Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1990 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 24 października 1986 r. o zakładowych funduszach socjalnym i mieszkaniowym w jednostkach gospodarki uspołecznionej.

1.

Ustawa określa zasady tworzenia i podziału zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego

w zakładach pracy będących jednostkami gospodarki uspołecznionej.

2.

Przepisów ustawy, w części dotyczącej zasad tworzenia zakładowych funduszów socjalnego

i mieszkaniowego, nie stosuje się do zakładów pracy objętych ustawą z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym

(Dz. U. z 1985 r. Nr 42, poz. 201, z 1987 r. Nr 22, poz. 128, z 1989 r. Nr 4, poz. 24, Nr 6, poz. 33, Nr 20, poz. 104, Nr 29, poz. 154, Nr 34, poz. 181 i Nr 35, poz. 192 oraz z 1990 r. Nr 14, poz. 86) oraz do nauczycieli i innych pracowników wymienionych w art. 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela

(Dz. U. Nr 3, poz. 19, Nr 25, poz. 187 i Nr 31, poz. 214, z 1983 r. Nr 5, poz. 33, z 1988 r. Nr 19, poz. 132, z 1989 r. Nr 4, poz. 24 i Nr 35, poz. 192 oraz z 1990 r. Nr 34, poz. 197 i 198 i Nr 36, poz. 206), a także w zakresie zasad tworzenia zakładowego funduszu socjalnego do spółdzielni

pracy tworzących fundusz socjalno-bytowy w myśl art. 275 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze

(Dz. U. Nr 30, poz. 210, z 1983 r. Nr 39, poz. 176, z 1986 r. Nr 39, poz. 192, z 1987 r. Nr 33, poz. 181 z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 3, poz. 12 i Nr 6, poz. 33 oraz z 1990 r. Nr 6, poz. 36 i 37 i Nr 14, poz. 87).

Zakładami pracy w rozumieniu ustawy są w szczególności przedsiębiorstwa państwowe,

urzędy i inne państwowe jednostki organizacyjne, spółdzielnie i ich związki, organizacje

społeczne oraz spółki i przedsiębiorstwa z udziałem kapitału państwowego tworzone

na podstawie Kodeksu handlowego.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1990 r.

1.

Środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego służą finansowaniu działalności

socjalnej i mieszkaniowej prowadzonej przez zakłady pracy na rzecz pracowników i ich

rodzin oraz byłych pracowników - emerytów i rencistów i ich rodzin.

2.

Ze świadczeń i usług finansowanych z zakładowego funduszu socjalnego oraz ze świadczeń

finansowanych z zakładowego funduszu mieszkaniowego mogą korzystać

1)

pracownicy zatrudnieni w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy,

2)

pracownicy młodociani, z którymi zakład pracy zawarł umowę o pracę w celu przygotowania

zawodowego,

3)

pracownicy sezonowi zatrudnieni w zakładach pracy o kampanijnym charakterze produkcji

lub usług,

4)

osoby zatrudnione w systemie agencyjno-prowizyjnym na podstawie umowy agencyjnej,

5)

osoby, z którymi zakład pracy zawarł umowę o wykonywanie pracy nakładczej,

6)

emeryci i renciści - byli pracownicy zakładu, w tym także ze zlikwidowanych zakładów,

którzy zostali objęci opieką przez zakład pracy,

7)

członkowie rodzin pracowników zmarłych w czasie zatrudnienia, a także członkowie rodziny

po zmarłym byłym pracowniku - emerycie lub renciście,

8)

osoby uprawnione do tych usług i świadczeń na podstawie odrębnych przepisów.

3.

Ze świadczeń i usług finansowanych z zakładowego funduszu socjalnego mogą także korzystać

członkowie rodzin osób wymienionych w ust. 2 pkt 1-6 i 8.

4.

Szczegółowe zasady gospodarowania środkami zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego,

w tym przyznawania świadczeń, określają zakładowe regulaminy.

5.

Zakładowymi funduszami socjalnym i mieszkaniowym administruje kierownik zakładu pracy.

1.

Zakładowy fundusz socjalny tworzy się z corocznego odpisu podstawowego obciążającego

koszty działalności zakładu pracy.

2.

Wysokość odpisu, o którym mowa w ust. 1, na jednego zatrudnionego wynosi 25% przeciętnego

wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej w roku poprzednim lub w II

półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowi

kwotę wyższą.

3.

Zakład pracy może samodzielnie uzupełniać zakładowy fundusz socjalny z zysku przedsiębiorstwa

lub funduszu tworzonego z części finansowego wyniku działalności, z którego środki

są przeznaczone na dodatkowe wynagrodzenia lub świadczenia dla pracowników.

4.

Zakład pracy może zwiększyć wysokość odpisu na zakładowy fundusz socjalny, naliczając

corocznie na każdego emeryta i rencistę kwotę nie przekraczającą 25% kwoty odpisu

podstawowego, o którym mowa w ust. 2.

5.

Zakład pracy zatrudniający osoby zaliczone do I lub II grupy inwalidów może zwiększyć

corocznie wysokość odpisu podstawowego na zakładowy fundusz socjalny, o którym mowa

w ust. 2, na każdą zatrudnioną osobę zaliczoną do I lub II grupy inwalidów, nie więcej

jednak niż o 25% odpisu podstawowego.

Środki zakładowego funduszu socjalnego zwiększa się o

1)

opłaty osób i jednostek organizacyjnych korzystających z zakładowej działalności socjalnej,

2)

odsetki od środków tego funduszu,

3)

środki przekazywane przez organizacje społeczne,

4)

dobrowolne wpłaty, darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych,

5)

nie wykorzystane środki zakładowego funduszu nagród w jednostkach budżetowych,

6)

kwoty w wysokości stanowiącej różnicę między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży

i likwidacji środków trwałych służących zakładowej działalności socjalnej w wypadku

nieposiadania innych urządzeń socjalnych oraz niepodejmowania przez zakład inwestycji,

o których mowa w art. 10 ust. 1,

7)

inne środki określone w odrębnych przepisach.

1.

Środki zakładowego funduszu socjalnego przeznacza się na finansowanie usług i świadczeń

socjalnych, a zwłaszcza pomocy rzeczowej i finansowej, różnych form wypoczynku, działalności

kulturalno-oświatowej, kultury fizycznej oraz pracowniczych ogrodów działkowych.

2.

Przyznawanie usług i świadczeń oraz wysokość dopłaty z zakładowego funduszu socjalnego

powinny być uzależnione od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej

do tych usług i świadczeń.

3.

Wysokość dopłaty do wypoczynku zagranicznego nie może przekraczać wysokości dopłaty

do wypoczynku krajowego.

4.

Środki zakładowego funduszu socjalnego można przenosić na zakładowy fundusz mieszkaniowy.

1.

Zakładowy fundusz mieszkaniowy tworzy się z corocznego odpisu podstawowego obciążającego

koszty działalności zakładu pracy.

2.

Wysokość odpisu, o którym mowa w ust. 1, na jednego zatrudnionego wynosi 12,5% przeciętnego

wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej w roku poprzednim lub w II

półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowi

kwotę wyższą.

3.

Zakład pracy może samodzielnie uzupełniać zakładowy fundusz mieszkaniowy z zysku przedsiębiorstwa

lub funduszu tworzonego z części finansowego wyniku działalności, z którego środki

są przeznaczone na dodatkowe wynagrodzenia lub świadczenia dla pracowników.

4.

Środki zakładowego funduszu mieszkaniowego zwiększa się o

1)

kwoty w wysokości stanowiącej różnicę między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży

i likwidacji zakładowych domów i lokali mieszkalnych,

2)

kaucje oraz inne wpłaty dokonywane przez pracowników otrzymujących lub zwalniających

lokale w zakładowych domach mieszkalnych,

3)

odsetki od środków tego funduszu oraz wpływy z oprocentowania udzielonych pożyczek,

4)

dobrowolne wpłaty, darowizny oraz zapisy osób fizycznych i prawnych,

5)

inne środki określone w odrębnych przepisach.

5.

Środki zakładowego funduszu mieszkaniowego można przenosić na zakładowy fundusz socjalny.

1.

Środki zakładowego funduszu mieszkaniowego przeznacza się na finansowanie budownictwa

mieszkaniowego dla pracowników, na pomoc finansową w uzyskiwaniu i użytkowaniu mieszkań

oraz na inne cele z zakresu potrzeb mieszkaniowych pracowników oraz emerytów i rencistów

- byłych pracowników danego zakładu pracy.

2.

Przy przyznawaniu świadczeń powinny być uwzględnione warunki materialne i sytuacja

mieszkaniowa pracownika i jego rodziny.

3.

Pomocy finansowej, o której mowa w ust. 2, można udzielać w formie oprocentowanych

pożyczek oraz w formie pomocy częściowo lub całkowicie bezzwrotnej. Wysokość pomocy

finansowej, wysokość oprocentowania pożyczek, warunki umorzenia pożyczki oraz jej

spłaty ustala zakład pracy w umowie zawieranej ze świadczeniobiorcą.

4.

Okres spłaty pożyczek, udzielanych z zakładowego funduszu mieszkaniowego, ustala zakład

pracy na okres nie dłuższy niż 10 lat. Zakład pracy może, w uzasadnionych wypadkach,

zawiesić w tym okresie spłatę pożyczki.

5.

W szczególnie uzasadnionych wypadkach zakład pracy może umarzać w całości lub w części

nie spłaconą pożyczkę, udzieloną ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego.

6.

Nie spłacona pożyczka, udzielona ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego, staje

się natychmiast wymagalna w razie wygaśnięcia stosunku pracy w następstwie porzucenia

pracy przez pracownika oraz w razie rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 52 Kodeksu pracy lub za wypowiedzeniem z powodu nienależytego wywiązywania się pracownika z jego obowiązków

albo w wypadku rozwiązania stosunku pracy przez pracownika za wypowiedzeniem. Warunki

i zasady spłaty pożyczki ustala zakład pracy, który pożyczki udzielił.

1.

Zakład pracy gromadzi środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego na

odrębnych rachunkach bankowych, na zasadach określonych w innych przepisach.

2.

Środki funduszów, o których mowa w ust. 1, można przeznaczać na finansowanie realizowanych

wspólnie z innymi zakładami przedsięwzięć w zakresie działalności socjalnej lub mieszkaniowej.

Środki te powinny być przekazywane na rachunek zakładu realizującego wspólne przedsięwzięcia.

3.

Środki funduszów, o których mowa w ust. 1, mogą być w całości lub w części przekazane

innym jednostkom z przeznaczeniem na finansowanie wspólnej działalności socjalnej

i pomoc na cele mieszkaniowe dla pracowników jednostek, z których środki te pochodzą.

4.

Zasady wspólnej działalności socjalnej oraz pomocy na cele mieszkaniowe, o której

mowa w ust. 3, określa umowa zawarta pomiędzy współpracującymi jednostkami.

5.

Zakład pracy może udzielać pożyczek innym jednostkom gospodarki uspołecznionej, ze

środków zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego, na warunkach określonych

w umowie między zainteresowanymi zakładami. Pożyczki spłaca się ze środków zakładowych

funduszów socjalnego lub mieszkaniowego. Naliczane od tych pożyczek odsetki płaci

pożyczkobiorca odpowiednio ze środków zakładowych funduszów socjalnego lub mieszkaniowego.

Otrzymane przez pożyczkodawcę odsetki zalicza się na fundusz, z którego udzielono

pożyczki.

6.

Środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego można przekazywać na fundusze

celowe tworzone na podstawie odrębnych przepisów w trybie określonym w tych przepisach.

7.

Nie wykorzystane w danym roku środki zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego

przechodzą na rok następny.

1.

Inwestycje, w których wyniku mają powstać obiekty służące zakładowej działalności

socjalnej, finansuje się ze środków zakładowego funduszu socjalnego, z kwot w wysokości

stanowiącej różnicę między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży i likwidacji środków

trwałych służących zakładowej działalności socjalnej, z amortyzacji zakładowych obiektów

socjalnych, ze środków przekazywanych przez związki zawodowe i inne organizacje społeczne,

a także ze środków określonych w odrębnych przepisach.

2.

Zakładowe inwestycje mieszkaniowe finansuje się ze środków zakładowego funduszu mieszkaniowego

oraz środków określonych w odrębnych przepisach.

3.

Środki na finansowanie inwestycji, o których mowa w ust. 1 i 2, można zasilać kredytem

bankowym. Kredyt ten podlega spłacie odpowiednio ze środków zakładowego funduszu socjalnego

i ze środków gromadzonych na rachunku, o którym mowa w art. 11 ust. 3, lub zakładowego

funduszu mieszkaniowego, w okresie ustalonym w umowie kredytowej.

4.

Odsetki od kredytu, o którym mowa w ust. 3, płaci się odpowiednio ze środków zakładowych

funduszów socjalnego lub mieszkaniowego.

5.

Remonty bieżące i kapitalne zakładowych obiektów socjalnych finansuje się ze środków

zakładowego funduszu socjalnego i ze środków pochodzących z amortyzacji zakładowych

obiektów socjalnych.

1.

Od środków trwałych służących zakładowej działalności socjalnej oraz związanych z

nimi wartości niematerialnych i prawnych ustala się, z zastrzeżeniem ust. 5, odpisy

amortyzacyjne obciążające bezpośrednio koszty działalności podstawowej.

2.

Odpisy amortyzacyjne ustala się według stawek i zasad określonych w odrębnych przepisach.

3.

Zakład pracy gromadzi środki pochodzące z odpisów amortyzacyjnych na odrębnym rachunku

bankowym. Na rachunek ten mogą wpływać również kwoty w wysokości stanowiącej różnicę

między dochodami a kosztami z tytułu sprzedaży i likwidacji środków trwałych służących

zakładowej działalności socjalnej oraz środki przekazane z zysku przedsiębiorstwa

lub funduszu tworzonego z części finansowego wyniku działalności, z którego środki

przeznacza się na dodatkowe wynagrodzenia lub świadczenia dla pracowników.

4.

Środkami, o których mowa w ust. 3, dysponuje w całości zakład pracy, przeznaczając

je na finansowanie zakładowych inwestycji socjalnych i remontów obiektów zakładowej

działalności socjalnej oraz na spłatę kredytów bankowych wykorzystanych na finansowanie

zakładowych inwestycji socjalnych i na udzielanie pożyczek innym zakładom. Do pożyczek

tych stosuje się odpowiednio przepis art. 9 ust. 5.

5.

Odpisów amortyzacyjnych nie ustala się od zakładowych domów mieszkalnych oraz związanych

z nimi wartości niematerialnych i prawnych.

1.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, może określać banki

oraz zakłady pracy prowadzące statutowo bezwynikową gospodarkę finansową, uprawnione

do naliczania dodatkowych odpisów na zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy w

przeliczeniu na jednego zatrudnionego odpowiednio do wzrostu odpisów dodatkowych dokonywanych

z zysku przedsiębiorstwa przez przedsiębiorstwa państwowe w roku poprzednim.

2.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, może ustalać odpisy

podstawowe wyższe niż określone w art. 4 ust. 2 i art. 7 ust. 2 dla grup pracowników

zatrudnionych w szczególnie uciążliwych warunkach pracy w niektórych branżach gospodarki

narodowej.

3.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Finansów, w drodze

rozporządzenia, może ustalać odpisy dodatkowe na zakładowy fundusz socjalny na uczestników

kolonii i obozów, w szczególności ze względu na wzrost kosztów i cen usług wypoczynkowych.

1.

Minister Pracy i Polityki Socjalnej, w drodze rozporządzenia, w porozumieniu z ogólnokrajowymi

związkami zawodowymi reprezentatywnymi dla pracowników większości zakładów pracy i

ogólnokrajowymi organizacjami międzyzwiązkowymi, określa zasady ustalania liczby zatrudnionych,

o których mowa w art. 4 ust. 2 i w art. 7 ust. 2, stanowiącej podstawę obliczania

odpisów na zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy.

2.

Podstawę obliczania odpisów na zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy stanowi

wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, o którym mowa w art. 4 ust. 2 i

art. 7 ust. 2, ogłoszona przez Główny Urząd Statystyczny w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej

Polskiej „Monitor Polski” nie później niż do dnia 20 lutego każdego roku.

1.

Ministrowie Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrami Pracy

i Polityki Socjalnej oraz Finansów w stosunku do pracowników zatrudnionych w podległych

im jednostkach budżetowych, a Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrami

Pracy i Polityki Socjalnej oraz Finansów w stosunku do pracowników zatrudnionych w

jednostkach budżetowych więziennictwa, określą

1)

sposób tworzenia i gromadzenia środków zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego,

2)

zasady podziału oraz gospodarowania tymi funduszami.

2.

Wysokość odpisów na fundusze, o których mowa w ust. 1, nie może być wyższa od określonych

w ustawie.

1.

W ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych

(Dz. U. z 1986 r. Nr 8, poz. 44) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 7 w ust. 1 wyrazy „fundusze zakładowe określone w art. 17 ust. 1” zastępuje

się wyrazami „zakładowe fundusze socjalny i mieszkaniowy, których zasady tworzenia

i podziału określa odrębna ustawa”,

2)

tytuł rozdziału 5 otrzymuje brzmienie

„

Finansowanie obiektów i urządzeń zakładowych

”

,

3)

art. 17 i 18 skreśla się,

4)

w art. 21 w ust. 2 wyrazy „środki trwałe służące zakładowej działalności socjalnej

oraz” skreśla się,

5)

art. 26 otrzymuje brzmienie

„

Art. 26.

Źródła finansowania zakładowych inwestycji socjalnych i mieszkaniowych określają odrębne

przepisy.

”

;

6)

w art. 27 skreśla się ust. 3,

7)

w art. 39 w ust. 2 w pkt 2 wyrazy „w art. 17 i 18 ust. 1 i 2” zastępuje się wyrazami

„w odrębnej ustawie”;

8)

art. 47 skreśla się.

2.

W ustawie z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze

(Dz. U. Nr 30, poz. 210 i z 1983 r. Nr 39, poz. 176) w art. 79 w § 2 wyrazy „środki trwałe służące zakładowej działalności socjalnej oraz”

skreśla się.

3.

W ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o statucie Narodowego Banku Polskiego

(Dz. U. Nr 7, poz. 57 oraz z 1985 r. Nr 32, poz. 141 i Nr 36, poz. 170) w art. 44 ust. 6 otrzymuje brzmienie

„

6.

Zasady wykorzystywania funduszów wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 2 ustala Prezes NBP,

a funduszu wymienionego w ust. 1 pkt 3 - Prezes NBP w porozumieniu z radami pracowniczymi,

zasady zaś wykorzystywania funduszów wymienionych w ust. 1 pkt 4-6 regulują odrębne

przepisy.

”

4.

W ustawie z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej

(Dz. U. z 1986 r. Nr 8, poz. 45) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 30 w ust. 2 dodaje się pkt 3 w brzmieniu

„

3)

kwota przekazana na zakładowy fundusz socjalny, przekraczająca 120% kwoty odpisu podstawowego,

z wyłączeniem środków przekazanych na rachunek amortyzacji środków trwałych służących

zakładowej działalności socjalnej,

”

2)

w art. 32 w pkt 1 w lit. c) dodaje się wyrazy „oraz kwoty przekazanej z funduszu załogi

na zakładowy fundusz socjalny, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt 3, którą do celów

opodatkowania sumuje się z ponadnormatywnymi wypłatami nagród i premii z zysku do

podziału”.

Odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2, dokonuje się w pełnej

wysokości począwszy od 1990 r. W latach 1987-1989 odpisy amortyzacyjne koryguje się

wskaźnikiem, który w 1987 r. wynosi 0,4, a w każdym następnym roku ulega zwiększeniu

o 0,2.

Zakłady pracy, które w 1986 r. zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami dokonały

odpisów podstawowych wyższych w przeliczeniu na jednego zatrudnionego od wysokości

odpisów ustalonych w art. 4 ust. 2 i art. 7 ust. 2, dokonują odpisów w takiej samej

wysokości do czasu ich zrównania z wysokością określoną w tym przepisie.

Traci moc ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu

nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego

(Dz. U. Nr 27, poz. 150, z 1982 r. Nr 7, poz. 54 i z 1985 r. Nr 32, poz. 141).

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1987 r.

Źródła finansowania zakładowych inwestycji socjalnych i mieszkaniowych określają odrębne

przepisy.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1989 r.