Ustawa z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości.

1.

Z dniem wejścia w życie ustawy związki spółdzielcze przechodzą w stan likwidacji.

2.

Przepis ust. 1 stosuje się wobec spółdzielni osób prawnych oraz spółdzielni osób prawnych

i fizycznych, jeżeli spółdzielnie te, powstając w wyniku przekształcenia związku spółdzielczego,

przejęły w części lub w całości majątek tego związku.

3.

Do likwidacji związków spółdzielczych oraz spółdzielni, o których mowa w ust. 2, stosuje

się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze

(Dz. U. Nr 30, poz. 210, z 1983 r. Nr 39, poz. 176, z 1986 r. Nr 39, poz. 192, z 1987 r. Nr 33, poz. 181, z 1988 r. Nr 41, poz. 324 oraz z 1989 r. Nr 3, poz. 12 i Nr 6, poz. 33) w zakresie nie uregulowanym odmiennie przepisami niniejszej ustawy.

1.

Likwidatora centralnego związku spółdzielczego wyznacza niezwłocznie po wejściu w

życie ustawy Minister Finansów, a w stosunku do pozostałych związków oraz spółdzielni

o których mowa w art. 1 ust. 2, z upoważnienia Ministra Finansów - dyrektor izby skarbowej.

2.

Likwidatora Centralnego Związku Spółdzielni Inwalidów i Centralnego Związku Spółdzielni

Niewidomych wyznacza niezwłocznie po wejściu w życie ustawy Minister Pracy i Polityki

Socjalnej, a likwidatora Centralnego Związku Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego

„Cepelia” - Minister Kultury i Sztuki.

3.

Pełnomocnika do Spraw Spółdzielni Inwalidów i Spółdzielni Niewidomych wyznacza niezwłocznie

po wejściu w życie ustawy Minister Pracy i Polityki Socjalnej.

1.

Likwidator, niezależnie od obowiązku sporządzenia planu finansowego likwidacji i planu

zaspokojenia zobowiązań, w tym zobowiązań wymienionych w art. 6, sporządza plan rozdysponowania

zakładów i innych wyodrębnionych jednostek organizacyjnych, utworzonych w celu prowadzenia

działalności gospodarczej, zwanych dalej „zakładami”, oraz innych rzeczowych składników

majątkowych związku spółdzielczego.

2.

Plany, o których mowa w ust. 1, podlegają zatwierdzeniu przez zebranie przedstawicieli

spółdzielni zrzeszonych w związku, wymienionych w ust. 6. Zatwierdzenie planu następuje

większością głosów przedstawicieli obecnych na zebraniu.

3.

W wypadku niezatwierdzenia planu, o którym mowa w ust. 2, przez zebranie przedstawicieli

spółdzielni w ciągu 30 dni, plan może zatwierdzić organ, który wyznaczył likwidatora.

4.

Likwidator jest obowiązany zapewnić kontynuowanie działalności zakładów likwidowanego

związku spółdzielczego.

5.

W planach, o których mowa w ust. 1, należy uwzględnić, ze z majątku związku spółdzielczego

podlegającego likwidacji wyłącza się istniejące zakłady i inne rzeczowe składniki

majątkowe przejęte nieodpłatnie od spółdzielni w okresie 10 lat licząc wstecz od dnia

wejścia w życie ustawy. Zakłady te i składniki majątkowe zwraca się nieodpłatnie spółdzielniom,

od których zostały przejęte.

6.

Zakłady oraz rzeczowe składniki majątkowe, z wyjątkiem określonych w ust. 5, mogą

być przekazane na własność na podstawie umowy zawartej z likwidatorem spółdzielniom

zrzeszonym w likwidowanym związku, spółdzielniom założonym przez spółdzielnie zrzeszone

w tym związku oraz spółdzielniom pracy założonym przez pracowników zakładu w celu

kontynuowania działalności gospodarczej prowadzonej w tym zakładzie. Przekazanie na

własność zakładów oraz rzeczowych składników majątkowych likwidowanego centralnego

związku spółdzielczego może nastąpić także na rzecz spółdzielni, która wystąpiła z

tego związku i nie zrzeszyła się w innym centralnym związku spółdzielczym.

7.

Przekazanie zakładu może nastąpić na zasadach częściowej lub pełnej odpłatności w

zależności od stanu środków niezbędnych do pokrycia zobowiązań likwidowanego związku

spółdzielczego, związanych z działalnością tego zakładu, bądź nieodpłatnie, jeżeli

nabywca przejmie na zasadach ogólnych te zobowiązania.

8.

Przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio do przekazania rzeczowych składników majątkowych.

9.

Spółdzielnie oraz pracownicy zakładu mogą składać likwidatorowi wnioski o przekazanie

zakładu spółdzielniom, o których mowa w ust. 6, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia

w życie ustawy. Wnioski te są uwzględnione przez likwidatora przy sporządzaniu planów,

o których mowa w ust. 1.

10.

Spółdzielnia pracy założona przez co najmniej połowę pracowników zakładu może żądać

przekazania jej na własność tego zakładu, jeżeli pracownicy ci złożyli wniosek, o

którym mowa w ust. 9, oraz każdy z nich wniósł udział członkowski w kwocie odpowiadającej

co najmniej 3-miesięcznemu średniemu wynagrodzeniu miesięcznemu pobieranemu przez

pracowników zatrudnionych w tym zakładzie.

11.

Likwidator zapewnia realizację ustaleń zatwierdzonego planu rozdysponowania zakładów

i innych wyodrębnionych jednostek organizacyjnych oraz innych rzeczowych składników

majątkowych związku spółdzielczego. Likwidator w szczególności

1)

zawiadamia wnioskodawców, o których mowa w ust. 9, o zakresie i warunkach uwzględnienia

złożonych przez nich wniosków,

2)

podejmuje czynności zmierzające do przekazania zakładów spółdzielniom uprawnionym

do ich przejęcia zgodnie z zatwierdzonym planem.

Zakłady oraz rzeczowe składniki majątkowe likwidowanego związku spółdzielczego, nie

przejęte przez spółdzielnie na zasadach określonych w art. 3, podlegają sprzedaży

według następujących zasad

1)

sprzedaż powinna być dokonywana w drodze organizowanych przez likwidatora przetargów

nieograniczonych; w tym samym trybie może być dokonywana również sprzedaż poszczególnych

składników wyposażenia zakładów, jeśli te zakłady nie mogły być sprzedane w całości,

2)

pierwszeństwo nabycia przysługuje osobie, która zaoferowała najkorzystniejszą cenę

i inne warunki nabycia; w razie zaoferowania przez spółdzielnię jednakowej ceny i

warunków nabycia z zaoferowanymi przez inną osobę - pierwszeństwo nabycia przysługuje

spółdzielni,

3)

prawo nabycia przyznaje likwidator.

1.

Do szkół zawodowych, ośrodków szkoleniowych, urządzeń socjalnych i kulturalno-oświatowych

oraz innych jednostek nie prowadzących działalności gospodarczej likwidowanych związków

spółdzielczych stosuje się odpowiednio przepisy art. 3, z zastrzeżeniem ust. 2.

2.

W razie nieprzejęcia przez spółdzielnię szkół zawodowych, szkoły te podlegają przejęciu

przez Naczelną Radę Spółdzielczą w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej, a

w uzasadnionych przypadkach - przez właściwe w sprawach oświaty organy bądź osoby

wskazane przez Ministra Edukacji Narodowej.

1.

Zobowiązania związków spółdzielczych wobec banków i innych wierzycieli z tytułu poręczeń

spłaty kredytów i pożyczek zaciągniętych przez spółdzielnie i zakłady własne tych

związków przechodzą na Naczelną Radę Spółdzielczą.

2.

Prowadzenie list kandydatów zarejestrowanych w związkach spółdzielni mieszkaniowych

przejmą terenowe organy administracji państwowej.

1.

Pozostałe po likwidacji związku spółdzielczego środki finansowe dzieli się między

spółdzielnie w częściach ustalonych przez zebranie przedstawicieli w planie likwidacyjnym,

z wyłączeniem środków niezbędnych na zabezpieczenie wykonania zobowiązań, o których

mowa w art. 6, które przejmuje Naczelna Rada Spółdzielcza na czas trwania tego zabezpieczenia.

Środki pozostałe po likwidacji centralnego związku spółdzielczego przysługują również

spółdzielniom, które wystąpiły z tego związku i nie zrzeszyły się w innym centralnym

związku spółdzielczym.

2.

Po wygaśnięciu zobowiązań, o których mowa w art. 6, pozostałość środków finansowych

przejętych przez Naczelną Radę Spółdzielczą na zabezpieczenie wykonania tych zobowiązań

dzieli się w częściach ustalonych przez zebranie przedstawicieli, o którym mowa w

ust. 1.

3.

W razie braku możliwości sprzedaży innych składników majątkowych likwidowanego związku

spółdzielczego, przejmuje je Naczelna Rada Spółdzielcza.

1.

Gdy wskutek czynności prawnej związku spółdzielczego dokonanej z pokrzywdzeniem spółdzielni

po wejściu w życie ustawy z dnia 23 października 1987 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady

funkcjonowania gospodarki narodowej

(Dz. U. Nr 33, poz. 181) osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każda ze spółdzielni może żądać w terminie

trzech miesięcy od wejścia w życie niniejszej ustawy uznania tej czynności za bezskuteczną

w stosunku do niej, jeżeli związek spółdzielczy działał ze świadomością pokrzywdzenia

spółdzielni, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności

mogła się dowiedzieć.

2.

Czynność prawna jest dokonana z pokrzywdzeniem spółdzielni, jeżeli wskutek tej czynności

wartość majątku związku uległa istotnemu zmniejszeniu.

3.

Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem spółdzielni uzyskała korzyść

majątkową osoba prawna utworzona z inicjatywy związku, domniemywa się, że osoba ta

wiedziała, iż związek działał ze świadomością pokrzywdzenia spółdzielni.

4.

Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez związek z pokrzywdzeniem spółdzielni

osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie albo wprawdzie odpłatnie, ale

z rażącym naruszeniem ekwiwalentu świadczeń, domniemywa się, że związek działał ze

świadomością pokrzywdzenia spółdzielni. W takim wypadku każda ze spółdzielni może

żądać uznania czynności za bezskuteczną w stosunku do niej, choćby osoba trzecia nie

wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć,

że związek działał ze świadomością pokrzywdzenia spółdzielni.

5.

Jeżeli osoba trzecia nie zaspokoi dobrowolnie roszczeń spółdzielni, o których mowa

w ust. 1, zarząd każdej z tych spółdzielni może wystąpić do sądu wojewódzkiego - sądu

gospodarczego o uznanie czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem spółdzielni za

bezskuteczną w stosunku do niej.

6.

W wypadku uznania czynności prawnej dokonanej przez związek z pokrzywdzeniem spółdzielni

za bezskuteczną w stosunku do niej, stosuje się przepisy artykułów poprzedzających.

7.

W sprawach nie uregulowanych odmiennie w ustępach poprzedzających stosuje się odpowiednie

przepisy księgi trzeciej tytułu X Kodeksu cywilnego.

1.

W okresie do dnia 31 grudnia 1990 r. członkowie spółdzielni, których prawa i obowiązki

majątkowe są związane z wyodrębnioną organizacyjnie jednostką spółdzielni albo z częścią

majątku spółdzielni, która nadaje się do takiego wyodrębnienia, mogą większością głosów

wystąpić do zarządu spółdzielni z żądaniem zwołania walnego zgromadzenia w celu podjęcia

uchwały o podziale spółdzielni w ten sposób, że z tej jednostki organizacyjnej zostanie

utworzona nowa spółdzielnia. W zakresie reprezentacji tych członków stosuje się odpowiednio

przepisy o zakładaniu spółdzielni.

2.

Uchwała walnego zgromadzenia w sprawie podziału spółdzielni jest podejmowana większością

głosów.

3.

Walne zgromadzenie może podjąć uchwałę odmawiającą podziału tylko ze względu na ważne

interesy gospodarcze dotychczasowej spółdzielni lub istotne interesy jej członków.

4.

W razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały odmawiającej podziału spółdzielni,

członkowie, którzy wystąpili z żądaniem podziału, mogą w terminie sześciu tygodni

od dnia odbycia walnego zgromadzenia wystąpić do sądu wojewódzkiego o wydanie orzeczenia

zastępującego uchwałę o podziale.

5.

Przepis ustępu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w razie nierozpatrzenia przez

walne zgromadzenie zgłoszonego przez członków żądania w terminie trzech miesięcy od

dnia jego doręczenia.

6.

Przepisy ust. 2-5 stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy z żądaniem podziału wystąpił

organ spółdzielni powołany do reprezentowania członków, których prawa i obowiązki

majątkowe są związane z wyodrębnioną organizacyjnie jednostką spółdzielni.

1.

Ruch spółdzielczy jest reprezentowany w kraju i za granicą przez Naczelną Radę Spółdzielczą.

2.

Zrzeszanie się spółdzielni w Naczelnej Radzie Spółdzielczej jest dobrowolne.

3.

Naczelna Rada Spółdzielcza posiada osobowość prawną.

Naczelna Rada Spółdzielcza

1)

popiera współpracę i wzajemną pomoc między organizacjami spółdzielczymi w kraju i

za granicą,

2)

inicjuje i opiniuje projekty aktów prawnych dotyczących ruchu spółdzielczego lub spraw

mających dla niego istotne znaczenie,

3)

inicjuje i organizuje badania naukowe, działalność wydawniczą w zakresie potrzeb ruchu

spółdzielczego i zagadnień pracowniczych w spółdzielczości oraz współpracuje w tym

zakresie z instytucjami naukowymi,

4)

wykonuje inne zadania określone w niniejszej ustawie oraz w innych ustawach.

1.

Ogólne zebranie Naczelnej Rady Spółdzielczej składa się z przedstawicieli spółdzielni

w liczbie po dwóch z każdego województwa.

2.

Przedstawiciele, o których mowa w ust. 1, są wybierani przez wojewódzkie zgromadzenia

delegatów spółdzielni spośród delegatów na te zgromadzenia. Wybory przedstawicieli

są dokonywane większością głosów, w głosowaniu tajnym, spośród nieograniczonej liczby

kandydatów. Wojewódzkie zgromadzenie może odwołać swego przedstawiciela z Naczelnej

Rady Spółdzielczej.

3.

W razie wygaśnięcia mandatu wojewódzkie zgromadzenie delegatów spółdzielni może dokonać

wyboru uzupełniającego.

4.

Delegatów na wojewódzkie zgromadzenie wybierają i odwołują walne zgromadzenia spółdzielni

mających siedzibę na obszarze województwa po jednym ze swojego składu.

Zasady i tryb działania oraz organy Naczelnej Rady Spółdzielczej określa uchwalony

przez ogólne zebranie Naczelnej Rady Spółdzielczej statut. Statut i jego zmiany stają

się skuteczne po stwierdzeniu przez sąd rejestrowy, w postępowaniu nieprocesowym,

ich zgodności z prawem.

Wydatki Naczelnej Rady Spółdzielczej są finansowane z nadwyżki bilansowej spółdzielni.

1.

Mandaty członków ogólnego zebrania Naczelnej Rady Spółdzielczej wygasają z chwilą

wybrania przedstawicieli, o których mowa w art. 12, nie później niż w dniu 15 maja

1990 r.

2.

Prezydium i komisja rewizyjna dotychczasowej Naczelnej Rady Spółdzielczej pełnią obowiązki

do czasu wyboru organów Naczelnej Rady Spółdzielczej.

1.

Prezydium Naczelnej Rady Spółdzielczej zorganizuje wojewódzkie zgromadzenia delegatów

spółdzielni w terminie do dnia 30 kwietnia 1990 r., w celu wybrania przedstawicieli

wchodzących w skład ogólnego zebrania Naczelnej Rady Spółdzielczej. W razie niezorganizowania

w tym terminie wojewódzkiego zgromadzenia delegatów spółdzielni, termin i miejsce

obrad tego zgromadzenia, na wniosek delegata (delegatów), wyznacza sąd wojewódzki

oraz zawiadamia o tym terminie i miejscu w drodze ogłoszenia prasowego.

2.

Pierwsze ogólne zebranie Naczelnej Rady Spółdzielczej zwołuje prezydium dotychczasowej

Naczelnej Rady Spółdzielczej. Posiedzeniu przewodniczy dotychczasowy prezes Naczelnej

Rady Spółdzielczej. Jeżeli w terminie określonym w art. 15 ust. 1 nie będzie zwołane

ogólne zebranie Naczelnej Rady Spółdzielczej, termin i miejsce pierwszego ogólnego

zebrania Naczelnej Rady Spółdzielczej wyznacza Sąd Wojewódzki w Warszawie na wniosek

przedstawiciela (przedstawicieli) wchodzącego w skład ogólnego zebrania Naczelnej

Rady Spółdzielczej oraz zawiadamia o tym terminie i miejscu w drodze ogłoszenia prasowego.

3.

Koszty zorganizowania zgromadzeń pokrywa się ze środków Naczelnej Rady Spółdzielczej.

Przepis zdania poprzedzającego stosuje się do kosztów ogłoszeń, o których mowa w ust.

1 i 2.

Po zakończeniu likwidacji związków Naczelna Rada Spółdzielcza zaspokaja majątkowe

roszczenia pracownicze takiego samego rodzaju oraz według zasad przewidzianych dla

zaspokojenia przez Skarb Państwa roszczeń pracowniczych do likwidowanego przedsiębiorstwa

państwowego.

1.

W okresie do dnia 31 lipca 1991 r. przeniesienie własności rzeczy i innych praw majątkowych,

dokonane na podstawie niniejszej ustawy, jest wolne od podatków, opłat skarbowych

oraz opłat sądowych i notarialnych, z wyłączeniem opłat kancelaryjnych.

2.

Przepis ust. 1 ma również zastosowanie do zakładania ksiąg wieczystych.

1.

Do czasu ustawowego, nowego uregulowania w ustawie - Prawo spółdzielcze, nie później

jednak niż do dnia 31 lipca 1990 r., nie stosuje się przepisów ustawy - Prawo spółdzielcze

dotyczących lustracji oraz przepisów części II tej ustawy, a także przepisów określających

uprawnienia i obowiązki związków spółdzielczych i ich organów.

2.

Likwidator jest uprawniony do dokonywania czynności wymagających działania organów

likwidowanego związku spółdzielczego, niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji.

3.

Z dniem wejścia w życie ustawy wszystkie organizacje społeczno-zawodowe i gospodarcze

zaprzestają wykonywania funkcji centralnych i innych związków spółdzielczych, określonych

w ustawie - Prawo spółdzielcze i w innych ustawach oraz w ich statutach, a także nadanych

na podstawie ustawy - Prawo spółdzielcze. Do środków finansowych zgromadzonych w tych

organizacjach z wpłat spółdzielni w związku z pełnieniem przez nie funkcji centralnych

związków spółdzielczych przepisy art. 7 stosuje się odpowiednio.

4.

Do dnia 31 marca 1990 r. spółdzielnie przeprowadzą wybory do organów spółdzielni bez

względu na termin upływu kadencji tych organów. W przypadku nieprzeprowadzenia wyborów,

spółdzielnia przechodzi z tym dniem w stan likwidacji. Do likwidacji spółdzielni,

które nie przeprowadzą wyborów, stosuje się przepisy ustawy - Prawo spółdzielcze o

likwidacji spółdzielni.

1.

Minister Sprawiedliwości ogłosi w terminie do dnia 31 marca 1990 r. wykaz obowiązujących

normatywnych aktów prawnych, wydanych na podstawie upoważnień ustawowych przez Naczelną

Radę Spółdzielczą i centralne związki spółdzielcze.

2.

Normatywne akty prawne nie objęte wykazem, o którym mowa w ust. 1, tracą moc z dniem

jego ogłoszenia.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.