakresie prowadzenia rachunkowości.

-

§ 5. 1. Obowiązek ewidencji operacji gospodarczych

w porządku chronologicznym uważa się za spełniony, jeżeli

.1) operacje gospodarcze ujmuje się bieżąco w księgach

rachunkowych w kolejności dat ich dokonania, co

najmniej z podziałem na poszczególne okresy sprawozdawcze,

2) środki trwałe, wyposażenie oraz zapasy materiałów,

towarów i produktów gotowych objęte są w kolejności

dni przychodów i rozchodów ewidencją ilościowo-war­

tościową lub powiązaną ·z właściwym kontem syntetycznymewidencją ilościową,

.

3) stan, przychody i rozchody w kolejnych dniach gotówki

(~łot~ch . p~ls.kich i poszczególnych walut obcych)

uJmuJe Się bleząco w prowadzonym zestawieniu (raporcie kasowym) za poszczególne dni lub czę~ci okresu

sprawozdawczego,

4) w punktach sprzedaży detalicznej i gastronomicznej

g?t?wkę oraz wartość towarów i opakowdń ujmuje się

bleząco w prowadzonym zestawieniu (raporcie sklepowym), za poszczególne dni lub części okresu sprawozdawczego,

5) istnieje m?żliwość stwierdzenia zachowania porządku

chronologicznego przy prowadzeniu ksiągrachunko­

wych przez powiązanie zapisów księgowych z dowodami księgowymi, na podstawie których zostały dokonane.

2. Obowiązek ewidencji operacji gospodarczych w po~ądku systematycznym uważa się za spełniony, jeżeli ustala

Się w odpowiednich przekrojach

1) stan środków pieniężnych i środków rzeczowych, należ­

ności, roszczeń i innych składników majątku jednostki,

zobowiązań, kredytów, funduszy (kapitałów) zasadniczych i funduszy specjalnych oraz innych zmian doprowadzonych do zgodności ze stanem rzeczywistym,

ustalonym w drodze inwentaryzacji, przy czym poszczególne zagraniczne środki pieniężne oraz wszelkiego

rodzaju należności, roszczenia i zobowiązania płatne

w walucie obcej obejmuje się ewidencją umożliwiającą

ustalenie ich wartości w walucie obcej oraz w walucie

polskiej,

2) wysokość poniesionych kosztów, osiągniętych przychodów, strat i Zysków ·nadzwyczajnych oraz innych

elementów wyniku finansowego,

3) inne dane niż określone w pkt 1 i 2, niezbędne do

przedstawienia rzetelnego i jasnego obrazu stanu i sytuacji finansowej jednostki opinii publicznej, a zwłaszcza

jej właścicielom (akCjonariuszom, wspólnikom). kredytodawcom, organom statystyki państwowej itp., a także

dane do wszelkich rozliczeń finansowych ze Skarbem

Państwa, budżetami i instytucjami oraz kontrahentami

jednostki (osobami prawnymi lub fizycznymi, w tym

także jego pracownikami) oraz do sporządzania sprawozdania finansowego. .

.

3. Ewidencja operacji gospodarczych w porządku chronologicznym i systematycznym może być prowadzona łącz­

nie bez wyodrębniania urządzeń służących wyłącznie do

ewidencji w porządk,u chronologicznym (dziennik) .

§ 6. 1. Zakładowy plan kont powinien zawierać

1) wykaz kont syntetycznych,

2) zasady tworzenia i prowadzenia kont analitycznych do

określonych kont syntetycznych (podanie kryterium,

według którego dane konta syntetycznego mają być

dzielone przy ujmowaniu ich na kontach analitycznych,

oraz wska~anie, do ewidencji jakich danych mają służyć

konta analityczne - wartościowych, ilościowo-wartoś ­

ciowych, ilościowych). przy czym dopuszcza się za

zgodą kierownika jednostki

Poz. 35

a) nieobejmowanie ewidencją ilościową i ilościowo­

-wartościową określonych rodzajów zapasów mate~iałów , towarów i produktów gotowych; nie może to

Jednak dotyczyć składników maj~tku szczególnie

cennych lub ważnych dla jednostki,

b) zastąpienie ewidencji ilościowej lub ilościowo - war­

tościowej materiałów, towarów i prodLiktów gotowych analityczną ewidencją wartościową,

c) zastąpienie ewidencji ilościowej i ilościowo-wartoś­

ciowej materiałów, towarów i produktów gotowych

ewidencją wartościową,

3) zasady rozlicianiaodchyleń od cen ewidencyjnych oraz

.

zasady rachunku kosztów, .

4) określenie materiałów, których wartość podlega zaliczeniu do kosztów bezpośrednio po zakupie lub wytworzeniu we własnym zakresie, oraz produktów gotowych,

których wartość podlega zaliczeniu do kosztu własnego

ich sprzedaży bezpośrednio po ich wyprodukowaniu,

pod warunkiem że ich pozostałości na koniec roku

obrotowego zostaną wykazane w bilansie jednostki,

5) ustalenie, czy stan gotowych prac projektowych i kartograficznych oraz gotowej produkcji pomocniczej wytworzonej na własne potrzeby, a także stany produkcji

nie zakończonej mogą być nie zaliczane do aktywów

jednostki, lecz uważane za koszt osiągnięcia przychodów w roku, w którym wymienione składniki majątku

wytworzono. Ustalenie takie może być przyjęte, gdy

uz?sa.dnia je .sta~ość stanów i krótki cykl produkcyjny,

w Jakim wymienione produkty gotowe i nie zakończona

produkcja są wytwarzane. Bez zachowania tych warun':.

k6w nie zakończona produkcja o charakterze rolniczym

może być nie zaliczona do aktywów jednostki,

6) OKreślenie sposobu ustalania umorzenia wyposażenia,

którego wartość po wydaniu do użytkowania ma być

wykazywana w sprawozdaniu finansowym jednostki,

oraz wskazanie rodzajów wyposażenia, które mogą być

w całości zaliczone do kosztów jednostki po wydaniu do

. użytkowania.

2. Zakładowy plan kont ustala kierownik jednostki, tak

aby ":l0gły b~ć sporządzan~ jasno i rzetelnie przedstawiające

stan I sytuację fmansową Jednostki

1) sprawozdanie finansowe, którego wzór stanowi załącz­

nik do rozporządzenia,

2) statystyczne sprawozdania finansowe, ustalone w prze.

pisach Głównego Urzędu Statystycznego.

W zakład?wyc~ planach kont jednostki obowiązane są

uwzględniać zmiany w obowiązujących je przepisach o gospodarce finansowej i zasadach opodatkowania.

3. Zakładowe plany kont jednostek będących osobami

fi~yc~nymi mogą być ogran iczone do sporządzonego na

piśmie wykazu kont syntetycznych, o którym mowa w ust.

1 pkt J, oraz tych podanych w ust. 1 zasad i określeń

składających się na zakładowy pl~1n kont, które kierownik

jednostki uzna za niezbędne .

4 . . Kierownik jednostki może ustalić , że zakładowym

planem kont jest wzorcowy plan kont dla prowadzących

podobną działalność jednostek, publikowany przez świad­

czące usługi z zakresu organizacji rachunkowości osoby

prawne lub fizyczne.

§ 7. 1. Podstawą zapisu w księgach rachunkowych jest

dokument (dowód księgowy)

1) stwierdzający fakt dokonania operacj i gospodarczej

zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierający

- jeżeli treść dowodu nie została inaczej określona

w przepisach wynikających z właśc i wych ustaw (np.

czeki, weksle) - co najmn iej

a) wiarygodne określenie wystawcy i wskażanie stron

(nazwy i adresy) uczestniczących w operacjigospodarczej, której dowód dotyczy; w dowodach wystawionych przez jednostkę na potrzeby wewnętrzne

określenie wystawcy oraz nazw iadresów stron może

być zastąpione nazwami lub symbolami komórek

organizacyjnych jednostki,

b) datę wy~tawienia dowodu oraz datę lub okres doko nania operacji gospodarczej, której dowód dotyczy,

z tym że jeżel i data dokonania operacji gospodarczej

odpowiada dacie wystawienia dowodu, wystarcza

podanie jednej daty,

c) przedmiot operacji gospodarczej i jego wartość oraz

ilościowe określenie , jeżeli przedmiot operacji jest

wymierny w jednostkach naturalnych,

d) własnoręczne podpisy osób odpowiedzialnych za

prawidłowe dokonan ie operacji gospodarczej i jej

praw i dłowe udokumentowanie, z tym że jeżeli do wód księgowy nie wyraża przejęcia lub przekazania

odpowiedzialności materialnej, podpisy mogą być

zastąp i one danymi umożliwiającymi identyfikację

tych osób,

2) sprawdzony pod względem merytorycznym' ifQrmalno-rachunkowym , i na dowód sprawdzenia podpisany

przez osoby do tego upoważnione; można nie dokonywać kontroli rachunkowej dowodów własnych , w których treści zawarte są rezultaty obliczeń dokonanych

i wypisanych przez przystosowane do tego maszyny;

fakt sprawdzenia dowodu powinien być uwidoczniony

w jego tre~ci,

3) oznaczony numerem lub w inny sposób umożliwiający

powiązanie dowodu z zapisami księgowymi dokonanymi na jego podstawie.

2. Dowód księgowy powinien być sporządzony w języ­

ku polskim. Może on być sporządzony w języku obcym, jeżeli

dowód dotyczy operacji gospodarczej z , kontrahentem zagranicznym. Treść dowodów powinna być pełna i zrozumiała; dopuszczalne jest stosowanie skrótów ogólhie przyjętych.

Jeżeli w dowodzie księgowym " podane jest wartościowe

określenie operacji gospodarczej tylko w walucie obcej,

jednostka posiadająca ten dowód jest obowiązana prZeliczyć

walutę obcą na złote po właściwym dla dnia dokonania

operacji gospodarczej kursie ustalonym przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Wynik przeliczenia należy zamieś­

cić w wolnych polach dowodu lub w załączniku do dowodu

sporządzonego w walucie obcej.

3. BłędY w dowodach księgowych poprawiać można

wyłącznie przez skreślenie niewłaściwie napisanego tekstu

lub liczby, w sposób pozwalający odczytać tekst lub liczbę

pierwotną, i wpisanie tekstu lub liczby właściwej. Poprawka

tekstu lub liczby w dowodzie księgowym powinna być

zaopatrzona w podpis lub skrót podpisu osoby upoważ­

nionej. Zasady te stosuje się wyłącznie do dowodów księgo­

wych, dla których nie istnieje ustalony odrębnymi przepisami

zakaz dokonywania jakichkolwiek poprawek, oraz nie stosuje

. się . ich do dowodów obcych, które mogą być poprawiane

jedynie przez wystawienie i przesłanie kontrahentowi dowodu korygującego. Dowody własne zeVlinętr.zne, przesłane

uprzednio kontrahentowi, mogą być poprawione tylko przez

wystawienie dowodu korygującego .

.

4. Podpisy ha dowodach księgowych, z wyjątkiem

przypadków wymienionych w ust. 1 pkt 1 lit. d) , składa się

odręcznie.

'

5. Jeżeli określone operacje gospodarcze są udokumentowane dwoma lub więcej dowodami albo egzemplarzami

tego samego dowodu, kierownik jednostki ustali na stałe,

który z dowodów (egzemplarzy dowodu) ma stanowić

podstawę zapisów w księgach rachunkowych.

6. Przepisy ust. 1-5 stosuje s i ę także do dowodów

zawierającx.ch opisy jednostek ewidencyjnych oraz dyspo-

Poz. 35

zycje przetwarzania informacj i przy prowadzeniu ksiąg ra chunkowych przy użyciu komputerów.

§ 8. 1. Jednostka dokonująca księgowania dowodu

jest właściwa do wystawienia dowodów księgowych d,la

udokumentowania

1) zewnętrznych operacj i gospodarczych, to jest operacji,

w których uczestniczą jednostka i jej kontrahenci, jeżeli

operacje te polegają na sprzedaży lub przekazaniu kontrahentom składników majątku i świadczeniu usług 'np.

faktury, zestawienia sprzedaży).

2) przekazywanych z mocy prawa przez jednostkę św i ad­

czeń na rzecz budżetów lub instytucji, świadczeń należ ­

nych kontrahentom, wynikających z umów oraz świad­

czeń dobrowolnych,

3) wewnętrznych operacj i gospodarczych, to jest operacj i,

w których uczestn i czą tylko komórki organizacyjne jednostki księgującej dowód,

4) poniesionych kosztów nie wynikających ze świadczeń

kontrahentów, ustalenia powstałych strat lub osiągnię­

tych zysków, potwierdzenia ilości i wartości otrzymywanych od kontrahentów składników majątku , robót i usług

lub innych świadczeń, jak też powierzenia składników

majątku pracownikom jednostki lub innym osobom.

Dowody wymien ione w pkt 1 i 2 nazywa się dowodami

dowo-

własnymi zewnętrznymi , a wymienione w pkt 3 i 4 dami własnymi wewnętrznymi.

2. Kontrahenci jednostki dokonującej księgowania

(także jej pracownicy, jeżeli są stroną w dokonanej operacji

gospodarczej) są właściwi do wystawiania dowodów księ­

gowych dla udokumentowania operacji gospodarczych po legających na sprzedaży lub przekazaniu jednostce skład­

ników majątku, wykonaniy zleconych robót. usług i innych

czynności oraz świadczeń umownych lub określonych przepisami. Dowody wystawione przez kontrahentów jednostki

dokonującej ich ks i ęgowania nazywa się dowodami obcymi.

3. Dowody wymienione w ust. 1 pkt 1 " oraz w ust;

2 mogą by~ zastąpione dowodami wystawionymi wspólnie

przez jednostkę dokonującą ich księgowania i jej kontrahenta

(np. protokoły zdawczo-odbiorcze).

4. Jednostka dokonująca księgowan i a jest właściwa do

wystawiania dowodów własnych wewnętr;z;nych dla udoku. mentowania operacji gospodarczych, dla których wymagane

są dowody obce, jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia

kompletności zapisów księgowych, a dowód obcy nie wpły­

nął w odpowiednim terminie.

.

5. Jako dowody właściwe dla udokumentowania

1) zakupu'u producentów produktów roślinnych lub zwierzęcych z własnej ich uprawy lub hodowli, nie przerobionych sposobem przemysłowym i z wyjątkiemkwia­

tów przeznaczonych do dalszej sprzedaży,

2) zakupu odpadków poużytkowych , stanowiących surowce wtórne, pochodzących ze skupu od ludności ,

z wyłączeniem metali nieżelaznych,

3) diet pracowników i innych ich

należności

za czas

podróży służbowych ,

mogą być użyte 'prZez jednostki

dokumenty wystawione

przez ich pracowników. Dowody te powinny zawierać : datę

dokonania operacji gospodarczej, miejsce i datę wystawienia

dokumentu oraz podpis osoby, która bezpośrednio dokonała

wydatku. W dowodach tych należy także podać

a) przy zakupie - rodzaj nabytych składników majątku ,

ich i l ość i cenę jednostkową,

b) w pozostałych wypadkach - cel dokonania wydatku obciążającego jednostkę.

6. W dowodach własnych wewnętrznych, zawierają­

cych ilościowe określenie operacj i gospodarczych, może być

-,-

110 -

pominięta wartość przedmiotu operacji, jeżeli zostanie podana w zestawieniach dowodów.

.'

7. Stwierdzone w dowodach nieprawidłowości merytoryczne powinny być uwidocznionew dowodzie lub załącz­

niku do dowodu w~kazanym w t~*ści do~odu i pOdpisa.ne

przez osoby obowiązane do spra'wdzenla dowodu. Nieprawidłowości formalno-rachunkowe powinny być skorygowane w sposób ustalony dla poprawienia błędów w dowodach księgowych .

.§ 9. Za dowody księgowe uważa się również

1) zestawienia dowodów księgowych, sporządzane ' dla

zaksięgowania ich zbiorczym zapisem,

2) polecenia księgowania, sporządzone dla ujęcia operacji

gospodarczej w księgach rachunkowych jednostki,

3) noty księgowe, sporządzone dla skorygowania operacji

gospodarczej wynikającej z dowodu obcego, przekazywane kontrahentom jednostki.

Do dowodów tych stosuje się odpowiednio przepis § 7.

§ 10. Księgi rachunkowe prowadzone w formie papierowych zestawień ewidencyjnych (księgi wiązane, prowadzone na luźnych kartach, powstające w formie zestawień

liczbowych jako rezultat przetwarzania danych ręcznego lub

z zastosowaniem urządzeń technicznych) powinny być

1) trwale oznaczone nazwą jednostki, której dotyczą (każ­

da księga wiązana, każda luźna karta kantowa, każde

zestawienie liczbowe itp.), oraz nazwą danego urządze­

nia ewidencyjnego (konta),

2) opatrzone datą ich założenia i zakończenia w sposób

ustalony dla dokonywania zapisów księgowych,

3) wpisane do bieżąco aktualizowanego wykazu prowadzonych przez jednostkę rodzajów urządzeń księgo­

wych składających się na księgi rachunkowe -jednostki

(kartotek, kont analitycznych lub syntetycznych, rejestrów, zestawień liczbowych itp.), chyba że dane takiego

wykazu są objęte zakładowym planem kont,

4) utrzymane w ustalonej kolejności i starannie przechowywane w odpowiednich urządzeniach ułatwiających

ich odszukanie i chroniących przed zagubieniem lub

zniszczeniem.

§ 11. Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych w całości

lub częściowo za pomocą komputera należy zapewnić pełną

sprawdzalność zgodności stosowanych procedur i wyników

przetwarzania na komputerze z dokumentacją systemu przetwarzania i dowodami księgowymi przez: .

1) skompletowanie dokumentacji systemu przetwarzania

danych, dającej pełny wgląd w budowę i przebieg

stosowanego sposobu przetwarzania (programy); zmiany procedur należy w dokumentacji tak oznaczyć, aby

możliwe było wyraźne rozgraniczenie okresów stosowania poszczególnych wersji procedury,

2) zapewnienie możliwości sporządzania na każde żądanie

zestawień ewidencyjnych, napisanych językiem wymaganym przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych,

3) ustalenie osób, które zleciły dokonanie poszczególnych

zapisów księgowych,

4) wydrukowanie wszystkich danych, będących przedmiotem przetwarzania, w porządku chr0l1010gicznym

(dziennik) i sald kont syntetycznych - w języku wymaganym przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych - co

najmniej na koniec każdego roku obrotowego, a sald

kont analitycznych - na dzień przeprowadzenia inwentaryzacji oraz na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych,

5) zapewnienie, aby zapisy księgowe dokonywane automatycznie, stosownie do rozwiązań systemowych, były

odpowiednio wyróżnione,

.

Poz. 35

6) przechowywanie magnetycznych nośników informacji,

do czasu wydruku zawartych na nich danych, w sposób

chroniący przed zatarciem lub zniekształceniem tych

danych,

7) prowadzenie bieżąco uzupełnianego wykazu zbiorów

stanowiących księgi ' rachunkowe, przechowywanych

na taśmach magnetycznych, dyskach itp., z określeniem

ich identyfikatorów i zawartości, rodzaju nośnika oraz

częstości ich aktualizacji.

§ 12. 1. Dokonywany w księgach rachunkowych zapis

księgowy powinien być staranny, czytelny, trwały i zawierać

co najmniej

1) datę dokonania operacji gospodarczej,

2) określ~nie rodzaju i numeru dowodu księgowego, na

podstawie którego dokonano zapisu,

3) treść iapisu, przy czym dopuszczalne jest stosowanie

ogólnie przyjętych skrótów, a innych skrótów - pod

warunkiem ustalenia przez kierownika jednostki ich

wykazu,

4) sumę zapisu wynikającą z dowodu księgowego.

Zapis' księgowy może nie obejmować treści oraz określenia

rodzaju dowodu, jeżeli wynikają one z układu ksiąg rachunkowych.

2. Błędny zapis może być ' poprawiony przez

1) skreślenie błędnej treści lub liczby i wpisanie treści lub

liczby w sposób określony w § 7 ust. 3; ten sposób

poprawienia nie może być stosowany, gdy księgi rachunkowe są prowadzone za pomocą komputera,

2) wniesienie zapisu korygującego (storno); może on być

dokonywany tylko liczbami dodatnimi lub tylko liczbami

ujemnymi .

§ 13. 1. Zapisy w księgach rachunkowych uważa się za

dokonywane bieżąco, jeżeli

1) wszystkie operacje gospodarcze za dany okres sprawo zdawczy zostaną ujęte w księgach rachunkowych nie

później niż w ciągu 14 dni po zakończeniu tego okresu,

2) zapisy w zestawieniach wymienionych w § 5 ust. 1 pkt

3 i 4 są dokonywane w dniu przeprowadzenia operacji

gospodarczych,

3) zapisy w ilościowej ewidencji rzeczowych składników

majątku są dokonywane nie później niż dnia następują­

, cego po dniu przeprowadzenia operacji gospodarczej.

2. Zapisy w księgach rachunkowych uważa się za

kompletne, jeżeli wszystkie operacje gospodarcze dokonane

. w danym okresie sprawozdawczym zostały ujęte w księgach

rachunkowych tego okresu, niezależnie od daty sporządzenia

dokumentu stwierdzającego dokonanie operacji gospodarczej .

3. Dla zapewnienia kompletności zapisów księgowych

operacje gospodarcze o charakterze ciągłym należy dzielić co

najmniej na okresy sprawozdawcze i wynikającą z tego

podziału część operacji gospodarczej ujmować w księgach

rachunkowych pod datą kończącą każdy okres sprawozdawczy. Dotyczy to odpowiednio operacji gospodarczych księ­

gowanych na podstawie zestawień dowodów księgowych .

Gdy dla zapewnienia kompletności zapisów księgowych

dokonano ich na podstawie dowodów własnych wewnętrz­

nych, ewentualne różnice, jakie powstaną po otrzymaniu

w późniejszym terminie dotyczących tych zapisów dowodów

obcych, powinny być zaksięgowane i rozliczone nie później

niż w okresie sprawozdawczym, w którym otrzymano odpowiednie dowody obce.

4. Zapisy księgowe nie wyrażające zmian w stanie

aktywów lub pasywów jednostki mogą być dokonywane bez

wystawiania dowodów księgowych, jeżeli ich kwoty i spo-

Dziennik Ustaw Nr'1 O

-

sób dekenania wynikają z autematycznie realizowanego.

pregramu przetwarzania danych za pemecą kemputera (np.

przekształcenie kesztów zgrupewanych według ich rodzaju

na keszty w układzie kalkulacyjnym), a w treści zapisu

z.estanie te pedane.

§ 14. 1. Salda peszczególnych kent syntetycznych wykazuje się w zestawieniu sald, zawierającym co. najmniej

1) ekreślenie reku ebretewege, którego. zestawienie detyczy,

.

2) symbele lub nazwy kent syntetycznych,

3) salda peszczególnych kent syntetycznych na dzień etwarcia ksiąg rachunkewych, na keniec każdego. ekresu

sprawezdawczege i na dzień zamknięcia ksiąg rachun kewych,

.

4) sumę sald wykazanych w zestawieniu sald.

2. Salda peszczególnych kent analitycznych na dzień

przeprewadzenia inwentaryzacji oraz na dzień keńczący rok

ebretewy wykazuje się w zestawieniu sald kent analitycznych lub na edpewiednie eznaczonych taśmach papieru

sperządzenych za pemecą maszyn de przetwarzania danych

lub w zestawieniach liczbewych umeżliwiających w spesób

sprawdzalny ustalenie zgedneści ich sum z zestawieniem

sald kent syntetycznych.

§ 15. 1. Jednestki etwierają sweje księgi rachunkewe

nadzień

.

1) rezpeczynający każdy rok ebrotewy - w przypadku

kentynuewania działalneści lub na dzień, ed którego.

jednestka ebewiązana jest prowadzić księgi rachunkewe,

2) rezpeczęcia działalneści - w przypadku ' newo. pewstałych jednestek oraz pedziału lub łączenia jednestek

istniejących,

3) zmiany swej formy prawnej przewidzianej przepisami

lub umewą stren,

4) etwarcia likwidacji, ustaleny w zarządzeniu e likwidacji,

lub na dzień likwidacji dekenywanej z własnej inicjatywy kierewnika jednestki albo. na dzień egłeszenia

upadłeści, ustaleny przez właściwy sąd, według stanu

aktywów i pasywów wynikającego. z zamknięcia ksiąg

rachunkewych, e których mewa w § 17 ust. 1 pkt 2.

2. Jednestki kent'łnuujące działalneść etwierają swe

księgi rachunkewe według stanu aktywów i pasywów wynikającego. z zamknięcia ksiąg na keniec peprzedniege roku

ebretewege, a jeżeli jednestka uprzednie nie prewadziła

ksiąg rachunkewych, te według stanu aktywów i pasywów

na peczątek reku ebretewege, ujętych w zestawieniu sporządzenym na pedstawie wyników inwentaryzacji. Jednestki

etwierają swe księgi rachunkewe nie później niż przed

upływem 14 dni od dnia wymienienege w ust. 1 pkt 1~.

3. Jednestki, które pestawieno w stan likwidacji lub

w stesunku de których egłeszene upadłeść, etwierają swe

księgi rachunkewe na podstawie bilansu sperządzenege na

dzień peprzedzający rezpoczęcie likwidacji lub egłeszenie

upadłeści. Obewiązane są ene wykazać składniki majątku

według cen sprzędaży meżliwych do uzyskania za nie, zaliczając różnice z tego. tytułu de strat lub zysków nadzWyczajnych

pod datą etwarcia likwidacji lub ogłeszenia upadłeści.

§ 16. 1. Jednestki są ebewiązane prowadzić edrębne

księgi rachunkewe dla każdego. reku ebretewege.

2. Jednestki prowadzące księgi rachunkewe w fermie

ksiąg wiązanych lub luźnych kart megą nie zakładać edręb­

nych kent analitycznych dla każdego. reku ebretewege, ped

warunkiem że zapisy księgewe dekenywane po. zamknięciu

ksiąg rachunkewych (w newym roku) będą wyraźnie eddzielene ed zapisów księgewych uprzednie dekenanych.

3. Jeżeli w wyniku zweryfikewania sprawezdania finansewege stanewiącege pedstawę etwa(cia ksi.ąg rachun-

Pez.35

kewych ulegnie zmianie stan peczątkewy aktywów i pasywów, wprowadzene de ksiąg rachunkewych stany począt­

kewe należy skerygewać w terminie 14 dni ed daty zweryfi kewania sprawezdania finan;;ewege.

§ 17. 1. Jednestki zamykają swe księgi rachunkewe

na

1) keniec każdego. reku ebrotewege - w przypadku

dalszego. prewadzenia działalneści, chyba że inne przepisy stanewią inaczej,

2) dzień peprzedzający dzień etwarcia likwidacji lub egłe­

szenia upadłości,

3) dzień zakeńczenia likwidacji lub pestępewania upadłeściewege,

4) dzień peprzedzający dzień zmiany jej formy prawnej,

w przypadkach, e których mewa w § 15 ust. 1 pkt 3.

2. Jeżeli między dniem etwarcia likwidacji lub egłesze­

nia upadłeści a dniem ich zakeńczenia przypada keniec reku

ebretewege, jednestki, które pestawiene w stan likwidacji

lub w stesunku de których teczy się pestępewanie upadłeś­

ciewe, zamykają księgi także na estatni dzień roku ebretewege.

3. Jednestki zamykają swe księgi rachunkewe w terminie 14 dni eddaty zweryfikewania sprawezdania finansewege sperządzonege na keniec roku ebrotewege w przypadku wymienienym w ust. 1 pkt 1.

Rozdział 3

I nwenta ryzacja

§ 18, 1. Wykazany w księgach rachunkewych stan.aktywów i pasywów jednestki należy zweryfikewać w dredze

inwentaryzacji. Inwentaryzacja pelega na

1) przeprewadzeniu spisu z natury krajewych i zagranicz- .

nych średków pieniężnych oraz rzeczewych składników

majątku, ich wycenie i ustaleniu warteści spisanych

z natury składników majątku,

2) uzyskaniu ed kentrahentów jednestki . pisemnej infermacji e stanie jej środków pieniężnych na rachunkach

bankewych, zaciągniętych kredytów bankewych oraz

należneści i zebewiązań, w tym także e stanie pewierzenych im własnych składników majątku,

3) sprawdzeniu stanu niedestępnych w czasie przeprewadzanej w terminie ekreślonym przepisami rezperządze­

nia inwentaryzacji rzeczewych składników majątku lub

stanu innych aktywów i pasywów, które nie megą być

petwierdzene przez kentrahentów jednostki, przez perównanie danych wynikających z ksiąg rachunkewych

z edpewiednimi dekumentami.

2. Inwentaryzacją należy ebjąć również składniki mająt­

ku ujęte wyłącznie w ewidencji ileściewej, na kentach

pezabilansewych; a także stanewiące własneść innych jednestek. Inwentaryzację tę nalezy przeprewadzić stesując

edpewiednie przepisy ust. 1,

3. Inwentaryzację aktywów i pasywów jednostki przeprewadza się co. najrfmiej raz w każdym reku ebretewym,

stesując następujące zasady

1) inwentaryzacja średków pieniężnych, produkcji w teku ,

w tym także materiałów wydanych de predukcji, lecz nie

zużytych, eraz rzeczowych składników majątku nie ebjętych bieżącą ewidencją, e których mewa w § 6 ust.

1 pkt 4, pewinna być dekenana na estatni dzień każdego.

roku ebretewege,

2) inwentaryzację wypesażenia eraz tych materiałów, pół­

fabrykatów, preduktów getewych, których różnice inwentaryzacyjn,e megą w spesób istetny wpływać na

wynik finansowy jednestki, a także należneści i zobewiązań przeprewadzić należy w kwartale Iwńczącym rok

ebrotewy. Jeżeli na skutek sezeneweści zaepatrzenia,

-

112-

Poz. 35

zużycia lub sprzedaży stan zapasów rzeczowych składni~ó~ , niają to warunki ich przechowywania lub pomiaru, można

posługiwać się danymi kont analitycznych-.

majątku jest naj niższy w innym okresie spr.aw?zdawczym n!z

w ostatnim kwartale roku obrotowego, to Ich inwentaryzaCJa

może być dokonana w miesiącu, w którym zazwyczaj wyka.

zują naj niższy stan.

4. W jednostkach, których dotyczą przepisy § 17 ust.

1 pkt 2 i 4, inwentaryzację wszystkich aktywów i pasywów

przeprowadza się na dzień wymieniony w tych przepisach.

5. Kierownik jednostki może ustalić, gdy składniki mają·

tku tej jednostki znajdują się na terenie strzeżqnym, że

inwentaryzacja będzie dokonywana

1) środków trwałych i wyposażenia- nie rzadziej niż raz na

5 lat,

2) , materiałów, póHabrykatów, produktów gotowych oraz

towarów --.: nie rzadziej niż raź na 2 lata, jeżeli są objęte

ewidencją ilościowo· wartościową.

6. Różnice stwierdzone między stanem aktywów i pasy·

wów wynikającym z ksiąg rachunkowych a ich stanem

ustalonym w drodze. inwentaryzacji należv ująć i rozliczyć

w księgach rachunkowych roku obrotowego, na który przyc

padł termin inwentaryzacji. Nie rozliczone do końca roku

obrotowego niedobory stanowią roszczenie jednostki. W uza·

sadnionych przypadkach można kompensować niedobory

i nadwyżki rzeczowych składników majątku obrotowego

powierzonego określonej osobie, ujawnione podczas tego

samego 'spisu z natury i w podobnych składnikach majątku.

7. Inwentaryzację składników majątku gromadzonycłl

w muzeach, książek, druków, czasopism itp. gromadzonyc~

w bibliotekach będących jednostkami, których podstawowa

działalność pólega na gromadzeniu zbiorów bibliotecznych,

oraz składników majątku o charakterze specjalnym normują

odrębne przepisy.

§ 19. 1. Wyniki spisu z natury ujmu~e s.ię na :ark~sza<:h

(kartach) spisu z natury, do których stosuJe Się odpOWiednio

'przepisy § 7.

2. Należy zapewnić powiązanie danych o iloś,Ci i warto·

ści składników majątkowych ustalonych w drodze spisu

z natury z danymi o ilości i wartości tych s~ład"ików

zawartymi w uzgodnionych księgach rachunkowych, a. je~eji

składniki nie są objęte ewidencją ilościową - z danymi o Ich

wartości.

'

,

§ 20. 1. Można przeprowadzić w sposób uproszczony

'

spis z natury

1) książek, czasopism i innych , druków wchodzących

, w skład biblioteki zakładowej jednostki - przez wyryw.

kowe porównanie zapisów w księdze inwentarzowej

biblioteki Z~"

,nem rzeczywistym i kartami książek IUQ

kartami czytelnikÓW; dokonanie uproszczonej inwen·

taryzacji powinno być potwierdzone podpisami osób

przeprowadzających porównanie pod , informacją wpp·

saną do księgi inwentarzowej o dacie i zakresie inwen·

taryzacji,

'

§ 21. 1. Za stan rzeczywisty należności i zobowiązań

między jednostkami prowadzącymi ~sięgi rachunko:we przy'

jąć należy stan ustalony w drodze pisemnego potwlerdz~nla

salda. Kopia pisemnej informacji o stanie salda, wysłanej do

kontrahenta, po upływie 30 dni od udowodnionej daty jej

wysłania może być uznana za milczące potwierdzenie salda

przez kontrahenta.

2. Nie wymaga pisemnego uzgodnienia wynikający

z ksiąg rachunkowych jednostki stan

1) należności i zobowiązań wobec osób fizycznych, jeżeli

nie są one jednostkami; oraz należności i zobowiązań

uregulowanych do dnia sporządzenia sprawozdania

finansowego oraz objętych powództwem sądowym lub

postępowaniem egzekucyjnym,

2) należności i zobowiązań nie przekraczających wartości

dolnej granicy zaliczenia rzeczowych składników mająt·

ku do środków trwałych,

3) należności i roszczeń z tytułu niedoborów.

3. Jeżeli saldo należności lub zobowiązań nie wykazuje

zmian w ciągu sześciu miesięcy i nie przekracza kwoty równej ,

dwom procentom dolnej granicy zaliczenia rzeczowych skła·

dników majątku do środków trwałych, to może być na

podstawie pisemnej decyzji kierownika jed~ostki odpis~ne

na koniec roku obrotowego na straty lub zyski nadzwyczajne.

Nie mogą być jednak odpisywane należności i zobowi~zania

dotyczące rozliczeń. z ' budżetami i Zakładem Ubezpieczeń

Społecznych, a także zobowiązania wobec pracowników.

§ 22. Sprawdzenie prawidłowości stanu ewidencyjne·

go, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3,. obejmuje. u~talenie

stanu tych aktywów i pasywów, które nie podlegają Inwen·

taryzacji według zasad określonych przepisami § 19-21.

Rozdział 4

Ustalanie wartości aktywów i pasywów

oraz wyniku finansowego

§ 23. 1. Krajowe środki pieniężne i kredyty bankowe

oraz pożyczki, z wyłączeniem nabytych papierów wartoś~

ciowych,.wykazuje się w księgach rachunkowych w wartoścI

nominalnej.

2. Nabyte papiery wartościowe będące trwałą lokatą

środków pieniężnych -jednostki lub zakupione w cela~h ,

handlowych oraz udziały, IN obcych jednostkach w walucie

polskiej wykazuje się w księgach rachunkowych według cen

nabycia. Jeżeli w dniu kończącym rok obrotowy ceny naby·

cia są wyższe od cen sprzedaży papierów wartościowych

możliwych do uzyskania (np ..według notowań giełdoWych),

wartość

papieróW ' wartościowych u~tala się'- według. ~en

sprzedaży na dzień zamknięcia ksiąQ rachunkowych. RózJ;lIG!,

powstałe z tego tytułu zalicza Się do kosztów operacJI

finansowych.

3. Jeżeli zgodnie z umową środki otrzymane j~ko p~na

2) wydawnictw w księgarniach, antykwariata<:h księgars~

należność z tytułu przyznanego kredytu lub PC?zyczkl ~

kich-wykazując na arkuszach (kartach) SpiSU w Jednej

mniejsze od sumy kredytu, jaka podlegać będzie spłaCie, '

pozycji wydawnictwa o tej samej cenie, bez względu na różnice wykazuje się w księgach rachunkowyc~ jako k~szty

tytuł wydawnictwa i nazwisko autora,

'

przyszłych okresów i odpisuje w równy<;:h ratach w ciągu

3) małóseryjnej i jednostkowej produkcji w toku - przez okresu, na jaki zaciągnięto kredyt lub pozyczkę.

porównanie danych ewidencji ze stanem rzeczywistym

4. Zobowiązania wynikające z własnych papierów war~

i ujęcie wyników porównania w odrębnym arkuszu spiS4

tościowych i weksli w walucie polskiej, ~yda~ych inn~~

z natury, w którym wykazać należy takie: '

jednostkom lub osobom fizycznym, ustala ~Ię w Ich warto~cl

a) rzeczowe składniki majątku objęte zleceniami zakoń"

nominalnej. Jeżeli wartość nominalna I?ap!erów wart<;>~c~o·

czonymi lub zaniechanymi,

,

, wych jest różna od uzyskanych za nie .~r~dkóvv, roznIcę

b) braki produkcyjne z określeniem ich ilości stw'ier· zalicza się do przychodów z tytułu operacji finansowych lub

dzonej w półfabrykatach lub innych elementach ich kosztów.

wytwarzany~h produktów gotowych.

5, Srodki pieniężne, kredyty bankowe i pożyczki w wa·

' 2. Przy spisie z natury środków trwałych oraz wyposa·

lutach obcych, z wyłączeniem papierów wa,,!o~cio~ych,

żenia, a także innych składników majątku, jeżeli uzasad·

wykazuje się w księgach rachunkowych w wartoscl nominat·

-

Poz. 35

nej, przeliczonej na złote polskie według kursu zakupu lub

ustalonego przez Prezesa Narodowego Bankll

Polskiego dla danej waluty obcej.

.

.

§ 25. 1. Zakupione materiały i towary wykazuje się

w księgach rachunkowych według rzeczywistych cen ich

nabycia.

6. Jeżeli w dniu kończącym rok obrotowy średni kurs

walut obcych różni się od kursu przyjętego przy ustalaniu

wartości środków pieniężnych, kredytów bankowych i poży­

czek, stosownie do przepisu ust. 5, wartość stanu środków

pieniężnych, kredytów bankowych i pożyczek ustala się

według średniego kursu ustalonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskie.go na dzień kończący rok obrotowy.

2. Składniki majątku wymienione w ust. 1 można wykazywać w księgach rachunkowych również w rzeczywistych

cenach zakupu, jeżeli zakładowy plan kont jednostki przewiduje odpisanie w całości kosztów ich zakupu w okresie

sprzedaży

7. Nabyte papiery wartościowe ' będące trwałą lokatą

środków pieniężnych lub zakupione w celach handlowych .

oraz udziały w obcych jednostkach w wall..-ch obcych.

wykazuje się w księgach rachunkowych według ce!1y przeliczonej na złote polskie w sposób ustalony w ust. 5. Wartość

papierów wartościoWYch i udziałów w walutach obcych

w dniu kończącym rok obrotowy nie może być wyższa od

wartości, jaka byłaby ustalona według cen ich sprzedaży (np.

według notowań giełdowych) po przeliczeniu :na złote

polskie według obowiązującego w tym dniu średniego kursu

ustalonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego.

Różnice powstałe z tego tytułu zalicza się do kosztów

operacji finansowych.

.

sprawozdawczym, w którym koszty te poniesiono . .

3. Składniki majątku wymienione w ust. 1 mogą być

wykazywane w księgach rachunkowych w cenach ewidencyjnych, jeżeli w ksi.ę.ga.cłl. .b(ch zostaną ujęte odchylenia

między cenami ewidencyjnymi a rzeczywistymi cenami nabycia lub zakupu.

.

4. Składniki majątku wymienione w ust. 1

1) wytworzone przez jednostkę we własnym zakresie

- wykazuje się w wysokości technicznego kosztu

wytworzenia lub według cen sprzedaży netto,

2) nabyte, lecż jeszcze nie dostarczone . (materiały lub

towary w drodze) lub nie zafakturowane - wycenia się

z zastosowaniem cen, o których mowa w ust. 1 lub 2.

5. Składhiki majątku wymienione w ust. 1 i 4 pkt 1,

z wyjątkiem objętych wyłącznie ewidencją wartościową,

a także należących do jednostek i zakładów budżetowych,

wykazuje się w księgach rachunkowych na dzień kończący

rok obrotowy w wartości nie wyższej od wynikającej z ich

cen sprzedaży netto, gdy ich cena nabycia, zakupu lub

techniczny koszt wytworzenia były wyższe od cen sprzedaży

9. Dodatnie różnice kursowe powstałe na skutek stoso- : netto. PowstaJą . z tego tytułu różnicę zalicza się do strat

wania różnej wysokości kursów dla obliczania wpływów nadzwyczajnych.

i rozchodów określonych środków pieniężnych lub zaciąga­

6. Wartość pozostałości rzeczowych składników mająt­

nia i spłaty kredytu bankowego i. pożyczek w walutach

obcych, jak też w związku z zastosowan iem kursu obowIązu­

ku wymienionych w .u.~t. 1, .w razie gdy ceny nabycia lub

jącego w dniu kończącym rok obrotowy zalicza się do , zakupu jednaRowych lub uznanych za 'jednakowe ze wzglę­

przychodów z tytułu operacji finansowych, a ujemne różnice . du na ich podobny rodzaj, przeznaczenie itp. składników

kursowe - do kosztów tych operacji.

majątku są różne, ustala się w zależności od sposobu

ustalania wartości ich rozchodu. Wartość rozchodu (wyda§ 24. 1. Należności i roszczenia oraz zobowiązania wynra,. zużycia) mozna obliczać

. .

kazuje się w księgach rachunkowych według wartości usta1) według stałych cen ewidencyjnych, skorygowanych

lonej przy ich powstaniu.

, o dotyczące ich odchylenia od cen ewidencyjnych,

2. Należności i roszczenia oraz zobowiązania w walu2) według cen przeciętnych, to jest ustalonych w wysokotach obcych wykazuje się w księgach rachunkowych według

ści średniej ważonej cen danego składnika majątku,

zasady ustalonej w§ 23 ust. 5 i 6. Różnice kursowe dotyczące

3) przyjmując, że rozchód składników majątku wycenia się

należności, zobowiązań i roszczeń należy :ustalać nie później

kolejno pO ' cenach tych składników majątku, które '

niż na dzień Wygaśnięcia należności, zobowiązania lub .

je,dnostka najwcześniej nabyła,

'

roszczenia w walutach obcych na skutek zapłaty, przedaw- '

nienia lub umorzenia, a także na dzień kończący rok ob- .

4) przyjmując, że rozchód składników majątku wycenia się

rotowy. Różnice te żalicza się do przychodów z operacji

kolejno po cenach tych składników majątku, które

. finansowych lub kosztów tych operacji. Ta część dodatnich

jednostka najpóźniej nabyła.

różnic, która wynika z ustaleń na dzień kończący rok obrotowy, podlega zaliczeniu do przychodów przyszłych okre§ 26. Odpadki użytkowe, czyli składniki majątku, które

sów.

w toku działalności jednostki utraciły swoją pierwotną wartość użytkową, wykazuje się w księgach rachunkowych

3. Roszczenie z tytułu niedoboru ustala się według według cen sprzedaży netto. W razie braku cen sprzedaży

wartości ewidencyjnej składnika majątku stanowiącego nienetto, odpadki użytkowe wycenia się według wartości wynidobór, powiększonej o utracone przez jednostkę korzyści, ' kającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do

jednak nie mniejszej od aktualnej detalicznej ceny sprzedaży , dalszego wykorzystania.

,

.

składnika majątku stanowiącego niedobór. Kwotę roszczenia .

z tytułu niedoboru używanego składnika majątku ustala się

§ 27. 1. 'Pródukty gotowe oraz produkcję nie zakoń­

uwzględniając stopień jego dotychczasowego zużycia, a jeczoną wycenia się według technicznego kosztu ich wyżeli nie da się go ustalić - stosownie do przypuszczalnego

tworzenia, stosuj~c odpowiednio przepisy § 25 ust. 5 i 6.

stopnia zużycia składnika majątku stanowiącego niedobór.

Różnicę między wartością roszczenia a ceną zakupu (naby2. Wyprod~kowane filmy wykazuje się w księgach racia) lub technicznym kosztem wytworzenia składnika mająt- ; chunkowych .producenta w koszcie ich wytworzenia do

ku stanowiącego niedobór zalicza się do przychodów przy- czasu pokrycia uzyskanymi przychodami. Koszt ten ustala się

szłych okresów lub odpowiedniej rezerwy, jeżelijest tworzow wysokości różnicy między technicznym kosztem wytwona.

rzenia filmu wrai z trzema kopiami a sumą przychodów

według cen sprzedaży netto uzyskanych w kolejnych latach

4. Do aktywów jednostki nie zali<!za się należnośći · ze sprzedaży, ' pomniejszonych o koszt wyprodukowania

i roszczeń przedawnionych oraz umorzonych, a także należ- . dalszy~h kopii lub kaset, przez okres nie dłuższy niż 4 lata.

ności i roszczeń nieściągalnych, do pasywów zaś - zobo3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do przewiązań przedawnionych lub 4morzonych. Zalicza się je do '

znaczonego do sprzedaży oprogramowania kOIJlPuterów.

st[at lub zysków nadzwyczajnych.

8. Zobowiązania wynikające z własnych papierów war. tościowych i weksli w walutach obcych wydanych innym.

jednostkom lub osobom fizycznym ustala się w ich wartości

nominalnej, przeliczonej na złote polskie po kursie wynikają~

cym z przepisów ust. 5 i 6.

-

114 -

Poz. 35

§ 28. 1. W jednostkach sporządzających kalkulację

wynikową kosztów za wartośĆ produkcji nie zakbńczonej

uważa się również

3) dokumentacji projektowej inwestYcji,

4) badań geologicznych, geofizycznych oraz ·pomiarów

geodezyjnych,

1) przy pródukcji jednostkowej i małoseryjnej - łączny

techniczny koszt wytworzenia, pomniejszony o koszt

produktu gotowego. Za koszt produktu gotowego przyjmuje się planowany techniczny koszt wytworzenia,

a w razie braku kalkulacji planowej - rzeczywisty techniczny koszt wytworzenia takiego samego lub podobnego produktu gotowego, wytworzonęgo w przeszłości ,

2) przy produkcji wielkoseryjnej i masowej - jej koszty

bezpośrednie . Jeżeli jest to produkcja materiałochłonna,

tj. taka, przy której wartość zużycia materiałów bezpośrednich (łącznie ze "i:użyciem półfabrykatów) przekracza połowę sumy technicznego kosztu wytworzenia,

można za jej koszt przyjąć tylko wartość zużycia materia-

5) przygotowania terenu pod budowę,

6) robót niezbędnych do realizacji własnej inwestycji, wykonanych w środkach trwałych należących do innych

osób prawnych lub fizycznych,

7) założenia zieleni,

8) nadzoru autorskiego, inwestorskiego i generalnego wykonawcy,

9) . prób montażowych, jeżeli należność za te czynności nie

jest uwzględniona w cenie robót,

10) ubezpieczeń majątkowych budowanych środków trwa-

łów bezpośrednich .

2. Przy produkcji o charakterze budowlano-montażo­

wym, geologiczno-poszukiwawczym, geodezyjnym 'i kartograficznym oraz przy pracach projektowych za wartość

produkcji nie zakończonej uważa się

1) kwotę równą iloczynowi wartośc i kosztorysowej produkcji nie zakończonej i wskaźnika poziomu kosztów;

wskaźnik poziomu kosztów ustala s i ę odrębnie dla

każdej budowy przez porównanie kosztów produkcji od

początku roku obrotowego do dnia wyceny z wartością

kosztorysową zakończonej w tym okresie produkcji,

z -uwzględnieniem stanu początkowego i końcowego

produkcji nie zakończonej. Kierownik jednostki może

ustalić, że współczynnik poziomu kosztów ustala się nie

dla każdej budowy odrębnie, lecz łącznie dla wszystkich

wykonywanych robót, jeżeli to uzasadnia zakres wykonywanych prac i rozmiary jednostki,

2) kwotę równą iloczynowi umownej ceny sprzedaży i stopnia zaawansowania dotychczas wykonanych robót lub

opracowań w stosunku do ich zakresu określonego

w umowie.

3. W jednostkach nie sporządzających wynikowej kal kulacji kosztów poszczególnych produktów gotowych lub ich

grup za techniczny koszt wytworzenia uważa się również

1) w przypadku produktów gotowych - cenę sprzedaży

netto tych produktów,

. 2) w przypadku produkcji nie zakończonej - odpowiednią

' część ceny, obliczonej w sposób określony w pkt 1; nie

może to być wartość niższa od kosztów materiałów

bezpośrednich użytych do produkcji nie zakończonej.

4. Do ustalania wartości produktów gotowych stosuje

się odpowiednio przepisy § 25 ust. 6.

§ 29. 1. , Wartość inwentarza żywego ustala się w cenach jego sprzedaży na dzień zamknięcia . ksiągrachunkowych.

'

2. Wartość zakupionego inwentarza żywego może być

ustalona także według cen zakupu, jeżeli cena zakupu jest wyższa

od ceny sprzedaży nadzień zamknięcia ksiąg rachunkowych.

3. Przyrost wartości inwentarza żywego w okresiesprawozdawczym zalicza się do wyniku finansowego jednostki.

§ 30. 1. Wartość rozpoczętych inwestycji ustala się

w wysokości kosztów poniesionych na nabycie lub wytworzenie środków trwałych, wyposażenia oraz wartości

niematerialnych i prawnych, które powstaną w ·wyniku

zakończenia inwestycji.

2. Do kosztów inwestycji zalicza się w szczególności

koszty

1) nabycia gruntów i innych ' składników majątku trwałego

oraz koszty ich budowy i montażu ,

2) napraw i remontów wykonanych przed przekazaniem

środka trwałego do użytkowania,

łych.

3. Koszty inwestycji zwiększają wartość powstałych

w ich wyniku składników majątku wymienionych w ust. 1 na

dzień oddania ich do użytku. Zalicza się je do aktywów

jednostki nie później niż do dnia zakończenia inwestycji.

4. Koszty inwestycji, które zostały przekazane nieodpłatnie na rzecz innych jednostek, z wyjątkiem przypadków

określonych w odrębnych przepisach, lub które nie dały

zamierzonego efektu gospodarczego, podlegają odpisaniu,

zgodnie z przepisami § 39, nie później niż do końca roku

obrotowego, w którym nastąpiło przekazanie lub stwierdzono, że inwestycja nie dała efektu gospodarczego.

§ 31 . 1. Wartość poc1;ątkową środków . trwałych i wyposażenia ujmuje się w księgach rachunkowych w wysoko ści ceny nabycia lub kosztów poniesionych na ich wytworzenie, przebudowę, rozbudowę lub modernizację .

2. Wartość początkową środków trwałych i wyposaże­

nia zmniejsza ich umorzenie. Umorzenie ujmuje się w ksi{!gach rachunkowych odrębnie od ich wartości początkowej.

3. Nie umorzona wartość początkowa środków trwałych i wyposaien ia. może być:jednorazowo zaliczona do strat

nadzwyczajnych jednostki, gdy te składniki majątku utraciły

przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działal­

ności lub metody jej prowadzenia.

§ 32. 1. Umorzenie wyposażenia ustala się w sposób

następujący

1) odpisuje się część wartości wyposażenia w kolejnych

okresach sprawozdawczych w równych ratach, proporcjonalnie do przewidywanego czasu użytkowania lub

rozmiarów działalności , której służy, nie dłużej jednak niż

przez 5 lat. Przy ustalaniu kwot umorzenia można

uwzględnić przewidywaną wartość odpadków użytko­

wych, uzyskiwanych w wyniku likwidacji wyposażenia,

2) odpisuje się pełną wartość wyposażenia pod datą rozpoczęcia jego użytkowania i zalicza się ją do kosztów

przyszłych okresów, a następnie rozlicza na poszczególne

okresy sprawozdawcze przez okres nie dłuższy niż 5 lat.

2. Gdy wartoŚĆ wydawanego do użytkowania w kolejnych okresach sprawozdawczych wyposażenia · określonego

typu jest podobna lub znikoma, kierownik jednostki może

ustalie, że odpisuje się pełną wartość wyposażenia pod datą

wydania go do użytkowanialubdatą zakończenia użytkowania.

3. Umorzenie wyposażenia

1) użytego jako 'narzędzia i przyrządy specjalne do produkcji niepowtarzalnej,

2) obciążającego fundusze specjalne,

3) użytkowanego przez jednostki i zakłady budżetowe,

gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych oraz

szkoły wyższe i placówki Polskiej Akademii Nauk

odpisuje się w

kowania.

całości

pod datą rozpoczęcia jego użyt -

. ~ 115

§ 33. 1: Wartości niematerialne i prawne wykazuje się

w księgach rachunkowych według cen ich nabycia lub

poniesionych na nie kosztów.

2. Wartości niematerialne i prawne zmniejsza ich umorzenie. Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych

ujmuje się w księgach rachunkowych odrębnie od ich

wartości początkowej.

3. W jednostkach nie umarzających środków trwałYch

wartości niematerialne i prawne zmniejszają fundusze zasadnicze lub fundusze specjalne, jeśli z nich były finansowane.

Poz. 35

b) pokrywających koszty. szkód górniczych; jednostki

ponoszące te koszty mogą tworzyć rezerwę, z tym że

jej wysokość na koniec każdego roku obrotowego

nie m9że przewyższać sumy rzeczywistych kosztów

usuwania szkód górniczych, poniesionych w ciągu

trzech minionych lat.

2) wszystkich jednostek - rezerwy mi imiennie określone

wydatki, jakie trzeba będzie ponieść w następnym roku

obrotowym z tytułu kosztów, które w całości lub części,

zgodnie z przepisami prawa lub zwyczajem handlowym,

przypadają na- bieżący rok obrotowy.

4. Wartość firmy zaliczaną do wartości niemateriillnych . Nie wykorzystane rezerwy, wymienione w pkt 1 lit. a) i bL po

i prawnych ustala się w wysokości różnicy między ceną

upływie 3 lat należy odpisać na zyski nadzwyczajne jednozapłaconą sprzedawcy za jednostkę a · niższą od niej warstki. Natomiast rezerwy wymienione w pkt 2, jeśli nie zostaną

tością jednostki, wynikającą z ksiąg rachunkowych na dzień

wykorzystane zgodnie z przewidywaniem, należy odpisać na

dokonania sprzedaży . Wartość firmy zmniejszają odpisy zyski nadzwyczajne w roku obrotowym następującym po ich

umorzeniowe obciążające koszty jednostki, dokonywane utworzeniu.

w równych ratach przez okres 5 lat ·po roku obrotowym,

w którym nabyto jednostkę.

.

§ 35. 1. Fundusze i kapitały wykazuje się w księgach

rachunkowych z podziałem na. ich rodzaje, w wysokości

5. Koszty organizacji i zgromadzenia kapitałuzakłado ­

ustalonej zgodnie z przepisami o gospodarce fina.nsowej

wego jednostki, a także uzyskanych we własnym zakresie jednostki, z jej statutem lub umową o jej utworzeniu.

praw majątkowych zalicza się do wartości niematęrialnych

2. W aktywach :bilansu jednostki jako odrębną pozycję

i prawnych i wykazuje w księgach rachunkowych w wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych.

.

ujmuje się należność z tytułu zaliczonej do kapitału wartości

udziałów lub akcji nie wpłaconych przez udziałowców lub

§ 34. 1. Jednostki dokonują międzyokresowych rozli- akcjonariuszy.

czeń kosztów, jeżeli określone koszty odnoszą się do wielu

3. Fundusze specjalne wykazuje się w księgach rachun- ,

okresów sprawozdawczych lub dotyczą innego okresu anikowych w wysokości ustalonej przepisami o tworzeniu

żeli okres, w którym je poniesiono.

i wykorzystywaniu tych funduszy.

2. Koszty przyszłych okresów (czynne rozliczenia mię­

§ 36. Przychody przyszłych okresów wykazuje się

dzyokresowe) ustala się w wysokości kosztów przypadają­

w księgach rachunkowych w wYSOKości

cyCh na następne okresy sprawozdawcze; okres ich rozliczania nie może przekraczać 5 lat i powinien byćuzasad­

1) pobranych wpłat lub zarachowanych od kontrahentów

niony charakterem rozliczanych kosztów, z uwzględnieniem

należności za świadczenia , które zostaną wykonane

przepisu § 23 ust. 3.

w następnych okresach sprawozdawczych, .

2) kwoty podwyższającej wartość roszczenia, a także

3. Koszty prac badawczo-rozwojowych oraz prac

w wysokości należnych odsetek za zwłdkę z tytułu

wdrożeniowych dotyczących określonych produktów lub

technologii , prowadzonych przez jednostkę na własne poregulacji należności, jeżeli nie są one objęte tworzoną

przez jed,{ostkę rezerwą.

trzeby, mogą być rozliczane w czasie według zasad okreś10r;Jych w ust. 2, jeżeli

Przychody przyszłych okresów zwiększają przychody ze

1) wyrób lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, sprzedaży lub zyski nadzwyczajne nie później niż do końca

a koszty dotyczące tego produktu lub technologii mogą okresu sprawozdawczego, którego dotyczą .

być określone,

2) techniczna przydatność produktu lub technologii została wykazana,

3) jednostka podjęła decyzję wytwarzania tego produktu

lub zastosowania technologii, gdyż zbyt ich jest zapewniony,

4) istnieje możliwość sfinansowania produktu lub technologii.

4. Rezerwy na koszty przyszłych okresów (bierne roz liczenia międzyokresowe) · ustala się w ich przewidywanej

wysokości, przypadającej na bieżący okres sprawozdawczy.

5. Stawki odpisów czynnych i biernych międzyokreso ­

wych rozliczeń kosztów mogą być ustalone jako stawki

okresowe lub jako stawki jednostkowe, np. stawki na jedno stkę produktu.

. 6. Na koniec roku obrotowego mogą być zaliczone do

pasywów

1) rezerwy na koSzty przyszłych okresów jednostek

a) wytwarzających lub sprzedających produkty złoż one

długotrwałego użytkowania (np. kompletne obiekty,

statki, samochody, telewizory) ; jednostki te mogą

tworzyć rezerwę na przewidywane koszty gwaran cyjnych napraw sprzedawanych produktów, a także

na wartość nabycia lub techn iczny koszt wytworze nia przewidzianych umową i objętych ceną sprzeda ży części składowych produktu, które zostaną dostarczone nabywcy po jego przekazan iu,

§ 37. 1. Wartość rzeczowych składników majątku obrotowego, która uległa obniżeniu na skutek uszkodzenia,

zepsucia lub innych powodów, ustala się w drodze oszacowania ceny ich sprzedaży . Kwoty odpowiadające niezawi nionemu obniżeniu wartości rzeczowych składników mająt­

ku obrotowego zalicza się do kosztów lub strat nadzwyczaj nych.

2. Wartość zapasu towarów i produktów gotowych,

p rzekraczającego możliwości ich sprzedaży, np. w wypadku

nadprodukcji, w tym także zapasu książek, broszur oraz

nagranych płyt~ kaset. z wyjątkiem znajdujących się w antykwariatach i punktach sprzedaży kom isowej, ustaloną w spo sób podany w § 25 ust. 1-4, zmn iejsza się co roku przez

. obniżenie ich wart ośc i początkowej o kwoty nie większe od

50% tej wartości, poczynając od roku następnego po ich

zakupie lub wyprodukowaniu . Obniżenie wartości zalicza się

odpowiednio do kosztów lub strat jednostki. Pełne odpisan ie

wartośc i początkowej zapasu towarów lub produktów gotowych , przekraczającego możliwości ich sprzedaży, powinno

być dokonane nie późn i ej niż do końca roku, w którym mija

5 lat od daty ich zakupu lub wyprodukowania .

§ 38. 1. Za przychÓd uważa si ę

1) należne kwoty za sprzedane produkty i towary (niezależ­

nie od tego, czy zostały zapłacone) , wyn i kające z prze mnożenia i lośc i sprzedanej przez jednostkową cenę

sprzedaży, skorygowane o należne dopłaty oraz udzielone

rabaty, bonifikaty i temu podobne opusty, lub umowne

kwoty należne z tytułu sprzedaży produktów i towarów,

-

2) kwoty należne z tytułu operacji finansowych, jak np.

a) przychody ze sprzedaży papierów wartościowych,

b) przychody z udziałów, dywidendy i odsetki od kredytów i pożyczek,

c) dyskonto przy zakupie weksli, czeków obcych i papierów wartościowych ,

d) dodatnie r6żnice kursowe,

3) pozostałe przychody, w tym także z tytułu sprzedaży

materiałów, likwidacj i i sprzedaży środków trwałych ,

inwestycji itp.

Poz. 30

h) utworzenie i rozwiązanie rezerwy określonej w § 40 oraz

niewykorzystanie rezerwy określonej w § 34 ust. 6,

i) inne zmiany stan\.! aktywów lub pasywów spowodo wane zdarzen iami odbiegającymi od normalnej działalności jednostki.

)

§ 40. 1. Jednostki tworzą w ciężar strat nadzwyczajnych rezerwę na wierzytelności od dłużników postawionych

w stan upadłości , nie później niż w dniu kończącym okres

sprawozdawczy, w którym skierowano wniosek do masy

upadłośc i.

.

2. Rezerwę na wierzytelnośCi od dłużni ków postawio 2. Do kosztu uzyskania przychodu zalicza się

nych w stan upadłości tworzy się w wysokośc i w i erzytelności

1) techniczny koszt wytworzenia sprzedanych w okresie określonej we wniosku i zwiększa o wyłożone przez jedno sprawozdawczym produktów gotowych- w jedno- . stkę koszty postępowan i a upadłośc i owego oraz należne jej

stkach sporządzających ich kalkulację wynikową,

odsetki za nieterminową regulację jej w i erzytelności . Zwięk­

szenia rezerwy z tytuł u wyłożonych kosztów postępowania

2) różnicę pomiędzy poniesionym w okresie sprawozdawupadłościowego i odsetek zalicza się do wierzytelności

czym technicznym kosztem wytworzenia całej produkcji, powiększonym o wartość stanu początkowego, jednostki.

a pomniejszonym o wartość stanu końcowego produk3. Rezerwę, o której mowa w ust. 1, zmniejsza się

tów gotowych i produkcji nie zakończonej , ustaloną

o

kwotę

zgodnie z § 28 ust. 3 - w jednostkach nie sporządzają­

cych kalkulacji wynikowej,

1) zapłaconych wierzytelności - przez zaliczenie jej do

zysków nadzwyczajnych jednostki,

3) wartość w cenach zakupu sprzedanych towarów,

2) wierzytelności uznanych za nieuzasadnione, umorzo4) całość poniesionych w okresie sprawozdawczym kosznych, przedawnionych lub uznanych za nieściągalne

tów handlowych j kosztów sprzedaży oraz kosztów

przez zmniejszenie wierzytelności.

ogólnego zarządu (koszty ogólnozakładowe),

Zmniejszenie

rezerwy powinno nastąpić nie później niż

5) koszty operacji finansowych, jak np.

w

dniu

kończącym rok obrotowy, w którym wymienione

a) wartość nabycia sprzedanych papierów wartościozdarzenia nastąpiły.

wych,

4. Jednostki tworzą obciążające straty nadzwyczajne

b) odsetki od obligacji,

rezerwy na przewidywane straty, jeżeli informacja o stracie

c) odsetki od kredytów i pożyczek,

wynika z właściwego dowodu lub jeżeli jej przewidywanie

d) dyskonto przy sprzedaży weksli, czeków obcych zostanie wiarygodnie uzasadnione. Rezerwy takie tworzy się

i papierów wartościowych,

także wtedy, gdy wiadomość o stracie uzyskano między

e) ujemne różnice kursowe,

dniem, na który sporządza się zamknięcie ksiąg rachun6) pozostałe koszty uzyskania przychodów, w tym także • kowych, a dniem jego rzeczywistego sporządzenia . Do

rozwiązania rezerw stosuje się odpowiednio przepisy ust. 3.

wartość w cenach nabycia sprzedanych materiałów,

wartość początkową środków trwałych, pomniejszoną

5. Przepisy ust. 1-4 nie mają zastosowania do wierzyo ich umorzenie itp.

telności finansowanych ze środków funduszy specjalnych.

§ 39. Stratami i zyskami nadzwyczajnymi wpływający­

Rozdział 5

mina wynik finansowy jednostki lub stanowiącymi zmiany

Sprawozdania finansowe

stanu funduszy specjalnych, których dotv.czą, są

1 y pieniężri~skutki zdarzeń losowych po uwzględnieniu - ,

§. 41. 1. Jednostki sporządzają na dz ień zamknięcia

kosztów usuwania szkód oraz p.rzy2!nanych odszkodowań,

ksiąg rachunkowych sprawozdanie finansowe~ Spółki

2) wynikające z gospodarki jednostki

z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne, z wyjąt­

a) koszty zaniechanej lub nie podjętej produkcji, remokiem wymienionych w § 43 ust. 2, są obowiązane dołączyć do

ntów, inwestycji, robót itp.,

sprawozdania finansowego pisemne sprawozdanie z działal­

b) nie obciążające kosztów niezawinione niedobory ności spółki, przedstawiające co najmniej

i szkody oraz nadwyżki środków pieniężnych i rze1) sytuację gospodarczą i finansową spółki,

czowych składników majątku,

~) przewidywane kierunki rozwoju spółki, w tym także

c) przedawnione, odpisane lub umorzone roszczenia,

rezultaty · przęprowadzonych i przewidywanych prac

należności i zobowiązania lub wpłYWy z tytułu roszbadawczo-rozwojowych, oraz rozmiary i skutki prowaczeń i należności uprzednio odpisanych,

dzonych inwestycji,

d) wszelkie kary, grzywny i odszkodowania, w tym

3) stan i kierunki zmian w zakresie wyposażenia spółki

także kary liczone w formie odsetek od kwotyokreś­

w składniki majątku trwałego ,

lonej w przepisach lub umowie oraz związane z nimi

4)

wielkość i rodzaj kapitałów własnych i udziałów,

koszty postępowania, z uwzględnieniem przepisu

5) wartość nominalną nabytych własnych udziałów (ak§ 3 ust. 2 pkt 6 lit. d),

cji),

e) wyniki obniżenia wartości oraz przeszacowania rze6) .możliwości płatnicze spółki,

czowych składników majątku obrotowego, jeżeli

stosownie do innych przepisów nie obciążają kosz7) sytuację kadrową spółki.

tów lub nie podlegają zaliczeniu do zmian kapitałów

Sprawozdanie

finansowe i załączona do niego informacja

lub funduszy,

z działalności spółki powinny być sporządzone rzetelnie i jasno

f) koszty inwestycji przekazanych nieodpłatnie - z przedstawiać obraz stanu i sytuacji finansowej jednostki.

wyjątkiem przypadków określonych w odrębnych

2: Jednostki przekazują sporządzone sprawozdania fiprzepisach - lub koszty inwestycji, które nie dały

nansowe

efektu gospodarczego,

1) właściwemu dla ich siedziby urzędowi skarbowemu,

g) otrzymane lub przekazane dary, ofiary oraz składki na

a gdy są to jednostki i zakłady budżetowe lub jednostki

rzecz organizacji społecznych,

.

-

117 -

Poz. 35

księgowych poza siedzibą jednostki kierownik tej jednostki

ma obowiązek zawiadomić

1) izbę obrachunkową lub inną wyznaczoną do tego jednostkę - jeżeli są to jednostki lub zakłady budżetowe

albo jednostki gospodarki komunalnej,

2) właściwy terytorialnie urząd skarbowy - gdy są to

wszelkie inne - niż wymienione w pkt 1 jednostki.

.

2. Po zakończeniu księgowań dotyczących okresu spra§ 42. 1. Jednostki, w których skład wchodzą wyodręb- wozdawczego wszelkie dowody księgowe i ich zestawienia,

nione zakłady uprawnione do samodzielnego prowadzenia które stanowiły podstawę księgowań, oraz dokumenty inksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdań finanso- wentaryzacyjne należy układać w porządku i kolejności

wych, są obowiązane -sporządzić

dostosowanych do sposobu prowadzenia ksiągrachunko1) odrębne sprawozdania finansowe, o których moWa wych i przechowywać w sposób zapewniający ich nienaruw § 41 ust. 1, każdego samodzielnie bilansującego . szalność i łatwe odszukanie.

zakładu, w tym także tego, który swe rzeczowe lub

3. Po zakończeniu księgowań dotyczących minionego

pieniężne składniki majątku wydzielił utworzonym zaroku obrotowego księgi rachunkowe należy przechowywać

kładom,

w siedzibie jednostki w sposób określony w ust. 2. Księgi

2) zbiorcze sprawozdanie finansowe, będące sumą spra- wiązane lub konta, które zgodnie z § 16 ust. 2 zostaną

wozdań finansowych wszystkich zakładów jednostki. -. wykorzystane w latach następnych, wyłącza się z prowadto. f

. . .

nych dla minionego roku obrotowego ksiąg rachunkowych

2. W zbiorczym sprawozdaniu inansowym nie UjmUje i rozpoczyna ich przechowywanie po całkowitym zapisaniu

się przez wyłączenie odpowiednio z aktywów i pasywów i za~ończeniu roku obrotowego, którego dotyczyły ostatnie

jednostki i wchodzących w jej skład zakładów: .

dokonane w nich zapisy.

1) środków i fundus~ (kapitałów) wydzielonych,

4. Do przechowywania sprawozdań finansowych sto2) wzajemnych należności i zobowiązań wewnątrzzakła- suje się odpowiednio przępis ust 2._

dowych.

5. Dowody księgowe, dokumenty inwentaryzacyjne,

Ze zbiorczego sprawozdania finansowego mogą być również księgi rachunkowe i sprawozdania finansowe, uporządkowyeliminowane odpowiednie części wyniku finansowego, wane i podzielone na odpowiednie zbiory, nazywane dalej

wynikające z operacji gospodarczychniiędzy zakładami jed"

zbiorami dokumentacji księgowej, oznacza się

"ostki, pod warunkiem rzetelnego i jasnego wykazania ich

wielkości w odpowiednio sporządzonym zestawieniu elimi1) nazwą jednostkj, do której należą,

nacji.

2) znakiem wskazującym rodzaj grupy tematycznej zbioru

(np. dowody księgowe, dokumenty inwentaryzacYJ·na),

§ 43. 1. Jednostki sporządzają · sprawozdanie . finansowe w sposób i ze szczegółowością nie mniejszą niż podana

3) symbolem kwalifikacyjnym akt (kategoria A lub B).

Symbol A oznacza materiały archiwalne przechowywaw załączniku do rozporządzenia .

ne trwale; symbol B, wraz z liczbą lat przechowywania

2. Jednostki prowadzące działalność gospodarczą na nieoznaczoną cyfrą arabską, oznacza dokumentację niearwielką skalę mogą sporządzać uproszczony bilans i rachunek

chiwalną, którą po upływie czasu przechowywania

wyników przez podawanie w nich tylko danych dotyczących

przekazuje się na makulaturę,

pozycji oznaczonych w załączniku do rozporządzenia literami

4) określeniem roku obrotowego i miesiąca, którego grupa

i cyframi rzymskimi. Za jednostki prowadzące działalność

gospodarczą na niewielką skalę uważa się te, które spełniają

. tematyczna zbioru dotyczy,

równocześnie dwa z następujących warunków

5) pierwszym i ostatnim numerem dowodów księgowych,

1) liczba zatrudnionych przez jednostkę nie przekracza 50

dokumentów inwentaryzacyjnych, kart ksiąg rachunkowych itp. lub innym oznaczeniem części zbioru dokuosób,

mentacji księgowej, pozwalającym stwierdzić jego kom·2) łączrra suma aktywów lub pasywów (suma bilansowa)

pletność.

jednostki w poprzednim roku obrotowym była niższa od

3000-krotnej kwoty wyznaczonej jako dolna granica

6. Jednostki, które ulegają przekształceniu albo zakońzaliczania składników majątku do środków trwałych,

czyły likwidację lub postępowanie upadłościowe, zawiadomią właściwy dla ich siedziby urząd skarbowy, a gdy są to

3) przychód osiągnięty przez jednostkę ze sprzedaży produk- jednostki lub zakłady budżetowe albo jednostki gospodarki

tów i towarów w poprzednim roku obrotowym nie był komunalnej _ swą izbę obrachunkową lub inną wyznaczoną

większy od 1O-krotnej kwoty ustalonej przepisem § 1 ust. do tego jednostkę, o miejscu przechowywania zbiorów

dokumentacji księgowej.

1 pkt 2 i skorygowanej zgodnie z przepisem § 1 ust. 4.

gospodarki komunalnej, to izbie obrachunkowej lub innej

wyznaczonej do tego jednostce, nie później niż 90 dnia po

dniu, na jaki ma być dokonane zamknięcie ksiąg rachunkowych, jeżeli inne przepisy nie stanowią inaczej,

2) właściwym osobom fizycznym, prawnym, organom statystyki państwowej lub urzędom określonym w Qdrębnych przepisach albo statucie jednostki w terminach

wyznaczonych w tych przepisach lub statucie.

3. Jednostki mogą stosować wybrany sposób sporzą dzania rachunku wyników spośród podanych wzafączniku

do rozporządzenia.

4. Przepis ust. 1 nie dotyczy sprawozdań z wykonania

budżetu, które sporządza się w sposób określony odrębnymi

przepisami.

Rozdział 6

Przechowywanie dowodów księgowych,

dokumentów inwentaryzacyjnych,

ksiąg rachunkowych i sprawozdań finansowych

§ 44. 1. Księgi rachunkowe oraz dowody, na podstawie których są dokonywane w nich zapisy, powinny być

przechowywane w siedzibie jednostki lub · jej zakładów.

Mogą być one przejściowo przechowywane również poza

s iedzibą jednostki u osoby fizycznej lub prawnej, której

powierzono świadczenie usług w tym zakresie. O przejściowym przechowywaniu ksiąg rachunkowych i dowodów

7. Zbiory dokumentacj i księgowej jednostki mogą być

udostępnione osobie trzeciej za zgodą kierownika jednostki.

8. Wydanie dowodów, dokumentów itp. ze zbiorów

dokumentacji księgowej może nastąpić wyłącznie za pisemną zgodą kierownika jednostki.

9. Archiwa państwowe przejmują od jednostek tę część

dokumentacji księgowej, która stanowi materiały archiwalne

trwale przechowywane według zasad określonych w odrębnych przepisach.

§ 45. 1. Dowody, dokumenty itp., o których mowa

w § 44 ust. 5, należące do kategorii B, przechowuje się przez

czas nie krótszy niż

1) okres, jaki upłynie do chwili rozliczenia osób, którym

powierzono składn i ki majątku objęte sprzedażą detaliczną

- gdy chodzi o odcinki paragon owe lub inne dowody

stanowiące dowód wpływów kasowych ze sprzedaży

detalicznej,

.

-

2) okres ustalony w przepisach określających zasady wymiaru emerytur lub rent ~ gdy chodzi o listy płac lub

karty wynagrodzeń albo inne dowody, na podstawie

których następuje obliczenie podstawy wymiaru emerytur lub renł,

3) 5 lat - gdy chodzi o wszelkie inne dowody księgowe,

dokumenty inwentaryzacyjne, księgi rachunkowe oraz

inne akta.

2. Okresy przechowywania ustalone w ust. 1 pkt

2 i 3 oblicza się od początku roku następującego po roku

obrotowym, którego dane akta księgowe dotyczą, z tym

jednak, że dowody księgowe dotyczące wieloletnich inwestycji, kredytów i pożyczek, kontraktów handlowych, spraw

skierowanych na drogę postępowania sądowego , będące

przedmiotem dochodzeń w sprawach karnyoh itp., należy

przechowywać również po upływie wyznaczonych terminów do końca roku następującego po roku obrotowym,

w którym objęte nimi inwestycje, roszczenia i rozrachunki,

kredyty i pożyczki , kontrakty lub sprawy zostaną ostatecznie

zakończone, spłacone, rozliczone lub przedawnione.

3. Sprawozdania finansowe są aktami kategorii A przeznaczonymi do trwałego przechowywania, z tym że trwałemu

p,r zechowywaniu podlegają te sprawozdania finansowe,

w których uwzględnione zostały rezultaty ich weryfikacji. .

4. Zbiory dokumentacji księgowej, w tym także prze.chowywane w formie nośników magnetycznych, taśm filmo. wych itp., powinny być magazynowane w sposób chroniący

je przed usżkodzeniem lub zniszczeniem. Należy zapewnić

odpowiednie środki techniczne i programowe ochrony przed

zniszczeniem danych zbiorów oraz dostęp do ich treści

. w okresie przechowywania.

5. Przepisy § 44 oraz ust. 4 stosuje się odpowiednio do

taśm magnetycznych, dysków itp., posiadanych w związku

lub w wyniku prowadzenia ksiąg racłwnkowych za pomocą

komputerów.

Rozdział 7

Przepisy końcowe

§ 46. 1. Kierownik jednostki ustala, które z pozostawionych przepisami rozporządzenia do wyboru zasad prowadzenia rachunkowości powinny być - jako wyłącznie obowiązu ­

jące - stosowane trwale i jednolicie przez jednostkę.

2. Podstawą ustalenia zakładowego planu kont dla

jednostek budżetowych , jednostek gospodarki pozabudże­

towej oraz gmin są plany kont określone w odrębnych

przepisach.

§ 47. 1. Podatnicy, którzy do dnia 31 grudnia 1990 r.

opłacali podatki obrotowy i dochodowy lub tylko dochodowy w formie ryczałtu i są oboWiązani stosować od 1 stycznia

1991 r. przepisy rozporządzenia, mogą do końca roku 1991

prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów według zasad określonych w odrębnych przepisach.

2. Podatnicy, którzy do dnia 31 grudnia 1990 r. prowadzili księgi handlowe (rachunkowe) na podstawie rozporzą­

dzenia Ministra Finansów z dn ia 27 czerwca 1989 r. w spra wie prowadzenia ksiąg handlowych przez niektóre grupy

podatników (Dz. U. Nr 43, poz. 238 i Nr 72, poz. 429 Oraz

-

Poz. 35

z 1990 r. Nr 40, poz. 231 ). mogą do końca 1991 r. prowadzić

nadal księgi według zasad określonych w tym rozporządze­

niu, pod warunkiem powiadomienia o tym właściwego

urzędu skarbowego w terminie do dnia 31 marca 1991 r.

3. Jednostki, które zgodnie z § 105 zarządzenia Ministra

Finansów z dnia 16 listopada 1983 r. w sprawie ogólnych

zasad prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski Nr 40, poz. 233, z 1986 r.

Nr 35, poz. 270 oraz z 1988 r. Nr 15,poz. 129) oraz instrukcją

nr 1/ KI Ministra Finansów z dnia 1 lutego 1989 r. w sprawie

zmian w typowych planach kont (Dz. Urz. Min. Fin . Nr 1, poz.

2) utworzyły rezerwy na pokrycie

1) roszczeń pieniężnych i należności z tytułu niedoborów

środków pieniężnych oraz rzeczowych składników ma- .

jątku działalności eksploatacyjnej,

. 2) roszczeń spornych w stosunku do odbiorców i dostawców z tytułu dostaw, robót i usług działalności eksploatacyjnej,

rozwiązują te rezerwy stopniowo, nie później jednak niż do

dnia 31 grudnia 1993 r.

§ 48. 1. Traci moc rozporządżenie Ministra Finansów

z dnia 27 czerwca 1989 r. w sprawie prowadzenia ksiąg

handlowych przez niektóre grupy podatników (Dz. U. Nr 43,

poz. 238, Nr 72, poz. 429 i z 1990 r. Nr 40, poz. 231),

z zastrzeżeniem § 47 ust. 2 .

2. Tracą moc zarządzenia Ministra Finansów

1) z dnia 8 kwietnia 1953 r. w sprawie zasad ewidencji

matefiałów, towarów i wyrobów w uspołecznionych

przedsiębiorstwach i zakładach (Monitor Polski Nr

A-52, poz. 587, z 1954 r. Nr 94, poz. 1033 i z 1961 r. Nr 2,

poz. 16),

2) z dnia 4 sierpnia 1954 r. w sprawie dokumentacji płac

i rozliczeń za płace z pracownikami w przedsiębiorst­

wach gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski Nr

A-79, poz. 927) ,

3) z dnia 26 sierpnia 1982 r. w sprawie rozliczania kosztów

działalnoś,ci inwestycyjnej (Monitor Polski Nr 22, poz.

193 i z 1984 r. Nr 16, poz. 116),

4) z dnia 16 listopada 1983 r. w sprawie ogólnych zasad

prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospodarki

uspołecznionej (Monitor Polski Nr 40, poz. 233,

z 1986 r. Nr 35, poz. 270 oraz z 1988 r. Nr 15, poz. 129),

5) z dnia 27 marca 1985 r. w sprawie rozliczania kosztów

działalności inwestycyjnej w jednostkach i zakładach

budżetowych (Monitor Polski Nr 7, poz. 55).

6) z dnia 9 kwietn ia 1985 r. w sprawie planów kont

jednostek gospodarki uspołecznionej (Monitor Polski

Nr 12, poz. 95, z 1986 r. Nr 35, poz. 270 i z 1988 r. Nr 15,

poz. 128).

7) z dnia 1 czerwca 1985 r. w sprawie udokumentowania

operacji kasowych jednostek gospodarki uspołecznionej

(Monitor Polski Nr 16, poz. 128 i z 1986 r. Nr 17, poz. 107) .

§ 49. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dn ia 1 stycznia 1991 r.

M inister Finansów: wz. A. Podsiadlo

Nr 10

Warszawa, dnia S lutego 1991 r.

TREŚĆ

Poz.

R OZ PO R ZĄDZ EN I E

35 -

Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości

105

35

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 15 stycznia 1991 r.

w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości

Na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia

1989 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw p~ńst­

wowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 26, poz. 152 i Nr 89, poz. 517),

art. 51 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo

budżetowe (Dz. U. Nr 4, poz. 18), art. 87 § 2 ustawy z dnia 16

września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz.

210, z 1983 r. Nr 39, poz. 176, z 1986 r. Nr 39, poz. 192,

z 1987 r. Nr 33, poz. 181, z 1988 r. Nr 41 , poz. 324, z 1989 r.

Nr 3, poz. 12, Nr 6,poz. 33 i z 1990 r. Nr 6, poz. 36 i 37 oraz

Nr 14, poz. 87), art. 38 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r.

o zobowiązaniach podatkowy.ch (Dz. U. Nr 27, poz. 111,

z 1982 r. Nr 45, poz. 289, z 1984 r. Nr 52, poz. 268, z 1985 r.

Nr 12, poz. 50, z 1988 r. Nr 41, poz. 325 i z 1989 r. Nr 4; poz.

23,Nr33,poz. 176,Nr35,poz. 192,Nr74,poz.443iz1990

r. Nr 34, poz. 198) oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia

1988 r. o działalności gospodarcZej z udziałem podmiotów

zagranicznych (Dz. U. Nr 41, poz. 325, z 1.989 r. Nr 74, poz.

442 i z 1990 r. Nr 51, poz. 299) zarządza się, co następuje

Rozdział 1.

Przepisy og61ne

Załącznik do rozporządzenia Ministra Fi-

nansów z dnia 15 stycznia 1991 r. (poz.

35)

B I LA N S

W bilansie sporządzanym na koniec każdego roku obrotowego powinny być wykazane w podanej kolejności następujące inf ormacje o stanie

aktywów i pasywów na początek i koniec roku obrotowego.

Aktywa

A. Aktywa zmniejszające kapitały własne

I. Należne wpłaty na poczet kapitału

B, Majątek trwały

I. Rzeczowe i zrównane z nimi składn i k i majątku trwałego

1. Grunty

2. Budynki i budowle

3. Urządzenia techniczne, maszyny, wyposażen i e produkcyjne i handlowe

4 . Środki t ransportu

5. Inne środki t rwałe

6. Wy posażenie

Dziennik 'Ustaw Nr 10

7. Inwestycje rozpoczQte

8. Należności z tytułu zaliczek na inwestycje

II. Wartpści niematerialne i prawne

1. Nabyte koncesje, patenty, licencje, znaki towarowe i podobne wartości

2. WartoŚĆ firmy

3. " Należności z tytułu zaliczek na wartości niematerialne

i prawne

III. Finansowe składniki majątku trwałego

1. Udziały w obcych jednostkach

2. Długoterminowe papiery wartościowe

3. Udzielone pożyczki długoterminowe

4. Inne finansowe składniki majątku trwałego

C. Majątek obrotowy

Poz. 35 '

-

C. Zobowiązania, fundusze specjalne i rozliczenia międzyokresowe

.

I. Zobowiązania

1. Zobowiąz;mia z tytułu dostaw, robót i usług '

2. Zobowiązania wekslowe

3. Zobowiązania wobec budżetów

4. Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń

5. Zobowiązania wewnątrzzakładowe

6. Pozostałe zobowiązania

•

II. Fundusze specjalne

1. Zakładowy fundusz socjalny

2. Zakładowy fundusz mieszkaniowy

3. Inne fundusze specjalne

III. Rozliczenia międzyokresowe

1. Przychody przyszłych okresów

2. RozlicjZeriia międzyokresowe

I. Zapasy

1. Materiały

2. Produkcja nie zakończona

3. Produkty gotowe

4. Towary

5. Zaliczki na poczet dostaw zapasów

II. Należności i roszczenia

1. Należności z tytułu dostaw, robót i usług

2. Należności od budżetów

3. Należności wewnątrzzakładowe

4 . Pozostałe należności

D. Rezerwy i łnne pasywa

I. Rezerwy

1. ....... .. ... . ..

2.. .... .. '. .. . . . . .

II. Inne pasywa

1..... . . . ... ... . . .

2 .. ...... . .. . .. .. .

. E. Wynik finansowy

I. Wynik netto

1) zysk (wielkość dodatnia)

2) strata (wielkość ujemna).

5. Roszczenia sporne

III. Środki pieniężne

1. Środki pieniężne w kasie

2. Środki pieniężne w banku

DANE UZUPEŁNIAJĄCE DO BILANSU

3. Inne środki pieniężne

IV. Krótkoterminowe papiery wartościowe

D. Inne aktywa

I. . ............ ..

II. .... .. .... .... .

2) kwotę nalez:ności i roszczeń (poz. C II aktywów) i zobowiązań

(poz. C I pasywów) z podziałem na

a) krótkoterminowe (płatne przed upływem jednego roku),

b) długoterminowe (płatne po upływie jednego roku).

Pasywa

A. Kapitały (fundusze) własne

I. Kapitały

1 . ....... . .. .. . ..

2 . .... . . . .. .. . . . . .

3) kwotę wszelkich zobowiązań warunkowych, wynikającą z ewidencji pozabilansowej, np. z tytułu dyskonta weksli,

3 . . . ... . . ... .. . . .

II. Kapitał ze sprzedaży akcji własnych powyżej ich wartości

nominalnej

III. Fundusze

1 . .. .. ...... .. .. .

4) wartość aparatury badawczej zaliczonej do kosztów w związku

z wykonywaniem pracy badawczo- rozwojowej.

RACHUNEK WYNIKÓW

2 . ... .. . ....... . .

3. . .. ..... .. . . .. .

IV. Zmiany kapitałów (funduszy) na skutek przeszacowania

aktywów lub pasywów (przyrost - wielkość dodatnia,

zmniejszenie - wielkość ujemna)

V. Nie rozliczony wynik finansowy z lat ubiegłych

1) zysk (wielkość dodatnia)

2) strata (wielkość ujemna)

VI. Wieloletnie rezerwy celowe

B. Kredyty i pożyczki

I.. Długoterminowe kredyty bankowe i pożyczki

1. Kredyty bankowe

W odrębnych pozycjach należy podać

1) wartość umorzenia podlegających amortyzacji aktywów oznaczonych cyframi rzymskimi w dziale B bilansu, które .wykazuje się w nim w wartości netto, to jest po pomniejszeniu

o dotychczasowe. umorzenie; należy podać odrębnie kwoty

umorzenia przypadające na poszczególne pozycje oznaczone

cyframi rzymskimi,

. V. Rozliczenia międzyokresowe

.

2. Pożyczki

II. Pozostałe kredyty i pOżyczki

1. Kredyty bankowe

2. PożyczRi

. Ul. Kredyty bankowe i pożyczki przeterminowarie

W rachunku wyników sporządzanym na koniec każdego roku

obrotowego powinny być wykazane w podanej kolejności na stępujące informacje o wielkościach składających się na zysk lub

stratę netto z podziałem na poniesione (uzyskane) odrębnie za rok

ubiegły i bieżący

Koszty i straty

A. Koszt uzyskania przychodów

I. Koszty według rodzajów·)

1) amortyzacja majątku trwałego

2) zużycie materiałów i energii

3) usługi obce

4) wynagrodzenia

5) narzuty na wynagrodzen.ia

6) . ... . ........... . ....... . .. .

7) .. .. . . , . .. ... . . . . .. .... ... . .

8) ........ . ...... ... . . .. . . .. . .

9) pozostałe

Dziennik Ustaw Nr1 O

120 -

II. Zmiana stanu produktów·)

1) zmniejszenie (wielkość dodatnia)

2) zwiększenie (wielkość ujemna)

A. Koszt uzyskania przychodów

I. Koszt wytworzenia (techniczny) sprzedanych produktów··)

1) .... . ... .. .. . . .

2) .. ...... .. . ... .

3) . .... . . . . ... . . .

4) .. ........ . ... .

5) ... . .. . ... .. .. .

II . Koszty ogólnego zarządu (ogÓlnozakładowe) oraz koszty

sprzedaży· ·)

III. Koszty handlowe··)

IV. Wartość sprzedanych towarów w cenie' zakupu (nabycia)

V. Koszty operacji finansowych

1) odsetki od kredytów i pożyczek

2) pozostałe

VI. Podatek obrotowy i inne obciążenia przychodów ze sprzedaży

.

1. Podatek obrotowy

2. Inne obciążenia przychodów

B. Zysk na działalności gospodarczej

C. Straty nadzwyczajne

I. Straty tosowe

II. Pozostałe straty

1) .. .. .... .. .... .

2) ........ . . .. .. .

3) ............. ..

4) .. ............ .

D. 'Zysk brutto

E. Obowiązkowe zmniejszenia zysku

I. Podatek dochodowy

II. Inne obowiązkowe odpisy z zysku roku bieżącego

F. Zysk netto

Przychody i zyski

,B. Strata na działalności gospodarczej

C. Zyski nadzwyczajne

I. Zyski losowe

II. Pozostałe zyski

1) ............. ..

2) . . . ... . . . ... .. .

3) .... .... . .... ..

4) .. .. .. .. ...... .

D. Strata brutto

E. Obowiązkowe zwiększenia straty

I. .............. .

II .... .. ... ... . .. .

F. Strata netto

DANE UZUPEŁNIAJĄCE DO RACHUNKU WYNIKÓW

Poniżej kOńcowych pozycji rachunku wyników, jako

uzupełniające, należy zamieścić następujące informacje

dane

I. Koszty i straty nadzwyczajne nie uznawane przez przepisy

podatkowe za koszty uzyskania przychodów

1) .. . ........... .

2) . .. .. ...... ... .

3) . . .... ... . . . .. .

4) .. .... ........ .

II. Przychody, które zgodnie z przepisami podatkowymi są zaliczone ,

do nie podlegających wliczeniu de) podstawy opodatkowania

1) .. .. .... ...... .

2) ...... . ...... ..

III. Inne zmiany podstawy opodatkowania przewidziane w przepi sach podatkowych

1) .......... .... .

2) . ..... . .. . . . .. .

,iv. Ogółem podstawa opodatkowania

V. Zmiany metod wyceny bilansowej w roku obrotowym, które

spowodowały zmianę wyniku finansowego o kwotę (zwiększenie

- liczba dodatnia, zmniejszenie - liczba ujemna)

1) rodzaj zmiany ............ kwota ...... . .... .

2) rodzaj zmiany ......... . .. kwota ...... .. .. ..

OBJAŚNIENIA

A. Przychody ze sprzedaży

I. Produktów

1) .. ............ .

2) . ... . .... . .. . . .

3) . . . . ... . . ..... .

4) .......... . .. . .

5) . .. ... . . . ..... .

II. Przychody ze sprzedaży towarów

III. Przychody z operacji finansowych

1) z tytułu udziałów w innych jednostkach

2) odsetki od kredytów i pożyczek

3) pozostałe

IV. Wynik mi pozostałej sprzedaży

1) zysk (wielkość dodatnia)

2) strata (wielkość ujemna)

1. Bilans i rachunek wyników powinny być

a) sumowane tak, aby wprost ze sporządzonego spraWozdania

wynikały łączne kwoty pozycji oznaczonych literami oraz

cyframi rzymskimi,

b) podsumowane na tym samym poziomie, tak aby było widoczne, że są zbilansowane,

c) opatrzone nazwą I numerem statystycznym jednostki, której

dQtyczą, i określeniem dnia, na który zostały sporządzone

(bilans) , ILib roku obrotowego, którego dotyczą (rachunek

wyników) ,

d) podpisane przez kierownika jednostki, z określeniem daty

podpisu .

.

V. Dotacje przedmiotowe i inne zwiększenia przychodów ze

sprzedaży

Poz. 35

2. Rachunek Wyników może być sporządzony w sposób wybrany

przez jednostkę. Dozwolone są dwa sposoby odpowiednio oznaczone w tekście rachunku wyników: sposób pieiwszy oznaczony znakiem "." i sposób drugi " •• ". Przy rozwiązaniu oznaczonym znakiem " ." możliwe jest niesporządzanie kalkulacji kosz tów.

Egzemplarze bieżące oraz z lat ubiegłych można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw

Urzędu Rady Ministrów. ul. Powsińska 69/ 71 . 00-979 Warszawa P-1 .

Reklamacj a z powodu niador9CZenia poazcżególnych numerów zgłazać należy na piłmie dO Wydziału Wydawnictw Urztdu Rady Ministrów. ul. Powsińska 89(11 .

00-8" Warszawa. P-1. niazwłQCznla po otrzymaniu n_,pnego kolejnego numeru.

Wydawca: Urząd Rady Ministrów

Redakcja: Biuro Prawne, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/ 3, P- 29.

OrganizaCja druku i kolportaż: Wydział Wydawnictw, 00-979 Warszawa, ul. Powsińska 69/71, P-1 ,

tel. 42-14-78 i 694 0 67 : 50, teleks 825944 WW, telefaks 428222 i 22 -428222.

T/oczono z polecenia Prezesa Rady M inistr6ww Zak/adach Graficznych " Tamka" , Zak/ad nr 1, Warszawa. ul. Tamka 3.

·lam. 2020-1300-90.

PL ISSN 0867-3411

Cena 1760 zł