Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych.

Spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami może dotyczyć warunków pracy,

płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych

grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych.

1.

Prawa i interesy zbiorowe pracowników wskazane w art. 1 są reprezentowane przez związki

zawodowe.

2.

Prawa i interesy pracodawców w sporach zbiorowych mogą być reprezentowane przez właściwe

organizacje pracodawców.

1.

W zakładzie pracy, w którym działa więcej niż jedna organizacja związkowa, każda z

nich może reprezentować w sporze zbiorowym interesy stanowiące przedmiot tego sporu.

2.

Jeżeli działające w zakładzie pracy organizacje związkowe tak postanowią, w sporze

zbiorowym występuje wspólna reprezentacja związkowa.

3.

Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do reprezentacji interesów zbiorowych w sporach

wielozakładowych.

4.

W imieniu pracowników zakładu pracy, w którym nie działa związek zawodowy, spór zbiorowy

może prowadzić organizacja związkowa, do której pracownicy zwrócili się o reprezentowanie

ich interesów zbiorowych.

1.

Nie jest dopuszczalne prowadzenie sporu zbiorowego w celu poparcia indywidualnych

żądań pracowniczych, jeżeli ich rozstrzygnięcie jest możliwe w postępowaniu przed

organem rozstrzygającym spory o roszczenia pracowników.

2.

Jeżeli spór dotyczy treści układu zbiorowego pracy lub innego porozumienia, którego

stroną jest organizacja związkowa, wszczęcie i prowadzenie sporu o zmianę układu lub

porozumienia może nastąpić nie wcześniej niż z dniem ich wypowiedzenia.

Pracodawcami w rozumieniu niniejszej ustawy są zakłady pracy określone w art. 3 Kodeksu pracy oraz osoby fizyczne zatrudniające pracowników w celu prowadzenia działalności gospodarczej.

Przepisy ustawy, w których jest mowa o pracownikach, mają odpowiednie zastosowanie

do osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

(Dz. U. Nr 55, poz. 234).

1.

Spór zbiorowy istnieje od dnia wystąpienia przez podmiot reprezentujący interesy pracownicze

do pracodawcy z żądaniami w sprawach wskazanych w art. 1, jeżeli pracodawca nie uwzględnił

wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu, nie krótszym niż 3 dni.

2.

W zgłoszeniu sporu określa się przedmiot żądań objętych sporem. Podmiot zgłaszający

spór może uprzedzić, że w razie nieuwzględnienia wysuniętych żądań zostanie ogłoszony

strajk. Dzień zapowiedzianego strajku nie może przypadać przed upływem 14 dni od dnia

zgłoszenia sporu.

Pracodawca podejmuje niezwłocznie rokowania w celu rozwiązania sporu w drodze porozumienia,

zawiadamiając równocześnie o powstaniu sporu właściwego okręgowego inspektora pracy.

Rokowania kończą się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie nieosiągnięcia

porozumienia - sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem stanowisk stron.

Jeżeli strona, która wszczęła spór, podtrzymuje zgłoszone żądania, spór ten prowadzony

jest przez strony z udziałem osoby dającej gwarancję bezstronności, zwanej dalej mediatorem.

1.

Mediatora ustalają wspólnie strony sporu zbiorowego. Może być nim osoba z listy ustalonej

przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w uzgodnieniu z ogólnokrajową organizacją

międzyzwiązkową oraz ogólnokrajowym związkiem zawodowym reprezentatywnym dla pracowników

większości zakładów pracy.

2.

Jeżeli strony sporu zbiorowego nie porozumieją się w ciągu 5 dni w sprawie wyboru

mediatora, dalsze postępowanie jest prowadzone z udziałem mediatora wskazanego, na

wniosek jednej ze stron, przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z listy, o której

mowa w ust. 1.

Jeżeli przebieg postępowania mediacyjnego uzasadnia ocenę, że nie doprowadzi ono do

rozwiązania sporu przed upływem terminów przewidzianych w art. 7 ust. 2 i art. 13

ust. 3, organizacja, która wszczęła spór, może zorganizować jednorazowo i na czas

nie dłuższy niż 2 godziny strajk ostrzegawczy.

1.

Jeżeli w toku postępowania mediator stwierdzi, że rozwiązanie sporu zbiorowego wymaga

szczegółowych lub dodatkowych ustaleń związanych z przedmiotem sporu, zawiadamia o

tym strony.

2.

Jeżeli w związku z żądaniem objętym sporem jest konieczne ustalenie sytuacji ekonomiczno-finansowej

zakładu pracy, mediator może zaproponować przeprowadzenie w tej sprawie ekspertyzy.

Jeżeli strony nie postanowią inaczej, koszty ekspertyzy obciążają zakład pracy.

3.

Podjęcie czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, upoważnia mediatora do wystąpienia

do organizacji związkowej z wnioskiem o przesunięcie terminu rozpoczęcia strajku na

czas niezbędny do dokonania ustaleń mogących mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia sporu.

Postępowanie mediacyjne kończy się podpisaniem przez strony porozumienia, a w razie

nieosiągnięcia porozumienia - sporządzeniem protokołu rozbieżności ze wskazaniem stanowisk

stron. Czynności tych dokonuje się przy udziale mediatora.

Nieosiągnięcie porozumienia rozwiązującego spór zbiorowy w postępowaniu mediacyjnym

uprawnia do podjęcia akcji strajkowej.

1.

Podmiot prowadzący spór zbiorowy w interesie pracowników może, nie korzystając z prawa

przewidzianego w art. 15, podjąć próbę rozwiązania sporu przez poddanie go rozstrzygnięciu

kolegium arbitrażu społecznego.

2.

Spór zakładowy rozpoznaje kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie wojewódzkim,

w którym utworzony jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Spór wielozakładowy rozpoznaje

Kolegium Arbitrażu Społecznego przy Sądzie Najwyższym.

3.

W skład kolegium wchodzi przewodniczący wyznaczony spośród sędziów sądu przez prezesa

sądu oraz sześciu członków wyznaczonych po trzech członków przez każdą ze stron. Strony

powinny dążyć do wskazania osób bezpośrednio nie zainteresowanych rozstrzygnięciem

sprawy.

4.

Prezes sądu wyznacza niezwłocznie termin posiedzenia, zawiadamiając o nim strony sporu

lub ich przedstawicieli.

5.

Jeżeli rozstrzygnięcie sporu wymaga wiadomości specjalnych, kolegium może zasięgnąć

opinii ekspertów. Przepis art. 13 ust. 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

6.

Orzeczenie kolegium zapada większością głosów. Jeżeli żadna ze stron przed poddaniem

sporu rozstrzygnięciu kolegium nie postanowi inaczej, orzeczenie to wiąże strony.

7.

Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia szczegółowy tryb postępowania przed

kolegiami arbitrażu społecznego.

1.

Strajk polega na zbiorowym powstrzymywaniu się pracowników od wykonywania pracy w

celu rozwiązania sporu dotyczącego interesów wskazanych w art. 1.

2.

Strajk jest środkiem ostatecznym i nie może być ogłoszony bez uprzedniego wyczerpania

możliwości rozwiązania sporu według zasad określonych w art. 7-14. Strajk może być

zorganizowany bez zachowania tych zasad, jeżeli bezprawne działanie pracodawcy uniemożliwiło

przeprowadzenie rokowań lub mediacji, a także w wypadku, gdy pracodawca rozwiązał

stosunek pracy z prowadzącym spór działaczem związkowym.

3.

Przy podejmowaniu decyzji o ogłoszeniu strajku podmiot reprezentujący interesy pracowników

powinien wziąć pod uwagę współmierność żądań do strat związanych ze strajkiem.

Udział w strajku jest dobrowolny.

1.

Niedopuszczalne jest zaprzestanie pracy w wyniku akcji strajkowych na stanowiskach

pracy, urządzeniach i instalacjach, na których zaniechanie pracy zagraża życiu i zdrowiu

ludzkiemu lub bezpieczeństwu państwa.

2.

Niedopuszczalne jest organizowanie strajku w Urzędzie Ochrony Państwa, w jednostkach

Policji i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Służby Więziennej, Straży Granicznej

oraz jednostkach organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej.

3.

Prawo do strajku nie przysługuje pracownikom zatrudnionym w organach władzy państwowej,

administracji rządowej i samorządowej, sądach oraz prokuraturze.

1.

Strajk zakładowy ogłasza organizacja związkowa po uzyskaniu zgody większości głosujących

pracowników, jeżeli w głosowaniu wzięło udział co najmniej 50% pracowników zakładu

pracy.

2.

Strajk wielozakładowy ogłasza organ związku wskazany w statucie po uzyskaniu zgody

większości głosujących pracowników w poszczególnych zakładach pracy, które mają być

objęte strajkiem, jeżeli w głosowaniu w każdym z tych zakładów wzięło udział co najmniej

50% pracowników.

3.

Ogłoszenie strajku powinno nastąpić co najmniej na 5 dni przed jego rozpoczęciem.

1.

Kierownik zakładu pracy nie może być w czasie strajku ograniczony w pełnieniu obowiązków

i w wykonywaniu uprawnień w odniesieniu do pracowników nie biorących udziału w strajku

oraz w zakresie niezbędnym do zapewnienia ochrony mienia zakładu i nieprzerwanej pracy

tych obiektów, urządzeń i instalacji, których unieruchomienie może stanowić zagrożenie

dla życia lub zdrowia ludzkiego lub przywrócenia normalnej działalności zakładu.

2.

Organizatorzy strajku są obowiązani współdziałać z kierownikiem zakładu pracy w zakresie

niezbędnym do zapewnienia ochrony mienia zakładu pracy i nieprzerwanej pracy obiektów,

urządzeń i instalacji, o których mowa w ust. 1.

W obronie praw i interesów pracowników, którzy nie mają prawa do strajku, związek

zawodowy działający w innym zakładzie pracy może zorganizować strajk solidarnościowy

na czas nie dłuższy niż połowa dnia roboczego. Przepisy art. 17-21 stosuje się odpowiednio.

1.

Udział pracownika w strajku zorganizowanym zgodnie z przepisami ustawy nie stanowi

naruszenia obowiązków pracowniczych.

2.

W okresie strajku zorganizowanego zgodnie z przepisami ustawy pracownik zachowuje

prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz uprawnień ze stosunku pracy, z

wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Okres przerwy w wykonywaniu pracy wlicza się do

okresu zatrudnienia w zakładzie pracy.

Związki zawodowe decydują o tworzeniu i wykorzystaniu funduszów strajkowych. Fundusze

te nie podlegają egzekucji.

1.

W obronie praw i interesów określonych w art. 1 mogą być stosowane, po wyczerpaniu

trybu postępowania określonego w rozdziale 2, inne niż strajk formy akcji protestacyjnej,

nie zagrażające życiu lub zdrowiu ludzkiemu, bez przerywania pracy, z zastrzeżeniem

przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Z prawa tego mogą korzystać także

pracownicy nie mający prawa do strajku.

2.

Rolnicy mają prawo do akcji protestacyjnej w sposób ustalony przez związki zawodowe

rolników.

1.

Kto w związku z zajmowanym stanowiskiem lub pełnioną funkcją

1)

przeszkadza we wszczęciu lub w prowadzeniu w sposób zgodny z prawem sporu zbiorowego,

2)

nie dopełnia obowiązków określonych w tej ustawie - podlega karze grzywny.

2.

Tej samej karze podlega ten, kto kieruje strajkiem lub inną akcją protestacyjną zorganizowaną

wbrew przepisom ustawy.

3.

Za szkody wyrządzone strajkiem lub inną akcją protestacyjną zorganizowaną wbrew przepisom

ustawy organizator ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.

W Kodeksie pracy w art. 241

„

§ 7.

W czasie postępowania rejestracyjnego, a także w czasie rozstrzygania sporu w trybie

określonym w § 3 i 4, w sprawie postanowień układu nie stosuje się przepisów rozdziałów

2-4 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz. U. Nr 55,

poz. 236).

”

Spory zbiorowe wszczęte, lecz nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi

się na podstawie jej przepisów.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.